Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 622/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy G. uznał świadczenie wychowawcze przyznane na wniosek skarżącego na pierwsze dziecko; Z.L. pobrane za okres od 1.04.2016r. do 31.07.2017r. w łącznej kwocie 8 000 zł (ośmiu tysięcy złotych) za nienależnie pobrane podlegające zwrotowi wraz z odsetkami. W punkcie drugim decyzji wskazał, że cała należnie pobrana kwota wraz z odsetkami będzie potrącana z bieżących świadczeń wychowawczych począwszy od daty uprawomocnienia się decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego, reprezentowanego przez pełnomocnika, decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ obszernie przytoczył przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851). Następnie podniósł, że decyzją z dnia [...]r. organ I instancji przyznał na wniosek skarżącego świadczenie wychowawcze na dzieci, w tym na pierwsze dziecko; - Z.L. na okres zasiłkowy od 1.04.2016r. do 30.09.2017r. Wskazał, że organ I instancji dołączył do materiału dowodowego dokument - zaświadczenie ze Szkoły A w K. z dnia 31.08.2017r. (wpływ do organu w dniu 05.09.2017r.). z którego wynika, w jakich okresach skarżący był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w tej placówce. Dodał, że z dokumentu tego wynika, iż wyżej wymieniony zatrudniony był w następujących okresach; od dnia 11.04.2014r. do 30.09.2014r.; od lutego 2015r. do 30.09.2015r.; od 24.02.2016r. do 30.09.2016r.; od 23.09.2016r. do 31.03.2017r. oraz od dnia 13.02.2017r. do 30.09.2017r. Organ wskazał, że umowa zawarta w dniu 24.02.2016r. była kontynuowana do dnia 30.09.2017r. Natomiast umowy z roku 2014r. oraz 2015r. i dochód z nich uzyskany jest w świetle ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dochodem utraconym. Następnie organ podniósł, że uznaje za zasadne przytoczenie art. 7 ust. 3a powoływanej ustawy, według którego, przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Organ dodał, że cytowany przepis wszedł w życie w dniu 1.08.2017r. (wprowadzony ustawą o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin z dnia 7.07.2017r. Dz.U. 2017 poz. 1428), jednakże zdaniem Kolegium wskazuje on kierunek wykładni przepisu art. 7 ustawy w przedmiocie uzyskiwania i utraty dochodów, z którego należy korzystać rozpoznając również niniejszą sprawę. Organ podniósł, że z tego powodu, iż umowa zawarta ze Szkołą A w K. w dniu 11.04.2014r., na okres do dnia 30.09.2014r. nie była kontynuowana tj. kolejną umowę zawarto dopiero w dniu 23.02.2015r. tj. po upływie okresu ponad 4 miesięcy należało dochód uzyskany z tego tytułu w roku bazowym potraktować jako dochód utracony. Następnie skoro umowa zawarta w dniu 23.02.2015r. rozwiązana została w dniu 30.09.2015r., to również dochód z tego tytułu jest dochodem utraconym. Następnie kolejną umowę zawarto po okresie prawie 5 miesięcy przerwy (tj. od dnia 30.09.2015r. do dnia 24.02.2016r.) w dniu 24.02.2016r. i ta umowa ze Szkołą A w K. była kontynuowana do dnia 30.09.2017r.

W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo potraktował dochód uzyskany przez skarżącego z miesiąca marca 2016r., jako dochód uzyskany zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy. Wskazał równocześnie, że wbrew zarzutom odwołania, bez znaczenia w niniejszej sprawie jest to, czy dochód w całym okresie obowiązywania umowy był uzyskiwany i w jakiej wysokości. Istotne jest to, że strona w dniu 24.02.2016r. podjęła nową umowę zlecenia, z której uzyskała dochód, a o której nie poinformowała organu I instancji.

Organ podkreślił, że skarżący, składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (w dniu 1.04.2016r.), w tym na pierwsze dziecko, na okres zasiłkowy 2016/2017 nie zaznaczył w punkcie 7.3, że w roku poprzedzającym, na który ustalane jest świadczenie wychowawcze lub po tym roku nastąpiła utrata bądź uzyskanie dochodu. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego złożone pod odpowiedzialnością karną (art. 233 kodeksu karnego), iż kontynuuje umowę ze Szkołą A w K. (karta nr 7 akta organu I instancji). Organ wskazał, że wniosek dotyczący ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest bardzo rozbudowany, zawiera definicję zarówno dochodu utraconego, jak i uzyskanego. Natomiast nie ulega wątpliwości, że umowa zlecenia zawarta w 2014r. ze Szkołą A w K. nie była kontynuowana w dniu składania wniosku. Zdaniem Kolegium powyższe wypełnia przesłanki wymienione w art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Kolegium za organem I instancji podkreśliło również, że o fakcie zawarcia nowej umowy ze Szkołą A w K. organ I instancji został poinformowany podczas składania kolejnego wniosku na nowy okres zasiłkowy. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo dokonał w zaskarżonej decyzji wyliczenia dochodu, dodając do dochodu uzyskanego w roku 2014, podzielonego przez 12 miesięcy, dochód z tytułu umowy zlecenia uzyskany w miesiącu marcu 2016r. W związku z tym dochód rodziny wyniósł: - dochód A.L. za rok 2014 - 3080,00 zł /12 miesięcy = 256,67 zł. dochód skarżącego z roku 2014r. ([...]) 44 446, 35 zł / 12 miesięcy = 3703,86 zł; - dochód uzyskany w marcu 2016r. z tytułu umowy zlecenia ze Szkołą A w K. w wysokości 929,99 zł (zaświadczenie w aktach sprawy organu I instancji karta nr 63).

Organ dokonał zsumowania w/w dochodów tj. 256,67 zł + 3703,86 zł + 929,99 zł = 4890,52 zł / 6 osób w rodzinie = 815,10 zł. Następnie wskazał, że dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie przekraczał kwotę ustaloną ustawowo tj. 800 zł. Stąd też świadczenie wychowawcze od marca 2016r. było nienależne.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega - w wyniku złożenia odwołania przez uprawniony podmiot - ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Wobec tego, rozpatrując odwołanie Kolegium ponownie przeanalizowało całość materiału dowodowego. W związku z tym uznało, że zawarcie przez skarżącego nowej umowy zlecenia w dniu 24.02.2016r. i uzyskanie dochodu za miesiąc marzec jest uzyskaniem dochodu w świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ dodał, że fakt ten zaistniał przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenie, a strona nie poinformowała o tym organu I instancji. Wobec czego zdaniem Kolegium organ prawidłowo rozpoznał sprawę, a decyzja wydana w dniu [...]r. nr [...] jest zgodna z przepisami postępowania administracyjnego, prawa materialnego, a także spójna z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Stąd też zasadne jest utrzymanie w mocy w całości wyżej wymienionej decyzji.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika - podniósł zarzut; - naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 2 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (zwana dalej: ustawa), poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na obliczeniu przez organ średniego rocznego dochodu skarżącego, tj. nieuwzględnieniu, iż dochód uzyskany za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, należy doliczyć do dochodu uzyskanego w roku bazowym, a całość otrzymanej kwoty następnie podzielić przez 12 miesięcy i liczbę członków rodziny, a to w sytuacji, gdy tak wyliczony średni roczny dochód skarżącego wynosi zaledwie 673,00 zł (3080,00 zł + 44.446,35 zł +929.99 zł)/12, tym samym nie przekracza on progu kwotowego 800,00 zł. warunkującego możność przyznania prawa do świadczenia na pierwsze dziecko;

- art. 7 ust. 3 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające po pierwsze na przyjęciu, iż dochodem uzyskanym w rozumieniu niniejszej ustawy jest wynagrodzenie uzyskane przez skarżącego z tytułu zatrudnienia w Szkole A w K., w sytuacji, gdy nie zostały spełnione warunki kwalifikacji tego świadczenia ze wskazanego przepisu, tj. dochód ten nie był uzyskiwany przez skarżonego przez cały okres pobierania świadczenia wychowawczego; po drugie, zaliczeniu w poczet dochodu uzyskanego przez skarżącego w miesiącu marcu 2016 roku kwoty 929,99 zł uzyskanej z tytułu zatrudnienia w Szkole A w K. przy jednoczesnym przyjęciu, iż stanowi on uzyskanie dochodu w rozumieniu przepisu, a w konsekwencji wpływa na konieczność weryfikacji decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko na okres zasiłkowy trwający od 1 kwietnia 2016 roku do 30 września 2017 roku w sytuacji, gdy z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia wynikało, że nie uzyskał on wskazanego dochodu w miesiącu wrześniu 2016 roku, styczniu 2017 roku oraz od lipca 2017 roku do września 2017 roku;

- art. 18 ust. 6 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż ze względu na wzrost dochodu skarżącego w marcu 2016 roku nie przysługiwało mu świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko Z.L. począwszy od kwietnia 2016 roku aż do lipca 2017 roku, a zatem jest on obowiązany do jego zwrotu jako świadczenia nienależnie pobranego w sytuacji, gdy wzrost dochodu za marzec 2016 roku nie stanowi dochodu uzyskanego w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy;

- art. 25 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty 8.000,00 zł pobranej tytułem zasiłku wychowawczego na pierwsze dziecko za okres od 1 kwietnia 2016 roku do 31 lipca 2017 roku, jako świadczenia nienależnie pobranego w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki przewidziane w niniejszym przepisie, w szczególności nie uległy zwiększeniu dochody skarżącego, w sposób wpływający na należność pobranego świadczenia - mając na uwadze postulat przyjęcia tego jako przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego uśrednionego rocznego dochodu przypadającego na jednego członka rodziny, w sytuacji gdy z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia wynika, iż świadczenie z tytułu zatrudnienia w Szkole A w K. w kwocie 929,99 zł uzyskał w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane było prawo do świadczenia wychowawczego, wynoszącym 16 miesięcy uzyskał wyłącznie 11 razy, a zatem średni roczny dochód z tego tytułu wyniósł 639,36 zł (= 929,99 zł x 11 / 16), co w przeliczeniu na jednego członka rodziny dawało 106,56 zł;

art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ustawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu świadczenia wychowawczego przyznanego uprzednio skarżącemu za nienależne, z całkowitym pominięciem faktu, iż średni roczny dochód skarżącego w okresie zasiłkowym w przeliczeniu na jednego członka rodziny nie przekroczył progu 800,00 zł - co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji prowadzącej do obejścia prawa z pogwałceniem elementarnej zasady działania organów na podstawie i w granicach prawa oraz zasady ochrony praw nabytych.

Ponadto skarżący zarzucił, że przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na treść decyzji, a to:

- art. 156 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (zwana dalej: k.p.a.) w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy prowadzącego do nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem przedmiotowa decyzja uznająca wypłacone świadczenia jako nienależnie pobrane wobec złożenia przez skarżącego rzekomo fałszywego oświadczenia dotyczącego dochodów uzyskanych w okresie zasiłkowym, nie znajduje oparcia w stanie faktyczny sprawy, w tym w zgromadzonym materiale dowodowym, gdyż skarżący już w kwietniu 2016 r. złożył stosowne zaświadczenie o kontynuowaniu zatrudnienia w Szkole A na mocy umowy z lutego 2016 r. równocześnie informując pracownika GOPS przyjmującego stosowne zaświadczenie o okresach zatrudnienia w A w K., podkreślając specyfikę harmonogramu obowiązywania kolejnych umów począwszy od 2014 r., co pozostaje uzależnione charakterem zawodu i organizacją roku akademickiego na uczelni;

- art. 15 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na pozbawieniu skarżącego prawa do rozpatrzenia jego sprawy w dwóch instancjach, gdyż zaskarżona decyzja SKO w Bielsku-Białej jako podstawę uznania pobranego przez skarżącego świadczenia za nienależne, z obowiązkiem jego zwrotu ze względu na rzekomo złożone przez skarżącego fałszywe oświadczenie w przedmiocie dochodów uzyskanych wpływających na prawo do świadczenia - co stanowi podstawę z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy - podczas, gdy mocą decyzji Wójta Gminy G. zobowiązano skarżącego do zwrotu pobranej kwoty 8.000,00 zł ze względu na rzekome uzyskanie dochodu przekraczającego próg - a zatem w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 1a ustawy - co w efekcie sprawia, iż organ merytorycznie rozstrzygał inną sytuację prawno-faktyczną;

- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na błędnym ustaleniu jakoby skarżący złożył fałszywe oświadczenie mające na celu zaniżenie faktycznie uzyskiwanego dochodu w sytuacji, gdy po pierwsze składając wniosek o przyznanie świadczenie wychowawczego w kwietniu 2016 r. złożył zeznanie, że kontynuuje pracę w Szkołę A w K. w oparciu o urnowę zlecenia z lutego 2016 r., w tym poinformował, że pracuje tam od 2014 r. z ewentualnymi przerwami semestralnymi wynikającymi z cykliczności zajęć, po drugie - na wyraźne żądanie pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. złożył oświadczenie o kontynuowaniu zatrudnienia w A w K., jednocześnie uprzednio informując o czteromiesięcznej przerwie w okresie zatrudnienia, zatem nieprawdą jest, jakoby złożone oświadczanie było fałszywe i miało na celu nienależne pobranie świadczenia;

- art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 8, art. 9 i art. 11 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej, która nie spełnia wymogów wewnętrznej spójności i logiki, w szczególności rozstrzygnięcie decyzji na podstawie powołanej podstawy prawnej i uzasadnienie wskazanej decyzji pozostają ze sobą wewnętrznie sprzeczne;

- art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niezrealizowaniu zasady przekonywania, gdyż organ pominął milczeniem dowody zgromadzone w sprawie lub wyciągnął z nich nieprawdziwe wnioski, w szczególności co do przypisania skarżącemu winy za błędne poinformowanie organu o faktycznie uzyskiwanych dochodach oraz nie odniósł się do faktów istotnych w sprawie, a także okoliczności podnoszonych przez stronę.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymała skargę, wnosząc przede wszystkim o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu świadczenia wychowawczego przyznanego na pierwsze dziecko skarżącego, pobranego za okres od 1.04.2016r. do 31.07.2017r., za świadczenie nienależnie pobrane, podlegające zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi. Powodem wydania rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ, że do dochodu rodziny skarżącego uzyskanego w roku bazowym, tj. 2014, podzielonego przez 12 miesięcy, należy dodać dochód uzyskany w marcu 2016r., z tytułu umowy zlecenia zawartej w dniu 24 lutego 2016 r. przez skarżącego ze Szkołą A w K., która była kontynuowana do 30 września 2017 r.

Organ przyjął, że w powyższych okolicznościach znajduje zastosowanie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2134), który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżący nie poinformował organu I instancji o tym, że w dniu 24 lutego 2016 r. zawarł umowę zlecenia, z której uzyskał dochód.

W oparciu o powyższe organ uznał, że zaistniały przesłanki zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, według którego – za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie.

Jednocześnie organ wskazał, że skarżący, składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (w dniu 1.04.2016r.), w tym na pierwsze dziecko, na okres zasiłkowy 2016/2017 nie zaznaczył w punkcie 7.3, że w roku poprzedzającym okres, na który ustalane jest świadczenie wychowawcze lub po tym roku nastąpiła utrata bądź uzyskanie dochodu. Dodał, że "ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego złożone pod odpowiedzialnością karną, iż kontynuuje umowę ze Szkołą A w K. (karta nr 7 akta organu I instancji)".

Z przytoczonych stwierdzeń zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że nieprawidłowe są wnioski organu wyprowadzone z treści zgromadzonego materiału dowodowego.

Złożone przez skarżącego oświadczenie, że kontynuuje umowę z wymienioną uczelnią niewątpliwie świadczy przecież o tym, że nie zataił faktu wykonywania tej umowy zlecenia, a więc również uzyskiwania dochodu z tytułu tej umowy. Rażąco sprzeczne z zasadami prawidłowego wnioskowania są stwierdzenia organu, z których wynika, że wobec takiej treści oświadczenia skarżącego, zaistniały przesłanki zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a więc, że świadczenie wychowawcze zostało przyznane w wyniku świadomego wprowadzenia organu w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie.

Jak już była o tym mowa wyżej, organ w zaskarżonej decyzji podkreślił ponadto, że we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, skarżący nie zaznaczył w punkcie 7.3, że w roku poprzedzającym okres, na który ustalane jest świadczenie wychowawcze lub po tym roku nastąpiła utrata bądź uzyskanie dochodu.

Wskazać zatem wymagało, że akta administracyjne zawierają przedmiotowy wniosek i w części formularza wniosku oznaczonej jako punkt 7.3 przewidziane zostały dwie możliwości odpowiedzi; - że nastąpiła utrata dochodu oraz, że nie nastąpiła utrata dochodu. Analogiczne warianty odpowiedzi zostały przewidziane dla uzyskania dochodu.

Jednakże podkreślenia wymaga, że wnioskodawca nie zakreślił żadnej z tych odpowiedzi, a zatem nie potwierdził, że nastąpiła utrata lub uzyskanie dochodu, ani też nie zaprzeczył, że miały one miejsce. Taki stan rzeczy obligował organ do wezwania skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku. Sprzeczne z zasadami prawidłowego wnioskowania są zatem stwierdzenia organu, według których, można w tych okolicznościach przyjąć, że doszło do świadomego wprowadzenia organu w błąd przez wnioskodawcę. Brak odpowiedzi na pytania nie może przecież wprowadzać w błąd, skoro nie zawiera żadnej informacji.

Ponadto organ przyjął, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dotyczący uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, a jednocześnie uznał, że uzyskanie dochodu przez skarżącego nastąpiło w marcu 2016r. Dodać przy tym należało, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło prawa do świadczenia wychowawczego, które zostało ustalone na okres od 1.04.2016r. do 30.09.2017r., a zatem dla zastosowania art. 7 ust. 2 cytowanej ustawy, uzyskanie dochodu powinno mieć miejsce w 2015 r., gdyż jest to rok poprzedzający okres, na jaki zostało ustalone prawo do świadczenia wychowawczego.

Organ odwoławczy nie wskazał, na jakiej podstawie stwierdził w zaskarżonej decyzji, że organ I instancji prawidłowo potraktował dochód uzyskany przez skarżącego z miesiąca marca 2016r., jako dochód uzyskany zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy. Nie wyjaśnił również, z jakich powodów – odpowiadając na zarzuty odwołania - wskazał w decyzji, że bez znaczenia w niniejszej sprawie jest to, czy dochód w całym okresie obowiązywania umowy był uzyskiwany i w jakiej wysokości. Cytowany wyżej przepis art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowi bowiem, że uwzględnienie dochodu uzyskanego jest uzależnione od warunku – może bowiem mieć miejsce, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W związku z treścią cytowanego przepisu, nieprawidłowe było pominięcie przez organ okoliczności, że w okresie, na jaki weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód nie był uzyskiwany we wszystkich miesiącach.

Ponadto wymieniony przepis stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił działania matematyczne, jakie zostały przeprowadzone w celu ustalenia dochodu i nie uwzględniono wśród nich, wymienionego w przepisie art. 7 ust. 2 ustawy, podzielenia dochodu przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany.

Organ błędnie również przyjął, że art. 7 ust. 3a powoływanej ustawy, który wszedł w życie w dniu 1.08.2017r. (wprowadzony ustawą z dnia 7.07.2017r o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin), "wskazuje kierunek wykładni przepisu art. 7 ustawy w przedmiocie uzyskiwania i utraty dochodów, z którego należy korzystać rozpoznając również niniejszą sprawę". Przytoczony w sposób dosłowny pogląd organu, nie znajduje oparcia w treści przepisów ustawy wprowadzającej zmiany w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie bowiem z art. 19 ustawy z dnia 7.07.2017r., przepis art. 7 ust. 3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres rozpoczynający się od dnia 1 października 2017 r.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem stwierdzić więc należało, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło kluczowych okoliczności dotyczących stwierdzenia, czy doszło do nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Ponadto organ naruszył przepis art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który był wskazany w decyzji jako podstawa rozstrzygnięcia.

Wobec tego zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz uzupełni ustalenia i oceny w zakresie wskazanych wyżej okoliczności dotyczących stwierdzenia, czy doszło do nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.