Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 793/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 133 § 1, art. 183 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 6 ust. 3 i § 4 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
article: art. 2 ust. 1-8
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 200
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 45, art. 64, art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek del. WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "[...]" S.A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1154/07 w sprawie ze skargi "[...]" S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2008 r. sygn. II SA/Kr 1154/07 oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] maja 2007 r.

nr [...], na podstawie art. 200 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez "K." S.A. w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Miejskiej Kraków, położonego w K. obr. [...] jedn. ewid. K. – P., stanowiącego działkę nr [...] o pow. 2336 m2 (która uległa podziałowi na działki nr [...] o pow. 159m2 i nr [...] o pow. 2177m2) oraz działki nr [...] o pow. 875m2, a także prawa własności budynków i innych urządzeń na gruncie tym zlokalizowanych.

Uzasadniając powyższe organ I instancji podał, że Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...] zatwierdził podział działki nr [...] o pow. 2336 m2 na działki nr [...] o pow. 159 m2 (która wchodzi w zakres inwestycji komunalnej pn. Trasa K.) i nr [...] o pow. 2177 m2. W wyniku dwukrotnych oględzin nieruchomości stwierdzono, że działki objęte wnioskiem zabudowane są murowanymi budynkami magazynowymi, garażem blaszakiem oraz budynkiem użytkowym zarządzanym przez Zarząd Budynków Komunalnych. Obecnie postawione zostało nowe ogrodzenie i urządzony chodnik. W toku postępowania wnioskodawczyni przedstawiła szereg dokumentów mających potwierdzać fakt przysługiwania jej poprzednikowi prawnemu - Drukarni Wydawniczej im. [...] S.A prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, w tym:

- zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 10 lutego 1949 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "Krakowskie Zakłady Graficzne";

- zarządzenie Nr 3 Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 10 stycznia 1961 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Drukarnia Anilinowa w Krakowie oraz protokół zdawczo - odbiorczy z dnia 6 kwietnia

1961 r., dotyczący przejęcia przez przedsiębiorstwo państwowe Drukarnia Anilinowa w Krakowie od Krakowskich Zakładów Graficznych Zakładu Nr 1, położonego w Krakowie przy ul. [...];

- uchwałę Nr 136/68 Rady Ministrów z dnia 3 maja 1968 r. w sprawie połączenia Zjednoczeń Przemysłu Graficznego i Drukarń i Wydawnictw Akcydensowych;

- decyzję Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 1974 r.

Nr [...] o pozwoleniu na budowę i wykonanie robót budowlanych remontu oraz modernizacji zakładu położonego przy ul. [...] w K.;

- decyzję Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej oraz Komunikacji z dnia [...] grudnia 1973r. o przekazaniu budynku przy ul. [...] w K. w zarząd Zakładów Opakowań Drukowanych na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 9 czerwca 1959 r. w sprawie przejmowania budynków w zarząd państwowy;

- pismo Zjednoczenia Przemysłu Poligraficznego, z dnia 7 czerwca 1976 r. znak [...], będące zgłoszeniem połączenia przedsiębiorstw państwowych -Zakładów Opakowań Drukowanych w Krakowie i Drukarni Wydawniczej w Krakowie w jedno Przedsiębiorstwo pod nazwą "Drukarnia Wydawnicza";

- decyzję Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury z dnia [...] grudnia 1976 r., Nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części;

- opinię biegłego rewidenta S.B. z dnia 12 czerwca 1995 r. w sprawie źródeł finansowania budynków i budowli Drukarni Wydawniczej im. [...] ul. [...];

- wykaz przedsiębiorstw i zakładów podległych Centralnemu Zarządowi Przemysłu Graficznego.

Organ I instancji wywodził, że w toku postępowania nie ustalono faktu istnienia decyzji o przekazaniu nieruchomości przy ul. [...] w zarząd poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy. Faktu istnienia takiej decyzji nie potwierdzają ani zgromadzone w sprawie dokumenty, ani też zeznania świadków. Zarządzenie Nr 3 Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 10 stycznia1961 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Drukarnia Anilinowa w Krakowie nie zawiera oznaczenia nieruchomości, tym samym nie może być podstawą stwierdzenia prawa zarządu, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia. Przeprowadzona w toku postępowania kwerenda akt archiwalnych Ministerstw Kultury, Gospodarki, Transportu i Budownictwa, stosownych archiwów państwowych i Archiwum Zakładowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego przyniosła negatywne wyniki, nie pozwalając na ustalenie czy Zakładowi Nr 1 Krakowskich zakładów Graficznych przysługiwało w dniu 31 grudnia 1960r. prawo zarządu lub użytkowania nieruchomości przy ul [...]. Protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 6 kwietnia 1961 r., dotyczący przejęcia przez Drukarnię Anilinową Zakładu Nr 1 od Krakowskich Zakładów Graficznych potwierdza jedynie fakt przekazania posiadania. Ponadto prawo zarządu nieruchomością objętą wnioskiem nie było ujawnione w księdze wieczystej nr [...] oraz

nr [...], w której poprzednio figurowały wymienione w sentencji decyzji działki. Brak też dokumentów wskazujących, że poprzednik prawny wnioskodawczyni uiszczał opłaty z tytułu zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Podane przez świadków fakty i okoliczności nie stanowią podstawy do stwierdzenia, że w dacie

5 grudnia 1990 r. nieruchomość objęta wnioskiem była w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Drukarni Wydawniczej im. [...]. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że przejęcie w 1973r. Zakładu Nr 1 i budynku przy ul. [...] w zarząd sprawowany na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej w sprawie przejmowania budynków w zarząd państwowy, nie daje podstawy do stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu, albowiem zarząd sprawowany w oparciu o przepisy powołanego rozporządzenia nie jest tożsamy z prawem zarządu nabywanym w stosunku do nieruchomości państwowych przez państwowe jednostki organizacyjne w rozumieniu przepisów dotyczących gospodarowania nieruchomościami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji nawiązał do zaskarżonego orzeczenia oraz zarzutów odwołania, zaś uznając kwestionowane rozstrzygnięcie za prawidłowe wskazał, że Prezydent Miasta Krakowa w toku postępowania dowodowego zgromadził szereg dokumentów, dotyczących poprzedników prawnych wnioskodawczyni, dokonał badania w archiwach, zwracał się też do instytucji o wskazanie miejsca przechowywania dokumentów istotnych dla przedmiotu niniejszej sprawy. Przesłuchał również wskazanych przez nią świadków. Tak zebrany materiał dowodowy nie potwierdził jednak istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. ustanowionego na rzecz poprzedników prawnych wnioskodawczyni prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się dalej do zarzutów odwołania organ odwoławczy zaprezentował ocenę istotnych dokumentów analogiczną do przedstawionej przez organ pierwszej instancji. W kwestii znaczenia wydanej na podstawie § 10 pkt 1 i 2 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej decyzji z dnia [...] grudnia 1973r., w nawiązaniu do art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59) oraz po analizie zawartych w tej ustawie przepisów Rozdziału IX organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie zarządu, o jakim jest mowa w obu tych aktach prawnych dotyczy administrowania budynkiem i nie jest to zarząd, o którym mowa w

art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W kwestii przeprowadzenia innych uznawanych przez skarżącą za istotne dowodów organ drugiej instancji wskazał na przesłuchanie wszystkich wnioskowanych w sprawie świadków oraz okoliczności uzasadniające pominięcie dowodu z zeznań J. S. oraz W. D. a ponadto podzielił opinię organu pierwszej instancji co do braku po stronie przesłuchanych osób rzetelnych wiadomości pozwalających na jednoznaczne ustalenia podstaw powstania po stronie poprzedników prawnych skarżącej prawa zarządu przedmiotowa nieruchomością.

Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września

2007 r. "K." S.A. w K. domagała się jej uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ administracji publicznej, ewentualnie - uchylenia obu zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ administracji publicznej, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Skarżąca zarzucała naruszenie art. 200 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez przyjęcie, że brak podstaw do wydania decyzji uwzględniającej wniosek; § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzenie lub użytkowaniu - poprzez przyjęcie, że protokół z roku 1961 nie jest dowodem przekazania nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania; § 4 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 tego rozporządzenia - poprzez niepodjęcie żadnych działań zmierzających do ustalenia, czy istnieją wymienione w tych przepisach prawa, decyzje i dokumenty, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy; § 4 ust. 3 powyższego rozporządzenia - poprzez przyjęcie, że z zeznań świadków nie wynika iż nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania znajdowała się z zarządzie poprzedników prawnych skarżącej; art. 7 i art. 77 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności; art. 75 § 1, art. 78 i art. 83 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań wszystkich świadków, m. in. W. D. i ograniczenie się do wyjaśnień nie mających waloru zeznania; art. 80 k.p.a. - poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżąca zarzucała również naruszenie: art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez pozbawienie prawa majątkowego przysługującego wnioskodawczyni; art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - z uwagi na rozstrzyganie o "obciążeniu" prawa własności Gminy Miejskiej Krakowa przez organy właściciela nieruchomości, a tym samym naruszenia zasady państwa prawa i zawartych w niej zasad przyzwoitej legislacji oraz zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa; art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia 3.01. 1947r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych - poprzez niewyjaśnienie jakie było porozumienie pomiędzy Ministrem Skarbu, a Ministrem Przemysłu co do sporządzania protokołów, oraz czy sporządzono taki protokół; art. 128 § 2 k.c. - poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomości stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając powyższą skargę przeprowadził analizę przepisów dotyczących nabycia prawa użytkowania wieczystego, przytoczył treść art. 200 ust. 1 i art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ). Sąd I instancji przypomniał, że w art. 206 u.g.n., ustawodawca zawarł delegację dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. Na tej podstawie zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.) - zwane dalej rozporządzeniem, w którym rozdział 2 zawiera przepisy dotyczące stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie i inne osoby prawne oraz rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Z zamieszczonych w tym rozdziale przepisów Sąd zwrócił uwagę na regulacje zawarte w § 4.1. wymienionego rozporządzenia.

Poddając ocenie przepisy wskazanego powyżej rozporządzenia Sąd I instancji podzielił stanowisko prezentowane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

22 listopada 1999 r., sygn. U 6/99 (OTK 1999/7/159), w którym orzeczono, że § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) jest niezgodny z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ponieważ wykracza poza upoważnienie w nim zawarte - co skutkowało utratą mocy tego przepisu 24 listopada 1999r. Paragraf 6 ust. 3 rozporządzenia miał podobne brzmienie i znaczenie jak istotny w stanie faktycznym niniejszej sprawy § 4 ust. 3, który dopuszcza możliwość dowodzenia prawa zarządu innymi środkami dowodowymi, niż dokumenty określone w § 4 ust. 1, zaś pozwalał on na odstępstwo od przewidzianego w § 6 ust. 1 obowiązku stwierdzania przez właściwy organ prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnię lub inną osobę prawną na podstawie co najmniej jednego z wymienionych dokumentów, a to: decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że także § 4 ust. 3 rozporządzenia jest niezgodny z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), ponieważ wykracza poza upoważnienie w nim zawarte. Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro Rada Ministrów została upoważniona do określenia niezbędnych dokumentów, jej legitymacja nie obejmowała wskazywania innych środków dowodowych, jakie mogą być stosowane w postępowaniu uwłaszczeniowym. Wyliczenie w § 4 ust. 3 rozporządzenia możliwości skorzystania przez organ z innych dowodów stanowi zatem przekroczenie dyrektywy merytorycznej zawartej w art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w tym zakresie akt wykonawczy nie podlega stosowaniu.

Za bezsporne Sąd I instancji uznał, że Drukarnia Wydawnicza im. [...] S. A. w K. w dacie 5 grudnia 1990 r. była przedsiębiorstwem państwowym i władała przedmiotowymi gruntami, zaś skarżąca po wewnętrznych zmianach organizacyjnych oraz zmianach firmy jest następcą prawnym tego podmiotu. Sąd zaznaczył, że prowadząc postępowanie organy administracji publicznej zobowiązane były do uwzględnienia zasad wynikających z art. 200 ugn oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, ale nie posiadają uprawnień do odstąpienia od stosowania przepisów wykonawczych także odnośnie zakwestionowanego w niniejszym wyroku § 4 ust. 3 rozporządzenia. Uprawnienia te w świetle art. 178 ust. 1 Konstytucji RP służą jednak Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, który związany jest wyłącznie przepisami Konstytucji oraz ustaw. Prezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poglądy dotyczące sprzeczności z art. 206 ugn przepisów § 4 ust. 3 rozporządzenia, a także wynikających z art. 206 ugn ograniczeń dowodowych przy stwierdzaniu prawa zarządu, skutkują - w ocenie tego Sądu - niemożnością uznania za zasadne tych zarzutów skargi, w których mowa o naruszeniu § 4 ust. 3 rozporządzenia, a także art. 7 i

art. 77 k.p.a., art. 75 § 1, art. 78, art. 80 i art. 83 k.p.a.

Sąd I instancji uznał, że bezzasadnie zarzuca skarżąca naruszenie § 4 ust. 1

pkt 6, 7 i 10 rozporządzenia poprzez niepodjęcie żadnych działań zmierzających do ustalenia, czy istnieją wymienione w tych przepisach decyzje i dokumenty, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy. W zaskarżonej i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji wymieniono instytucje, w których takie poszukiwania były prowadzone, zaś powyższe znajduje odzwierciedlanie w przedstawionych aktach administracyjnych. W tym zakresie Sąd zauważył, że skarżąca mając wiedzę o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych działała w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnych pełnomocników. Jak wynika ze składanych w sprawie pism, w toku postępowania administracyjnego prowadzone przez nią poszukiwania wszelkich istotnych dowodów objęły nie tylko zasoby własne, ale także kwerendę dokumentów dostępnych w między innymi w odpowiednich oddziałach Państwowego Archiwum w Krakowie, Archiwum Ministerstwa Kultury, Archiwum Miasta Stołecznego Warszawy. O prowadzeniu tych poszukiwań oraz ich wyniku organ pierwszej instancji każdocześnie był informowany. Ze swej strony, adekwatnie do ujawnianych przez stronę okoliczności i zgłaszanych przez nią wniosków organ skierował stosowne odezwy z 19 października 2004 r. do Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz Ministerstwa Kultury, następnie zaś również - w dacie 8 czerwca

2006 r. - do Ministerstwa Gospodarki, Archiwum Zakładowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Drukarni Narodowej Krakowie, Ministerstwie Transportu i Ministerstwa Budownictwa, gdzie dodatkowo Ministerstwo Transportu przekazało odezwę organu. Odezwy organu pierwszej instancji z 8 czerwca 2006 r. mają szeroki zakres. Zawierają one stosowne informacje o przedmiocie postępowania oraz istotnych okolicznościach podawanych przez wnioskodawczynię, a także prośbę o odszukanie oraz udostępnienie wszelkich dokumentów dotyczących: Zakładów Przemysłowych A. sp. z o.o., Centralnego Zarządu Państwowych Zakładów Graficznych (Centralnego Zarządu Przemysłu Graficznego), Zakładu Opakowań Drukowanych, Drukarni Anilinowej w Krakowie, Krakowskich Zakładów Graficznych, Drukarń i Wydawnictw Akcydensowych, Drukarni Wydawniczej im. [...], ze szczególnym uwzględnieniem dokumentów dotyczących ich ewentualnych przekształceń oraz dokumentów, którymi następowało przekazywanie między wyżej wymienionymi podmiotami, nieruchomości przy ul. [...]. Treść mających na celu poszukiwanie materiału dowodowego pism - gdzie mowa o wszelkich dokumentów, obejmuje swym zakresem także dokumenty w postaci decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania, albo zarządu sporną nieruchomością. Kwestia istnienia takich właśnie dokumentów nie pozostawała poza zainteresowaniami organu pierwszej instancji.

Bezzasadnym, według Sądu I instancji, jest także zarzut zaniechania w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie poszukiwania umów o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi, a państwowymi jednostkami organizacyjnymi, czy porozumień ministrów. Przesłane przez stronę organowi pierwszej instancji pismo Archiwum Państwowego w Krakowie z dnia 16 września 2003 r. wskazuje dodatkowo, że poszukiwania czynione były nie tylko pod kątem istnienia dokumentacji związanych z tworzeniem na przestrzeniu czasu i wyposażaniem w majątek przedsiębiorstw państwowych, ale również pod kątem istnienia dokumentacji dotyczącej nieruchomości położonej w Krakowie przy ul. [...]. Na wszystkie skierowane odezwy organ uzyskał odpowiedzi, zaś o stanie postępowania strona była każdorazowo wyczerpująco informowania.

W ocenie Sądu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia § 4 ust. 1 pkt 9 wymienionego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. wiązany przez skarżącą z wadliwą oceną waloru dowodowego protokołu dnia

6 kwietnia 1961 r. Ocena tego dowodu została prawidłowo dokonana przez organy orzekające w sprawie. Zarządzenie Nr 3 Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 10 stycznia 1961 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Drukarnia Anilinowa w Krakowie nie zawiera oznaczenia nieruchomości - tym samym nie może być podstawa stwierdzenia prawa zarządu. Protokół zdawczo-odbiorczy z dnia

6 kwietnia 1961 r., dotyczący przejęcia przez Drukarnię Anilinową Zakładu Nr 1 od Krakowskich Zakładów Graficznych nie jest, dokumentem, którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia tj. protokołem przekazania nieruchomości, sporządzonym między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. Powołany protokół nie zawiera dokładnego oznaczenia mienia, będącego przedmiotem przekazania, zaś brak jest innych, poszukiwanych dokumentów - w tym stanowiących załączniki do protokołu lub w nim wymienionych (opis Zakładu Nr 1, zestawienie środków trwałych Zakładu Nr 1, spis inwentarza, bilans przekazania aktywów i pasywów) pozwalających na uznanie, że tym przedmiotem było prawo zarządu nieruchomości, względnie nieruchomość. Również zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 10 lutego 1949 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Krakowskie Zakłady Graficzne, w którym nie wskazano przedmiotowej nieruchomości jako majątku tego podmiotu, czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia 3 stycznia 1947 r. o utworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 8, poz. 42).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że bezzasadnymi są również zarzuty skarżącej dotyczące oceny decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej oraz Komunikacji z dnia [...] grudnia 1973 r., która nastąpiła adekwatnie do treści tego dokumentu i wynikającego z podanych w nim podstaw prawnych zasad, zaś stanowi w istocie o przekazaniu budynku przy

ul. [...] w K. w administrację Zakładów Opakowań Drukowanych na zasadach przewidzianych ustawie z dnia 30 stycznia 1959 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. Nr 10, poz. 59) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia

9 czerwca1959 r. w sprawie przejmowania budynków w zarząd państwowy. Decyzja ta jako ostateczna jest wiążąca, korzysta ona z domniemania prawidłowości i niedopuszczalnym jest badanie lub ocena, czy przedmiotowy akt administracyjny wydano zasadnie oraz zgodnie z prawem.

Brak jest też, zdaniem Sądu I instancji, podstaw do uznania zasadności zarzutu skarżącej dotyczących naruszenia jej praw gwarantowanych przez art. 64 Konstytucji RP, czy też art. 128 § 2 k.c. W kwestii uprawnienia do kontrolowania przez sądy konstytucyjności ustaw na mocy art. 8 ust. 2 Konstytucji, Wojewódzki Sąd Administracyjny opowiedział się przeciwko takiej możliwości, jako zarezerwowanej kompetencyjnie dla specjalnie w tym celu powołanego w Konstytucji organu, jakim jest Trybunał Konstytucyjny - w ślad za stanowiskiem wyrażonym między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r. sygn. akt I CK 318/2002 (publ. LEX

nr 279846)

Sąd I instancji podkreślił, że ustalanie przesłanek "uwłaszczenia" nieruchomości należy do suwerennych prerogatyw ustawodawcy, podobnie jak określenie kompetencji organów administracji publicznej. W sprawie niniejszej nie zachodzą, w ocenie Sądu I instancji przesłanki do stosowania instytucji przewidzianych w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., natomiast konsekwencją regulacji z art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn jest wyłączenie możliwości dochodzenia przez gminę będącą właścicielem nieruchomości jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła K. Sp. z o.o. z siedzibą w K. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:

I . naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.):

1) art. 2 ust. 1-8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464) i art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez:

a) niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegające na przyjęciu, iż zarząd ustanowiony na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 1973 r. nie jest zarządem w rozumieniu wskazanych przepisów,

b) niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż protokołem z dnia 1 kwietnia 1961 r. o przekazaniu zakładu nr 1 nie przekazano spornej nieruchomości, tym samym, iż wskazany powyżej przepis nie ma zastosowania,

c) niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż brak podstaw do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie,

2) art. 200 § 1 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowania tj. przyjęcie, iż brak podstaw do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 05 grudnia 1990 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie,

3) art. 73 § 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie albowiem wbrew stanowisku Sądu I instancji brak przepisu ustawy wprowadzającego sankcję nieważności ustanowienia prawa zarządu w przypadku braku należytej "formy" ustanawianiu tego prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy przepisy ustawy nie przewidywały, żadnej formy dla ustanowienia prawa zarządu,

4) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 w zw. z art. 10 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32,poz.159 z późn. zm.) - w pierwotnym brzmieniu, poprzez błędną wykładnię tj. przyjęcie, iż przekazanie terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania wymagało decyzji administracyjnej,

5) art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - w brzmieniu na dzień 23 grudnia 1973 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, iż przepisy te nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji z [...] grudnia 1973 r. oraz nie mają zastosowania w niniejszej sprawie,

6) art. 128 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lutego 1989 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie, iż skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomości oraz poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż "prawo zarządu" wymagało dla swego powstania szczególnej formy pod rygorem nieważności,

7) art. 81 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz.U. Nr 5, poz.16 z późn. zm.) i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz.70 z późn. zm.) oraz § 1.1, § 2.1,

§ 3 ust.1pkt.1 - 3 i ust. 2, § 4.1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz.U. Nr 67, poz. 332 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż mają one zastosowanie w niniejszej sprawie,

8) art. 3 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 27, poz.197 z późn. zm.) oraz § 9 ust. 1 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47, poz. 354 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. z 1947 r., Nr 8, poz. 42) poprzez niezastosowanie ich w niniejszej sprawie, podczas gdy przedsiębiorstwo państwowe Krakowskie Zakłady Graficzne (poprzednik skarżącej) niewątpliwie wykonywało narodowy plan gospodarczy oraz władało sporną nieruchomością, a jedynymi formami korzystania z nieruchomości państwowych zarówno w rozumieniu art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr.8, poz. 42), jak i w rozumieniu dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych było "posiadanie" nieruchomości państwowych w zarządzie i użytkowaniu na podstawie protokolarnego przekazania.

9) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż rozstrzyganie o "obciążeniu" prawa własności Gminy Miejskiej Krakowa poprzez organy właściciela nieruchomości tj. Gminy nie stanowi naruszenia zasady państwa prawa i zawartych w niej zasad przyzwoitej legislacji oraz zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa,

10) art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż sąd administracyjny nie jest władny do oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego przez organy administracji publicznej, w szczególności, iż nie jest on władny do prawidłowości oceny zeznań świadków złożonych w sprawie administracyjnej oraz nie jest władny do oceny całościowej zebranego w sprawie materiału dowodowego, a obowiązany jest wyłącznie do formalnej oceny prawidłowości oceny dowodów z dokumentów,

11) art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż nie doszło do powstania prawa użytkowania wieczystego, z naruszeniem zasady równej ochrony praw i pozbawienie tego prawa na skutek wprowadzenia ograniczeń dowodowych nie znanych w momencie powstania tego prawa, a tym samym pozbawienie prawa majątkowego przysługującego skarżącej,

II. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy :

1) art. 134 ust. 1 oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie przez WSA w Krakowie naruszeń k.p.a. dokonanych przez SKO w Krakowie, co miało wpływ na wynik sprawy oraz wydanie wyroku oddalającego skargę w sytuacji, gdy organy prowadzące postępowanie administracyjne naruszyły przepisy normujące jego przebieg i naruszenie takie miało wpływ na wynik sprawy, co winno skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem w całości zaskarżonej decyzji, a nie uwzględnieniem przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organy administracyjne następujących przepisów prawa:

a) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli organów państwa, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2 i art. 83 ust. 1 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków m.in. W. D. i ograniczenie się do wyjaśnień nie mających waloru zeznania, art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę całości zebranego w sprawie materiału dowodowego,

b) § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez przyjęcie, iż protokół z roku 1961 r. nie jest dowodem przekazania nieruchomości będącej przedmiotem postępowania oraz istnienia prawa zarządu, a jedynie dowodem posiadania tej nieruchomości, zwłaszcza w powiązaniu z zeznaniami świadków oraz treścią uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 1973 r.,

c) § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż zarządzenie z dnia 10 lutego 1949 r. Ministra Przemysłu i Handlu (§ 9 tego zarządzenia) nie jest dowodem przekazania nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania oraz nie zawiera oznaczenia spornej nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, w sytuacji gdy z całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie bezspornym jest, iż Zakład przy ul. [...] obejmował tę nieruchomość, co potwierdzają zeznania świadków oraz wykaz przedsiębiorstw i zakładów podległych Centralnemu Zarządowi Przemysłu Graficznego w Warszawie,

d) § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia poprzez przyjęcie, iż zarządzenie nr 3 z dnia

10 stycznia 1961 r. Ministra Kultury i Sztuki nie jest dowodem przekazania nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania oraz nie zawiera oznaczenia spornej nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, w sytuacji, gdy z całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie bezspornym jest, iż Zakład nr 1 przy ul. [...] obejmował nieruchomość będącą przedmiotem niniejszego postępowania, co potwierdzają zeznania świadków, decyzja z 1973 r., księga inwentarzowa z dnia 1 kwietnia 1961 r. Drukarni Anilinowej PP oraz inne dokumenty złożone w sprawie,

e) § 4 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 rozporządzenia poprzez nie podjęcie żadnych działań zmierzających do ustalenia, czy istnieją wymienione w tych przepisach, decyzje i dokumenty, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy,

f) art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. z 1947 r., Nr 8, poz. 42) poprzez nie wyjaśnienie, jakie było porozumienie pomiędzy Ministrem Skarbu, a Ministrem Przemysłu co do sporządzania protokołów oraz czy sporządzono taki protokół,

2) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż:

a) ocena ostatecznych decyzji administracyjnych dokonana przez organy administracji publicznej nie podlega ocenie Sądu tak, jak oceny innych dowodów, w szczególności przyjęcie, iż sąd administracyjny nie jest władny oceniać, czy podstawa prawna wskazana w ostatecznej decyzji jest prawidłowa oraz nie władny ocenić, jakie skutki wywołała taka decyzja,

b) poprzez pominięcie dowodów z zeznań świadków przeprowadzonych postępowaniu administracyjnym i oparciu wyroku na tak "ograniczonym" materiale dowodowym,

c) poprzez wydanie wyroku w oparciu o stan faktyczny nie znajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy, przyjęto bowiem iż skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu, podczas gdy z całości materiału dowodowego zebranego postępowaniu administracyjnym wynika, iż prawo takie skarżącej służyło,

d) poprzez przyjęcie, iż art. 206 u.g.n. stanowi lex specialis w stosunku do art. 75 k.p.a.

3) art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez:

a) przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, poprzez pominięcie zeznań świadków i wadliwą ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego,

b) uznanie, iż ocena ostatecznych decyzji administracyjnych dokonana przez organy administracji publicznej nie podlega ocenie sądu tak, jak oceny innych dowodów szczególności przyjęcie, iż sąd administracyjny nie jest władny oceniać, czy podstawa prawna wskazana w ostatecznej decyzji jest prawidłowa oraz nie władny ocenić jakie skutki wywołała taka decyzja, zwłaszcza w sytuacji, gdy wskazana podstawa prawna dotyczyła nieruchomości nie będących własnością Skarbu Państwa.

c) poprzez wydanie wyroku w oparciu o stan faktyczny nie znajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy,

d) poprzez nie wskazanie stanu faktycznego stanowiącego podstawę do wydania skarżonego orzeczenia, co nie pozwala na kasacyjną ocenę uzasadnienia oraz rodzi poważne problemy przy formułowaniu skargi kasacyjnej,

e) brak oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a ponadto wnosiła o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 26 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz czy art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia

1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w zakresie w jakim wprowadza ograniczenia dowodowe w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest zgodny z art. 64 ust. 1,2 i 3 oraz art. 21 ust. 1 i 2, a także z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono występowania przesłanek nieważności postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany był do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie oparto na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania; dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania prawidłowości wykładni i zastosowania prawa materialnego.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 134 ust. 1 oraz 145 § 1 ust. 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 75 § 1 i 2, art. 80 i art. 83 ust. 1 k.p.a. oraz w zw. z § 4 ust.1 pkt. 6, 7, 8, 9 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz.120) w zw. z art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia

3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 8, poz. 42) nie zasługują na aprobatę. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd I instancji zajął jednoznaczne stanowisko w kwestii zgodności z Konstytucją § 6 ust.3 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) – zwanego dalej " rozporządzeniem". Skoro Sąd I instancji uznał, że przepis ten wykracza poza upoważnienie ustawowe i jest niezgodny z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami a tym samym nie jest dopuszczona możliwość dowodzenia prawa zarządu innymi środkami dowodowymi, niż wymienione w § 4 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, to konsekwencją tego stanowiska było uznanie za niezasadne zarzutów skargi naruszenia § 4 ust. 3 wymienionego rozporządzenia oraz

art. 75 § 1, art. 78, art. 80 i art. 83 k.p.a. Jak bowiem słusznie wywiódł Sąd I instancji kodeksowa regulacja postępowania dowodowego nie oznacza braku możliwości odmiennego unormowania określonych kwestii proceduralnych w akcie rangi ustawowej.

Prawidłowa jest również dokonana przez Sąd I instancji ocena protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 6 kwietnia 1961 r. Jak wynika z pkt 1 tegoż protokołu został on sporządzony na podstawie § 11 zarządzenia nr 3 Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 10 stycznia 1961 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "Drukarnia Anilinowa w Krakowie" Stosownie § 11 ust. 1 i 2 zarządzenia - Przedsiębiorstwo przejmie od Zjednoczenia Przemysłu Graficznego Zakład nr 1 Krakowskich Zakładów Graficznych w Krakowie, ul [...] według stanu na dzień 31 grudnia 1960 r. Przejęcie zakładu następowało odpłatnie w trybie i na warunkach określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz.U. Nr 67, poz. 332). Jak wynika z treści tego rozporządzenia odmienne były uregulowania dotyczące przekazywania zakładów (§ 2-6 rozdziału 2) i przekazywania nieruchomości nie stanowiącej składnika zakładu (§7i 8 rozdziału 3). Pojęcie zakładu, w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia, oznacza zespół obiektów majątkowych, które stanowią zorganizowaną całość służącą do osiągnięcia określonych celów gospodarczych lub społecznych, jeżeli zespół ten nie posiada odrębnej osobowości prawnej lub nie jest odrębną jednostką budżetową. Protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 6 kwietnia 1961 r. będący wykonaniem dyspozycji § 4 powyższego rozporządzenia dotyczył wyłącznie przejęcia przez Drukarnię Anilinową w Krakowie zakładu Nr 1, w rozumieniu wymienionego powyżej § 2 ust. 2. Protokół ten w żadnym z postanowień nie dotyczy przekazania nieruchomości. Nie zostały też, mimo czynionych poszukiwań odnalezione załączniki do protokołu, o których mowa w pkt 8 tegoż protokołu. Wymaga również podkreślenia, że stosownie do § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 4 października 1958 r. przekazywanie zakładów następowało w drodze decyzji organów administracji państwowej, w której powinny być wskazane elementy wymienione w § 3 rozporządzenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika aby została wydana decyzja dotycząca przekazania nieruchomości, o której mowa w § 8 rozporządzenia. Słusznie zatem ocenił Sąd I instancji, że protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 6 kwietnia 1961 r., jako dotyczący przekazania zakładu nie może być dokumentem o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.

Zgodzić należy się z dokonaną przez Sąd I instancji oceną zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z 10 lutego 1949 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Krakowskie Zakłady Graficzne, w którym również nie wskazano spornej nieruchomości, jako należącej do majątku tego podmiotu. Zarządzenie to nie jest dokumentem w rozumieniu § 4 ust.1 pkt 8 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r., który dla uznania uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych jako dokumentu dowodzącego prawo zarządu, zawiera wymóg, aby treść zarządzenia, uchwały lub decyzji zawierała oznaczenie nieruchomości.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a.

Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a określa wymogi, którym powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogi te spełnia, zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron postępowania, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, dokonał też prawidłowej oceny ustaleń poczynionych przez organy administracji i słusznie przyjął, że decyzja Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze z [...] grudnia 1973 r. o przekazaniu budynku przy ul. [...] w K. w administrację Zakładu Opakowań Drukowanych wydana na podstawie § 10 pkt 1 i 2 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z 9 czerwca 1959 r. w sprawie przejmowania budynków w zarząd, jako decyzja ostateczna nie podlega kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu a podnoszona przez skarżących okoliczność wskazania w tej decyzji wadliwej podstawy prawnej nie mogła być przedmiotem kontroli Sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Tym samym nieodniesienie się przez Sąd I instancji do podnoszonej przez skarżącego wadliwości podstawy prawnej z uzasadnieniem, że jest to decyzja ostateczna nie może naruszać ani art.141 § 4 P.p.s.a, ani tym bardziej art.133 § 1 P.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej stoi na stanowisku, że pominięcie przez Sąd I instancji dowodów z zeznań świadków przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym i tym samym orzekanie w oparciu o ograniczony materiał dowodowy stanowi również naruszenie art.133 §1 P.p.s.a. Tego stanowiska nie można podzielić z uwagi na fakt, że zarzut pominięcia przez sąd części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z

12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1381/ 04).

Odnosząc się do podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego: art. 2 ust. 1-8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stwierdzić należy, że w istocie sprowadzają się one do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że skarżącemu nie przysługiwało prawo zarządu. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji zarówno wykładnię wymienionych przepisów, jak też wnioski z tej wykładni wynikające w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy. Sąd I instancji dokonał gruntownej analizy uregulowań prawnych dotyczących uwłaszczania państwowych osób prawnych i prawidłowo wywiódł, że niezbędnym warunkiem dla wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez państwowe osoby prawne prawa użytkowania wieczystego było legitymowanie się przez te osoby prawne w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu. Obowiązująca w wymienionej dacie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w art.38 ust. 2 stanowiła, że grunty państwowe są oddawane w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99). Bezspornie skarżący, nie przedstawił decyzji o oddaniu przedmiotowej nieruchomości w zarząd, ani decyzji o ustaleniu opłat za zarząd, a poszukiwania organów orzekających w sprawie również nie przyniosły rezultatu. Skarżący w toku całego postępowania wywodził istnienie zarządu w oparciu o dokumenty wymienione w rozporządzeniu z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - a to: protokółem zdawczo-odbiorczym z dnia 6 kwietnia 1961 r. o przekazaniu Zakładu Nr 1 Drukarni Anilinowej w Krakowie, decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej oraz Komunikacji z dnia [...] grudnia 1973 r. o przekazaniu budynku przy

ul. [...] w administrację Zakładu Opakowań Drukowanych w trybie rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 9 czerwca 1959 r. w sprawie przejmowania budynków w zarząd oraz zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 10 lutego 1949 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Krakowskie Zakłady Graficzne. Jak prawidłowo wywiódł Sąd I instancji powyższe dokumenty nie wypełniają dyspozycji §4 wymienionego powyżej rozporządzenia, co zostało wyjaśnione w odniesieniu do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przepisów procesowych.

Autor skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 w zw. z art. 5 w zw. z

art. 8 ust.1 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969, Nr 22, poz.159 ze zm.) - które to przepisy stanowiły o przekazywaniu terenów państwowych w użytkowanie w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu powiatowej rady narodowej na wniosek jednostki ubiegającej się o przekazanie (art. 8 ust. 1),choć przekazanie terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania nie wymagało decyzji (art. 8 ust. 4) - wiąże z przekazaniem zakładu nr 1 protokołem zdawczo-odbiorczym. Precyzując ten zarzut i wiążąc wskazane przepisy z wymienionym protokołem uszło uwadze skarżącego, że protokół został sporządzony w dniu 6 kwietnia 1961 r., gdy ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach jeszcze w nie obowiązywała a ponadto wymieniony protokół, jak wynika z jego treści sporządzony został na innej, opisanej już na wstępie, podstawie prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu naruszenia art. 3 ust.1 i 2 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 27, poz. 197 ze zm.), jak również związanego z nim zarzutu naruszenia § 9 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47, poz. 354) oraz art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 8, poz. 42). Z powołanych przez autora skargi kasacyjnej unormowań prawnych, jedynie przepisy § 9 i § 11 wymienionego wyżej rozporządzenia z 2 sierpnia 1949 r. stanowią o możliwości przekazania nieruchomości w zarząd w formie protokołu zdawczo-odbiorczego przekazania nieruchomości lub zawartej w odpowiedniej formie prawnej umowy w przedmiocie przekazania nieruchomości. Jednakże w rozpoznawanej sprawie, co wynika z akt administracyjnych i poczynionych ustaleń, brak jest protokołu zdawczo-odbiorczego przekazania nieruchomości, bowiem za taki nie można, jak słusznie ocenił Sąd I instancji, uznać protokołu przekazania zakładu z 6 kwietnia 1961 r.

Odnośnie zarzutów naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Konstytucji RP nie są zasadne. Nie została naruszona ani zasada prawa do sądu wyrażona w art. 45 Konstytucji, z którego to prawa skarżący skorzystał, ani zasada ochrony prawa własności, o której stanowi art. 64 ustawy zasadniczej.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji statuującego zasadę demokratycznego państwa prawa a wiązany przez autora skargi kasacyjnej z orzekaniem w sprawie przez Prezydenta m. Krakowa w sytuacji, gdy Gmina Kraków jest właścicielem spornej nieruchomości. W tej kwestii Sąd I instancji wywiódł prawidłowo, że nie zachodzą podstawy do wyłączenia organu i stanowisko to Naczelny Sąd Administracyjny podziela.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje także podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącym zgodności art. 206 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art.26 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych z Konstytucją R.P.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.