Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1045/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 617  Uprawnienia do wykonywania określonych czynności i zajęć
Hasła tematyczne: Koncesje
Powołane przepisy: article: art. 16 par. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych.
Teza: Osoba wpisana na listę maklerów, lecz pełniąca tylko funkcję prezesa /wiceprezesa/ zarządu domu maklerskiego nie podlega odpowiedzialności przewidzianej dla maklerów w art. 16 par. 2 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239/.

TEZY

Osoba wpisana na listę maklerów, lecz pełniąca tylko funkcję prezesa /wiceprezesa/ zarządu domu maklerskiego nie podlega odpowiedzialności przewidzianej dla maklerów w art. 16 par. 2 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239/.


UZASADNIENIE

Wymienioną decyzję, wydaną na podstawie art. 16 par. 2 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. nr 35 poz. 155 ze zm./ skarżący został skreślony z listy maklerów. W uzasadnieniu decyzji Komisja Papierów Wartościowych nawiązała do dowodów zebranych w sprawie ze skargi Spółki O. na działalność Domu Maklerskiego P. /prezesem jego zarządu był A.M., wiceprezesem - A.O./. Otóż w prospekcie emisyjnym w części dotyczącej oferowania akcji spółki O. zamieszczono informację o zorganizowaniu konsorcjum prowadzącego sprzedaż akcji, podczas gdy takie konsorcjum nie było zorganizowane. Osobą odpowiedzialną za prawdziwość informacji był również skarżący, który następnie wywierał niedopuszczalne naciski na wycofanie skargi O. W obu przypadkach skarżący występował jako osoba pełniąca funkcje kierownicze w Zarządzie Domu Maklerskiego P., a jego działania i oświadczenia były niezgodne z par. 1 ust. 2 oraz par. 9 Zbioru zasad etyki zawodowej.

W skardze do sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego i procesowego. Zdaniem skarżącego należy wyraźnie oddzielić przesłanki dotyczące wpisania na listę maklerów /art. 14 par. 1/ i skreślenia z tej listy /art. 16 par. 2/ w razie nienależytego wykonywania zawodu maklera wyłączając z niej sytuacje, których osoba z kwalifikacjami maklera nie wykonuje tego zawodu. Zatrudnienie w podmiocie prowadzącym działalność maklerską będzie równoznaczne z wykonywaniem zawodu maklera tylko przy czynnościach podanych w art. 18 par. 5 pkt 1 odsyłającym do art. 21 par. 1 pkt 1 i 2, które mogą wykonywać osoby posiadające uprawnienia maklera. Według skarżącego żadna z czynności opisanych w uzasadnieniu decyzji KPW nie była wykonywaniem zawodu maklera. KPW nie mogła też orzekać z powołaniem się na zasady etyki zawodowej z pominięciem trybu odpowiedzialności dyscyplinarnej /art. 41 pkt 2 i art. 42 par. 4/ ani ograniczać uprawnień procesowych skarżącego jako strony w postępowaniu administracyjnym. Skarżący zakwestionował także charakter i skutki czynności przedstawionych w uzasadnieniu decyzji w szczególności podkreślając, że nie podważał legalności emisji akcji spółki będącej w publicznym obrocie /O. (...) SA/, lecz tylko zwracał uwagę na uchybienia formalnoprawne powstałe z winy KPW, nie naraził interesu klienta, a do podpisania umowy dotyczącej zorganizowania konsorcjum sprzedaży akcji O. (...) SA mogło dojść po dopuszczeniu akcji do publicznego obrotu.

Komisja Papierów Wartościowych wniosła o oddalenie skargi i oprócz posłużenia się argumentacją podaną w uzasadnieniu swojej decyzji zwróciła uwagę na następujące okoliczności:

Naruszenie zasad etyki zawodowej jest samodzielną podstawą wydania decyzji przez KPW o skreśleniu z listy maklerów i może nastąpić z jej własnej inicjatywy bez wniosku samorządowego sądu dyscyplinarnego. Z braku określenia definicji wykonywania zawodu maklera należy przyjąć, że czynności polegające na tworzeniu prospektu emisyjnego i organizowaniu konsorcjum oferującego papiery wartościowe - zwłaszcza podejmowane w ramach biura maklerskiego - są wykonywaniem zawodu maklera. Nie zostały też naruszone w tej sprawie uprawnienia skarżącego jako strony postępowania administracyjnego, a zarzuty dotyczące uchybień procesowych dotyczyły sprawy ze skargi Spółki O. na działalność Domu Maklerskiego P. zakończonej decyzją KPW z dnia 7 kwietnia 1994 r. i zaskarżoną do sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba wpisana na listę maklerów, lecz pełniąca tylko funkcję prezesa /wiceprezesa/ zarządu domu maklerskiego podlega odpowiedzialności przewidzianej dla maklera w art. 16 par. 2 ustawy. Przepis ten ma następujące brzmienie: "Skreślenie z listy lub zawieszenie uprawnień na okres od trzech do sześciu miesięcy może nastąpić na skutek nienależytego wykonywania zawodu, naruszenia prawa w związku z wykonywaniem zawodu lub naruszenia zasad etyki zawodowej".

Każdorazowo łączy on odpowiedzialność z wykonywaniem zawodu, a nie z innym zachowaniem lub postępowaniem osoby, nie związanymi z wykonywaniem zawodu maklera. Intencje cyt. przepisu znajdują odbicie i potwierdzenie w dalszych regulacjach tej ustawy. Przykładowo w art. 17 par. 1 obowiązki z zakresu przestrzegania prawa i zasad uczciwego obrotu oraz troski o interesy zleceniodawców również powiązania z wykonywaniem czynności maklerskich. Podobne akcenty są w art. 18 par. 5 pkt 1 w związku z art. 21 par. 1 pkt 1 i 2. Otóż w domach maklerskich przy czynnościach oferowania papierów wartościowych w publicznym obrocie i nabywania lub sprzedaży papierów wartościowych na zasadach określonych w art. 22 należy zatrudniać osoby posiadające uprawnienia maklerskie.

Zestawione przykłady jednoznacznie oddzielają tryb uzyskiwania wpisu na listę maklerów /art. 14 - 15/ od odpowiedzialności za nienależyte wykonywanie zawodu maklera. Jak wyjaśnili na rozprawie skarżący (...), w okresie pełnienia funkcji kierowniczych w zarządzie domu maklerskiego nie uczestniczyli w żadnych zebraniach /zjazdach, zgromadzeniach itp./ maklerów, ponieważ nie wykonywali zawodu maklera. Takie rozróżnienie prezentowała również KPW w następującym fragmencie pisma z dnia 12 października 1994 r.: "Ponieważ zawód maklera jest zawodem licencjonowanym, należy uznać, że wykonywanie czynności, które mogą wykonywać osoby nie posiadające licencji, nie może być uważane za wykonywanie zawodu maklera".

Nie ulega wątpliwości, że przepisy prawa administracyjnego - a tym bardziej mające charakter restrykcyjny - nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Tam, gdzie odpowiedzialność łączy się z określonym wyraźnie zachowaniem lub zdarzeniem, nie można jej rozciągać na inne jeszcze stany faktyczne. W rezultacie należy stwierdzić, że osoba wpisana na listę maklerów, lecz pełniąca tylko funkcję prezesa /wiceprezesa/ zarządu domu maklerskiego nie podlega odpowiedzialności przewidzianej dla maklerów w art. 16 par. 2 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych /Dz.U. 1994 nr 58 poz. 239/. Jedynie z tego powodu zaskarżona decyzja podlega uchyleniu jako naruszająca wymienione przepisy ustawy. Należy tylko przypomnieć, że art. 16 par. 3 dopuszcza możliwość skreślenia z listy maklera przez KPW również w postępowaniu wszczętym z jej inicjatywy, co znalazło odbicie w dotychczasowym orzecznictwie sądu administracyjnego, a wcześniej - w uchwale III AZP 14/93 Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1993 r. /OSNCP 1994 z. 3 poz. 51/.

Z powyższych względów na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzeczono jak w sentencji.