Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1052/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Tadeusz Kiełkowski SWSA Joanna Człowiekowska SWSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 czerwca 2020 roku, znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego decyzją z dnia 17 marca 2020., znak: [...], nakazał inwestorowi i właścicielowi obiektu budowlanego Gminie Łącko wykonać rozbiórkę wiaty o powierzchni zabudowy 59,5 m2 wykonanej nad budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oznaczonym na szkicu nr [...] w miejscowości J., gm, Łącko, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, iż rozstrzygnięcie wydano po uchyleniu przez WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 17 października 2018r. sygn. akt II SA/Kr 991/18 poprzednio wydaną decyzję MWINB nr [...] z dnia 1 czerwca 2018r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB nr [...] znak: [...], którymi nakazano Gminie Łącko, powiat nowosądecki, województwo małopolskie rozbiórkę wiaty znajdującej się na dz. nr [...] w J. , o wymiarach w rzucie poziomym 11,90m x 5,00 m, posadowionej nad obiektem budowlanym pełniącym funkcję budynku mieszkalnego, oznaczonego numerem 36, zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji.

Powodem rozstrzygnięcia była weryfikacja legalności budynków mieszkalnych pobudowanych w ramach kompleksu zabudowań - osiedla [...] - w miejscowości J. (dawna część miejscowości M.) nazywanego potocznie "[...]", posadowionego m.in. na działce nr [...] w miejscowości J., gm. Łącko. W dniu 20 grudnia 2016 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę w terenie (k. 2-7 akt PINB). W trakcie czynności ustalono, że na działce ewidencyjnej nr [...] w J. zlokalizowana jest wiata o wymiarach w rzucie poziomym 11,90 m x 5,00m, o pow. zabudowy 59,50 m2 (k. 11 akt PINB). Wobec braku aktualnych podkładów geodezyjnych, jak również braku znaków granicznych w terenie na potrzeby identyfikacji obiektu w terenie pracownicy PINB wykorzystali sporządzony przez Gminę Łącko poglądowy szkic zatytułowany "istniejący stan zagospodarowania terenu" przedstawiający orientacyjną "inwentaryzację" obiektów w terenie w ramach "[...]" (k. 2 akt PINB). I tak, przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się nad istniejącym budynkiem mieszkalnym, który został oznaczony przez pracowników PINB na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do protokołu kontroli numerem 36. Protokół kontroli został nadto uzupełniony o materiał zdjęciowy przedstawiający obiekt objęty niniejszym postępowaniem (k. 3-5 akt PINB). W toku wdrożonego postępowania dowodowego organ I instancji prowadził czynności wyjaśniające ukierunkowane na ustalenie faktycznej daty budowy spornego obiektu, obejmujące m. in. analizę ortofotomap dostępnych na stronach internetowych http://miip.geomalopolska.pl. W oparciu o dokonaną analizę oraz oświadczenia użytkownika przedmiotowego budynku mieszkalnego wraz z wiatą, C. M. (uczestniczącego w ww. czynnościach kontrolnych) uznał, że budowa spornego obiektu budowlanego miała miejsce w 2016r., gdyż jak wynika z oświadczenia C. M., wiata została wykonana 3 tygodnie temu przez Gminę Łącko (vide: karta 6 akt PINB).

Zatem organ I instancji zastosował do niniejszego stanu faktycznego przepisy ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Dodatkowo PINB poczynił ustalenia, że działka o nr ewid. [...] w miejscowości J., na której posadowiona jest sporna budowa znajduje się na terenach oznaczonych symbolem "10.Z0.21" tj. tereny zieleni nieurządzonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy Łącko zatwierdzonym Uchwałą rady Gminy w Łącku Nr 12/2007 z dnia 28 lutego 2007 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego nr 304, poz. 2049). Te czynności postępowania wyjaśniającego dały organowi I instancji asumpt do poczynienia wniosku, że sporna budowa o znamionach samowoli budowlanej nie mogła być zalegalizowana, bowiem analizowany obiekt pozostaje niezgodny z ustaleniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Odwołanie wniosła Gmina Łącko podkreślając, iż nie jest inwestorem spornej budowli.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją Nr [...] Znak:[...] z dnia 30 czerwca 2020r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 kpa i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2019r., poz. 1186 z późn. zm., dalej: "PrBud"), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy

W uzasadnieniu wskazano, że wyżej przywołanym wyrokiem WSA w Krakowie z 17 października 2018r. sygn. akt II SA/Kr 991/18, Sąd wskazał, iż ponownie prowadząc postępowanie organ powinien orzec odnośnie całej konstrukcji. Jeżeli z różnych względów postępowaniem objęta pozostanie wyłącznie wiata, bez posadowionego pod nią budynku, organ będzie obowiązany wskazać na dalsze losy kominów, biorąc pod uwagę bezpieczeństwo osób zamieszkujących dom.

Organ odwoławczy podał, iż przywołany budynek znajdujący się pod przedmiotową wiatą został objęty nakazem rozbiórki decyzją nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 1 czerwca 2018 r. znak: [...] Decyzja ta została utrzymana wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 21 listopada 2018r., sygn. akt II SA/Kr 993/18.(k. 18-21 akt MWINB) Jednocześnie wyrokiem z 28 kwietnia 2020r., sygn. akt II OSK 1110/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy Łącko od powyższego wyroku WSA w Krakowie, (k. 22 akt MWINB).

Zatem istnieją także prawne i techniczne możliwości rozbiórki przedmiotowej wiaty - dla budynku mieszkalnego usytuowanego pod wiatą i powiązanego konstrukcyjnie z nią poprzez komin orzeczono nakaz rozbiórki. Biorąc to pod uwagę nie było możliwe spełnienie przesłanek wskazanych w/w wyroku WSA w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 991/18, uczynienia przedmiotem postępowania całości konstrukcji tj. budynku mieszkalnego i znajdującej się nad nim wiaty oraz wskazania dalszych losów kominów. Uznać za zasadne należy w tej sytuacji działanie organu I instancji w zakresie niełączenia postępowania w sprawie budowy przedmiotowej wiaty z realizacją budynku mieszkalnego usytuowanego bezpośrednio pod nią.

Wyjaśnieniu MWINB poddał kwestię prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania oraz zobowiązanego do dokonania rozbiórki. Co do zasady, krąg stron postępowania w sprawie samowoli budowlanej ustalany jest w oparciu o wskazania zawarte w art. 28 Kpa, który stanowi, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Jak wynika z akt sprawy osoby zamieszkujące na terenie działki nr ew. [...] w J. w toku prowadzonego postępowania przez organ I instancji nie wnosiły o uznanie ich za strony postępowania, nie wskazywały także na swój interes prawny w przedmiocie sprawy. Jak wynika z akt postępowania, nieruchomość o nr ewid. [...] w miejscowości J., która pozostaje zabudowana obiektem (wiatą) objętym niniejszym postępowaniem - stanowi własność Gminy Łącko w oparciu o dokonaną analizę treści wpisów zamieszczonych w księdze wieczystej nr NS l [...] prowadzonej dla opisanej wyżej nieruchomości, a udostępnionych publicznie w internetowej Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych. Zatem organ I instancji prawidłowo ustalił krąg stron, wskazując na Gminę Łącko jako jedyną stronę postępowania administracyjnego w sprawie budowy wiaty. W materiale dowodowym zalega pismo Komendy Miejskiej Policji w Nowym Sączu z dnia 26 maja 2019r, stanowiące odpowiedź na pismo PINB znak [...] z dnia 7 maja 2019, w którym organ I instancji został poinformowany, iż C. M., zam. [...], zmarł [...] 2018r. (k. 15 akt PINB). C. M. zgodnie ze złożonym oświadczeniem do protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2016 r., mieszkał w budynku mieszkalnym zlokalizowanym pod przedmiotową wiatą od około 50 lat. Gmina Łącko posiada przymiot strony postępowania. Wyjaśnienia natomiast wymagało czy poza Gminą za stronę postępowania nie powinny zostać uznane inne osoby których interes prawny może obejmować postępowanie. Jednym ze sposobów nabycia własności nieruchomości jest zasiedzenie w oparciu o art. 172 kodeksu cywilnego. Z materiału dowodowego nie wynika jednak by C. M. występował do sądu o stwierdzenie zasiedzenia działki nr ew. [...]. Nie wynika także by uważał się za samoistnego jej posiadacza. Z materiału dowodowego nie wynika także by osoby trzecie zgłaszały na przestrzeni lat swoje uprawnia do dysponowania działką nr [...] na zasadzie zasiedzenia lub samoistnego posiadania lub by toczyły się takie postępowania przed sądami powszechnymi. Gmina Łącko jako właściciel w/w działki, również nie wskazywała na zaistnienie takich okoliczności. Jak wynika z pism Gminy Łącko nie neguje ona, że jest jedynym właścicielem nieruchomości. Gmina Łącko w uchwalonym planie zagospodarowania przestrzennego wyznaczyła teren przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową, gdzie jako właściciel terenu, a zarazem inwestor zrealizowała budynki mieszkalne stanowiące gminny zasób mieszkaniowy dla społeczności [...]. Z materiału dowodowego nie wynika by obecnie osoby zamieszkujące na terenie działki nr [...] posiadały jakikolwiek tytuł prawny do zamieszkiwania na jej terenie. Zatem nie można przyjąć, iż przysługuje im przymiot strony w postępowaniu prowadzonym przez PINB w przedmiotowej sprawie jak i przysługuje w postępowaniu odwoławczym.

Wg organu odwoławczego, PINB prawidłowo ustalił, że przedmiotowa wiata została wykonana samowolnie (bez uzyskania zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej) zatem prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie rozbiórki spornego obiektu na podstawie przepisu art. 48 ust. 1 PrBud.

Aby wiata podlegała zgłoszeniu musi być spełnionych kumulatywnie kilka przesłanek, które wskazano w art. 29 ust. 1 pkt 2c PrBud. tj.:

• posiadać powierzchnię zabudowy do 50 m2,

• być usytuowana na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe,

• łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki.

Jak wynika ze stanu faktycznego ustalonego przez PINB podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 20 grudnia 2016r., przedmiotowa wiata posiada wymiary 5,00 m x 11,90m. Zatem jej powierzchnia zabudowy wynosi 59,50m2. Przedmiotowa wiata nie spełnia już pierwszej z przesłanek, dotyczącej jej powierzchni zabudowy, która umożliwiałaby zakwalifikowanie jej jako objętej obligatoryjnym zgłoszeniem. Ze względu na obowiązek spełnienia wszystkich przesłanek kumulatywnie, które spełnione nie zostały wskazać należy, że przedmiotowa wiata wymagała uzyskania uprzednio pozwolenia na budowę. Jak zaś wynika z art. 48 ust. 2 PrBud, aby była możliwa legalizacja danego obiektu budowlanego konieczne jest spełnienie kumulatywnie dwóch przesłanek: tj. zgodności danego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz brak naruszenia przepisów techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie danego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zgodność z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym należy oceniać w oparciu o aktualnie obowiązujący na danym obszarze plan zagospodarowania przestrzennego. Powyższe potwierdzają liczne wyroki sądów administracyjnych w tym m.in. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2015r., sygn. akt II OSK 706/14. Działka o nr ewid. [...] w miejscowości J., na której posadowiona jest sporna budowa znajduje się na terenach oznaczonych symbolem "10.Z0.21" tj. tereny zieleni nieurządzonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy Łącko zatwierdzonym Uchwałą Rady Gminy w Łącku Nr 12/2007 z dnia 28 lutego 2007 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego nr 304, póz. 2049, dalej m.p.z.p.). Dla terenów oznaczonych symbolem "10.Z0.21" ustalono w nim przeznaczenie podstawowe terenu jako tereny otwarte niezainwestowane, obejmujące zadrzewienia oraz zakrzewienia, tereny leśne oraz laki i pastwiska. Jako przeznaczenie dopuszczalne zgodnie z ww. m.p.z.p. wskazuje się ogólnodostępne niekubaturowe urządzenia turystyki i rekreacji oraz urządzenia służące rekreacji nadwodnej, dojścia pieszych i podjazdy oraz urządzenia infrastruktury technicznej. Na ww. terenie obowiązuje również zakaz budowy nowych obiektów kubaturowych, z wyłączeniem obiektów, które wymagają pozwolenia na budowę. Wprawdzie przedmiotowa wiata ze względu na niezabudowanie ścian, a jedynie posadowienie na słupach drewnianych nie jest obiektem kubaturowym, ale jak już zostało wskazane powyżej jej budowa wymagała uzyskania uprzednio pozwolenia na budowę. Tym samym ustalenia obowiązującego m.p.z.p. w zakresie odnoszącym się do zasad zagospodarowania przedmiotowego terenu wykluczają możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego - jako nieobjętego katalogiem wyjątków dopuszczonych przez plan do realizacji na spornym terenie.

Zatem orzeczony nakaz rozbiórki był konsekwencją ustalenia przez organ I instancji, że legalizacja spornego budynku jest niemożliwa, a to z uwagi na niezgodność z obowiązującym na terenie Gminy Łącko miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (k. 9-22 akt PINB [...]). Ustalone w planie miejscowym przeznaczenie terenu zabudowanego samowolą wyklucza zdaniem tut. Organu zgodność samowoli z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 48 PrBud, a w konsekwencji stanowi przesłankę obligatoryjnego orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego.

Jak wynika z księgi wieczystej o nr NS l [...] właścicielem działki, na której zlokalizowany jest przedmiotowa wiata jest Gmina Łącko. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2019r., znak: [...] Gmina Łącko, odpowiadając na zapytanie organu I instancji, skierowane pismem z dnia 30 lipca 2019r., znak: [...] wskazała, że wykonanie wiaty określonej w tym piśmie zostało zlecone zewnętrznej firmie. Jak wskazał WSA w Krakowie w wyroku z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 405/16 jeżeli inwestor samowoli budowlanej jest jednym ze współwłaścicieli nieruchomości w chwili orzekania przez organy nadzoru budowlanego, należy brać go pod uwagę w pierwszej kolejności i to właśnie na niego należy nałożyć obowiązek rozbiórki. Inaczej trzeba natomiast podejść do sytuacji, w której inwestor nie jest już właścicielem nieruchomości. Wówczas nie posiada on realnej i bezwarunkowej możliwości wykonania rozbiórki. Nawet jeśli w danym momencie posiadałby prawo do dysponowania nieruchomością wynikające z innego niż własność uprawnienia, sytuacja taka mogłaby być przejściowa, gdyż uprawnienie takie zależałoby od zgody właściciela. Nakaz rozbiórki należy kierować w takim wypadku do aktualnego właściciela nieruchomości, ponieważ to daje pewność egzekucji nałożonego obowiązku. Zgodnie z materiałem dowodowym poza Gminą Łącko, osoby trzecie nie posiadają tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością tj. działką nr ew. [...] na cele budowlane. Nie wynika także by osoby trzecie w przypadku budowy wiaty były jej inwestorami.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z 6 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 158/07 wskazuje "nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 Prawa budowlanego podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, iż "nakaz taki w pierwszym rzędzie powinien być bowiem skierowany do inwestora, przy czym nie ma możliwości nałożenia obowiązku rozbiórki na inwestora, który utracił tytuł prawny do obiektu. Zatem nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu."

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się natomiast zasadniczo do rozstrzygnięcia czy organ nadzoru budowlanego zasadnie uznał, że to Gmina Łącko powinna być adresatem orzeczonego nakazu rozbiórki ww. samowolnie wykonanej wiaty. Nie ulega wątpliwości, że prawidłowe określenie podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazu rozbiórki jest - obok precyzyjnego określenia obiektu objętego postępowaniem (zakresu rozbiórki) - kluczową kwestią podlegającą dokładnemu ustaleniu przez organ nadzoru budowlanego w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie nakazu rozbiórki. W tym natomiast zakresie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ww. okoliczności ma prawidłowa wykładnia art. 52 PrBud, który odnosi się do zasad ponoszenia kosztów związanych m.in. z wykonaniem decyzji rozbiórkowej wydanej na podstawie art. 48 PrBud, determinując zarazem krąg stron takiego postępowania.

W myśl przywołanego przepisu inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się przy tym, że określona w tym przepisie kolejność podmiotów mających być adresatami nakazów wynikających z decyzji nie jest przypadkowa, a w związku z tym nakaz rozbiórki samowolnie wykonanego budynku należy w pierwszej kolejności kierować do inwestora, który w istocie jest sprawcą samowoli budowlanej i to, co istotne w okolicznościach kontrolowanej sprawy, w określonych przypadkach (wynikających z uwarunkowań faktycznych i prawnych) również wtedy, gdy nie jest on właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano taki obiekt, w szczególności zaś w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie budynek bez zgody właściciela nieruchomości albo gdy nie kwestionuje tego właściciel nieruchomości. W takim bowiem przypadku podkreśla się, że nałożenie obowiązku rozbiórki na właściciela nieruchomości, gdy sprawcą samowoli (inwestorem) jest inny podmiot, byłoby nieuzasadnionym obciążaniem tym obowiązkiem właściciela nieruchomości, narażałoby go na koszty i dolegliwości proceduralne, a przy tym stanowiłoby zarazem nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i z tego tytułu powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2623/16, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08).

Tym samym prawidłowe określenie podmiotu zobowiązanego do wykonania nakazu rozbiórki zależy w każdym przypadku od ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych danej sprawy. Nie jest przy tym wykluczone, że obowiązek taki może zostać nałożony solidarnie na inwestora i właściciela nieruchomości, czy też następców prawnych tych podmiotów, przy czym w takim przypadku istotne będzie uwzględnienie stanu faktycznego sprawy i wynikającej z niego realnej możliwości wykonania orzeczonego nakazu rozbiórki, a także tego, że obowiązkiem tym w pierwszej kolejności powinien być obciążony sprawca samowoli budowlanej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Op 559/14). Dopiero zatem obiektywne trudności w ustaleniu inwestora samowoli budowlanej (w tym jeżeli nie można jednoznacznie ustalić, kto faktycznie i w jakim zakresie był inwestorem lub nie można ustalić jego miejsca pobytu, siedziby albo też, gdy inwestor już nie istnieje), wynikłe z rzetelnie i wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego w tym zakresie mogą uzasadniać skierowanie nakazu rozbiórki do kolejnych - poza inwestorem - podmiotów określonych w katalogu z art. 52 PrBud tj. do właściciela nieruchomości lub zarządcy obiektu budowlanego (zob. A. Gliniecki, Komentarz do art. 52 ustawy Prawo budowlane, uwaga nr 5, w: A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz 2016).

Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu Gminy Łasko dotyczącego błędnego stanowiska organu I instancji w przedmiocie wskazania Gminy Łącko, właściciela działki nr ew. [...], jako inwestora wiaty będącej przedmiotem postępowania, wyjaśniono, że z materiału dowodowego wynika, iż Gmina Łącko zleciła wykonanie wiaty firmie zewnętrznej, na co sama wskazała we własnym piśmie skierowanym do organu. W toku prowadzonego postępowania nie zaprzeczała także, że nie była zleceniodawcą tych robót. Zatem firma zewnętrzna była jedynie wykonawcą robót budowlanych na zlecenie inwestora - Gminy Łącko. Gmina jest jedynym właścicielem działki nr ew. [...] w J. i nie kwestionowała tego faktu w toku postępowania. Również stanowisko skarżącej w kwestii nieprowadzenia na tych terenach jakichkolwiek prac budowlanych nie można uznać za słuszne. Organowi jest wiadomym z urzędu, że na terenie "[...]" w J. Gmina Łącko prowadziła roboty budowlane związane z realizacją obiektów mieszkalnych oraz remontem istniejącej zabudowy, w tym zawierała umowy użyczenia wraz umowami o zarządzanie nieruchomościami z osobami trzecimi.

W zakresie wskazania przez skarżąca w odwołaniu, iż z uzyskanych przez nią informacji od mieszkańców budynku to właśnie oni czują się jego właścicielami jak również inwestorami (wybudowali budynek własnymi siłami bez pomocy Strony), organ wskazał, że takie twierdzenie stoi w sprzeczności z oświadczeniem zmarłego C. M.. Jednocześnie przedmiotem postępowania była wiata wybudowana nad budynkiem mieszkalnym, którego realizacja była przedmiotem odrębnego postępowania, zakończonego decyzją rozbiórkową nałożoną na Gminę Łącko, utrzymaną w mocy przez NSA wyrokiem z 28 kwietnia 2020r., sygn. akt II OSK 1110/19.

Organ I instancji zasadnie skierował nakaz rozbiórki do Inwestora przedmiotowych robót budowlanych oraz właściciela działki, na której posadowiony jest przedmiotowy obiekt budowlany - Gminy Łącko, albowiem tylko Gmina Łącko posiada realną możliwość wykonania nałożonego obowiązku w skarżonej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Gmina Łącko zarzucając, iż [...] zamieszkujący teren Gminy Łącko w sposób dowolny dopuścili się niezgodnych z prawem czynności - rozbudowywali swoją osadę bez wymaganego pozwolenia na budowę/zgłoszenia dotyczącego budowy. Wobec powyższego, organ nadzoru budowlanego słusznie nakazał rozbiórkę obiektu budowlanego wzniesionego bez odpowiednich pozwoleń, czy zgłoszeń. W sposób błędny ustalono jednak kto odpowiada za wzniesienie przedmiotowego budynku, a następnie jego rozbiórkę. Prawdziwi inwestorzy nie przyznają się do budowy - Gmina Łącko jest właścicielem terenu, jednak nie obiektu na nim wybudowanego. W tym natomiast zakresie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ww. okoliczności ma prawidłowa wykładnia art. 52 upb, który odnosi się do zasad ponoszenia kosztów związanych m.in. z wykonaniem decyzji rozbiórkowej wydanej na podstawie art. 48 upb, determinując zarazem krąg stron takiego postępowania. Nałożenie obowiązku rozbiórki na właściciela nieruchomości, gdy sprawcą samowoli (inwestorem) jest inny podmiot, byłoby nieuzasadnionym obciążaniem tym obowiązkiem właściciela nieruchomości, narażałoby go na koszty i dolegliwości proceduralne, a przy tym stanowiłoby zarazem nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i z tego tytułu powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. Dopiero obiektywne trudności w ustaleniu inwestora samowoli budowlanej (w tym jeżeli nie można jednoznacznie ustalić, kto faktycznie i w jakim zakresie był inwestorem lub nie można ustalić jego miejsca pobytu, siedziby albo też, gdy inwestor już nie istnieje), wynikłe z rzetelnie i wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego w tym zakresie mogą uzasadniać skierowanie nakazu rozbiórki do kolejnych - poza inwestorem - podmiotów określonych w katalogu z art. 52 upb, tj. do właściciela nieruchomości lub zarządcy obiektu budowlanego. Tymczasem na podstawie uzyskanych dokumentów błędnie ustalono, iż inwestor spornego obiektu jest nieznany. W materiale dowodowym zalega pismo Komendy Miejskiej Policji w Nowym Sączu z dnia 26 maja 2019 roku stanowiące, iż C. M., zam. [...], zmarł [...] grudnia 2018 roku (k. 14 akt PINB). C. M. zgodnie ze złożonym oświadczeniem do protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2016 roku, mieszkał w budynku mieszkalnym zlokalizowanym pod przedmiotową wiatą od około 50 lat. Natomiast fakt, iż C. M. nie występował do sądu o stwierdzenie zasiedzenia działki nr ew. [...] czy nie uważał się za jej posiadacza, nie oznacza, że nie jest inwestorem spornej budowli. Kolejne etapy prac nad sporną budowlą podjęły najprawdopodobniej osoby zamieszkujące ją. Ponadto Gmina Łącko w odwołaniu podaje tylko, iż jest właścicielem działki, lecz nie inwestorem spornej budowli. Z punktu widzenia Gminy oczywistym jest, że osoby zamieszkująca przedmiotową nieruchomość są prawdziwym inwestorem. Zapewne gdyby organ przeprowadził postępowanie w sposób rzetelny - ustaliłby, że przedmiotowy budynek wybudowany był przez osoby obecnie w nim mieszkające oraz nieżyjącego już C. M.. Organ jednak obowiązek rozbiórki postanowił bezzasadnie przenieść na Gminę. Gmina nie zezwoliła nigdy na budowę jakichkolwiek obiektów przez wskazane osoby. Ponadto Gmina nie była przez te osoby informowana o podjęciu jakichkolwiek czynności związanych z wznoszeniem obiektów budowanych. Specyfika Gminy, w szczególności jej obszar, ilość nieruchomości, oraz ich rozmieszczenie praktycznie uniemożliwia bieżącą kontrolę nieruchomości wchodzących w zasób Gminy. Ponadto do obowiązków Gminy nie zalicza się dokonywanie oceny legalności wznoszonych budynków niewchodzących w jej zasób. Organ wydający decyzję zaniechał przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, aby w następstwie obowiązek rozbiórki przypisać Gminie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 30 listopada 2020 r.

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 27, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wiata, której dotyczy kwestionowany nakaz rozbiórki, usytuowana jest na budynku mieszkalnym, odnośnie którego jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji, orzeczono prawomocnie nakaz rozbiórki. Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu, które dotyczyło budynku mieszkalnego, nakaz rozbiórki został skierowany do Gminy Łącko, nie dlatego, że była inwestorem, a wyłącznie z tego powodu, że jest ona właścicielem terenu, na którym posadowiony jest budynek. Pogląd o zasadności takiego rozstrzygnięcia został zaaprobowany zarówno przez WSA, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 28 kwietnia 2020r., sygn. akt II OSK 1110/19 oddalił skargę kasacyjną Gminy Łącko.

W przedmiotowej sprawie jednoznacznie i ponad wszelką wątpliwość wynika, że Gmina Łącko jest nie tylko właścicielem terenu, na którym posadowiona jest wiata ale była także jej inwestorem. Wynika to nie tylko z oświadczenia C. M. ale w szczególności z pisma samej Gminy Łącko z dnia 31 sierpnia 2019r., znak: [...], w którym Gmina Łącko, odpowiadając na zapytanie organu I instancji, skierowane pismem z dnia 30 lipca 2019r., znak: [...] wskazała, że wykonanie wiaty określonej w tym piśmie zostało zlecone zewnętrznej firmie (k. 26 i 16 akt organu I instancji, T. II). Również w toku prowadzonego postępowania gmina nie zaprzeczała tej okoliczności. Zatem firma zewnętrzna była jedynie wykonawcą robót budowlanych, wykonanych na zlecenie inwestora - Gminy Łącko. W świetle powyższego brak też jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia - jak to podnosi strona skarżąca - że inwestorami byli, czy to C. M., czy inni mieszkańcy budynku. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo skierował nakaz rozbiórki do Gminy Łącko, jako do właściciela terenu, na którym znajduje się wiata i jednocześnie inwestora przedmiotowej wiaty.

Jak wynika z treści skargi pozostałe okoliczności faktyczne nie są w sprawie kwestionowane. Uwzględniając to, a także w związku z obszernym przytoczeniem w części historycznej uzasadnienia pozostałych motywów rozstrzygnięcia, przypomnieć należy, że organ rozważał, czy w okolicznościach sprawy nie można przyjąć, że doszło do zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości i związku z tym Gmina Łącko nie jest już jej właścicielem. W tym zakresie organ prawidłowo uznał, że brak jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że doszło do zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości. Z materiału dowodowego wynika też, że organ prawidłowo ocenił datę wybudowania przedmiotowej wiaty, że jej budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, które uzyskane nie było oraz że budowa wiaty jest niezgodna z obowiązującym dla terenu inwestycji planem miejscowym, co wyklucza przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego.

Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a organy przed wydaniem decyzji, dokonały kompletnych i wyczerpujących ustaleń istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego, który został prawidłowo oceniony.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.