Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 510/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 22 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2004 roku na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. J.W.P. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...]w zakresie pkt 2; 2. zasądza na rzecz P.S. od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osob Represjonowanych kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi. -


UZASADNIENIE

Sygn. akt: II SA / Łd 510 / 04

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie przepisów art. 2 i art. 4 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy P.S. – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], Nr [...] o 1) uchyleniu decyzji własnej o umorzeniu postępowania administracyjnego oraz o 2) odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] odmówiono P.S. przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Od decyzji w powyższym zakresie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła P.S. W ocenie organu administracji wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z relacją własną, strona była deportowana do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy i pracowała w miejscowości W., w powiecie W. w okresie od maja 1942 roku do sierpnia 1942 roku, następnie pracowała w S. od września 1942 roku do stycznia 1944 roku, potem przebywała w obozie pracy w S. od lutego 1944 roku do marca 1944 roku, a następnie od kwietnia 1944 roku do końca wojny pracowała w kopalni w W. w powiecie B. i w S.

W ocenie organu administracji zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje przepis art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż represją na gruncie tejże ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed l września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945.

Zdaniem organu powyższe brzmienie przepisu nie pozwala zaliczyć stronie pracy na terenie Niemiec, ponieważ trwała ona krócej, niż wymagane ustawowo minimum 6 miesięcy. Nie można zaliczyć również pracy w S. i W., ponieważ praca ta wykonywana była na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed l września 1939 roku. Jednocześnie organ zaznaczył, iż nie kwestionuje faktu pracy strony, jednakże w związku z tym, że nie zostały spełnione warunki zawarte w przywołanym powyżej przepisie ustawy świadczenie nie przysługuje stronie.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 2 pkt l powołanej ustawy "represją w rozumieniu ustawy jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 – 1945, z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych". W dostępnym organowi opracowaniu pod tytułem: "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939 – 1945" PWN, Warszawa 1979 roku nie wymieniono obozu pracy przymusowej w Sosnowcu, dlatego strona nie może również żądać przyznania uprawnienia z tego tytułu.

W dniu 17 maja 2004 roku powyższa decyzja została w całości zaskarżona przez P.S. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca podniosła, iż nie zgadza się z wydaną decyzją, bowiem na terytorium Niemiec przebywała przez ponad rok. Wskazała, iż pamięć do dat jest zawodna, a jako osoba starsza miała prawo pomylić się w datach jakie wcześniej podała organowi.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wywodząc, iż na podstawie zebranych dokumentów stwierdzono, iż skarżąca "przebywała na deportacji" w okresie od 15 maja 1942 roku do 15 sierpnia 1942 roku, to jest 4 miesiące i 15 dni (kwestionariusz strony z dnia 30 września 2002 roku). Nie został więc spełniony zawarty w przepisie art. 2 pkt 2 lit. a) omawianej ustawy warunek deportacji do pracy przymusowej poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych na okres co najmniej 6 miesięcy.

Dalej organ podniósł, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w skardze strona podniosła wprawdzie, że deportowana została do pracy już w 1941 roku, jednak dane te niezgodne są z wcześniejszymi oświadczeniami skarżącej oraz z pismem z dnia 24 września 2003 roku, w którym P.S. podając przebieg pracy oświadczyła: "przymusowa praca w Niemczech w miejscowości W. (...) w 1942 r.".

W ocenie organu Strona nie udowodniła także, iż w okresie luty - marzec 1944 roku przebywała w obozie pracy przymusowej w S. przy ulicy A. Z wydawnictwa "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945" PWN, Warszawa 1979 r. wynika, że przy ulicy A znajdował się jedynie ośrodek dla mężczyzn odbywających kary obozu karnego: A (obóz macierzysty B), a tego samego typu ośrodek dla kobiet znajdował się w S. przy ulicy B. Nie był to jednak obóz pracy przymusowej w rozumieniu przepisu art. 2 pkt l powołanej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie zaś z art. 145 par. 1 ust.1 p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przepisy miarodajne dla oceny poprawności działań organów administracji publicznej w niniejszej sprawie zawiera ustawa z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Miarodajny do oceny prawidłowości działań administracji publicznej w niniejszej sprawie, przepis art. 2 ust. 1 i ust. 2 a) powyższej ustawy stanowi, iż represją w rozumieniu tejże ustawy jest:

1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,

2 a) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku, na terytorium: III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,

Analizując oświadczenia skarżącej dotyczące pracy w okresie wojny w latach 1939 – 1945 należy dojść do wniosku, iż skarżąca mogłaby ubiegać się o przyznanie stosownego świadczenia pieniężnego w oparciu o obie przytoczone powyżej podstawy prawne. Świadczyła bowiem zarówno pracę przymusową, do której była deportowania, ale i pracowała przebywając w obozie. Zasadnie jednak wywodzi organ administracji, iż aby stosowne świadczenie mogło zostać skarżącej przyznane konieczne jest wykazanie dalszych przesłanek, bowiem sam fakt wykonywania pracy przymusowej lub przebywania w obozie nie jest jeszcze wystarczający do tego, aby takie świadczenie przyznać stronie.

Z okoliczności niniejszej sprawy przytoczonych jeszcze przed wydaniem decyzji odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego wynikają dość precyzyjnie okresy deportacji do pracy zarówno na terenie Niemiec jak i Polski. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżąca zakwestionowała powyższe okresy wydłużając czas deportacji do pracy na terenie Niemiec. Pomimo tego organ administracji w następstwie ponownego rozpoznania sprawy nie podjął nawet próby oceny stanowiska skarżącej i nowych, przytoczonych przez nią okoliczności. Powyższa ocena znalazła się dopiero w odpowiedzi na skargę. Jednak odpowiedź na skargę nie może być, ani uzupełnieniem decyzji, ani jej integralną częścią, a zatem kwestionowana decyzja będąc pozbawioną tak istotnego elementu jak ocena przedstawionego materiału dowodowego, posiada istotną wadę mająca wpływ na treść podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

Wątpliwości budzi również, zawarta w uzasadnieniu decyzji wydanej w następstwie ponownego rozpoznanie sprawy, teza iż w S. w okresie wojny w latach 1939 – 1945 nie było obozu pracy. Organ wskazał, iż w tym zakresie bazował na opracowaniu pod tytułem "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939 – 1945" PWN, Warszawa 1979 r. Teza ta nie wytrzymuje krytyki, na co jednoznacznie wskazuje nie tylko treść powyższej publikacji, ale również odpowiedź na skargę. W swym stanowisku wyrażonym przed Sądem w odpowiedzi na skargę organ nie wskazał już na fakt nieistnienia obozu w S. lecz na to, iż wskazany przez skarżącą adres obozu, to jest: S. ulica A odpowiada adresowi obozu karnego dla mężczyzn.

W ocenie Sądu wyjaśnienia w sposób nie budzący wątpliwości wymaga nie tylko fakt przebywania skarżącej w tym obozie, w szczególności przy uwzględnieniu i tej okoliczności, że obóz karny dla kobiet w S. mieścił się przy ulicy B., ale wyjaśnienia wymaga również charakter tegoż obozu. Z opracowania historycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia organu jednoznacznie wynika, iż w całym okresie wojny charakter obozu nie był taki sam lecz kilkukrotnie ulegał zmianie. Co więcej z opracowania tegoż można dowiedzieć się, iż począwszy od września 1943 roku więźniowie osadzeni w tym obozie pracowali między innymi w fabrykach przemysłu zbrojeniowego.

Powyższe okoliczności, mogące zdecydować o tym, iż skarżąca uległa represji, o której mówi przepis art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), a tym samym winna otrzymać stosowne świadczenie pieniężne, uznać wypada za istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skoro jednak okoliczności te nie były przedmiotem analizy i oceny organu administracji, to tym samym wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Nie można bowiem powiedzieć, iż w toku postępowania administracyjnego organ stosując się do kodeksowej zasady prawdy obiektywnej w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy w celu zweryfikowania twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dokumentów.

Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "c" p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą w zakresie odmawiającym świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 p.s.a wobec uwzględnienia skargi w całości. Na koszty te składa się wyłącznie wpis od skargi w kwocie 100,00 złotych.

Wobec tego, iż uchylona decyzja utrzymywała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia, bezprzedmiotowe było wstrzymywanie wykonania uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (art. 152 p.s.a.).