Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 21/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 7, art. 9 ust. 1, art. 46 i art. 49
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 4 ust. 1, art. 19a
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7, art. 24, art. 29 ust. 1 lit. c
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2018 r. i 2019 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia[...], nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego – W. B. kwotę 111 (sto jedenaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1505), art. 7, art. 46, art. 49 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1341), art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 55, art. 56, art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2018 r., poz. 800 ze zm.), art. 7, art. 24, art. 29 ust. 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE. z 31 lipca 2014 r., Nr L 227, str. 69), art. 4 ust. 1, art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L z 2014 r., Nr 181, poz. 48), art.2, art. 70 ust. 1, art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L.347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), art. 3 ust 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz.UE.L z 1995 r. Nr 312, poz. 1 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia W.B. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2018 r. i 2019 r.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 13 marca 2018 r. W.B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. oświadczenie potwierdzające brak zmian w 2018 r. w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności złożonego w roku 2017. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 1 501,55 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 1 007,75 zł i płatność redystrybucyjną w wysokości 48,06 zł.

Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. uchylił decyzję z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej na rok 2018 i przyznał jednolitą płatność obszarową w wysokości 135,46 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 819,65 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia praz płatność za zazielenienie w wysokości 641,01 zł.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W dniu 22 maja 2019 r. W.B. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r., tj. jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 1 542,26 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 1 035,09 zł i płatność redystrybucyjną w wysokości 49,94 zł.

Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 zakończone decyzją ostateczną [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 r., odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej na rok 2019 i przyznał jednolitą płatność obszarową w wysokości 139,13 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 841,88 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i płatność za zazielenienie w wysokości 658,40 zł.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W dniu 27 października 2020 r. pracownik Wydziału ds. GIS Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zweryfikował powierzchnię działki ewidencyjnej nr [...] w sprawie OB 2018 i 2019 i wskazał, że aktualna maksymalna powierzchnia kwalifikowana do płatności (MKO) wynosi 0,11 ha.

Zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2021 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności bezpośrednich.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 2 769,22 zł, w tym:

- jednolitej płatności obszarowej za 2018 r. przyznanej w wysokości 1366,09 zł, na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] r.,

- jednolitej płatności obszarowej za 2019 r. przyznanej w wysokości 1403,13 zł, na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] r.

Od powyższej decyzji W.B. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako oczywiście bezzasadnej oraz wstrzymanie jej wykonania do chwili zakończenia postępowania odwoławczego i wznowienie postępowań o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zakończonych wydaniem decyzji z dnia [...] r. i [...] r. i ustalenie właściwych wysokości dopłat zgodnie z Informacji dotyczącą działek deklarowanych do płatności, którą przedstawił w załączeniu.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że w dniu 14 marca 2018 r. do organu wpłynęło oświadczenie strony potwierdzające brak zmian w 2018 r. w odniesieniu do wniosku o przyznanie o przyznanie płatności bezpośrednich na 2017 r. W toku postępowania, w ramach kontroli administracyjnej organ I instancji na podstawie danych wynikających z systemu informacji geograficznej stwierdził, że łączna powierzchnia działek rolnych uprawniona do wnioskowanych płatności odpowiada powierzchni zgłoszonej we wniosku za 2017 r. w związku z oświadczeniem z 2018 r. W następstwie powyższych ustaleń, organ obliczył przysługującą stronie płatność w oparciu o powierzchnię zadeklarowaną do dopłat. Na podstawie decyzji z dnia [...] r. przyznano stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. do powierzchni zadeklarowanej we wniosku, w tym do gruntów położonych na działce ewidencyjnej o nr [...] o powierzchni 1,30 ha, tj. jednolitą płatność obszarową w wysokości 1 501,55 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 1 007,75 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 48,06 zł. Płatności te zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 17 października 2018 r. (zaliczka na poczet płatności bezpośrednich) i 17 grudnia 2018 r. (pozostała część płatności przyznanych ww. decyzją).

Z akt sprawy dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. wynika, iż w dniu 22 maja 2019 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2019. W toku postępowania, w ramach kontroli administracyjnej organ I instancji na podstawie danych wynikających z systemu informacji geograficznej stwierdził, że łączna powierzchnia działek rolnych uprawniona do wnioskowanych płatności odpowiada powierzchni zgłoszonej we wniosku. W następstwie powyższych ustaleń, organ obliczył przysługującą stronie płatność w oparciu o powierzchnię zadeklarowaną do dopłat. Na podstawie decyzji z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r., do powierzchni zadeklarowanej we wniosku, w tym do gruntów położonych na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 1,30 ha, tj. jednolitą płatność obszarową w wysokości 1 542,26 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 1 035,09 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 49,94 zł. Płatności te zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 28 października 2019 r. (zaliczka na poczet płatności bezpośrednich) i 27 października 2020 r. (pozostała część płatności przyznanych ww. decyzją).

W obu sprawach, dotyczących przyznania płatności za 2018 r. i 2019 r., w toku kontroli administracyjnej wniosku ustalono, że powierzchnia kwalifikująca się do objęcia płatnością, w tym powierzchnia zgłoszona na działce ewidencyjnej o nr [...] (1,30 ha), jest zgodna z deklaracją zawartą przez rolnika we wniosku.

Następnie, na skutek wymiany ortofotomapy w systemie LPIS i przeprowadzonego na jej podstawie pomiaru powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnością organ I instancji stwierdził, że powierzchnia działki ewidencyjnej nr [...] jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej we wniosku, do której została przyznana płatność i wynosi 0,11 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. postanowienia z dnia [...] r. wznowił z urzędu postępowanie ww. sprawach, a następnie:

1) decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchylił decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, w której przyznał stronie - jednolitą płatność obszarową w wysokości 135,46 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 819,65 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia; - płatność za zazielenienie w wysokości 641,01 zł, oraz odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej.

2) decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchylił decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019, w której przyznał stronie - jednolitą płatność obszarową w wysokości 139,13 zł,

wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 841,88 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, - płatność za zazielenienie w wysokości 658,40 zł.

Nową istotną dla sprawy okolicznością faktyczną, istniejącą w dniu wydania ww. decyzji, lecz nie znaną organowi, który wydał tę decyzję, była zdaniem organu I instancji aktualizacja ortofotomapy w systemie identyfikacji działek rolnych (system LPIS), na postawie której ustalono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) działki ewidencyjnej nr [...] jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej we wniosku, do której stronie została przyznana płatność na mocy decyzji ostatecznej.

Płatności obszarowe są przyznawane do działek rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha i nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO), o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych (system LPIS). Ustalenie maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) następuje w trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego przez pracownika biura powiatowego na aktualnym obrazie ortofotomapy. Powierzchnie MKO stanowią różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki referencyjnej - tzn. działki ewidencyjnej, a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności (np. lasy, wody, drogi, siedliska itp.), których granice są określone na podstawie ortofotomapy.

Składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok oraz zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Natomiast rolą organu administracji jest przyznanie płatności, przy czym przed przyznaniem płatności organ ma obowiązek ustalić, czy spełnione zostały warunki przyznania pomocy, o których mowa we wskazanych powyżej przepisach ustawy. Dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności, przy czym stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy, płatność nie może zostać przyznana do powierzchni większej aniżeli maksymalny kwalifikowany obszar (MKO), o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 640/2014 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są m.in. kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu.

Wydanie decyzji z dnia [...] r. i [...] r. było poprzedzone przeprowadzeniem kontroli administracyjnej. Kontrolę tę przeprowadzono w oparciu o ortofotomapę wykonaną w dniu 25 kwietna 2015 r. Z obrazu tej ortofotomapy wyraźnie wynika, że znaczna część działki ewidencyjnej nr [...] nie kwalifikuje się do objęcia płatnością, gdyż występują na niej gęste zadrzewienia. Pomimo to organ w ww. decyzjach przyznał stronie płatność do całej powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] zadeklarowanej przez stronę we wniosku. Wznowienie postępowania w związku z pojawieniem się nowej ortofotomapy wykonanej w dniu 22 kwietnia 2018 r., która zdaniem organu odwoławczego tylko potwierdza to, co było widoczne na ortofotomapie wykonanej w dniu 25 kwietnia 2015 r., dostępnej organowi przed wydaniem decyzji, której wznowienie dotyczy, było nieuprawnione. Przed wydaniem decyzji pierwotnych decyzji przyznających płatności organ dysponował ortofotomapą, z której wynikało, że znaczną część działki ewidencyjnej nr [...] pokrywają zadrzewienia nie kwalifikujące się do objęcia płatnością. W związku z powyższym okoliczność, na którą powołał się organ wznawiając postępowanie w niniejszej sprawie, nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i nie daje podstaw do wznowienia postępowania. Jeśli okoliczności były znane organowi, to wznowienie postępowania jest wadliwe, a decyzja wydana w jego wyniku nieważna.

Przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy przyznane rolnikowi uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, może wynikać z ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania toczącego się w oparciu o k.p.a. na podstawie art. 29 ust. 1 ww. ustawy. Jest to postępowanie toczące się niezależnie od ewentualnego postępowania w przedmiocie prawidłowości przyznania rolnikowi płatności. Wobec powyższego uchylenie i umorzenie postępowania wznowieniowego nie stoi na przeszkodzie ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

W ramach postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ uznał, że zgłoszona przez stronę do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w roku 2018 i w 2019 część powierzchni gruntów znajdująca się na działce ewidencyjnej nr [...] jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej we wnioskach (tj. 1,30 ha), do której zostały przyznane płatności i wynosi 0,11 ha.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ortofotomapa cyfrowa, czyli zdjęcia powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity i przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie jednolitą płatność obszarową w wysokości 1 501,55 zł. Powierzchnia działek rolnych deklarowana/kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej w 2018 r. wynosi 3,27 ha, powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania, tzw. oceny wstecznej wynosi 2,08 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 1,19 ha. Zgodnie z art. 19a ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną/kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 krotność stwierdzonej różnicy, tj. 1,7850 ha [(3,27- 2,08 ha) x 1,5 = 1,7850 ha]. Dodatkowo, kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną/kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzenia postępowania wynosi 57,21% (powierzchnia deklarowana 3,27 ha -powierzchnia stwierdzona 2,08 ha): powierzchnia stwierdzona 2,08 ha] x 100% = 57,2115%. W analizowanym przypadku kara administracyjna nie przekracza zatem 100% kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony. Mając na uwadze powyższe po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wynosi 0,2950 ha (2,08 ha -1,7850 ha = 0,2950 ha).

Stawka płatności JPO na 2018 r. określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 października 2018 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1966) wynosi 459,19 zł. Należna kwota płatności wynosi 135,46 zł (0,2950 ha x 459,19 zł = 135,46zł). Różnica pomiędzy płatnościami w wysokości 1 366,09 zł stanowi nienależnie pobraną jednolitą płatność obszarową za 2018 r. (1501,55 zł -135,46zł = 1366,09 zł).

Tą samą decyzją przyznano stronie płatność za zazielenienie w 2018 r. w wysokości 1007,75 zł do powierzchni 3,27 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania, tzw. oceny wstecznej wynosi 2,08 ha. W odniesieniu do płatności za zazielenienie, zgodnie z art. 23 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 640/2014 bez uszczerbku dla kar administracyjnych stosowanych zgodnie z art. 28, jeżeli obszar zgłoszony w pojedynczym wniosku o płatność podstawową lub jednolitą płatność obszarową przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności z tytułu zazielenienia za praktyki korzystne dla klimatu i środowiska, zwane dalej "płatnością z tytułu zazielenienia", stosuje się obszar zatwierdzony. Stawka płatności za zazielenienie na 2018 r. określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 października 2018 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 1960) wynosi 308,18 zł. Należna kwota płatności wynosi 641,01 zł (2,08 ha x 308,18 zł = 641,01 zł). Różnica pomiędzy płatnościami w wysokości 366,74 zł stanowi nienależnie pobraną płatność za zazielenienie za 2018 r. (1007,75 zł - 641,01 = 366,74 zł).

Płatność dodatkowa (redystrybucyjna) za 2018 r. w wysokości 48,06 zł została przyznana do powierzchni 0,27 ha. Zgodnie z art. 14 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa, niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika: 1) nie większej niż 30 ha oraz 2) pomniejszonej o 3 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania, tzw. oceny wstecznej wynosi 2,08 ha. Ze względu na to, że jest ona mniejsza od powierzchni określonej w cyt. art. 14 ust. 1 ustawy, płatność dodatkowa nie przysługuje.

Wobec powyższego kwota płatności dodatkowej w wysokości 48,06 zł w całości jest kwotą nienależnie pobraną i podlega zwrotowi.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia [...] r. przyznał stronie jednolita płatność obszarową w wysokości 1 542,26 zł. Powierzchnia działek rolnych deklarowana/kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej w 2019 r. wynosi 3,27 ha, powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania, tzw. oceny wstecznej wynosi 2,08 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 1,19 ha. Zgodnie z art. 19a ust. 1 Rozporządzenia (UE) nr 640/2014 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, jeżeli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną/kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 krotność stwierdzonej różnicy, tj. 1,7850 ha [(3,27 - 2,08 ha) x 1,5 = 1,7850 ha]. Dodatkowo, kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną/kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzenia postępowania wynosi 57,21% (powierzchnia deklarowana 3,27 ha — powierzchnia stwierdzona 2,08 ha): powierzchnia stwierdzona 2,08 ha] x 100% = 57,2115%. W analizowanym przypadku kara administracyjna nie przekracza zatem 100% kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony. Mając na uwadze powyższe po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wynosi 0,2950 ha (2,08 ha - 1,7850 ha = 0,2950 ha). Stawka płatności JPO na 2019 r. określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1963) wynosi 471,64 zł. Należna kwota płatności wynosi 139,13 zł (0,2950 ha x 471,64zł = 139,13 zł). Różnica pomiędzy płatnościami w wysokości 1403,13 zł stanowi nienależnie pobraną jednolitą płatność obszarową za 2019 r. (1542,26 zł - 139,13 zł = 1403,13 zł).

Tą samą decyzją przyznano stronie płatność za zazielenienie w 2019 r. w wysokości 1035,09 zł do powierzchni 3,27 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania, tzw. oceny wstecznej wynosi 2,08 ha. W odniesieniu do płatności za zazielenienie zgodnie z art. 23 ust. 2 akapit pierwszy Rozporządzenia nr 640/2014, bez uszczerbku dla kar administracyjnych stosowanych zgodnie z art. 28, jeżeli obszar zgłoszony w pojedynczym wniosku o płatność podstawową lub jednolitą płatność obszarową przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności z tytułu zazielenienia za praktyki korzystne dla klimatu i środowiska, zwane dalej "płatnością z tytułu zazielenienia ", stosuje się obszar zatwierdzony. Stawka płatności za zazielenienie na 2019 r. określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 października 2019 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1964) wynosi 316,54 zł. Należna kwota płatności wynosi 658,40 zł (2,08 ha x 316,54 zł = 658,40 zł). Różnica pomiędzy płatnościami w wysokości 376,69 zł stanowi nienależnie pobraną płatność za zazielenienie za 2019 r. (1035,09zł-658,40zł = 376,69zł).

Płatność dodatkowa (redystrybucyjna) za 2019 r. została przyznana stronie w wysokości 49,94 zł do powierzchni 0,27 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania, tzw. oceny wstecznej wynosi 2,08 ha. Ze względu na to, że jest ona mniejsza od powierzchni określonej w cyt. art. 14 ust. 1 ustawy, płatność dodatkowa nie przysługuje. Wobec powyższego kwota płatności dodatkowej w wysokości 49,94 zł w całości jest kwotą nienależnie pobraną i podlega zwrotowi.

Podsumowując organ wskazał, że na kwotę nienależnie pobranych płatności w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR składają się następujące kwoty:

- 1 366,09 zł z tytułu nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej za 2018 r.,

- 366,74 zł z tytułu nienależnie pobrane płatności za zazielenienie za 2018 r.,

- 48,06 zł z tytułu nienależnie pobranej płatności dodatkowej za 2018 r.,

- 1 403,13 zł z tytułu nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej za 2019 r.,

- 376,69 zł z tytułu nienależnie pobrane płatności za zazielenienie za 2019 r.,

- 49,94 zł z tytułu nienależnie pobranej płatności dodatkowej za 2019 r.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013.

Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich, gdy kwota płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 427,74 zł. Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalania której odstępuje Kierownik biura powiatowego, wyliczana jest oddzielnie dla poszczególnych schematów pomocowych. Zauważyć należy, iż:

- kwoty nienależnie pobranej płatności dodatkowej - 48,06 zł za 2018 r., 49,94 zł za 2019 r.,

- kwoty nienależnie pobranej płatności na zazielenienie - 366,74 zł za 2018 r., 376,69 zł za 2019 r., nie przekroczyły kwoty stanowiącej równowartości 100 euro, przeliczonej na złote zgodnie z powyższymi regulacjami. Zatem, mając na uwadze brzmienie art. 49 ust. 1 ustawy organ I instancji prawidłowo uznał, iż w przypadku ww. kwot płatności zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ich ustalenia, jako nienależnie pobranych. Kurs wymiany euro na dzień 31 września 2018 r. ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wynosi 4,4227 zł. Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu wynosi 442,27 zł. Kurs wymiany euro na dzień 31 września 2019 r. ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wynosi 4,3782 zł. Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu wynosi 437,82 zł.

Powyższa sytuacja nie miała miejscu w przypadku jednolitej płatności obszarowej. Kwoty nienależnie pobranej jednolitej płatności obszarowej wynosiły: 1 366,09 zł za 2018 r. i 1 403,13 zł za 2019 r., czyli przekroczyły kwotę stanowiącą równowartość 100 euro przeliczoną na złote według kursu ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1306/2013.

Przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu określone zostały w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, zgodnie z którym obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Wydanie decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania stronie płatności na rok 2018 oraz decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania stronie płatności na rok 2019 nastąpiło na podstawie nieaktualnej ortofotomapy z 2015 r. Wskazać należy, że w dniu 22 kwietnia 2018 r. wykonane zostało zdjęcie, w oparciu o które wykonana została ortofotomapa. W dniu 1 października 2019 r. nastąpiła zmiana MKO - zmodyfikowano PZ T, PZ L na podstawie ORTO, GOOGLE EARTH z 2018 r. Przyjąć zatem należy, że w tej dacie organ powziął informację o zaimplementowaniu do systemu IACS nowych danych w postaci zdjęć lotniczych, które mogłyby mieć wpływ na wysokość płatności przyznanych decyzją z roku 2019 ale nie w decyzji z 2018 r.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wypłacając płatności bezpośrednie za 2018 r. nie popełnił pomyłki, gdyż kwota należności została wyliczona na podstawie danych zgłoszonych przez stronę we wniosku i z zastosowaniem prawidłowych stawek, na podstawie dostępnej w dniu wydania decyzji ortofotomapie z 2015 r. Natomiast wypłacając płatności bezpośrednie za 2019 r. organ popełnił pomyłkę, ponieważ kwota należności została wyliczona na podstawie danych zgłoszonych przez stronę we wniosku, z zastosowaniem prawidłowych stawek, ale nie uwzględniono aktualnej ortofotomapy z 2018 r. Niemniej jednak, zdaniem organu odwoławczego, nie sposób przyjąć, że w przedmiotowej sprawie producent ubiegając się o płatności bezpośrednie, przyjmując przyznaną i przekazaną na jego rachunek płatność, nie mógł w zwykłych okolicznościach wykryć nieprawidłowości. Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich zawiera sekcję "Oświadczenia i zobowiązania", w której między innymi znajduje się zapis, że producentowi rolnemu znane są zasady przyznawania płatności bezpośrednich. Producent znał rzeczywisty stan faktyczny i prawny w sprawie przyznania płatności. Oznacza to, że powinien wnioskować o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2019 do rzeczywistej powierzchni użytkowanej rolniczo. Trudno w tej sytuacji mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika, wypłacił należną płatność w oparciu o żądania rolnika zawarte we wniosku.

Zdaniem organu strona mogła wykryć błąd w złożonym wniosku, co do powierzchni zadeklarowanych działek jako spełniających warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej. "Przedeklarowanie" dotyczyło powierzchni 1,19 ha, na której stwierdzono występowanie zadrzewień.

W ocenie organu, skoro beneficjent świadomie zadeklarował określoną powierzchnię gruntów rolnych, jako kwalifikującą się do płatności, nie zachowując przy tym należytej staranności, to nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika. Organ wydając decyzję o przyznaniu płatności na rok: 2018 i 2019, rozstrzygnął w zakresie żądania z wniosku, a wnioskodawca powinien był zadeklarować powierzchnię gruntów kwalifikujących się do płatności zgodnie ze stanem faktycznym. Nie można stwierdzić, że błąd polegający na zawyżeniu powierzchni gruntów rolnych do płatności nie mógł być wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

W odwołaniu skarżący powołał się na Informację dotyczącą działek deklarowanych do płatności, z treści której wynika, że powierzchnia MKO działki [...] wynosi 0,11 ha. Na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy o płatnościach Agencja przesyła rolnikom lub udostępnia na stronie internetowej ARiMR wstępnie wypełniony formularz wniosku, materiał graficzny oraz informację dotyczącą maksymalnego kwalifikowalnego obszaru. Zgodnie z art. 16 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 rolnik składając wniosek poprawia wstępnie zadrukowany formularz, jeżeli należy wprowadzić poprawki lub jeżeli jakakolwiek inna informacja podana na formularzu jest błędna. Beneficjent wskazuje we wniosku powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.

W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji wykazano ponad wszelką wątpliwość, że strona nie zadeklarowała obszaru użytkowanego rolniczo zgodnie ze stanem faktycznym. Zatem w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności, określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia.

W ocenie organu II instancji, poczynione ustalenia dawały organowi I instancji wystarczającą podstawę do przyjęcia, że środki otrzymane przez stronę w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. w kwocie 13 66,09 zł oraz na 2019 r. w kwocie 140,3,13 zł zostały nienależnie wypłacone, a zatem podlegały zwrotowi w trybie art. 29 ust 1 i 2 ustawy o ARiMR.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzuty naruszenia art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, art. 22 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, a także art. 7, art. 8 § 1, art. 9 oraz art. 16 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zwrot kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że postępowanie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach wsparcia bezpośredniego nie powinno się toczyć w zakresie, w jakim Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w decyzjach z dnia [...] r. o nr [...] i [...] uchylił decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] i [...] z dnia [...] r., którymi przyznane zostały płatności odpowiednio za rok 2018 i 2019 w zmniejszonej wysokości. Postępowanie na podstawie art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie może być traktowane jako tak dalece samodzielne, jeżeli miałoby to się odbywać ze szkodą dla następstw innych przepisów, które zezwalają na weryfikowanie rozstrzygnięć.

Istotą sporu jest kwestia, czy skarżący powinien ponosić konsekwencje błędnych informacji urzędowych, które kształtowały jego prawa i obowiązki, jeżeli organ podejmujący decyzje w procesie przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach wsparcia bezpośredniego - opierając się na nieaktualnych mapach - sam stał się ich ofiarą, a skutki tego przerzucił wyłącznie na skarżącego.

Skarżący podkreślił, że wnioskował o przyznanie płatności będąc w przekonaniu, że dane, które zostały mu dostarczone przez organ administracji zostały zweryfikowane. Podał, że nie miał świadomości, że jego działania były błędne i poprzez zaufanie do danych urzędowych nie był w stanie wykryć błędu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalająca wobec W.B. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za 2018r. i 2019r. w łącznej kwocie 2769,22 zł i zobowiązująca go do jej zwrotu.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowił art.29 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019r. poz.1505 ze zm.). Zgodnie z treścią wymienionego przypisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Należy zaznaczyć, że postępowanie uregulowane w art.29 ust.1 wymienionej ustawy jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym w ramach którego organ ustala w drodze decyzji kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Warunkiem wydania decyzji określonej w art.19 ust.1 nie jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności. Wydanie wymienionej decyzji jest dopuszczalne nawet wówczas gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja przyznająca płatność. W postępowaniu o wydanie decyzji z art.29 ust.1 nie dokonuje się ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta lecz ustala się czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy (por wyroki NSA z 28 listopada 2019r. w spr. I GSK 1493/18, z 28 czerwca 20-19r. w spr. I GSK 192/18, z 15 listopada 2021r. w spr. I GSK 1518/11, z 11 kwietnia 2013r. w spr. I GSK 96/12, wyrok WSA w Olsztynie z 5 lutego 2020r. w spr. I SA/Ol 566/19, wyrok WSA w Poznaniu z 9 kwietnia 2019r. w spr. III SA/Po 85/19, wyrok WSA w Gdańsku z 7 kwietnia 2022r. w spr. III SA/Gd 789/21).

W niniejszej sprawie W.B. pobrał nienależne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018r. i 2019r.

Zgodnie z treścią art.9 ust.1 ustawy z 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2017r. poz. 278 ze zm.) jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z wymienionego przepisu wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane do działek rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym złożono wniosek, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha i nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO), o którym mowa w art. 5 ust.2a.) rozporządzenia Komisji (WE) nr 640/2014. Zaznaczyć należy, że ustalenie MKO następuje w trakcie prowadzanej kontroli administracyjnej na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego przez pracownika Agencji na aktualnym obrazie ortofotomapy. Powierzchnia MKO stanowi różnicę pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności, których granice są określone na podstawie ortofotomapy.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w 2018r. i w 2019r. W.B. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich deklarując do płatności działki o łącznej powierzchni 3,27 ha w tym także działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 1,30 ha. Organ administracji przeprowadził kontrole administracyjne w oparciu o ortofotomapę wykonaną w dniu 25 kwietnia 2015r. po czym przyznał płatności w 2018r. i w 2019r. do powierzchni zadeklarowanych przez skarżącego. Następnie uaktualniono ortotofomapę przez wykonanie nowej ortofotomapy w dniu 22 kwietnia 2018r. W oparciu o nową ortofotomapę organy ustaliły, że w odniesieniu do działki nr [...] do płatności kwalifikuje się jedynie powierzchnia 0,11 ha zaś na pozostałej części działki występuje gęste zadrzewienie. W związku z czym z płatności wykluczeniu podlega 1,19 ha powierzchni tej działki. Z uwagi na to, że skarżącemu przyznano w 2018r. i w 2019r. płatności bezpośrednie do powierzchni zadeklarowanych działek tzn. do powierzchni 3,27 ha zamiast do powierzchni kwalifikowalnej – 2,08 ha to oznacza, że W.

B. w 2018r. i w 2019r. pobrał nienależne płatności bezpośrednie.

Jeżeli chodzi o wysokość nienależnie pobranych płatności to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono szczegółowe ich wyliczenie i, w ocenie sądu, nie budzi ono wątpliwości. W wyliczeniu tym wyjaśniono jaka jest różnica pomiędzy powierzchnią deklarowanych działek a powierzchnią stwierdzoną a następnie wyliczono wysokość płatności jaką faktycznie wypłacono skarżącemu oraz tę jaką winien on otrzymać. Prawidłowość tego wyliczenia nie była kwestionowana przez W.B. W sumie skarżący pobrał nienależną płatność jednolitą za 2018r. i za 2019r. w wysokości 2769,22 zł. Wyliczono także nienależnie pobrane płatności za zazielenienie i płatności dodatkowe za 2018r. i 2019r. lecz odstąpiono od ich ustalania gdyż nie przekraczały one równowartości 100 euro.

Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma treść art.7 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE. L nr 227 poz. 69 ze zm.).

Zgodnie z treścią art.7 ust.1 wymienionego rozporządzenia, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

W myśl art.7 ust.3 cytowanego rozporządzenia, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Z wymienionych przepisów wynika, że zasadą jest, iż nienależnie pobrane przez rolnika płatności podlegają zwrotowi. Odstąpienie od obowiązku zwrotu ma natomiast miejsce po spełnienie łącznie dwóch następujących przesłanek:

1.) płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz

2.) jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Obie wymienione przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie.

Ad 1)

Sformułowanie "pomyłka" oznacza sąd lub postępek niezgodny z rzeczywistością lub z obowiązującymi normami, mylne mniemanie, niewłaściwe, nieudane posunięcie (Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S.Dubisza wydawnictwo naukowe PWN Warszawa 2003r. tom 3 str.341).

Przez pojęcie "pomyłka organu" zawarte w art.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014 należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności (por wyroki NSA z 29 maja 2015r., w spr. II GSK 683.14 i z 10 maja 2003r. w spr. II GSK 870/14).

W niniejszej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w S. przyznając skarżącemu płatności bezpośrednie za 2018r. i 2019r. dopuścił się pomyłki.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego po złożeniu przez W.B. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2018r. i 2019r. organ I instancji dokonał kontroli administracyjnej wniosku w oparciu o ortofotomapę z dnia 25 kwietnia 2015r. a następnie przyznał płatności do powierzchni deklarowanej przez wnioskodawcę. Tymczasem z obrazu ortofotomapy wynika, że duża powierzchnia działki nr [...] nie kwalifikuje się do płatności gdyż występuje na niej znaczne zadrzewienie. Kwestia ta została szczegółowo omówiona w uzasadnieniach dwóch decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...]r. nr [...] i nr [...]. W obu wymienionych decyzjach wskazano, że już ortofotomapa z 25 kwietnia 2015r. przesądziła, iż znaczna część działki nr [...] nie kwalifikowała się do płatności z uwagi na gęste zadrzewienie a nowa ortofotomapa z 22 kwietnia 2018r. jedynie potwierdziła tę okoliczność. W sytuacji gdy organ I instancji dysponował ortofotomapą z 25 kwietnia 2015r. a mimo to przyznał skarżącemu płatności na 2018r. i 2019r. do całej deklarowanej powierzchni działki nr [...] to oznacza, że kontrole administracyjne wykonano bez przeprowadzenia wnikliwej analizy ortofotomapy. Kontrole te musiały zostać przeprowadzone albo niestarannie albo pobieżnie albo być może ich w ogóle nie przeprowadzono mimo, że w zaskarżonej decyzji podniesiono, iż zostały one wykonane.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest pogląd, że przyznanie rolnikowi płatności bez przeprowadzenia przez organ administracji analizy dostępnych mu ortofotomap jest błędem organu (por. wyroki WSA w Opolu z 20 grudnia 2013r. w spr. II SA/Op 406/13, wyrok NSA z 29 maja 2015r. w spr. II GSK 683/14, wyrok WSA w Białymstoku z 27 sierpnia 2014r. w spr. I SA/Bk 228/14). Sytuacja taka miała miejsce także w rozpoznawanej sprawie. Organ I instancji dysponował bowiem ortofotomapą z 25 kwietnia 2015r. z której wynikało, że znaczna część działki nr [...] nie kwalifikowała się do płatności lecz nie dokonał jej analizy i przyznał płatności do całej deklarowanej powierzchni działki.

Jedynie częściowo można się zgodzić z twierdzeniem przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ popełnił pomyłkę tylko przy przyznaniu płatności na 2019r. gdyż nie uwzględnił ortofotomapy z 22 kwietnia 2018r. natomiast nie dopuścił się pomyłki przy przyznaniu płatności na 2018r. gdyż opierał się na ortofotomapie z 25 kwietnia 2015r. (strona 17 uzasadnienia decyzji).

Jeżeli chodzi o przyznanie płatności na 2019r. to w dacie wydawania decyzji ([...]r.) organ I instancji dysponował obiema ortofotmapami tzn. z 25 kwietnia 2015r. i z 22 kwietnia 2018r. i mógł z łatwością ustalić powierzchnię działki nr [...] kwalifikującą się do płatności ale tego nie zrobił. Odnośnie płatności na 2018r. to w dacie wydania decyzji ([...]r.) organ posiadał ortofotomapę z 25 kwietnia 2015r. z której wynikało, że na znacznej powierzchni działki nr [...] znajduje się gęste zadrzewienie o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach. Również na podstawie tej orotofotomapy organ mógł łatwo ustalić jaka powierzchnia działki jest uprawniona do płatności lecz tego nie uczynił. W ocenie sądu zarówno odnośnie płatności za 2019r. jak i za 2018r. organ administracji dokonał ich wypłaty na skutek pomyłki gdyż przyznano je bez analizy dostępnych ortofotomap.

Można zatem uznać, ze spełniona została pierwsza z przesłanek określonych w art.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014.

Ad 2)

Organy administracji uznały, że przesłanka ta nie jest spełniona gdyż W.B. zadeklarował do płatności zbyt dużą powierzchnię działki nr [...] a mianowicie 1,30 ha podczas gdy do płatności kwalifikowała się jedynie powierzchnia 0,11 ha. Pozostała część działki nie była bowiem użytkowana rolniczo (1,19 ha). W ocenie organów skoro skarżący świadomie "przedeklarował" powierzchnię działki nr [...] to nie można uznać, że błąd nie mógł zostać przez niego wykryty. W.B. znał zasady przyznawania płatności obszarowych o czym został pouczony a mimo to zgłosił do płatności część działki nie użytkowanej rolniczo. W związku z czym, zdaniem organów, brak jest podstaw do uznania, że skarżący nie mógł wykryć błędu w zwykłych okolicznościach.

W przekonaniu sądu stanowisko organu co do braku spełnienia tej przesłanki jest przedwczesne gdyż sprawa w tym zakresie nie została dostatecznie wyjaśniona.

Należy zgodzić się z twierdzeniem organów, że rolnik ponosi odpowiedzialność za rzetelność złożonego wniosku. Wniosek jest bowiem oświadczeniem woli i wiedzy rolnika i ponosi on odpowiedzialność za treść informacji zawartych we wniosku. W sytuacji zatem gdy W.B. zgłosił do płatności całą działkę nr [...] o powierzchni 1,30 ha podczas gdy do płatności uprawniona była jedynie powierzchnia 0,11 ha tej działki to ponosi odpowiedzialność za treść wniosku.

Wymieniona okoliczność nie oznacza automatycznie, że nie została spełniona druga z przesłanek określonych w art.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014. W ocenie sądu aby postawić konkretnej osobie zarzut nienależnie pobranego świadczenia należy ją najpierw pouczyć o zasadach przyznawania takiego świadczenia. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o przyznanie płatności obszarowych musi znać reguły przyznania takiej płatności. Musi zatem wiedzieć jakie są zasady przyznawania takiej płatności i dopiero wówczas gdy w sposób świadomy zgłosi do płatności działki nie kwalifikujące się do otrzymania świadczenia można uznać, że pobrała nienależną płatność.

W rozpoznawanej sprawie jeżeli chodzi o płatności bezpośrednie na 2019r. to wniosek skarżącego z 22 maja 2019r. zawiera jego oświadczenie zawarte w punkcie IX (oświadczenia i zobowiązania) ppkt 3, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. W.B. składając zatem wniosek w dniu 22 maja 2019r. potwierdził znajomość zasad przyznawania płatności bezpośrednich a więc wiedział do jakich powierzchni działki przysługuje płatność a jakie powierzchnie nie są uprawnione do takiej płatności (między innymi nie użytkowane rolniczo).

W przypadku płatności na 2018r. sytuacja wygląda inaczej bo W.B. nie składał wniosku o przyznanie płatności lecz dokument zatytułowany "Oświadczenie potwierdzające brak zmian w 2018r. w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności złożonego w 2017r.". Oświadczenie takie zostało złożone w dniu 13 marca 2018r. i jest ono krótkie, jednostronicowe. W oświadczeniu tym skarżący potwierdził brak zmian w 2018r. w odniesieniu do wniosku o przyznanie płatności złożonego w 2017r. oraz w odniesieniu do wszystkich oświadczeń i zobowiązań wynikających ze złożenia wniosku w ubiegłym roku. W dokumencie tym brak jest natomiast oświadczenia W.B. o znajomości zasad przyznawania płatności bezpośrednich obowiązujących w 2018r. Oznacza to, że organ administracji nie przedstawił żadnego dokumentu wskazującego, iż skarżącemu znane są zasady przyznawania płatności obszarowych obowiązujących w 2018r. W aktach administracyjnych nadesłanych do sądu brak jest takiego dokumentu. W sytuacji gdy brak jest takiego dokumentu to nie można zgodzić się z tezą organu przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący świadomie zadeklarował do płatności powierzchnię gruntu nie uprawniającą do otrzymania płatności (nie użytkowaną rolniczo). Aby można skutecznie postawić taki zarzut skarżącemu należy przede wszystkim przedstawić dowód na to, że W.B. znał zasady przyznawania płatności obowiązujące w 2018r. (wiedział do powierzchni jakich gruntów przysługują płatności w 2018r.). W niniejszej sprawie organy administracji takiego dowodu nie przedstawiły. Skoro brak jest takiego dowodu to nie można w sposób prawidłowy ocenić czy spełniona została druga przesłanka określona w art.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014 (jeżeli błąd mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach). Dla ustalenia czy przesłanka ta została lub nie została spełniona konieczne jest wyjaśnienie czy skarżący znał czy też nie znał zasad przyznawania płatności bezpośrednich obowiązujących w 2018r. Kwestia ta nie została wyjaśniona w niniejszej sprawie.

Dla ustalenia spełnienia lub niespełnienia wymienionej przesłanki istotne znaczenie ma również wyjaśnienie jeszcze jednej kwestii a mianowicie czy w 2017r. i latach poprzednich skarżący zgłaszał do płatności bezpośrednich całą działkę nr [...] (1,30 ha) i czy przyznawano mu płatności do całej deklarowanej powierzchni tej działki. W odwołaniu od decyzji organu I instancji z [...]r. nr [...] W.B. podnosił bowiem, że od wielu lat pobierał płatności bezpośrednie i nie było z tym żadnych problemów. Nie wiedział on zatem, że w zgłaszanych działkach coś się nie zgadza. W związku z czym powstaje pytanie czy w 2017r. i ewentualnie w poprzednich latach skarżący także zgłaszał działkę nr [...] o powierzchni 1,30 ha i czy przyznawano mu płatność do całej powierzchni tej działki. W sytuacji gdyby w 2017r. i poprzednich latach W.B. również deklarował do płatności całą działkę nr [...] i przyznawano mu płatność do całej zgłoszonej powierzchni to mógł mieć on przekonanie, że płatność należy mu się do całej działki nr [...] a tym samym, w jego ocenie, prawidłowo zadeklarował ją do płatności także w 2018r. i 2019r. Wyjaśnienie tej kwestii ma zatem istotne znaczenie dla oceny spełnienia drugiej przesłanki, o której mowa w art.78 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014. Dla oceny czy W.B. mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach ważne jest to czy w 2017r. i poprzednich latach przyznawano mu płatności do całej powierzchni działki nr [...]. Kwestia ta nie została wyjaśniona w niniejszej sprawie.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W ocenie sądu ustalenie przez organ administracji, że W.B. w 2018r. i 2019r. pobrał nienależne świadczenie, które winien zwrócić jest przedwczesne. Nie została w dostatecznym stopniu wyjaśniona kwestia spełnienia przesłanek z art.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014. Brak jest bowiem dowodu, że W.B. znał zasady przyznawania płatności bezpośrednich obowiązujące w 2018r. jak również nie została wyjaśniona kwestia przyznawania mu płatności do całej powierzchni działki nr [...] w 2017r. i w poprzednich latach. Organy administracji naruszyły przepisy art.7,77 § 1,80 i 107 § 3 K.p.a. oraz aret.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014 co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1a.) i c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...]r.

Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz W.B. kwotę 111 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim należy wyjaśnić kwestię znajomości przez skarżącego zasad przydziału płatności bezpośrednich obowiązujących w 2018r. zaś w razie ustalenia, że znał on te zasady należy na tę okoliczność załączyć odpowiedni dowód. Należy również wyjaśnić kwestię ewentualnego przyznawania skarżącemu płatności bezpośrednich dla powierzchni działki nr [...] w 2017r. i wcześniejszych latach. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać jego wnikliwej analizy pod kątem oceny spełnienia przesłanek, o których mowa w art.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014 a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

is