Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 375/92
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1992-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Gospodarka gruntami
Powołane przepisy: article: art. 80 ust. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 28 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 39 ust. 1-3
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Teza: Regulacja prawna zawarta w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991  nr 30 poz. 127 ze zm./, odnosząca się do właściwości rzeczowej zarządu gminy, jest regulacją szczególną, wyłączającą stosowanie przepisów art. 39 ust. l, 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./.

TEZY

Regulacja prawna zawarta w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991  nr 30 poz. 127 ze zm./, odnosząca się do właściwości rzeczowej zarządu gminy, jest regulacją szczególną, wyłączającą stosowanie przepisów art. 39 ust. l, 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Przedsiębiorstwa Państwowego "Targowiska" w P. na decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa P-kiego z dnia 23 grudnia 1991 r. w przedmiocie odmowy przekazania gruntów w użytkowanie wieczyste i na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa P-kiego kwotę złotych pięćdziesiąt tysięcy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P. decyzją z dnia 21 listopada 1991 r., wydaną na podstawie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991  nr 30 poz. 127/ oraz par. 9 uchwały nr XXXII/177/91 Rady Miejskiej w P. z dnia 25 czerwca 1991 r., odmówił przekazania w użytkowanie wieczyste na rzecz Państwowego Przedsiębiorstwa "Targowiska" gruntów miejskich położonych w P., stanowiących targowiska miejskie, a mianowicie: 1/ plac B. o powierzchni 1816 m2, 2/ plac W. o powierzchni 2115 m2, 3/ rynek Ś. o powierzchni 110 m2, 4/ rynek D. o powierzchni 671 m2, 5/ rynek J. o powierzchni 3102 m2, 6/ rynek Ł o powierzchni 3027 m2, 7/ rynek W. o powierzchni 2125 m2. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Przedsiębiorstwo Targowiska" jest posiadaczem wyżej wymienionych gruntów i faktycznie władało tymi gruntami w dniu 1 sierpnia 1988 r. Jednakże decyzja wydawana na podstawie wyżej cytowanego przepisu jest decyzją uznaniową: właściwy organ może, ale nie musi przekazać grunty będące w posiadaniu osoby prawnej lub osoby fizycznej odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Zarząd Miasta P. postanowił nie przyznawać tak mocnych uprawnień, jak prawo użytkowania wieczystego wyżej wymienionych terenów. Nie może zrezygnować z prawa wpływania na wybór użytkownika gruntów miejskich oraz wysokość opłat targowych. W związku z tym Zarząd Miasta P. nie wyraził zgody na przekazanie gruntów w użytkowanie wieczyste.

Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa P-kiego decyzją z dnia 23 grudnia 1991 r. nr KO-GG-8220/133/91, wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 21 listopada 1991 r., podzielając w całości stanowisko tego organu.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję ostateczną z dnia 23 grudnia 1991 r. wniosło Państwowe Przedsiębiorstwo "Targowiska" w P., domagając się uchylenia tej decyzji. Skarżące Przedsiębiorstwo twierdziło, że place targowe pozostają w jego zarządzie od dnia jego powołania, to jest od dnia 1 stycznia 1985 r.; przedtem pozostawały w zarządzie jego poprzedników prawnych, i to od przeszło 30 lat. W związku z komunalizacją mienia Przedsiębiorstwo napotkało problemy związane z nie uregulowanymi sprawami prawnymi miejskich placów targowych. W tej sytuacji wystąpiło w dniu 31 października 1991 r. z wnioskiem o przekazanie posiadanych w zarządzie miejskich placów targowych w użytkowanie wieczyste. Bez żadnych wcześniejszych informacji o wszczęciu postępowania i przebiegu tego postępowania organ pierwszej instancji wydał decyzję merytoryczną. W odwołaniu od tej decyzji skarżące Przedsiębiorstwo zgłosiło wniosek o wgląd w dokumentację sprawy, a w szczególności w dokumentację dotyczącą sprzeciwu Zarządu, której treść nie jest mu znana. Organ odwoławczy jednak nie uwzględnił tego wniosku i w ciągu kilku dni od dnia przekazania mu akt wydał decyzję, która powtarza argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego, Zarząd Miasta może wybrać zarządcę - organizatora w sposób prawem przewidziany, to jest w drodze konkursu, przetargu, lecz dotychczas nowe place nie były oddawane zarządcom w ten sposób. Jeśli chodzi o wysokość stawek opłaty targowej, to Rada Miejska ustala te opłaty dla całego obszaru swego działania, i to w jednolitej wysokości dla wszystkich targowisk, bez względu na to, czy targowiska te znajdują się na gruntach prywatnych, spółdzielczych czy miejskich. Skarżące Przedsiębiorstwo podniosło także, że dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego jest tylko kierownikiem komunalnej jednostki budżetowej, wykonującym zadania techniczne, bez uprawnień decyzyjnych.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawą prawnomaterialną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest przepis art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991  nr 30 poz. 127 ze zm./. Przepis ten stanowi, że przekazanie gruntów w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste następuje na podstawie decyzji rejonowych organów rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarządu gminy w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gmin. Regulacja prawna zawarta w omawianym przepisie, a odnosząca się do właściwości rzeczowej zarządu gminy, jest regulacją prawną szczególną, wyłączającą stosowanie przepisów art. 39 ust. l, 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Według przepisu art. 39 tej ustawy decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydają wójt lub burmistrz /prezydent/ osobiście lub z ich upoważnienia inni pracownicy urzędu gminy /miasta/ albo z upoważnienia rady gminy sołtys, zarząd dzielnicy /osiedla/ oraz organ /kierownik/ jednostki organizacyjnej gminy. Przepis art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ nie może stanowią podstawy prawnej dla rady gminy do wydawania upoważnień organom wykonawczym jednostek pomocniczych, o których mowa w art. 5 ust. 1, oraz organom jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1 tej ustawy, do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnych indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, które z mocy przepisów szczególnych, zawartych w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zostały przekazane wyłącznie tej radzie lub zarządowi.

Przepis par. 9 uchwały nr XXXII/177/91 Rady Miejskiej w P. z dnia 25 czerwca 1991 r. w sprawie przekształcenia Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego, upoważniający dyrektora tego Zarządu /działającego jako komunalna jednostka budżetowa/ do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu gospodarki gruntami, nie może dotyczyć wydawania decyzji w sprawach zastrzeżonych wyłącznie dla organu kolegialnego, o którym mowa w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991  nr 30 poz. 127 ze zm./.

Z tych względów decyzja z dnia 21 listopada 1991 r., wydana przez dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P. jako organ pierwszej instancji, narusza przepisy o właściwości rzeczowej.

Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa P-kiego, rozpatrując odwołanie, nie uwzględniło powyższej wadliwości, co spowodowało z kolei rażące naruszenie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa.

Wobec powyższego na podstawie art. 207 par. 1 i 3 w związku z art. 156 par. 1 pkt 1 i 2 Kpa orzeczono jak w sentencji bez potrzeby rozważania zarzutów merytorycznych skargi.

O kosztach postanowiono zgodnie z art. 208 Kpa.