Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 2055/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Przybielski (spr.), Sędziowie NSA K. Gruszecki, K. Ziółkowski, Protokolant A. Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. W. na decyzję "A" z dnia 28 maja 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ja decyzję "A" z dnia 8 listopada 2000r., nr [...] oraz zasądza od "A" na rzecz Z. W. 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

"A" decyzją z dnia 8 listopada 2000r., na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił Z. W. dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, przyznanych wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej.

Organ administracji ustalił, że Z. W., w oparciu o zaświadczenie dawnego ZBOWiDu z dnia 25 lutego 1977r. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tego tytułu, iż w okresie od 1 sierpnia 1944r. do 7 września 1945r. brał udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej.

Podstawą przyznania tych uprawnień było zaświadczenie KW MO w B. z dnia 25 sierpnia 1976r. potwierdzające, że Z. W. jako funkcjonariusz MO, w podanym wyżej okresie brał udział w walkach tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej.

Organ administracji wskazał, że art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zobowiązuje do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej"..

Stosownie do tego przepisu uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W ocenie organu administracji służba w organach Milicji Obywatelskiej nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu przepisów ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że w 1942r. nawiązał kontakt z podporucznikiem Armii Krajowej, na polecenie którego obserwował, kto współpracuje z okupantem, gdzie przebywa i z im się kontaktuje. Informacje te przekazywał bezpośrednio podporucznikowi AK. Dopiero w 1944r., po wkroczeniu do Polski wojsk sowieckich otrzymał rozkaz wstąpienia do szeregów Milicji Obywatelskiej, aby orientować się w działalności tej formacji. W 1945r., na rozkaz swojego dowódcy w AK, zwolnił się ze służby w MO w związku ze zdemaskowaniem jego osoby. Z tego powodu był prześladowany. Skarżący wskazał ponadto, iż dysponuje zeznaniami dwóch świadków, którzy mogą potwierdzić jego działalność w AK.

Nie uwzględniając tego wniosku "A", w dniu 28 maja 2001r. utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano dodatkowo, że okoliczności wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mają znaczenia, gdyż udokumentowane wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów można było składać jedynie do 31 grudnia 1998r.

Z. W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodził, że w Milicji Obywatelskiej służył na polecenie swojego dowódcy, jako żołnierz Armii Krajowej. Na dowód swojej działalności w AK przedstawił organowi zeznania dwóch świadków: P. W. i K. G. Obaj świadkowie również byli żołnierzami AK. Wniosek do dawnego ZBOWiD o przyznanie uprawnień kombatanckich złożył ze względu na swoją ciężką sytuację materialną. Nie mógł jednak w tym czasie podać, iż był żołnierzem AK. Uznaje powyższą decyzję za niesprawiedliwą. Wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów nie mógł złożyć wcześniej ze względu na swoją chorobę.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną w części dotyczącej zarzutów niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było zagadnienie dotyczące pozbawienia skarżącego dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, które przyznane zostały mu bezspornie wyłącznie z tego tytułu, że jako funkcjonariusz MO brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. W toku postępowania administracyjnego, a w szczególności we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Z. W. zarzucił, że w szeregi Milicji Obywatelskiej wstąpił jako żołnierz AK i na bezpośredni rozkaz swojego dowódcy, w celu rozpoznania i obserwowania tej formacji od wewnątrz. Przedstawił również zeznania świadków potwierdzających tę okoliczność. Wskazywał także, iż ze służby w MO zrezygnował również na rozkaz swojego bezpośredniego dowódcy AK.

Okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wskazanie, przez skarżącego, że przysługiwały mu uprawnienia kombatanckie z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) nie dawałoby podstaw do pozbawienia go dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich (art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy). Za działalność kombatancką uznaje się bowiem pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.

Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowało się, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. (por. uchwała NSA z dnia 4 marca 2002r., sygn. akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132).

W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa obowiązkiem organu administracyjnego było wyjaśnienie tej okoliczności, czy skarżący faktycznie pełnił służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, jaką była AK, tj. czy przysługiwałyby mu uprawnienia kombatanckie z tytułu wymienionego wart. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy..

Błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący nie mógł zgłosić tego zarzutu w postępowaniu weryfikacyjnym z uwagi na to, że termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów upłynął w dniu 31 grudnia 1998r.

Zarzut skarżącego w tym zakresie był bowiem wyłącznie konsekwencją wszczęcia dopiero w 2000r. postępowania weryfikacyjnego, a zatem w tym postępowaniu mógł on wskazać, że uprawnienia kombatanckie przysługiwały mu również z innego tytułu, co pozwalało skarżącemu na zachowanie dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich.

Na marginesie wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 20D3r., sygn. akt SK 4/02, uznał, że art. 22 ust. 3 ustawy (ograniczający termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich) jest niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji RP. W konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis ten stracił moc z dniem 29 kwietnia 2003r. (Dz.U. Nr 72, poz. 658). Utrata mocy obowiązującej art. 23 ust. 3 ustawy, zgodnie z art. 145a k.p.a. stanowiła przesłankę do wznowienia postępowania.

W dalszym postępowaniu w tej sprawie obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 i 77 § l k.p.a. będzie ustalenie czy skarżący faktycznie pełnił służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § l pkt l lit b i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).