Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3252/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 § 1-7, art 16, art 145 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 17 ust 1, art 18 ust 2, art 28 ust 1
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 1973 r., nr [...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], o łącznej powierzchni 2199 m², stanowiącej własność J.L.

W zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny:

Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem m.in. nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...].

Decyzją z dnia [...] marca 1973 r. nr [...] Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu odwołania J.L. utrzymała w mocy decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w B., przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...].

Pismem z dnia 13 września 2012 r. W.O. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium, w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem ww. nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Wojewoda [...] umorzył przedmiotowe postępowanie wskazując w uzasadnieniu powyższej decyzji, że właściwy w sprawie jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. W.O. wniósł odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., po rozpatrzeniu którego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.

Pismem z dnia 6 lutego 2014 r. W.O. sprecyzował wniosek z dnia 20 grudnia 2012 r. poprzez wskazanie, iż domaga się także oceny legalności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 1973 r., nr [...], utrzymującej w mocy zaskarżone orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 1973 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r.

Pismem z dnia 13 lipca 2015 r. W.O. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w uzasadnieniu wniosku podniósł, że ww. decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. narusza art. 5, art. 15 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94, zwanej dalej ustawą wywłaszczeniową) oraz art. 20 ww. ustawy.

Pismem z dnia 20 lipca 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju zawiadomił strony o prowadzonym postępowaniu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że z zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. wynika, że wzruszenie decyzji ostatecznej ograniczone jest do szczególnych przypadków, enumeratywnie wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. i jako takie nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Organ uznał, że Minister Infrastruktury i Rozwoju prawidłowo ocenił w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., że zostały spełnione wszystkie przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, określone w art. 3 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia, zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy.

Organ podniósł, że pismem z dnia 29 września 1971 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] wystąpiło do J.L. z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. 264 m², za cenę 950 zł ustaloną przez rzeczoznawcę ds. wywłaszczeń W.A., natomiast z treści wniosku wywłaszczeniowego z dnia 16 marca 1972 r. wynika, że J.L. nie udzieliła odpowiedzi na ww. pismo dotyczące warunków kupna nieruchomości.

Ponadto w piśmie z dnia 9 września 1972 r. J.L. wskazuje, że w odpowiedzi na ofertę domagała się przejęcia na rzecz Skarbu Państwa wszystkich terenów będących jej własnością.

Z uwagi na powyższe organ uznał, iż rokowania o dobrowolne nabycie nieruchomości zostały przeprowadzone zgodnie z treścią art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, a wobec niedojścia do porozumienia, wnioskodawca wywłaszczenia wystąpił o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Jak wynika z treści art. 15 ustawy wywłaszczeniowej wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, w którym należało wskazać m.in. nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia, powierzchnię nieruchomości, dotychczasowy sposób zagospodarowania, osobę właściciela oraz wyniki rokowań.

Ponadto, do wniosku należało dołączyć zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, mapę obszaru wywłaszczanego oraz poświadczony odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo własności nieruchomości oraz istniejące na nieruchomości obciążenie lub odpis dokumentu ze zbioru dokumentów poświadczony przez właściwy sąd powiatowy.

Organ ocenił, że zachowany wniosek wywłaszczeniowy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r., nr [...] spełniał określone prawem wymogi formalne.

Zgodnie z treścią art. 16 ww. ustawy wywłaszczeniowej o wszczęciu postępowania zawiadamiano za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomości ograniczone prawa rzeczowe. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla).

Pismem z dnia 26 maja 1972 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz wyznaczyło termin rozprawy wywłaszczeniowej na dzień 7 czerwca 1972 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu wnioskodawcy objęcia wywłaszczeniem działki nr [...] pomimo, iż wniosek o wywłaszczenie nie obejmował ww. działki ani też nie został rozszerzony w późniejszym czasie, organ wskazał, że z treści art. 5 ustawy wywłaszczeniowej wynika możliwość objęcia wywłaszczeniem całej nieruchomości lub jej części. Zaś na żądanie właściciela, wywłaszczenie powinno objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe.

Jak wskazał Minister Infrastruktury i Rozwoju w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. podczas rozprawy, na którą co prawda nie stawiła się J.L., przedstawiono właścicielom nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia wniosek o objęcie wywłaszczeniem całych działek, gdyż pozostałe części działek zostaną pozbawione drogi dojazdowej. Wszyscy obecni na rozprawie właściciele wyrazili zgodę na objęcie wywłaszczeniem całych nieruchomości, czego dowodzą złożone na protokole rozprawy podpisy.

Natomiast wniosek J.L. o przejęcie na własność Skarbu Państwa wszystkich terenów będących jej własnością zawarty został w piśmie z dnia 9 września 1972 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego skoro okoliczność dowłaszczenia działki nr [...] wystąpiła dopiero w trakcie rozprawy, to organ wywłaszczeniowy nie mógł tego faktu wiedzieć na czas zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego.

Organ stwierdził, że – jak wynika z załączonego do wniosku wywłaszczeniowego planu podziału wraz z rejestrem - objęcie wywłaszczeniem pozostałych części nieruchomości było zasadne z uwagi na fakt, iż z jednej strony zostały one odcięte od drogi dojazdowej, a z drugiej strony przylegały do rzeki [...].

Wywłaszczenie na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej uzależnione było od ustalenia, że pozostałe części nieruchomości nie nadawałyby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe oraz woli właściciela.

Jednakże, niezależnie od powyższego zgodnie z treścią pisma z dnia 13 sierpnia 2014 r. Urzędu Miejskiego w B. Departament Skarbu Państwa obie działki nr [...] i [...] przy ul. [...] w B. objęte były miejscowym planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego B. (rejon adm. [...] - jednostka "C") os. [...] zatwierdzonym uchwałą nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1971 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]. Według ww. planu działki nr [...] i nr [...] znajdowały się na terenie przeznaczonym do zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej.

Zgodnie z nadesłanymi przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" planami realizacyjnymi, przedmiotowe działki nr [...] i nr [...] znajdowały się na terenie ww. inwestycji co oznacza, że zostały przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, co z kolei jest zgodne z decyzją lokalizacyjną.

Z uwagi na powyższe, organ podzielił ocenę Ministra Infrastruktury i Rozwoju, zawartą w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., że brak jest podstaw do uznania, iż wywłaszczenie działek nr [...] i [...] nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, a co za tym idzie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiących własność J.L.

Zgodnie z art. 21 ustawy, odszkodowanie ustalane było na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Ponadto, opinia biegłych powinna była zawierać szczegółowe uzasadnienie.

W aktach sprawy zachował się operat szacunkowy, sporządzony we wrześniu 1971 r. przez rzeczoznawcę budowlanego ds. wywłaszczeń W.A., na podstawie którego zostało przyznane odszkodowanie.

Odszkodowanie za grunt zostało wyliczone zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy wywłaszczeniowej. Natomiast cenę gruntu ustalono zgodnie z zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 15 grudnia 1969 r. (M.P. z 1969 r. Nr 53, poz. 424) w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, przyjmując cenę jak za grunt rolny klasy I w strefie miejskiej okręgu I.

Zgodnie z ww. przepisami cena 1 m wynosiła 3,6 zł. Wartość odszkodowania za grunt o powierzchni 2199 m² wyniosła 7 916 zł, zatem wyliczona została w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

Minister zauważył, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności, bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym rażąco narusza prawo decyzja, w której odszkodowanie ustalono w sposób dowolny czyli bez jakiejkolwiek opinii szacunkowej, jakiegokolwiek biegłego i bez podstawy prawnej, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła.

Jak wynika z dokumentów wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie działkę nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], działkę nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] oraz działkę nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], stanowiące własność Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w B. Jak wynika z odpisów z ksiąg wieczystych, prowadzonych dla przedmiotowej nieruchomości współwłaścicielami są także osoby fizyczne, które na podstawie umów zawartych w formie aktów notarialnych nabyły prawa własności lokali w budynkach posadowionych na przedmiotowej nieruchomości, wraz z udziałem w prawie własności gruntu.

Jednocześnie, w ocenie organu, Minister Infrastruktury i Rozwoju prawidłowo ustalił, że interesy ogółu właścicieli lokali reprezentuje w przedmiotowej sprawie spółdzielnia, która jest stroną w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym gruntu pod budynkiem z uwagi na zarząd częścią wspólną.

W skardze wniesiono o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2015 r., powołując się na naruszenie przepisów postępowania oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazano na naruszenie art. 156 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 1973 r. oraz poprzedzające ją orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r. w pkt 3 sposób rażący naruszały przepis art. 20 ustawy wywłaszczeniowej stanowiący, iż po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej wydaje orzeczenie, w którym orzeka wywłaszczenie w zakresie podanym we wniosku lub mniejszym albo oddala wniosek o wywłaszczenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. wszczęło postępowanie wywłaszczeniowe wyłącznie w stosunku do jednej z działek J.L., a następnie wystąpiło do właścicielki z wnioskiem w trybie art. 6 ww. ustawy o dobrowolne odstąpienie nieruchomości tylko i wyłącznie w zakresie działki nr [...]. W odniesieniu do działki nr [...] nigdy nie wszczęto postępowania ani nie rozszerzono wniosku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, któremu nadany został bieg. W stosunku do tej działki nie dopełniono obowiązków wynikających z przepisów art. 15 ust. 2 ustawy albowiem wniosek Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 16 marca 1972 r. nie zawierał oznaczenia pominiętej działki i jej powierzchni. Ponadto w odniesieniu do działki [...] organ nie mógł również przedstawić wyników rokowań, ponieważ takowe nigdy nie miały miejsca (art 15 ust. 3 pkt 7 ustawy).

Właścicielka w toku całego postępowania wywłaszczeniowego nie została poinformowana o możliwości objęcia wnioskiem także drugiej działki nr [...]. Istotne jest, iż zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy wywłaszczeniowej doręczone J.L., nie zawierało stosownej informacji. Ponieważ, zgodnie z zawiadomieniem obecność na rozprawie nie była obowiązkowa, J.L. nie stawiła się na nią i nie wyraziła - tak jak pozostali właściciele - zgody na wywłaszczenie całości należących do niej nieruchomości. Co więcej, na jej pismo z dnia 9 września 1972 r., w którym domagała się przyjęcia na rzecz Skarbu Państwa wszystkich terenów stanowiących jej własność, uzyskała odpowiedź negatywną. Skarżąca argumentowała, że przepis art. 5 ustawy wywłaszczeniowej daje możliwość wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa całości nieruchomości, jeżeli z takim żądaniem wystąpi właściciel i ustalone zostanie, iż pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Skarżący zarzucił, że organ dokonał wywłaszczenia działek [...] i [...] w sposób dowolny, wbrew przewidzianej procedurze. Prezydium w B. ani nie rozszerzyło wniosku o wywłaszczenie naruszając szereg przepisów wskazanych powyżej, jak również nie uzyskało zgody J.L. na takie postępowanie, co więcej nawet nie poinformowało właścicielki o swoich zamierzeniach.

Skarżący wyraził przekonanie, że w przedstawiony sposób organ rażąco naruszył przepis art. 20 ustawy wywłaszczeniowej, albowiem wydał decyzję wywłaszczeniową, wykraczając poza granice wskazane we wniosku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia 16 marca 1972 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko uprzednio wyrażone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej – stwierdzenia nieważności. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), a ustalenia te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza. W tym postępowaniu organ nie poddaje analizie całego postępowania zwykłego, lecz jedynie kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W postępowaniu nieważnościowym nie ma więc co do zasady miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Tak więc badany jest stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.

Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, na podstawie której toczyło się postępowanie, wywłaszczenie nieruchomości było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość ubiegającemu się o wywłaszczenie była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

W ocenie Sądu zasadnie organ – wbrew twierdzeniom skargi – podstaw do stwierdzenia nieważności się nie dopatrzył.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Stosownie do art. 3 ust. 2 ww. ustawy na obszarze miasta lub osiedla mogła być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości niezbędny dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. O wywłaszczenie dla tych celów mógł ubiegać się tylko właściwy organ administracji prezydium rady narodowej danego miasta (osiedla). Słusznie organ ocenił, że skoro celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było budownictwo mieszkaniowe, realizowane przez Międzyzakładową Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w B., to cel o jakim mowa w art. 3 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, a przez budownictwo ogólnomiejskie i budownictwo mieszkaniowe rozumiało się budownictwo przeznaczone do zaspokojenia potrzeb ogółu mieszkańców danego miasta lub osiedla.

Organ zasadnie wskazał ponadto, że wnioskodawcą wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości był Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B., co wynika z treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia 24 sierpnia 1972 r. oraz wniosku o wywłaszczenie z dnia 16 marca 1972 r., a zatem organ do tego uprawniony. Natomiast niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości została potwierdzona decyzją lokalizacyjną wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1965 r., nr [...]. Decyzja ta została wydana w oparciu o obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta B. os. [...], zatwierdzony uchwałą Nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1971 r.

Jak wskazał Minister Infrastruktury i Rozwoju w decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] z treści art. 5 ustawy wywłaszczeniowej wynika możliwość objęcia wywłaszczeniem całej nieruchomości lub jej części. Zaś na żądanie właściciela, wywłaszczenie powinno objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe.

Jak wskazał Minister Infrastruktury i Rozwoju podczas rozprawy, na którą co prawda nie stawiła się J.L., przedstawiono właścicielom nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia wniosek o objęcie wywłaszczeniem całych działek, gdyż pozostałe części działek zostaną pozbawione drogi dojazdowej. Wszyscy obecni na rozprawie właściciele wyrazili zgodę na objęcie wywłaszczeniem całych nieruchomości.

Natomiast wniosek J.L. o przejęcie na własność Skarbu Państwa wszystkich terenów będących jej własnością zawarty został w piśmie z dnia 9 września 1972 r. (karta 76 akt sprawy, teczka 3/3). Po pierwsze zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego skoro okoliczność dowłaszczenia działki nr [...] wystąpiła dopiero w trakcie rozprawy, to organ wywłaszczeniowy nie mógł tego faktu wiedzieć na czas zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, po drugie – J.L. opowiedziała się za wywłaszczeniem, a zatem działania organu nie można oceniać jako sprzecznego z jej wolą.

Istniejąca rozbieżność między treścią zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a brzmieniem rozstrzygnięcia nie stanowi naruszenia prawa o rażącym charakterze, bowiem ustawa wywłaszczeniowa przewiduje możliwość dowławszczenia, łącząc ją z sytuacjami, które mogą wystąpić w trakcie postępowania wywłaszczeniowego, a zatem po jego wszczęciu, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Tymczasem – jak wskazuje się w orzecznictwie - dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4 marca 2004 r., sygn. akt IVSA 3121/02, Lex 156916).

Ponadto – co do zasady - podstaw do stwierdzenia nieważności nie można upatrywać w naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego (art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 2 i art. 28 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości), które dotyczą procesowych obowiązków organu względem strony, związanych z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. "Wspólnym mianownikiem" tego rodzaju uchybień jest naruszenie przez organ przepisów postępowania będące podstawą do wznowienia postępowania (dawny art. 127 § 1 pkt 4, a obecny art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Taki pogląd dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1998 r., sygn. akt IV SA 533/96, LEX nr 45664; wyrok NSA z dnia 23 marca 1998 r., sygn. akt IV SA 1005/96, LEX nr 45675; wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2002 r., sygn. akt I SA 2644/00, opubl. LEGALIS; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA 1738/03, opubl. LEGALIS; wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1549/04, LEX nr 179110). Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela. Niezasadne jest więc stanowisko skarżącego, iż brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego świadczy o rażącym naruszeniu ustawy wywłaszczeniowej. Tego rodzaju wadę decyzji można by co najwyżej potraktować jako istotne naruszenie przepisu prawa procesowego, obligujące organ wyższego stopnia do wzruszenia decyzji na skutek wniesienia zwyczajnego środka odwoławczego.

Istotna jest również celowość dokonanego wywłaszczenia w kontekście jego użyteczności społecznej. Jak bowiem wynika z załączonego do wniosku wywłaszczeniowego planu podziału wraz z rejestrem objęcie wywłaszczeniem pozostałych części nieruchomości było zasadne z uwagi na fakt, iż z jednej strony zostały one odcięte od drogi dojazdowej, a z drugiej strony przylegały do rzeki [...].

W tej sytuacji nie można prawidłowo twierdzić, że doszło do rażącego naruszenia prawa, co wymagałoby uznania, że decyzja rodzi skutki, które stoją w opozycji do racjonalnych przesłanek. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, przy czym chodzi tu zarówno o skutki gospodarcze jak i społeczne.

Ponadto - jak się wskazuje w orzecznictwie - wątpliwości co do ustalenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji, a więc gdy brak jest jednoznacznych dowodów w postępowaniu nadzwyczajnym zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 K.p.a. przyznaje cech trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (wyrok NSA z 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1342/98).

Ważna dyrektywa interpretacyjna dla rozpatrywania niniejszej sprawy wynika również z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. W sprawie tej Trybunał stwierdził bowiem, że art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niezależnie zatem od wyżej wskazanego braku podstaw do stwierdzenia nieważności należy zwrócić uwagę na znaczny upływ czasu, który upłynął od decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 1973 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony, skoro brak jest wystarczających podstaw zarówno w postaci dokumentów, jak i możliwości wykazania, że miało miejsce naruszenie prawa o charakterze rażącym, to nie można skutecznie wywodzić, że odmowa stwierdzenia nieważności oznaczała naruszenie interesu strony.

Sąd nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji takiego naruszenia prawa, które wskazywałoby na konieczność uwzględnienia skargi z urzędu. Z przedstawionych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.) - należało orzec jak w sentencji.