Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2857/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2011 r. sprawy ze skargi R.R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) z [...] lipca 2010 r., mocą której odmówiono R.R. - prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą A. (dalej: skarżący) - wypłaty refundacji wywozowej.

Orzeczenie to wydane zostało w następujących okolicznościach :

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Prezes ARR udzielił, zgodne z wnioskiem skarżącego, pozwolenia o numerze [...] na wywóz [...] kg towaru o kodzie CN 0203 11 10 90000 i CN 0203 21 10 9000. Skarżacy dokonał wywozu towaru, a następnie we wniosku WPR 1 o numerze [...] z [...] lutego 2008 r. zwrócił się o wypłatę refundacji wywozowej.

W piśmie z dnia 2 kwietnia 2008 r. skarżacy – mając na uwadze, że wypłata refundacji uzależniona jest od przedstawienia należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5 – zwrócił się do ARR o przyjęcie sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w Z. zaświadczenia o wyprowadzeniu poza obszar celny Wspólnoty jako alternatywny do T5 sposób potwierdzenia wywozu, z uwagi na fakt, iż nie posiada stosownej karty. Wyjaśnił, że żaden z kierowców przewożących towar, przekraczając granicę, nie przedstawił dokumentu T5 funkcjonariuszowi celnemu.

Następnie w piśmie z 25 czerwca 2008 r. skarżący wyjaśnił, iż karty T5 zostały, przedstawione przez kierowcę funkcjonariuszowi celnemu ale ten, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie opisał i nie opieczętował ich należycie lecz zwrócił kierowcy wraz z plikiem innych dokumentów. W ocenie skarżacego powyższa sytuacja spowodowana była prowadzonym na wschodniej granicy Polski strajkiem funkcjonariuszy urzędów celnych, co wiązało się z dokonywaniem odpraw przez urzędników z innych części kraju, którzy nie mieli doświadczenia w procedurze refundacji. Wobec powyższego skarżący zwrócił się do organu aby jako dowód wywozu uznać inny, równoważny dokument, tj. zaświadczenie o wyprowadzeniu towaru poza obszar celny Wspólnoty. Jednocześnie skarżący zauważył, że odkąd urzędy celne nie wydają formularzy TC11, potwierdzajacych fakt przedstawienia w urzędzie celnym wyprowadzenia karty kontrolnej T5, zgłaszający nie ma dowodu, iż kartę taką w istocie przedstawił.

Uprzednio, tj. w dniu 17 czerwca 2008 r. skarżacy zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w Z. o potwierdzenie duplikatu karty kontrolnej nadesłanej do urzędu już po wyprowadzeniu objetego procedurą wywozu towaru. Po rozpatrzeniu wniosku ww. organ odmówił potwierdzenia karty (pismo z 30 lipca 2008 r.), zaś w piśmie z 2 października 2008 r. wyjaśnił, iż przeprowadzone w urzędzie postępowanie nie potwierdziło jakoby funkcjonariusze celni zwracali nieświadomym kierowcom niepotwierdzone karty kontrolne. Ponadto Naczelnik Urzędu wskazał, iż przewożący towar kierowcy nie stawili się do wyznaczonego stanowiska odpraw towarów przewożonych z kartą kontrolną T5.

W piśmie z 31 lipca 2008 r. skierowanym do ARR, Ministerstwo Finansów ustosunkowując się do okoliczności podniesionych w piśmie skarżacego z dnia 25 czerwca 2008 r. wyjaśniło, iż przedłożenie w urzędzie wyprowadzenia karty T5 należy do obowiązków zgłaszającego, a system informacyjny i system organizacyjny obowiązujący w polskiej administracji zapewnia, iż wszystkie przedstawione w polskich urzędach wyprowadzenia karty T5 są odnotowywane w rejestrach prowadzonych przez dany urząd. Następnie Ministerstwo wskazało, że złożenie wraz z kartą T5 formularza TC11 powoduje, iż urząd wyprowadzenia potwierdza na tym formularzu fakt dostarczenia karty T5 i zwraca formularz zgłaszającemu lub przewoźnikowi. Wypełnienie i dostarczenie do urzędu celnego formularza TC11 zależy jednakże jedynie od woli zgłaszającego zaś urzędy nigdy same nie wydawały kart TC11.

W dniu 25 maja 2009 r. oraz 22 lipca 2009 r. skarżacy zwrócił się do ARR o wypłatę refundacji raz jeszcze wskazując, iż przedstawione w urzędzie celnym karty kontrolne T5 zamiast opieczętowane i przesłane do właściwej jednostki przyznającej refundację zostały zwrócone kierowcy. Wobec powyższego brak pieczęci urzędu celnego nie wynika z winy przedsiębiorcy. Jednocześnie zauważył, iż w piśmie z dnia 2 kwietnia 2008 r. omyłkowo wskazano, iż kierowcy nie przedstawili stosownych kart funkcjonariuszom celnym. Pismo to było redagowane przez osobę mającą znikome wiadomości o sprawie i zostało podpisane wskutek przeoczenia.

W pismach z dnia 5 czerwca 2009 r., 19 sierpnia 2009 r. oraz 3 września 2009 r. ARR poinformowała skarżacego, iż nie ma podstaw do naliczenia i wypłaty refundacji na podstawie złożonych przez niego dokumentów. Zaznaczono, iż dołaczone do wniosku o refundację karty kontrolne T5 nie posiadają wypełnionego przez funkcjonariusza celnego pola J “Kontrola użycia i/lub przeznaczenia", a zatem nie stanowią one potwierdzena wywozu towarów z obszaru celnego Wspólnot. Dalej wskazano, że z pism Naczelnika Urzedu Celnego w Z., dotyczących odmowy potwierdzenia kart kontrolnych T5 wynika, iż karty te nie zostały przedstawione w urzędzie celnym z winy kierowcy, za co odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca dokonujący wywozu towaru poza terytorium celne UE, natomiast jednym z warunków uznania innych dokumentów za równoważne karcie kontolnej T5 jest stwierdzenie, że przyczyny niezłożenia karty są niezależne od przedsiębiorcy.

Decyzją z [...] lipca 2010 r. o numerze [...] Prezes ARR odmówił wnioskowej przez skarżącego wypłaty refundacji wskazując, iż nie wywiązał się on z obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów.

W odwołaniu od przedmiotowej decyzji Prezesa ARR skarżący zarzucił naruszenie art. 8 k.p.a., w z art. 11 k.p.a. oraz naruszenie art. 107 k.p.a. Uzasadniając odwołanie wskazał, iż funkcjonariusz celny, wraz z plikiem dokumentów przedstawionych do odprawy, zwrócił również kartę kontrolną T5 jednakże bez uprzedniego zamieszczenia na niej stosownych adnotacji, czego przedstawiający towar kierowca nie był w stanie zweryfikować. Następnie skarżący zaznaczył, że z Instrukcji WPR wynika, że w sytuacji gdy w urzędzie celnym wyprowadzenia przedstawiono towar lecz nie załączono oryginału karty T5, a ze zgłoszenia lub załączników do niego wynika, że eksporter ubiega się o refundację wywozową lub istnieją inne przesłanki świadczące o takim zamiarze, należy zażądać wyjaśnień w tej sprawie od osoby przedstawiającej przesyłkę. Jeżeli przewoźnik (kierowca) po wezwaniu do okazania oryginału karty T5 nie dostarczył kserokopii tego dokumentu i zdecydował się wywieźć towar bez potwierdzenia karty, funkcjonariusz dokonujący odprawy winien zwrócić się o podpisanie oświadczenia o treści "do zgłoszenia celnego nie dołączam egzemplarza kontrolnego T5". Skarżący zauważył, iż w niniejszej sprawie organ nie dysponuje oświadczeniem o ww. treści, które potwierdzałoby brak przedłożenia w urzędzie celnym wyprowadzenia karty kontrolnej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] października 2010 r. o numerze [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARR.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 186 z 17.07.2009, str. 1-58) wypłata refundacji uzależniona jest od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia. Dowód ten przedstawia się poprzez okazanie należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5. Potwierdzenia dokonują funkcjonariusze urzędu celnego wyprowadzenia poprzez dokonanie odpowiednich wpisów na karcie oraz kopiach karty T5. Właściwie potwierdzony oryginał T5 odsyłany jest do ARR, drugą kopię karty T5 otrzymuje zgłaszający, zaś trzecia kopia pozostaje w urzędzie celnym wyprowadzenia. Zgodnie zaś z art. 912 c rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 przedłożenie kart kontrolnych T5 w miejscu przekraczania granicy UE jest obowiązkiem kierowcy (zgłaszającego) wywożącego towar poza obszar celny Wspólnoty. Mając na uwadze powyższe organ wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie strona nie spełniła przesłanek warunkujących wypłatę refundacji wywozowej, gdyż nie przedstawiła wymaganych dokumentów, tj. należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5.

Odnosząc się do argumentacj skarżącego wskazującej, iż przyczyną zaistniałej sytuacji było - w związku z akcją protestacyjną na wschodniej granicy Polski - przeprowadzanie odpraw przez funkcjonariuszy z innych części kraju, którzy nie mieli do czynienia z procedurą refundacji, organ wyjaśnił, iż akcja protestacyjna miała miejsce w styczniu 2008 r., natomiast zgłoszenie celne dokonane zostało w lutym 2008r.

Nstępnie organ przypomniał treść art. 46 ust. 3 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 zgodnie, z którym w sytuacji, gdy dokument T5 nie został zwrócony do urzędu celnego wyprowadzenia lub do organu celnego w terminie trzech miesięcy od dnia jego wystawienia wskutek okoliczności niezależnych od eksportera, ten ostatni może złożyć do właściwego organu uzasadniony wniosek o uznanie innych dokumentów za równoważne. Jednocześnie zauważono, iż fakt, że kierowca nie dopilnował aby funkcjonariusz potwierdził kartę kontrolną T5 nie jest okolicznością niezależną od eksportera, gdyż zgodnie z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji przypisywane są beneficjentowi.

Dalej organ przeszedł do oceny zarzutów dotyczących naruszenia art. 8, art. 11 oraz art. 107 k.p.a. podnosząc, iż działania ARR podejmowane w toku postępowania zmierzały do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a skarżący był informowany o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2010 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 i art. 107 k.p.a.

Uzasadniając skargę wskazał, iż twierdzenie organu jakoby w niniejszej sprawie nie przedstawiono w urzędzie celnym karty kontrolnej T5 jest błędne i wynika z nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Zarzucił, że żaden z rozstrzygających w sprawie organów, nie podjął próby rzetelnego wyjaśnienia spornej kwestii. Zarówno Prezes ARR jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przyjęli, iż kierowca nie przedłożył funkcjonariuszowi karty kontrolnej, jednakże na poparcie powyższego twierdzenia nie przedstawiono żadnych dowodów, np. w postaci oświadczenia potwierdzającego brak przedłożenia karty T5, o którym mowa w Instrukcji WPR. Skarżący zaznaczył, iż przyczyną odmowy wypłaty refundacji, jest nieprawidłowe działanie funkcjonariusza celnego, nie zaś – jak twierdzi organ – obciążające beneficjenta działanie kierowcy. Następnie wskazano, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o niezweryfikowane oświadczenia organów celnych z pominięciem argumentacji strony skarżącej. Nadto zaznaczono, iż organ nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącego okoliczności dotyczącej dokonywania odpraw przez funkcjonariuszy nieposiadających należytego przygotowania i doświadczenia w zakresie procedury wywozu objętego wnioskiem WPR i nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż system refundacji wywozowych został unormowany w prawie wspólnotowym Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 612/2009, które obowiązuje od dnia 6 sierpnia 2009 r. Rozporządzenie to uchyliło obowiązujące uprzednio Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 800/1999 ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U.UE.L.99.102.11), dalej: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 800/1999.

W Preambułach omawianych Rozporządzeń postanowiono, iż ogólne zasady ustanowione przez Radę przewidują wypłatę refundacji po przedstawieniu dowodu, że produkty zostały wywiezione ze Wspólnoty; uprawnienie do refundacji nabywa się z chwilą, gdy produkty opuszczają rynek Wspólnoty, podczas gdy stosuje się jednolitą stawkę refundacji dla wszystkich państw trzecich (punkt 2). Z kolei w punkcie 4 Preambuł podkreślono, iż za dzień wywozu uważa się dzień, w którym organy celne przyjmują dokument, w którym zgłaszający oświadcza wolę dokonania wywozu produktów, w odniesieniu do których wnosi o skorzystanie z refundacji wywozowej; [...] od momentu tego przyjęcia produkty pozostają pod dozorem celnym do czasu ich faktycznego wywozu; data ta służy za podstawę ustalenia ilości, rodzaju i cech wywożonego produktu.

Szczególnego podkreślenia wymaga jednakże punkt 10 Preambuły do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999, którego odpowiednikiem jest punkt 12 Preambuły do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 612/2009. Zgodnie z tymi zapisami, właściwe władze powinny zapewnić, aby produkty opuszczające Wspólnotę lub przewożone w tranzycie do określonego miejsca przeznaczenia były tymi, które faktycznie podlegały celnym formalnościom wywozowym; w tym celu, gdy produkt przed opuszczeniem obszaru celnego Wspólnoty lub przed dotarciem do określonego miejsca przeznaczenia przekracza terytorium innych Państw Członkowskich, należy używać egzemplarza kontrolnego T5, określonego w art. 471-495 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r., ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.93.253.1), dalej: Rozporządzenie Komisji (EWG) 2454/93.

Jednocześnie, zgodnie z postanowieniem punktu 44 Preambuły do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999 (punkt 38 Preambuły do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 612/2009), refundacji nie przyznaje się, jeżeli termin wywozu lub termin dostarczenia dowodów wymaganych w celu otrzymania płatności refundacji nie jest dotrzymany.

Stosownie do treści art. 7 ust. 1 Rozporządzeń, wypłata refundacji jest uzależniona od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia.

W celu zapewnienia realizacji powyższej regulacji, w szczególności aby produkty znajdowały się w "niezmienionym stanie" ustawodawca unijny wprowadził sformalizowaną procedurę wywozu. W art. 5 ust. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999 postanowiono, iż każda osoba dokonująca wywozu produktów w odniesieniu, do których ubiega się o przyznanie refundacji jest zobowiązana złożyć zgłoszenie wywozowe w urzędzie celnym właściwym ze względu na miejsce, w którym produkty mają być załadowane do środków transportu oraz powiadomić urząd celny na przynajmniej 24 godziny przez rozpoczęciem czynności załadunkowych i określić przewidywany czas trwania załadunku. Produkty są identyfikowane za pomocą odpowiednich środków przed wskazaną godziną rozpoczęcia załadunku. Właściwy urząd celny musi być w stanie przeprowadzać kontrole bezpośrednie i dokonywać identyfikacji towarów przeznaczonych do transportu do urzędu celnego wyprowadzenia poza obszar celny Wspólnoty. W ustępie 8 omawianego przepisu postanowiono nadto, iż towary, w odniesieniu do których wnioskuje się o refundacje wywozowe, są zapieczętowywane przez urząd celny wywozu lub pod jego kontrolą. Przed nałożeniem zamknięć urząd celny wzrokowo sprawdza zgodność produktów ze zgłoszeniami wywozowymi. Urząd celny odnotowuje tę kontrolę w polu D egzemplarza kontrolnego T5 lub równoważnego dokumentu. Omówione zasady są odpowiednio unormowane w Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 612/2009.

W tym miejscu wskazać trzeba na wymogi, jakim winno odpowiadać zgłoszenie celne o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych, co do których złożony został wniosek o refundację. Regulacje w tym zakresie zawarte zostały w Dziale V rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz. U. Nr 94, poz. 902 ze zm.), dalej: rozporządzenie w sprawie zgłoszeń celnych. Stosownie do treści § 43 tego rozporządzenia, do zgłoszenia celnego o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych, które mają zostać wyprowadzone z obszaru celnego Wspólnoty przez urząd celny wyprowadzenia znajdujący się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, należy dołączyć oryginał karty kontrolnej T5 i trzy kopie tej karty lub "zestaw T5", składający się z oryginału karty kontrolnej T5 oraz kart T5 bis albo list towarowych T5 i trzy kopie tego zestawu (ust. 1). Wymóg ten stosuje się do towarów, co do których składany jest wniosek o refundację wywozową (ust. 2 pkt 2). Ponadto, w polu 100 karty kontrolnej lub zestawu T5 umieszcza się zapis "REFUNDACJA" oraz numer wniosku o refundację (ust. 6).

Zgodnie z § 43 ust. 3 rozporządzenia w sprawie zgłoszeń celnych, kartę kontrolną T5, karty T5 bis oraz listy towarowe T5 należy sporządzić na formularzu zgodnym z wzorami określonymi w załącznikach nr 63-65 do Rozporządzenia Komisji (EWG) 2454/93. W Załączniku nr 66 zatytułowanym "Uwagi dotyczące użycia formularzy służących do sporządzania egzemplarza kontrolnego T5" wskazano, iż egzemplarz kontrolny T5 ma służyć za dowód, że towary na które został wystawiony były używane lub osiągnęły przeznaczenie przewidziane szczególnymi przepisami wspólnotowymi regulującymi ich użycie, a właściwy urząd przeznaczenia jest odpowiedzialny za zapewnienie, bezpośrednio lub poprzez osoby działające w jego imieniu, użycia i/lub przeznaczenia danych towarów. Ponadto, w niektórych przypadkach, egzemplarz kontrolny T5 jest również wykorzystywana do informowania właściwych organów przeznaczenia, że towary, które są na niej wymienione podlegają specjalnym środkom. W ten sposób ustanowiona procedura jest procedurą ramową, która będzie stosowana jedynie w przypadku, gdy szczególne prawodawstwo wspólnotowe wyraźnie to określa. Można ją również stosować nawet wówczas, gdy towary nie przemieszczają się w ramach procedury celnej (vide: Załącznik nr 66, A. "Uwagi ogólne", punkt 2).

W myśl § 44 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zgłoszeń celnych, funkcjonariusz celny urzędu celnego wywozu po przyjęciu zgłoszenia celnego o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych dokonuje wpisów przewidzianych przepisami wspólnotowymi na karcie kontrolnej T5 i kopiach tej karty lub na zestawie T5 i jego kopiach. W polu A funkcjonariusz celny umieszcza datę wystawienia karty kontrolnej T5, która jest jednocześnie datą przyjęcia zgłoszenia celnego o objęcie towarów procedurą wywozu, a w polu B dokonuje wpisu: "Agencja Rynku Rolnego, ul. Nowy Świat 6/12, 00-400 Warszawa, POLAND". Zgodnie z ustępem 2 omawianego przepisu, jedna kopia karty T5 lub zestawu T5 pozostaje w urzędzie celnym wywozu jako załącznik do zgłoszenia celnego o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych. Oryginał karty T5 i pozostałe kopie lub oryginał zestawu T5 i jego pozostałe kopie są wydawane zgłaszającemu, który potwierdza ich odbiór w polu 110 kopii karty T5 lub zestawu T5 pozostających w urzędzie celnym wywozu. Oryginał karty T5 i pozostałe kopie lub oryginał zestawu T5 i jego pozostałe kopie są dostarczane wraz z towarem do urzędu celnego wyprowadzenia.

Podkreślenia w sprawie wymaga jednak zapis § 44 ust. 3 rozporządzenia w sprawie zgłoszeń celnych, zgodnie z którym, funkcjonariusz celny urzędu celnego wyprowadzenia po dokonaniu formalności przewidzianych przepisami wspólnotowymi potwierdza wyprowadzenie towarów rolnych poza obszar celny Wspólnoty na karcie T5 i jej kopiach lub na zestawie T5 i jego kopiach. Oryginał T5 lub oryginał zestawu T5 funkcjonariusz celny tego urzędu przesyła w terminie 5 dni od dnia wyprowadzenia towarów poza obszar celny Wspólnoty na adres podany w polu B "Odesłać do". Druga kopia karty T5 lub zestawu T5 wydawana jest zgłaszającemu. Trzecia kopia karty T5 lub zestawu T5 pozostaje w urzędzie celnym wyprowadzenia i stanowi załącznik do rejestru przedstawionych kart T5.

Procedura wypłaty refundacji została uregulowana w przepisach wspólnotowych: Tytułu IV Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999 – art. 49 – 52, których odpowiednikiem są przepisy art. 46 – 49 obecnie obowiązującego Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 612/2009.

Stosownie do treści art. 49 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999, refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez Państwo Członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Zgodnie z ustępem 2 omawianego przepisu, z wyjątkiem przypadku siły wyższej, dokumenty dotyczące wypłaty refundacji lub zwolnienia zabezpieczenia muszą być złożone w terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego (odpowiednio zapisy art. 46 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 612/2009).

Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż produkty w odniesieniu, do których skarżący ubiega się o przyznanie refundacji zostały zgłoszone w dniu [...] lutego 2008 r. do procedury wywozu i objęte zgłoszeniem WPR 1 nr [...]. W polu nr D zgłoszenia funkcjonariusz celny wskazał, iż przeprowadzono częściową kontrolę zgłoszenia celnego i załączników, nie przeprowadzono rewizji towarów, a nadto wskazał, iż założono zamknięcie celne w postaci jednej plomby. Brak jest natomiast potwierdzenia, że produkty objęte powyższym zgłoszeniem zostały przedstawione w urzędzie celnym wyprowadzenia (granicznym) w stanie niezmienionym, tj. z nienaruszonym zamknięciem celnym. Potwierdzeniem na to jest bowiem dokument T5, który nie został wypełniony i zwrócony zgodnie z omówionymi wyżej regulacjami, ani przedstawiony następnie Prezesowi ARR wraz z wnioskiem o wypłatę refundacji.

Przyjąć zatem trzeba, iż orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że nieprzedstawienie wymaganego dokumentu przez skarżącego stanowi podstawę do odmowy wypłaty refundacji wywozowej, bowiem stosowne regulacje unijne obowiązujące zarówno w dacie wyprowadzenia produktów, jak również w dacie odmowy, wprowadziły taki wymóg. Wskazać trzeba na przepisy art. 7 ust. 1 oraz art. 49 ust.2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999, zgodnie z którymi, wypłata refundacji jest uzależniona od przedstawienia dowodu, że produkty opuściły obszar celny wspólnoty w niezmienionym stanie, zaś dokumenty dotyczące wypłaty refundacji zostaną złożone w terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego.

Analizując akta administracyjne sprawy, jak również wywody skargi stwierdzić należy, iż poza przedmiotem sporu pozostaje okoliczność, że dokumentu T5 nie został przedstawiony Prezesowi ARR w wymaganym prawem terminie.

Przypomnieć w tym miejscu należy stronie skarżącej, iż przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest odmowa wypłaty refundacji wywozowej, nie zaś postępowanie organu celnego związane z realizowaniem procedury wywozu towaru poza obszar Wspólnoty. Zatem nie zasługują na uwzględnienie te zarzuty skargi, które sprowadzają się do kwestionowania czynności funkcjonariuszy celnych. Wniosek o wypłatę refundacji rozpatruje Prezes ARR, umocowany zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. z 2004 r. Nr 97, poz. 963 ze zm.), zatem organ odrębny od organu właściwego do dokonywania czynności związanych z procedurą celną.

Obowiązkiem skarżącego było przedstawienie Prezesowi ARR stosownego dokumentu, z którego wynikało, że organ celny potwierdza, że towary objęte procedurą wywozu został wyprowadzone poza obszar celny Wspólnoty w stanie niezmienionym. Z akt sprawy wynika, iż skarżący realizując procedurę wypłaty refundacji poinformował Prezesa ARR, iż nie dysponuje dokumentem T5 zawierającym stosowne adnotacje organu celnego, wobec czego wnosi o przyjęcie alternatywnego do T5 sposobu potwierdzenia wywozu, tj. zaświadczenia o wyprowadzeniu towaru poza obszar celny Wspólnoty. W piśmie z 2 kwietnia 2008 r., w którym zawarto taki wniosek, skarżący dodatkowo wskazał, iż "żaden z trzech kierowców przekraczających granicę nie przedstawił dokumentu T5 funkcjonariuszowi celnemu dokonującemu granicznej odprawy celnej", zaś dokumenty zostały zwrócone do eksportera po powrocie z Moskwy. Do pisma załączono zaświadczenie z [...] marca 2008 r. o wyprowadzeniu towaru poza obszar celny Wspólnoty o numerze [...], wystawione przez Naczelnika Urzędu Celnego w Z. – Oddział Celny Drogowy w D. (vide: k. 56 i 57 akt administracyjnych w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2858/10). Wskazać trzeba, iż skarżący zwrócił się ponadto do Naczelnika Urzędu Celnego w Z. o potwierdzenie oryginału karty kontrolnej T5, zaś Naczelnik pismem z 30 lipca 2008 r. o numerze [...] odmówił dokonania potwierdzenia, wskazując na naruszenie zapisu art. 912 c ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93. W piśmie tym znalazło się pouczenie o możliwości wezwania organu celnego do usunięcia naruszenia prawa (vide: k. 52 akt administracyjnych). Jak wynika z pisma Naczelnika Urzędu z 2 października 2008 r. o numerze [...], organ celny potraktował pismo skarżącego z 8 sierpnia 2008 r. jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz stwierdził, iż odmowa potwierdzenia karty kontrolnej T5 dokonana pismem z 30 lipca 2008 r. jest zgodna z prawem. Jednocześnie organ celny pouczył skarżącego o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (vide: k. 49-50 akt administracyjnych). W piśmie z 25 maja 2009 r. skarżący rozbudowuje wywody dotyczące braku adnotacji organu celnego na karcie kontrolnej T5 wskazując, iż "karty T5 zaginęły na etapie procedury urzędu celnego czego przedsiębiorca nie jest w stanie w żaden sposób udowodnić (vide: k. 33-38 akt administracyjnych). Z kolei w piśmie z 22 lipca 2009 r. strona wskazuje, iż proponowane "drogi rozstrzygnięcia" poprzez wniesienia skargi do sądu administracyjnego na pisma odmawiające potwierdzenia kart kontrolnych T5 "nic nie wniesie do sprawy poza straconym czasem i pieniędzmi" (vide: k. 28-30 akt administracyjnych).

Reasumując powyższe raz jeszcze podkreślić należy, iż te twierdzenia skarżącego, które dotyczą błędnego postępowania organu celnego przy czynnościach związanych z procedurą wywozu i potwierdzeniem wyprowadzenia towaru poza obszar celny Wspólnoty nie mogą zostać uwzględnione. Przyjąć bowiem należy, iż organ właściwy do rozpoznania wniosku o wypłatę refundacji wywozowej – tj. Prezes ARR – wobec braku stosownych dokumentów miał podstawę by uznać, iż wnioskodawca nie spełnił wymogów jakie nałożyły omówione regulacje unijne, a w konsekwencji by odmówić wypłaty refundacji. Nie jest natomiast rolą Prezesa ARR kontrolowanie prawidłowości działań organów celnych, zważywszy na to, iż Naczelnik Urzędu Celnego w Z. podjął czynności związane z wnioskiem strony o potwierdzenie karty kontrolnej T5, orzekł w ramach swojej właściwości i pouczył o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie.

Zatem chybiony jest zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., bowiem Prezes ARR nie prowadził postępowania dowodowego w zakresie potwierdzenia przedstawienia produktów objętych wnioskiem o refundację wywozową w urzędzie celnym wyprowadzenia towaru, a jedynie oparł się na fakcie, iż wnioskodawca nie przedstawił w stosownym terminie właściwego dokumentu, zaś organ celny odmówił potwierdzenia karty kontrolnej T5 na wniosek strony.

Rozważenia w sprawie wymaga jednak, czy istnieje podstawa do przyjęcia, że powyższe spowodowane było działaniem siły wyższej oraz czy można było zastosować w omawianych okolicznościach przepis art. 49 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999 (odpowiednio art. 46 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 612/2009).

Zgodnie z art. 49 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999, w przypadku gdy egzemplarz kontrolny T5 lub, gdzie to stosowne, dokument krajowy potwierdzający wyprowadzenie poza obszar celny Wspólnoty nie został zwrócony do urzędu celnego wyprowadzenia lub do organu centralnego w terminie trzech miesięcy od dnia jego wystawienia wskutek okoliczności niezależnych od eksportera, ten ostatni może złożyć do właściwego organu uzasadniony wniosek o uznanie innych dokumentów za równoważne.

Zdaniem strony skarżącej okolicznością niezależną od eksportera była akcją protestacyjną na wschodniej granicy Polski prowadzona w czasie dokonywania wyprowadzania towarów i związane z nią przeprowadzanie odpraw przez funkcjonariuszy z innych części kraju, którzy nie mieli do czynienia z procedurą refundacji.

W ocenie Sądu stanowisko organu, iż przedstawione przez stronę okoliczności nie stanowią takich, które mieszczą się w pojęciu "niezależnych od eksportera" jest prawidłowe. Po pierwsze wskazać trzeba, iż faktyczne wyprowadzenie towaru poza obszar celny Wspólnoty nastąpiło w dniu [...] lutego 2008 r., co wynika choćby z przedłożonego przez stronę skarżąca zaświadczenia Naczelnika Urzędu Celnego w Z. – Oddział Celny Drogowy w D. z [...] marca 2008 r., zaś z informacji Ministerstwa Finansów przekazanej Agencji Rynku Rolnego w piśmie z dnia 31 lipca 2008 r. o numerze [...] wynika, że nadzwyczajna sytuacja na wschodniej granicy miała miejsce w styczniu 2008 r. Po drugie, za zasadne uznać należy stanowisko orzekających w sprawie organów, iż wskazywane przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wynikają z niedopilnowania przez kierowców potwierdzenia kart kontrolnych T5 przez funkcjonariuszy celnych, czego w konsekwencji nie można traktować jako okoliczność niezależną od eksportera. W tym zakresie prawidłowo organ powołuje się na zapis art. 49 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 612/2009, zgodnie z którym działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjentowi (analogiczny zapis zawierał art. 52 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/1999). Nie bez znaczenia pozostaje również podniesiona przez Ministra możliwość potwierdzenia przez urząd celny wyprowadzenia faktu dostarczenia karty kontrolnej T5. Jak wskazuje organ – powtarzając za stanowiskiem zajętym przez Ministerstwo Finansów w powołanym już wyżej piśmie z 31 lipca 2008 r. – do tego celu służy formularz TC 11, którego wzór stanowi załącznik nr 47 do rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93. Wypełnienie tego formularza zależy jedynie od woli zgłaszającego. Urząd wyprowadzenia potwierdza na prawidłowo wypełnionym formularzu TC 11 (dostarczonym wraz z kartą T5) fakt dostarczenia karty kontrolnej T5 i zwraca formularz zgłaszającemu. W przypadku ewentualnego sporu, formularz TC 11 stanowi dowód przedłożenia kart T5 w urzędzie wyprowadzenia. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, skarżący nie okazał jednak formularza TC 11 na potwierdzenie okoliczności, że karta kontrolna T5 została przekazana służbom celnym w urzędzie wyprowadzenia.

Kwestia odróżnienia postępowania o wypłatę refundacji wywozowej od postępowania związanego ze zgłoszeniem do procedury celnej (omówiona obszernie wyżej) została również dostrzeżona przez Ministra, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prawidłowo organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż kwestie dotyczące wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych, co do których złożony został wniosek o refundację a także potwierdzenia, że towary objęte tą procedurą zostały wyprowadzone poza obszar Wspólnoty leżą w kompetencji urzędów celnych i są rozstrzygane odrębnie w postępowaniach toczących się przed organami celnymi.

Nie są również zasadne pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 107 k.p.a. Sąd dostrzega wprawdzie, iż decyzja Prezesa ARR wydana w pierwszej instancji zawiera nader zwięzłe uzasadnienie, jednakże została ona oparta na prawidłowej podstawie i co do zasadny jej uzasadnienie jest trafne. W zaskarżonej decyzji, podjętej po ponownym rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego, przywołana została natomiast szeroka argumentacja na poparcie zajętego stanowiska, którą Sąd podziela. Sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany bardzo starannie. Stronie zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania o czym świadczy bogata korespondencja prowadzona w sprawie. W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Decyzje zostały skonstruowane zgodnie z regułami wynikającymi z k.p.a., zawierają podstawę prawną, rozstrzygnięcie, jak również uzasadnienie faktyczne i prawne.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a co więcej wpływ istotny (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wobec tego skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.