Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 38/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  nie miała charakteru rażącego
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Lemiesz, sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. 1) stwierdza przewlekłość postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r., 2) zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego W. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, o której mowa w pkt. 1 w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu organowi akt podatkowych wraz z odpisem prawomocnego wyroku, 3) stwierdza, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, w dniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynęło zeznanie pierwotne o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 złożone przez M.M. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") i wykazujące nadpłatę w wys. 18.169 zł wraz z informacją o odliczeniach od dochodu (przychodu) i od podatku PIT/O.

Wezwaniem z dnia 11 czerwca 2012 r. Naczelnik ww. Urzędu Skarbowego zwrócił się do Skarżącego o dostarczenie dokumentów, na podstawie których zostało sporządzone zeznanie podatkowe PIT-37 za 2011 r., tj. informacji o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11), dokumentów stwierdzających poniesienie wydatków z tyt. użytkowania sieci Internet, danych osobowych matki dziecka w celu ustalenia zasadności odliczenia ulgi na dziecko.

W dniu 18 października 2012 r. wpłynęła korekta zeznania podatkowego PIT-37 złożona przez Skarżącego i wykazująca nadpłatę w wys. 17.517 zł wraz z informacją PIT-11 wystawioną przez M. Sp. z o. o. NIP [...] oraz I. M. - podpisana przez Skarżącego.

Wezwaniem z dnia 5 oraz 27 lutego 2013 r. zwrócono się do Skarżącego o wyjaśnienie wysokich kwot wykazanych w PIT-11 za 2011 r.

W dniu 3 kwietnia 2013 r. do organu podatkowego wpłynęła kolejna korekta zeznania podatkowego PIT-37, w której wykazano nadpłatę w wys. 2.787 zł.

Wezwaniem z dnia 15 kwietnia 2013 r. zwrócono się do Skarżącego o złożenie korekty PIT-37 w związku z błędnie obliczonym podatkiem.

Skarżący w dniu 7 maja 2013 r. złożył następną korektę zeznania podatkowego PIT-37, w której wykazał nadpłatę w wys. 2.467 zł. Skarżący wykazał ponadto dochód z tytułu wynagrodzenia otrzymanego od I.M. oraz M. Sp. z o. o.

Pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. poinformował, że I. M. złożyła deklaracje PIT-4R m. in. za lata 2010-2011 wraz z korektami tych deklaracji. Została wezwana w celu przeprowadzenia czynności sprawdzających dot. deklaracji PIT-4R za lata 2010-2011. Czynności sprawdzających nie przeprowadzono z uwagi na niestawienie się I.M. na wezwanie organu podatkowego.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. poinformował także, iż w trakcie prowadzonej kontroli u I.M. wszczętej w dniu 1 października 2012 r. w zakresie weryfikacji zeznania podatkowego z uwzględnieniem przychodów z wynagrodzenia ze stosunku pracy oraz z przychodów z działalności wykonywanej osobiście za 2011 r. kontrolującym nie okazano żadnych dokumentów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W związku z brakiem (nie okazaniem) dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą nie dokonano ustaleń w zakresie przychodów, kosztów uzyskania przychodów i straty z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. W protokole kontroli dokonano wyłącznie ustaleń w zakresie dochodów i wykazanych zaliczek ze stosunku pracy oraz z działalności wykonywanej osobiście. Ujawniono uszczuplenie (nienależną nadpłatę) w związku z nieprawidłowo wykazanymi zaliczkami przez płatników w wys. 34.560 zł.

W wyniku podjętych czynności sprawdzających ustalono, że Skarżący, pełniący funkcję pełnomocnika firmy I.M. , faktycznie nie osiągnął dochodów w kwotach wykazanych w zeznaniach podatkowych PIT-37 za lata 2010-2011, które miały być uzyskane od I.M. Firma Wielobranżowa I. NIP [...] W przedmiotowych sprawach zaszło podejrzenie próby wyłudzenia nadpłat przez Pana M. M. .

W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wszczął wobec Skarżącego postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r.

Z uwagi na fakt, że zgromadzony w toku czynności sprawdzających materiał dowodowy wymagał uzupełnienia o uaktualnienie danych w zakresie przeprowadzonych kontroli lub czynności sprawdzających u płatnika I.M. dotyczących wypłaconego Skarżącemu wynagrodzenia za lata 2010-2011, organ pismem z dnia 12 września 2014 r. wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. o przeprowadzenie kontroli podatkowej wobec I.M. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą I. M. Firma Wielobranżowa I. , w zakresie prawidłowości wywiązywania się ww. z obowiązków jako płatnika w latach 2010-2012. W szczególności zwrócono się o ustalenie faktycznej wysokości wypłaconego Skarżącemu wynagrodzenia w latach 2010-2012 oraz przesłania uwierzytelnionych kserokopii dokumentów potwierdzających wypłatę wynagrodzenia Skarżącemu.

Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 27 października 2014 r., z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 25 listopada 2014 r., z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego w sprawie. Jednocześnie poinformowano Stronę o wystąpieniu pismem z dnia 12 września 2014 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. o sprawdzenie prawidłowości wywiązywania się Pani I.M. z obowiązków płatnika w 2010 i 2011 r.

Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 24 grudnia 2014 r., z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego w sprawie.

W dniu 17 listopada 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. poinformował, że wobec I.M. nie została przeprowadzona wnioskowana kontrola podatkowa. W dniu 10 lipca 2013 r. i 30 października 2014 r. przeprowadzono oględziny adresu zgłoszonego przez I. M. jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, tj. G. , ul. [...] . Pracownicy [...] Urzędu Skarbowego w G. nie stwierdzili znamion prowadzenia działalności gospodarczej. Z dokumentów załączonych do ww. pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. wynika, że I. M. nie miała wiedzy na temat swojej działalności gospodarczej. Nie wiedziała także kto prowadzi księgowość firmy, gdyż powyższym zajmował się jej syn, który również wypełniał deklaracje podatkowe. Oświadczyła także, że działalność gospodarcza była zarejestrowana na nią, ale wszystkim zajmował się syn.

W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 28 listopada 2014 r. zwrócił się ponownie do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. o przesłuchanie w charakterze świadka I. M. . Jednocześnie zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o przeprowadzenie kontroli podatkowej u płatnika M. Sp.

z o. o.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 26 stycznia 2015 r., z uwagi na konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka I. M. oraz uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 25 lutego 2015 r., z uwagi na konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka I.M. oraz uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o. Naczelnik wskazał ponadto, że w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Biuro Terenowe w G. , do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat W. oraz do Sądu Rejonowego G. w G. , [...] Wydział Karny.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. organ wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 25 marca 2015 r., z uwagi na konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka I. M. oraz uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o. i pozyskania dodatkowych informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W dniu 17 marca 2015 r. do Urzędu wpłynęło pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 9 marca 2015 r., z którego wynika, że nie zostało przeprowadzone przesłuchanie w charakterze świadka I. M. , ponieważ świadek nie zgłosił się na przesłuchanie.

Organ I instancji wyjaśnił, że w związku z tym, iż informacje przesłane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. oraz dokumenty składane przez Skarżącego w toku prowadzonego postępowania nie pozwoliły na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 27 kwietnia 2015 r.

Dalej organ wskazał, że w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. zwrócił się do Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 27 maja 2015 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o. oraz pozyskania dodatkowych informacji z Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego w W. .

W dniu 14 maja 2015 r. zwrócił się pismem do Centralnego Zarządu Służby Więziennej.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 29 czerwca 2015 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o. oraz pozyskania dodatkowych informacji z Centralnego Zarządu Służby Więziennej.

W dniu 15 lipca 2015 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w P..

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 29 lipca 2015 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o.

Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 31 sierpnia 2015 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o.

Pismem z dnia 10 sierpnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o udzielenie odpowiedzi na temat kontroli podatkowej w M. Sp. z o. o.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 30 września 2015 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o.

Następnie postanowieniem z dnia [...]września 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 30 października 2015 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. Sp. z o. o.

Naczelnik wskazał, że w dniu 1 października 2015 r. wpłynęło pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego W. , z którego wynika, że nie przeprowadzono kontroli podatkowej wobec M. Sp. z o. o., z uwagi na brak kontaktu z płatnikiem.

Następnie Naczelnik w dniu 28 października 2015 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. .

Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 30 listopada 2015 r., z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego.

Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 25 listopada 2015 r. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z prośbą o udzielenie dodatkowych informacji dotyczących płatnika M. Sp. z o. o., gdyż w sprawie istnieje podejrzenie nierzetelności deklarowanych przychodów w informacji PIT-11 wystawionych przez w/w firmę.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 30 grudnia 2015 r., z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego.

Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 29 stycznia 2016 r., z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 29 lutego 2016 r., z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. kolejnym pismem z dnia 24 lutego 2016 r. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z prośbą o udzielenie dodatkowych informacji dotyczących płatnika M. Sp. z o. o.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 29 marca 2016 r., z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 14 marca 2016 r. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z prośbą o przesłuchanie w charakterze świadka I.M. .

Skarżący pismem z dnia 17 lutego 2016 r. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w W. ponaglenie, wnosząc o stwierdzenie niezałatwienia sprawy w terminie. W uzasadnieniu wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przedłuża terminy zakończenia podstępowania podatkowego co miesiąc na następny kolejny miesiąc nie informując co jest przyczyną przedłużenia terminu oraz wskazał na naruszenie art. 187 i art. 123 § 1 O.p.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. uznał ponaglenie Skarżącego za bezzasadne.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przedłużał w sposób określony w obowiązujących normach prawnych termin załatwienia sprawy, informował Stronę w ustawowym terminie o przyczynach niezakończenia postępowań podatkowych i w sposób skuteczny wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy.

Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż w analizowanej sprawie nie stwierdzono naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. art. 187 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż organ ten podejmował działania niezbędne do zakończenia prowadzonej sprawy i zebrania kompletnego materiału dowodowego sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 29 kwietnia 2016 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka - I. M. .

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania do dnia 30 maja 2016 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka I.M. .

Skarżący pismem z dnia 6 kwietnia 2016 r. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na przewlekłe postępowanie organu I instancji wnosząc o stwierdzenie przewlekłości oraz o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 12.000 zł.

W skardze Skarżący wskazał, że w dniu 17 lutego 2016 r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie na niezgodne z prawem informowanie strony o niedotrzymaniu terminu załatwienia sprawy oraz nie załatwieniu sprawy w terminie przewidzianym ustawą postępowań podatkowych za 2010 r. i za 2011 r.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Organ wskazał, że przyczyną niezakończenia postępowania podatkowego była konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o informacje o płatniku M. sp. z o.o. oraz konieczność przesłuchania w charakterze świadka I.M. .

W piśmie procesowym z dnia 18 października 2016 r. pełnomocnik Skarżącego

wniósł o:

1) stwierdzenie przewlekłości postępowania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.

2) stwierdzenie, że przewlekle prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. do wydania w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu organowi akt podatkowych, decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego Skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011,

4) przyznanie od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na rzecz Skarżącego sumę pieniężnej w wysokości 12.000,00 zł,

5) zasądzenie zwrotu kosztów postepowania.

Zdaniem Skarżącego nie istnieją przesłanki do dalszego przedłużania terminu zakończenia postępowania, albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe Skarżącego.

Odnosząc się do stanowiska organu, iż przyczyną niezakończenia postępowania podatkowego jest konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o informacje o płatniku M. sp. z o.o. oraz konieczność przesłuchania w charakterze świadka I.M. , Skarżący wskazał, że z wnioskiem o przesłuchanie I. M. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zwracał się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. dwukrotnie. Po raz pierwszy w piśmie z dnia 28 listopada 2014 r. Po raz drugi w piśmie z dnia 14 marca 2016 r. Zdaniem Strony, już sam duży odstęp pomiędzy wskazanymi wezwaniami świadczy o przewlekłym prowadzeniu postępowania.

Skarżący wskazał ponadto, że przesłuchanie I. M. nie jest niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego. Zdaniem Skarżącego zebrany materiał dowodowy pozwala na dokonanie ustaleń we wskazanym wyżej zakresie. Z akt sprawy wynika, że na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , pracownicy kontroli urzędu Skarbowego w G. dwukrotnie przeprowadzali tj. dniu [...] lipca 2013 r. oraz [...] października 2014 r., oględziny miejsca zgłoszonego, jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej I.M. . W trakcie tych czynności I. M. udzieliła pisemnych wyjaśnień w zakresie każdego z ww. pytań. I. M. wyjaśniła m.in., że nie jest jej znany rodzaj wykonywanej działalności oraz że nie wie, na czym polega wykonywana działalność gospodarcza. Wyjaśniła ponadto, że pod adresem wskazanym, jako miejsce prowadzenia działalności dokumenty związane z prowadzoną działalnością nie są przechowywane, a ponadto że tymi sprawami zajmował się syn. Na tej podstawie można dojść do wniosku, że nie wie gdzie obecnie znajdują się dokumenty. Pani I. M. wyjaśniła ponadto, że nie jest jej nic wiadomo na temat pracowników. Nadto wyjaśniła, że M. M. pełnił rolę pełnomocnika. Podsumowując swoje wyjaśnienia Irena Maksym wskazała, że działalność prowadzona była na nią, ale wszystkimi sprawami zajmował się jej syn - Skarżący.

Zdaniem Skarżącego, ze złożonych przez jego matkę wyjaśnień wynika zatem, że posiadała ona ograniczoną wiedzę na temat prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, gdyż wszystkimi sprawami zajmował się on sam. W związku z powyższym oczekiwanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , iż zeznając tym razem w charakterze świadka, I. M. złoży pełne i wyczerpujące wyjaśnienia świadczy o nieskutecznym i nieudolnym prowadzeniu postępowania.

Zdaniem Skarżącego, nie ma więc powodu do przesłuchiwania w charakterze świadka I. M. , albowiem na podstawie zebranego do tej pory materiału dowodowego, przyjąć należy, że zeznania jego matki nie wniosą nic do sprawy. W konsekwencji więc zamiar przesłuchania I. M. w charakterze świadka, Skarżący ocenił jako czynność pozorną organu, a ponadto nieistotną dla merytorycznego załatwienia sprawy.

Odnosząc się następnie do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wypłaconego wynagrodzenia przez M. sp. z o.o., wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zwracał się do tej pory do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z prośbą udzielenie informacji czterokrotnie. Po raz pierwszy w piśmie z dnia 27 listopada 2014 r. Pismo to pozostało bez odpowiedzi. Po raz drugi w piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r. Po raz trzeci w piśmie z dnia 25 listopada 2015 r. Po raz czwarty w piśmie z dnia 24 lutego 2016 r.

Zdaniem Skarżącego już odstępy pomiędzy poszczególnymi pismami, w szczególności pomiędzy pierwszym i drugim pismem, świadczy o przewlekłym prowadzeniu postępowania.

Do tej pory kierowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. prośby nie przyniosły żadnego rezultatu. W piśmie z dnia 8 września 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. poinformował, że nie przeprowadzono kontroli podatkowej u M. sp. z o.o. z uwagi na brak kontaktu z płatnikiem. Zdaniem Skarżącego, okoliczność braku kontaktu ze spółką M. sp. z o.o. nie może stanowić usprawiedliwionej przyczyny przedłużania postępowania. Ponadto, brak skuteczności w działaniu organu, nie może obciążać Skarżącego. Tym bardziej, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na ustalenie zobowiązania podatkowego Skarżącego i zakończenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie zaś z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Z kolei w myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). W przeciwnym razie Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny, rozpoznając zatem skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność lub przewlekłość postępowania (por. wyrok NSA z 18 maja 2010 r., II GSK 381/10, publ. LEX nr 596787).

W niniejszej sprawie Skarżący wniósł skargę do sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , po uprzednim wniesieniu ponaglenia (nazwanego przez Skarżącego zażaleniem, ale uznanym zasadnie przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. za ponaglenie) do Dyrektora Izby Skarbowej w W. (17 luty 2016r.). Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. uznał ponaglenie Skarżącego za bezzasadne.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż przedmiotowa skarga była dopuszczalna, albowiem jak wskazano, i co wynika z akt sprawy, Skarżący w dniu 17 lutego 2016r. skierował do Dyrektora Izby Skarbowej w W. ponaglenie w związku z przewlekłym działaniem organu pierwszej instancji. Oznacza to, iż Skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb przewidziany w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej.

Przechodząc natomiast do kwestii oceny zasadności skargi wyjaśnić należy, że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, zaś celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego w przepisach działania w sprawie. O bezczynności organu oraz o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej można mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął i prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie odpowiednim aktem administracyjnym lub nie podjął stosownej czynności prawem przewidzianej.

Przepis art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (art.125 § 2 Ordynacji podatkowej). Obowiązek szybkiego działania skorelowany jest z obowiązkiem podejmowania wszelkich niezbędnych działań dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, prowadzących do realizacji wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej zasady prawdy obiektywnej. Z uwagi na obowiązującą w postępowaniu podatkowym zasadę prawdy materialnej, wyrażoną w art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej rozstrzygnięcie sprawy nie może nastąpić przed wyczerpującym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy.

Stosownie do treści art. 139 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. Jednocześnie należy zauważyć, że ustawodawca dopuścił możliwość niedochowania zasady szybkiego (we wskazanych terminach) załatwienia sprawy, nakazując zawiadomienie strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie (art. 140 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej). Tym samym ustawodawca dał prymat zasadzie dokładnego wyjaśnienia sprawy, oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), które to zasady stanowią niezbędny warunek dla prawidłowego zastosowania prawa materialnego.

Zgodnie zaś z art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej na niezałatwienie sprawy w terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 tej ustawy, stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia.

Z okoliczności stanu sprawy wynika, że postępowanie podatkowe w sprawie określenia Skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. toczyło się od dnia 25 sierpnia 2014r., a organ podatkowy – do czasu wniesienia przez Skarżącego ponaglenia – 17 razy wyznaczał nowy termin jej zakończenia, wskazując nowy termin. Do dnia rozprawy przed tutejszym Sądem postępowanie podatkowe nie zostało zakończone.

W rozpoznawanej sprawie, co nie budzi wątpliwości, organ nie dotrzymał terminu wynikającego z art. 139 § 1 O.p. Jednakże organ wywiązał się z obowiązku nałożonego na podstawie art. 140 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, zawiadamiając Skarżącego o niezakończeniu postępowania w terminie wcześniej wskazanym, podając przyczynę niedotrzymania terminu oraz wskazując nowy termin.

Sąd, oceniając stan faktyczny sprawy, stwierdza, że organ podatkowy dopuścił się natomiast naruszenia art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione przedłużanie postępowania podatkowego, a więc Sąd uznał zarzut Skarżącego dotyczący przewlekłości działania tego organu za zasadny.

Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania nie zostało zdefiniowane ustawowo, ale w tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014r., sygn. akt II FSK 1114/12 (dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którego tezy Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę podziela i przyjmuje za swoje.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż: "W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że jest to postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz", Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz" pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Można zatem przyjąć, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W ślad za J. Borkowskim (w: B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2011, str. 238) oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r. (II OSK 34/13) można dodać, że stwierdzenie przez sąd administracyjny, że postępowanie organu można uznać za dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymaga gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania".

Zdaniem Sądu niezakończenie przez organ podatkowy postępowania podatkowego w niniejszej sprawie we wskazanym przez ten organ terminie było niezasadne.

Jak wynika z zestawienia czynności dokonywanych w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji zawartego m.in. w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej W. z dnia [...] marca 2016r. oraz z odpowiedzi na skargę przyczyną przedłużania terminu zakończenia postępowania w niniejszej sprawie było oczekiwanie przez organ na odpowiedź od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w sprawie M. sp. z o.o. oraz oczekiwanie na przesłuchanie w charakterze świadka pani I.M. .

Z akt sprawy wynika, że choć owo postępowanie trwało co najmniej półtora roku to w całym tym okresie sprowadzało się do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka I.M. oraz uzyskania informacji w firmie M. sp. z o.o.

Rzecz w tym, że z wnioskiem o przesłuchanie I.M. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zwracał się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. dwukrotnie: po raz pierwszy w piśmie z dnia 28 listopada 2014 r., a po raz drugi w piśmie z dnia 14 marca 2016 r. Jak zasadnie podnosi Skarżący już odstęp czasowy pomiędzy tymi wezwaniami (ponad 15 miesięcy) świadczy o przewlekłym prowadzeniu postępowania. Z informacji uzyskanych od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (pismo z dnia 7 listopada 2014r.) wynikało, że pracownicy kontroli Urzędu Skarbowego w G. dwukrotnie przeprowadzali (tj. dniu 10 lipca 2013 r. oraz 30 października 2014 r.), oględziny miejsca zgłoszonego, jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej I. M. . W trakcie tych czynności I. M. udzieliła pisemnych wyjaśnień, w tym m.in. I.M. wyjaśniła, że nie jest jej znany rodzaj wykonywanej działalności oraz że nie wie, na czym polega wykonywana działalność gospodarcza. Wyjaśniła ponadto, że pod adresem wskazanym, jako miejsce prowadzenia działalności dokumenty związane z prowadzoną działalnością nie są przechowywane, a ponadto że tymi sprawami zajmował się syn. Pani I. M. wyjaśniła ponadto, że nie jest jej nic wiadomo na temat pracowników. Nadto wyjaśniła, że M.M. pełnił rolę pełnomocnika. Podsumowując swoje wyjaśnienia I. M. wskazała, że działalność prowadzona była na nią, ale wszystkimi sprawami zajmował się jej syn - Skarżący.

Z powyższego wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. już w listopadzie 2014r. uzyskał informację dotyczącą tego świadka. Brak było zatem uzasadnienia dla dalszego przedłużania postępowania w niniejszej sprawie z tego powodu. Rację ma zatem Skarżący wskazując, że z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że zeznania jego matki nie wniosą nic do sprawy. W konsekwencji więc zamiar przesłuchania I.M. w charakterze świadka, należało ocenić jako czynność pozorną organu, prowadzącą do nieuzasadnionego przedłużania tego postępowania.

Odnosząc się natomiast do przyczyny przedłużania postępowania w związku z oczekiwaniem przez organ na odpowiedź od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w sprawie M. sp. z o.o. W tym zakresie należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zwracał się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z prośbą udzielenie informacji w tej sprawie czterokrotnie: po raz pierwszy w piśmie z dnia 27 listopada 2014 r., a następnie w piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r., z dnia 25 listopada 2015r. oraz z dnia 24 lutego 2016 r. Również w tym przypadku należy przyznać rację Skarżącemu, że same odstępy czasowe pomiędzy poszczególnymi pismami, w szczególności pomiędzy pierwszym i drugim pismem (ponad 8 miesięcy), świadczą o przewlekłym prowadzeniu postępowania.

Jak wynika z akt sprawy kierowane w powyższym zakresie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. prośby nie przyniosły żadnego rezultatu. W piśmie z dnia 8 września 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. poinformował, że nie przeprowadzono kontroli podatkowej u M. sp. z o.o. z uwagi na brak kontaktu z płatnikiem.

Powyższa okoliczność nie mogła zatem stanowić usprawiedliwionej przyczyny dalszego przedłużania postępowania.

Niewątpliwie postępowanie podatkowe służy m.in. ustaleniu prawdy obiektywnej poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nie służy jednak nieuzasadnionemu przedłużaniu tego postępowania, tak jak to miało miejsce w tej sprawie. Nie zmienia tej oceny okoliczność, że poza ww. czynnościami organ pierwszej instancji dokonywał innych czynności, tj. zwracał się do Skarżącego o wyjaśnienia (pismo z dnia 3 listopada 2014r.), do ZUS (pisma z dnia 6 lutego 2015r. – dwa pisma do dwóch biur terenowych ZUS oraz z dnia 28 października 2015r.), a także do Sądu Rejonowego G. w G. [...] Wydział Karny (pismo z dnia 17 lutego 2015r.), do Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego (pismo z dnia 16 kwietnia 2015r.) oraz do Centralnego Zarządu Służby Więziennej (pismo z dnia 14 maja 2015r.) i do Dyrektora Zakładu Karnego w P. (pismo z dnia 15 lipca 2015r.). Wszystkie te czynności – poza pismem do Skarżącego - zostały bowiem podjęte przez organ na przestrzeni 5 miesięcy 2015r. podczas gdy, jak wskazano, od dnia wszczęcia postępowania do dnia złożenia ponaglenia minęło ponad 17 miesięcy.

Analiza zestawienia czynności podejmowanych przez organ pierwszej instancji daje podstawy do uznania, że postępowanie prowadzone było w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Czas i sposób przeprowadzania tych czynności wskazują na opieszałe i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Podsumowując, w ocenie Sądu, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dopuścił do przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego w stosunku do Skarżącego, a wobec jego niezakończenia, zaszły przesłanki uzasadniające zobowiązanie organu do zakończenia tego postępowania. Czas trwania postępowania podatkowego w niniejszej sprawie wynikał z przewlekłości organu, nie był natomiast spowodowany choćby złożonością i stopniem skomplikowania prowadzonej sprawy oraz ilością czynności dowodowych do wykonania. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organ naruszył art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej.

Sąd uznał natomiast, że ustalona przewlekłość postępowania nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem wystarczające samo przewlekłe prowadzenie postępowania. Musi być ono znaczne, bądź też wręcz przejawiać się w braku działania organu. W niniejszej sprawie trudno jednak doszukać się kwalifikowanej postaci przewlekłości działania, jeśli weźmie się pod uwagę, iż organ podejmował czynności zmierzające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Odnosząc się natomiast do wniosku Skarżącego o zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 12.000 zł Sąd wyjaśnia, że art. 149 p.p.s.a,, będący podstawą prawną orzekania w niniejszej sprawie przez Sąd, nie przewiduje możliwości zasądzania na rzecz Skarżącego zadośćuczynienia. W związku z tym żądanie to należało uznać za pozbawione podstaw prawnych.

Z uwagi na powyższe, Sąd stosownie do treści 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach był art. 200 p.p.s.a.