Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1189/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant - T.Z., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2007 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 16 lutego 2007 r. (data wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wniesionej przez pana J.R. jest decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r., numer [...], wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2005 r., numer [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 29 sierpnia 2004 r. J.R. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Wnioskodawca wskazał, iż od 1995 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych. Wyjaśnił, iż od 2000 r. pogorszyła się sytuacja na rynku tego rodzaju usług, z kolei w maju 2000 r. poważnej awarii uległ jego samochód, co uniemożliwiło jego eksploatację przez sześć miesięcy. Wnioskodawca podniósł, iż od tamtego czasu znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wskazał, iż umorzenie zaległych składek umożliwiłoby mu zaciągnięcie kredytu na wymianę niesprawnego samochodu i kontynuowanie działalności.

Decyzją z [...] lutego 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, odmówił J.R. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od czerwca 2000 r. do maja 2004 r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do grudnia 2001r. i luty 2003 r., powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w wyniku postępowania informacyjno-wyjaśniającego ustalono, iż Zobowiązany od dnia 1 czerwca 2005 r. zawiesił działalność gospodarczą. Obecnie nie pracuje i nie osiąga żadnego dochodu. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Wnioskodawca wraz z żoną mieszkają w domu jednorodzinnym, który w połowie stanowi ich własność. Są również właścicielami lawety z 1996 r., a Skarżący jest także właścicielem samochodu ciężarowego z 1993 r., na którym ustanowiony jest zastaw rejestrowy. Ponadto wnioskodawca nie spłaca żadnych kredytów, nie posiada zaległości w urzędzie skarbowym, ani innych zobowiązań finansowych. W ocenie organu w sytuacji Zobowiązanego, nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 28 powołanej ustawy, a także w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Pismem z 16 marca 2005 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku wskazał, iż jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Podniósł ponadto, iż nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Decyzją z [...] maja 2005 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w sprawie odmowy umorzenia należności

z tytułu składek. Rozpatrując ponownie sprawę organ wskazał, iż podnoszony przez Wnioskodawcę argument umorzenia przez urząd skarbowy składek zdrowotnych wraz z podatkiem jest bezzasadny, gdyż ww. składki stanowią odrębny tytuł do zapłaty mimo możliwości odliczenia ich od podatku. Ponadto organ wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do zmiany decyzji. Przesłanką uzasadniającą umorzenie nie może być bowiem chęć przysporzenia własnego majątku w postaci zakupu samochodu kosztem należności publicznoprawnych. Podniesiono również, iż zgodnie z art. 24 ust. 4 powołanej ustawy, należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.R. ponownie, bardzo szczegółowo, opisał swoją trudną sytuację materialną i wniósł o umorzenie należności.

Odpowiadając na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1812/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 oraz 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż organem właściwym do rozpatrzenia sprawy w II instancji był Minister Polityki Społecznej. W związku z powyższym Sąd był zobowiązany stwierdzić nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości.

Następnie w związku ze zmianą z dniem 24 sierpnia 2005 r., art. 83 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stronie nie przysługuje odwołanie ale prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosek J.R. z dnia 16 marca 2005 r. przekazano Prezesowi ZUS jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia w II instancji.

Pismem z dna 7 listopada 2006 r. organ poinformował Skarżącego o treści art. 10 § 1 k.p.a. W dniu 13 listopada 2006 r.

Zainteresowany zapoznał się z aktami sprawy. Jednocześnie nie zgłosił uwag co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W powyższej sytuacji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpoznał wniosek strony i wydał w dniu [...] grudnia 2006 r. decyzję, mocą której utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2005 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes ZUS podniósł, iż z zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż Skarżący zamieszkuje wraz z żoną w domu jednorodzinnym, który w połowie stanowi ich własność. Małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym zaś żona Zainteresowanego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Wnioskodawca i jego żona byli również właścicielami lawety z 1996 r., a Skarżący posiadał samochód ciężarowy z 1993 r., na którym ustanowiono zastaw rejestrowy. Ponadto Wnioskodawca nie spłacał żadnych kredytów, nie posiadał zaległości w urzędzie skarbowym, ani innych zobowiązań finansowych poza długiem wynikającym z tytułu nieuiszczonych składek.

Organ zaznaczył, iż mimo wezwania do uaktualnienia dowodów dotyczących obecnej sytuacji, pan J.R. nie wniósł żadnych uwag, zatem należało przyjąć, iż stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie od czasu wydania poprzedniej decyzji.

Prezes ZUS zaznaczył, iż w stosunku do zadłużenia z tytułu składek za okres od czerwca 2002 r. do sierpnia 2003 r. wdrożono postępowanie egzekucyjne, które następnie zostało umorzone, gdyż jak stwierdzono w toku postępowania, egzekucja z wynagrodzenia za pracę, świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego, rachunku bankowego, innych wierzytelności oraz ruchomości nie była możliwa lub okazała się bezskuteczna. Następnie w dniu 12 lipca 2004 r. wdrożono postępowanie egzekucyjne za należności za okres od czerwca 2000 r. do maja 2002 r. i od września 2003 r. do kwietnia 2004 r. Tytuły egzekucyjne dotyczące ww. należności zostały jednak zwrócone przez urząd skarbowy z protokołem nieściągalności.

Odnosząc się do zaistnienia w niniejszej sprawie, przesłanki zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. dotyczącej całkowitej nieściągalności, organ wskazał, iż nie może mieć ona zastosowania gdyż Skarżący posiada nieruchomość, a ponadto został "zgłoszony do ubezpieczeń jako osoba wykonująca umowę agencyjną, a zatem nie można stwierdzić, że nie posiada (...) środków finansowych i zadłużenie jest całkowicie nieściągalne". Wnioskodawca nie korzysta również z pomocy społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie ani innej instytucji świadczącej tego rodzaju pomoc, co mogłoby stanowić formalne potwierdzenie rzeczywiście ciężkiej sytuacji materialnej Zainteresowanego.

Analizując, czy spełnione zostały przesłanki wynikające z § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. organ wskazał, iż w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie można stwierdzić, iż Skarżący cierpi na ciężką chorobę lub że zachodzi konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny Zainteresowanego, uniemożliwiająca uzyskiwanie dochodów pozwalających na spłacenie zadłużenia. Ponadto sytuacja materialna w jakiej znalazł się Zainteresowany "jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej". Skarżący wskazuje bowiem, iż przyczyną jego trudności finansowych był zły stan techniczny samochodu, uniemożliwiający kontynuowanie działalności zarobkowej oraz skutkujący wysokimi kosztami, których wymagała naprawa pojazdu, a jakie Wnioskodawca zmuszony był ponieść. Jednakże - jak zauważył organ - pan J.R., prowadząc działalność w zakresie usług transportowych winien był liczyć się z kosztami utrzymania samochodu, bowiem ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik. Umorzenie zaległych składek jest natomiast zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie, odnosząc się do podniesionego przez Zainteresowanego zarzutu, "iż nie posiada zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2001 r. do grudnia 2001 r., przywołując przy tym decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o zakończeniu restrukturyzacji, na mocy której umorzono należności w zryczałtowanym podatku dochodowym opłacanym w formie karty podatkowej, Prezes Zakładu wyjaśnił, że zarzut ten jest bezzasadny, ponieważ wymienione składki stanowią odrębny tytuł do zapłaty mimo możliwości odliczenia ich od podatku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2007 r. (data wpływu do organu), J.R. szczegółowo opisał zaistniały w sprawie stan faktyczny. Wskazał, iż ma "poważne zastrzeżenia co do uzasadnienia decyzji [...] z dnia [...].12.2006. ZUS oceniając moją sytuację materialną pod kątem całkowitej nieściągalności zadłużenia, wykluczył taką możliwość, ponieważ posiadam nieruchomość, na której dnia [...] marca ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego. A ja jestem tylko współwłaścicielem [...] domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m- i nie mogę tej współwłasności zamienić na uregulowanie należności wobec ZUS." Skarżący podniósł, iż faktycznie od [...] 2006 r. jest zatrudniony na umowę zlecenia w wymiarze [...] roboczogodzin ze stawką [...] zł na godzinę, co przynosi dochód [...] zł netto miesięcznie. Wyjaśnił, iż nie korzysta z pomocy społecznej, ponieważ pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i teściową. Wskazał, że w chwili obecnej nie ma możliwości spłaty zadłużenia, ze względu na jego wiek ([...] lat) i wykształcenie (szkoła zawodowa), "emigracja zarobkowa nie wchodzi w rachubę, a nie mogę znaleźć innego zatrudnienia w kraju".

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd zauważa, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071),jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.) oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie Sąd podkreśla, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, bowiem bada on wyłącznie legalność zaskarżonego aktu - w tej sprawie decyzji Prezesa Zakładu z [...] grudnia 2006 r., tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie i stwierdziwszy, że przedmiotowa decyzja nie narusza prawa, oddalił skargę.

Sąd zważył, iż granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącego z 3 września 2004 r. (data wpływu do organu), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Wobec treści wniosku Skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 w związku z art. 32 u.s.u.s., który stanowi, że przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdują odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz do składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. od 1 do 4 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia zadłużenia powstałego wobec ZUS. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności. W szczególności - jak zauważył Prezes Zakładu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wobec Skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy systemowej, istnieje bowiem możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego za pośrednictwem komornika sądowego z majątku nieruchomego Dłużnika (nieruchomości położonej w L.: nr KW [...]), na którym ZUS zabezpieczył wierzytelność poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej.

Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z powołanym powyżej paragrafem 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Jak już powyżej zaznaczono, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.

Mając powyższe na względzie - zdaniem Sądu - Prezes Zakładu prawidłowo uznał, iż okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają w sposób dostateczny i jednoznaczny zastosowania przepisów omawianego rozporządzenia. Dokonując takiej oceny, organ wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. dokumenty złożone przez Skarżącego oraz podniesione przez niego okoliczności. Organ odwoławczy uwzględnił sytuację materialną Skarżącego, wskazując, iż pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną panią B.R.. Żona Skarżącego, jest zatrudniona w Wydawnictwie [...] "A." otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto miesięcznie (średnia z trzech miesięcy od listopada 2004 r. do stycznia 2005 r.), natomiast [...] zł i [...] zł. Ponadto Zainteresowany również jest zatrudniony (umowa agencyjna) w firmie "P." i jak wynika z raportu "RCA" w miesiącu czerwiecu 2006 r., podstawa wymiaru składek wyniosła [...] zł. Dodatkowo Wnioskodawca wraz z małżonką są właścicielami połowy domu jednorodzinnego (Kw. Nr [...]). Skarżący jest również właścicielem samochodu ciężarowego marki F. z 1993 r., na którym ustanowiono zastaw rejestrowy oraz przyczepy samochodowej - lawety z 1996 r. Wskazać również należy, iż Skarżący nie spłaca żadnych zobowiązań finansowych i nie posiada zaległości w Urzędzie Skarbowym. Zainteresowany nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie ani innej instytucji świadczącej tego rodzaju pomoc, ponieważ - jak sam wskazuje - pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i teściową. Powyższe sugeruje, iż pomoc taka nie jest Wnioskodawcy niezbędna. Ww. okoliczności - jak słusznie zauważył organ - uniemożliwiają stwierdzenie występowania w sprawie przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., a dotyczącej braku majątku. Podnieść również należy, iż Skarżący nie udowodnił, jakoby w jego przypadku zachodziły okoliczności, które w razie uiszczenia zaległych składek skutkowałyby brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Tym samym nie jest dowolnym wniosek organu, iż w przypadku Skarżącego nie zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi.

Ponadto należy zaznaczyć, iż Zainteresowany nie kwestionuje poczynionych przez organ ustaleń. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy w dniu 13 listopada 2006 r. pan J.R. zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Jednakże nie wniósł co do niego żadnych zastrzeżeń, ani też nie złożył dodatkowych dokumentów świadczących o zmianie sytuacji materialnej, czy rodzinnej.

Do wszystkich podniesionych okoliczności i dowodów organ odniósł się w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w kontekście przesłanek uregulowanych w art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 cyt. rozporządzenia. Z wymienionych wyżej powodów nie można uznać za uzasadnione zarzutów skargi sprowadzających się w istocie do naruszenia art. 28 u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że sytuacja majątkowa Skarżącego nie uzasadnia jakoby w przypadku Wnioskodawcy miała miejsce całkowita nieściągalność. Podkreślić również należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek uznając, że rozstrzygnięcie o umorzeniu całości wnioskowanych należności byłoby przedwczesne, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla Wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Dodatkowo, każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Pomimo, iż pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Konkludując Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Prezes Zakładu, dokonując oceny okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy i uzasadniając swoje stanowisko w kontekście, mających tu zastosowanie przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 cyt. powyżej rozporządzenia, nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.