Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 17/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 ust. 1, art. 15 ust. 1 i  ust 2
journal: Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, , art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant referent Adam Janas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Wojewody z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, IV. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adw. S.Ż. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu Z.S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Z.S. opuścił sporny lokal w rozumieniu art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity z 2006r. Dz. U. Nr 139 poz. 993 zm. Dz. U. z 2006r. Nr 144 poz. 1043). Uzasadnienie zawiera jako ustalenia faktyczne przytoczenie oświadczeń Z.S. i składającej wniosek o wymeldowanie, jego żony E.S.. W szczególności organ przyjął, że obecnie Z.S. mieszka w lokalu przy ul. [...], a jest to lokal należący do jego siostry, która przebywa w Anglii i zostawiła bratu lokal do dyspozycji, więc nieprawdą jest to, że Z.S. "tuła się" po rodzeństwie, po opuszczeniu dotychczasowego lokalu. Na początku marca 2009r E.S. odbyła rozmowę z mężem informując go, że może bez problemu w mieszkaniu zamieszkać, pod warunkiem, iż będzie dokładał się do czynszu i rachunków, wprowadzić się może następnego dnia po godzinie 18, gdy wnioskodawczyni wróci z pracy, bo chce być obecna podczas przeprowadzki. Z.S. zeznał, że na początku miesiąca marca 2009r. wezwał policję informując, że chce wejść do spornego mieszkania, policjant odbył rozmowę z E.S., która miała "dać znać", czy wpuści męża do mieszkania, czy nie. Nic więcej Z.S. nie zrobił, żeby do lokalu powrócić, obecnie mieszka po "kątach", dobrowolnie nie wymelduje się.

Na tej podstawie organ I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż Z.S. nie mieszka w lokalu przy ul. [...]. W przekonaniu organu potwierdza to zgromadzony materiał w sprawie, zeznania stron oraz wywiad środowiskowy Straży Miejskiej i Policji.

Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. W tym przypadku sytuacja taka nie ma miejsca. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że Z.S. swoje życie osobiste koncentruje w lokalu przy ul. [...], gdzie osobiście odbiera korespondencję.

Zameldowanie Z.S. w lokalu przy ul. [...] nie odzwierciedla stanu faktycznego. W związku z powyższym orzeczono o jego wymeldowaniu.

We wniesionym odwołaniu Z.S. domagał się uchylenia decyzji organu

I instancji w całości podnosząc, iż wymienionego lokalu nie opuścił dobrowolnie lecz w rezultacie wymuszenia. Wskazał, iż jego żona E.S. uniemożliwiła jemu zamieszkanie pod wskazanym adresem. Zaskarżonej decyzji zarzucił niewyjaśnienie istotnych dla sprawy faktów i bezkrytyczne przyjęcie za prawdziwe oświadczeń jego żony.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podniósł, iż rozstrzygając o wymeldowaniu organ musi ocenić, czy strona, której dotyczy postępowanie, trwale i dobrowolnie opuściła lokal.

Organ II instancji powołał obowiązujące przepisy, w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Zameldowanie w lokalu, zgodnie z art. 9 ust. 2b powołanej ustawy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdza fakt przebywania osoby w tym miejscu. Zameldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Instytucja ta nie powinna służyć fikcji meldunkowej. Zameldowanie jest zapisem o charakterze materialno-technicznym i nie może być łączone z uprawnieniami do lokalu.

W myśl art. 6 pkt. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem

z zamiarem stałego przebywania. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje.

Organ II instancji poprzestał na materiale dowodowym zgromadzonym

w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Biorąc pod uwagę zgromadzone w sprawie dowody, organ II instancji stwierdził, po analizie dokumentów dowodowych w sprawie oraz wyjaśnień złożonych przez strony i biorąc pod uwagę stan faktyczny organ odwoławczy stwierdził, że Z.S. od roku nie zamieszkuje w spornym lokalu.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący podnosił, iż naganne zachowanie żony zmusiło go do opuszczenia mieszkania. Powiadomił Policję, iż wnioskodawczyni uniemożliwia mu przebywanie w lokalu. Jednak skarżący po opuszczeniu lokalu

tj. w czerwcu 2008r. do chwili obecnej nie podjął czynności prawnych zmierzających do ponownego zamieszkania w tym miejscu. Nie złożył w sądzie wniosku o przywrócenie

mu prawa do przebywania w lokalu przy ul. [...] jak również nie zawiadomił Prokuratury, że ma uniemożliwiony do niego dostęp. Skarżący musi również ponosić koszty związane z jego utrzymaniem.

Jeżeli zatem osoba, której postępowanie dotyczy, nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu

z lokalu i nie powróciła do mieszkania, to stan taki jest równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem miejsca pobytu bez wymeldowania.

Według ustaleń organu odwoławczego skarżący obecnie zamieszkuje w lokalu siostry, która przebywa za granicą i udostępniła mu lokal i tu pod tym adresem przez całe postępowanie odbierał i odbiera korespondencję do niego kierowaną. Można zatem uznać, że w chwili obecnej tam skoncentrowana jest jego aktywność życiowa zaś lokal przy ul. [...] opuścił na trwałe. W związku z powyższym Wojewoda rozpatrując odwołanie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Powyższa decyzję zaskarżył Z.S. domagając jej uchylenia. Głównym zarzutem skarżącego było niewyjaśnienie rozbieżności zawartych w oświadczeniach jego i żony. W ocenie Z.S. Urząd Wojewódzki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego a decyzję swoją oparł na nieprawdziwych faktach. Oświadczył nadto, że nie przebywał i nigdy nie zamieszkiwał u siostry w [...]. Poinformował również, że podejmował środki prawne aby zmienić swoją sytuację mieszkaniową, ale doszło wtedy do jeszcze większego konfliktu. Dlatego brat skarżącego podjął negocjacje z żoną tj. E.S., w wyniku której zamieszkał w małym pokoiku na [...]; wcześniej przebywał na strychu swojego budynku.

Skarżący oświadczył, że od dwóch miesięcy przebywa w swoim mieszkaniu wspólnie

z żoną, gdzie zajmuje mały pokój, zaś żona duży z młodszym synem. Zgłosił w ZUM- ie aby wydano decyzję o kosztach utrzymania mieszkania jeżeli chodzi o jego część.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga, jako zasadna zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to,

że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany

z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Wskazania wymaga, iż Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa)

nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją było wymeldowanie Z.S. z lokalu przy ul. [...].

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy

z dnia z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności. Wskazany akt prawny przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie

z art. 4 tej ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta wyraża funkcję, jaką spełnia ewidencja ludności, będącej instytucją służącą do odzwierciedlenia stanu faktycznego i jednocześnie źródłem informacji co do rzeczywistego i aktualnego miejsca pobytu konkretnej osoby, jak również charakteru tego pobytu. O zameldowaniu przesądza zatem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie

tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. Bez znaczenia przy tym w świetle art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pozostaje fakt, iż przebywanie w oznaczonym miejscu przerywane jest okresami czasowej nieobecności, skoro dana osoba wyraża zamiar stałego w nim przebywania.

W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy

o ewidencji ludności). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 tejże ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić należy, iż przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania. Jest to zatem jedyna przesłanka ustawowa, gdyż przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie określa dodatkowych uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, a w szczególności nie określa przyczyn jego opuszczenia. Na tle omawianego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowany został pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2009 r., w spr. II OSK 1256/08, wyrok z dnia

7 grudnia 2005 r., w spr. II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok z dnia 23 kwietnia 2000

r., w spr. V SA 3169/ 00 LEX 51023 ). Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby.

Przejawem takiej dobrowolności jest niewymuszona wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z innym miejscem poprzez urządzenie w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru

istotne znaczenie ma natomiast to, czy okoliczności faktyczne istniejące w dacie opuszczenia lokalu potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności

(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00 opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88 ONSA 1989 nr 2, poz. 72).

Ugruntowane jest także stanowisko, zgodnie z którym za równoznaczną

z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października

2005 r., sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427). Również ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powszechny powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej.

Dodać także należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania,

winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolnego wyprowadzenia się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa przebywania w lokalu może nastąpić również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia tego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym

i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów

(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2006r. II OSK 1069/05 LEX 360269, podobnie wyrok tego Sądu z 1 kwietnia 2008r. II OSK 330/07).

Ustalenie wyżej opisanych materialnych przesłanek wymeldowania, istotnych

z punktu widzenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, nastąpić winno

w postępowaniu administracyjnym, w którym organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na zasadach określonych w K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie dla sprawy zyskuje ustalenie tego, czy opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i dobrowolny. Tymczasem organy tej kwestii w sposób należyty nie wyjaśniły, nie podejmując wszystkich niezbędnych czynności w celu rzetelnego wyjaśnienia sprawy.

Wskazać dalej należy, iż zaniechanie takiego obowiązku przez organy obu

instancji w przedmiotowej sprawie spowodowało naruszenie przez nie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zasada prawdy obiektywnej). Z art. 7 ponadto wynika, że organ administracji nie może ograniczyć się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie ale że powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy

(por. wyrok z dnia 25 czerwca 199r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, nr I SA

1551/98 - LEX nr 48556). Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny

w swoim wyroku z dnia 21 czerwca 2001r. (V SA 3718/00, ONSA 2002/3, poz. 124), obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić

w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje bowiem formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia

i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok z dnia 29 listopada 2000r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w spr. V SA 948/00).

Zasada wyrażona w art. 7 kpa jest realizowana przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza przez art. 77 § 1 kpa, nakazujący organom zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 kpa wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy, zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów lub instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Piotr Przybysz, wydanie 4, Lexis Nexis Warszawa 2007, str. 198).

Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści o czym mowa w art. 7 kpa (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 listopada 1994r., III ARN 55/94).

W rozpoznawanej sprawie zwraca uwagę konsekwentne podtrzymywane oświadczenie skarżącego o zamiarze powrotu do dotychczasowego mieszkania. Zamiar ten próbował urzeczywistnić przy asyście Policji. Organ jednak nie wyjaśnił dlaczego pomimo interwencji funkcjonariusza policji Z.S. nie wprowadził się. Składająca wniosek, do protokołu przesłuchania z [...] sierpnia 2009 r., złożyła oświadczenie, że skarżący od kilku dni przebywa przed blokiem i nie wprowadza się, podczas gdy ona nie utrudnia jemu takiego wprowadzenia. Podczas wcześniejszego przesłuchania, wyraziła gotowość wpuszczenia męża do mieszkania, jednak pod warunkiem ponoszenia części opłat za jego eksploatację. Skarżący akceptował ten warunek, jednak do wprowadzenia nie doszło. Wyjaśnienie powyższych sprzeczności w deklaracjach skarżącego i jego żony mogło doprowadzić do ustalenia jego rzeczywistego zamiaru trwałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania. W tym też zakresie pomocnym dla wyjaśnienia omawianej kwestii było odebranie od E.S. oświadczenia czy znała paczynę opuszczenia mieszkania przez męża oraz czy jedyną przeszkodą dla zezwolenia na jego wprowadzanie się była partycypacja w kosztach utrzymania mieszkania.

Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób

wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych

i majątkowych interesów.

Dla zaistnienia, zawartej w art. 15 ust 2 omawianej ustawy, przesłanki "opuszczenie miejsca pobytu stałego", konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to istotne

znaczenie przy ocenie, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych

w danym miejscu przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka ), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System

Informacji Prawnej LEX nr 50123 oraz z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989 r., nr 2, poz. 72). Tak skonstruowana przesłanka, zawierająca zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, wymaga ustalenia, czy osoba powzięła

zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu stałego i czy ten zamiar zrealizowała. Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego przez osobę, są możliwe do ustalenia w drodze wyjaśnienia różnorodnych okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu i cel w jakim to miejsce, na

pewien czas, jest opuszczone, przyczyna opuszczenia miejsca pobytu. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca

2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, System Informacji Prawnej LEX nr 80643).

W takim aspekcie sprawy należało wyjaśnić co było rzeczywistą przyczyną opuszczenia mieszkania przez Z.S.. Tenże jako przyczynę wskazywał konflikty z żoną oraz jej presję psychiczną na opuszczenie mieszkania. E.S. natomiast jako przyczynę wskazała odmowę męża w przyczynianiu się ponoszenia opłat za mieszkanie. Wyjaśnienie tych sprzeczności pozwoli wskazać na rzeczywisty zamiar skarżącego co do czasowego tylko opuszczenia mieszkania mianowicie czy opuścił fizycznie lokal, ale nie miał zamiaru zerwania z nim wszelkich związków, ani interesów osobistych czy majątkowych, co więcej wiązał z tym lokalem określone nadzieje i uważał go za swoje centrum życiowe czy też jego rezygnacji z powrotu i przeniesienie centrum spraw życiowych do innego miejsca. W tym zakresie pomocnym było wyjaśnienie, czego organy nie uczyniły czy dysponował nadal kluczami do lokalu.

Składając wniosek o wymeldowanie męża, E.S. wskazała mieszkanie jego siostry, przy ul. [...], jako miejsce do którego przeniósł swoje centrum spraw życiowych.

Organ ustalając zamiar opuszczenia miejsca pobytu nie powinien jednak poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla dokonania prawidłowej oceny tego zamiaru ważne jest, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Jak się okazało skarżący pod wskazanym przez E.S. adresem odbierał wszelką korespondencję kierowaną do niego w czasie postępowania administracyjnego, chociaż we własnych pismach jako miejsce jej odbioru wskazywał dotychczasowy adres. Organ zobowiązany był wyjaśnić tę niekonsekwencję aby na tej podstawie ustalić rzeczywisty zamiar skarżącego co do miejsca zamieszkiwania. Jak się okazało, podczas wizyty pracownika organu, Z.S. w mieszkaniu siostry to jest miejscu wskazanym przez jego żonę nie przebywał. Dla ustalenia czy ta nieobecność była przypadkowa, organ zobowiązany był przesłuchać sąsiadów oraz rodzeństwo skarżącego, który zresztą stanowczo przeczył twierdzeniu żony o wprowadzeniu się do mieszkania siostry.

Ustalenia takie, mające zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania w niniejszej sprawie, nie zostały - w ocenie Sądu - należycie

udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. W szczególności już samo opuszczenie lokalu, podyktowane obawą przed dalszymi zachowaniami żony skarżącego, stanowiło przeszkodę do wymeldowania Z.S. z pobytu stałego.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący nie zabrał z mieszkania wszystkich przedmiotów służących do życia, Okoliczności te znajdują również pośrednio potwierdzenie w wyjaśnieniach i pismach procesowych skarżącego oraz oświadczeniach jego żony. W orzecznictwie wskazuje się, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego

w rozumieniu przepisów omawianej ustawy jednoznacznie wiąże się z definitywnym

i całkowitym usunięciem z zajmowanego pomieszczenia wszystkich przedmiotów służących do życia codziennego (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowanie swojego centrum życiowego poza miejscem tego pobytu stałego. Opuszczenie więc związane jest z wyprowadzeniem się z lokalu i zabraniem wszystkich rzeczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2002 r., II SA/Wr 15/200, LexPolonica nr 355912).

Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., bowiem także

w postępowaniu odwoławczym nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, jak również nie dokonano należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, do czego wprost zobowiązują postanowienia art. 107 § kpa określającego jakie wymagania formalne powinno spełniać uzasadnienie faktyczne decyzji administracyjnej. W ocenie sądu organy dopuściły się naruszenia norm procesowych zawartych w powołanych przepisach w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie wystarczające wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Nie przesądzając o ostatecznym wyniku rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego należy stwierdzić, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy koniecznym będzie dokonanie takiej weryfikacji, która pozwoli na pełne i rzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego, a więc ustalenia okoliczności związanej z opuszczeniem lokalu przez skarżącą. Organ winien wyjaśnić te kwestię z poszanowaniem przytoczonych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie istnieją wzajemnie wykluczające się oświadczenia byłych małżonków. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy organ administracji publicznej dysponuje sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron , to nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wartość dowodowa oświadczeń obu stron, o sprzecznych interesach, jest jednakowo niepewna, wobec czego oświadczenie jednej strony nie może przemawiać za bezkrytycznym pominięciem przez organ oświadczenia strony przeciwnej. Zaniedbaniem organu stanowiącym istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mającym wpływ na wynik sprawy jest brak ustosunkowania się do istotnych różnic powołanych w sprawie.

Zdaniem Sądu wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów

z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a.

Obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania,

tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego. Jak to wyżej przedstawiono przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2

o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny winien w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazania

Sądu. W szczególności wyczerpująco ocenić przeprowadzone w toku postępowania dowody z precyzyjnym wskazaniem, którym z tych dowodów dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i dlaczego podjął taką decyzję. Dopiero wydane

w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Podniesiony dopiero w skardze fakt wprowadzenia się skarżącego do opuszczonego wcześniej mieszkania, nie został ujawniony w postępowaniu administracyjnym. Z tej przyczyny nie może stać się podstawą rozważań Sądu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny winien jednak uwzględnić ten istotny dla wyniku postępowania fakt.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd z powołaniem się na przepis art.

145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu

I instancji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 tejże ustawy. Orzeczenie o kosztach determinują przepisy art. 200 oraz 250 ppsa.