Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1150/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 par 1 pkt 2, art. 61
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 20 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 roku sprawy ze skargi M. N. i R. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi J.B.S. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., Al. A 119 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym M.N. i R.N. z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr[...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257: dalej: k.p.a.) w związku z art. 17 § 1, art. 8, art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201; dalej: u.p.e.a.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] nr [...], o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadzi wobec M. i R. N. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów o numerach:[...], [...],[...] i[...], obejmujących zaległości R. N. odpowiednio w podatku dochodowym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2006 oraz z tytułu podatku od towarów i usług za 06/2006 r., 09/2006 r. i 09/2007 r. Powyższe tytuły wykonawcze zostały wystawione na obojga małżonków na podstawie art. 29 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło na podstawie art. 61 u.p.e.a., zgodnie z którym w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

W stosunku do zobowiązanego prowadzono już postępowanie egzekucyjne w związku z ww. zaległościami podatkowymi, ujętymi uprzednio w tytułach wykonawczych o numerach: [...], [...],[...] oraz[...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., stosownie do którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne.

We wskazanym wyżej postanowieniu zaznaczono, że zobowiązany wraz z żoną są współwłaścicielami spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, w Z. przy ul. A 24/14, przy czym postępowanie egzekucyjne z tego składnika majątkowego było prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z., który odstąpił od sprzedaży ww. lokalu ze względu na brak ofert na drugiej licytacji. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone ze względu na bezskuteczność.

W toku prowadzonych czynności mających na celu poszukiwanie majątku zobowiązanego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pozyskał informację, że ww. prawo majątkowe zostało sprzedane w drodze licytacji w dniu 14.01.2016 r. W związku z powyższym organ wystawił tytuły wykonawcze o numerach [...], [...],[...] i [...], dokonał zajęcia ww. nieruchomości, wystąpił do Sądu Rejonowego w Z. o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji oraz zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec przedmiotowego lokalu, do czasu rozstrzygnięcia zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., na podstawie art. 62 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 07.09.2016 r.), stanowiącym, iż w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego lub niemajątkowego, organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej Sądowi Rejonowemu zgodnie z przepisami Kodeks postępowania cywilnego, wstrzymał z urzędu czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu nieruchomości zobowiązanego. Powyższe postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 15.04.2016 r. natomiast jego żonie w dniu 12.04.2016 r.

Pismami z dnia 18.04.2016 r., 05.07.2016 r., 21.07.2016 r., 22.08.2016 r., 10.10.2016 r., 25.11.2016 r. M. i R. N. zwrócili się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o wyjaśnienia dotyczące m.in. zasadności obciążenia M. N. zobowiązaniami podatkowymi R. N., prawidłowości prowadzenia umorzonego wcześniej postępowania egzekucyjnego, wystąpienia zbiegu egzekucji z komornikiem sądowym oraz sposobu przeprowadzenia licytacji lokalu mieszkalnego przez komornika sądowego.

W dniu 13.05.2016 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Z. I Wydziału Cywilnego z dnia 29.04.2016 r. sygn. akt [...], którym wyznaczono Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. do łącznego prowadzenia egzekucji z ograniczonego prawa rzeczowego - spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w Z., ul. A 24/14.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pismem z dnia 24 czerwca 2016 r. przekazał do Komornika Sądowego przy SR w Z. tytuły wykonawcze o numerach [...], [...],[...] i [...] wraz z wyszczególnieniem należności głównych, odsetek, kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia.

Pismami z dnia: 14.06.2016 r., 12.08.2016 r., 26.09.2016 r. oraz 14.11.2016 r. organ egzekucyjny udzielił M. N. i R. N. obszernych odpowiedzi dotyczących działań podjętych w ramach prowadzonej egzekucji, a ponadto pismem z 28.12.2016 r. (doręczonym: 04.01.2017 r.) poinformował zobowiązanego i jego żonę o przysługującym, na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, prawie do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a.

W dniu 11.01.2017 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęło pismo M. N. i R. N. z dnia 09.01.2017 r., w którym wskazali, że podtrzymują swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 25.11.2016 r. oraz we wcześniejszych pismach wysłanych do Urzędu Skarbowego. Zaznaczyli, iż nie rozumieją, dlaczego mają wystąpić do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie skoro Urząd Skarbowy w Z. już wiele lat temu umorzył im zadłużenie, a jako dowód załączyli postanowienie z dnia 30.03.2012 r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanych za względu na tzw. "bezskuteczność". Jednocześnie M. N. i R. N. powołali się na art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał i poinformowali organ egzekucyjny, że pogorszyła się ich sytuacja finansowa - skradziono im aparaturę nagłaśniającą - główne źródło utrzymania, a obecnie utrzymują się z zasiłku przyznanego przez MOPS w Z. oraz dochodu z umowy zlecenia R. N. w wysokości 254 zł.

Wskazane wyżej pismo zostało zakwalifikowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. jako wniosek o umorzenie - w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec małżonków N. na podstawie tytułów wykonawczych o nr:[...], [...],[...] i[...].

Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia ww. postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują należności z tytułu podatku od towarów i usług za 06/2006 r. - w kwocie należności głównej - 3.888,10 zł, 09/2006 r. - w kwocie należności głównej - 5.683,10 zł i 09/2007 w kwocie należności głównej - 504,00 zł oraz w podatku dochodowym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2006 r. - kwocie należności głównej - 2.503,84 zł. Nadmieniono, iż skierowanie przez wierzyciela przedmiotowych tytułów wykonawczych do realizacji nastąpiło po umorzeniu przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 18.06.2014 r. nr[...] postępowania egzekucyjnego (na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji z majątku R. N. prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach:[...], [...],[...] oraz [...]). Z uwagi na fakt, iż w toku prowadzonych przez wierzyciela, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. czynności mających na celu poszukiwanie majątku zobowiązanego R. N. uzyskano informację, że zobowiązany posiada na prawach wspólności ustawowej, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. A 24 m 14 bl. 93, wierzyciel sporządził tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...],[...] i [...], w których wskazał R. N. jako zobowiązanego, a M. N. jako małżonkę zobowiązanego odpowiedzialną majątkiem wspólnym, gdyż mając na uwadze art. 29 ustawy Ordynacja podatkowa, odpowiada ona majątkiem wspólnym za zaległości podatkowe męża. W związku z powyższym, wierzyciel wniósł o dokonanie zajęcia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego należącego do zobowiązanych. Zaznaczono, że powyższe wynika z art. 61 u.p.e.a., zgodnie z którym w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Wobec tego organ wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z ww. powodu, nie jest równoznaczne z umorzeniem dochodzonych należności, a jedynie ma na celu zakończenie postępowania z przyczyn natury formalnej, gdy w danej konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia, jest niedopuszczalne również z tego powodu, że de facto pozbawiałoby ono wierzyciela możliwości egzekwowania obowiązków wynikających z ostatecznych decyzji lub postanowień właściwych organów administracji publicznej albo z prawomocnych orzeczeń sądowych. Wskazano, że punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany obowiązek. Dopóki istnieje zobowiązanie i nie zostało ono wykonane, organ wykonujący egzekucję jest nim związany i w żadnym wypadku nie może dokonywać samodzielnie weryfikacji istnienia lub wymagalności tego obowiązku.

Ze względu na powyższe oraz ujawnienie majątku należącego do zobowiązanego i jego małżonki (odpowiadającej majątkiem wspólnym za zobowiązania podatkowe małżonka) zasadne było - w ocenie organu - ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej, w celu spłaty należności ujętych w przedmiotowych tytułach wykonawczych. Przy czym, ze względu na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej co do przedmiotowej nieruchomości oraz rozstrzygnięcie wskazanego zbiegu na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. - akta sprawy zostały przekazane do tego komornika, celem prowadzenia łącznej egzekucji.

W świetle zaistniałych okoliczności oraz obowiązujących przepisów prawa Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. uznał, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 (w tym także 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a., która mogłaby stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...],[...] i [...].

W dniu 03.03.2017 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęło pismo M. N. i R. N., zakwalifikowane jako zażalenie na powyższe postanowienie, w którym skarżący wskazali, iż w dalszym ciągu nie zgadzają się na łączne prowadzenie egzekucji, przy czym zaznaczyli, że nie wiedzą o jaką egzekucję w ogóle chodzi. W opinii stron, komornik wymyśla sobie przedawnione sprawy. Wskazali, że zobowiązanie do urzędu skarbowego zostało dawno umorzone i posiadają dokument to potwierdzający. Podnieśli również, że zgodnie z obowiązującą wiedzą, po 10 latach zostają umorzone wszelkie roszczenia pieniężne i finansowe. M. i R. N. zaznaczyli, że proszą o trzymanie się wcześniej wydanej decyzji (wiele lat temu) przez Urząd Skarbowy w Z. o umorzeniu, a nie działanie pod presją komornika. Poinformowali przy tym, że Sąd Rejonowy w Z. zwolnił ich z wielu kosztów sądowych, jak też uchylił wcześniej wydane postanowienie z tytułu: sygn. akt Km 1928/11, Km 1968/11, Km 3144/11, 2927/12 i 2928/12 z wniosku wierzycieli: A S.A. i B, na podstawie art. 359 § 1 k.p.c. Zaznaczyli, iż postanowienie o zapłatę kwoty głównej 12.578,90 zł w otrzymanym piśmie z dnia 10.02.2017 r. jest bezpodstawne. Ze względu na powyższe zobowiązani wnieśli o "umorzenie tej kwestii, jak przed laty było to postanowione przez Urząd Skarbowy w Z", zaznaczając, że czynności komornicze będą dalej zaskarżane, gdyż nie pozwolą, aby byli niesłusznie pomawiani i okradani.

W piśmie z dnia 22.05.2017 r. małżonkowie N. wskazali, że nie rozumieją postępowania organu egzekucyjnego, polegającego na przesłaniu sprawy do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w celu jej rozpatrzenia w pełnym zakresie, skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. umorzył w przeszłości zaległą należność (jako dowód załączono postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z 30.03.2012 r. nr [...]). W opinii M. i R. N. sprawa jest zakończona i wyjaśniona, ponieważ prawo nie działa wstecz. Poinformowali przy tym, że w Urzędzie Skarbowym w Z. jest wiele dokumentów potwierdzających ich sytuację. Zaznaczyli również, że Sąd Rejonowy w Z. uchylił roszczenia B i A S.A. (załączono kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Z. I Wydziału Cywilnego z dnia 30.01.2017 r. sygn. akt [...] o uchyleniu postanowienia z dnia 22.12.2016 r. w trybie art. 359 § 1 k.p.c.). Zaznaczono, że w sprawie nie ma "żadnego zbiegu okoliczności". Ponadto poinformowano, że sytuacja finansowa zobowiązanych uległa pogorszeniu – R. N. stracił zatrudnienie i nie otrzymał wynagrodzenia za 03/2017 r., natomiast M. N. pozostaje osobą bezrobotną.

W dniu 26.06.2017 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wpłynęło kolejne pismo małżonków N. z 19.06.2017 r., w którym zobowiązani zaznaczyli, iż podtrzymują swoje stanowisko wyrażone w poprzednich pismach, co do tego, że należności zostały już umorzone. Podkreślili przy tym, że pozostają bez pracy i pieniędzy.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., po przeprowadzeniu analizy akt sprawy zważył, że art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowi zamknięty katalog enumeratywnie wymienionych przesłanek do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, w związku z powyższym, organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienia i organ odwoławczy dokonując kontroli przedmiotowego postanowienia miał obowiązek rozważenia, czy w analizowanej sprawie wystąpiła choć jedna z przesłanek wymienionych w ww. przepisie. Organ wskazał, że w analizowanej sprawie M. i R. N., po uprzedniej obszernej korespondencji z organem egzekucyjnym, wnieśli pismo z dnia 09.01.2017 r., które zostało zakwalifikowane jako wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W powyższym piśmie, a także w pozostałej korespondencji zobowiązani powołali się na trudną sytuację finansową oraz uprzednie umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem organu egzekucyjnego z 30.03.2012 r., dotyczącym tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS.

Po dokonaniu analizy sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zważył, że jej istotą jest konieczność rozróżnienia umorzenia postępowania egzekucyjnego od umorzenia obowiązku. Wyjaśnił, że faktycznie, jak wielokrotnie wskazywał organ egzekucyjny, w sprawie miało miejsce umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na bezskuteczność prowadzonej egzekucji administracyjnej. W przypadku bowiem stwierdzenia, że zobowiązany (na chwilę takiego postanowienia) nie ma majątku, który mógłby posłużyć do spłaty należności, umarza się postępowanie egzekucyjne ze względu na bezskuteczność. Jak wynika z akt sprawy taka sytuacja miała miejsce w sprawie co najmniej dwukrotnie, czego skutkiem było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia: z dnia 30.03.2012 r. nr[...], dotyczącego umorzenia postępowanie egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w Z. (na które kilkukrotnie powołują się zobowiązani) oraz z dnia 18.06.2014 r. nr [...], dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., obejmujących należności podatkowe. Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na bezskuteczność nie powoduje, że zaległość przestaje istnieć, a jedynie, że organ egzekucyjny nie podejmuje czynności w celu przymuszenia zobowiązanego do spłaty należności. Powołując treść art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazał, że w przedmiotowej sprawie, w dniu 14.01.2016 r. doszło do sprzedaży mieszkania M. i R. N. położonego w Z. przy ul. A 24 m. 14 w drodze licytacji przeprowadzonej przez Komornika Sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. podjął zatem działania w celu odzyskania należności niespłaconych dotychczas przez R. N. Zgodnie z aktami sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił w dniu 18.02.2016 r. tytuły wykonawcze o numerach[...], [...],[...] i [...] obejmujące zaległości R. N. w podatku od towarów i usług (za 06/2006 r., 09/2006 r., 09/2007 r. i 09/2007 r.) oraz w podatku dochodowym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2006 r. Odpisy powyższych tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z dnia 19.02.2016 r. nr [...] o zajęciu nieruchomości, stanowiącym jednocześnie wezwanie do zapłaty, zostały doręczone M. i R. N. w dniu 10.03.2016 r. Z powyższego wynika, że zarzut zobowiązanych, którzy dowodzą, że obowiązek został umorzony jest bezzasadny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odnosząc się do zbiegu egzekucji, nazywanego przez zobowiązanych błędnie "zbiegiem okoliczności" wyjaśnił, że zbieg egzekucji administracyjnej, sądowej lub administracyjnej i sądowej, polega na tym, że do jednego prawa lub rzeczy zobowiązanego skierowana jest egzekucja prowadzona więcej niż przez jednej organ. W analizowanym przypadku doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej (prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.) oraz egzekucji sądowej (prowadzonej przez Komornika Sądowego), co oznacza, że oba organy skierowały egzekucję do nieruchomości małżonków N. Ponieważ niedopuszczalne jest, by egzekucję z danego składnika majątkowego prowadziło wiele organów egzekucyjnych (przy czym każdy pobierałby swoje opłaty egzekucyjne), istnieje instytucja zbiegu egzekucji, co oznacza, że rozstrzyga się (w sposób w prawie przewidziany) który organ będzie prowadził całość egzekucji na poczet należności dochodzonych przez wszystkie organy w zbiegu uczestniczące. W analizowanym przypadku, Sąd Rejonowy w Z. I Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 29.04.2016 r. sygn. akt [...] wyznaczył Komornika Sądowego do łącznego prowadzenia egzekucji. Organ zaznaczył przy tym, że ww. Sąd postanowieniem z dnia 17.08.2016 r. odrzucił zażalenie zobowiązanych ze względu na brak uzupełnienia braków formalnych, co oznacza, że postanowienie o zbiegu egzekucji jest prawomocne i ewentualny brak zgody zobowiązanych na powyższe rozstrzygnięcie w zakresie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej na obecnym etapie, nie ma żadnego wpływu na sposób prowadzenia egzekucji i rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do podniesionego przez zobowiązanych zarzutu przedawnienia po 10 latach zobowiązań podatkowych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że zgodnie z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stosownie natomiast do 4 ww. przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Organ wskazał, że przedawnienie przedmiotowej należności nastąpiłoby odpowiednio z dniem 31.12.2011 r. (dla podatków wymagalnych w roku 2006) i z dniem 31.12.2012 r. (dla podatków wymagalnych w roku 2007). Jednak w analizowanej sprawie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia, ponieważ w dniach: 23.12.2011 r., 13.09.2012 r., 12.12.2012 r. dokonano częściowego pobrania należności od zobowiązanego. Następnie zawiadomieniem z dnia 29.02.2016 r. nr [...] (doręczonym w dniu 10.03.2016 r.) Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zajął nieruchomość należącą do zobowiązanych. Tym samym spełniona została przesłanka mówiąca, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Obecnie termin przedawnienia przedmiotowych należności upływa 01.03.2021 r., tj. 5 lat po zajęciu przedmiotowej nieruchomości.

W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, nie zachodzą przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., które obligowałyby Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie ze stanem faktycznym przedstawionym w aktach sprawy, nie zachodzą również pozostałe przesłanki do zastosowania art. 59 § 1 ww. ustawy. Ponadto ze względu na sprzedaż mieszkania należącego do M. i R. N. za kwotę 104.000,00 zł, biorąc pod uwagę wartość należności zobowiązanych wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., tj. 12.578,90 zł, nie można także mówić o bezskuteczności przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

W dniu 12 września 2017 r. M. N. oraz R. N. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wskazując, że nadal podtrzymują swoje stanowisko w niniejszej sprawie. Podnieśli, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w dniu [...] umorzył postępowanie, a zatem brak jest podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując także, że sprawa jest przedawniona. Ponadto skarżący podtrzymywali, że prowadzona przez nich działalność była zwolniona z podatku Vat. Zakwestionowali również zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez wyznaczonego komornika sądowego. Podali także, że licytacja została podważona, a Sąd Rejonowy w Z. w dniu 30 stycznia 2017 r. uchylił postępowanie wobec wierzycieli, co zostało również potwierdzone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. Tym samym w ocenie skarżących, brak jest podstaw do dokonania zajęcia przedmiotowej nieruchomości, tym bardziej, że wystąpili o zwrot niesłusznie pobranego - zapłaconego podatku Vat. Wskazali także, że posiadają tytuł prawny do lokalu, który jest ich własnością, a nie spółdzielni mieszkaniowej. W opinii skarżących, sprawa była zakończona i wyjaśniona, a ponieważ prawo nie działa wstecz postępowanie winno być umorzone.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 7 maja 2018 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżących popierając wniesioną przez nich skargę, wniósł o uchylenie tytułów wykonawczych z dnia 18 lutego 2016 roku o numerach[...], [...], [...],[...] i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części. Wskazał, że skarżący trafnie zarzucili stronie przeciwnej naruszenie art. 61 u.p.e.a., który w niniejszej sprawie nie powinien mieć zastosowania. Przepis ten pozwala bowiem na podjęcie postępowania egzekucyjnego po jego uprzednim umorzeniu w przypadku ujawnienia dochodów bądź majątku dłużników. Tymczasem między postanowieniem z 2014 r., umarzającym egzekucję, a wszczęciem egzekucji w 2016 r. zakres wiedzy Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o składnikach mienia skarżących nie uległ poszerzeniu. Już w trakcie umorzenia egzekucji organ skarbowy miał wiedzę o posiadaniu przez skarżących spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, a mimo to uznał, że nie da się z tego składnika uzyskać kwoty przewyższającej koszty egzekucji. Niewykluczone, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego było nietrafne, jako że trudności ze sprzedażą tego mienia nie są tożsame z jego brakiem. Niemniej, zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 61 u.p.e.a., upoważniająca do podjęcia egzekucji, a postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nadal jest wiążące.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2017 poz. 2188) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018.1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. N. i R. N. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:[...], [...],[...] i[...].

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), który stanowi, iż postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 2 dotyczą sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczą sytuacji gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Okoliczności te muszą istnieć w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i trwać w momencie wydawania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli pojawią się one w toku postępowania, to będą stanowić podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy (wyrok NSA z dnia 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09, LEX nr 786864; odmiennie wyrok NSA z dnia 10 marca 2010 r., II FSK 1826/08, LEX nr 596008). Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 15 września 2010 r., II FSK 701/09, LEX nr 745810), czyli np. nie wydano decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek lub została wydana taka decyzja, ale uchylono ją, zanim stał się wymagalny obowiązek nią nałożony. Jeżeli tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony, to twierdzenie zobowiązanego o niepowstaniu egzekwowanego obowiązku powinno być zweryfikowane poza postępowaniem egzekucyjnym, a nie w jego ramach (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., III SA 2744/99, LEX nr 47236).

Strona skarżąca kwestionując prawidłowość wydanego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej rozstrzygnięcia wskazywała na błędne przyjęcie, iż w niniejszym postępowaniu nie zaszły okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy jej zadłużenie zostało umorzone na wcześniejszym etapie postępowania, a nadto jako przedawnione nie może być egzekwowane. Ponadto pełnomocnik skarżących podważając prawidłowość rozstrzygnięcia przyjętego za podstawę wydanego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowienia, wskazał, że art. 61 u.p.e.a. nie powinien mieć w realiach sprawy zastosowania, albowiem nie zachodzi przesłanka upoważniająca do podjęcia egzekucji, gdyż nie został ujawniony żaden majątek skarżących, który nie byłby znany organom prowadzącym postępowanie egzekucyjne w roku 2014.

Z powyższym stanowiskiem strony skarżącej nie można się zgodzić. Argumentacja ta jest w istocie powtórzeniem wątpliwości zgłoszonych w toku postępowania przed organami administracji, które wyczerpująco zostały omówione w pisemnych motywach rozstrzygnięcia zarówno organu I, jak i II instancji.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w zakresie, w jakim wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaszły żadne przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a., które obligowałyby organ egzekucyjny do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, a w szczególności nie wystąpiła sytuacja wynikająca z art. 59 § 1 pkt 2 ww. ustawy. Jak wynika z akt sprawy obowiązek z tytułu nieuregulowanych należności podatkowych stwierdzony tytułami wykonawczymi o numerze:[...], [...],[...] i [...] istnieje i nadal jest wymagalny, nie wygasł, jak również wbrew stanowisku strony skarżącej nie został umorzony. Skarżący błędnie upatrują bowiem brak obowiązku w spłacie należności objętych ww. tytułami egzekucyjnymi w wydaniu przez organ egzekucyjny w dniu 30.03.2012 r. postanowienia nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS I Oddział w Ł. Inspektorat w Z. oraz w dniu 18.06.2014 r. postanowienia nr [...] dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...] i [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. obejmujących należności podatkowe na kwotę 24.139,10 zł.

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy umorzenie postępowania egzekucyjnego należy odróżnić od umorzenia obowiązku, objętego tytułami wykonawczymi. Wskazać należy, że organ egzekucyjny prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego, cały czas ma na uwadze skuteczność takiego postępowania. W sytuacji, gdy okaże się, że postępowanie jest nieskuteczne, tzn. mimo podejmowania czynność egzekucyjnych zadłużenie nie ulega zmniejszeniu, organ musi rozważyć, czy dalsze prowadzenie egzekucji ma sens, czy prowadzi tylko do powiększenia zadłużenia zobowiązanego o kolejne koszty. W przypadku zaś stwierdzenia, że zobowiązany nie ma majątku, który mógłby posłużyć do spłaty należności umarza postępowanie egzekucyjne ze względu na jego bezskuteczność. Nie oznacza to jednak, że zaległość taka przestaje istnieć. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania. Nie można mu również przypisywać waloru res iudicata (powagi rzeczy osądzonej), ponieważ organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zatem przyjęcie poglądu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza niemożność jego ponownego wszczęcia - poza przypadkiem wskazanym w art. 61 u.p.e.a., jest niedopuszczalne również z tego powodu, że de facto pozbawiałoby ono wierzyciela możliwości egzekwowania obowiązków wynikających z ostatecznych decyzji lub postanowień właściwych organów administracji publicznej albo prawomocnych orzeczeń sądowych (tak wyrok NSA z dnia 24 maja 2016 roku, II FSK 1138/14, Lex nr 2082790 oraz z dnia 8 listopada 2006 roku, I OSK 931/06, Teza nr 4, Lex nr 321557).

Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego R. N. prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych po stwierdzeniu, że w jego dalszym toku nie uda się uzyskać środków na pokrycie zaległości. Wskazano także, że nie podjęto egzekucji z własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu z uwagi na fakt, że prawo to stanowi współwłasność łączną małżonków, natomiast tytuły wykonawcze wystawione zostały tylko na jednego z małżonków. Kolejnym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 roku umorzono postępowanie egzekucyjne skierowane do składników majątkowych R. N. prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z, po stwierdzeniu, że w dalszym jego toku nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jak wynika również z akt sprawy ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżących nastąpiło z uwagi na ujawnienie, że w dniu 14 stycznia 2016 roku doszło do sprzedaży mieszkania M. N. i R. N., położonego w Z. przy ul. A 24 m. 14 bl. 93, w drodze licytacji przeprowadzonej przez Komornika Sądowego. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 29 lutego 2016 roku dokonał zatem zajęcia ww. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, przy czym, ze względu na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, co do przedmiotowej nieruchomości oraz rozstrzygnięcie wskazanego zbiegu na rzecz Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. - akta sprawy zostały przekazane do ww. komornika, celem prowadzenia łącznej egzekucji. W świetle powyższych okoliczności, brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania prawidłowości podjętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. czynności w celu odzyskania niespłaconych należności.

Wskazać przy tym należy, że zgłoszone w toku postępowania administracyjnego i powtórzone również w skardze, zastrzeżenia co do prawidłowości licytacji mieszkania przeprowadzonego przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. nie mogły być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu, albowiem ewentualne nieprawidłowości powstałe w toku licytacji (art. 972-986 k.c.) mogą być usuwane za pomocą skargi na czynność komornika (986 k.c.) przez sędziego nadzorującego licytację. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, Sąd Rejonowy w Z. I Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 roku wyznaczył Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z do prowadzenia łącznie egzekucji ograniczonego prawa rzeczowego - spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr 14 położonego w Z przy ul. A 24, blok. 93, przysługującego R. i M. N. w sprawie objętej m. in. administracyjnymi tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...],[...]oraz [...] egzekwowanymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. oraz w pkt 2 orzekł o pozostawieniu w mocy czynności egzekucyjnej dokonanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., polegającej na zajęciu ograniczonego prawa rzeczowego – spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr 14 położonego w Z. przy ul. A 24, blok. 93 przysługującego R. i M. N. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazał, że w dniu 14 stycznia 2016 roku przeprowadzono skuteczną I-szą licytację przedmiotowego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, a następnie udzielono przybicia. Kolejnym postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2016 roku, sygn. akt I Co 514/16 Sąd Rejonowy w Z. odrzucił zażalenie dłużników z dnia 29 kwietnia 2016 roku w przedmiocie rozstrzygnięcia zbiegu egzekucji (postanowienie – k. 27-28 akt administracyjnych).

W tym stanie rzeczy zasadność prowadzenia egzekucji ze spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalnego przysługującego dłużnikom nie może budzić wątpliwości.

Zamierzonego skutku nie mogła również odnieść podnoszona przez pełnomocnika skarżących okoliczność, iż organ skarbowy miał już wcześniej wiedzę o posiadaniu przez skarżących spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, co w jego ocenie wyklucza wszczęcie ponownej egzekucji w rozumieniu art. 61 u.p.e.a. Z powyższym stanowiskiem pełnomocnika skarżących nie można się zgodzić. Przede wszystkim zgodnie z art. 61 u.p.e.a. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Ustawodawca, dążąc do tego, by działania organu egzekucyjnego skupiły się tam, gdzie możliwe jest przeprowadzenie skutecznej egzekucji, dopuścił również możliwość nieprzystąpienia do egzekucji zawsze wtedy, gdy organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (por. art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a.). O ile zatem – jak słusznie wskazuje pełnomocnik skarżących – między postanowieniem z 2014 roku umarzającym egzekucję, a wszczęciem egzekucji w 2016 roku zakres wiedzy Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o składnikach mienia skarżących nie uległ zmianie i organ egzekucyjny miał wiedzę, iż R. N. jest współwłaścicielem z M. N. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, nieruchomości położonej w Z. przy ul. A 24 m. 14, to jednocześnie jak wynika z akt sprawy, z majątku tego nie można było przeprowadzić skutecznego postępowania egzekucyjnego. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym odstąpił bowiem od sprzedaży ww. prawa do lokalu mieszkalnego z uwagi na brak ofert i tym samym postępowanie sądowe zostało umorzone z uwagi na bezskuteczną egzekucję. W tym stanie rzeczy organ egzekucyjny stwierdził, że dłużnik nie posiada na dzień 18 czerwca 2014 r. (postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego) majątku, z którego można by uzyskać kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne i tym samym umorzył postępowanie na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania z powyższej przyczyny – pomimo przeciwnych sugestii pełnomocnika skarżących - nie stanowiło przeszkody do podjęcia ponownej egzekucji. W ocenie Sądu, ustalenia podjęte przez organ egzekucyjny w trakcie postępowania egzekucyjnego, a dotyczące sprzedaży w dniu 14 stycznia 2016 r. mieszkania M. i R. N. położonego w Z. przy ul. A 24 m. 14 bl. 93 w drodze licytacji przeprowadzonej przez Komornika Sądowego, uzasadniały prowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanego, w stosunku do którego na wcześniejszym etapie postępowania zostało uprawdopodobnione, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne i podjęcie rozstrzygnięcia o odmowie umorzeniu postępowania egzekucyjnego. O ile w bowiem w dniu wydania postanowienia z dnia 30 marca 2012 r. oraz 18 czerwca 2014 r. istniały podstawy do przyjęcia, że prowadzone postępowanie jest bezskuteczne i w związku z tym należy je umorzyć na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., to zmiany stanu faktycznego świadczące o ujawnieniu majątku zobowiązanego - t.j. środków ze sprzedaży mieszkania, umożliwiały ponowne wszczęcia egzekucji. Jak już wcześniej wskazano, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., nie zamyka ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności. Na podstawie art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Norma wyrażona w tym przepisie stanowi zatem zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16.10.2013 r., I SA/Bk 351/13, Lex numer 1529385).

W ocenie Sądu treść cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i w żadnym razie nie daje podstaw do wyprowadzenia z niego wniosków, przyjętych przez pełnomocnika skarżących, że wszczęcie ponownej egzekucji w oparciu o art. 61 u.p.e.a. może nastąpić jedynie wówczas gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu, wcześniej nieznany organowi egzekucyjnemu. Przepis ten wyraźnie stanowi bowiem, iż wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Przepis ten nie uzależnia więc wszczęcia ponownej egzekucji od ujawnienia nowego majątku i źródeł dochodu, a jedynie od ujawnienia majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych, co dopiero uprawnia do wszczęcia ponownej egzekucji. Nawet w przypadku ujawnienia przeoczonego wcześniej mienia zobowiązanego po wcześniejszym umorzeniu postępowania egzekucyjnego na tej podstawie, skierowanie do niego egzekucji jest dopuszczalne na podstawie art. 61 u.p.e.a. poprzez wszczęcie nowej egzekucji wyrok NSA z 07.10.2014 r., sygn. II FSK 2290/12 (Opubl. LEX 1591728). Wskazać przy tym należy, że umorzone postępowanie egzekucyjne w sytuacji ujawnienia nieznanego majątku dłużnika może być wszczęte ponownie. Postępowanie toczy się wówczas od stadium początkowego, wysłania upomnienia, doręczenia organowi egzekucyjnemu tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego (Kijowski Dariusz Ryszard (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Opubl.: LEX 2015).

Bez wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego pozostaje również podnoszona przez skarżących argumentacja podważająca zasadność nałożonego na R. N. obowiązku objętego tytułami wykonawczymi oraz wystąpienia przez niego o zwrot niesłusznie pobranego - zapłaconego podatku Vat. Wskazać bowiem należy, że postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł wykonawczy zachowuje swą aktualność (por. wyroki NSA: z dnia 06.07.2010 r., sygn. akt II FSK 360/09 Lex numer 786864 oraz z 23.04.2010 r., sygn. akt I FSK 675/09, Lex numer 658093). Postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień, związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie ma natomiast umocowania, aby sięgać "wstecz" i badać prawidłowość sposobu, w jaki w fazie jurysdykcyjnej skonkretyzowano prawa i obowiązki strony. Nie może zatem odnosić się do zagadnień, związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego. Punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany akt administracyjny. Dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, organ prowadzący egzekucję jest nim związany. W żadnym wypadku nie może samodzielnie dokonywać jego weryfikacji. To ograniczenie kognicji znalazło wyraz w art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (tak wyrok NSA z dnia 24 maja 2016 roku, II FSK 1138/14, Lex numer 2082790).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę jako nieuzasadniony poczytał także zarzut przedawnienia należności objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Stosownie do art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. § 4 cytowanego przepisu stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadzi wobec małżonków M. i R. N. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:[...], [...],[...] oraz[...], obejmujące zaległości podatkowe R. N. z tytułu nieuregulowanych należności od podatku i usług za 06/2006, 09.2006 i 09/2007 oraz w podatku dochodowym w wysokości 19% pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2006 roku. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo wskazał, że przedawnienie należności dla podatków wymagalnych w roku 2006 roku nastąpiłoby z dniem 31.12.2011 roku, zaś dla podatków wymagalnych w 2007 roku z dniem 31.12.2012 roku. Jak trafnie ustalił również organ odwoławczy w analizowanej sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, albowiem w dniu 23 grudnia 2011 roku dokonano częściowego pobrania należności z tytułu wykonawczego nr[...], w dniu 13 września 2012 roku dokonano częściowego pobrania należności w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] oraz 12 grudnia 2012 roku częściowo pobrano należności na poczet tytułów wykonawczych o numerach [...] i[..]. Następnie zawiadomieniem z dnia 29 lutego 2016 roku nr [...] doręczonym w dniu 10 marca 2016 roku dokonano zajęcia nieruchomości należącej do zobowiązanych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:[...], [...],[...] i[...]. Okoliczności tych skarżący nie kwestionowali w toku postępowania administracyjnego. Tym samym należało zgodzić się ze stanowiskiem organu, że spełniona została przesłanka przerwania biegu przedawnienia należności i obecnie termin ich przedawnienia upływa w dniu 1 marca 2021 roku.

W świetle zaistniałych okoliczności oraz obowiązujących przepisów prawa, zarówno organ I jak i II instancji trafnie uznały, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 (w tym także 59 § 1 pkt 2) u.p.e.a., która mogłaby stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach:[...], [...],[...] i[...].

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Stosownie do art. 250 p.p.s.a. oraz art. 29 §1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2018.1184 ze zm.), a także § 4 ust 3 w zw. z § 21 ust 1 pkt 1) lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2016, poz. 1714 ze zm.), Sąd w pkt 2 sentencji wyroku przyznał pełnomocnikowi skarżących kwotę 295,20 zł (obejmującą podatek Vat w wysokości 23%), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej M. i R. N. z urzędu.

d.j.