Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1974/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P. W. reprezentowanego przez kuratora K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez adw. [...] kuratora P. W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], zobowiązującej P. W. do zwrotu kwoty [...] zł z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej, tj. M. N. z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. przyznał M. N. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2009 r. do 30 września 2010 r.

Pismem z dnia 8 grudnia 2009 r. Prezydent W. wystąpił do Urzędu Gminy w P. o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, a Urząd Gminy w P. pismem z dnia 29 marca 2010 r. poinformował, że dłużnik alimentacyjny P. W. przebywał w Stowarzyszeniu Pomocy Bliźniemu [...] do dnia [...] sierpnia 2009 r., jednakże obecnie już nie przebywa pod tym adresem. Pismem z dnia 19 listopada 2011 r. komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ł. wskazał, że dłużnik alimentacyjny zamieszkiwał pod adresem ul. [...], jednakże został wymeldowany ok. 5 lat wcześniej, a pod tym adresem nie przebywa od lat ok. 15. Prezydent W. wystąpił ponadto do Centralnego Zarządu Służby Więziennej o ustalenie, czy P. W. nie odbywa kary pozbawienia wolności; pismem z dnia 14 marca 2011 r. Biuro Informacji i Statystyki CZSW poinformowało, że P. W. nie przebywa w zakładzie karnym ani w areszcie śledczym na terenie kraju. Ponadto pismem z dnia 1 czerwca 2011 r. Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA poinformowało, że ostatni adres zameldowania P. W. to ul. [...], przy czym wymeldowanie nastąpiło w dniu 27 czerwca 2006 r., a wymeldowany nie dopełnił obowiązku meldunkowego w nowym miejscu pobytu. W świetle powyższych okoliczności, organ pierwszej instancji wystąpił do Sądu Rejonowego w Ł. o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Ł. wyznaczył kuratora dla P. W. w osobie adw. K. K.

3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że z akt sprawy wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. przyznał M. N. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r. Decyzja ta nie została zaskarżona i jest ostateczna. Mimo ciążącego na dłużniku obowiązku płacenia alimentów na rzecz córki w ustalonej wysokości, świadczenia te nie były przez niego regulowane. Zdaniem organu, na podstawie tej decyzji córce dłużnika wypłacono z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 30 września 2010 r. kwotę w łącznej wysokości [...] zł., zaś bezskuteczność egzekucji należnych od skarżącego świadczeń stwierdzona została w zaświadczeniu komornika z dnia 9 września 2009 r.

Z ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynika, że w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego organ administracji zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu, zwrot należności wypłaconych na rzecz jego córki z funduszu alimentacyjnego, a organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych, aby orzec w sposób odmienny lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Organ nie mógł zatem w tym postępowaniu ponownie badać zasadności przyznania M. N. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem kwestia ta została rozstrzygnięta w decyzji przyznającej jej te świadczenia i dopóki decyzja ta jest ostateczna, brak będzie podstaw do kwestionowania zasadności nałożonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. obowiązku zwrotu kwoty wypłaconych świadczeń.

W ocenie organu niesłuszny jest zarzut, iż organ nie przeprowadził dowodu mającego na celu ustalenie czy dłużnik alimentacyjny żyje. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji zwracał się do różnych organów w celu ustalenia miejsca pobytu P. W., jednakże z przesłanych pism wynika, że P. W. nie figuruje w żadnego typu zbiorach informacji o osobach, w tym. m.in. w ZUS, nie został zameldowany pod jakimkolwiek adresem, brak jest również informacji o jego zgonie. Niezależnie od powyższego organ podkreślił, że zgodnie z art. 144 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, przewodniczący ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. W ocenie Kolegium oznacza to, że ustanowienie kuratora może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy osoba fizyczna żyje, a jedynie nie jest znane miejsce jej pobytu.

4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.

II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron

1. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. W. reprezentowany przez kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu adw. K. K.; zarzucając:

1. naruszenie przepisów procesowego art. 138 § 2 kpa poprzez nieuchylenie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji pomimo, iż decyzja ta został wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,

2. naruszenie prawa procesowego - art. 7 oraz 77 § 1 kpa polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności stanu faktycznego niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wobec braku ustalenia, czy P. W. pozostaje przy życiu, a tym samym posiada legitymację do bycia stroną w toku postępowania administracyjnego,

3. naruszenie prawa procesowego - art. 7 oraz 77 § 1 kpa polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności stanu faktycznego niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, wobec braku ustalenia, czy P. W. pozostawał przy [życiu] w okresie od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 30 września 2011 r., co uzasadniałoby wypłatę świadczeń na rzecz małoletniej uprawnionej, a następnie dochodzenie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu socjalnego,

4. naruszenie prawa materialnego - art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego zastosowanie w sprawie niniejszej pomimo niewyjaśnienia, czy dłużnik alimentacyjny pozostawał przy życiu po dniu 22 sierpnia 2009 r., co uzasadniałoby wypłatę świadczeń na rzecz małoletniej uprawnionej, a następnie dochodzenie zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu socjalnego -

wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji.

2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. zobowiązującą dłużnika alimentacyjnego P. W. do zwrotu kwoty [...] zł z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, tj. M. N., wraz z ustawowymi odsetkami.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa.

Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

3. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. (...). Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Jak słusznie stwierdził organ, oznacza to, że co do zasady, dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest zwrócić organowi, który wypłacał świadczenie z funduszu alimentacyjnego, należności powstałe w związku z tą wypłatą. Równocześnie przepis nakłada na organ obowiązek wydania decyzji po zakończeniu okresu świadczeniowego, w której określa konieczność zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Oznacza to, że decyzja która zostaje wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną, i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu przedmiotowych należności. Jedynymi przesłankami nałożenia obowiązku zwrotu należności wypłaconych tytułem świadczeń alimentacyjnych jest niewykonywanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego oraz otrzymanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez osobę uprawnioną. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w tych sprawach wszczynane jest z urzędu.

Z akt sprawy wynika, że Prezydent W. przyznał M. N. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r., a decyzja nie została zaskarżona i jest ostateczna. Mimo obowiązku płacenia alimentów w ustalonej wysokości na rzecz córki ciążącego na dłużniku P. W. , świadczenia te nie były przez niego regulowane, i na podstawie tej decyzji wypłacono z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 30 września 2010 r. kwotę w łącznej wysokości [...] zł, a bezskuteczność egzekucji należnych od skarżącego świadczeń stwierdzona została w zaświadczeniu komornika z dnia 9 września 2009 r.

Prawidłowo zatem organ stwierdził, że w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego organ administracji zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej skarżącemu, jako dłużnikowi alimentacyjnemu, zwrot należności wypłaconych na rzecz jego córki z funduszu alimentacyjnego. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczeń jest automatycznie powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu, i wydając decyzję na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ nie może już badać samej zasadności przyznawania prawa na oznaczony okres świadczeniowy. Organ nie mógł zatem w tym postępowaniu ponownie badać zasadności przyznania M. N. świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem kwestia ta została rozstrzygnięta w decyzji przyznającej jej te świadczenia i dopóki decyzja ta jest ostateczna, nie ma podstaw do kwestionowania zasadności nałożonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. obowiązku zwrotu kwoty wypłaconych świadczeń.

4. Odniesienie się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż w istocie dotyczą one innego postępowania, bowiem kwestia wystarczającego czy też nie wystarczającego ustalenia, czy P. W. żyje lub żył - powinna być rozważana w postępowaniu o ustanowienie kuratora, a nie w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

IV. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

V. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.