Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 1598/93
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1994-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Działalność gospodarcza
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
article: art. 67 ust. 2
journal: Dz.U. 1976 nr 7 poz. 36
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Rady Państwa z dnia 16 lutego 1976 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r.
Teza: Zwolnienia i ulgi podatkowe w systemie prawa podatkowego są odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej /powszechności i równości opodatkowania/; ich stosowanie nie może być wynikiem wykładni rozszerzającej systemowej czy celowościowej.

TEZY

Zwolnienia i ulgi podatkowe w systemie prawa podatkowego są odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej /powszechności i równości opodatkowania/; ich stosowanie nie może być wynikiem wykładni rozszerzającej systemowej czy celowościowej.


SENTENCJA

oddala skarga.


UZASADNIENIE

18.1.1993 r. R.S. zwrócił się z pismem do Urzędu Skarbowego o zwrot podatku obrotowego pobranego przy zakupie w czerwcu 1991 r. samochodu dostawczego m-ki Polonez Truck w Zakładzie Samochodów Dostawczych w N. We wniosku swym podnosi, iż samochód ten został zakupiony dla potrzeb zaopatrzeniowych prowadzonej przez niego działalności gospodarczej /handlu obwoźnego/.

Urząd Skarbowy powołując się na par. 9 ust. 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od osób fizycznych oraz nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, ulg, zwolnień i trybu płatności tego podatku /Dz.U. nr 38 poz. 165 ze zm./ odmówił zwrotu podatku obrotowego. W uzasadnieniu organ podatkowy wyjaśnia, iż zwolnienie od podatku obrotowego wyrobów zaopatrzeniowych następuje pod warunkiem, że nabywca złoży sprzedawcy pisemne oświadczenie, iż nabywany wyrób jest przeznaczony na cele zaopatrzeniowe oraz okaże sprzedawcy dokument stwierdzający prowadzenie działalności gospodarczej. W momencie zakupu samochodu podatnik nie spełnił wymaganych powyżej warunków, od których spełnienia przysługiwało zwolnienie od podatku obrotowego.

W odwołaniu podatnik podnosi, iż w dniu zakupu posiadał stosowne dokumenty, lecz fabryka nie udzieliła mu informacji, iż należy mu się ulga w podatku obrotowym z tytułu zakupu samochodu. Będąc w nieświadomości płacił regularnie raty i sądził, że w rozliczeniu otrzyma przysługującą mu ulgę. Wyjaśnia też, że według posiadanych przez niego informacji fabryka nie posiadała w momencie zakupu przez niego samochodu przepisów określających ulgę i dlatego też obywatel nie powinien ponosić konsekwencji, braku w państwowej fabryce odnośnych przepisów.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu Izba stwierdza, iż nie mogła uwzględnić odwołania, z uwagi na treść par. 9 ust. 6 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego (...) gdyż odwołujący nie spełnił dwóch warunków, od których uzależnione jest zwolnienie. Na podstawie materiału dowodowego oraz wyjaśnień odwołującego się stwierdzono, iż obowiązki nie zostały przez podatnika dochowane. Argument nieposiadania przez sprzedającego odpowiednich przepisów nie zmienia stanu faktycznego sprawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.S. podnosi, iż w dniu kupna nie wiedział, ani też nie został poinformowany o zniżce podatkowej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosi o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. Wielokrotnie sąd administracyjny w swym dotychczasowym orzecznictwie podkreślił, że wszelkie przywileje podatkowe /a takimi są zarówno zwolnienia podatkowe, jak i ulgi podatkowe/ są wyjątkiem od jednej z kluczowych zasad każdego demokratycznego państwa prawnego realizującego zasady sprawiedliwości społecznej. Zwolnienia i ulgi podatkowe przyznawane tylko niektórym podatnikom są odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej, która wymaga powszechności opodatkowania oraz równości podatkowej, wymagając od wszystkich obywateli jednomiernej ofiary na cele publiczne. Zasada sprawiedliwości podatkowej jest nie tylko postulatem nauki pod adresem ustawodawcy i praktyki stosowania prawa, ale ma swoje umocowanie również w obowiązującym w Polsce systemie prawnym. Art. 1 Konstytucji RP stanowi bowiem, że "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej", a równość określona w art. 67 ust. 2 Konstytucji polega według orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego /por. np. orzeczenie z dnia 21 stycznia 1992 r. par. U 4/91/ na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo. Niedopuszczalne więc jest, by pewna grupa obywateli korzystała z prawa, których nie ma większość. Zasada równości nakazuje również bezpośrednio wprowadzenie do polskiego systemu podatkowego i stosowanie art. 7 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej. Z tych powodów i w niniejszej sprawie skład sądzący wyraża pogląd, że wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe w systemie prawa podatkowego są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej /powszechności i równości opodatkowania/, a ich stosowanie nie może opierać się o wykładnię rozszerzającą, systemową czy też celowościową.

Takim przywilejem podatkowym jest zwolnienie od podatku obrotowego sprzedaży produktów zaopatrzeniowych i inwestycyjnych przewidzianych przez par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od jednostek gospodarki uspołecznionej oraz ulg i zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 38 poz. 166/ i par. 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od osób fizycznych oraz nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, ulg, zwolnień i trybu płatności tego podatku /Dz.U. nr 38 poz. 165/. Oba rozporządzenia zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw 6.5.1991 r. i weszły w życie w terminie 14 dni od ich ogłoszenia. Aby sprzedawca dóbr zaopatrzeniowych lub inwestycyjnych mógł zastosować owe zwolnienie od podatku obrotowego, cytowane powyżej przepisy prawne nakładają na nabywców produktów zaopatrzeniowych i inwestycyjnych określone obowiązki:

1/ nabywca produktów inwestycyjnych lub zaopatrzeniowych jest zobowiązany do złożenia sprzedawcy pisemnego oświadczenia o przeznaczeniu tych produktów.

2/ nabywca nie będący jednostką gospodarki uspołecznionej jest obowiązany do okazania sprzedawcy oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu stwierdzającego prowadzenie działalności gospodarczej, np. koncesji, umowy agencyjnej /umowy na warunkach zlecenia/ zawartej z jednostką gospodarki uspołecznionej, zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, wpisu do rejestru handlowego lub potwierdzenia zgłoszenia obowiązku podatkowego, sprzedawca zaś na oświadczeniu stwierdził, że nabywca okazał właściwy dokument, oraz wpisze rodzaj, numer, datę i nazwę organu, który ten dokument sporządził.

Jak wynika z akt podatkowych, pism procesowych skarżącego oraz decyzji organów podatkowych R.S. w dniu zakupu samochodu nie dokonał ciążących na nim powyższych dwóch obowiązków, od których zależało zastosowanie zwolnienia podatkowego. Wobec odpowiednio wczesnej publikacji rozporządzeń Ministra Finansów w Dzienniku Ustaw warunków od których zależało zwolnienie, nie może się skarżący tłumaczyć nieznajomością prawa. Nie może też skutkiem niewykonania nad nim ciążących obowiązków obarczać sprzedawcy.

Z tego też względu organy podatkowe nie dopuściły się naruszenia obowiązującego prawa odmawiając wnioskowi skarżącego. Z tego względu, aczkolwiek decyzje podatkowe powołują niewłaściwe rozporządzenia Ministra Finansów, powinno nim być rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od jednostek gospodarki uspołecznionej oraz ulg i zwolnień od tego podatku /Dz.U. nr 38 poz. 166/ Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.