Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 378/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. B. i B. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 17 marca 2022 r., nr WOP.7721.217.2017.KK w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. B. i S. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 marca 2022 r., nr WOP.7721.217.2017.KK, którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Starogardzkim z 28 grudnia 2021 r., nr PINB.7141.36.2003 w zakresie dotyczącym terminu wykonania nałożonych obowiązków, wyznaczając nowy termin do dnia 31 października 2022 r., jednocześnie utrzymując decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie w mocy.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Po przeprowadzeniu postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Starogardzkim (dalej także jako PINB), w sprawie rozbudowy budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...] (poprzednio [...]) przy ul. D. w Starogardzie Gdańskim, organ ustalił, że zrealizowano ją w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę z 10 maja 1999 r., polegający na zmianie wejścia do budynku na wyższe kondygnacje, co przyczyniło się do zmiany obrysu budynku i architektury.

Decyzją z 11 lipca 2003 r. PINB nałożył na inwestora Z. Z. obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Orzekając w trybie odwoławczym decyzją z 1 października 2003 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej także jako WINB) zmienił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, w pozostałym zakresie utrzymując ja w mocy. Powyższa decyzja organu odwoławczego została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 8 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 1506/03.

Następnie decyzją z 14 maja 2004 r. organ odwoławczy uchylił decyzję PINB z 18 lutego 2004 r., wydaną w trybie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego, którą zatwierdzono złożony projekt zamienny oraz udzielono inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Z kolei decyzją z 1 grudnia 2004 r. Starosta Starogardzki, w trybie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, uchylił pozwolenie na budowę z 10 maja 1999 r. dla budynku mieszkalnego na działce nr [...] (obecnie nr [...]).

W toku oględzin rozbudowy budynku mieszkalnego przeprowadzonych 27 października 2006 r. ustalono stan zaawansowania robót i aktualne dane rozbudowywanego obiektu: długość 10,55 m, szerokość 9,25 m, wysokość ściany budynku przy granicy z sąsiednią, zabudowaną do tej granicy działką (z wyliczenia dla poziomu oznaczonego na zał. nr 1 do protokołu nr [..] z 27 października 2006 r. pkt "B"; nie mierzono wysokości obiektu w poziomie kalenicy dachu) - 8,87m; wykonano parter i piętro (użytkowane), poddasze użytkowe w stanie surowym otwartym bez dostępu z uwagi na brak klatki schodowej; ilość lokali mieszkalnych - 6, w użytkowaniu (parter 3, w tym lokal nr 1 w części przed rozbudową, nr 2 we fragmencie w części przed rozbudową, nr 3 w części rozbudowanej; piętro 3 – w części rozbudowanej). Na podstawie powyższego stwierdzono, że zakres odstępstwa od pozwolenia na budowę z 10 maja 1999 r. obejmuje: kubaturę, powierzchnię zabudowy, długość i wysokość obiektu. Zamiast budynku mieszkalnego jednorodzinnego o 3 lokalach mieszkalnych, zrealizowano wielorodzinny budynek mieszkalny z 6 mieszkaniami.

W konsekwencji, PINB decyzją z 31 października 2008 r., wydaną w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 lipca 2003 r., nakazał Z.Z. rozbiórkę części rozbudowanego budynku mieszkalnego na działce nr [...] do poziomu stropu nad parterem, wraz ze schodami prowadzącymi na piętro. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją organu odwoławczego z 26 lutego 2009 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Wyrokiem z 18 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 30/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzję PINB z 2 października 2009 r., podjętą na podstawie art. 51 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazującą inwestorowi rozbiórkę części rozbudowanego budynku mieszkalnego na działce nr [...] do poziomu stropu nad I piętrem oraz utrzymującą ją w mocy decyzję organu drugiej instancji z 2 grudnia 2009 r. W uzasadnieniu tego wyroku podkreślono, że organy obu instancji błędnie uznały, że są związane wskazaniami zawartymi w wyroku tego Sądu z 8 lutego 2006 r. dotyczącymi, według organów, prowadzenia ponowionego postępowania według stanu prawnego, co do art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r. sprzed daty 11 lipca 2003 r., czym w istocie naruszyły przepis art.153 p.p.s.a. Tymczasem w ww. wyroku Sąd krytycznie ocenił jedynie przeprowadzone wówczas i kontrolowane postępowanie jako naruszające przepis prawa materialnego. Na skutek błędu organów co do zakresu wytycznych zawartych w wyroku WSA z 8 lutego 2006 r., ponownej analizy przy zastosowaniu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wymaga kwestia istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz ich zakres uniemożliwiający doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Jak zaznaczył przy tym Sąd, nie oznacza to oczywiście, że wykluczona zostanie rozbiórka obiektu budowlanego lub jego części w sytuacji niemożności doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, ale jej zakres uzależniony będzie od przeprowadzenia właściwego postępowania, z uwzględnieniem aktualnych przepisów prawa. Sąd nakazał odnieść się organowi do dowodu złożonego przez skarżącego do akt, z którego wywodzi, iż różnica między minimalną odległością spornego obiektu od granicy z nieruchomością skarżącego wynosi od 3 do 9 cm.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy PINB decyzją z 21 marca 2011 r. nałożył na Z. Z. obowiązek sporządzenia i przedstawienia, w terminie do 30 czerwca 2011 r., projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, związanych z rozbudową budynku mieszkalnego na działce nr [...], realizowanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją organu drugiej instancji z 28 kwietnia 2011 r., ze względu na nieprawidłowe doręczenie decyzji stronie – B. B., którą reprezentował pełnomocnik. Ponadto organ zwrócił uwagę na konieczność jednoznacznego ustalenia rzeczywistej odległości rozbudowy od granicy działek na podstawie pomiaru dokonanego np. przez służbę geodezyjną.

W dniu 12 lipca 2011 r. przeprowadzono dodatkowe oględziny na terenie działki nr [...], podczas których ustalono, że pomimo funkcjonującego w obrocie prawnym postanowienia z 16 czerwca 2003 r. o wstrzymaniu budowy inwestor prowadził roboty budowlane przy rozbudowywanym budynku mieszkalnym obejmujące: położenie tynków do wysokości I piętra, wymianę stolarki okiennej z drewnianej na PCV na poziomie parteru, utwardzenie terenu z kostki brukowej wokół przedmiotowego budynku. Organ pierwszej instancji ustalił, że utwardzenie terenu na działce nastąpiło na podstawie zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej dokonanego 24 sierpnia 2009 r. W konsekwencji tych ustaleń Powiatowy Inspektor decyzją z 12 sierpnia 2011 r. nakazał inwestorowi doprowadzenie do stanu poprzedniego rozbudowywanego budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...], w związku z wykonywaniem robót po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu budowy w zakresie wykonania tynków zewnętrznych do wysokości I piętra oraz wymiany stolarki okiennej na parterze (postanowieniem z 16 czerwca 2003 r., nr PINB/7141/36/2/03). Decyzja ta została uchylona decyzją WINB z 19 grudnia 2011 r., który jednocześnie nakazał Z. Z. doprowadzenie rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego poprzez: skucie tynków na ścianie zewnętrznej zachodniej i na murku schodów zewnętrznych - w kondygnacji parteru; zdemontowanie stolarki okiennej z PCV w dwóch otworach okiennych w ścianie północnej i jednego w ścianie zachodniej – w kondygnacji parteru ww. obiektu. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 52/12, oddalił skargę Z. Z. na ww. decyzję organu odwoławczego z 19 grudnia 2011 r.

Na podstawie przeprowadzonych czynności kontrolnych organ pierwszej instancji stwierdził, że obowiązek doprowadzenia rozbudowy budynku do stanu poprzedniego, wynikający z decyzji WINB z 19 grudnia 2011 r. został wykonany.

Decyzją z 28 sierpnia 2017 r. PINB, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do 30 listopada 2017 r. trzech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego na działce nr [...], realizowanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji Prezydenta Miasta Starogard Gdański - pozwolenie na budowę z 10 maja 1999 r. oraz zawierającego zakres prac niezbędnych do doprowadzenia ww. rozbudowy do stanu z przepisami, w szczególności do zgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

WINB, po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją nr WOP.7721.217.2017.AM z 5 stycznia 2018 r. uchylił opisaną wyżej decyzję w całości oraz nałożył na Pana Z. Z. obowiązek wyeliminowania z rozbudowy budynku mieszkalnego, realizowanej na działce nr [...] obr. [...] przy ul. D. w Starogardzie Gdańskim, mieszkań w ilości przekraczającej wskazany normatyw dla zabudowy jednorodzinnej i obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (trzy egzemplarze), uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, polegających na rozbudowie ww. budynku mieszkalnego w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem – w terminie do 31 sierpnia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 101/18 uchylił decyzję WINB z 5 stycznia 2018 r., i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 28 sierpnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2137/18 oddalił zaś skargę kasacyjną od ww. wyroku.

Następnie, PINB decyzją z 28 grudnia 2021 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, nałożył na Z. Z. obowiązek sporządzenia i przedstawienia trzech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym nr [..] przy ul. D. w Starogardzie Gdańskim, realizowanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji Prezydenta Miasta Starogard Gdański – pozwolenie na budowę z 10 maja 1999 r. oraz obowiązek wykonania, pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, wymienionych w sentencji decyzji robót w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez wyeliminowanie z rozbudowy niezgodności z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – w terminie do 30 czerwca 2022 r. Do nałożonych obowiązków należało:

- wykonanie rozbiórki części budynku mieszkalnego do wysokości stropu nad I piętrem z zachowaniem muru ogniowego od strony działki sąsiedniej nr [...] na wysokość około 120 cm, mierzoną od stropu nad I piętrem przedmiotowego budynku usytuowanego na działce nr 1;

- zabezpieczenie pozostawionego muru ogniowego poprzez wykonanie obróbek blacharskich, zgodnie ze sztuką budowlaną;

- wykonanie zabezpieczenia stropu nad 1 piętrem przed niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych, do czasu wykonania właściwej konstrukcji dachu wraz z pokryciem.

W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał, że zgodnie z wiążącym stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (według uzasadnienia wyroku z 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 101/18): "przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji, uwzględniając rzeczywisty stan robót budowlanych wykonanych przez inwestora, winien w świetle całokształtu aktualnie obowiązujących przepisów prawa, w tym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, Prawa budowlanego oraz przepisów techniczno-budowlanych, ocenić, czy istnieje możliwość doprowadzenia dotychczas wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, a jeśli istnieje, to jaki zakres robót jest niezbędny do tego, ażeby tą zgodność z prawem przywrócić, również w zakresie poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Należy przy tym pamiętać, że określone obowiązki mają służyć temu, ażeby doprowadzić budynek do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie finalizowania procedury naprawczej. W tym zakresie przepisy prawa nie przewidują jakichkolwiek wyjątków, które uzasadniałyby zastosowanie dyspozycji przepisów rozporządzenia z 1994 r., które zastosował wadliwie organ odwoławczy, czy postanowień poprzednio obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, do których w skardze odwoływali się skarżący. W przeciwnej sytuacji inwestor, który dopuścił się realizacji inwestycji z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego, czym naruszył obowiązujący porządek prawny, byłby w korzystniejszej sytuacji prawnej niż inwestor wykonujący aktualnie roboty budowlane i poddający się reżimowi obowiązujących przepisów".

W ocenie organu I instancji wzniesiony obiekt narusza aktualnie obowiązujące przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Starogard Gdański, przyjętego uchwałą nr LXIII/547/2010 Rady Miasta Starogard Gdański z 28 października 2010 r., ponieważ nie jest zharmonizowany z sąsiedztwem, najbliższym otoczeniem.

W związku z powyższym, kierując się potrzebą doprowadzenia rozbudowy do stanu zgodnego z prawem, według organu I instancji, zasadnym było wydanie nakazu wykonania rozbiórki budynku do wysokości stropu nad I piętrem w celu wyeliminowania niezgodności z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego oraz złożenie projektu budowlanego zamiennego w związku z realizacją budowy w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z 10 maja 1999 r. Za wydaniem nakazu częściowej rozbiórki budynku przemawiało również to, że powierzchnia oraz wysokość pomieszczeń znajdujących się na poddaszu analizowanego budynku, pozwalają na wydzielenie trzeciego mieszkania, a więc budynek przestałby być jednorodzinnym, co stanowiłoby naruszenie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Odnosząc się do kwestii odległości ww. rozbudowy od działki nr [...] wskazywanej jako mniejsza niż 3 metry od 2 do 3 cm (ścianą bez okien), co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu w postaci opinii T. K., PINB zajął stanowisko, że różnica ta stanowi dopuszczalny błąd pomiarowy. Organ I instancji stwierdził również w tej kwestii, że § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) określa, że sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych), dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Starogard Gdański dopuszczają sytuowanie budynków bezpośrednio na granicy sąsiednich działek lub w odległości 1,5 m od niej, zatem zmniejszenie odległości 3 m od tej granicy o 4 cm i 10 cm - według organu I instancji – nie powinno mieć, ze względu na aspekt społeczny, skutku prawnego.

Wobec wniesienia odwołania przez B. B. i S. B. oraz Z. Z. decyzją z 17 marca 2022 r. WINB uchylił decyzję PINB z 28 grudnia 2021 r. w zakresie dotyczącym terminu wykonania nałożonych obowiązków, wyznaczając nowy termin do 31 października 2022 r., jednocześnie utrzymując decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie w mocy.

Na wstępie organ odwoławczy zaznaczył, że był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach sądów, tj. w wyrokach WSA w Gdańsku: z 8 lutego 2006 r., II SA/Gd 1506/03, z 18 listopada 2010 r., II SA/Gd 30/10, z 18 kwietnia 2018 r., II SA/Gd 101/18 oraz wyroku NSA z 24 września 2018 r., II OSK 2137/18.

W ocenie organu II instancji, PINB prawidłowo określił zakres wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia ww. budynku do stanu zgodnego z prawem – w tym przede wszystkim, wobec wiążących wyroków sądów administracyjnych, z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – w celu eliminacji stwierdzonych naruszeń przepisów łącznie z obowiązkiem sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

Jak wskazał organ, wykonanie rozbiórki części ww. budynku mieszkalnego do wysokości stropu nad I piętrem z zachowaniem muru ogniowego od strony działki sąsiedniej nr [...] (na wysokość około 120 cm, mierzoną od stropu nad I piętrem przedmiotowego budynku usytuowanego na działce nr [...]) ma na celu usunięcie niezgodnych z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego parametrów dachu i dysharmonii jego wyglądu z sąsiednią zabudową, jak również spełnienie wymogów według obowiązujących przepisów ustawy Prawo budowlane dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego (art. 3 pkt 2a) jako budynku służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiącego konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.

Natomiast zabezpieczenie pozostawionego muru ogniowego (zgodnie ze sztuką budowlaną) poprzez wykonanie obróbek blacharskich oraz wykonanie zabezpieczenia stropu nad I piętrem przed niekorzystnym wpływem warunków atmosferycznych, do czasu wykonania właściwej konstrukcji dachu wraz z pokryciem, ma na celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska w toku dalszego postępowania w związku z obowiązkiem sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Taki sam cel ma zastrzeżenie w kwestii wykonania ww. robót pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.

Mając na uwadze upływ części wyznaczonego terminu w toku postępowania odwoławczego (uwzględniając zarówno zakres koniecznych do wykonania w przedmiotowej sprawie robót budowlanych, jak i obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego), organ II instancji postanowił wyznaczyć nowy termin wykonania nałożonych obowiązków.

Odnosząc się do odwołania B. B. i S.B. organ dodatkowo wyjaśnił, że nakaz rozbiórki całego obiektu budowlanego lub jego części, objętego decyzją – pozwolenie na budowę może zostać wydany jedynie wówczas, gdy wykluczona jest możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych – stwierdzonych istotnych odstępstw – do stanu zgodnego z prawem. Na etapie wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, tzn. w trybie zastrzeżonym dla stwierdzonych istotnych odstępstw – nakaz rozbiórki może dotyczyć tylko tych części obiektu, które nie mogą zostać ujęte w projekcie budowlanym zamiennym jako możliwe do doprowadzenia do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa. Tryb art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane został wskazany w ww. wyrokach sądów administracyjnych jako właściwy dla oceny niniejszej sprawy. Ponadto, organ nie znalazł podstaw do odrębnego wystąpienia o ponowne przystąpienie prokuratora do postępowania. Zgodnie z art. 183 § 1 k.p.a. prokuratorowi służy prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem.

S. B. i B. B. wnieśli skargę na opisaną wyżej decyzję organu II instancji jako wydaną z naruszeniem ustawy Prawo budowlane oraz przepisów k.p.a. i naruszającej zarówno interes publiczny, jak i skarżących. Skarżący wnieśli o wydanie decyzji o rozbiórce samowoli budowlanej, z doprowadzeniem do stanu zgodności z prawem, tj. do stanu przed rozbudową z podaniem daty wykonania i zakończenia robót oraz o złożenie wniosku do Prokuratury Okręgowej w Gdańsku o ponowne wstąpienie jako czynnik społeczny do postępowania celem nadzoru do czasu zakończenia ostateczną decyzją oraz wykonania rozbiórki samowoli budowlanej do stanu zgodności z prawem.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ I instancji niezasadnie wskazuje, że przedmiotem postępowania jest dom jednorodzinny z jednym mieszkaniem na parterze oraz jednym na piętrze. Z akt postępowania wynika zaś, że jest to budynek wielorodzinny, w którym znajdują się 3 mieszkania na parterze, 3 mieszkania na piętrze, które są użytkowane, a ponadto można domniemywać, że na niewykończonym 2 piętrze również powstałyby 3 mieszkania. Nałożenie przez organ obowiązku rozbiórki jedynie drugiej kondygnacji powoduje, że budynek dalej posiada 6 mieszkań i zaliczany jest jako budynek wielorodzinny, co narusza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Ponadto, w ocenie skarżących organ I instancji w sposób nieuprawniony oparł swoje ustalenia na opracowaniu oceny zgodności rzeczywistego stanu wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania planu przestrzennego sporządzonej przez urbanistę, która to nie może stanowić uzasadnienia decyzji o pozwoleniu na budowę.

Skarżący wskazali, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego nie uwzględnił faktów oraz okoliczności stanu samowoli budowlanej sprzed wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 kwietnia 2018 r., II SA/Gd 101/18, pomijając całkowicie ustalenia które są istotne dla wydania decyzji.

W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W przeprowadzonym postępowaniu Sąd badał zgodność z prawem decyzji WINB z 17 marca 2022 r., którą w pkt 1 uchylono decyzję PINB z 28 grudnia 2021 r. w zakresie dotyczącym terminu wykonania nałożonych obowiązków, wyznaczając termin do 31 października 2022 r., zaś w pkt 2 orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji w pozostałym zakresie.

W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie mają, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, wydane w niniejszej sprawie wyroki sądów administracyjnych pierwszej i drugiej instancji: z 8 lutego 2006 r. (II SA/Gd 1506/03), z 18 listopada 2010 r. (II SA/Gd 30/10), z 18 kwietnia 2018 r. (II SA/Gd 101/18), wobec którego oddalono skargę kasacyjną z wyroku NSA z 24 września 2019 r. (II OSK 2137/18). Wyrażone w tych wyrokach stanowisko jest wiążące dla organów i Sądu orzekającego obecnie w niniejszym składzie, a to ze względu na treść art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wśród wiążących wskazań, wynikających z ww. orzeczeń, mających wpływ na treść zapadłych w sprawie decyzji należy wymienić:

1) wskazanie, w wyroku WSA w Gdańsku z 18 listopada 2010 r. (II SA/Gd 30/10), podstawy prawnej w zakresie trybu postępowania naprawczego, który winien mieć zastosowanie w sprawie, tj. art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym), z uwzględnieniem art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), z którego wynika konieczność stosowania w niniejszej sprawie przepisów Prawa budowlanego obowiązujących przed 19 września 2020 r. (tj. przepisów dotychczasowych w rozumieniu powołanej ustawy nowelizującej);

2) identyfikacja i ocena zaistniałych na skutek realizacji rozbudowy na działce nr [...] odstępstw od decyzji z 10 maja 1999 r. udzielającej Z. Z. pozwolenia na budowę jako istotnych w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, gdyż obejmujących odstępstwa w zakresie kubatury, powierzchni zabudowy, długości, wysokości, liczby mieszkań i zamierzonego sposobu użytkowania obiektu (wyrok WSA w Gdańsku z 18 kwietnia 2018 r.);

3) orzeczenie o obowiązkach mających na celu doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem na podstawie całokształtu aktualnych w dacie podejmowania rozstrzygnięć naprawczych przepisów prawa (Prawa budowlanego, planowania przestrzennego, prawa miejscowego, przepisów techniczno – budowlanych), a nie np. obowiązujących w dacie wydania pierwotnego pozwolenia na budowę (wyrok WSA w Gdańsku z 18 listopada 2010 r., wyrok WSA w Gdańsku z 18 kwietnia 2018 r.). W tym zakresie organy winny dokonać oceny, czy istnieje możliwość doprowadzenia dotychczas wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, a jeśli tak – to jaki zakres robót jest niezbędny, aby tą zgodność z prawem przywrócić, również uwzględniając konieczność poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, regulujący procedurę naprawczą dotyczącą przypadków innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 50 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Stosownie do art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Zgodnie z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Natomiast w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Na mocy art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że inwestorowi Z. Z. decyzją z 10 maja 1999 r. udzielono pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr [...] (obecnie [...]) przy ul. D. w Starogardzie Gdańskim. Z dołączonego do pozwolenia na budowę planu zagospodarowania działki objętej przedmiotową inwestycją wynikały parametry planowanej zabudowy oraz jej dokładne usytuowanie względem działek sąsiednich, w tym względem działki nr [...], będącej własnością skarżących. Natomiast z opisu technicznego załączonego do projektu rozbudowy wynikało, że obejmować ona miała nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego i istniejących fundamentów oraz połączenie ich w jedną całość łącznikiem komunikacyjnym. Projektowana przebudowa przewidywała w parterze 2 pokoje mieszkalne i na poddaszu 2 pokoje, kuchnię, łazienkę i hall.

Z ustaleń faktycznych poczynionych w niniejszej sprawie, m.in. na podstawie protokołu oględzin z 27 października 2010 r., zaktualizowanych w protokole oględzin i inwentaryzacji nieruchomości z 10 maja 2021 r., wynikały parametry rozbudowanego obiektu, które wynosiły: długość 10,55 m, szerokość 9,25 m, wysokość ściany budynku przy granicy z sąsiednią, zabudowaną do tej granicy działką 8,87 m. Potwierdzono, że wykonano parter, składający się z 4 pokoi, kuchni, łazienki i holu, piętro (obecnie nieużytkowany lokal mieszkalny o układzie jak na parterze; wejście do tego lokalu zapewniono zewnętrznymi schodami) i poddasze użytkowe bez dostępu z uwagi na brak schodów wejściowych. Prawdopodobny dostęp do pomieszczeń na poddaszu jest z lokalu mieszkalnego na piętrze. Pomieszczenie strychu ma średnią wysokość 2,4 m. Organy ustaliły, że obecnie w ww. budynku mieszkalnym znajdują się dwa odrębne mieszkania. Porównanie powyższych danych z projektem budowlanym rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...], zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta Starogardu Gdańskiego z 10 maja 1999 r. o pozwoleniu na budowę potwierdziło, że w omawianym przypadku wystąpiła przesłanka wykonywania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Bezsporny zakres odstąpienia obejmuje następujące parametry budynku: kubaturę, powierzchnię zabudowy, długość i wysokość. Ustalono, że zmiany obejmowały również wykonanie wejścia na wyższe kondygnacje, co zmieniło obrys budynku i jego architekturę.

W tych okolicznościach, oceniając stwierdzony stan faktyczny w zakresie rozbudowy, przy uwzględnieniu zapadłych w sprawie wyroków sądów administracyjnych, dokonujących ich oceny prawnej, organy prawidłowo uznały, że realizując roboty budowlane inwestor naruszył warunki zatwierdzonego projektu budowlanego i udzielonego pozwolenia na budowę, dopuszczając się istotnych odstępstw. Podstawowym zadaniem organów, w świetle wytycznych wynikających z wyroku WSA w Gdańsku z 18 kwietnia 2018 r., było więc ustalenie, czy istotne odstępstwa od projektu budowlanego mogą podlegać legalizacji wyłącznie w drodze sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i jego późniejszego zatwierdzenia przez organ, czy też, w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i zaakceptowania inwestycji zrealizowanej, istnieje konieczność wykonania przez inwestora określonych czynności lub robót budowlanych. Innymi słowy, w decyzji określonej w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, organ może nałożyć na inwestora obowiązek zarówno przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, jak również - w razie konieczności - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jak stwierdził to Sąd w wyroku z 18 kwietnia 2018 r., zobowiązując inwestora do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a w razie potrzeby wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, organ obowiązany jest więc stwierdzić, iż doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem jest możliwe.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organy w sposób prawidłowo zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, interpretowany w sposób określony w wyrokach zapadłych w toku niniejszego postępowania, co znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji PINB z 28 grudnia 2021 r., nakładającej na Z. Z. obowiązki naprawcze określonej treści, tj. w punkcie 1 decyzji - obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego dotychczas wykonane roboty budowlane w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w decyzji z 10 maja 1999 r. oraz - określone w punkcie 2 tej decyzji – obowiązki wykonania określonych robót budowlanych, w tym rozbiórki części budynku mieszkalnego do wysokości stropu nad I piętrem na wysokości około 120 cm mierzonej od stropu nad I piętrem, które znajdują swoje źródło w sprzeczności wykonanej rozbudowy z przepisami Prawa budowlanego – art. 3 pkt 2a i prawa miejscowego, tj. uchwały Rady Miasta Starogard Gdański z 28 października 2010 r. w sprawie uchwalenia Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Starogard Gdański (Dz. Urz. Woj. Pom. Nr 161, poz. 3268 z 20 grudnia 2010 r., dalej jako plan miejscowy).

Jak wynika z akt sprawy, będący przedmiotem postępowania budynek znajduje się na działce nr [...] w Starogardzie Gdańskim, która sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...], na której również znajduje się parterowy budynek mieszkalny, podobnie jak na działkach: nr [...] (zabudowa obiektem dwukondygnacyjnym przylegającym ścianą do budynku będącego przedmiotem postępowania – por. zdjęcia w aktach organu II instancji), [...] i [...] (obie działki zbudowane obiektami parterowymi) i [...]. Budynek na działce nr [...], jak wynika z oględzin nieruchomości, jest obiektem o trzech kondygnacjach nadziemnych i wysokości około 9 m, w przeciwieństwie do zabudowań sąsiednich, które nie przekraczają dwóch kondygnacji.

Biorąc pod uwagę przepisy ww. planu miejscowego działka nr [...] znajduje się w jednostce planistycznej oznaczonej symbolem A.99.MN.2, na której zgodnie z ustaleniami ogólnymi przewidziano zabudowę mieszkaniową jednorodzinną – opisaną jako "zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wolnostojąca, bliźniacza lub szeregowa, forma zabudowy według ustaleń szczegółowych planu. Dopuszczona została jako funkcja uzupełniająca – usługi nieuciążliwe towarzyszące zabudowie mieszkaniowej" (...). W zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego w przepisach ogólnych planu, w § 7 ust. 6 przewiduje się, że "dla istniejącej w dniu uchwalenia planu zabudowy dopuszcza się zachowanie gabarytów, wysokości, formy zabudowy, dopuszcza się zmianę geometrii (kształtu) dachu pod warunkami zapisanymi w ustaleniach szczegółowych dla poszczególnych terenów. Dopuszcza się rozbudowę, nadbudowę i przebudowę istniejących budynków pod warunkiem spełnienia wymagań określonych dla danego terenu w ustaleniach szczegółowych zgodnie z Rozdziałem 3 § 15 – 22". Szczegółowe ustalenia planu, dotyczące zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w jednostce A.99.MN.2, wynikające z § 15 ust. 49 planu przewidują m. in.:

- w pkt 2 lit. a) - dla nowej zabudowy w obrębie istniejących zespołów zabudowy mieszkaniowej: ustala się linie zabudowy będące kontynuacją linii zabudowy budynków wzdłuż ulicy; wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej jej gzymsu lub attyki wyznacza się jako przedłużenie tych krawędzi odpowiednio do istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich, geometria dachu (kąt nachylenia, wysokość głównej kalenicy i kierunek położenia kalenicy względem frontu działki) odpowiednio do zabudowy sąsiedniej, nakaz stosowania jednorodnego charakteru architektonicznego (obejmuje on gabaryty budynków geometrię dachu, kolorystykę),

- pkt 2 lit. b) - dla działek zabudowanych w dniu uchwalania planu przy sytuowaniu zabudowy uzupełniającej dopuszcza się sytuowanie budynków bezpośrednio na granicy działek lub w odległości 1,5 m od granic działek sąsiednich;

- w pkt 6 - parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym linie zabudowy, gabaryty obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy: a) linie zabudowy jak na rysunku planu, a od pozostałych dróg wg przepisów odrębnych, b) dopuszczalny procent powierzchni zabudowy – do 50%, c) wysokość zabudowy dla budynków głównych do 10,5 m, maksymalnie 3 kondygnacje nadziemne, a dla obiektów towarzyszących - wysokość do 6 m, maksymalnie 2 kondygnacje nadziemne, d) geometria dachów - zharmonizowane z zabudową istniejącą, zgodnie z zasadą podaną w pkt 2; e) nakaz utrzymania powierzchni biologicznie czynnej na co najmniej 30% powierzchni działki.

Z perspektywy art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i zidentyfikowanego stanu faktycznego w zakresie rozbudowy budynku na działce nr [...] organy prawidłowo uznały, że doprowadzenie wykonanych z istotnymi odstępstwami od decyzji o pozwoleniu na budowę robót do stanu zgodnego z prawem jest możliwe, przy czym może to nastąpić poprzez zobowiązanie inwestora do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Określając powyższe obowiązki organy dokonały wykładni przepisów prawa, w tym w szczególności - miejscowego, która zdaniem sądu jest prawidłowa. Mianowicie, dokonując wykładni powyższych przepisów planu miejscowego organy uznały, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie powołany wyżej § 15 ust. 49 pkt 2 lit. a) planu mający zastosowanie do nowej zabudowy, którą jest również rozbudowa obiektu budowlanego, w obrębie istniejących zespołów zabudowy mieszkaniowej, zgodnie z którym wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej jej gzymsu lub attyki wyznacza się jako przedłużenie tych krawędzi odpowiednio do istniejącej zabudowy na działkach sąsiednich, geometria dachu (kąt nachylenia, wysokość głównej kalenicy i kierunek położenia kalenicy względem frontu działki) odpowiednio do zabudowy sąsiedniej. Z przepisu tego organy wywiodły konieczność realizacji robót budowlanych związanych z nową zabudową w sposób nawiązujący do formy zabudowy istniejącej na działkach sąsiednich, w szczególności w zakresie jej wysokości i geometrii dachu. W konsekwencji, będący przedmiotem oceny budynek, z perspektywy ww. przepisów w obecnym kształcie nie mógł zostać zaakceptowany, gdyż w bezpośrednim sąsiedztwie, jak wskazano powyżej, znajdują się budynki o wysokości maksymalnie do dwóch kondygnacji nadziemnych z dachami płaskimi, pośród których budynek na działce nr [...] o trzech kondygnacjach nadziemnych, istotnie się wyróżnia, naruszając powołane przepisy dotyczące wymogu harmonijnej zabudowy. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę również wnioski wynikające ze znajdującej się w aktach sprawy "Oceny zgodności rzeczywistego stanu wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego" autorstwa mgr inż. arch. M. K. – S., dokonana wykładnia przepisów prawa miejscowego jest prawidłowa i nie można jej przypisać znamion dowolności. Powyższe oznacza, że w celu dostosowania rozbudowy do stanu zgodnego z przepisami prawa miejscowego, uzasadnione jest orzeczenie o częściowej rozbiórce budynku mieszkalnego na działce nr [...], obejmującej część budynku do wysokości stropu nad I piętrem na wysokości około 120 cm. Jak wynika z akt sprawy (zdjęcia w aktach organu odwoławczego) wskazana wysokość 120 cm od poziomu stropu nad I piętrem budynku i wynika z oszacowania wysokości przylegającego budynku na działce nr [...]. To zatem ten budynek jest zasadniczym wzorcem dla realizacji wymogu harmonijnej zabudowy, wynikającego z planu, a odnoszącego się do wysokości zabudowy. Nie mają racji skarżący, w świetle powołanych wyżej przepisów prawa miejscowego, oczekując harmonizacji budynku na działce nr [...] w taki sposób, by stanowił on lustrzane odbicie budynku na działce nr [...]. Plan miejscowy formułuje bowiem wymóg harmonizacji w odniesieniu do wysokości zabudowy, a nie jej form i gabarytów. Z kolei, nakładając obowiązek zabezpieczenia muru ogniowego i stropu nad I piętrem do czasu wykonania właściwej konstrukcji dachu wraz z pokryciem, organy uwzględniły konieczność zminimalizowania możliwości uszkodzenia przyległego budynku, w tym jego dachu i kominów.

W ocenie Sądu, również prawidłowo organy oceniły, jako dopuszczone w przepisach prawa miejscowego (§ 15 ust. 49 pkt 2 lit. b) i w konsekwencji – na gruncie § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm., dalej jako rozporządzenie) zbliżenie rozbudowanego budynku na odległość mniejszą niż 3 m do działki nr [...] ścianą bez okien. Przepisy prawa miejscowego dopuszczają sytuowanie budynków bezpośrednio na granicy sąsiednich działek lub w odległości 1,5 m. W konsekwencji, zbliżenie ocenianego budynku o 4 do 10 cm ponad wynikającą z warunków technicznych odległość 3 m do granicy działki sąsiedniej, także w tym aspekcie ocenić należy jako dopuszczalną i nieistotną.

Należy również wskazać, odnosząc się do twierdzeń skargi o kwalifikacji istniejącego budynku na działce nr [...] jako wielorodzinnego, że w świetle ustaleń wynikających z oględzin nieruchomości z 10 maja 2021 r., twierdzenia te są wadliwe. Z oględzin tych wynika, że w budynku znajdują się dwa lokale mieszkalne – na parterze i na pierwszej kondygnacji, zaś poddasze użytkowe nie jest użytkowane. W świetle definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego wynikającej z art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego jest to budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Brak jest jakichkolwiek podstaw, by w świetle poczynionych przez organy ustaleń w trakcie oględzin nieruchomości uznać, że budynek na działce nr [...] obecnie nie spełnia ww. kryteriów zakwalifikowania jako budynku mieszkalnego jednorodzinnego ze względu na fakt wyodrębnienia więcej niż dwóch lokali mieszkalnych. Nie ma zarazem racji organ I instancji, uzasadniając nałożony w decyzji nakaz częściowej rozbiórki w zakresie trzeciej kondygnacji nadziemnej (poddasza) możliwością wydzielenia na niej trzeciego mieszkania. W postępowaniu administracyjnym ocenie podlegają fakty, a nie hipotezy. Ewentualna realizacja przez inwestora trzeciego lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym mogłaby stać się przedmiotem oceny organów nadzoru budowlanego, lecz tylko wówczas, gdyby faktycznie nastąpiło, co jak wskazano powyżej, obecnie nie ma miejsca.

Nieuzasadnione i bez wpływu na wynik niniejszego postępowania jest oczekiwanie skarżących, by organ odwoławczy wystąpił do Prokuratora Okręgowego o wstąpienie do niniejszego postępowania, tym bardziej - że jak sami skarżący to wskazują – Prokurator Okręgowy brał udział już w niniejszym postępowaniu, nadzorując jego przebieg. Zgodnie z art. 183 § 1 i 2 k.p.a. prokuratorowi służy prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem. Organ administracji publicznej zawiadamia prokuratora o wszczęciu postępowania oraz o toczącym się postępowaniu w każdym przypadku, gdy uzna udział prokuratora w postępowaniu za potrzebny (§ 2 art. 183 k.p.a.). Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów uznać należy, że prokurator ma wiedzę o toczącym się postępowaniu w niniejszej sprawie, skoro brał w niej udział. Bezcelowe jest zatem ponowne informowanie go o tym fakcie. Co więcej, mając wiedzę o toczącym się postępowaniu, prokurator ma prawo na każdym jej etapie wziąć w niej udział. Również skarżący mogą zwrócić się do prokuratora z prośbą o wzięcie udziału w postępowaniu, czy też jego dalszą w nim aktywność, jeśli oceniają ją w nim jako konieczną, bowiem żaden przepis prawa nie wyklucza inicjatywy stron postępowania w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwrot kosztów dojazdu wskazać należy, że na podstawie art. 200 ww. ustawy zwrot kosztów należy się skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi, co a contrario oznacza, że w sytuacji jej oddalenia - brak jest podstaw do takiego zwrotu.