Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2944/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędziowie NSA Maria Myślińska (spr.) Urszula Raczkiewicz Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Toruniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2005 r. sygn. akt 3 I SA/Wr 445/03 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Toruniu na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 3 stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od [...] Spółki z o.o. w Toruniu na rzecz Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu 120 zł. (sto dwadzieścia zł.) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 lipca 2005 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 445/03 oddalił skargę [...] Spółka z o.o. w Toruniu na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 3 stycznia 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 5 września 2002 r. [...] Spółka z o.o. wystąpiła do Dyrektora Urzędu Celnego we Wrocławiu na podstawie art. 248 Kodeksu celnego o zwrot cła argumentując, iż objęte procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszeń celnych [...] z dnia 8 sierpnia 2002 r., 161000/00/008195 z dnia 12 sierpnia 2002 r. i [...] z dnia 19 sierpnia 2002 r. wyroby cukiernicze – batoniki [...], [...] zostają zwrócone za granicę, gdyż zagraniczny dostawca – firma [...] – nie mógł wywiązać się z kontraktu ilościowego na dostawę całości zamawianych artykułów z uwagi na powódź, jaka nawiedziła Czechy w lipcu 2002 r. Spółka dodała, że zwrot towarów został z firmą czeską uzgodniony.

Decyzją z dnia 22 października 2002 r. Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu odmówił zwrotu cła uznając, że nie zostały spełnione warunki określone w art. 248 Kodeksu celnego, a w szczególności przywiezione towary nie były wadliwe, jak też nie zaistniała sytuacja, by w chwili dokonania zgłoszenia celnego, były one niezgodne z warunkami kontraktu.

Na skutek złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu decyzją z dnia 3 stycznia 2003 r. Nr [...]utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy nie wynikało, by przywiezione wyroby cukiernicze były wadliwe oraz że w momencie dokonania zgłoszenia celnego sprowadzone towary były zgodne z warunkami kontraktów nr [...] i [...], zawartych przez skarżącą Spółkę z firmą [...]., na mocy których zagraniczny partner miał dostarczyć Spółce 125.000 kartonów batoników [...] i 125.000 kartonów batoników [...]. Kontrakty obowiązywały od dnia 15 maja 2002 r., nie określały natomiast końcowej daty obowiązywania, daty do jakiej przedmiotowe towary miały być stronie polskiej dostarczone, wskazania ile dostaw powinno nastąpić oraz ile kartonów powinno być w każdej dostawie. W ocenie organu II instancji, tak sformułowane kontrakty dawały firmie czeskiej pełną dowolność, co do terminu i ilości przesyłanych towarów w poszczególnych dostawach, ograniczając ją jedynie ogólną ilością zamówienia i datą początkową obowiązywania kontraktu. Skoro kontrakty te nie zawierały dodatkowych warunków dostaw, nie można twierdzić, że sprowadzone towary w chwili dokonania zgłoszenia celnego były niezgodne z ich warunkami, a tym samym nie zostały spełnione wynikające z treści art. 248 § 1 Kodeksu celnego wymogi warunkujące zwrot cła. Za bezpodstawny uznał także zarzut rozstrzygnięcia przez organ celny materii zastrzeżonej dla sądu cywilnego, tj. interpretacji kontraktów uznając, że do kontraktów odsyła przepis art. 248 Kodeksu celnego, zatem organ musiał dokonać jego analizy.

Oddalając skargę Spółki na powyższą decyzję WSA we Wrocławiu stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu złożenia przez skarżącą stronę wniosku o zwrot cła właściwym do przyjęcia i rozpoznania wniosku był Dyrektor Izby Celnej. Niedewolutywny charakter środka zaskarżenia w sprawach zwrotu cła i przesunięcie tych spraw do rozpoznania w całości przez organ wyższego stopnia wynikało, zdaniem Sądu, ze szczególnej wagi tych postępowań. Tryb ten zbliżony jest do trybów nadzwyczajnych i nie jest - wbrew twierdzeniom skarżącej - ani ewenementem w procedurach administracyjnych, ani pogwałceniem zasad postępowania.

Za bezsporne Sąd uznał okoliczności faktyczne sprawy, natomiast rozbieżności dotyczą prawnej kwalifikacji zaistniałych zdarzeń i ich konsekwencji w świetle obowiązujących przepisów. Sąd I instancji podkreślił, że kwestią zasadniczą dla właściwej oceny zaskarżonej decyzji jest ścisłe rozgraniczenie zasad odpowiedzialności stron za wykonanie umowy, mającej źródło w prawie cywilnym oraz zasad ich odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne (celne), związane z samym faktem wprowadzenia określonego towaru na terytorium RP. Powstanie obowiązków celnych wiąże się z faktem wprowadzenia towarów przywożonych z zagranicy na rynek krajowy, nie zaś z zawarciem umowy, w ramach której towary te są sprowadzane. Bez wpływu na obowiązki celne wynikające z dopuszczenia towarów do obrotu pozostaje, czy odbiorca de facto rozpoczął obrót tymi towarami, lub korzystał z nich w inny sposób.

Sąd I instancji powołując treść przesłanek określonych w art. 248 Kodeksu celnego uznał, że skarżąca kładzie nacisk na ostateczną ocenę kontraktu, stwierdzając iż nie został wykonany, natomiast organ celny oceniając zgodność towaru z warunkami kontraktu, akcentuje periodyczny charakter poszczególnych świadczeń wykonywanych w ramach umowy dostawy i wskazuje, iż w dacie przyjęcia zgłoszenia świadczenie wykonane przez stronę czeską nie było niezgodne z warunkami kontraktu, skoro całość zamówienia w ramach dostawy mogła być realizowana sukcesywnie, a strony nie wskazały w umowie ostatecznej daty jej realizacji.

Sąd I instancji podkreślił, że art. 248 Kodeksu celnego nie uzależnia zwrotu cła od tego czy kontrakt, w ramach którego towar był sprowadzany został w całości wykonany albo czy został wykonany należycie. Są to okoliczności istotne z punktu widzenia odpowiedzialności cywilnej kontrahentów. Powołany przepis w sposób jednoznaczny nakazuje jedynie oceniać "wadliwość towaru lub zgodność towaru z warunkami kontraktu" wyraźnie wskazując, że ocena ta ma się odnosić do stanu rzeczy z momentu przyjęcia zgłoszenia celnego. Zobowiązanie celne nie powstaje ponadto w stosunku do ogólnej ilości towaru sprowadzonego w ramach danej umowy (czy to partiami, czy jednorazowo), ale w odniesieniu do konkretnej ilości, objętej jednym zgłoszeniem celnym. Decyzja o zwrocie lub umorzeniu cła zawsze dotyczy zatem cła wynikającego z konkretnego zgłoszenia celnego. Tym samym ocenie zgodności z warunkami kontraktu podlegał w tej sprawie konkretny towar, objęty konkretnym zgłoszeniem celnym, a nie całkowita jego ilość dostarczona w ramach jednej umowy.

Sąd wskazał, że w odniesieniu do umów mających za przedmiot świadczenia towary oznaczone co do gatunku o zgodności towaru z warunkami kontraktu przesądza zgodność rodzajowa towarów, zgodność co do wymaganej jakości, umówionego producenta lub cech takich, jak np. sposób pakowania lub oznaczenia towarów, a także zgodność co do ilości zamówionego towaru.

W ocenie Sądu I instancji, strony określając jedynie całkowitą wielkość dostawy, nie zakreśliły ostatecznego terminu jej dokonania, ani terminów dla realizacji poszczególnych świadczeń w ramach tej umowy, jak również ilości towarów będących przedmiotem tych świadczeń. W takim więc wypadku każde świadczenie dokonywane przez kontrahenta w czasie trwania umowy, mające za przedmiot umówione towary jest zgodne z umową. Niewykonanie pozostałych świadczeń może skutkować skorzystaniem przez wierzyciela z prawa odstąpienia od umowy na warunkach ustawowych lub umownych, lub dalsze negocjacje co do kontraktu, nie czyni natomiast wykonanych już świadczeń niezgodnymi z umową. Końcowa ocena wykonania umowy nie może w tym wypadku prowadzić do uznania, że towary sprowadzone na podstawie kontraktu, w terminie i ilości zaakceptowanej wówczas przez odbiorcę (jako spełniającej warunki umowy dostawy), nie były w momencie dokonania zgłoszenia celnego zgodne z warunkami kontraktu.

W ocenie Sądu I instancji warunku, jakim jest nieprzyjęcie towaru przez odbiorcę ze względu na jego wadliwość lub niezgodność z warunkami kontraktu, nie można utożsamiać z nieskorzystaniem z towaru, jego zwrotem na skutek późniejszych porozumień stron lub rezygnacji, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn towar stał się później nieprzydatny dla odbiorcy. Zdaniem Sądu, mowa tu o jednostronnej czynności odbiorcy, polegającej na odmowie zaakceptowania świadczenia, która musi nastąpić najpóźniej w momencie przedstawienia mu towaru. Tymczasem w niniejszej sprawie towar dostarczony polskiemu odbiorcy w okresie od 5 do 19 sierpnia został przez niego przyjęty, natomiast jego późniejszy zwrot był efektem porozumienia stron, a dodatkowo nastąpił z inicjatywy eksportera. Okoliczność niewywiązania się jednej ze stron z całości kontraktu rzutuje na jej odpowiedzialność cywilną, w ramach której nie ma przeszkód do uwzględnienia także ewentualnych strat kontrahenta poniesionych na skutek uiszczonych należności publicznoprawnych, co znajduje potwierdzenie w piśmie [...] z dnia 30 sierpnia 2002 r., która deklaruje się pokryć "wszelkie koszty związane z importem i zwrotem batoników", nie ograniczając ich do zwrotu ceny, kosztów transportu czy ubezpieczenia.

Sąd I instancji stwierdził, że w wypadkach, gdy niewykonanie umowy w całości spowodowane było nadzwyczajną przyczyną, za którą żaden z kontrahentów nie ponosił odpowiedzialności, prawo cywilne daje możliwości ochrony interesów obu stron umowy, w myśl przepisu art. 3571 Kodeksu cywilnego. Skoro strony, dysponując instrumentami ustawowymi, umownie ustaliły zasady odpowiedzialności za niewykonanie kontraktu w opisanej sytuacji, brak jest podstaw do przyjęcia, że w odpowiedzialności tej winien partycypować Skarb Państwa. Niedopuszczalne jest bowiem, by o powstaniu lub wygaśnięciu obowiązków celnych decydowała wola stron umowy.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu I instancji, nie znalazł uzasadnienia zarzut skarżącej, iż organ celny złamał zasadę swobodnej oceny dowodów przyjmując, że oświadczenie czeskiego kontrahenta nie wpłynęło na prawo polskiej Spółki do ubiegania się o zwrot cła. Dyrektor Izby Celnej dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym także powyższego dokumentu, właściwie ustalając stan prawny i wynikające z niego obowiązki i prawa strony skarżącej. Również konkluzja, iż warunki kontraktu zostały ostatecznie naruszone, nie pozostaje w sprzeczności z oceną zgodności towaru z warunkami kontraktu w chwili jego przedstawienia na granicy.

Sąd nie zgodził się z zarzutami skargi, iż organy celne przekroczyły swoje kompetencje dokonując oceny treści kontraktu wiążącego spółki polską i czeską. Organy te nie wypowiadały się o prawach i obowiązkach cywilnoprawnych stron umowy, ale oceniły stan prawny sprawy w zakresie niezbędnym do zastosowania norm prawa celnego.

Od powyższego wyroku [...] Spółka z o.o. w Toruniu złożyła skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy przez NSA na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku, zgodnie z art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1250), zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. i uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca Spółka zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię:

1) art. 248 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. 2001 r. Nr 75, poz. 802) przez oczywiście błędne przyjęcie, iż wykonanie kontraktu nastąpiło przez pojedyncze dostawy podczas gdy z istoty umowy zawartej pomiędzy [...] Sp. z o.o., a [...]. wynika, iż dostawy będą dokonywane aż do przewiezienia pełnej ilości wyrobów wskazanych w kontrakcie, wobec czego ocena czy spełnione zostały lub nie warunki kontraktu mogłaby nastąpić dopiero w chwili wykonania go w całości bądź w chwili, w której dokonano dostaw niezgodnie z warunkami kontraktu,

2) art. 248 § 1 Kodeksu celnego przez wadliwe uznanie, iż przyjęcie przez importera części z zamówionego towaru w wypadku, gdy eksporter nie wywiązał się z całości umowy świadczy o tym, iż nie ma podstaw do zwrotu dostarczonego towaru z powodu braku jego zgodności z a odmienne twierdzenia obu stron umowy nie mają żadnego znaczenia w świetle prawa celnego.

II. naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

1) brak rozpatrzenia i rozpoznania wszystkich zarzutów skargi złożonej przez stronę oraz wadliwe uzasadnienie, w szczególności:

a) rażące naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez to, iż WSA nie rozpoznał zarzutu wydania przez Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu we wszystkich sprawach dotyczących wniosków o zwrot cła złożonych przez firmę [...] Sp. z o. o. decyzji negatywnych opartych na z góry przygotowanym schemacie z naruszeniem zasad indywidualnego rozpatrzenia każdej sprawy,

b) rażące naruszenie art. 141 § 4 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez to, iż

WSA wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu błędnie przyjął, iż umowa jest prawidłowo wykonana w chwili dokonania poszczególnych dostaw na terytorium Polski, podczas gdy kontrakt opiewał na ilości znacznie większe. Sąd I instancji pominął okoliczność, że nie były to dostawy jednorazowe, tylko szereg dostaw następujących etapami, a zatem ocenę czy kontrakt jest wykonany co do ilości dostarczonego

towaru czy nie, można było dokonać dopiero z chwilą zaprzestania dostaw, a ostatecznie dopiero z chwilą dokonania ostatniej dostawy, co nigdy nie nastąpiło.

Spółka zarzuciła ponadto rażące naruszenie art. 141 § 4 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez:

2) błędne uznanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż zasada powszechności cła, które jest należne z tytułu przywozu na polski obszar celny towaru znajduje zastosowanie w wypadku, gdy towar jest zwracany przez importera eksporterowi z powodu niezgodności ilości dostarczonych produktów z całkowitą ilością towaru wskazaną w zawartej umowie,

3) błędne uznanie w zaskarżonym wyroku, iż strony nie wskazały w umowie ostatecznej daty jej realizacji, podczas gdy strony nie zawarły takiego postanowienia w treści kontraktu ale z ich oświadczeń jednoznacznie wynika, iż kontrakt mógł być wykonany tylko jako całość, dostawa części zamówionego towaru nie miała dla stron znaczenia,

4) błędne uznanie przez WSA, iż w wypadku kontraktu który jest realizowany w drodze oddzielnych świadczeń — w rozumieniu prawa celnego, nie może być mowy o naruszeniu warunków umowy, mimo że w wyniku poszczególnych dostaw przedmiotowa umowa nie została wykonana w całości,

5) przez to, iż WSA całkowicie pominął i nie odniósł się w wydanym orzeczeniu do faktu, iż importowane produkty posiadają ograniczoną przydatność do spożycia i konkretne dostawy muszą być dokonane w całości w takim terminie, by importer mógł rozpocząć kampanię reklamową mającą na celu promowanie tego produktu,

6) nie uwzględnienie przez WSA treści dokumentów przedstawionych przez stronę skarżącą, tj. oświadczeń obu stron kontraktu wskazujących zgodnie, iż umowa dotycząca dostawy batonów nie została wykonana,

7) przez to, iż WSA całkowicie pominął warunki dostawy, z których to warunków wynika, że żadne roszczenia strony skarżącej przeciwko [...] nie przysługują, gdyż dostawa była dokonana na warunkach EXW Praga,

8) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, sprzecznie z zabezpieczonym materiałem dowodowym za podstawę orzeczenia przez WSA we Wrocławiu, iż zachodzi wadliwość dostawy z warunkami kontraktu w chwili dokonania tej dostawy, w sytuacji gdy o tym czy wadliwość ilościowa istnieje czy też nie, można się dowiedzieć dopiero po zakończeniu ostatniej dostawy, a nie przed tym zdarzeniem,

9) przez błędne stwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia WSA we Wrocławiu, iż zgodnie przepisami prawa celnego cło wymierza się od towaru, który został przywieziony z zagranicy na rynek krajowy, podczas gdy cło wymierza się od towaru, który został wwieziony i pozostaje na polskim obszarze celnym, nigdy zaś od towaru, który został powrotnie wywieziony.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Granice postępowania kasacyjnego wyznaczone są poprzez wskazane w skardze kasacyjnej podstawy skargi. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika z treści art. 183 § 1 p.p.s.a, a wyjątek od tej zasady odnosi się tylko do sytuacji, gdy w sprawie występuje jedna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek wyszczególnionych w przywołanym przepisie art.183 § 2 p.p.s.a.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną wymienia art.174 p.p.s.a. W myśl tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnie to mylne zrekonstruowanie treści normy prawnej zawartej w określonym przepisie, a naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie to błąd polegający na mylnym przyjęciu lub błędnym zanegowaniu związku, jaki zachodzi pomiędzy ustalonymi w postępowaniu administracyjnym faktami a przepisem prawnym. Również druga z ustawowych podstaw skargi kasacyjnej może przybierać takie same formy jak naruszenie prawa materialnego, przy czym w sytuacji posłużenia się tą podstawą kasacyjną strona skarżąca zobligowana jest do wskazania potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy wytkniętym uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. Zważyć, bowiem trzeba, że tylko takie uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności należy zauważyć, iż nie wszystkie zarzuty postawione w skardze kasacyjnej zostały sformułowane w sposób odpowiadający art.174 p.p.s.a. Ta uwaga w szczególności odnosi się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania w zakresie, w którym strona skarżąca zarzuca Sądowi I instancji zarówno naruszenie art.141 § 4 p.p.s.a, jak i naruszenie tego przepisu oraz art.145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Jak już bowiem wcześniej wskazano skuteczne oparcie skargi kasacyjnej na podstawie wymienionej w art.174 pkt 2 p.p.s.a , będzie miało miejsce jedynie wówczas, gdy wytknięte w ramach tej podstawy uchybienie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Kasator winien wykazać, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi związek polegający na tym, że w przypadku gdyby nie uchybiono przepisom postępowania istniałaby hipotetyczna możliwość odmiennego rozstrzygnięcia. Tymczasem strona skarżąca podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego nie naprowadziła żadnych okoliczności wskazujących na istnienie związku pomiędzy wytkniętym uchybieniem Sądu I instancji a wynikiem sprawy sądowoadmnistracyjnej. Ta uwaga odnosi się do wszystkich zarzutów dotyczących naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania.

Zarzuty te, jak już wcześniej wskazano, opierają się na tezie naruszenia przepisu art.141 § 4 p.p.s.a. (zarzut 1a skargi kasacyjnej) lub na naruszeniu tego przepisu

w związku z art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a (zarzuty od 2-9 skargi kasacyjnej).

W przypadku tego pierwszego zarzutu strona skarżąca podnosi, iż Sąd I instancji

w uzasadnieniu orzeczenia zaniechał rozpoznania zarzutu wydania przez Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu we wszystkich sprawach zainicjowanych przez stronę wnioskami o zwrot cła decyzji negatywnych opartych "na z góry przygotowanym schemacie z naruszeniem zasad indywidualnego rozpatrzenia każdej sprawy". Zarzut ten jest oczywiście bezzasadny i to z wielu powodów. Po pierwsze, zaskarżonym orzeczeniem Sąd oddalił skargę na ściśle określoną decyzję rozstrzygającą o odmowie zwrotu cła za towar objęty wyszczególnionym w niej zgłoszeniem celnym i tę decyzję Sąd objął kontrolą. Po wtóre, ani na etapie postępowania administracyjnego ani też w postępowaniu przed Sądem I instancji nie doszło do połączenia spraw o zwrot cła, obejmujących wszystkie zgłoszenia celne towarów dostarczonych przez [...], stąd też nie istniały podstawy weryfikacji przez Sąd tezy o naruszeniu "zasad indywidualnego rozpatrzenia każdej sprawy". Po trzecie, naruszeniem prawa byłaby sytuacja odwrotna niż ta, która według strony skarżącej zaistniała w tej sprawie, a mianowicie, gdyby w identycznym stanie faktycznym i prawnym właściwy organ celny wydał rozstrzygnięcia o różnej treści. To, że występowała zbieżność stanu faktycznego i prawnego w każdej ze spraw jest bezsporne i wiadome Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. połączył do wspólnego rozpoznania wszystkie sprawy ze skarg kasacyjnych strony skarżącej od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oddalających skargi na decyzje Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu o odmowie zwrotu cła. Ponadto zauważyć należy, że z treści art.141 § 4 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji rozpoczął przedstawianie zarzutów skargi właśnie od zarzutu naruszenia zasady indywidualnego rozpoznania sprawy (strona 4 uzasadnienia). To, że następnie nie odniósł się do tego zarzutu, nie stanowiło, z przyczyn uprzednio naprowadzonych, naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a., skoro strona nie przytoczyła żadnych okoliczności mogących wskazywać na hipotetyczny wpływ tego braku odniesienia na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Dlatego ten zarzut skargi kasacyjnej uznać należało za nieusprawiedliwiony.

Kolejne zarzuty skargi kasacyjnej w omawianej grupie zarzutów dotyczą naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Konstrukcja tych zarzutów wskazuje, że autor skargi kasacyjnej upatruje w domniemanych brakach w uzasadnieniu wyroku, naruszenia przepisu regulującego sposób rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Stawiając zarzuty naruszenia przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. strona skarżąca, z pominięciem ich treści, konkluduje, iż "wszystkie wyżej wymienione zarzuty świadczą o tym, iż Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu w sposób rażący naruszył przepisy postępowania, których dochowanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Tymczasem powtarzany w każdym zarzucie naruszenia przepisów postępowania przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera normę nakazująca Sądowi umieścić określone elementy w uzasadnieniu wyroku. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości bądź w części jeżeli Sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, którego działanie zaskarżono. Jeżeli natomiast Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez ten organ to nie może stosować art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. W przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie omawianego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo tego nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Jeżeli natomiast z wyroku wynika, że Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to nie można skutecznie stawiać w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia li tylko tego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd normy prawnej. Inna sytuacja ma miejsce wtedy, gdy składający skargę kasacyjną uważa, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a Sąd kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia bądź tego nie dostrzegł lub zauważając te uchybienia, błędnie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Wówczas strona skarżąca powinna w skardze kasacyjnej wskazać naruszone w toku postępowania toczącego się przed organem administracji publicznej, przepisy regulujące to postępowanie (w tym wypadku ustawy – Ordynacja podatkowa) w powiązaniu z art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W takim przypadku powołanie w skardze kasacyjnej tylko przepisu regulującego sposób rozstrzygnięcia sprawy, jakim jest art.145 p.p.s.a., jest nie wystarczające.

Z uzasadnienia kontrolowanego orzeczenia wynika, iż Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu. Nie mógł zatem zastosować art.145 § 1 pkt1 lit. c p.p.s.a. Wbrew więc twierdzeniu strony skarżącej nie doszło do naruszenia przepisów art.141 § 4 p.p.s.a. oraz art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Godzi się przy tym zauważyć, iż stawiając omawiane zarzuty strona skarżąca kwestionuje ustalenia stanu faktycznego, jak i ocenę dowodów, a także sposób wykładni przepisu prawa materialnego. Nie naprowadza przy tym takich okoliczności, które stosownie do brzmienia omówionych przepisów prawa

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazywałyby na ich naruszenie.

Z kolei zaniechanie wskazania zarówno w petitum skargi kasacyjnej jak i w jej uzasadnieniu konkretnych przepisów ustawy regulującej tryb postępowania przed organem celnym uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu weryfikację poglądu strony skarżącej o "rażącym naruszeniu przepisów postępowania" przez organ administracji publicznej, które to naruszenie rodziłoby po stronie Sądu obowiązek zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy takim bowiem poglądzie strony skarżącej należało skargę kasacyjną oprzeć na zarzucie naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi enumeratywnie w podstawie kasacyjnej przepisami ustawy – Ordynacja podatkowa lub Kodeksu celnego, przy czym powiązanie to powinno wynikać zarówno z treści podstawy, jak i treści uzasadnienia. Ponieważ w skardze kasacyjnej nie wskazano jakiegokolwiek przepisu regulującego tryb postępowania przed organami celnymi Naczelny Sąd Administracyjny skontrolował orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uznał z wyżej naprowadzonych powodów, iż nie doszło do naruszenia tych przepisów.

Oprócz zarzutów naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej postawiono także zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni art. 248 § 1 Kodeksu celnego. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania ostatecznej decyzji będącej następnie przedmiotem skargi przepis ten stanowił, że zwrot lub umorzenie cła może nastąpić również po ustaleniu, iż zarejestrowana kwota cła dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą, ze względu na to, iż w chwili, o której mowa w art. 69 Kodeksu celnego, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Nie uznaje się za towary wadliwe towarów uszkodzonych po ich zwolnieniu. Z kolei art. 248 § 2 Kodeksu celnego wprowadzał dodatkowe warunki, od których spełnienia uzależniony był zwrot lub umorzenie cła. W myśl tego przepisu zwrot lub umorzenie cła, o którym mowa w § 1 są dopuszczalne, gdy towary nie zostały użyte, chyba, że wstępne ich użycie okazało się konieczne do stwierdzenia ich wadliwości lub niezgodności z warunkami kontraktu (pkt.1) oraz towary zostały wywiezione poza polski obszar celny (pkt 2 przywołanego przepisu). W § 4 cytowanego przepisu ustawodawca zawarł przesłankę wyłączającą zwrot cła lub jego umorzenie w stosunku do towarów objętych procedurą odprawy czasowej, a w jego § 5 postanowiono, iż cło jest zwracane lub umarzane na wniosek i wprowadzono termin do jego złożenia. Zacytowanie treści nie tylko przepisu art. 248 § 1 Kodeksu celnego, ale w zasadzie wszystkich jego jednostek redakcyjnych było konieczne, gdyż Sąd I instancji dokonał łącznie wykładni norm prawnych zawartych w art. 248 Kodeksu celnego stwierdzając, że przepis ten określał następujące warunki zwrotu cła:

a/ ustalenie, że zarejestrowana kwota cła dotyczy towarów objętych procedurą celną,

b/ nie przyjęcie towaru przez osobę wprowadzająca,

c/ przyczyną nieprzyjęcia jest: 1/ wadliwość towarów (nie obejmuje uszkodzenia towarów po ich zwolnieniu), 2/ niezgodność towarów z warunkami kontraktu w wyniku którego dokonano ich przywozu

d/ w/w wady towaru muszą istnieć w chwili, o której mowa w art. 69 Kodeksu celnego, tj. w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego

e/ towary te nie mogły zostać użyte (chyba, ze było to konieczne dla stwierdzenia ich wadliwości lub niezgodności z warunkami kontraktu),

f/ towary zostały wywiezione poza polski obszar celny,

g/ towary przed ich zgłoszeniem do dopuszczenia do obrotu nie zostały objęte procedurą odprawy czasowej,

h/ wniosek o zwrot cła należy złożyć przed upływem roku od dnia powiadomienia dłużnika o tym cle.

W świetle przytoczonych wywodów Sądu I instancji odnoszących się do wykładni m.in. art. 248 § 1 Kodeksu celnego, nie można uznać za uzasadniony zarzut mylnego zrekonstruowania treści normy prawnej zawartej w przytoczonym przepisie. Sąd bowiem prawidłowo wyłożył normę prawną zawartą w art. 248 § 1 Kodeksu celnego. Zresztą strona skarżąca stawiając zarzut błędnej wykładni art. 248 § 1 Kodeksu celnego wskazuje raczej na okoliczności związane z niewłaściwym zastosowaniem tego przepisu skoro twierdzi, że przepis ten został naruszony poprzez odmowę zwrotu cła, mimo, iż "wszystkie warunki określone w tym przepisie zostały spełnione", a także eksponując to, że oceny czy umowa została wykonana w sposób prawidłowy.

W rozumieniu art. 248 § 1 Kodeksu celnego, nie można dokonać uwzględniając tylko poszczególne odprawy celne, którymi objęto towar będący tylko częścią zamówienia / kontraktu. Jednakże podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności odnoszące się do kwestii niezgodności ilościowej towaru z warunkami kontraktu dotyczą sfery faktów, a nie właściwego stosowania prawa materialnego czy też jego wykładni.

W rozpoznawanej sprawie najpierw właściwy organ celny, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyjął, że cło, którego zwrotu domagała się strona skarżąca, zostało uiszczone od towaru niewadliwego i zgodnego z warunkami kontraktu. Tych ustaleń nie zakwestionowano skutecznie w skardze kasacyjnej, a to oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest nimi związany. Kwestionowanie ich w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego czy to przez błędną wykładnię przepisu, czy też niewłaściwe jego zastosowanie nie może być skuteczne.

Ponieważ skarga kasacyjna oparta została na nieusprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a. Zasądzając w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu, Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał z uprawnień określonych w art. 207 § 2 p.p.s.a. i odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów w wysokości wyższej niż 120 (sto dwadzieścia) złotych. Stosownie bowiem do treści przywołanego przepisu art. 207 § 2 p.p.s.a. w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Wprowadzając zasadę słuszności ustawodawca nie sprecyzował użytego w niej pojęcia "przypadków szczególnie uzasadnionych" pozostawiając tym samym jego każdorazową ocenę Sądowi. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, biorąc pod uwagę tożsamość problemu prawnego występującą w sprawach połączonych do wspólnego rozpoznania, ale odrębnego wyrokowania, skutkującą między innymi taką samą treścią odpowiedzi na skargi kasacyjne, że zachodzi szczególny przypadek uzasadniający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części wyższej niż minimalna kwota określona w § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radców prawnych ustanowionych z urzędu / Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm./.