Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 349/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 17a, art. 3 pkt 1 lit c tiret 13, art. 3 pkt 16
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

| | |Sygn. akt IV SA/Po 349/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 października 2008 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy P. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 349/08 U Z A S A D N I E N I E

Burmistrz Gminy P. (dalej Burmistrz) decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] września 2006 r.), na podstawie art. 104 kpa, art. 3 pkt 17, art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z "2003 r. nr 228 poz 2255" ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku K. B., odmówił przyznania Wnioskodawczyni dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka M. B., urodzonego [...] grudnia 1988 r.

W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że dnia 11 sierpnia 2006 r. K. B. wniosła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (dalej dodatek). Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 105/05/881 ze zm. - dalej rozporządzenie z 2005 r.), Klientka dołączyła do wniosku niezbędne dokumenty. Dochód w pięcioosobowej rodzinie wynosi 0,00 zł. K. B. wychowuje ze swym konkubentem M. Ś. troje dzieci, przy czym ojcem obu córek jest M. Ś. Klientka nie ma zasądzonych alimentów na M. B., bowiem Jego ojciec nie żyje. Od 1 stycznia 2006 r. obowiązuje art. 3 pkt 17a uśr, dodany przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko- oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany. W świetle przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2006 r., K. B. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a wnioskowany zasiłek nie może być przyznany (k. 14 akt administracyjnych).

Odwołując się od tej decyzji K. B. wskazała, że przyznano Jej jedynie zasiłek rodzinny kwocie 64 zł na syna M. B. Synowi odmówiono "zasiłku alimentacyjnego, który był zasądzony przez Sąd Rejonowy w S." po śmierci ojca T. B. dnia 29 styczna 2003 r., w kwocie 120 zł. Zasiłki, wypłacane przez Urząd Miasta i Gminy w P., były waloryzowane do kwoty 170 zł, a przed wrześniem 2006 r. były wypłacane na syna w kwocie 220 zł. Syn jest w osiemnastym roku życia, ma duże potrzeby, uczęszcza do szkoły średniej, za 64 zł nie jest w stanie go utrzymać. Odwołująca się mieszka z ojcem córek, który nie czuje się obowiązany utrzymać jej syna; nigdy nie uznał go za swego i nie da pieniędzy na jego utrzymanie. Dochód w pięcioosobowej rodzinie wynosi 1000 zł; M. Ś. do pracy dojeżdża ponad 60 km dziennie. Od 1 września [2006 r.] zaczęły rosnąć ceny podstawowych artykułów spożywczych i innych. Córki uczą się- jedna w szkole podstawowej, druga w gimnazjum. Do odwołania K. B. dołączyła kserokopię odpisu decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO) działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm. - dalej kpa) w zw. z art. 3 pkt 17a, art. 4 ust. 2 i art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 139/06/992 ze zm. - dalej uśr), utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] września 2006 r.

W uzasadnieniu SKO wskazało w szczególności, że decyzja z dnia [...] września 2006 r. "w tym stanie prawnym" nie narusza prawa. SKO nie kwestionuje, że sytuacja bytowa i materialna rodziny K. B. może być bardzo trudna. Skarżąca wraz z konkubentem M. Ś.- ojcem N. i P. Ś.- wychowuje dwie córki, które wskazała we wniosku z dnia 11 sierpnia 2006 r. jako rodzinę. Zgodnie z art. 3 pkt 17a uśr, K. B. nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko (k. 4-6 akt odwoławczych).

Wnosząc skargę na ww. decyzję SKO K. B. powtórzyła w istocie twierdzenia zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, powołując się

na argumentację w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W odniesieniu do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd porównuje treść dekodowanej przez organ normy prawa, z ustalonym przez ten organ stanem faktycznym. Z naruszeniem prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym stanie faktycznym została zastosowana błędna subsumcja prawa tj. organ nie zastosował przepisu, który winien był zastosować lub też dokonał wadliwej wykładni zastosowanego prawa. Z naruszeniem prawa procesowego mamy w szczególności do czynienia, gdy organ procesowy pomija okoliczności relewantne, które w świetle prawidłowo dekodowanej normy prawa materialnego i normy prawa procesowego, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 ppsa, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne organów obu instancji, prócz tej części, w której organy te ustaliły, że dochód rodziny wynosił 0,00 zł.

W skład rodziny wchodzi 5 osób: rodzice dzieci, niebędący w małżeństwie- K. B., M. Ś.; troje dzieci: M. B., N. Ś., P. Ś. (k. 4 akt administracyjnych). M. B. urodził się dnia [...] grudnia 1988 r. i w okresie od 1 września 2006 do 31 sierpnia 2007 r. uczył się w klasie III Liceum Gastronomicznego Zespołu Szkół w P. (k. 12 akt administracyjnych). Ojciec M.- T. B., zmarł dnia [...] grudnia 2002 r. (k. 17 akt sądowych). Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. podjął wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego po zgonie osoby zobowiązanej do alimentów na rzecz M. B. w kwocie po 120 zł miesięcznie (k. 2 akt odwoławczych = k. 4 akt sądowych). Sąd ustalił, że dochód rodziny za 2005 r. wyniósł 1185,18 zł (14222,20 zł : 12 miesięcy), a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę 237,04 zł (1185,18 zł : 5 osób; k. 11 akt administracyjnych).

Ustaleń tych Sąd dokonał na podstawie: oświadczenia o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym M. Ś. za 2005 r. z tytułu dochodu członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej z tytułu członkostwa w Rolniczym Kombinacie Spółdzielczym w G.; punktu 3 wniosku z dnia 11 sierpnia 2006 r.; zaświadczenia Dyrektora Zespołu Szkół w P. z dnia 7 września 2006 r.; kserokopii odpisu decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P.; kserokopii odpisu skróconego aktu zgonu T. B. z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w S.

Sąd dał wiarę tym dokumentom i odpisom dokumentów, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z – odpowiednio- art. 244 i 245, 252, 253 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" W. Pr. 2006 t. 1 s. 562 uw. 32, 33; postanowienie SN z 27.1.2006 r.- III CK 369/05- OSNC 11/06/187).

3. Decyzje: organu I instancji - z dnia [...] września 2006 r. i SKO – z dnia [...] stycznia 2007 r., zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego. W szczególności należy wskazać, że Burmistrz błędnie w decyzji z dnia [...] września 2006 r. powołał pkt 17 art. 3 uśr, gdy tymczasem przepis ten (w brzmieniu pierwotnym) przestał obowiązywać dnia 31 sierpnia 2005 r., a w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g uzal- obowiązywał w okresie od 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.

Tym samym, w dacie złożenia wniosku (11 sierpnia 2006 r.) i w datach wydania decyzji obu instancji, obowiązywał już pkt 17a art. 3 uśr, wprowadzony w życie przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 267/05/2260)- prawidłowo powołany dopiero w decyzji SKO.

Organ I instancji błędnie w decyzji z dnia [...] września 2006 r. (i w decyzji nr [...]) przywołał pierwotne źródło publikacji ustawy o świadczeniach rodzinnych ("Dz.U. z "2003 r. nr 228 poz 2255" ze zm.), gdy tymczasem od 24 lipca 2006 r. winien już powoływać tekst jednolity, opublikowany w Dz.U. 139/06/992. Przy wyliczeniach zaprezentowanych na k. 7 akt administracyjnych, organ I instancji omyłkowo przyjął wyłącznie dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, gdy tymczasem na podstawie art. 3 pkt 1 lit c tiret 13 uśr, obowiązany był przyjąć w całości dochód M. Ś. jako członka RKS w G. (k. 11 akt administracyjnych). Na wysokość dochodu w rodzinie "około 1000 zł" wskazuje także Skarżąca w odwołaniu i w skardze (k. 1 akt odwoławczych i k. 2v akt sądowych). M. Ś., jako ojciec dwu córek- N. i P. Ś., jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 uśr (A. Korcz- Maciejko w: Świadczenia rodzinne. Komentarz" CH Beck 2008 s. 81-82 nb 23). Błędne pominięcie w dochodach rodziny dochodów M. Ś. o tyle nie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro prawidłowo ustalony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 1 uśr) wynosił 237,04 zł (zatem poniżej 504 zł).

4. W wyroku z dnia 18 maja 2005 r.- K 16/04 (dalej wyrok TK z dnia 18 maja 2005 r.) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- art. 3 pkt 17 w brzmieniu pierwotnym jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji i z art. 27 Konwencji.

Trybunał Konstytucyjny, z uwagi na zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, rozważał w sprawie K 16/04 niezgodność z wzorcami kontroli pierwotnego brzmienia art. 3 pkt 17 uśr, w świetle przepisów regulujących instytucje: dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 8 pkt 4 i art. 12 uśr) i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (art. 8 pkt 3 i art. 11 uśr). W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie wskazał, że definicja "samotnego wychowywania dziecka", zawarta w art. 3 pkt 17 uśr w pierwotnym brzmieniu, narusza art. 71 ust. 1 Konstytucji przez przyznanie pomocy materialnej wypłacanej ze środków publicznych tylko części rodzin i to wyodrębnionej według kryteriów nieodpowiadających wymaganiom określonym w art. 71 ust. 1 Konstytucji. Art. 3 pkt 17 uśr [w pierwotnym brzmieniu] narusza nakaz równego traktowania, będący emanacją zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Art. 3 pkt 17 uśr [w pierwotnym brzmieniu] narusza art. 18 Konstytucji przez faktyczne osłabienie więzi między rodzicami a dziećmi oraz między małżonkami.

5. Kolejne uregulowania tej materii- w szczególności art. 3 pkt 17 w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g uzal (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy) "Ilekroć w ustawie jest mowa o: [...] osobie samotnie wychowującej dziecko- oznacza to pannę, kawalera, osobę pozostającą separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka"- obowiązującym od 1 czerwca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.; jak i art. 3 pkt 17a "Ilekroć w ustawie jest mowa o: [...] osobie samotnie wychowującej dziecko- oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem", nie różnią się w zakresie treści normatywnej. W istocie bowiem doszło jedynie do przeredagowania przepisu art. 3 pkt 17 uśr. Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że realizacja wyroku TK z dnia z dnia 18 maja 2005 r. była jedynie pozorna, a polegała na wprowadzeniu do ustawy o świadczeniach rodzinnych przepisu odmiennie brzmiącego, ale implikującego analogiczne normy prawne, jak jego niekonstytucyjna wersja pierwotna ( cz. III pkt 4.4 uzasadnienia wyroku TK z dnia 23 czerwca 2008 r.- P 18/06 (OTK-A 5/08/83- dalej wyrok TK z dnia 23 czerwca 2008 r.).

6. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: 1. art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U 86/05/732, zm. 164/05/1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 zm. 222/06/1630, 64/07/427, 105/07/720, 109/07/747, 200/07/1446, 70/08/416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. 120/91/526, zm. 2/00/11- dalej Konwencja); 2. art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:

a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,

b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem,

do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji; 3. art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji.

Sentencja wyroku TK z dnia 23 czerwca 2008 r. i argumentacja zawarta w uzasadnieniu tegoż wyroku- z uwagi na objęcie nim art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. 139/06/992 zm. 222/06/1630, 64/07/427, 105/07/720, 109/07/747, 200/07/1446, 70/08/416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz art. 3 pkt 17a uśr, pozostaje w pełni przydatna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Rozważany w wyroku TK z dnia 23 czerwca 2008 r. art. 2 pkt 5 lit. a uzal ma bowiem wyłącznie charakter blankietowy, a przez dynamiczne odesłanie do art. 3 pkt 17, a następnie art. 3 pkt 17a uśr, wskazuje na istotność definicji "samotnie wychowującym dziecko" w rozumieniu art. 11a ust. 1 uśr.

7. Obowiązek wykładni prokonstytucyjnej ustaw spoczywa zarówno na sądach, jak i na organach administracji publicznej (art. 8 ust. 1, art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji; K. Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności" PiP 5/08/23,26 - dalej K. Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość..."). W wyroku z dnia 2 października 2007 r.- II SA/Rz 94/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie trafnie wskazał, że wychowywanie przez pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu lub osobą rozwiedzioną, w związku faktycznym dzieci własnych obok dziecka wspólnego z konkubiną lub konkubentem, nie wyłącza statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a uśr. WSA wskazał, że art. 3 pkt 17a uśr musi być wykładany w sposób, który nie łamie obowiązujących zasad alimentacji dziecka przez jego rodziców. Konkubent na gruncie prawa polskiego nie ma żadnych obowiązków alimentacyjnych wobec dzieci konkubiny. Skoro zasady takie obowiązują na gruncie prawa rodzinnego, to należy przyjąć, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wprowadza w tym zakresie żadnych nowych zasad. Regułą jest, że alimentacja dzieci obciąża rodziców. Obowiązek alimentacyjny nie może być wyłączony przez kogokolwiek, zwłaszcza niemożliwa jest sytuacja, gdy dziecko pozbawione zostaje zaliczki alimentacyjnej, gdyż jego matka pozostaje w konkubinacie. Konkubinat jako związek faktyczny nie jest przez prawo chroniony, lecz nie jest też represjonowany.

8. W istocie- z uwagi na tożsamość normatywną art. 3 pkt 17 (w obu brzmieniach) i art. 3 pkt 17a uśr, należało przyjąć, że wyrok TK z dnia z dnia 18 maja 2005 r. już z dniem jego ogłoszenia uchylił domniemanie zgodności z Konstytucją zarówno art. 3 pkt 17 w brzmieniu znowelizowanym, jak i art. 3 pkt 17a uśr (odpowiednio- cz. III pkt 6.1 uzasadnienia wyroku TK z dnia 23 października 2007 r.- P 28/07- OTK-A 9/07/106). Skutkiem tego wyroku TK nastąpiła zmiana stanu prawnego (odpowiednio- glosa J. Trzcińskiego do wyroku TK z 23 października 2007 r.- P 10/07- ZNSA 1/08/s. 161-162 i akceptowane przez Glosatora orzecznictwo NSA- przypis 9; R. Hauser, J. Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" LexisNexis 2008 s. 41-43).

9. Skoro zatem K. B. i M. Ś. w okresie co najmniej od 1 stycznia 2005 r. pozostają w konkubinacie (k. 8 akt administracyjnych), to K. B., jako matka wychowująca M. B., ma prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka M. B., za okres począwszy od dnia 1 września 2006 do 31 sierpnia 2007 r., skoro drugi z rodziców nie żyje (art. 11a ust. 1 pkt 1 uśr).

Kolejnym warunkiem przyznania dodatku jest uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego (art. 8 pkt 3a uśr). Odrębną, ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] (dalej decyzja nr [...]), Burmistrz na podstawie art. 104 kpa, art. 4, 5, 6, 9 , 10, 11a, 12a, 13, 14, 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z "2003 r. nr 228 poz 2255" ze zm.), przyznał K. B. w szczególności zasiłek rodzinny na dziecko M. B. w okresie: od 1 września 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. w kwocie 64 zł; od 1 stycznia 2007 do 31 sierpnia 2007 r. w kwocie 68 zł (k. 13 akt administracyjnych). Decyzja nr [...] nie zawiera uzasadnienia, zatem Burmistrz odstąpił od jej uzasadnienia (zapewne na podstawie art. 107 § 4 kpa), choć przepisu tego ani przesłanek w nim określonych nie przywołał. Organ I instancji błędnie w podstawie prawnej tej decyzji przywołał art. 9 uśr (choć żadne z dzieci nie urodziło się po wejściu w życie ustawy) i przyznanie dodatku z tytułu urodzenia dziecka nie mogło nastąpić- i nie nastąpiło. Burmistrz omyłkowo powołał także art. 10 (choć nie orzekł o dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem), art. 11a (choć o odmowie przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania M. B. orzekł odrębną decyzją z dnia [...] września 2006 r. (k. 14 akt administracyjnych- będącą przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie) i art. 13 (choć nie orzekał o dodatku na rehabilitację, bo żadne z dzieci nie musi być rehabilitowane).

Decyzja nr [...] przesądziła, że rodzina Skarżącej spełnia kryterium dochodowe – świadczenie przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 504 zł (art. 5 ust. 1 uśr). W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2006 r., organ błędnie ustalił, że dochód miesięczny na osobę w rodzinie nie przekracza 0,00 zł, a SKO w decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. nie dokonało w tej materii odmiennych ustaleń (k. 14 akt administracyjnych; k. 4-6 akt odwoławczych).

10. Jedyną przesłanką wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2006 r., była błędna i niekonstytucyjna wykładnia art. 3 pkt 17a uśr. Wobec naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, decyzja SKO z dnia [...] stycznia 2007 r. i organu I instancji z dnia [...] września 2006 r. podlegały uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa i art. 135 ppsa). Z uwagi na odmowny charakter obu decyzji, nie zachodziła potrzeba orzekania o wykonalności na podstawie art. 152 ppsa.

Za takim rozstrzygnięciem przemawiała supernorma intertemporalna, zawarta w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. (argum. ex art. 190 ust. 4, art. 193, art. 79, art. 8 ust. 1 i 2, art. 178 ust. 1 Konstytucji; K. Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość..." s. 31-33 i przytoczone, i akceptowane przez Autorki orzecznictwo Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z poglądami doktryny; K. Gonera, E. Łętowska "Odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnej normy i wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego" PiP 6/08/3, 7, 14; R. Hauser, J. Trzciński- op. cit. s. 45-47), jak i upadek domniemania konstytucyjności normy zawartej w art. 3 pkt. 17 [ w obu brzmieniach] i art. 3 pkt 17a uśr na skutek wyroku TK z dnia 18 maja 2005 r. Sięgnięcie do tych reguł prowadzi do pominięcia w niniejszej sprawie reguły tempus regit actum, w szczególności z uwagi na operatywność systemu prawa. Nie sposób przyjąć, by naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (in casu art. 145a § 1 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa) prowadzić mogło do pozostawienia objętych sentencją niniejszego wyroku decyzji, tylko po to, by po wyroku WSA Strona sama musiała podejmować starania o wznowienie postępowania administracyjnego.

Jedynie na marginesie należy wskazać, że zasiłek rodzinny (podobnie jak i dodatki do zasiłku) ma na celu c z ę ś c i o w e pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 uśr). Skarżąca nie może zatem skutecznie podnosić, że "za 68 zł nie jest w stanie [syna] utrzymać", bowiem- zgodnie z doświadczeniem życiowym- także 170 zł dodatku (art. 11a ust. 3 uśr) na utrzymanie dorosłego i uczącego się mężczyzny nie wystarczy.

11. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zobligowane są ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związanymi oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 153 ppsa). Z uwagi na treść normy prawa materialnego, rozumianej w sposób najpełniej chroniący wartości konstytucyjne, ustalonej wyrokami TK z dnia: 18 maja 2005 r. i 23 czerwca 2008 r., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji publicznej nie będą już musiały owych okoliczności faktycznych, w materii określonej punktem 2 (drugim) lit. a i b sentencji wyroku TK z 23 czerwca 2008 r., ustalać.

/-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz

KP