Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 148/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1, art. 58 par. 2, art. 44.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151.
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 13 kwietnia 2021 r. ustalił R. G. (dalej zwanego: "stroną" lub "skarżącym") odpłatność za pobyt jego matki Z. G. w Domu Pomocy Społecznej w S..

W dniu 21 września 2021 r. do Sekretariatu Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. wpłynęło odwołanie strony od wskazanej decyzji organu I instancji opatrzone datą 20 września 2021 r.

Zawiadomieniem z dnia 1 października 2021 r. (doręczonym w dniu 11 października 2021 r.), na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., zwanej dalej: "ucovid") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie poinformowało skarżącego, że wniesione przez niego odwołanie zostało złożone z uchybieniem 14 – dniowego terminu oraz jednocześnie wyznaczono stronie trzydziestodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji organu I instancji, liczony od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 5 listopada 2021 r. R. G. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i z przyczyn niezależnych nie miał możliwości wniesienia odwołania we właściwym terminie. Wnioskodawca wskazał, że nie otrzymał fizycznie decyzji pomimo twierdzenia organu, że przesyłka była dwukrotnie awizowana. Opisał sytuacje nieprawidłowych działań kurierów w doręczaniu przesyłek oraz zwrócił uwagę na nieprawidłowy sposób doręczania przesyłek w jego rejonie pocztowym. Zainteresowany wskazał, że nie próbował żądać i śledzić potwierdzenia nadania czy odszukiwać na poczcie dokumentów awizowania. Wnioskodawca dodał, że zadbał o możliwość doręczenia korespondencji upoważniając starsze dzieci będące wówczas na zdalnym nauczaniu i przebywające cały czas w domu do odbioru przesyłek, stąd nie doszło z jego strony do zaniedbania. Dodatkowo zwrócił również uwagę na błędy organu w adresowaniu kierowanej do niego korespondencji podając przykładowo, że korespondencja z MOPR przy al. [...] z podaniem nieprawidłowego kodu pocztowego. Zdaniem wnioskodawcy prawdopodobne jest zatem, że popełniono błędy w korespondencji skutkujące doręczeniem jej pod niewłaściwy adres. Takiego rodzaju błędy mogły wpłynąć na niewłaściwe doręczenie przesyłki i dalej na jej niewłaściwe awizowanie przez co korespondencja wraz z jej monitami mogła trafić do zupełnie innego bliżej nieokreślonego adresata.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2021 r., nr [...], wydanym na skutek rozpoznania wniosku, na podstawie art. 58 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. zwanej dalej: "k.p.a."), art. 15 zzzzzn2 ust. 3 ucovid, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie odmówiło stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr [...]

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 ucovid w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COV1D-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 15zzzzzn2 ust. 3).

W dalszej części uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia organ przytoczył przepisy regulujące tzw. fikcję doręczenia (art. 44 § 1 – 4 k.p.a.). Zauważył, że dowodem doręczenia przesyłki doręczanej poprzez operatora pocztowego jest pocztowy dowód doręczenia przesyłki, który musi spełniać przewidziane w nich wymogi co do formy i treści. Doręczenie we wskazanym wyżej trybie - tzw. awizo stwarza domniemanie, że przesyłkę doręczono adresatowi, chociaż faktycznie do tego doręczenia do rąk adresata nie doszło. Jednocześnie podkreślił, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia 13 kwietnia 2021 r. została wysłana na adres zamieszkania strony - ul. [...] w S.

W oparciu o analizę dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz koperty zawierającej przesyłkę Kolegium ustaliło, że w dniu 16 kwietnia 2021 r., kiedy podjęto próbę doręczenia przesyłki, adresat był nieobecny. Doręczyciel wskazał, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej FUP S. [...] pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości jej odebrania umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej w dniu 26 kwietnia 2021 r. Strona w terminie 14 -dniowym nie odebrała przesyłki, która następnie w dniu 4 maja 2021 r. została zwrócona do nadawcy. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. skutek doręczenia przesyłki stronie nastąpił z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki została ona złożona w placówce pocztowej tj. w dniu 30 kwietnia 2021 r.

W tej sytuacji złożone przez stronę w dniu 21 września 2021 r. odwołanie nastąpiło po upływie 14 – dniowego terminu przewidzianego do jego wniesienia.

Kolegium podkreśliło, że dokument potwierdzenia odbioru ww. przesyłki zawiera wszystkie dane, świadczące o dopełnieniu przez doręczyciela wszystkich czynności wymaganych zgodnie z art. 44 k.p.a.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że skarżący jako przyczynę uchybienia terminowi wskazał okoliczność, że nie otrzymał zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, zwracał także uwagę na przypadki nieprawidłowego sposobu doręczania przesyłek w jego rejonie pocztowym, a także na to, iż korespondencja z MOPR nie zawsze była dobrze adresowana tj. zawierała błędny kod pocztowy.

Organ stwierdził, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, niezbędnej do przywrócenia terminu do dokonania czynności. We wniosku o przywrócenie terminu nie podważył bowiem wynikającej z druku potwierdzenia odbioru przesyłki okoliczności faktycznej, iż doręczyciel powiadomił go o pozostawieniu przesyłki zawierającej decyzję z dnia 13 kwietnia 2021 r. w placówce pocztowej - FUP S. [...], umieszczając zawiadomienia o tym (awiza) w skrzynce oddawczej adresata. Twierdzenia zainteresowanego nie obaliły domniemania prawdziwości danych uwidocznionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i skuteczności doręczenia zastępczego. Twierdzeniom wnioskodawcy o braku powiadomienia go o pozostawieniu awiza przeczą bowiem adnotacje uczynione przez doręczyciela na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru, na którym odnotowano dwukrotną awizację oraz zaznaczono informację o miejscu i terminie przechowywania przesyłki w urzędzie pocztowym w celu jej odbioru przez adresata oraz o miejscu pozostawienia informacji w tym zakresie w skrzynce oddawczej wnioskodawcy. Skarżący twierdząc, iż nie otrzymał awizo powinien przedstawić jakiekolwiek dokumenty mogące stanowić uprawdopodobnienie dla tej okoliczność, np. reklamację u operatora pocztowego, tymczasem przyznał, że takich działań nie podejmował.

Wedle organu, podniesiona przez stronę okoliczność dotycząca nieprawidłowości w doręczaniu korespondencji w danym rejonie pocztowym nie prowadzi także do wniosku, że w dacie podejmowania prób doręczenia przesyłki zawierającej decyzję wystąpiły analogiczne nieprawidłowości (stwierdzenie - wbrew rzeczywistym faktom - dwukrotnego awizowania korespondencji).

Kolegium podkreśliło, że samo twierdzenie o braku awizo nie stanowi dostatecznej podstawy do zakwestionowania informacji wskazanych w treści dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru.

R. G. zaskarżył wskazane wyżej postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, iż nie doszło do doręczenia korespondencji zawierającej decyzję organu I instancji.

Wedle skarżącego awiza dotyczące kwestionowanej decyzji organu I instancji z dnia 13 kwietnia 2021 r. nie zostały odebrane z uwagi na ich brak w skrzynce pocztowej, co oznacza, że mógłby złożyć reklamację do operatora pocztowego, jednak zarówno MOPR jak i Kolegium skutecznie mu to uniemożliwiają. Podkreślił, że do tej pory nie wniósł reklamacji do operatora pocztowego, gdyż organy nie przekazały mu numerów nadania tych przesyłek, które są niezbędne do wdrożenia procedury reklamacji przesyłki.

W tych okolicznościach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia a przede wszystkim unieważnienie decyzji MOPR wydanych z rażącym naruszeniem przepisów, ustaleń i zasad międzyludzkich.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do treści skargi Kolegium zwróciło uwagę, że skarżący nie zwrócił się do tut. organu o podanie numeru nadawczego przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji. Jednocześnie podkreślono prawo wglądu strony w akta sprawy, z którego to uprawnienia w niniejszym postępowaniu skarżący nie skorzystał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sądowa kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę jest uprawniony jedynie do skontrolowania działania organu odwoławczego w zakresie obejmującym odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Orzekając zatem tylko w takim przedmiocie Sąd nie jest uprawniony do poddawania merytorycznej kontroli decyzji organu I instancji od której skarżący złożył spóźnione odwołanie.

Stosownie do art. 58 § 1 Kodeksu postepowania administracyjnego, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 Kp.a.).

W świetle omawianego przepisu warunkiem koniecznym dla przywrócenia terminu do złożenia odwołania było złożenie prośby z jednoczesnym wniesieniem odwołania i uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy odwołującego.

Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, o którym mowa oznacza wskazanie na takie okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiły dokonanie czynności procesowej. Powinny to być zatem przyczyny, których nie można było przezwyciężyć pomimo dochowania wszelkich starań. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

W świetle dokonanej w zaskarżonym postanowieniu oceny wniosku o przywrócenie terminu, kwestią sporną między stronami jest uznanie organu II instancji za prawidłowo doręczoną skarżącemu - decyzji organu I instancji w dniu 30 kwietnia 2021 r., w trybie określonym w art. 44 k.p.a. Organ przyjmując prawidłowość wskazanego doręczenia stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji nastąpiło bez jego winy.

Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych potwierdza stanowisko organu odwoławczego o prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji we wskazanej wyżej dacie.

Należy w związku z tym przypomnieć, że w art. 44 § 1 - 4 k.p.a. uregulowana została kwestia tzw. fikcji doręczenia, stwarzająca domniemanie skutecznego doręczenia pisma w razie braku możliwości jego doręczenia w sposób wskazany w art. 42 k.p.a. (doręczenie zasadnicze - adresatowi) i w art. 43 k.p.a. (doręczenie zastępcze - za pokwitowaniem do rąk osób wymienionych w tym przepisie).

Stosownie do art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. W przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ, pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy/miasta (art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.).

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3), natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 44 § 4).

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że cytowany przepis wprowadza tzw. fikcję doręczenia, polegającą na przyjęciu, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Natomiast skuteczność tego doręczenia uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających z art. 44 k.p.a. zasad i procedur, gdyż dopiero z ich realizacją prawodawca wiąże materialnoprawny skutek prawny w postaci doręczenia.

Jak wynika z prawidłowych ustaleń organu, przesłanki z art. 44 k.p.a. zostały w niniejszej sprawie spełnione, gdyż jak wynika z adnotacji umieszczonych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji, skierowana do skarżącego, była dwukrotnie awizowana, tj. w dniach 16 oraz 26 kwietnia 2021 r., natomiast zwrot niepodjętej przesyłki miał miejsce w dniu 4 maja 2021 r. Z adnotacji, doręczyciela pocztowego wynika, iż awizo umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłka pozostawała w urzędzie pocztowym (FUP S. [...]) przez 14 dni.

Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego dotyczących nieprawidłowości związanych z doręczeniem zastępczym. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na adresacie pisma spoczywa ciężar udowodnienia, że nie został zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Uznaje się zatem, że dla obalenia skuteczności doręczenia zastępczego nie jest wystarczające samo zaprzeczenie przez adresata, iż nie powziął on wiadomości o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2021 r., sygn. II OSK 1151/21, a także wyroki: WSA w Białystoku z dnia 8 marca 2022 r., II SA/Bk 47/22, WSA w Gliwicach z dnia 18 listopada 2021 r., II SA/Gl 948/21, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że wszelkie adnotacje poczty na zwróconej przesyłce - zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - mają walor dokumentu urzędowego, korzystającego z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) (por. wyroki NSA: z 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 123/11; z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 11/11; postanowienie NSA z 4 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 419/10, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Próba podważenia ustaleń wynikających z analizy znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru oparta jedynie na twierdzeniu skarżącego, że stosowne zawiadomienia nie zostały umieszczone w skrzynce pocztowej adresata – wobec przedstawionego wyżej stanowiska nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem w żaden sposób swoich twierdzeń, w tym odnoszących się do podjęcia czynności mających na celu wszczęcie procedury reklamacyjnej przedmiotowej przesyłki.

W tym stanie rzeczy sąd podzielił pogląd organu, iż brak było podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, bowiem nie uprawdopodobnił on, że nie ponosi winy w jego uchybieniu.

Wobec powyższego ponieważ wniesiona skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.