Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 208/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, 7, 8, 24, art. 62, 77, 107 par. 3, 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10, art. 11 ust. 1, art. 27, art. 26 ust. 2 i 3, art. 33
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego P. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości, wskutek wniosku P. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2010 r., nr [...], na mocy której powołano M. M. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], odmawiając jednocześnie powołania na powyższe stanowisko P. S.

Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

P. S. (dalej: skarżący) oraz M. M. (dalej: uczestnik postępowania) złożyli do Ministra Sprawiedliwości – za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] – wnioski o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Zarówno skarżący, jak i uczestnik postępowania spełniali wymogi formalne wymienione w art. 10 ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 z późn. zm.), dalej: "u.k.s.e.".

Na podstawie akt zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego Minister Sprawiedliwości ustalił, iż M. M. ukończył w 2004 r. na Uniwersytecie [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra. Od kwietnia 2005 r. do października 2005 r. pracował w kancelarii Komornika Sądowego w [...] jako stażysta. Następnie od października 2005 r. do grudnia 2007 r. był zatrudniony w tej samej Kancelarii jako aplikant komorniczy. Po odbyciu aplikacji komorniczej, zdał egzamin komorniczy w dniach [...] października i [...] listopada 2007 r. na ocenę dobrą. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

P. S.. zaś ukończył w 2000 r. na Uniwersytecie [...], Filia w [...] wyższe studia prawnicze z wynikiem dostatecznym, uzyskując tytuł magistra. Od dnia [...] lipca 2001 r. do dnia [...] lipca 2005 r. pracował w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Po odbyciu aplikacji komorniczej, w dniach [...] października i [...] listopada 2003 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego. W okresie od dnia [...] lipca 2005 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. był zatrudniony w kancelarii Komornika Sądowego w [...], a od dnia [...] lipca 2009 r. – w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], gdzie w okresie [...] sierpnia 2009 r. – [...] czerwca 2010 r. pełnił obowiązki zastępcy komornika. Od dnia [...] czerwca 2010 r. skarżący pozostaje zatrudniony w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] jako asesor komorniczy.

Na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] Rada Izby Komorniczej w [...] rekomendowała skarżącego. Zdaniem organu samorządu komorniczego, zawartym w uchwale Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. P. S. okazał się właściwszym niż M. M. kandydatem na to stanowisko.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. skarżący podniósł m.in., że posiada ponad 6 i półroczny staż pracy na stanowisku asesora komorniczego. W tym okresie pełnił wielokrotnie przez okres prawie 15 miesięcy obowiązki zastępcy komornika, przy czym przez okres prawie 9 miesięcy – jako stały zastępca komornika, który przeszedł na emeryturę - samodzielnie prowadził kancelarię komorniczą przy Sądzie Rejonowym w [...]. Przekazanie kancelarii nowopowołanemu komornikowi odbyło się bez zastrzeżeń. Skarżący uznał, że jest lepiej przygotowany do pełnienia funkcji komornika, aniżeli kontrkandydat. Podniósł także, że zamieszkuje w [...], co powoduje że zna doskonale miasto, jak i miejscowości położone na obszarze objętym rewirem komorniczym.

Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. wydaną na podstawie art. 62 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 u.k.s.e. Minister Sprawiedliwości powołał M. M. na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] oraz odmówił powołania na to stanowisko skarżącego P. .S.

W uzasadnieniu decyzji organ uznał, że poziom spełnienia przesłanek z art. 10 u.k.s.e. przez obu kandydatów jest zróżnicowany. Należało przede wszystkim przeanalizować różnice w spełnianiu przez zainteresowanych kryteriów ustawowych. Odpowiedniejszym kandydatem na rozpatrywane stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] został wskazany uczestnik, który egzamin komorniczy zdał na ocenę dobrą i z takim samym wynikiem ukończył studia prawnicze. Skarżący legitymuje się jedynie dłuższym okresem pracy w charakterze asesora komorniczego. Okoliczność stałego zastępstwa komornika, jako okoliczność pozaustawowa, nie ma wpływu na wybór kandydata. Nadto organ stwierdził, że opinie samorządu komorniczego, choć stanowią podlegający ocenie dowód przydatności kandydata do wykonywania zawodu komornika sądowego, nie mają charakteru wiążącego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił naruszenie przepisów, w szczególności: art. 10 i 12 u.k.s.e. oraz art. 7, 15, 62, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponowne rozpatrzenie sprawy i powołanie skarżącego na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Skarżący stwierdził, że posiada większe doświadczenie zawodowe od uczestnika postępowania, które w zestawieniu z jego cechami, predyspozycjami, wiedzą powodują, że daje pełniejszą gwarancję należytego wykonywania obowiązków komornika sądowego. Zdaniem skarżącego ustawodawca traktuje w równorzędny sposób wszystkie przesłanki wymienione w art.10 ust. 1 u.ks.e. Organ zaś nie wyjaśnił przyczyn, dla których uznał, iż najistotniejszym kryterium jest ocena, z jaką ukończył studia prawnicze oraz ocena z egzaminu komorniczego, a nie doświadczenie zawodowe, w tym stałe zastępstwa, oznaczające w rzeczywistości samodzielne prowadzenie kancelarii komorniczej i wykonywanie czynności egzekucyjnych, wyniki pracy czy dobre opinie. Prezentowane przez organ stanowisko stoi w sprzeczności z jego dotychczasową praktyką. Odnosząc się do argumentu w postaci oceny końcowej ze studiów prawniczych, wskazał, że nie można ich porównywać, ponieważ skarżący i uczestnik ukończyli kilka lat temu różne uczelnie, o odmiennych kryteriach wyliczania ocen ze studiów. Zatem argument ten nie może być przedkładany nad doświadczenie zawodowe. Biorąc pod uwagę specyfikę zawodu komornika sądowego, zdaniem skarżącego priorytetowe znaczenie winno mieć doświadczenie zawodowe czyli praca w charakterze asesora komorniczego. W tym okresie kandydat na komornika nabywa nową specjalistyczną wiedzę, nowe umiejętności, praktykę zawodową, niezbędne przy późniejszym wykonywaniu samodzielnych czynności w charakterze komornika. W tej sytuacji znacznie dłuższy staż asesorski skarżącego (prawie 78 miesięcy) w porównaniu ze stażem uczestnika (24 miesiące) i zakres czynności wykonywanych przez P. S., zwłaszcza stałe zastępstwo komornika przy Sądzie Rejonowym w [...] oraz nienaganny sposób ich realizacji przemawiają na korzyść skarżącego co do zajmowania stanowiska komornika sądowego. Zwrócił na te okoliczności uwagę organ samorządu komorniczego w opinii, którą bez uzasadnienia Minister Sprawiedliwości pominął. P. S. nadto podniósł, że ocena kolejnego kryterium – nieposzlakowanej opinii, także przemawia na jego korzyść. Jest bowiem osobą zaangażowaną w społeczną działalność na rzecz lokalnej społeczności, środowiska prawniczego.

W piśmie z dnia [...] października 2010 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. wnosił o utrzymanie w mocy wcześniejszej decyzji. Nie podzielił stanowiska skarżącego, że w dacie składania wniosku nie posiadał wymaganego minimalnego 24 – miesięcznego okresu asesury komorniczej (był wówczas asesorem komorniczym od 28 miesięcy), a równocześnie miał posiadać niedostatki doświadczenia zawodowego, skoro z wyższą oceną niż skarżący ukończył jedną z najlepszych uczelni w Polsce, z wyższą oceną zdał egzamin komorniczy, także uczestniczy w szkoleniach. Nie podzielił stanowiska skarżącego co do elementów decydujących o nieposzlakowanej opinii, gdyż o niej decydują: przestrzeganie przyjętych w społeczeństwie zasad prawnych, moralnych i etycznych. Zatem sposób oceny tego kryterium przez skarżącego wręcz nie przystoi znanemu i szanowanemu prawnikowi. Co do opinii Rady Izby Komorniczej uczestnik zauważył, że w wielu przypadkach Minister Sprawiedliwości nie podzielił jej stanowiska i powołał innych, aniżeli rekomendowanych przez ten organ, kandydatów na stanowiska komorników.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję. Stwierdził brak zasadnych podstaw do jej zmiany. Wskazał, że w obrębie trzech obligatoryjnych przesłanek wymienionych w art. 10 ust. 1 u.k.s.e. można dokonywać wartościowania poziomu ich spełnienia. Uczestnik postępowania na wyższym poziomie spełnił dwie z nich: w zakresie oceny ukończenia studiów oraz oceny z egzaminu komorniczego. Natomiast skarżący legitymuje się dłuższym stażem pracy na stanowisku asesora komorniczego. Nie podzielił jednak stanowiska skarżącego, że posiada lepsze doświadczenie zawodowe, gdyż M. M., przed powołaniem na stanowisko komornika, pracował w kancelarii komorniczej przez okres ponad 5 i pół roku, w tym ponad 28 miesięcy na stanowisku asesora komorniczego, pełnił także zastępstwa komornika, choć ta cecha nie jest ustawową przesłanką powołania na komornika i nie ma zasadniczego wpływu na powołanie na stanowisko komornika sądowego. Co do braku podstaw porównywania ocen ukończenia studiów, Minister wskazał, że opierał się jedynie na dyplomach jako dokumentach wykazujących obligatoryjne ukończenie wyższych studiów prawniczych. Odnośnie opinii Rady Izby Komorniczej w [...] organ podniósł, że żaden przepis ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie wiąże Ministra jej treścią. Odnosząc się do argumentacji w zakresie nieposzlakowanej opinii, Minister, stwierdził, że cecha ta nie podlega wartościowaniu; cechę taką kandydat posiada albo – nie. Z kolei odwoływanie się przez skarżącego do innych decyzji Ministra Sprawiedliwości pozostawało bez znaczenia, gdyż każda dotyczyła innych stanów faktycznych, a przedmiotem niniejszego postępowania nie jest analiza innych, wcześniejszych rozstrzygnięć organu.

W ocenie organu decyzja o obsadzie stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] została podjęta po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (zgromadzonego prawidłowo w oparciu o art. 12 u.k.s.e.) oraz zgodnie z przepisami prawa, a w wyborze właściwej osoby organ kierował się interesem społecznym i słusznym interesem stron, przemawiającym za tym, aby na stanowisko komornika sądowego, będącego funkcjonariuszem publicznym, wyposażonym we władcze uprawnienia, powołać osobę o wyższych kwalifikacjach. Według reguły wynikającej z art. 62 k.p.a. organ był uprawniony do prowadzenia do jednego postępowania, jeżeli w sprawach istniał ten sam stan faktyczny, ta sama podstawa prawna i właściwy był ten sam organ administracji publicznej. Decyzja natomiast zawierała wszelkie elementy niezbędne przewidziane przez art. 107 § 3 k.p.a.

Na powyższą decyzję P. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia z dnia [...] września 2010 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiotowej decyzji zarzucił:

- rażące naruszenie przepisów prawa proceduralnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 7, 15, 24, 77 § 1 i 107 § 3 .k.p.a. oraz art. 12 u.k.s.e.

- rażące naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 10 i 12 u.k.s.e., które miało wpływ na wynik sprawy.

Co do naruszenia art. 24 k.p.a. skarżący podniósł, iż dwukrotnie tę samą sprawę rozpatrzyła i podpisała ta sama osoba – Podsekretarz Stanu Z. W., co rodziło niebezpieczeństwo stronniczego, sprzecznego z celem postępowania rozstrzygnięcia, nie opartego na obiektywnej ocenie sprawy. Z kolei w zakresie naruszenia art. 7, 15, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. skarżący zarzucił, iż Minister nie odniósł się ani do dowodów przedstawionych przy wniosku, ani przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczących przebiegu asesury komorniczej, nie uwzględnił okoliczności, że M. M. nie podnosił kwalifikacji zawodowych (nie uczestniczył w szkoleniach organizowanych przez Radę Izby Komorniczej w [...]), zbagatelizował opinię Radę Izby Komorniczej w [...] odnośnie obu kandydatów, nie wziął także pod uwagę faktu, że skarżący mieszka w [...] i zna doskonale teren objęty przedmiotowym rewirem komorniczym, co przekładać się będzie na szybkość i skuteczność prowadzonych egzekucji. Co do kryterium interesu społecznego przewidzianego przez art. 7 k.p.a. organ ograniczył się tylko do powołania tego terminu, bez jakiegokolwiek uzasadnienia.

W zakresie naruszenia art. 10 u.k.s.e. P. S. zauważył, że przepis ten nie różnicuje wymienionych w nim przesłanek, traktuje je równorzędnie. Zatem nieuzasadnione było stanowisko Ministra, który przyjął wyższość oceny z ukończenia studiów oraz aplikacji nad doświadczenie zawodowe, praktykę i długoletni staż pracy. Pierwsze z tych kryteriów nie może być miarodajne z uwagi na upływ czasu od chwili ukończenia studiów. Skarżący natomiast szczególny nacisk położył na przesłankę doświadczenia zawodowego, która jego zdaniem powinna być uwzględniana, gdy kontrkandydat legitymuje się minimalnym i węższym doświadczeniem zawodowym. Ponadto w ślad za praktyką zawodową kandydat nabywa specjalistyczną wiedzę i nowe umiejętności, co ma bardzo istotne znaczenie z uwagi na specyfikę zawodu komornika. Okoliczność tę uwypuklał także organ samorządu zawodowego w swojej opinii, której Minister nie wziął pod uwagę. W ramach badania doświadczenia zawodowego organ winien wziąć pod uwagę okoliczność, że skarżący jako asesor zastępował komornika i w tym zakresie przez okres kilku miesięcy faktycznie wykonywał czynności związane z samodzielnym prowadzeniem kancelarii komorniczej, które następnie przez sędziego wizytatora zostały wysoko ocenione. Walor lepszego przygotowania skarżącego do pełnienia funkcji komornika potwierdza jego uczestnictwo w szkoleniach, gdyż uzupełnia jego doświadczenie zawodowe.

Skarżący nie podzielił również stanowiska organu, że przesłanka nieposzlakowanej opinii nie podlega stopniowaniu. Odwołując się do dołączonych opinii uznał, że jest osobą wyróżniającą się ponad minimalną normę przyzwoitego funkcjonowania w społeczeństwie.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Co do zarzutu naruszenia art. 24 k.p.a. organ odwołał się do art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 z późn. zm.), z którego wynika, iż minister wykonuje swoje zadania przy pomocy, m.in. podsekretarzy stanu. Zatem podsekretarz stanu jedynie sprawuje stałe zastępstwo ministra, a podpisanie przez niego decyzji nie oznacza, że uczynił to w swoim imieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.".

Analizując skargę w świetle powołanych tu kryteriów rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, Sąd uznał ją za zasługującą na uwzględnienie.

Skarżący P. S. i uczestnik M. M. ubiegali się o jedno stanowisko – Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Zastosowanie w sprawie przez organ art. 62 kpa, czyli połączenia ich wniosków do wspólnego rozpoznania, odniosło ten skutek, że uwzględnienie żądania jednego z nich – uczestnika M. M. przez powołanie go na to stanowisko, spowodowało równoczesną odmowę takiego powołania skarżącego P. S. Taka też jest treść zaskarżonego w tej sprawie rozstrzygnięcia organu. Zatem sądowa kontrola decyzji w sprawie odmowy powołania skarżącego na wnioskowane przezeń stanowisko wiąże się z równoczesną kontrolą decyzji w sprawie powołania na nie uczestnika. Kontrola ta dotyczy w szczególności przestrzegania przez organ ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych m.in. w art. 6, 7, 8 k.p.a., zbadania w oparciu o art. 77 § 1 k.p.a., czy podejmując decyzję organ dysponował dowodami uzasadniającymi wybór uczestnika i czy dokonał – w myśl art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla tego wyboru oraz uzasadnił go na zasadach określonych w art. 107 § 3 k.p.a., przy uwzględnieniu przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Jednakże przed przystąpieniem do zbadania realizacji przez organ wyżej wymienionych zasad, rozstrzygnięcia wymagał zarzut naruszenia art. 24 k.p.a., konkretnie jego § 1 pkt 5. Przepis ten stanowił, że pracownik organu administracji publicznej podlegał wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Naruszenie przez organ tego przepisu, z mocy art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, co z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. jest podstawą wyroku uchylającego decyzję.

Sąd badając zasadność tego zarzutu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie podziela stanowiska skarżącego. W kwestii tej obszernie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 84/10 (opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd ten stanął na stanowisku, że na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 127 § 3 k.p.a. nie podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu pracownik ministerstwa (w tym podsekretarz stanu) upoważniony przez ministra do załatwiania spraw i podpisywania decyzji w jego imieniu, w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli ten pracownik brał udział w wydaniu przez ministra zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji. Sąd ten zwrócił uwagę, że "pracownik organu administracji publicznej nie jest organem nawet wtedy, kiedy jest upoważniony do załatwiania spraw. Wobec tego przeniesienie możności wydawania decyzji na innego pracownika nie stwarza sytuacji odpowiadającej omawianemu nowemu modelowi. Zachodzi w tym przypadku realizacja klasycznego wzorca przewidzianego w art. 127 § 3 k.p.a., to jest weryfikacja decyzji przez ten sam podmiot, który ją wydał, czego nie zmienia okoliczność, że decyzję podpisuje lub przygotowuje upoważniony przez organ pracownik. Już z tego względu odpowiednie stosowanie przepisów o wyłączeniu pracownika, który brał udział w wydaniu wcześniejszej decyzji, nie jest uprawnione.(...). W sytuacji stosowania art. 127 § 3 k.p.a. decyzję wydaje pracownik związany z organem administracji publicznej węzłami podległości pracowniczej i służbowej, zależny pod wieloma względami od tego samego organu i jego piastuna, któremu podlegał pracownik biorący udział w wydaniu wcześniejszej decyzji. Jest to sytuacja zupełnie odmienna od typowych stanów faktycznych, do których odnosi się art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., to jest takich, w których pracownik biorący udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji staje się pracownikiem organu odwoławczego wydającego decyzję w toku instancji. Nie bez znaczenia jest i to, że pracownicy podlegli organowi monokratycznemu obowiązani są, w ramach podległości pracowniczej i służbowej , respektować stanowisko organu i jego piastuna w zakresie wykładni i stosowania prawa, nawet w konkretnej sprawie. W zakresie załatwiania spraw nie są niezawiśli. Prezentowane w formie przygotowywanej czy wydawanej decyzji stanowisko jest w istocie wyrazem poglądów prezentowanych przez sam organ, a w praktyce jego piastuna. Nie jest sprzeczna z prawem praktyka zatwierdzania przez piastuna organu monokratycznego przygotowywanych przez pracowników decyzji przed ich wydaniem. W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę, nie znajdowałoby uzasadnienia twierdzenie, że za wyłączeniem pracownika organu monokratycznego przy odpowiednim zastosowaniu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przemawiają względy realizacji konstytucyjnych standardów sprawiedliwości proceduralnej.". Skład orzekający w pełni akceptuje powyższe stanowisko.

Jednocześnie należy zauważyć, że z dniem 11 kwietnia 2011 r. na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18) uległa zmianie treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., z której wynika, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Zmiana ta z wyżej powołanych przyczyn nie miała wpływu na wynik niniejszego postępowania sądowo administracyjnego, ale powinna być rozważona przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi, wymaga podkreślenia, że decyzje w sprawie powołania komornika sądowego są decyzjami podejmowanymi w sferze uznania administracyjnego. Świadczy o tym brzmienie stanowiących materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisów art. 10 u.k.s.e., który w ust. 1 stanowi, że "na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która (...)", a następnie wymienia w punktach 1 - 11 warunki formalne tego powołania (w sprawie w odniesieniu do skarżącego i uczestnika ich spełnienie jest poza sporem) oraz art. 11 ust. 1 u.k.s.e., zgodnie z którym komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego.

Uznanie administracyjne definiowane jest jako przyznanie organowi w określonym stanie faktycznym pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór jednego z prawnie dopuszczanych wariantów rozstrzygnięcia – takiego, który organ uważa za najwłaściwszy. Jednak wybór ten musi być realizowany zgodnie z zasadami państwa prawa wyrażonymi w Konstytucji oraz w ogólnych zasadach Kodeksu postępowania administracyjnego. Niezależnie bowiem od wzmiankowanej reguły wyboru rozstrzygnięcia, której podlegają decyzje uznaniowe, pozostają one decyzjami administracyjnymi, do wydania których zasady te mają pełne zastosowanie. W szczególności w myśl tych zasad organ obowiązany jest wyczerpująco wyjaśnić dlaczego uczynił ze swego uprawnienia, mającego źródło w przepisach prawa materialnego, taki a nie inny użytek. Zwłaszcza w sytuacji, gdy o jedno stanowisko ubiega się kilku (tu dwóch) kandydatów, spełniających formalne i merytoryczne kryteria powołania, organ winien wykonać ten obowiązek w sposób szczególnie dokładny i czytelny, tak żeby uniknąć zarzutu dowolności działania.

Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd administracyjny w wypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ nie uzasadnił dostatecznie swojego wyboru, pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe.

W ocenie Sądu takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie wystąpiły. Przede wszystkim nie wydaje się, żeby w okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy można było poprzestać – jak uczynił to organ – na kryterium ocen uzyskanych przez skarżącego i uczestnika z ukończenia studiów prawniczych i egzaminu komorniczego, z pominięciem pozostałych elementów tego stanu, które przy decydowaniu o wyborze winny być uwzględnione, gdyż mogły na ten wybór wpłynąć. Chodzi mianowicie w pierwszej kolejności o ocenę (i wyciągnięcie stosownych wniosków) dotychczasowej pracy stron na zajmowanych stanowiskach asesorskich przez czas poprzedzający wybór, skoro praca ta wiąże się bezpośrednio z czynnościami, które wykonuje komornik i pozwala w dużym stopniu zweryfikować w praktyce predyspozycje i umiejętności merytoryczne kandydata na komornika. Warunkiem bowiem niezbędnym do powołania na stanowisko komornika jest praca w charakterze asesora komorniczego przez okres co najmniej 2 lat (art. 10 ust. 1 pkt 10 u.k.s.e.). Okres asesury komorniczej jest okresem najpełniejszego praktycznego przygotowania do wykonywania zawodu komornika, gdyż następuje po okresie aplikacji komorniczej i zdanym egzaminie zawodowym, a także z uwagi na zakres czynności, które może samodzielnie prowadzić na zlecenie komornika, określonych w art. 33 u.k.s.e. Ponadto asesor komorniczy może pełnić zastępstwo komornika i wówczas z mocy art. 26 ust. 2 i 3 u.k.s.e. przysługują mu uprawnienia i obowiązki komornika.

Wobec tego oceny z ukończenia studiów i egzaminu komorniczego, aczkolwiek istotnie – jak podnosi organ – są obiektywnie sprawdzalne (chociażby przez fakt wymienienia ich na odpowiednich dokumentach), jednak żeby mogły stanowić miarodajny/wystarczający element porównania kwalifikacji i przydatności stron na sporne stanowisko, musiałyby zostać wystawione w co najmniej zbliżonych co do czasu i miejsca okolicznościach faktycznych. Tymczasem skarżący i uczestnik ukończyli studia prawnicze w różnym czasie i na różnych uczelniach. Tak samo w różnym czasie zdawali egzamin komorniczy. Zatem proste zestawienie wyników tych studiów i egzaminów nie może przesądzać oceny stron pod kątem obsady stanowiska komorniczego, dodatkowo w sytuacji gdy obsada ta następuje po kilku latach od ich uzyskania, z tego mianowicie powodu, że wyniki te strony uzyskiwały w nie do końca dających się porównać uwarunkowaniach akademickich i aplikacyjnych charakterystycznych dla danej uczelni i rocznika aplikacji komorniczej. Odmienny pogląd musiałby wynikać z założenia braku jakichkolwiek różnic programowych, czy różnic w sposobie i poziomie egzekwowania wiedzy na poszczególnych uczelniach prawniczych, jak i na wszystkich rocznikach aplikacji komorniczej oraz kończących ją egzaminach. Takie założenie jest jednak wątpliwe, a to prowadzi do wniosku, że stopień taki sam lub zbliżony, jednak ze studiów na różnych uczelniach, a potem z egzaminu zawodowego zdawanego w różnym czasie i przed innymi komisjami, może oznaczać różny poziom kwalifikacji merytorycznych zdających, zależny od ukończonej uczelni i terminu odbycia aplikacji. Z tych powodów – skoro porównanie w/w ocen kandydatów/stron, które organ przyjął za przesłankę zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie jest wystarczającym kryterium wyboru, tak ważne znaczenie przypisać należy praktycznej weryfikacji tych kwalifikacji w toku wykonywania przez strony obowiązków asesorskich. Należy jednocześnie zauważyć, że kandydat na asesora musi spełniać przesłanki takie, jak kandydat na komornika. W tej sytuacji, przy powoływaniu kandydatów na stanowisko asesora komorniczego została dokonana ocena spełniania kryteriów z art. 10 ust. 1 pkt 1 – 9 u.k.s.e. w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 u.k.s.e. Komornik nadto jest specyficznym zawodem prawniczym, gdzie oprócz samej wiedzy z zakresu prawa, kluczowe znaczenie ma odpowiednia praktyka. Analiza zatrudnienia kandydatów na stanowisku asesora, w tym charakteru wykonywanych czynności i ich wyników, to elementy, które organ winien mieć na uwadze, gdyż pozwalają one na obiektywizację oceny przydatności kandydatów w kontekście wymogów stanowiska, które chcą objąć. Należy przy tym uwzględnić opinie zawodowe o kandydatach sporządzone przez komorników, u których byli zatrudnieni. Należałoby także przeanalizować protokół wizytacji kancelarii komorniczej w [...] przeprowadzonej przez sędziego wizytatora w okresie, gdy zastępstwo komornika sprawował skarżący i to przez okres 10 miesięcy. Do akt została dołączona kopia fragmentu tego protokołu (k. – 76 – 77 akt adm.). W świetle przepisów art. 27 i nast. u.k.s.e. zastępca komornika, wyznaczony w przypadku odwołania komornika, prowadzi postępowanie w sprawach dotychczas niezakończonych przez odwołanego do czasu powołania komornika w tym rewirze i czyni to na własny rachunek. Stażu pracy, w tym doświadczenia zawodowego, w szczególności na w istocie samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, organ nie może pominąć przy ocenie kwalifikacji kandydatów.

Okoliczność, że skarżący legitymuje się dłuższym doświadczeniem w pracy asesora komorniczego niż uczestnik, w tym na stanowisku zastępcy komornika, co jak wynika z materiałów sprawy nie było nigdy w takim rozmiarze udziałem M. M., organ winien zbadać w kontekście lepszych ocen, jakie z kolei osiągnął ze studiów prawniczych i egzaminu komorniczego (przy uwzględnieniu powyższych w tym względzie zastrzeżeń) oraz właściwie te elementy wyważyć pod kątem kwalifikacji stwarzających prognozę najlepszego wykonywania funkcji komornika przez jednego z tych kandydatów. Winien także zbadać kwestię podnoszenia kwalifikacji przez obu kandydatów, w tym uczestniczenie w szkoleniach zawodowych. W interesie społecznym leży bowiem by stanowisko to objęła osoba z doświadczeniem popartym wiedzą teoretyczną i praktyczną. Niewątpliwie odpowiednio długi staż właściwie wykonywanej pracy, dodatkowo także na samodzielnym stanowisku zastępcy komornika, nie jest bez znaczenia dla oceny takiej wiedzy, zwłaszcza że wiedza praktyczna to wynik posiadanego doświadczenia. Zatem staż ten winien być uwzględniony przy analizie przesłanek gwarantujących prawidłowe wykonywanie w przyszłości obowiązków komorniczych, gdyż za wynikającym z niego doświadczeniem idą dodatkowe umiejętności, których nie posiada osoba bez tego doświadczenia. Podejmując decyzję uznaniową organ obowiązany jest zbadać – w myśl w/w zasad prowadzenia postępowania administracyjnego – wszystkie elementy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bez względu na to, który z tych elementów może to rozstrzygnięcie determinować i wyciągnąć z tego badania odpowiednie wnioski. Uprawnienia decyzyjne nie są więc kompetencją samą w sobie, tylko służą podjęciu decyzji na bazie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, tak żeby udokumentowany sposób procesu decyzyjnego uwalniał organ od posądzeń o dowolność działania.

W sprawie natomiast organ, poprzestał na porównaniu kandydatów w zakresie ocen ze studiów i egzaminu zawodowego, które miały być obiektywnym miernikiem przydatności do zawodu, przy jednoczesnym pominięciu szczegółowej oceny ich zawodowego doświadczenia oraz przebiegu stażu asesorskiego. W istocie nie wyjaśnił, dlaczego uczestnik jest odpowiedniejszym kandydatem na stanowisko komornika sądowego.

Nie należy też zapominać, że na materiał dowodowy składają się również opinie organu samorządu komorniczego – Rady Izby Komorniczej w [...] z dnia

[...] czerwca 2010 r. (k. - 52 – 53 akt administracyjnych), wydane w trybie art. 11 ust. 3 u.k.s.e., w których Rada rekomendowała skarżącego jako – jej zdaniem – właściwego kandydata na sporne stanowisko. Jednocześnie nie udzieliła takiej rekomendacji uczestnikowi. Uchwała jest obszerna i stanowi jeden z dowodów oceny przydatności kandydatów do zawodu komornika. Mimo że Minister Sprawiedliwości nie jest związany jej treścią, to powinien ją rozważyć w kontekście pozostałych materiałów sprawy.

Co do nierozważenia przez organ cechy nieposzlakowanej opinii należy to kryterium pojmować jako zachowanie polegające na poszanowaniu, przestrzeganiu prawa i dające gwarancję zgodnego z prawem wykonywania czynności komorniczych (tak NSA w wyroku z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1405/10 i 21 grudnia 2010r., sygn. akt II OSK 1936/09).

Reasumując, ponownie rozpoznając tę sprawę organ winien uzupełnić ustalenia faktyczne w podanym wyżej kierunku oraz podać wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia, które będzie odzwierciedlać proces dokonanych ustaleń i zastosowane kryteria uznania administracyjnego.

Z powyższych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd rozstrzygnął na zasadzie art. 200 p.p.s.a.