Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1727/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 23 listopada 2020 r. pełnomocnik J.S. (dalej: "skarżącego", "zobowiązanego") w osobie adwokata J.C,. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. (dalej także: "wierzyciela") z dnia [...], nr [...], mocą którego po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika skarżącego z dnia 24 września 2020 r. utrzymano w mocy postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w B. z dnia [...] nr [...], w którym uznano za nieuzasadniony wniesiony przez pełnomocnika zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego L. (dalej także: "organu egzekucyjnego") na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] r.

Wskazany wyżej tytuł wykonawczy został wystawiony przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. i objął swoim zakresem należności z tytułu nieuregulowanych płatności abonamentu radiowo-telewizyjnego za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r. w wysokości [...] zł. Na jego podstawie organ prowadził postępowanie egzekucyjne, w toku którego zawiadomieniem z dnia [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego na Uniwersytecie [...] w L. Doręczenie przedmiotowego zawiadomienia nastąpiło w przypadku dłużnika zajętej wierzytelności w dniu [...], natomiast zobowiązanego - wraz z odpisem tytułu wykonawczego - w dniu [...]. W konsekwencji dłużnik zajętej wierzytelności przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę [...] zł, stanowiącą całkowitą realizację zajęcia egzekucyjnego.

Pismem z dnia 10 grudnia 2018 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł zarzut nieistnienia obowiązku, którego dotyczyło prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wskazał, że tytuł wykonawczy, stanowiący jego podstawę obejmuje nieuiszczone należności za korzystanie z odbiornika RTV w lokalu położonym w L. przy ul. [...] za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r., podczas gdy skarżący nie jest właścicielem tego lokalu od 2005 r. W jego ocenie obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej za używanie przedmiotowego odbiornika ustał z chwilą zbycia lokalu. Nadto podniósł, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi skierowano do innej osoby niż zobowiązany, zarówno w zakresie adresu, jak i nazwiska. W związku z podniesionym zarzutem wniósł o uchylenie tytułu wykonawczego oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] znak [...], utrzymanym następnie w mocy postanowieniem z dnia [...] znak [...], wierzyciel uznał podniesiony przez pełnomocnika zobowiązanego zarzut za bezpodstawny. Zaznaczył, że fakt rejestracji odbiorników RTV oraz wydania książeczki opłat RTV o numerze [...] został udowodniony uwierzytelnioną kserokopią wniosku o rejestrację odbiornika, na której widnieje podpis zgłaszającego rejestrację. Z kolei zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] - w miejsce ww. książeczki radiofonicznej - zostało zobowiązanemu przesłane pismem z dnia 16 maja 2008 r. na adres wskazany przy zgłoszeniu rejestracji odbiorników RTV, co stwierdza duplikat przedmiotowego zawiadomienia. Jednocześnie brak papierowych kopii zawiadomień w zasobach archiwalnych wierzyciela uzasadniało nadawanie indywidualnych numerów identyfikacyjnych z wykorzystaniem programów informatycznych generujących tzw. "pakiety startowe", obejmujące zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru oraz blankiety wpłat w przypadku użytkowników zobowiązanych do uiszczania opłaty abonamentowej.

Następnie wierzyciel stwierdził, iż zaistniały w zawiadomieniu z dnia [...] błąd w nazwisku zobowiązanego sprowadzał się do wygenerowania przez system nazwiska "M" zamiast "S". Zauważył przy tym, iż w przypadku nieotrzymania zawiadomienia skarżący uzyskałby znajdującą się w nim informację w razie udania się do placówki pocztowej celem uiszczenia opłaty abonamentowej. Rzeczonej wpłaty mógłby zaś dokonać na blankiecie polecenia przelewu/wpłaty gotówki bądź na numer rachunku bankowego dostępny za pośrednictwem infolinii Poczty Polskiej S.A. lub na jej stronie internetowej. Ewentualne nieotrzymanie przez zobowiązanego zawiadomienia z dnia [...] nie stanowiło przeszkody w uiszczaniu opłat abonamentowych i nie zwalniało z tego obowiązku. Nadto wierzyciel podkreślił, że regulujące tę kwestię rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 nr 187 poz. 1342; dalej: "rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.") nie posługuje się pojęciem "doręczenia", lecz "przesłania zawiadomienia", w związku z czym wysłanie przez Pocztę Polską S.A. dotychczasowym posiadaczom książeczek radiofonicznych zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych wystarczyło do realizacji ciążącego na niej obowiązku informacyjnego w tej kwestii.

Odnosząc się do twierdzeń, iż skarżący nie jest właścicielem lokalu przy ul. [...] w L. wierzyciel wyraził przekonanie, że w świetle obowiązujących przepisów to na abonencie ciąży obowiązek informowania o zmianie danych adresowych czy osobowych, miejscu zamieszkania bądź o braku posiadania odbiorników RTV. Opłata za posiadanie tych odbiorników nie jest bowiem związana z prawem własności do lokalu, zatem jego zbycie nie powoduje wygaśnięcia obowiązków wynikających z rejestracji odbiornika RTV. Na skarżącym spoczywał obowiązek aktualizacji danych adresowych i opłacania abonamentu bądź ewentualnego wyrejestrowania odbiorników RTV w przypadku ich nieposiadania pod nowym adresem. Z kolei w kontekście tezy, jakoby kopia wniosku o rejestrację nie została wypełniona ani podpisana przez zobowiązanego, wierzyciel stwierdził, iż nie jest zobowiązany przez przepisy prawa do zasięgania opinii grafologa w razie kwestionowania przez stronę prawdziwości swojego podpisu, lecz okoliczność ta winna zostać udowodniona przez skarżącego.

Po uzyskaniu zarysowanego wyżej stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego L. uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku. Na wskazane rozstrzygnięcie pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie, żądając jego zmiany poprzez uwzględnienie zarzutu, uchylenie tytułu wykonawczego i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzucił organowi egzekucyjnemu, iż ten nie rozpoznał istoty sprawy, dokonał błędnej i dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nie podjął działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy, co doprowadziło do błędnego uznania zarzutu nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Ponownie podniósł, iż skarżący nie jest właścicielem lokalu przy ul. [...] w L., a kopia wniosku o rejestrację odbiornika z dnia 2 lutego 1998 r. nie została przez niego wypełniona ani podpisana. Stwierdził, że przesłanie lub okazanie zobowiązanemu rzeczonego dokumentu w odpowiednim czasie pozwoliłoby na złożenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia, że nie dokonał on rejestracji odbiornika RTV, który pełnomocnik zobowiązanego uznał za niezbędny do dokonania oceny wniesionego zarzutu. Nadto zaznaczył, iż z argumentacji organu wynika wprost, że wierzyciel nie wykonał w sposób prawidłowy obowiązku przesłania użytkownikowi informacji o nadaniu numeru abonenta, a zatem nie wykonał go wcale.

W dniu [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej także: "organ nadzoru") wydał postanowienie o numerze [...], w którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. Podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami organ egzekucyjny pozostawał bezwzględnie związany stanowiskiem wierzyciela w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku i nie był uprawniony do kontroli prawidłowości tego stanowiska. Analogiczny zakres związania ostatecznym postanowieniem wierzyciela dotyczy także organu nadzoru nad organem egzekucyjnym, wobec czego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. powstrzymał się od jego merytorycznej oceny, nie znajdując zarazem podstaw do zakwestionowania badanego rozstrzygnięcia, gdyż obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela.

Następnie pełnomocnik zobowiązanego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (dalej także: "WSA w Łodzi") na wskazane wyżej postanowienie organu nadzoru, żądając jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu skargi podtrzymał podnoszoną w toku postępowania egzekucyjnego argumentację i powtórzył tezy dotyczące: niezamieszkiwania przez skarżącego w lokalu przy ul. [...] w L. od 2005 r., negacji wypełnienia i podpisania kopii wniosku o rejestrację odbiornika RTV oraz nieprawidłowego wykonania przez Pocztę Polską S.A. obowiązku przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Zaznaczył, że z okoliczności niezastosowania w rozporządzeniu Ministra Transportu określenia "doręczenia" informacji o nadaniu indywidualnego numeru abonenta nie można wyprowadzać wniosku, że dla spełnienia tego obowiązku przez operatora wyznaczonego wystarczy przesłanie zawiadomienia komukolwiek. Zwrócił przy tym uwagę, że organ nadzoru ograniczył się jedynie do nieuprawnionego potwierdzenia prawidłowości stanowiska zawartego w kontrolowanym postanowieniu organu egzekucyjnego.

W toku postępowania przed WSA w Łodzi pełnomocnik zobowiązanego wskazał również, że skarżący jako inwalida wojskowy, dysponujący potwierdzającą ten fakt legitymacją nr [...], wydaną w dniu [...] przez Wojskowe Biuro Emerytalne, jest zwolniony z opłat abonamentowych. Ponadto, w kwestionowanym przez skarżącego zgłoszeniu rejestracji odbiorników RTV błędnie wskazano jako jego ówczesnego pracodawcę A w miejsce B.

W dniu 31 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu przedmiotowej sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt III SA/Łd 933/19, wydał prawomocny wyrok, w którym uchylił zaskarżone postanowienie organu nadzoru z dnia [...] nr [...] i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] nr [...], jak również postanowienia wierzyciela z dnia [...] nr [...] oraz z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiornika, znajdujący się w aktach sprawy, wyraźnie wskazuje, że numer identyfikacyjny został nadany J,M,, a nie J.S. Ponadto jako adres zamieszkania użytkownika odbiorników RTV, na który teoretycznie zostało wysłane zawiadomienie, wskazano ul. [...] w L., gdzie zobowiązany nie mieszkał od 2005 r., co ustalono na podstawie oświadczeń skarżącego oraz przedłożonego przez niego aktu notarialnego z dnia [...] Rep. [...].

Jednocześnie w materiale dowodowym sprawy brak śladu, by takie zawiadomienie zostało faktycznie wysłane, jak również, by doszło do nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego dla skarżącego na jego adres zamieszkania aktualny w 2008 r., podczas gdy zobowiązany konsekwentnie podnosi, iż nie rejestrował odbiorników RTV ani nie otrzymał takiego numeru. Przedłożone przez wierzyciela dowody wysłania zawiadomienia z dnia [...] nie były wystarczające dla stwierdzenia, że przesyłka została skarżącemu doręczona ani że została nadana w urzędzie pocztowym. Wierzyciel nie przedstawił bowiem dowodu nadania przesyłki, a jedynie duplikat, który sam sporządził w sposób uniemożliwiający zweryfikowanie tej okoliczności. W ocenie WSA w Łodzi ciężar dowodu doręczenia odnośnego pisma spoczywał na stronie spełniającej swój prawny obowiązek, a zatem na wierzycielu.

Następnie wskazano, że okoliczność niezawiadomienia w 2005 r. o zmianie miejsca zamieszkania nie może rodzić dla strony negatywnych konsekwencji, ponieważ zgodnie z ówczesną regulacją prawną w postaci rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. nr 70 poz. 338; dalej: "rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r.) obowiązek poinformowania przez abonenta o zmianie adresu czy o zakończeniu użytkowania odbiorników RTV nie został obwarowany jakimkolwiek terminem. Co więcej, skarżący od początku kwestionuje fakt dokonania na swoje dane rejestracji odbiorników RTV pod adresem [...] w L., zatem jeżeli faktycznie nie dokonał on rejestracji, to obowiązki informacyjne wynikające z ww. rozporządzenia nie miałyby do niego zastosowania.

Konsekwencję powyższych ustaleń stanowiła konkluzja, iż sprzedaż mieszkania obala domniemanie, jakoby w okresie objętym spornym tytułem wykonawczym pod adresem, na który według wierzyciela skierowano zawiadomienie, skarżący posiadał odbiornik RTV w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.

W kontekście kopii wniosku o rejestrację z dnia 2 lutego 1998 r., stwierdzono, iż skarżący nie wykazał, aby podpis na nim widniejący nie został przez niego faktycznie złożony. Z drugiej jednak strony, wierzyciel także nie udowodnił, że podpis ten należy do J.S., co jest o tyle istotne, że różni się on istotnie od podpisów składanych przez skarżącego w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie na kopii druku z 1998 r. nie znajduje się adnotacja o zweryfikowaniu tożsamości zgłaszającego przez pracownika pocztowego, podczas gdy w zgłoszeniu podano inną nazwę ówczesnego miejsca pracy skarżącego. Nadto w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2020 r. zauważono, że co najmniej od 2005 roku wierzyciel nie reagował na nieuiszczanie opłat abonamentowych od odbiorników RTV zarejestrowanym pod adresem [...] w L., co w związku z jego sprzedażą przez zobowiązanego uznano za okoliczność usprawiedliwiającą przeświadczenie tego ostatniego o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

WSA w Łodzi ustalił także, że skarżący jako inwalida wojskowy był i jest zwolniony z opłat abonamentowych z mocy prawa od daty wydania przez Wojskowe Biuro Emerytalne legitymacji o numerze [...] w maju 2001 r. Z tego też względu skarżący, by wykazać nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji, nie musiał podnosić kwestii niedokonania rejestracji odbiorników RTV, lecz mógł powołać się jedynie na fakt posiadania statusu inwalidy wojskowego. WSA w Łodzi pokreślił, że przedmiotowe zwolnienie posiada odrębną - względem ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.; dalej w skrócie: ustawy abonamentowej) - podstawę prawną, zawartą w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2193; dalej w skrócie: "u.z.i.w."). Z jednej strony nie uzależnia ona skuteczności zwolnienia od uprzedniego powiadomienia o przyznanym uprawnieniu, z drugiej zaś nie odwołuje się w tym względzie do przepisów ustawy abonamentowej, w której taki wymóg został wprowadzony. W takim stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, że skarżącemu przysługuje zwolnienie z mocy prawa - w związku z legitymowaniem się uprawnieniami inwalidy wojskowego - i nie jest ono zależne od zgłoszenia tego faktu Poczcie Polskiej S.A.

Końcowo w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2020 r. wskazano, iż jakkolwiek organy egzekucyjne nie złamały prawa, podporządkowując się zgodnie z ustawową regulacją wiążącemu stanowisku wierzyciela w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku, to jednak uchylenie ich orzeczeń przez sąd było konieczne z uwagi na konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zalecono wierzycielowi ponowne przedstawienie swojego stanowiska w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań sądu, tj. wykazania faktu zarejestrowania odbiornika telewizyjnego przez skarżącego oraz daty prawidłowego zawiadomienia skarżącego o nadaniu u indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a także załączenia dowodów, z których wynikałyby ww. daty oraz dane adresowe skarżącego. Nadto nakazano uwzględnienie okoliczności, że skarżący jako inwalida wojskowy jest z mocy prawa zwolniony z opłat abonamentowych od roku 2001, zwracając przy tym uwagę, że do akt nie załączono kserokopii legitymacji skarżącego. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącego.

W toku ponownego postępowania wierzyciel dołączył do akt sprawy oświadczenie zobowiązanego o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień od opłat abonamentowych, datowane na dzień 1 kwietnia 2019 r. Skarżący wskazał w nim, że jest uprawniony do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych na podstawie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych lub innych ustaw z tytułu inwalidztwa wojskowego. Jako rodzaj dokumentu uprawniającego użytkownika do przedmiotowego zwolnienia pracownik pocztowy wskazał z kolei legitymację numer [...], wydaną w dniu [...] przez Wojskowe Biuro Emerytalne, zastrzegając zarazem, iż uprawnienie obowiązuje na czas nieokreślony. W aktach znalazł się także wydruk z systemu informatycznego wierzyciela z dnia 4 września 2020 r., dotyczący zmiany danych adresowych abonenta w dniu 1 kwietnia 2019 r.

Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel ponownie uznał za nieuzasadniony zgłoszony przez pełnomocnika zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku. W jego ocenie zebrane dowody w sprawie w sposób jednoznaczny i w pełni uzasadniony pozwalają dojść do wniosku, że obowiązek co do należności ujętych tytułem wykonawczym istnieje. W dniu 2 lutego 1998 r. zobowiązany dokonał bowiem zgłoszenia rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz odbiornika telewizyjnego na adres przy ul. [...] w L., pod którym był zameldowany zgodnie z ewidencją PESEL od 1999 do 2006 roku. Jako dowód w tym względzie wierzyciel powołał się na uwierzytelnioną kserokopię wniosku z dnia 2 lutego 1998 r. o rejestrację odbiornika RTV.

Następnie z powołaniem na orzecznictwo sądowoadministracyjne wyrażono pogląd, iż zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia ustawowego obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, podlegającego egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Obowiązek ten trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych, a niedokonanie wyrejestrowania i nieuregulowanie zaległości abonamentowych uzasadnia ich przymusowe ściągnięcie.

W kontekście twierdzeń zobowiązanego odnośnie rzekomego sfałszowania podpisu na wniosku o rejestrację odbiornika RTV wierzyciel oświadczył, że jako strona postępowania egzekucyjnego nie posiada kompetencji do dokonania w tym względzie oceny, odsyłając skarżącego do niezawisłych organów państwowych zajmujących się weryfikacją podejrzeń popełnienia przestępstwa. Jedynie przedstawienie przez skarżącego dokumentu potwierdzające sfałszowanie przedmiotowego podpisu mogłoby przyczynić się do ponownego rozpatrzenia niniejszej sprawy.

Odnosząc się natomiast do kwestii skuteczności prawnej nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wierzyciel zaznaczył, że zaistniały w zawiadomieniu z dnia [...] błąd w nazwisku abonenta stanowił oczywistą omyłkę pisarską. Samo zaś przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, ponieważ prawodawca nie wprowadził wymogu doręczenia tego dokumentu, nadając mu jedynie informacyjny charakter. Czynność nadania przedmiotowego numeru jest bowiem dokonywana z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzającego odbiór zawiadomienia. Nieodebranie zawiadomienia przez skarżącego nie stało zarazem na przeszkodzie uiszczeniu należności z tytułu opłaty abonamentowej. Wierzyciel zaznaczył przy tym, że obowiązek informowania Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych spoczywał na abonencie.

Następnie stwierdził, że dowodem niewyrejestrowania odbiorników RTV oraz niedopełnienia przez zobowiązanego formalności zwolnienia od opłat abonamentowych jest prowadzona wobec niego windykacja miękka w postaci zawiadomień o zadłużeniu w okresie od 2000 do 2010 r., a także niedoręczone wskutek niezaktualizowania przez skarżącego adresu upomnienie, wystawione w dniu [...]. Zgłoszenie przysługujących zobowiązanemu uprawnień do zwolnienia nastąpiło dopiero w dniu 1 kwietnia 2019 r., w związku z czym korzysta on ze swojego uprawnienia od maja 2019 r.

Jednocześnie wierzyciel stanął na stanowisku, iż skarżący jako inwalida wojskowy nie był zwolniony z opłat ex lege. Ustawa abonamentowa wymaga bowiem przedstawienia dokumentów potwierdzających przedmiotowe uprawnienie w placówce pocztowej wraz ze stosownym oświadczeniem. Jedynie osoby, które ukończyły 75 lat, zostały w drodze wyjątku zwolnione z obowiązku składania takiego oświadczenia.

W związku z ustaleniem, że zobowiązany zarejestrował odbiornik RTV, lecz nie wyrejestrował go ani nie dopełnił formalności dotyczących zwolnienia od opłat abonamentowych, wierzyciel uznał, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych, którego dotyczy tytuł wykonawczy stanowiący podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, istnieje, a zatem podniesiony w piśmie z dnia 10 grudnia 2018 r. zarzut jest nieuzasadniony.

Pismem z dnia 22 września 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na ww. postanowienie wierzyciela, żądając jego uchylenia w całości. Podtrzymał w nim dotychczasowe stanowisko i powtórzył uprzednio zaprezentowaną argumentację. Nadto wyraził przekonanie, że rozpatrzenie zarzutów nastąpiło w oderwaniu od zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz z pominięciem wytycznych zawartych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 933/19.

W dniu [...] wydano postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie wierzyciela z dnia [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zażalenie z dnia 22 września 2020 r. nie może zostać uwzględnione z uwagi na niezasadność podnoszonego zarzutu. Podniesiono, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej ciąży na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika z mocy prawa i powinien być realizowany bez wezwania. Zobowiązany zarejestrował odbiornik w dniu 2 lutego 1998 r. na adres przy ul. [...] w L., co skutkowało wydaniem książeczki radiofonicznej. Ponieważ nie dokonał skutecznego wyrejestrowania ani nie dopełnił formalności związanych ze zwolnieniem z opłaty abonamentowej w okresie, którego dotyczy tytuł wykonawczy, to był zobowiązany do uiszczania opłat za użytkowanie zarejestrowanego odbiornika RTV.

Jednocześnie powtórzono stanowisko zaprezentowane w kontrolowanym postanowieniu, iż ocena, czy podpis widniejący na wniosku o rejestrację z dnia 2 lutego 1998 r. został sfałszowany, nie leży w zakresie kompetencji wierzyciela ani tym bardziej osoby przyjmującej wniosek. Zwrócono również uwagę na fakt, że przepisy nie uzależniają skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego od doręczenia abonentowi zawiadomienia w tym przedmiocie. Zawiadomienie z dnia [...] zostało natomiast przesłane na podany i niezaktualizowany przez skarżącego adres, a błąd w nazwisku miał charakter oczywistej omyłki pisarskiej. Jego ewentualne nieotrzymanie nie zwalniało zobowiązanego z uiszczania opłat abonamentowych, podobnie jak sprzedaż lokalu, którego adres wskazano we wniosku o rejestrację odbiornika RTV. Wyrażono przy tym pogląd, iż dbający o własne interesy użytkownik powinien zgłosić fakt nieotrzymania zawiadomienia w placówce pocztowej.

Następnie wierzyciel odniósł się do kwestii uprawnienia skarżącego, będącego inwalidą wojskowym, do zwolnienia z opłaty abonamentowej. W jego ocenie uprawnienie to nie powoduje zmiany stanu prawnego do czasu, aż abonent nie przedstawi w placówce pocztowej dokumentów uprawniających do zwolnienia z opłaty abonamentowej. Przedmiotowe uprawnienie nie przysługuje bowiem, zdaniem wierzyciela, z mocy prawa, lecz dopiero po zgłoszeniu uprawnień Poczcie Polskiej S.A.

Wobec powyższego wierzyciel uznał, że wydane w pierwszej instancji postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zarzut nieistnienia obowiązku nie znajduje uzasadnienia.

Pismem z dnia 23 listopada 2020 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł skargę do tut. Sądu na ww. postanowienie wierzyciela, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 6, 7, 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez niepodjęcie przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

2. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz wszechstronnego jego rozważenia i właściwej oceny;

3. art. 124 § 2 k.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia okoliczności, którym organ przyznał moc dowodową oraz tych, którym takiej mocy odmówił;

4. § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., poprzez nieuprawnione przyjęcie, że doszło do wykazania zarejestrowania abonenta (odbiornika);

5. art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej w skrócie: "u.p.e.a."), poprzez nieuwzględnienie zarzutów, które winny zostać ocenione jako zasadne;

6. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), poprzez pominięcie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2020 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 933/19.

Z uwagi na podniesione zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Uzasadniając skargę, oprócz powtórzenia dotychczas prezentowanych twierdzeń, pełnomocnik skarżącego w dużej mierze odwołał się do tez zawartych w ww. wyroku WSA w Łodzi, którego niewykonanie w toku ponownego rozpoznania sprawy zarzucił wierzycielowi. Podkreślił, że Sąd ten potwierdził nadanie numeru identyfikacyjnego J.M., nie zaś J.S., a pod adresem podanym jako adres zamieszkania użytkownika odbiorników RTV - pod który również miało zostać wysłane zawiadomienie z dnia [...] - skarżący nie mieszkał od 2005 r. W aktach sprawy zabrakło również dowodu faktycznego wysłania przedmiotowego zawiadomienia.

Dalej skarżący podniósł, że w orzeczeniu z dnia 31 stycznia 2020 r. zasygnalizowano, iż obowiązek poinformowania przez abonenta o zmianie adresu czy o zakończeniu użytkowania odbiorników RTV nie został obwarowany jakimkolwiek terminem, zatem niezawiadomienie przez skarżącego o zmianie miejsca zamieszkania nie może rodzić dla niego negatywnych konsekwencji. Nadto zauważono, że zobowiązany od początku kwestionuje fakt dokonania na swoje dane rejestracji rzeczonych odbiorników, co w przypadku pozytywnej weryfikacji oznaczałoby, że przepisy rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. nie miałyby do niego zastosowania. Pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę na tezę WSA w Łodzi, że wierzyciel co najmniej od 2005 roku nie reagował w jakikolwiek sposób na nieuiszczanie opłat abonamentowych przez skarżącego, zatem w związku z pozostałymi okolicznościami sprawy zobowiązany mógł pozostawać w usprawiedliwionym przeświadczeniu o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Z kolei w odniesieniu do podpisu złożonego we wniosku o rejestrację odbiornika RTV przyjął, iż co prawda skarżący nie udowodnił, że go nie złożył, lecz wierzyciel również nie udowodnił, aby podpis na przedmiotowym dokumencie pochodził od zobowiązanego.

Następnie w skardze podniesiono, iż Sąd uprzednio rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że skarżący jako inwalida wojskowy był i jest zwolniony z opłat abonamentowych ex lege. Uprawnienie to wynika bowiem z innej niż ustawa abonamentowa regulacji i nie jest obwarowane wymogiem powiadomienia wierzyciela o jego uzyskaniu. W aktualnym stanie prawnym istnieją bowiem dwa rodzaje zwolnień za używanie odbiorników radiowych i telewizyjnych, spośród których jedynie skuteczność tych przewidzianych w ustawie abonamentowej zależy od złożenia stosownego oświadczenia wraz z dokumentacją. Art. 23a u.z.i.w. takiego wymogu nie wprowadza, w związku z czym jeżeli skarżący faktycznie legitymuje się uprawnieniami inwalidy wojskowego, to od daty wydania legitymacji, tj. od maja 2001 r., przysługuje mu z mocy prawa zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych.

W dalszej części skargi pełnomocnik skarżącego zaprezentował analizę przepisów ustawy abonamentowej, która doprowadziła go do konkluzji, iż co prawda obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej za zarejestrowany odbiornik RTV wynika z mocy samego prawa i nie wymaga konkretyzacji, lecz jego powstanie wiąże się z dokonaniem skutecznej rejestracji przez zobowiązanego, co w niniejszej sprawie jest przez niego kwestionowane, a wierzyciel nie udowodnił w sposób niebudzący wątpliwości faktu dokonania przedmiotowej rejestracji zgodnie z prawem. Końcowo oświadczył, że w jego ocenie Poczta Polska S.A. nie udowodniła zaistnienia przesłanki naliczenia skarżącemu opłat abonamentowych za kwestionowany okres. W konsekwencji obowiązek stwierdzony w tytule wykonawczym nie istniał, zatem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej w stosunku do skarżącego było bezpodstawne.

W odpowiedzi na skargę z dnia 21 grudnia 2020 r. pełnomocnik wierzyciela wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.; dalej w skrócie: "P.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 P.u.s.a.).

Szczegółowy zakres przedmiotowy kontroli sądowoadministracyjnej został sformułowany w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem, nadanym przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r., zmieniającej P.p.s.a. (Dz. U z 2019 poz. 2070), które weszło w życie z dniem 30 lipca 2020 r., sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Wypada w tym względzie zauważyć, że przed nowelizacją przepis nie dopuszczał zaskarżenia postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Aktualnie przepis takich wyłączeń nie przewiduje. W niniejszej sprawie została złożona skarga na postanowienie wierzyciela, uznające za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, zgłoszony przez pełnomocnika zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Ponieważ skargę wniesiono po dacie wejścia w życie przedmiotowej nowelizacji, nie ulega wątpliwości, że jest ona dopuszczalna i jako taka podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez tut. Sąd.

Następnie należy zwrócić uwagę, iż - jak wynika z przytoczonego wyżej stanu faktycznego sprawy - zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji zostały wydane w związku kasatoryjnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 stycznia 2020 r., które stało się prawomocne. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przytoczony przepis charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie (por. np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, LEX nr 1487724). Przez ocenę prawną rozumie się przy tym powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por.: S. Hanausek [w:] W. Siedlecki (red.), System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (por.: A. Kabat, Komentarz do art. 153 P.p.s.a., [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019). Związanie sądu administracyjnego oznacza, że nie może on w przyszłości, orzekając w tej samej sprawie, formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, LEX nr 1487724).

Wskazana regulacja wpływa więc na rozpoznanie sprawy przez tut. Sąd w sposób dwojaki. Po pierwsze, w ramach kontroli legalności zachodzi konieczność zbadania, czy wydając zaskarżone postanowienie wierzyciel zastosował się do zaleceń wyrażonych w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2020 r. Po drugie, tut. Sąd pozostaje również związany zapatrywaniami prawnymi sformułowanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

Następnie stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel nie usunął bowiem mankamentów postępowania, które wytknięto w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2020 r.

Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy orzeczenie uznające za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...], obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r. w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną należności pieniężnej wskazano art. 2 ust 1 i 3 ustawy abonamentowej

Podstawowym zagadnieniem stanowiącym przedmiot kontrowersji w ramach niniejszego postępowania pozostaje kwestia zasadności i wymagalności istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym. Od tej okoliczności zależy bowiem rozstrzygnięcie, czy wierzyciel prawidłowo ocenił jak niezasadny wniesiony przez pełnomocnika skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku, którego podstawę stanowił art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. – w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw z dnia 11 września 2019 r.). Orzeczenie wierzyciela ma przy tym szczególne znaczenie dla dalszego biegu postępowania egzekucyjnego. Stosownie bowiem do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone m. in. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 tej ustawy organ rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest przy tym dla organu egzekucyjnego wiążące.

Następnie należy wskazać, iż opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych znalazły swoją ustawową regulację w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.). W dniu 1 marca 1993 r. weszła z kolei w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych oraz obowiązek rejestracji odbiorników - odpowiednio w art. 48 oraz art. 49. Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy m. in. o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa, której przepisy - z racji braku istotnych dla rozstrzygnięcia przepisów intertemporalnych - zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa znalazły zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, lecz także do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Tym samym obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy abonamentowej, jak i na osobach, które w dniu wejścia w życie tej regulacji spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, czyli posiadały zarejestrowany odbiornik RTV.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami poprzednich regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy abonamentowej obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej, na które powołano się w kwestionowanym przez skarżącego tytule wykonawczym, wynika, iż za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, a obowiązek ich uiszczania powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji takiego odbiornika. Na mocy art. 2 ust. 2 odnośnej ustawy domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik RTV w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej stanowi obowiązek wynikający z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (por.: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, wyrok tut. Sądu z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13). Jeżeli więc organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por.: wyroki tut. Sądu w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 650/14, I SA/Gl 518/14, I SA/Gl 376/13).

Z zarysowanym wyżej stanowiskiem korespondują pozostałe regulacje zobowiązujące abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m. in. o zaprzestaniu używania odbiornika, zawarte w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190), § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) oraz § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

W niniejszej sprawie w dniu 2 lutego 1998 r. doszło do rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz odbiornika telewizyjnego na nazwisko J.S. pod adresem przy ul. [...] w L., co stwierdza uwierzytelniona kserokopia zgłoszenia z tej daty. Skarżący podniósł, iż podpis widniejący na dokumencie nie należy do niego. Wierzyciel natomiast oświadczył, iż nie posiada odpowiednich kompetencji, by zbadać kwestię jego ewentualnego sfałszowania. Zarówno stanowiska stron postępowania, jak i zgromadzone w sprawie dowody pozostały w tym zakresie niezmienne w stosunku do stanu istniejącego w momencie wyrokowania przez WSA w Łodzi, kiedy to stwierdzono, iż skarżący nie wykazał, że przedmiotowy podpis do niego nie należy, natomiast wierzyciel nie udowodnił stanowiska przeciwnego, od którego zależy ewentualne przyjęcie, że zobowiązany faktycznie dokonał rejestracji odbiornika RTV. Należy więc uznać, iż w dalszym ciągu istnieją w tym względzie dwie równorzędne, a zarazem wykluczające się wersje wydarzeń.

W kontekście natomiast problemu przesłania zawiadomienia z dnia [...] o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stwierdzenia wymaga, że wierzyciel w dalszym ciągu nie wykazał, kiedy takie zawiadomienie zostało dokonane i czy zostało ono prawidłowo zaadresowane. WSA w Łodzi uznał bowiem, że duplikat zawiadomienia nie stanowi wystarczającego dowodu faktu wysłania zawiadomienia, a nadto zauważył, że wskazano na nim błędne nazwisko abonenta oraz nieaktualny adres, pod którym skarżący nie mieszkał od 2005 roku. Zobowiązany tymczasem konsekwentnie podnosi, że zawiadomienia nie otrzymał. W uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2020 r. stwierdzono, iż wynikający z ww. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. obowiązek poinformowania przez abonenta o zmianie adresu czy o zakończeniu użytkowania odbiorników RTV nie został obwarowany jakimkolwiek terminem. Powyższa okoliczność, w zestawieniu m. in. z faktem sprzedaży lokalu przez skarżącego oraz negowaniem przez niego rejestracji odbiornika RTV, została uznana za podstawę do przyjęcia usprawiedliwionego przeświadczenia skarżącego o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Zaprezentowana przez WSA w Łodzi ocena prawna w tym zakresie, wobec braku nowych dowodów wpływających na poczynione wówczas ustalenia faktyczne, pozostaje na mocy art. 153 P.p.s.a. wiążąca zarówno dla organów, jak i Sądu w składzie orzekającym.

Niezależnie jednak od powyższych kontrowersji należy stwierdzić, że dla podważenia istnienia stwierdzonego w tytule wykonawczym obowiązku skarżący nie musiał powoływać się na kwestie dotyczące autentyczności podpisu na wniosku o rejestrację czy skuteczności zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wystarczającą podstawę stanowi bowiem okoliczność, iż jako inwalida wojskowy, dysponujący wydaną przez Wojskowe Biuro Emerytalne w dniu [...] legitymacją nr [...], pozostaje z mocy prawa zwolniony z opłacania abonamentu RTV od maja 2001 r.

Art. 23a u.z.i.w. stanowi, że inwalidzie wojennemu przysługuje zwolnienie z opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiowych i telewizyjnych. Z kolei w myśl art. 41 wskazanej regulacji inwalidom wojskowym przysługują uprawnienia określone w art. 13-18 oraz 21-23c. Podkreślenia wymaga, iż ustawa ta nie odwołuje się w żadnym miejscu do przepisów ustawy abonamentowej, które w art. 4 ust. 1 przewidują własny katalog przesłanek zwolnienia od opłat abonamentowych, przy czym zgodnie z art. 4 ust. 3 co do zasady uzależnionych od złożenia przez abonenta w placówce pocztowej operatora wyznaczonego (obecnie Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienia (z wyjątkiem osób, które ukończyły 75 lat). Podobnież przepisy ustawy abonamentowej nie poruszają kwestii zwolnienia inwalidów wojennych i wojskowych z uiszczania przedmiotowej należności. Uznać więc trzeba, że regulacja konstruowana przez art. 23a w zw. z art. 41 u.z.i.w. ma charakter odrębny względem art. 4 ustawy abonamentowej i formułuje kolejny rodzaj zwolnienia z opłaty abonamentowej, który wobec braku obowiązku dokonania formalnego zgłoszenia odnosi skutek ex lege od daty przyznania uprawnienia. Takie też stanowisko prawne zostało wprost i jednoznacznie zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2020 r. Sąd stwierdził bowiem na stronie 15 uzasadnienia, że jeżeli skarżący faktycznie dysponuje wydaną przez Wojskowe Biuro Emerytalne w dniu [...] legitymacją (czego organ w obecnie rozpatrywanej sprawie nie podważył) - to z mocy prawa od tej daty przysługuje mu zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący dysponuje legitymacją z dnia [...] o numerze [...], wydaną przez Wojskowe Biuro Emerytalne, która potwierdza jego status inwalidy wojskowego. W dniu 1 kwietnia 2019 r. złożył on oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień od opłat abonamentowych. Mając na względzie przedstawioną wyżej interpretację komentowanych przepisów, przyjęcia wymaga, że skarżący jest zwolniony z opłaty abonamentowej z mocy samego prawa, począwszy od maja 2001 r. Skoro zaś wierzyciel został o tym fakcie powiadomiony, to powinien on uhonorować przysługujące zobowiązanemu zwolnienie i uwzględnić je w stanowisku wobec zgłoszonego pismem z dnia 10 grudnia 2018 r. zarzutu.

Stosując odmienną od wyrażonej w wyroku z dnia 31 stycznia 2020 r. wykładnię przepisów kształtujących zwolnienie inwalidów wojskowych z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, poprzez przyjęcie, że dla jego skuteczności niezbędne jest złożenie przez abonenta oświadczenia w placówce pocztowej, wierzyciel naruszył zasadę związania wyrażoną w wyroku sądu administracyjnego oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania z art. 153 P.p.s.a. Wierzyciel nie zaprezentował przy tym własnej argumentacji na poparcie tego stanowiska. Jednocześnie naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ od właściwego rozstrzygnięcia, czy zwolnienie z opłaty abonamentowej przysługuje zobowiązanemu jako inwalidzie wojskowemu od maja 2001 r. (tj. od miesiąca, w którym Wojskowe Biuro Emerytalne potwierdziło jego uprawnienia wydaniem legitymacji), zależy prawidłowość zbadania istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] nr [...], a w dalszej kolejności ocena zasadności zarzutu, którego dotyczy zaskarżone postanowienie. Tym samym skargę w tym zakresie należy uznać za zasadną.

Z uwagi na poczynione wyżej ustalenia dotyczące naruszenia przez zaskarżone postanowienie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł o jego uchyleniu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżone postanowienie, kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Składają się na nią wpis od skargi w kwocie 100 zł – stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. nr 221, poz. 2193) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł - zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.