Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 947/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a, art. 67b par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 379 poz 5  pkt 7, art. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości odsetek za zwłokę i rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące V, VI, VIII – X 2001r., XII 2002r., I – VII, IX 2003r. oraz rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku dochodowego należnego od płatnika za okres od IV do XII 2001r. I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego adw. M. Ł. kwotę [...] zł ( [...] złotych) w tym podatek VAT w wysokości [...]zł ([...] złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 09 lipca 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], na podstawie art. 207, art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. dalej zwanej: O.p. w sprawie K. W. dotyczącej:

- umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, od sierpnia

do października 2001 r., grudzień 2002 r. oraz od stycznia do lipca i wrzesień 2003 r. w

kwocie [...] wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] i rozłożenia na raty

pozostałej zaległości tj. kwoty [...] wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie

[...]

- umorzenia całości odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku od towarów i usług

za maj, czerwiec, od sierpnia do października 2001 r., grudzień 2002 r. oraz od stycznia

do lipca i wrzesień 2003 r. w kwocie [...] i rozłożenie na raty należności głównej

w kwocie [...]

- rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, od

sierpnia do października 2001 r., grudzień 2002 r. oraz od stycznia do lipca i wrzesień

2003 r. w kwocie [...] wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]

- rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku dochodowego należnego od płatnika za

okres od kwietnia do grudnia 2001 r. w kwocie [...] wraz z odsetkami za zwłokę

w kwocie [...] odmówiono umorzenia wyżej wymienionych zaległości, umorzenia odsetek za zwłokę i rozłożenia na raty wymienionych zaległości. W uzasadnieniu podniesiono, że rozpatrując wniosek w części dotyczącej umorzenia Organ I instancji kierował się art. 67 § 1 pkt 3 O.p. przewiduje w sytuacjach wyjątkowych, uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym możliwość umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej. Instytucja jaką jest umorzenie w przepisach podatkowych stanowi wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, z tego też powodu jedynie wyjątkowe i szczególne okoliczności mogą stanowić podstawę do jej zastosowania. Jednocześnie udzielenie takiego typu ulgi jaką jest umorzenie jest prawem, a nie obowiązkiem organu podatkowego, a więc decyzja wydana na podstawie przepisu o umorzeniu jest fakultatywna w ramach uznania administracyjnego. Nawet słuszny interes podatnika o udzieleniu ulgi nie zwalnia przy tym organu z obowiązku dbałości o interes Skarbu Państwa, utożsamiany z interesem ogólnospołecznym, rozumianym jako konieczność zapewnienia stałych dochodów budżetu, co wymaga terminowego i skutecznego egzekwowania należności. Trudna sytuacja finansowa a także zły stan zdrowia nie może stanowić przesłanki do zastosowania tak daleko idącej ulgi jaką jest umorzenie, Podatnik bowiem uzyskuje dochód z tytułu renty, posiada majątek w postaci trzech nieruchomości o znacznej wartości i umorzenie zaległości zważywszy na powyższe okoliczności byłoby sprzeczne z interesem ogólnospołecznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego stanął na stanowisku, iż każdy Podatnik ma prawo dysponować własnymi dochodami i majątkiem według uznania, jednak niedopuszczalna jest sytuacja, by odbywało się to kosztem Skarbu Państwa. Zgodnie z konstytucją RP każdy obywatel ma obowiązek uiszczania zobowiązań publicznoprawnych jakimi są podatki w terminie przewidzianym ustawą a wszelkie odstępstwa od tej zasady winny mieć miejsce jedynie w sytuacji nadzwyczajnej. Wiele wątpliwości budzi ponadto fakt, iż K. W. prowadzoną działalność gospodarczą jedynie zawiesił a nie zlikwidował, jakby miał w przyszłości zamiar nadal ją prowadzić.

W części dotyczącej rozłożenia zaległości na raty miesięczne Naczelnik Urzędu Skarbowego kierował się art. 67a § 1 pkt. 2 O.p., który przewiduje możliwość rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Ustanowienie innych niż ustawowe terminów płatności stanowi jednak wyjątek w systemie polskiego prawa podatkowego, dlatego też przesłanki pozwalające na wydanie decyzji pozytywnej winny mieć charakter wyjątkowy. Jednocześnie K. W. winien udowodnić organowi podatkowemu, iż spełni warunki ustanowione w decyzji i będzie spłacał zaległość w wyznaczonych terminach. Zadaniem organu podatkowego jest zatem ocena, czy Podatnik jest w stanie uregulować zaległość w ratach określonej wysokości, aby spłata całego zadłużenia była realna z punktu widzenia Podatnika jak i interesu fiskalnego państwa. Nawet słuszny interes podatnika nie zwalnia jednak organu podatkowego z obowiązku dbałości o interes Skarbu Państwa utożsamiany z interesem ogólnospołecznym, rozumianym jako konieczność zapewnienia stałych dochodów budżetu, co wymaga terminowego i skutecznego egzekwowania należności. W przedmiotowej sprawie na podstawie przeprowadzonego postępowania organ podatkowy stwierdził, iż nie występują przesłanki uzasadniające udzielenie ulgi w formie układu ratalnego i wniosek rozpatrzył negatywnie. Główną przyczyną odmowy udzielenia ulgi był fakt, że K.W. już wielokrotnie udzielano ulgi w spłacie przedmiotowych zaległości w postaci rozłożenia zaległości na raty. Wyznaczone raty wielokrotnie regulowane były po terminie, co powodowało ich wygaśnięcie i naliczenie odsetek za zwłokę od pierwotnego terminu płatności. Okoliczności takie świadczą o lekceważącym stosunku do obowiązku podatkowego i nie mogą być premiowane udzieleniem ulgi w postaci kolejnego układu ratalnego. Według oświadczenia K. W. raty wyznaczone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych również były regulowane po terminie, co spowodowało rozwiązanie umowy o układ ratalny, ponadto Podatnik nie dopełnił formalności w sprawie ubiegania się o kolejny układ ratalny w ZUS. Fakt, iż w toku przedmiotowego postępowania K. W. dokonywał wpłat na poczet zaległości nie jest wystarczającym argumentem za udzieleniem ulgi w spłacie. Kolejną przesłanką przemawiającą za negatywnym rozpatrzeniem sprawy jest zaproponowany przez Podatnika układ ratalny tj. rozłożenie zaległości na 60 miesięcznych rat, spłata zadłużenia w takim systemie trwałaby wiele lat a takie rozwiązanie byłoby sprzeczne z interesem ogólnospołecznym i byłoby niesprawiedliwe w stosunku do innych podatników, którzy płacą podatek w terminie, nie korzystając z pomocy organu podatkowego. Biorąc pod uwagę fakt, iż raty wyznaczone poprzednimi decyzjami regulowane były po terminie spłata zaległości przedłużałaby się w nieskończoność.

K. W. odwołał się od powyższej decyzji, uznając ją za krzywdzącą. W uzasadnieniu podkreślał swoją trudną sytuację finansową uniemożliwiającą mu natychmiastowe uregulowanie zaległości oraz zły stan zdrowia i zadłużenia posiadane w ZUS. Stwierdził, iż dochody z tytułu renty, po potrąceniu części kwot w ramach egzekucji komorniczej wystarczają mu jedynie na skromne utrzymanie przy jednoczesnym wsparciu rodziny. K. W. zarzucił organowi I instancji błędną interpretację przepisu art. 67 § pkt 3 O.p.

Dyrektor Izby Skarbowej w P., decyzją z dnia [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz 67 § 1 pkt 2 i 3 O.p. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu Organ II instancji dokonał analizy przepisu art. 67a O.p., który umożliwia organom podatkowym umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Mając na względzie sytuację materialno-finansową K. W. Organ II instancji nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających zastosowanie wyżej cytowanego przepisu. Przedmiotowe zaległości są skutkiem niedopełnienia przez podatnika ciążącego na nim obowiązku obliczenia i odprowadzenia należnych kwot podatków na rachunek właściwego urzędu skarbowego.

Z oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 30 kwietnia 2010 r. oraz z pozostałych dokumentów będących w posiadaniu organów podatkowych wynika, że źródłem dochodu zobowiązanego jest aktualnie renta w wysokości [...] miesięcznie netto, (dodatkowo obciążona postępowaniem egzekucyjnym), którą otrzymuje w związku z całkowitą niezdolnością do pracy. Do 1 lipca 2005 r. zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu i pośrednictwa handlowego, którą ze względu na stan zdrowia musiał zawiesić. Ponieważ Urząd Skarbowy [...] nie posiada dokumentów potwierdzających likwidację tej działalności dlatego K. W. jest nadal w świetle obowiązujących przepisów przedsiębiorcą. Zobowiązany prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka we własnej nieruchomości położonej w P. przy ulicy W. 139/4. Z tytułu utrzymania nieruchomości ponosi wydatki w wysokości około [...] miesięcznie. Od kilkunastu lat choruje na schorzenia kardiologiczne, endokrynologiczne, wieńcowo-naczyniowe i gastrologiczne. K. W. posiada również dwie nieruchomości zlokalizowane w P. przy ul. S. 17a (1/2 udziału) i ul. S. 17 oraz samochód osobowy [...], r. prod. 1981 nieeksploatowany ze względu na zły stan techniczny (bez przeglądu technicznego).

Wg oświadczenia posiada również zadłużenie wobec ZUS-u w wysokości około [...] plus odsetki za zwłokę. Z uwagi na regulowanie rat po terminie przyznany umową z ZUS w maju 2006r. układ ratalny uległ wypowiedzeniu z dniem 30.10.2009r.

Jak wynika z wyjaśnień złożonych w trakcie postępowania prowadzonego przez organ podatkowy I instancji z uwagi na osiągane dochody z tytułu renty w wysokości [...] oraz koszty utrzymania mieszkania ( [...] ) oraz koszty postępowania egzekucyjnego ( [...] ) K. W. korzysta z pomocy finansowej rodziny w zakresie zakupu żywności i lekarstw. Na pokrycie pozostałych bieżących wydatków takich jak np. środki czystości, a tym bardziej kolejnego układu ratalnego K. W. pozostaje kwota [...]. K. W. deklaruje możliwość spłaty przedmiotowych zaległości w 60 ratach ( np. w ratach po [...] miesięcznie).

Organ odwoławczy nie neguje trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej Podatnika oraz jego kłopotów w uregulowaniu zaległości podatkowej.

Odmawiając jednak pozytywnego rozpatrzenia odwołania pragnie przede wszystkim podkreślić, że decyzja o umorzeniu w części lub w całości zaległości niesie za sobą nieodwracalne skutki w postaci rezygnacji Skarbu Państwa ze swych wierzytelności, a umorzenie przedmiotowych zaległości w tej sprawie byłoby przedwczesne w sytuacji posiadania przez K. W. majątku nieruchomego, na którym organ podatkowy może dokonać zabezpieczenia powstałych zaległości. Zarzut o napiętnowaniu ze strony organu podatkowego ze względu na fakt posiadania nieruchomości jest bezzasadny i świadczy o niezrozumieniu relacji między obowiązkiem podatkowym i postępowaniem egzekucyjnym.

Jak słusznie zauważył organ podatkowy I instancji posiadanie nieruchomości nie jest niezgodne z prawem ale niezgodne z prawem jest nie wpłacanie przez podatnika należnych podatków w ustawowych terminach. W sytuacji gdy podatnik nie reguluje zobowiązań podatkowych zostaje wszczęte postępowanie egzekucyjne, którego celem jest odzyskanie należności Skarbu Państwa. Z istoty swej postępowanie egzekucyjne stanowi dolegliwość wobec podatnika i wiąże się z dodatkowymi kosztami. Konsekwencje finansowe (np. odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne) wynikają z obowiązujących przepisów prawa podatkowego a obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich działań mających na celu wyegzekwowanie należnego podatku. Umorzenie zaległości podatkowych w sytuacji, gdy Podatnik posiada majątek o wartości znacznie przekraczającej wysokość zadłużenia byłoby działaniem sprzecznym z interesem publicznym. Natomiast sposób rozporządzania posiadanym majątkiem ( kwestia wynajmu lub sprzedaży ) w celu pozyskania środków na uregulowanie powstałych zaległości, zwłaszcza w sytuacji gdy jak twierdzi nie ma wystarczających środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, stanowi indywidualną i suwerenną decyzję podatnika i wyłącznie Podatnik ponosi konsekwencje z niej wynikające.

Organ odwoławczy nie znalazł również przekonywających powodów, dla których miałby rezygnować z ekwiwalentu za utracone przez Skarb Państwa korzyści wynikające z nieterminowej wpłaty należnych kwot podatków tym bardziej, że obowiązek pobierania odsetek za zwłokę nakłada na organy podatkowe art. 53 O. p.

Organ II instancji podkreślił, iż zaległości będące przedmiotem postępowania dotyczą odległych okresów i obejmują należności aż za 3 lata.

Przedmiotowe odsetki za zwłokę stanowią konsekwencje braku działania ze strony Podatnika w zakresie należytego wypełnienia obowiązku podatkowego i urealniają jedynie wartość powstałej zaległości.

Z kolei wysokość ewentualnie udzielonych rat musi być dostosowana do możliwości płatniczych dłużnika z jednej strony, a z drugiej musi mieć pokrycie w posiadanych przez niego dochodach. W badanej sytuacji stwierdzić należy, iż kwota posiadanych wolnych środków, które mógłby co miesiąc przeznaczyć na rzecz spłaty obciążającego go zadłużenia ( również wobec ZUS-u) i jednocześnie dotychczasowa postawa K. W. w zakresie wywiązywania się z udzielonych przez organ podatkowy oraz ZUS układów ratalnych nie daje gwarancji na dotrzymanie warunków spłaty przedmiotowej zaległości w ramach ewentualnie przyznanego układu ratalnego.

Ponadto w przypadku wcześniej udzielonych układów ratalnych miały miejsca liczne przypadki zapłacenia wyznaczonych rat po terminach płatności. Można zatem jednoznacznie stwierdzić, że opóźnienia w zapłacie wyznaczonych przez organ podatkowy rat miały charakter nagminny. Dlatego deklaracje K. W. o możliwości dalszego systematycznego i terminowego regulowania rat organ odwoławczy uznał za mało wiarygodne a udzielenie kolejnego układu ratalnego za nieracjonalne, pomimo dokonania przez K. W. od momentu złożenia wniosku o ulgę dobrowolnej wpłaty w wysokości [...] (14 maja 2010 r.) na poczet zaległości. Organ odwoławczy zauważa, że nawet bez wyznaczonego przez organy podatkowe układu ratalnego, K. W. może we własnym zakresie dokonywać wpłat na rzecz posiadanych zaległości podatkowych w dowolnych terminach umniejszając w ten sposób ich wysokość.

Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest również fakt prowadzenia przez organ podatkowy I instancji skutecznego postępowania egzekucyjnego w postaci zajęcia części dochodów ze świadczenia rentowego.

Dlatego takiej sytuacji organy podatkowe nie mogą zakwalifikować jako "ważnego interesu podatnika", a tym bardziej "interesu publicznego".

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że składane przez K. W. deklaracje oraz dokonana wpłata nie dają aktualnie gwarancji na dotrzymanie warunków spłaty przedmiotowej zaległości w ramach ewentualnie przyznanego układu ratalnego tym bardziej na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 O.p.w ramach pomocy publicznej de minimis.

Rozpatrując wnioski o udzielenie pomocy publicznej w zakresie umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowych organy podatkowe zobowiązane są do zbadania w pierwszej kolejności występowania przesłanek wskazanych przez przepisy Ordynacji podatkowej ( ważny interes podatnika lub interes publiczny) pozwalających na zastosowanie wnioskowanej ulgi. Dopiero spełnienie tych przesłanek umożliwia zbadanie warunków do uzyskania pomocy publicznej. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie, jak wykazano wyżej, brak przesłanek pozwalających na podjęcie pozytywnej decyzji na podstawie art. 67a wskazuje jednocześnie na brak podstaw do udzielenia pomocy publicznej na zasadach de minimis na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 O. p.

Odnosząc się jednak do stwierdzenia K. W. o zasadności udzielenia Mu pomocy publicznej podkreślono, że jest On nadal w świetle obowiązujących przepisów przedsiębiorcą. Dlatego złożone przez Niego odwołanie z dnia 2 sierpnia 2010r. po spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek rozpatrywane byłoby także w oparciu

o przepisy art. 67b § 1 pkt w/cyt. ustawy, w myśl którego można udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc "de minimis" - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady "de minimis".

Zgodnie z treścią pkt 7 aktualnie obowiązującego Rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz. UE L 379/5 z dnia 28 grudnia 2006 roku) niniejszego rozporządzenia nie stosuje się do podmiotów gospodarczych w trudnej sytuacji w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. Powyższe wytyczne wskazują na okoliczności których wystąpienie powoduje, iż przedsiębiorstwo uznaje się za zagrożone. W myśl Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U.C.244 z 1.10.2004r., str. 2, Dz. Urz. C 156/3 z 09.07.2009) przedsiębiorstwo uznaje się za zagrożone, w szczególności gdy występują typowe oznaki, takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżki produkcji, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto.

Zdaniem organu odwoławczego fakt 5-letniego stanu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej i podane przez K. W. informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis ( np. rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto) wskazują na Jego trudną sytuację, a tym samym brak możliwości zastosowania wskazanego wyżej przepisu prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady "de minimis"

K.W. wniósł skargę na decyzję Organu II instancji, domagając się jej uchylenia bądź zmiany.

W uzasadnieniu skargi powołuje się on na swoją tragiczną sytuację życiową, zdrowotną oraz fizyczną i psychiczną spowodowaną między innymi śmiercią kilku członków rodziny i rozwodem.

Kwestionując interpretację przepisów O.p. przez organ odwoławczy oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji ( np. w zakresie posiadanych nieruchomości lub pomocy de minimis) uważa się za osobę pokrzywdzoną, mobbingowaną i szykanowaną.

Jego zdaniem możliwe jest bowiem udzielenie układu ratalnego na okres 5 - 10 lat w ratach miesięcznych w wysokości [...]- [...] co powstrzymałoby narastanie "bandyckich" odsetek za zwłokę.

Ponadto powołuje się na problemy w zakresie spłaty należności wobec ZUS-u i związane z tym postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podniósł, że argumenty skargi pokrywają się z tymi przedstawionymi w odwołaniu i były już przedmiotem analizy Dyrektora Izby Skarbowej w P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Analiza akt postępowania oraz zarzutów skargi doprowadziły Sąd do przekonania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Decyzja Organu II instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Stosownie do tego przepisu Organ w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. W powołanym przepisie ustawodawca przewidział wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady obowiązkowego płacenia podatków, realizowany poprzez dopuszczenie możliwości udzielenia pomocy publicznej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Umorzenie zaległości podatkowej może nastąpić w razie zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Podkreślić należy, że ustalenie istnienia przesłanek z art. 67a § 1 O.p. nie jest oparte o kryterium uznania, przy czym organ podatkowy zobowiązany jest skonkretyzować użyte w tym przepisie pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny".

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne.

W doktrynie oraz utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych.

Przenosząc powyższe wywody na grunt analizowanej sprawy podkreślić należy, że Organ II instancji był uprawniony do utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającego udzielenie wnioskowanej ulgi.

Organ odwoławczy działając w ramach swojego władztwa dokonał wyboru konsekwencji prawnych w konkretnych okolicznościach sprawy, które obszernie przytoczył i przeanalizował. W zaskarżonej decyzji stan faktyczny został ustalony w sposób wyczerpujący i pełny. Przedstawiona sytuacja Skarżącego została oceniona zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Organy podatkowe umożliwiły Skarżącemu czynny udział w prowadzonym postępowaniu i kierując się zasadą prawdy obiektywnej wydały rozstrzygnięcia w oparciu o zebrany materiał dowodowy, który w sposób wyczerpujący został przez nie oceniony. Świadczy o tym zarówno treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i dokonana ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi.

Sąd podziela dokonaną przez Organ II instancji ocenę prawną, która znajduje swoje oparcie w obowiązującym stanie prawnym, a także opiera się na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów i nie można jej zarzucić dowolności.

Organy podatkowe wzięły pod uwagę sytuację w jakie znajduje się Skarżący. Z oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 30 kwietnia 2010r. oraz z pozostałych dokumentów będących w posiadaniu organów podatkowych wynikało, że źródłem dochodu zobowiązanego jest aktualnie renta w wysokości [...] miesięcznie netto,

(dodatkowo obciążona postępowaniem egzekucyjnym), którą otrzymuje w związku z całkowitą niezdolnością do pracy. Do 1 lipca 2005 r. zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu i pośrednictwa handlowego, którą ze względu na stan zdrowia musiał zawiesić. Ponieważ Urząd Skarbowy [...] nie posiadał dokumentów potwierdzających likwidację tej działalności dlatego organ odwoławczy uznał, że K. W. jest nadal w świetle obowiązujących przepisów przedsiębiorcą. Ponadto z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynikało, że prowadzi On samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka we własnej nieruchomości położonej w P. przy ulicy W. 139/4. Z tytułu utrzymania nieruchomości ponosi wydatki w wysokości około [...] miesięcznie. Od kilkunastu lat choruje na schorzenia kardiologiczne, endokrynologiczne, wieńcowo-naczyniowe i gastrologiczne.

Analiza dokumentów wskazywała także, że K. W. posiada również dwie nieruchomości zlokalizowane w P. przy ul. S. 17a (1/2 udziału) i ul. S. 17 oraz samochód osobowy [...]. prod. 1981, nieeksploatowany ze względu na zły stan techniczny (bez przeglądu technicznego).

Ze złożonego oświadczenia wynikało, iż posiada On również zadłużenie wobec ZUS-u w wysokości około [...] plus odsetki za zwłokę. Z uwagi na regulowanie rat po terminie przyznany umową z ZUS w maju 2006r. układ ratalny uległ wypowiedzeniu z dniem 30 października 2009 r.

Jak wynika z wyjaśnień złożonych w trakcie postępowania prowadzonego przez organ podatkowy I instancji z uwagi na osiągane dochody z tytułu renty w wysokości [...] oraz koszty utrzymania mieszkania ( [...] ) i koszty postępowania egzekucyjnego ([...]) K.W. korzysta z pomocy finansowej rodziny w zakresie zakupu żywności i lekarstw.

Na pokrycie pozostałych bieżących wydatków takich jak np. środki czystości, a tym bardziej kolejnego układu ratalnego K.W. pozostawała zatem kwota [...]. Natomiast K. W. deklarował możliwość spłaty przedmiotowych zaległości w 60 ratach (np. w ratach po [...] miesięcznie).

Podtrzymując swoje negatywne stanowisko w zakresie umorzenia lub rozłożenia na raty organ odwoławczy zasadnie podkreślił, iż np. decyzja o umorzeniu w części lub w całości zaległości i odsetek za zwłokę niesie za sobą nieodwracalne skutki w postaci rezygnacji Skarbu Państwa ze swych wierzytelności, a umorzenie przedmiotowych zaległości i odsetek za zwłokę w tej sprawie byłoby przedwczesne w sytuacji posiadania przez Skarżącego majątku nieruchomego, na którym organ podatkowy może dokonać zabezpieczenia powstałych zaległości.

Zarzut Skarżącego o szykanowaniu i mobbingu ze strony organu podatkowego ze względu na fakt posiadania nieruchomości jest bezzasadny i świadczy o niezrozumieniu relacji między obowiązkiem podatkowym i postępowaniem egzekucyjnym.

W ocenie Sądu posiadanie nieruchomości nie jest niezgodne z prawem ale niezgodne z prawem jest nie wpłacanie przez podatnika należnych podatków w ustawowych terminach. W sytuacji gdy Skarżący nie regulował zobowiązań podatkowych wszczęto postępowanie egzekucyjne, którego celem było odzyskanie należności Skarbu Państwa.

Z istoty swej postępowanie egzekucyjne stanowi dolegliwość wobec podatnika i wiąże się z dodatkowymi kosztami. Konsekwencje finansowe ( np. odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne) wynikają z obowiązujących przepisów prawa podatkowego a obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich działań mających na celu wyegzekwowanie należnego podatku.

Umorzenie zaległości podatkowych w sytuacji, gdy Skarżący posiada majątek o wartości znacznie przekraczającej wysokość zadłużenia byłoby działaniem sprzecznym z interesem publicznym. Natomiast sposób rozporządzania posiadanym majątkiem (kwestia wynajmu lub sprzedaży) w celu pozyskania środków na uregulowanie powstałych zaległości, zwłaszcza w sytuacji gdy jak twierdzi Skarżący nie ma wystarczających środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, stanowi indywidualną i suwerenną Jego decyzję podatnika i wyłącznie On ponosi konsekwencje z niej wynikające.

Słuszne zdaniem Sądu jest stanowisko Organu II instancji, iż nie ma przekonywujących powodów dla których miałby rezygnować z ekwiwalentu za utracone przez Skarb Państwa korzyści wynikające z nieterminowej wpłaty należnych kwot podatków tym bardziej, że obowiązek pobierania odsetek za zwłokę nakłada na organy podatkowe art. 53 O.p. Przedmiotowe odsetki za zwłokę stanowią konsekwencje braku działania ze strony Skarżącego w zakresie należytego wypełnienia obowiązku podatkowego i urealniają jedynie wartość powstałej zaległości.

Odnosząc się do zarzutów Skarżącego Sąd zauważa, iż zaległości będące przedmiotem postępowania dotyczą odległych okresów i obejmują należności za 3 lata. Natomiast Skarżący od momentu powstania zaległości ( 7-9 lat ) pomimo udzielonych układów ratalnych przez organ podatkowy deklaruje możliwość uregulowania zaległości dopiero w ciągu następnych 5-10 lat.

Sąd podziela stanowisko Organu II instancji, iż kwota unijnych środków, które Skarżący mógłby co miesiąc przeznaczyć na spłatę obciążającego go zadłużenia i Jego dotychczasowa postawa w zakresie wywiązywania się z udzielonych przez organ podatkowy oraz ZUS układów ratalnych nie daje gwarancji na dotrzymanie warunków spłaty przedmiotowej zaległości. Potwierdzeniem zasadności tego stanowiska są wyjaśnienia samego Skarżącego, który z jednej strony kwestionuje opinie organów podatkowych o nagminnym charakterze opóźnień w zapłacie wyznaczonych rat, z drugiej jednak potwierdza przypadki braku środków finansowych na uregulowanie rat. Skarżący od 2003 r. skorzystał z możliwości spłaty przedmiotowych zaległości podatkowych w sześciu kolejnych układach ratalnych. Połowa rat tj. 6 została uregulowana po terminie płatności. Również w sytuacji wcześniej udzielonych układów ratalnych miały miejsca liczne przypadki zapłacenia wyznaczonych rat po terminach płatności. Podkreślenia wymaga również fakt prowadzenia przez organ podatkowy I instancji skutecznego postępowania egzekucyjnego w postaci zajęcia części dochodów ze świadczenia rentowego.

Dlatego takiej sytuacji nie można zakwalifikować jako "ważnego interesu podatnika", a tym bardziej "interesu publicznego".

Również zarzut dotyczący braku udzielenia Skarżącemu jako przedsiębiorcy, pomocy na zasadach "de minimis" jest bezzasadny.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności organ odwoławczy zasadnie uznał również, że składane przez Skarżącego deklaracje oraz dokonana wpłata nie dają aktualnie gwarancji na dotrzymanie warunków spłaty przedmiotowej zaległości w ramach ewentualnie przyznanego układu ratalnego tym bardziej na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 O.p. w ramach pomocy publicznej de minimis.

Rozpatrując wnioski o udzielenie pomocy publicznej w zakresie umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowych organy podatkowe zobowiązane są do zbadania w pierwszej kolejności występowania przesłanek wskazanych przez przepisy O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny) pozwalających na zastosowanie wnioskowanej ulgi.

Dopiero spełnienie tych przesłanek umożliwia zbadanie warunków do uzyskania pomocy publicznej.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie, jak wykazano wyżej, brak jest przesłanek pozwalających na podjęcie pozytywnej decyzji na podstawie art. 67a O.p. wskazywał jednocześnie na brak podstaw do udzielenia pomocy publicznej na zasadach de minimis na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 ustawy – O. p.

Odnosząc się zatem do stwierdzenia Skarżącego o zasadności udzielenia Mu pomocy publicznej należy zauważyć, że jest On nadal w świetle obowiązujących przepisów przedsiębiorcą. Dlatego złożone przez Niego odwołanie z dnia 2 sierpnia 2010r. po spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek rozpatrywane byłoby (jak wskazano również w zaskarżonej decyzji) także w oparciu o przepisy art. 67b § 1 pkt 2 w/cyt. ustawy, w myśl którego można udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc "de minimis" - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady "de minimis".

Zgodnie z treścią pkt 7 oraz art. 1 aktualnie obowiązującego Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz. UE L 379/5 z dnia 28 grudnia 2006 roku) niniejszego rozporządzenia nie stosuje się do podmiotów gospodarczych w trudnej sytuacji w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. Powyższe wytyczne wskazują na okoliczności których wystąpienie powoduje, iż przedsiębiorstwo uznaje się za zagrożone. W myśl Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U. C. 244 z 1.10.2004r., str. 2, Dz. Urz. C 156/3 z 9.07.2009) przedsiębiorstwo uznaje się za zagrożone, w szczególności gdy występują typowe oznaki, takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżki produkcji, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto.

W ocenie Sądu fakt 5-letniego stanu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej i podane przez Skarżącego informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis ( np. rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto) wskazywały na trudną sytuację Podatnika a tym samym brak możliwości zastosowania wskazanego wyżej przepisu prawa wspólnotowego dotyczącego pomocy w ramach zasady "de minimis".

Reasumując powyższe należy stwierdzić, że w toku prowadzonego postępowania Organy podatkowe dokonały wystarczających dla prawidłowej oceny istnienia ustawowych przesłanek stosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia i rozłożenia na raty zaległości podatkowych ustaleń faktycznych.

Organy podatkowe skrupulatnie wyszczególniły i uzasadniły przyczyny odmowy zastosowania instytucji umorzenia i rozłożenia na raty zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę, a zatem w ramach swego uznania nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

uk