Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 394/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2001 nr 117 poz 1250
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych.
article: art. 104, 107
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Protokolant starszy woźny sądowy Natalia Rusinek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2017r. sprawy ze skargi R.Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie możliwości naruszenia stosunków wodnych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta G.Ś. w oparciu o przepisy art. 104 i art. 107 kpa w związku z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1250 z późn. zm.) odmówił nałożenia obowiązku na właściciela gruntu Pana Z.G. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie możliwości naruszenia stosunków wodnych poprzez podniesienie gruntu na działce nr [...] w miejscowości R. w sprawie wszczętej z wniosku Pani R.C. zamieszkałej w R. gmina G.Ś..

W uzasadnieniu organ wskazał na ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego, a w szczególności na wyniki wizji w terenie, przesłuchania właścicieli gruntów w charakterze stron oraz opinię biegłego. Ustalono, że na działce nr [...] została wykonana makroniwelacja terenu przy granicy z działkami nr [...] i [...], polegająca na wyrównaniu terenu ziemią dostarczoną z wykopów z innej części działki, co spowodowało podniesienie terenu średnio od 30 cm do miejscami 60 cm.

Prace te nie zmieniły nachylenia powierzchni gruntu i nie zmieniły kierunku spływu wód powierzchniowych z tego terenu. Orzekając o odmowie nałożenia na Z.G., jako właściciela gruntu, obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, organ pierwszej instancji oparł się na ustaleniach biegłego, który stwierdził, że prace ziemne polegające na wyrównaniu powierzchni terenu, oraz częściowym podniesieniu niwelety terenu w żaden sposób nie wpływają na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Od decyzji powyższej odwołanie w ustawowym terminie wniosła R.C., zarzucając naruszenie przepisów art. 29 Prawa wodnego, art. 5 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art. 3 pkt 3 prawa budowlanego. Uzasadniając odwołanie R.C. dokonała opisu działań Z.G. na działce nr [...], które doprowadzić miały do zalewania należących do niej nieruchomości. Odwołująca nie zgodziła się z ustaleniami biegłego, wskazując na nieścisłości i braki w przedłożonej opinii, jak również brak możliwości ustalenia zakresu opinii. Następnie odwołująca wskazała na samowolę budowlaną Z.G. w zakresie budowy stawu, co stanowić miało naruszenia art. 3 prawa budowlanego. Odwołująca wskazała także na naruszenie art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, naruszenie art. 29 ust. 1 i 2 prawa wodnego, art. 3 pkt 3 i art. 61 prawa budowlanego oraz art. 140, art. 144 i art. 415 Kodeksu cywilnego, co stanowić miało naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., nie precyzując przy tym, w jaki sposób przepisy powyższe miałyby zostać naruszone. Do odwołania załączono dokumentację zdjęciową oraz dokumenty związane ze sporem, co do właściwości.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J.G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, co następuje:

Kwestie związane z ustaleniem stosunków wodnych regulują przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.), dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 3 ustawy, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1. zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów

sąsiednich;

2. odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W sprawie niniejszej podstawę rozstrzygnięcia stanowią przywołane powyżej przepisy art. 29 ustawy, a zatem ustalić należało, czy nastąpiła zmiana stanu wody, czy zmiana ta wywołuje szkody na gruntach sąsiednich, a następnie albo nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego albo wykonanie właściwych urządzeń zapobiegających szkodom - tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 stycznia 2008 r., II SA/Lu 787/07. Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy możliwe jest jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: stwierdzenia wystąpienia zmiany stanu wody na gruntach, ustalenia, że spowodował to właściciel gruntu sąsiedniego oraz istnienia szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie - vide: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2010 r., II OSK 224/09. Potwierdzenie w toku postępowania, że nastąpiła w skutek działania właściciela gruntu zmiana stosunków wodnych, wpływająca szkodliwie na grunty sąsiednie, daje podstawę wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta do nakazania w drodze decyzji właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Organy te nie mogą tolerować niezgodnych z prawem zachowań i jeśli wskutek działań właściciela gruntu doszło do naruszenia stanu wód ze szkodą dla działek sąsiednich, muszą skorzystać ze swojego prawa do ingerencji - vide: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2006 r., IV SA/Wa 1836/05. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyraża się nadto pogląd, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie i wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy zasadniczo niezbędna jest opinia biegłego, ponieważ zarówno ustalenie czy wskutek stwierdzonych w toku postępowania administracyjnego czynności faktycznych strony nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy właśnie ta zmiana spowodowała szkody na gruntach sąsiednich, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania dalszym szkodom przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji przeprowadził w wymagany przepisami prawa sposób postępowanie wyjaśniające i ustalił w jego toku, na podstawie jednoznacznie sformułowanej opinii biegłego, następnie podtrzymanej po wniesieniu zarzutów strony, że prace przeprowadzone na działce nr [...] - makroniwelacja terenu przy granicy z działkami nr [...] i [...], polegająca na wyrównaniu terenu ziemią dostarczoną z wykopów z innej części działki (co spowodowało to podniesienie terenu średnio od 30 cm do miejscami 60 cm), nie zmieniła nachylenia powierzchni gruntu i nie zmieniła kierunku spływu wód powierzchniowych z tego terenu. Opinie biegłego, jako osoby posiadającej wiadomości specjalne w danej dziedzinie, należy w tym zakresie uznać za wiążącą, i choć oczywistym jest, że podlega ona ocenie przez organ administracyjny, podobnie jak każdy inny dowód w sprawie, to jednak ocena ta sprowadzać się powinna do oceny opinii pod względem jej spójności i logiczności, a nie wiedzy specjalistycznej biegłego. Opinia przygotowana przez biegłego w sprawie niniejszej w sposób jasny, logiczny i jednoznaczny wskazuje, że prace przeprowadzone na działce nr [...] nie doprowadziły do zmiany kierunku spływu wód z przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie zarzuty strony w ocenie Kolegium, nie podważyły prawidłowości wydanej opinii. Ponadto, Kolegium nie uznało za uzasadnione zarzutów naruszenia art. 3 pkt 3 i art. 61 prawa budowlanego oraz art. 140, art. 144 i art. 415 Kodeksu cywilnego, w pierwszej kolejności z tego powodu, że przepisy te nie stanowiły (i w żadnym razie nie powinny stanowić) podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż w postępowaniu dotyczącym stosunków wodnych organ administracyjny nie bada kwestii dotyczących prawa budowlanego, podobnie jak przepisów Kodeksu cywilnego.

Stąd też Kolegium uznało, że w prawidłowo ustalonych okolicznościach sprawy, organ pierwszej instancji w sposób właściwy zastosował przepisy prawa wodnego i opierając się na kluczowym w sprawie dowodzie, jakim była opinia biegłego i zasadnie orzekł o odmowie nałożenia na Z.G. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie możliwości naruszenia stosunków wodnych poprzez podniesienie gruntu na działce nr [...] w miejscowości R..

Skargę na tę decyzję wniósł pełnomocnik R.C., zarzucając obu decyzjom:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 kpa w związku z art. 7 kpa poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny opinii biegłego mgr. inż. W.W. z października 2016 r. poprzez przyznanie jej waloru wiarygodności i logiczności w sytuacji, gdy opinia ta została wydana bez dokonania jakichkolwiek pomiarów wysokościowych i odniesieniu ich do treści map sytuacyjno-wysokościowych załączonych do opinii i stanowiących jedną z podstaw jej sporządzenia;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny opinii biegłego mgr. inż. W.W. z października 2016 r. wydanej na zlecenie Burmistrza Gminy i Miasta G.Ś. w sprawie [...] poprzez przyznanie jej waloru wiarygodności i logiczności w sytuacji gdy w/w opinia nie uwzględnia faktu dokonanych przez Z.G. na działce [...] w miejscowości R., gm. G.Ś., pow. l., woj. d., prac ziemnych, polegających na położeniu w ziemi sztucznych odpływów melioracyjnych (rur PCV), odprowadzających wodę z w/w działki w kierunku sąsiadujących z nią działek [...] i [...] stanowiących własność R.C.;

3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny opinii biegłego mgr. inż. W.W. z października 2016 r. wydanej na zlecenie Burmistrza Gminy i Miasta G.Ś. w sprawie [...] poprzez przyznanie jej waloru wiarygodności i logiczności w sytuacji gdy w/w opinia nie uwzględnia faktu dokonania przez Z.G. na działce [...] w miejscowości R., gm. G.Ś., pow. l., woj. d., prac ziemnych polegających na wykopaniu na powyższej działce stawu o wymiarach ok. 14,5 x 25 metrów;

4) w konsekwencji w/w uchybień - błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na wynik sprawy a polegający na mylnym ustaleniu przez organy I i II instancji okoliczności, iż dokonane przez Z.G. na działce [...] w miejscowości R., gm. G.Ś., pow. l., woj. d., prace ziemne, nie spowodowały zmian stanu stosunków wodnych szkodliwie wpływających na sąsiednie działki [...] i [...];

5) naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 29 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 19 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie, skutkujące niewydaniem przez organy I jak i II instancji decyzji nakazującej Z.G. przywrócenia na działce [...] w miejscowości R., gm. G.Ś., pow. l., woj. d. stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiadujących z nią działkach [...] i [...] stanowiących własność R. C., w sytuacji istnienia przesłanek do wydania w/w decyzji tj. zmiany stanu wody na działce [...], wpływającego szkodliwie na stan sąsiednich działek [...] i [...].

Z powyższą decyzją organu II instancji jak i poprzedzającej jej wydanie decyzją organu I instancji strona nie zgodziła się i wniosła o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W pierwszej kolejności skarżąca podniosła zarzut dokonania tak przez organ II instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny opinii biegłego mgr. inż. W.W. poprzez przyznanie jej waloru wiarygodności i logiczności w sytuacji niedokonania przez powołanego biegłego najbardziej podstawowych badań tj. pomiarów wysokościowych gruntu po podwyższeniu terenu przez Z.G. oraz stosownego odniesienia ich wyników do informacji wynikających z map sytuacyjno-wysokościowych, które zostały użyte przez biegłego w toku sporządzania przedmiotowej opinii (a więc stanu sprzed dokonania robót ziemnych). Należy zauważyć, iż w treści opinii biegły w ani jednym miejscu nie wspomina w jaki sposób poczynił ustalenia o jaką wysokość i w jakim miejscu został podniesiony grunt na działce [...]. Biegły wskazuje jedynie lakonicznie, iż na działce stanowiącej własność [...] stanowiącej własność Z.G. dokonane zostały prace jedynie, polegające na wyrównaniu terenu ziemią, dostarczoną z wykopów z innej części działki, co spowodowało podniesienie terenu średnio o 30 cm do miejscami 60 cm, zaś prace te nie zmieniły kierunku spływu wód powierzchniowych. Należy z całą mocą podkreślić, iż biegły w żadnym sposób nie wskazał, za pomocą jakich metod uzyskał takie powyższe wartości. Skarżąca zarzucała przed organami obu instancji, iż biegły nie dokonywał żadnych pomiarów W związku z tym biegły nie był w stanie ustalić stanu aktualnego i odnieść ten stan do stanu poprzedniego, który mógł ustalić na podstawie map sytuacyjno-wysokościowych. Ustalenia takie miałyby kapitalne znaczenie dla niniejszej sprawy, pozwoliłyby bowiem w sposób pewny ocenić spadek terenu teraz i wcześniej, a w związku z tym wpływ prac wykonanych przez Z.G. na zmianę stosunków wodnych powodujących zalewanie działek skarżącej.

Z protokołu wizji lokalnej, sporządzonego przez biegłego W.W., dokonanej dnia 22 października 2016r. na działkach [...] i [...] należących do R.C. oraz [...] - należącej do Z.G., nie wynikają żadne informacje na temat jej przebiegu czy wykonanych przez biegłego czynności - jak i podniesionych przez strony uwag i zarzutów. Przedmiotowy protokół stanowi jedynie dowód tego, iż w/w wizja lokalna faktycznie się odbyła - lecz nie spełnia podstawowej funkcji, jaką powinien protokół pełnić tj. funkcji sprawozdawczej (opis przebiegu wizji lokalnej). Brak cechy sprawozdawczości uniemożliwia kontrolę dokonanych przez biegłego czynności w toku w/w wizji lokalnej oraz w oczywisty sposób uniemożliwia skontrolowanie ich wyników. Skarżąca zarzucała, iż faktycznie obecność biegłego na wizji ograniczała się jedynie do sporządzenia krótkiej listy obecności, którą biegły nazwał protokołem.

W tym miejscu skarżąca wskazała na okoliczność nieuwzględnienia w opinii biegłego faktu dokonania przez Z.G. na działce [...] prac ziemnych polegających na położeniu w ziemi sztucznych odpływów melioracyjnych (rur PCV), odprowadzających wodę z działki [...] w kierunku działek [...] i [...]. Skarżąca w toku przeprowadzanej wizji lokalnej informowała biegłego o powyższej instalacji - jednakże biegły w sporządzonej opinii pomija milczeniem tak istotny fakt. R.C. o istnieniu przedmiotowych odpływów informowała również organ I instancji - jednakże ten pomimo powzięcia tak ważnej informacji w żaden sposób nie ustosunkował się do tejże okoliczności, uznając ustalony przez biegłego stan faktyczny jako całkowicie niebudzący wątpliwości. Niedopuszczalne jest natomiast kierowanie odpływów na grunty sąsiednie (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa Wodnego). Powyższe wskazuje na ewidentny brak jakiejkolwiek kontroli przez organ I jak i II instancji opinii biegłego w zakresie jej treściowej zupełności, logiki jak i rzetelności oraz o bezrefleksyjnym oparciu się na wnioskach tejże opinii, które organ II instancji uznał za wiążące.

Zdaniem skarżącej, opinia biegłego (która stanowiła de facto podstawowy dowód w niniejszej sprawie - zgodnie z treścią uzasadnienia decyzji organu II instancji) nie uwzględnia również okoliczności, którą skarżąca podnosiła również w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym tj. faktu istnienia na działce [...] stawu hodowlanego o wymiarach 14,5 x 25 metrów, który to Z.G. wybudował bez stosownego zezwolenia budowlanego. Staw ten nie widnieje na jakiejkolwiek mapie sytuacyjno-wysokościowej ani na aktualnym przebiegu rowów i urządzeń wodnych (załączone do opinii biegłego). Skarżąca pismem z dnia 12 lutego 2017 r. informowała o tym fakcie organ II instancji, jednakże ten również pominął tą okoliczność milczeniem. Na istotności tejże okoliczności wskazuje chociażby fakt, iż skarżąca wielokrotnie znajdowała na swojej posesji ryby hodowane w stawie sąsiada, które spływały z przedmiotowego stawu, wraz z prądem cieku wodnego w kierunku działki stanowiącej własność R.C.. Skarżąca okoliczność tą udokumentowała zdjęciami, które załączyła do pisma skierowanego do SKO z dnia 12 lutego 2011 r. (załącznik nr 12). Pomimo tego, fakt ten został w toku postępowania administracyjnego całkowicie pominięty. Budowa wyżej wymienionego stawu z całą pewnością wpłynęła niekorzystnie na stosunki wodne stron postępowania administracyjnego.

Logiczną konsekwencją powyższych uchybień dotyczących oceny materiału dowodowego, jest postawiony przez skarżącą zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mający wpływ na wynik sprawy, którego redakcja de facto stanowi sama w sobie jego uzasadnienie.

Na zakończenie skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organy I jak i II instancji przepisów prawa materialnego a to art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 19 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015r., poz. 469 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji istnienia przesłanek do wydania decyzji nakazującej Z.G. przywrócenia na działce [...] stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiadujących z nią działkach stanowiących własność R.C.. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego, tak przed organem I jak i II instancji, z własnej inicjatywy przedkładała w/w organom dowody świadczące dobitnie o szkodliwym wpływie zmian stosunków wodnych będących dziełem Z. G.. Pomimo tego, organy administracji opierając swe ustalenia o nierzetelną i lakoniczną opinie biegłego, odmówiły wydania decyzji obligującej Z.G. do podjęcia działań mających na celu usunięcie szkodliwych immisji oraz nie ustosunkowały się w żaden sposób do reszty zgromadzonego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty i stanowisko zawarte w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nietrafna.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wyjaśnić, że ustawodawca w art. 29 p.w. przyjął założenie, że stan wody na gruncie powinien być utrzymywany przez właściciela gruntu przez nakazy i zakazy, które są do niego bezpośrednio skierowane. Za ich pomocą powstają stosunki prawne dwojakiego rodzaju: Po pierwsze, pomiędzy właścicielem gruntu, który podlega nakazom oraz zakazom oraz osobą chronioną tymi nakazami i zakazami (właściciel gruntu sąsiedniego), po drugie, pomiędzy właścicielem gruntu do którego kierowane są nakazy oraz zakazy i organem administracji, który zgodnie z art. 29 ust. 3 p.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Podporządkowanie nakazowi lub zakazowi stanowi podstawową cechę administracyjnego charakteru stosunków administracyjnoprawnych regulowanych przepisami p.w. Naruszenie owych nakazów i zakazów powoduje odpowiedzialność administracyjną.

Norma prawna określona w art. 29 p.w. wskazuje na wzory typowego, powtarzającego się i powszechnie akceptowanego postępowania właściciela gruntu. Opiera się ona na generalnym założeniu, mówiącym o zakazie wyrządzania szkód własnym działaniem na gruntach sąsiednich. Właściciel gruntu korzystając ze swoich uprawnień większą wagę powinien zatem przywiązywać do działań, które mogą spowodować zmianę stanu wody na gruncie sąsiednim, a zwłaszcza powinien kontrolować kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej oraz kierunek odpływu ze źródeł z punktu widzenia możliwości wyrządzenia szkody dla gruntów sąsiednich. Z brzmienia art. 29 ust. 3 p.w. wynika nakaz przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, według którego "Wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 29 ust. 3 p.w. wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów" (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2012 r., sygn. II OSK 1538/11, LEX nr 1367319). Wszystkie czynności właściciela gruntu powodujące zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim są tylko wtedy zabronione, jeżeli przynoszą szkodę właścicielowi gruntu sąsiedniego (zob. Z.K. Nowakowski, Wpływ gospodarki wodnej na własność ziemi, § 6. Odpływ wód, (w:) T. Dybowski, S.M. Grzybowski, Z.K. Nowakowski, Zagadnienia cywilistyczne prawa wodnego, Warszawa 1957, s. 257).

Odpływy wód z punktu widzenia treści art. 29 ust. 3 p.w. mogą być oceniane jedynie ze względu na szkody, jakie powstają przez wprowadzenie sztucznych zmian w ukształtowaniu powierzchni gruntu, wpływającej na zatrzymanie, zahamowanie lub przyspieszenie odpływu, albo też na zmianę kierunku odpływu. Naruszenie zakazu wynikającego z art. 29 ust. 1 pkt 1, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego, w wyniku którego może zostać wydana decyzja nakazująca właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W orzecznictwie wyrażono pogląd, według którego "1. Wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., poprzedza ustalenie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 p.w. jest zatem uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Z tych względów przesłankami warunkującymi wydanie jednego z nakazów, o jakich mowa art. 29 ust. 3 p.w. są: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy" (zob. Wyroki NSA z 4 listopada 2014 r., sygn. II OSK 7/14, LEX nr 1658623 i z dnia 6 lipca 2017 r., II OSK 2795/15, Lex nr 2342647).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustalony jest pogląd, że istotą rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., przy stwierdzeniu przesłanek określonych przepisem art. 29 ust. 1 tej ustawy jest nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia go do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Ustalenie, że nie występują łącznie przesłanki określone w ust. 1 tego artykułu, powinno prowadzić do odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stanu wody na gruncie w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, a nie do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 kpa jako bezprzedmiotowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2017 r., II SA/Kr 27/17 Lex nr 2315409).

Wskazane w skardze przepisy prawa wodnego nie zostały naruszone. Należy bowiem zwrócić uwagę na zakres sprawy, który został zakreślony przez stronę.

Otóż pismem z dnia 20 czerwca 2016 r. R.C. zwróciła, się do Burmistrza Gminy i Miasta G.Ś. ze zgłoszeniem dotyczącym wyłącznie podniesienia gruntu na działce nr [...] w miejscowości R., należącej do Z.G.. W piśmie wskazano, że podniesienie gruntu powoduje zalewanie działek sąsiednich, stanowiących własność zgłaszającej. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji, odbyła się wizja w terenie, podczas której stwierdzono różnice w wysokości gruntu na granicy działek nr [...] i [...] oraz [...], obręb R., a także obecność oczka wodnego na działce nr [...]. Z.G. złożył wyjaśnienia, w których podał, że podniesienie gruntu w żaden sposób nie wpływa na zmianę stosunków wodnych między jego nieruchomością, a działką I sąsiednią. R.C. zeznała natomiast, że podniesienie terenu, jak również obecność oczka wodnego, powoduje częste zalewanie jej gruntów. Dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy organ pierwszej instancji zasięgnął opinii biegłego W.W. na okoliczność ustalenia, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie w miejscowości R., na granicy działek o nr ewidencyjnych [...] i [...], stanowiących własność R.C. oraz działki nr [...], stanowiącej własność Z.G.. Ustalenia powyższe doprowadziły do wniosku, że na działce nr [...] została wykonana makroniwelacja terenu przy granicy z działkami nr [...] i [...], polegająca na wyrównaniu terenu ziemią dostarczoną z wykopów z innej części działki. Spowodowało to podniesienie terenu średnio od 30 cm do miejscami 60 cm. Prace te nie zmieniły jednak nachylenia powierzchni gruntu i nie zmieniły kierunku spływu wód powierzchniowych z tego terenu. Teren stanowi użytek zielony (trawnik), który przy opadach o niskiej intensywności dodatkowo ogranicza spływ wód. W opinii sporządzonej w październiku 2016 r., powołany w sprawie biegły stwierdził, że prace ziemne polegające na wyrównaniu powierzchni terenu, oraz częściowym podniesieniu niwelety terenu w żaden sposób nie wpływają na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. R.C. pismem z dnia 15 listopada 2016 r. wniosła uwagi do opinii biegłego, który w piśmie z dnia 19 grudnia 2016 r. zajął stanowisko odnośnie treści zgłoszonych uwag, wskazując, że uwagi R.C. nie zawierają istotnych treści, wpływających na zmianę wniosków w sporządzonej przez niego opinii. Biegły podtrzymał w całości przedłożoną opinię i stwierdził, że nie wymaga ona zmian lub uzupełnień. W piśmie z dnia 08 grudnia 2016 r. Z.G. wyraził swoje stanowisko w sprawie, kwestionując zarzuty R.C. oraz wyjaśniając, że posiada dwukomorowe szambo, z którego nieczystości są regularnie wywożone, zużycie wody nie przekłada się na produkcję ścieków z uwagi na prowadzone gospodarstwo rolne, a na stałe w gospodarstwie przebywa dwoje dorosłych i jedno dziecko, w prowadzonej agroturystyce sporadycznie przebywają goście, odniósł się ponadto do kwestii stwierdzeń dotyczących odprowadzenia ścieków i kierunku odpływu wody.

Organy obu instancji przyjęły za wiarygodną opinię biegłego, albowiem wbrew zarzutom skargi, jest ona pełna i logiczna. Biegły posługiwał się mapami sytuacyjno-wysokościowymi i ustalił wysokość podniesienia gruntu na działce [...], przy czym sam ten fakt nie jest pomiędzy stronami sporny. Rzeczą biegłego była ocena, czy ten fakt spowodował zmianę stanu wód na tym gruncie przy wykorzystaniu materiałów wymienionych na s. 4 opinii. Wbrew zarzutom skargi biegły miał także na uwadze staw rybny, o czym pisze na s. 5 opinii oraz na załączonym rysunku nr 3. Oprócz własnego protokołu wizji z 22 października 2016 r. biegły korzystał z materiałów i informacji uzyskanych w Urzędzie Gminy i Miasta G.Ś. (k. 4 opinii). Wątpliwości R.C. biegły ocenił w opinii uzupełniającej z dnia 5 grudnia 2016 r. jako nie mające znaczenia dla jego wniosków końcowych. Wbrew zarzutom skargi na rysunku nr 4 zaznaczone są przez biegłego urządzenia przelewowe i rura przelewowa oraz drenaż odwadniający w kierunku działek [...] i [...], co nie ma znaczenia dla wniosku końcowego opinii. Postępowanie karne przeciwko Z.G. nie może mieć wpływu na przedmiotową sprawę administracyjną w zakreślonych wnioskiem ramach, albowiem wadliwe odprowadzanie nieczystości może być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego w oparciu o właściwe przepisy prawne. Zarzuty merytoryczne skargi wobec treści i wniosków opinii biegłego bez powołania się na stanowisko osoby dysponującej wiedzą specjalną w tej dziedzinie, są wyłącznie polemiką z biegłym i organem, który oparł się na jego opinii, co stosownie uzasadnił.

Z tych też względów Sąd uznał, że zarzuty skargi naruszenia przez organy prawa materialnego i procesowego okazały się nietrafne i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę tę oddalono.