Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1112/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-12-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 199, art. 214 par. 1, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" S.A. w upadłości z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a 1) zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę [...] (słownie: [...]) złotych; 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić;


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Syndyk Masy Upadłości "A" S.A. z siedzibą w R. – zwany dalej także w skrócie: Syndykiem lub Skarżącym, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy (vide druk PPPr). Uzasadniając wniosek podkreślono, że Skarżący nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych. W toku trwającego postępowania upadłościowego Syndyk nie jest w stanie zgromadzić wymaganych środków na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Na poparcie przytoczonych twierdzeń Skarżący złożył: wykaz majątku na dzień [...] r., sprawozdanie finansowe za okres od [...] r. do [...] r., szczegółowe analityki sprawozdawcze za okres od [...] r. do [...] r., deklaracje VAT za okres od [...] do [...] r, wyciągi z rachunków bankowych oraz raporty kasowe za ten okres.

W dniu [...] r. Syndyk uzupełnił brak formalny ww. formularza poprzez jego podpisanie a nadto wskazał, że w toku niniejszego wpadkowego postępowania wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych (vide rubryka nr 4 druku PPPr).

Z treści oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego w druku PPPr, wynika, że wartość środków trwałych Skarżącego wynosi [...] zł, zaś w ostatnim roku obrotowym poniósł stratę w wysokości [...] zł. Syndyk oświadczył nadto, że stan środków pieniężnych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł [...] zł.

Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał Syndyka do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych, w tym: raportów kasowych za cztery ostatnie miesiące, deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie cztery miesiące, wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza w Banku "B" S.A., obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku.

W dniu [...] r. do Sądu wpłynęły wymagane, wyżej wymienione, dokumenty źródłowe, które zostały dołączone do akt sprawy o sygn. III SA/Gl 1110/08.

W oparciu o dokumenty źródłowe przedłożone przy wniosku i nadesłane w odpowiedzi na wezwanie ustalono, co następuje. W okresie od [...] do [...] r. "A" S.A. w upadłości poniosła stratę netto w kwocie [...] zł (vide rachunek zysków i strat, poz. [...]). Na dzień [...] r. Spółka posiadała aktywa trwałe o wartości [...] zł (vide bilans, AKTYWA poz. [...]) oraz aktywa obrotowe – odpowiednio – [...] zł (tamże, poz. [...]). Spółka w omawianym okresie posiadała zobowiązania krótkoterminowe w kwocie [...] zł (tamże, PASYWA poz. [...]). Z treści sprawozdania wynika nadto, że na rzeczowych aktywach trwałych Spółki dokonano zabezpieczenia na kwotę [...] zł (patrz sprawozdanie... s. [...], nota [...]). Spółka, na dzień [...] r., posiadała środki pieniężne na rachunku bankowym w kwocie [...] zł. Z kolei stan kasy na dzień [...] r. wyniósł [...] zł.

Należy w tym miejscu zaakcentować, że Syndyk w tym samym czasie zainicjował kilka postępowań przed Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach (sygn. akt III SA/Gl 1110/08 do 1115/08), gdzie łączna kwota wpisów sądowych od skarg wynosi [...] zł. W tych ramach należy dodać, że w repertorium Wydziału III WSA w Gliwicach zarejestrowano kilkadziesiąt spraw ze skargi Spółki bądź Syndyka. W części z tych spraw orzeczono o zwolnieniu strony skarżącej od kosztów sądowych, m.in. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 374/08 (postanowienie z dnia 26 marca 2008 r.).

Z dokumentów zgromadzonych w aktach tej sprawy wynika nadto, że postanowieniem sądu powszechnego z dnia [...] r. ogłoszono upadłość "A" S.A. w likwidacji z siedzibą w R.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.. przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych – może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca przez użycie sformułowania "wykaże" przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Rola Sądu (referendarza sądowego) sprowadza się więc do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., która – co trzeba podkreślić – ma charakter ekonomiczny. Przepis ten nakłada na Sąd (referendarza sądowego) obowiązek zbadania zasadności wniosku strony w dwóch aspektach: przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych spoczywających na stronie w ramach jej udziału w postępowaniu oraz jej (rzeczywistych) możliwości finansowych. Wziąwszy zaś pod uwagę pierwszy ze wskazanych aspektów należy podkreślić, że w przypadku, w którym wnioskujący o przyznanie prawa pomocy inicjuje w tym samym czasie kilka postępowań sądowych, w których zobowiązany będzie do uiszczenia kilku wpisów, zasadnym jest rozstrzygnięcie wniosku przez pryzmat globalnej kwoty stanowiącej sumę kosztów we wszystkich z tych spraw.

Rozwiązanie takie utrzymuje równowagę między interesami Skarbu Państwa a indywidualnym interesem skarżącego. Jednocześnie rozstrzygnięcie zapadłe w oparciu o tak przyjęte założenia realizuje cel instytucji prawa pomocy, jakim jest umożliwienie obrony swych praw na drodze sądowej podmiotom, które ze względu na trudną sytuację majątkową nie mają dostatecznych środków, aby w pełni pokryć związane z tym koszty, a przede wszystkim koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 203/08, źródło: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na gruncie przytoczonych wyżej założeń metodologicznych, mając nadto na względzie uznany stan faktyczny, stwierdzono, iż oczywistym jest, że Syndyk nie będzie w stanie pokryć kosztów sądowych w całości.

Rozpoznany wniosek nie zasługuje jednak na uwzględnienie w całości. O takiej konstatacji zadecydował przede wszystkim stan środków pieniężnych po stronie Syndyka, zarówno na rachunku bankowym, jak i w kasie [na marginesie warto zauważyć, że stan środków pieniężnych wykazanych na potrzebę rozpoznania wniosku w sprawie III SA/Gl 374/08 wyniósł [...] zł; w niniejszej sprawie jest to kwota [...] – spr.]. Uznano, że poniesienie każdorazowej opłaty sądowej do wysokości [...] zł leży w granicach możliwości płatniczych Syndyka. Ustalona na tym poziomie opłata stanowi zaledwie [...] % wartości wpisu sądowego od skargi w tej sprawie.

Wypada w tym miejscu zauważyć, że wnioskujący podmiot realizuje zasadnicze cele postępowania upadłościowego, o czym świadczyć mogą transakcje na rachunku bankowym, odnotowane po stronie "Ma". Z kolei przedkładanie obowiązków o charakterze prywatnoprawnym nad obowiązkiem publicznoprawnym, jakim niewątpliwie jest obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym patrz art. 199 i art. 214 § 1 P.p.s.a.), - w uznaniu referendarza - nie zasługuje na aprobatę, co w konsekwencji skutkowało przyjętym w sentencji sposobie rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeszcze co do tego sposobu, godzi się zauważyć, że w niniejszym przypadku orzeczono co do całości opłat sądowych, jako że jest wysoce wątpliwe aby do zakończenia sporu Syndyka ze Skarbem Państwa o należności z tytułu podatku akcyzowego sytuacja finansowa upadłej Spółki uległa znacznym wahnięciom.

Wypada podkreślić, że charakter postępowania upadłościowego, co do zasady, nie przesądza o konieczności zwolnienia Syndyka od opłat sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do dokonania likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to z pewnością dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulację ustawową. W obecnym stanie prawnym brak jest takich uregulowań. Przyszło także zaakcentować, że zapłata wpisu sądowego (na poziomie ustalonym niniejszym postanowieniem) ze środków wchodzących w skład masy upadłości nie narusza prawa wierzycieli. Tym bardziej, że Syndyk przeznacza te środki między innymi na wynagrodzenia obsługi prawnej (patrz przelew z dnia [...] r. na kwotę [...] zł – wyciąg nr [...]).

Należy również zwrócić uwagę Syndyka, że orzeczenie o częściowym zwolnieniu od opłat sądowych jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza prawo do sądu strony skarżącej, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863).

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.