Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 227/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) WSA Barbara Koś Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2005r. sprawy ze skargi J. Ch. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie dotyczące obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T. M. Geremek


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E N I E

Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. działając na podstawie przepisów art. 228 § 1 pkt.1 i § 2, art.239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa ( Dz.U. nr 137 z 1997 r. poz.926 z późn. zm.) oraz art.262,art.253 § 2 i art.255 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. nr 75 z 2001 r.poz.802 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] r. stwierdził niedopuszczalność tego zażalenia.

W uzasadnieniu tego postanowienia podano, że wskazanym wyżej postanowieniem Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Spółkę A kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu wg zgłoszenia celnego uzupełniającego nr [...] z dnia [...] r.

Pismem z dnia 14.08.2002r. J. Ch.w imieniu Spółki A złożył zażalenie na to postanowienie, załączając do zażalenia jej pełnomocnictwo do reprezentowania tej Spółki przed organami celnymi, organami podatkowymi oraz przed sądami.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z brzmieniem art.253 § 2 Kodeksu celnego, doradca podatkowy, (którym jest J.Ch.) nie może występować w charakterze pełnomocnika strony jako przedstawiciel bezpośredni lub pośredni w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej.

Stanowisko powyższe znajduje dodatkowe uzasadnienie w art.41 ustawy o doradztwie podatkowym.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w sprawach dotyczących podatku, organy celne nie prowadzą postępowania administracyjnego i nie pełnią funkcji organów podatkowych a ich czynności mają charakter materialno-techniczny i ograniczają się jedynie do sprawdzenia oraz do pobrania należnego z tytułu importu podatku.

W toku postępowania wyjaśniającego, na wezwanie organu celnego, J.Ch. przedstawił kserokopię umowy o pracę z dnia 01.05.2002 r. zawartą ze Spółką A. Jednakże zdaniem organu odwoławczego-pracownikiem, w rozumieniu umowy o pracę nie może być doradca podatkowy wykonujący ten zawód (art. 31 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym). Spółka A również nie zajmuje się doradztwem podatkowym w związku z czym należało uznać ze umowa o pracę J.Ch. z tą Spółką została zawarta z naruszeniem art. 31 wskazanej umowy.

J. Ch. wniósł skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie.

Zdaniem strony skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone zaskarżonym postanowieniu jest niezgodne z prawem, bowiem organ celny pomylił pojęcie "przedstawicielstwa" określone w art. 253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w art.136 i 137 § 1 Ordynacji podatkowej.

Skoro, bowiem ustawodawca w art.253 § 2 Kodeksu celnego wskazał wyraźnie na pojecie przedstawicielstwa to znaczy, że ma ono zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi i wyłącznie w odniesieniu do towaru, którego rodzaj i ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej.

Jednakże- jak podkreśla skarżący- inaczej wygląda sytuacja, gdy towar już został objęty procedura celną a organ celny wszczął postępowanie celne i wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych.

Postępowanie to prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, przewidują, że strona może działać przez pełnomocnika, zgodnie z postanowieniami art. 136 i 137 a pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Strona skarżąca J. Ch. zakwestionował stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że nie może reprezentować Spółki w postępowaniu celnym w tym również jako jej pracownik.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne.

Podkreślić bowiem należy na wstępie, że przepisy zawarte Kodeksie celnym a dotyczące przedstawicielstwa są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów regulujących instytucje przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, w związku z czym nietrafny jest wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. Ch. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego. Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 Kodeksu celnego ograniczający krąg podmiotów umocowanych do przedstawicielstwa w sprawach celnych. Zgodnie z powołanym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu prze organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna. Z brzmienia tego przepisu wynika, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować strony w postępowaniu celnym ma zawiązek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest ograniczone tylko do formy zgłoszenia celnego, zaś bezspornym jest że towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie był przeznaczony do działalności gospodarczej.

W myśl art. 256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony pracownik agencji celnej lub osoba fizyczna prowadząca agencję celną, wpisani na listę agentów celnych, wobec czego J. Ch. doradca podatkowy nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej Spółki w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, bowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych. Skuteczne pełnomocnictwo mogło zostać zatem udzielone J. Ch. jako pracownikowi Spółki A wpisanemu na listę agentów celnych.

W piśmie z dnia 20 grudnia 2002 r. skierowanym do Spółki A zaznaczono, że umocowanie J.Ch. jest nieskuteczne. Zdaniem Sądu organ celny I instancji trafnie przyjął że J.Ch. nie wykazał umocowania do działania w imieniu Spółki. W tej sytuacji jednak organ celny, wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J.Ch., winien był wezwać Spółkę jako podmiot posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania celnego i to na podstawie art.169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego odwołania poprzesz podpisania go przez osobę upoważnioną do reprezentowania Spółki i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (por. także wyrok NSA z dnia 9.02.2000 r. w sprawie V SA 745/99).

Nie wezwanie zatem strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania a nadto art.121 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącego że organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20.08.1999 r. w sprawie IV SA 848/98). Należy również podzielić pogląd pełnomocnika skarżącej, że brak wyraźnego wezwania Spółki w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego odwołania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania, narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów celnych wyrażona w art.121 Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności (art. 127 Ordynacji podatkowej).

W ocenie Sądu pismo z dnia 21.06.2002 r. stanowiło jedynie wezwanie do złożenia zabezpieczenia i choć przy tej okazji organ celny informował stronę o nieskutecznym umocowaniu J. Ch. przedłożonym wraz z wniesionym środkiem odwoławczym-to nie było to jednak wezwanie w trybie art.169 § 1 tej ustawy.

W ocenie Sądu przestrzeganie wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania wyklucza możliwość uznania na podstawie art.255 Kodeksu celnego, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu, w związku z czym należało również uznać że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepis art. 255 Kodeksu celnego.

Rozpatrując zatem ponownie sprawę, organ celny powinien wezwać stronę do podpisania odwołania zgodnie z art.169 § 1 Ordynacji podatkowej

Mając powyższe na uwadze w oparciu o art.145 § 1 pkt.1 lit. a i c oraz art. 200 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.

/-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska /-/ T. M. Geremek

K.P.