Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 267/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 184 ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Dnia 10 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2010 roku sprawy ze skargi M. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...]; 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej – M. R. kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Ł. z dnia [...] roku, wydaną na podstawie art. 173 , 175 i 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z obowiązującymi zarządzeniami Rektora UŁ w sprawie regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom oraz doktorantom Uniwersytetu Ł. ( z późn. zm.), nie przyznano M. R. stypendium za wyniki w nauce ( motywacyjne) za rok akademicki [...].

Organ administracji pierwszej instancji uzasadniając swoją decyzję wyjaśnił, iż studentka M. R. w dniu [...] r. złożyła wniosek do Prorektora ds. Studenckich z prośbą o przyznanie stypendium za wyniki w nauce za rok akademicki [...] na kierunku ekonomia. Decyzją z dnia [...] r. Prorektor Uniwersytetu Ł. odmówił przyznania studentce stypendium za wyniki w nauce za rok akademicki [...] na drugim kierunku studiów, czyli na ekonomii. Studentka odwołała się od tej decyzji. Prorektor Uniwersytetu Ł. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. w sprawie odmowy przyznania stypendium.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 września 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 283/09 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prorektora Uniwersytetu Ł.z dnia [...] r.

W ocenie organu orzekającego w pierwszej instancji wniosek studentki o przyznanie stypendium za wyniki w nauce za rok akademicki [...] na kierunku ekonomia nie mógł zostać uwzględniony, bowiem M. R. była w tym czasie także studentką psychologii, a zgodnie z § 11 pkt 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów UŁ z dnia 7 września 2006 r., wprowadzonego Zarządzeniem Rektora nr 91, stypendium za wyniki w nauce może być przyznane tylko na podstawowym ( pierwszym) kierunku studiów.

Decyzję podpisał Dziekan Wydziału Ekonomiczno – Socjologicznego Uniwersytetu Ł. Strona została pouczona, iż od decyzji przysługuje odwołanie do Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Ł.

M. R.odwołała się od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej do Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Ł. Podniosła, iż zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza art. 184 pkt 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z tym przepisem student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium za wyniki w nauce na każdym z tych kierunków. Stosownie do treści art. 173 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel pochodzących z budżetu państwa w formie stypendium za wyniki w nauce i sporcie. Jeśli uczelnia nie otrzyma środków pochodzących z budżetu, to nie będzie realizowała pomocy. Jeżeli uczelnia realizuje pomoc materialną dla studentów, mając określone na ten cel środki, to powinna realizować tę pomoc w sposób przejrzysty, a przede wszystkim zgodny z zapisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W myśl art. 184 ust. 4 tej ustawy student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymać stypendium socjalne oraz stypendium za wyniki w sporcie tylko na jednym kierunku studiów, natomiast stypendium za wyniki w nauce na każdym z kierunków. Ustawodawca zatem odmiennie uregulował kwestie przyznania stypendium za wyniki w nauce od stypendium socjalnego, aby promować najlepszych studentów. Odwołującej przysługiwało, zgodnie z ustawą, stypendium za wyniki w nauce na każdym z kierunków skoro na obu kierunkach osiągała celujące wyniki w nauce. Regulamin nie może zmieniać obowiązującego w tym zakresie prawa poprzez wprowadzenie zapisu ograniczającego możliwość uzyskania przez studenta stypendium za wyniki w nauce tylko do jednego, podstawowego kierunku studiów. Dlatego też zaskarżona decyzja jest sprzeczna z zasadą legalizmu określoną w treści art. 6 k.p.a.

Rektor Uniwersytetu Ł. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 173 i 175 oraz 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 164, poz. 1365) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i w zw. z obowiązującym zarządzeniem Rektora U.Ł. nr 91 z dnia 7 września 2006 r. oraz stanowiącym załącznik nr 1 do tego zarządzenia Regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom UŁ, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż wniosek o przyznanie stypendium za wyniki w nauce za rok akademicki [...] na kierunku ekonomia złożony przez studentkę w dniu [...] r. został rozpoznany negatywnie z uwagi na fakt, że była ona jednocześnie studentką psychologii, jako podstawowego kierunku studiów oraz ekonomii. W związku z powyższym zgodnie z obowiązującym wówczas regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom UŁ będącym załącznikiem do zarządzenia Rektora UŁ nr 91 z dnia 7 września 2006 r., w szczególności § 11 pkt 1 tego regulaminu możliwe było przyznanie stypendium za wyniki w nauce jedynie na podstawowym kierunku studiów. Uczelnia jest w tej materii jednostką organizacyjną o dość szerokiej autonomii a w okresie, za który studentka dochodzi zapłaty stypendium za wyniki w nauce w uczelni obowiązywały szczególne przepisy w/w regulaminu. Organ odwoławczy powołał się na stanowisko reprezentowane przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 4 czerwca 2008 r. II SA/Bd 241/08, iż dla oceny prawidłowości postępowania organów zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym zgodnie, z którym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, której jedną z form jest stypendium za wyniki w nauce lub sporcie. Szczegółowe zasady przyznawania tych świadczeń są autonomiczną sprawą każdej z wyższych uczelni i zgodnie z postanowieniami art. 103 ustawy uzależnione są od możliwości funduszy pomocy materialnej dla studentów i doktorantów. W rozpoznawanym przypadku zasady rozpoznawania pomocy materialnej dla studentów zostały doprecyzowane w wyżej wymienionym zarządzeniu oraz regulaminie przyznawania pomocy materialnej studentom UŁ

M. R. wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, żądając uchylenia tej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Wystąpiła także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumenty wcześniej prezentowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, a ponadto stwierdziła, że autonomia uczelni dotyczyć winna jedynie przepisów precyzujących postanowienia zawarte w ustawie, nie zaś tworzyć nowe prawo. Jeśli uniwersytet dysponował środkami finansowymi z przeznaczeniem na stypendium dla studentów, to zobowiązany był przy przyznawaniu tych świadczeń kierować się przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym, w tym art. 184 ust.4. W związku z tym postanowienia regulaminu określające, że stypendium za wyniki w nauce przysługuje jedynie studentowi studiującemu na podstawowym kierunku studiów są sprzeczne z w/w przepisem, a to z kolei oznacza, że nie mają mocy obowiązującej.

Skarżąca podniosła także naruszenie przez organy administracji przepisów art. 35 i 36 k.p.a. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 283/09 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Rektora i Prorektora Uniwersytetu Ł. w sprawie odmowy przyznania M. R.stypendium za wyniki w nauce został orzeczony w dniu 10 września 2009 r. Z uwagi na brak jakiejkolwiek informacji o sposobie rozpatrzenia sprawy wystąpiła w dniu [...] r. z pismem do Dziekana Wydziału Ekonomiczno – Socjologicznego UŁ o rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie stypendium za wyniki w nauce. Decyzja organu I instancji zapadła dopiero w dniu [...] r., to jest ze znacznym przekroczeniem terminu jednego miesiąca. Organ I instancji nie powiadomił skarżącej o przyczynie nierozpatrzenia sprawy w terminie. Organ odwoławczy także przekroczył termin jednego miesiąca, bowiem odwołanie od decyzji Wydziałowej Komisji Socjalnej wpłynęło do Rektora w dniu [...] r., a decyzja Rektora zapadła w dniu 15 marca 2010 r.

Rektor Uniwersytetu Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Przyjęte stanowisko umotywował analogicznie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 i art. 36 k.p.a., wyjaśnił iż odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do Uniwersytetu Ł. w dniu [...]

Organ odwoławczy w piśmie procesowym z dnia 2 września 2010 r. stwierdził, iż skarżąca w dniu [...] r. wniosła pismo z prośbą o przyznanie stypendium motywacyjnego za rok akademicki [...] na kierunku ekonomia. W tym czasie obowiązywało zarządzenie Rektora UŁ nr 91 z dnia 7 września 2006 r. wraz z załącznikiem nr 1 do tego Zarządzenia – Regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Ł. ( § 11 ust. 1). Zgodnie z § 3 ust. 1 tego Regulaminu tzw. stypendia motywacyjne przyznaje Dziekan i to on lub też sam Rektor na pisemny wniosek Uczelnianej Rady Samorządu Studentów UŁ może przekazać swe uprawnienia odpowiednio Wydziałowej Komisji Stypendialnej lub Uczelnianej Komisji Stypendialnej ( § 3 ust. 3). W przedmiotowej sprawie decyzja o odmowie przyznania ww stypendium została wydana przez Wydziałową Komisję Stypendialną – Dziekana Wydziału Ekonomiczno – Socjologicznego UŁ. Następnie skarżąca odwołała się do Uczelnianej Komisji Stypendialnej. W tej materii uprawnienia, o których mowa wyżej nie zostały przekazane przez Rektora na rzecz Uczelnianej Komisji Stypendialnej lecz decyzję w tej sprawie podjął sam Prorektor UŁ w dniu [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 283/09 wskazał, by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy rozpoznając wniosek skarżącej M. R.miały na uwadze, że dotyczy on prawa do stypendium motywacyjnego za rok akademicki [...] , a zatem ocena zasadności tego wniosku winna uwzględniać stan prawny obowiązujący w okresie objętym wnioskiem.

Organy administracji rozpoznając ponownie wniosek strony uwzględniły przepisy Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Ł. Regulamin ten wprowadzony został na podstawie Zarządzenia nr 91 Rektora Uniwersytetu Ł. z dnia 7 września 2006 r. i stanowił załącznik do tego zarzadzenia. W myśl § 5 powołanego zarządzenia wchodzi ono w życie z dniem podpisania. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani z akt sprawy nie wynika kiedy zarządzenie zostało podpisane. Tym samym nie można ustalić, czy obowiązywało w roku akademickim [...]. Jeśli regulamin obowiązywał dopiero w następnym roku akademickim, to wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. Oznaczałoby to wydanie decyzji wbrew wskazaniom zawartym w powołanym wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 września 2009 r.

W ocenie sądu zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący sprzeczności z ustawą przepisu § 11 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Łódzkiego, a w konsekwencji wykroczenia poza zakres upoważnienia udzielonego rektorowi uczelni. Przepis art. 184 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r.- Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 164, poz. 1365) - dalej ustawa - jednoznacznie stwierdza, iż student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium za wyniki w nauce na każdym z kierunków. Tymczasem § 11 ust. 1 powołanego regulaminu zawiera zapis, cyt: " Stypendium za wyniki w nauce może być przyznane tylko na podstawowym ( pierwszym) kierunku studiów".

Ustawa w art. 186 przyznaje rektorowi, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, uprawnienie ustalania szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1 -3 i 6 -8, w tym kryteriów i trybu udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów.

Konstytucja R.P. w art. 70 ust. 5 zapewnia autonomię szkół wyższych na zasadach określonych w ustawie. Autonomia ta znajduje potwierdzenie w art. 4 ustawy.

Granice autonomii zakreśla ustawa, a zatem wprowadzone przez rektora zasady przyznawania stypendiów nie mogą pozbawiać studentów uprawnień przyznanych przepisami rangi ustawowej. Skoro ustawa w art. 184 ust. 4 w szczególny sposób określa dwa rodzaje stypendiów, tj. stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych oraz stypendium za wyniki w nauce ( w odróżnieniu od innych stypendiów), przyznając prawo ich otrzymywania na każdym z kierunków, to uznać należy, iż Rektor Uniwersytetu Ł. wprowadzając regulamin wykroczył poza upoważnienie wynikające z art. 186 ustawy ograniczając możliwość przyznawania stypendium za wyniki w nauce tylko do podstawowego kierunku studiów.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji odniósł się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 241/08, w którym wyrażony został pogląd, iż szczegółowe zasady przyznawania świadczeń są autonomiczną sprawą każdej uczelni i zgodnie z postanowieniami art. 103 ustawy uzależnione są od funduszy pomocy materialnej dla studentów i doktorantów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w niniejszym składzie, podziela powyższe stanowisko. Zasady przyznawania stypendiów są autonomiczną sprawą uczelni, jednakże z uwzględnieniem brzmienia wyraźnych rozwiązań ustawowych. Ponadto ograniczone możliwości funduszy uczelni nie mogą pozbawiać uprawnień grupy studentów, którym ustawa przyznaje prawo do świadczeń. Ograniczenia finansowe mogą być przyczyną np. obniżenia wysokości wypłacanych stypendiów.

Organy administracji rozpoznając ponownie sprawę uwzględnią wskazania niniejszego wyroku. Ponadto zwrócą uwagę na formę wydawanych decyzji.

W świetle art. 207 ust. 1 i ust. 4 ustawy w związku z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania studentowi stypendium powinna zawierać: 1/ oznaczenie organu administracji publicznej, 2/ datę wydania, 3/ oznaczenie strony lub stron, 4/ powołanie podstawy prawnej, 5/ rozstrzygniecie, 6/ uzasadnienie faktyczne i prawne, 7/ pouczenie, czyli jakim trybie służy od niej odwołanie, 8/ podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby uprawnionej do wydania decyzji. W przypadku organu kolegialnego decyzja powinna precyzyjnie wskazywać imiona i nazwiska wszystkich członków organu, który wydał decyzję ( por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 646/06 – niepublikowany, wyrok WSA w Łodzi z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 623/07 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 41/08 – niepublikowane). Wydziałowa komisja stypendialna jest organem kolegialnym. W decyzji powinny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji biorących udział w jej podjęciu. Tymczasem decyzja z dnia [...] r. wydana przez Wydziałową Komisję Stypendialną U.Ł. nie została podpisana przez członków tej komisji lecz Dziekana Wydziału Ekonomiczno – Socjologicznego Uniwersytetu Ł. Jeżeli była to faktycznie decyzja wydana przez wydziałową komisję stypendialna, to powinna być podpisana przez jej członków. W takim przypadku należało dołączyć do akt protokoły z posiedzeń komisji, na których podjęto decyzję. Brak takich protokołów uniemożliwia sądowi w praktyce kontrolę prawidłowości składu osobowego organu wydającego decyzję. Natomiast jeśli decyzję jednoosobowo wydał dziekan, to zbędne było wskazywanie wydziałowej komisji stypendialnej jako organu wydającego decyzję. Niejednoznaczne określenie organu wydającego decyzję stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.p.a.

Organ rozpoznający sprawę ponownie uwzględni wymogi dotyczące terminowości jej załatwienia określone w przepisach art. 35 i art. 36 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

t.p.