Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 129/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
article: art. 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Synakiewicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku akcyzowego za okres od czerwca 2006 r. do września 2006 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 129/12

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej B. A. - członka zarządu B.Spółki z o.o. z siedzibą w B. z ww. spółką za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym powstałych w okresie od czerwca 2006 roku do października 2006 roku.

W uzasadnieniu organ podał, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą polegającą na produkcji i obrocie wyrobami winiarskimi ww. Spółka zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) zobowiązana była do składania w urzędzie celnym deklaracji dla podatku akcyzowego AKC-3 wraz z załącznikiem AKC-3/B informacja o podatku akcyzowym od wina, napojów fermentowych i produktów pośrednich. Natomiast stosownie do treści art. 19 ust. 1 ww. ustawy spółka zobowiązana była do obliczenia i zapłaty akcyzy za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek właściwej izby celnej, chyba że z przepisów ustawy wynika inny termin płatności.

W związku z tym, iż spółka nie uiściła zadeklarowanych kwot podatku akcyzowego, wynikających z deklaracji podatkowych dla podatku akcyzowego (AKC-3) za miesiące od czerwca 2006 r. do grudnia 2006 r. zaś postępowanie egzekucyjne mające na celu wyegzekwowanie należnych kwot wynikających ze złożonych deklaracji pozwoliło tylko na częściowe pokrycie zobowiązania Naczelnik Urzędu Celnego w T. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej – B.A. - członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "B." za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym powstałych w okresie od czerwca 2006 r. do października 2006 r. i w konsekwencji decyzją z dnia [...] orzekł w tym zakresie.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 116 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż nie zachodzą przesłanki negatywne dla orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe B. Sp. z o.o. W ocenie strony organ błędnie przyjął, że do dnia odwołania skarżącej z funkcji Prezesa Zarządu, nie były przez spółkę spłacane zobowiązania wobec Urzędu Celnego oraz nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy pomijając materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu i zaniechał zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego.

Strona wniosła też o zobowiązanie aktualnego Zarządu Spółki, do złożenia dokumentów finansowych spółki za okres od lipca do listopada 2006 roku w celu potwierdzenia dokonania spłaty II pełnych rat zobowiązania zgodnie z harmonogramem ustalonym decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w T.z dnia [...] oraz o dołączenie do akt akt postępowania przeprowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w T., w przedmiocie rozłożenia zobowiązania na raty jako dowodu na okoliczność spłaty I raty zobowiązań spółki według harmonogramu. Strona przedstawiła również dokumenty potwierdzające okoliczność daty odwołania B.A.z funkcji Prezesa Zarządu Spółki, jej działań zmierzających do spłaty zadłużenia zobowiązań spółki w okresie pełnienie funkcji Prezesa Zarządu oraz uzasadnienie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] na okoliczność prolongaty spłaty zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego za okres czerwiec- lipiec 2006 roku.

W trakcie postępowania odwoławczego strono wniosła o przesłuchanie: M. L., B. A., M. A., M. D.oraz pracowników Urzędu Celnego w T.: M. C. i J. C. na okoliczność kondycji finansowej Spółki w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji Prezesa Zarządu, braku podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie przez Sąd upadłości Spółki oraz braku wpływu skarżącej na prowadzenie spraw Spółki.

trakcie postępowania odwoławczego strono wniosła o Decyzją dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej w T. uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej B.A. członka zarządu B. Spółki z o.o. z siedzibą w B. z ww. spółką za zaległości podatkowej tej Spółki z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym powstałych w okresie od czerwca 2006 roku do października 2006 roku w kwocie 955.743,50 zł, z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 553.365,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 48.759,70 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej wskazał, iż warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu jest powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji w stosunku do majątku spółki w całości lub w części. Podkreślono, iż członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy bądź też wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w T. organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu udowodnił istnienie przesłanek umożliwiających przeniesienie odpowiedzialności (pozytywnych), jak i udowodnił brak przesłanek, które tę odpowiedzialność wykluczają (egzoneracyjne). Wskazał, że niekwestionowanym faktem jest okoliczność, iż B. A.pełniła funkcję prezesa zarządu spółki B. w okresie do dnia 20 listopada 2006 roku. Jednocześnie strona w całym postępowaniu nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Podkreślono również, że zaległości były przedmiotem egzekucji oraz, że w ramach prowadzonego postępowania organ egzekucyjny dokonał wielu czynności egzekucyjnych skierowanych do majątku ruchomego i nieruchomego spółki. Jednakże czynności te okazały się bezskuteczne.

Rozpatrując zaistnienie w przypadku skarżącej przesłanek egzoneracyjnych organ przywołał art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535), zgodnie z którym dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Stosownie do treści art. 10 ww. ustawy, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z kolei na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Treść art. 11 ust. 1 ustawy określa niewypłacalność jako niewykonywanie przez dłużnika jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego istotą sporu w sprawie jest określenie w którym momencie skarżąca była zobowiązana do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcia postępowania układowego).

Powołując się na orzecznictwo organ wyjaśnił, że "właściwym czasem" dla zgłoszenia wniosku o upadłość jest chwila kiedy wiadomo już, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań. Określenie tej chwili powinno być ujmowane elastycznie w zależności od okoliczności konkretnego wypadku, bowiem właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy, dla określenia której nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu spółki . "Właściwy czas" do zgłoszenia upadłości, to czas, w jakim zarząd spółki niebędący w stanie realizować zobowiązań względem wszystkich jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wszystkich wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości mogą liczyć na równomierne zaspokojenie.

Organ podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego, iż podstawą przy uznaniu braku istnienia przesłanek egzoneracyjnych jest fakt, iż B. Sp. z o.o. nie wykonywała ciążących na niej wymagalnych zobowiązań, co dawało podstawę do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W tym kontekście nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że nie istniały przesłanki do ogłoszenia upadłości z uwagi na dobrą sytuację finansową firmy. Organ wskazał, że Sąd Rejonowy w T. Wydział Gospodarczy postanowieniem sygn. akt [...] oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z uwagi na brak majątku dłużnika na zaspokojenie kosztów postępowania. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że w lutym 2007 r. spółka była w tak złej sytuacji finansowej, że nawet jej majątek był niewystarczajacy na pokrycie kosztów postępowania. Bez wątpienia potwierdza to, iż w celu ochrony interesów swych wierzycieli przedmiotowy wniosek powinien być złożony znacznie wcześniej. Jednocześnie podniósł, że decyzja z dnia [...] o rozłożeniu zaległości podatkowej w podatku akcyzowym za miesiąc czerwiec i lipiec 2006 r. na raty świadczy o zaprzestaniu regulowania zobowiązań podatkowych w terminie i wskazuje to na złą sytuację finansową firmy jeszcze w chwili, kiedy B.A. sprawowała w niej funkcje prezesa zarządu.

Organ podkreślił, iż do deklaracji za okres czerwiec oraz lipiec 2006 r. brak było wpłat dziennych do których zobowiązana była spółka. Mimo, że dwie pierwsze raty ww. decyzji były zapłacone zgodnie z harmonogramem spłat to i tak zobowiązania podatkowe wykazane w kolejnych deklaracjach za okres sierpień, wrzesień oraz październik 2006 r. nie były regulowane terminowo, a był to również okres, w którym strona była prezesem zarządu spółki. Ponadto firma na dzień 29 września 2006 r. posiadała również zaległość podatkową z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 2006r. w wysokości 129.283,00 zł.

Ponadto decyzją z dnia 8 grudnia 2006 r. odmówiono spółce odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej wynikającej z zobowiązania podatkowego za sierpień 2006 r., czyli zobowiązania, które powstało w okresie w którym strona pełniła w niej funkcję prezesa zarządu .

Świadczy to tym, że w tym okresie kondycja finansowa ww. podmiotu była trudna, a wcześniej udzielona ulga nie wywarła spodziewanych skutków w postaci poprawy finansowej sytuacji podmiotu.

W konsekwencji, w ocenie organu odwoławczego, w okresie kiedy strona była prezesem zarządu spółki B. (czerwiec-październik 2006 r.) przesłanki obligujące B.A. do złożenia wniosku o upadłość istniały. Skoro w tym czasie spółka nie regulowała swoich zobowiązań podatkowych, które wówczas już były zaległością podatkową, a prowadzona egzekucja nie okazała się skuteczną, to skarżąca nie może argumentować, że nie zachodziły przesłanki do podjęcia czynności obligujących ją do zgłoszenia wymaganego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Organ wskazał ponadto na okoliczność, że z "Oświadczenia o płatnościach B. sp. z o.o. w B. dokonanych w okresie ostatnich 6 miesięcy od 1 sierpnia 2006 roku do 31 stycznia 2007" przedłożonego przez stronę w toku postępowania wynika m.in., iż spółka wobec kontrahentów dokonywała płatności po wymaganym terminie. Nie wywiązywała się z zobowiązań cywilno-prawnych wobec wynajmującego, tj. Zakładu Produkcyjno-Handlowego "B." w B., który w dniu 7 września 2006r. ze skutkiem natychmiastowym, wypowiedział spółce umowę najmu lokalu (pomieszczeń magazynowych, biurowych i winiarni) z powodu niedotrzymywania terminów płatności za czynsz oraz z uwagi na narastające zadłużenie.

Odnosząc się do wniosku strony o przesłuchanie świadków, którzy mieliby potwierdzić fakt braku wpływu skarżącej na prowadzenie spraw spółki Dyrektor Izby Celnej uznał, przywołując w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych, że przeprowadzenie tego dowodu byłoby bezzasadne, gdyż nie ma uzasadnienia, aby przepis art. 116 Ordynacji podatkowej interpretować wąsko, przyjmując odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, jedynie w takich przypadkach, gdy członek zarządu faktycznie kierował spółką.

Świadome i dobrowolne oddanie faktycznego zarządzania spółką osobie spoza zarządu nie zwalnia członka zarządu ani z jego obowiązków wynikających z pełnienia funkcji w tym organie, ani odpowiedzialności za ich niedopełnienie.

Organ uznał za bezzasadną argumentację o bezpodstawnym obciążeniu strony za zaległe zobowiązanie spółki za miesiąc czerwiec i lipiec 2006 roku. Strona podniosła, że decyzją z dnia 19 września 2006 r. organ podatkowy rozłożył na 4 raty zaległe zobowiązanie podatkowego za ten okres, a dwie pierwsze raty, których płatności przypadały na okres pełnienia funkcji prezesa zarządu przez B. A. w firmie B. sp. z o.o. były zapłacone w terminie, co w konsekwencji zwalnia ją z odpowiedzialności. Dyrektor Izby Celnej w tym kontekście wskazał, że zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W myśl art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu, gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych przepisach prawa podatkowego (art. 5 Ordynacji podatkowej).

Zgodnie z art. 19 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) podatnik był zobowiązany do obliczania

i zapłaty akcyzy wstępnie za okresy dzienne, które należy wpłacić nie później niż 25 dnia po dniu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że termin płatności zobowiązania podatkowego za miesiąc czerwiec i lipiec 2006 roku, z uwzględnieniem wstępnych wpłat akcyzy za okresy dzienne, upływał w miesiącu czerwcu, lipcu i sierpniu 2006 roku, czyli w czasie pełnienia przez B. A. funkcji Prezesa Zarządu Spółki B..

Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest fakt, iż Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...], rozłożył na raty zaległości podatkowe za miesiąc czerwiec i lipiec 2006 roku, gdyż istotne jest to, że pierwotnie termin płatności zobowiązania podatkowego powstałego za okres czerwiec i lipiec 2006 roku upływał w czasie pełnienia przez stronę funkcji Prezesa Zarządu Spółki B.. Zastosowanie przez Naczelnika Urzędu Celnego w T. ulgi w postaci rozłożenia na raty nie zwalnia ww. osoby za zaległości Spółki B..

W ocenie organu użyty w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej przez ustawodawcę zwrot: "odpowiedzialność członków zarządu, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków" należy rozumieć w ten sposób, iż wprawdzie warunkiem koniecznym jest istnienie zaległości, jednakże zaległość ta musi wynikać z zobowiązania, które powstało w czasie, kiedy dana osoba sprawowała funkcję członka zarządu.

Uchylając decyzję organu I instancji i rozstrzygając o wysokości zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę oraz kosztów postępowania egzekucyjnego organ przedstawił sposób ich wyliczenia. Wskazał przy tym , że rozstrzygając wszelkie wątpliwości na korzyść strony, pomniejszył zadeklarowaną przez podatnika kwotę podatku akcyzowego z dnia 04 października 2006 roku (24.270,00 zł) o kwotę stanowiącą wartość podatkowych znaków akcyzy (10.299,00 zł) oraz wpłatę w wysokości 766,30 zł. Jednocześnie organ II instancji uznał, że nie był w stanie ustalić kosztów postępowania egzekucyjnego za miesiąc październik 2006 roku dlatego nie określił kosztów postępowania egzekucyjnego za ww. miesiąc.

Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej B. A. złożyła skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Strona zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie art. 49 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż Członkowi Zarządu można przypisać odpowiedzialność za niespłacone zobowiązania Spółki, których termin zapłaty został pierwotnie odroczony i rozłożony na raty przez organ podatkowy, a których spłata wg harmonogramu była dokonywana w okresie pełnienia przez tego członka funkcji Prezesa Zarządu Spółki, w sytuacji, gdy na skutek niespłacania dalszych rat odroczonego zobowiązania, po odwołaniu tego członka z Zarządu Spółki, nastąpiła restytucja terminu jego wymagalności.

Ponadto zarzucono naruszenie art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż nie zachodzą przesłanki negatywne dla orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe Spółki B..

Jednocześnie strona podniosła zarzut naruszenia art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo Upadłościowe i naprawcze, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż o niewypłacalności dłużnika świadczą nawet przejściowe problemy w spłacie niektórych zobowiązań, a tym samym ustalenie, iż pomimo bieżącej spłaty większości zobowiązań przez Spółkę B. w okresie pełnienia przez B.A. funkcji Członka Zarządu, podmiot ten był już niewypłacalny.

Ponadto skarżąca sformułowała zarzut naruszenia art. 187 w zw. z art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy na skutek pominięcia materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, oraz zaniechanie zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego, w szczególności: dowodu z dokumentów Spółki złożonych do Sądu Rejestrowego, dowodu z akt postępowania w przedmiocie udzielenia Spółce prolongaty w spłacie zobowiązań podatkowych, dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność kondycji finansowej Spółki w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji Prezesa Zarządu, braku podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie przez Sąd upadłości Spółki oraz braku wpływu skarżącej na prowadzenie spraw Spółki.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała na okoliczność wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego decyzji z dnia [...]., zgodnie z którą zgodnie z wnioskiem skarżącej, działającej jako Prezes Zarządu Spółki zostały odroczone oraz rozłożone na raty zaległości z tytułu zobowiązań Spółki B. za miesiące - czerwiec i lipiec 2006 r. Termin płatności trzeciej i czwartej raty przypadał na okres już po odwołaniu strony z Zarządu Spółki, co zdaniem strony oznacza, iż nie miała ona już wpływu na dokonywanie przez Spółkę spłaty zobowiązań, a tym samym zgodnie z treścią Ordynacji Podatkowej – fakt ten zwalnia ją z odpowiedzialności za zobowiązanie spółki powstałe po tej dacie.

Zdaniem skarżącej stanowisko organu, iż niespłacenie 2 ostatnich rat zobowiązania, czyni je w całości wymagalnymi w terminie, określonym jako pierwotny termin zapłaty podatku, pomijające okoliczność spłaty pełnych 2 rat (a więc połowy) zobowiązania, wydaje się całkowicie oderwane od stanu faktycznego niniejszej sprawy.

W ocenie strony Spółka spłaciła połowę swego zobowiązania za okres czerwiec - lipiec 2006 r., a zaległość w spłacie kolejnych rat powstała już po jej odwołaniu z funkcji Prezesa Zarządu. W tej sytuacji, zasadnym jest stwierdzenie, iż organ nie ustalił dokładnej wysokości należności, a tym bardziej terminu jej wymagalności, choć mógłby to zrobić niezależnie od treści dokumentów finansowych spółki, w oparciu o własne rozliczenia finansowe.

Ponadto, wysokość niespłaconego zobowiązania winna wynikać również z decyzji organu podatkowego, stwierdzającej wygaśnięcie układu ratalnego.

W ocenie strony nie może ona zostać obciążona decyzjami (bądź ich brakiem) Zarządu Spółki, podejmowanymi po dacie jej odwołania. Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, jest odpowiedzialnością opartą na przesłance winy w niewykonywaniu zobowiązań przez Spółkę, a więc zobowiązań, których wykonania członek zarządu miał obowiązek dopilnować.

Fakt restytucji terminu płatności zobowiązania nie stanowi o faktycznym terminie powstania zobowiązania. Zobowiązanie z tytułu braku spłaty ratalnej, skutkujące wygaśnięciem osiągniętej dzięki działaniom skarżącej zgody na prolongatę i rozłożenie na raty zobowiązań podatkowych, powstało w dacie niespłacenia kolejnej raty zobowiązania, a więc po odwołaniu skarżącej z funkcji członka zarządu, toteż nie sposób przypisać skarżącej odpowiedzialności z tego tytułu.

Z przedstawionego przez skarżącą organowi prowadzącemu postępowanie bilansu dokonywanych płatności (złożonego przez Spółkę do Sądu Rejonowego w T. w roku 2007, wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości) wynika, iż do dnia 21 listopada 2006 r. Spółka na bieżąco spłacała swoje zobowiązania, a co za tym idzie nie istniały przesłanki do ogłoszenia jej upadłości. Nawet jeśli istniały pewne opóźnienia w spłacie zobowiązań, półka dokonywała płatności w terminie późniejszym. Do końca 2006 r. a w szczególności do dnia 21 listopada 2006 r., spółka w żadnym zakresie nie zaprzestała bieżącej spłaty swoich zobowiązań, a w związku z tym zdaniem strony nie istniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie przez Sąd upadłości Spółki.

Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt: V CSK 211/10 skarżąca stwierdziła, że fakt krótkotrwałego zaprzestania spłaty części zobowiązań nie jest jeszcze podstawą do ogłoszenia upadłości podmiotu. Podstawą taką staje się dopiero, gdy zaniechanie spłaty trwa przez pewien ciągły okres. Nie sposób podzielić w tych okolicznościach zdania organu, iż fakt zwłoki w spłacie pełnej należności z tytułu zobowiązań wobec Izby Skarbowej czy też wobec Izby Celnej oraz Zakładu "B.", przy jednoczesnej bieżącej spłacie w tym okresie częściowych zobowiązań (jak wynika z bilansu Spółka niemalże codziennie wpłacała na rachunek organów podatkowych częściowe należności) - nie świadczy w żadnym zakresie o jej niewypłacalności. Przeciwnie, fakt bieżącej płynności finansowej dowodzi niezbicie możliwości finansowych płatnika. Potwierdza to również okoliczność, iż pierwszy tytuł wykonawczy powołany przez organ w uzasadnieniu decyzji, wystawiony został dopiero w dniu 27 listopada 2006 r., a więc po odwołaniu skarżącej z funkcji Prezesa Zarządu.

Za niezrozumiałe i błędne uznała skarżąca stanowisko organu, jakoby okoliczność, iż w dniu 7 lutego 2007 r. Sąd odmówił ogłoszenia upadłości spółki, gdyż jej majątek nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania, stanowić miała dowód, że już w dacie 20 listopada 2006 r., istniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Zaniechania ze strony wspólników oraz osób odpowiedzialnych za prowadzenie spraw Spółki po odwołaniu skarżącej z funkcji Prezesa Zarządu, nakierowane na wyprowadzenie ze spółki majątku, mogły doprowadzić ją do niewypłacalności w przeciągu kilku dni.

Konkludując strona stwierdziła, że mając na względzie liczne transakcje finansowe dokonywane przez Spółkę do chwili odwołania skarżącej z funkcji członka Zarządu, oczywistym jest, iż na dzień 20 listopada 2006 r. nie było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki B. Sp. z o.o. w B..

Strona zarzuciła ponadto, że organ II Instancji zaniechał wystąpienia do organów aktualnie Zarządzających Spółką B. Sp. z o.o. o przedłożenie dokumentów finansowych za okres objęty zaskarżoną decyzją. Skutkiem tego zaniechania był brak możliwości wykazania przez skarżącą istnienia przesłanego egzoneracyjnych, które uzasadniałyby umorzenie postępowania. Zaniechanie to nie dotyczyło wyłącznie dokumentów, ale również odebrania zeznań od świadków, którzy zostali przez skarżącą powołani również na okoliczności wykazania przesłanek egzoneracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.

Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Oznacza to, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza on prawo w sposób mający wpływ lub w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy ( art. 145 § 1 lit a-c cyt. ustawy ). Jeżeli Sąd nie stwierdzi takiego naruszenia prawa skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy , sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy organy podatkowe

( celne ) zasadnie obciążyły skarżąca, jako członka zarządu odpowiedzialnością za zobowiązania spółki B. z o.o. ( wyrób i obrót wyrobów winiarskich) z tytułu zaległości w podatku akcyzowym, powstałych w okresie od czerwca do października 2006 r. tj. w okresie, gdy skarżąca pełniła funkcję prezesa zarządu spółki.

Organ, jak wynika z akt sprawy na podstawie art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) – zwaną dalej w skrócie Op. - obciążył stronę odpowiedzialnością za zobowiązania spółki w podatku akcyzowym w kwocie 955.743,50 zł wraz z należnymi odsetkami 553.365,00 zł. i kosztami postępowania egzekucyjnymi – 48.759,70 zł.

Ustawodawca ww. przepisie określił zasady przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółek kapitałowych na członków ich zarządu. Z treści przepisów wynika, że zawarto w nich przesłanki pozytywne, warunkujące powstanie odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe tych ostatnich oraz przesłanki negatywne (egzogeneracyjne), wyłączające taką odpowiedzialność. Obowiązki organów to wykazanie (udowodnienie) :

a/ istnienia zaległości podatkowych spółki kapitałowej,

b/ pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu spółki w czasie powstania zobowiązania podatkowego oraz

c/ bezskuteczność egzekucji.

Organ odwoławczy stwierdził, iż egzekucja wobec spółki okazała się nieskuteczna. Taka ocena przesłanki bezskuteczności egzekucji do majątku podatnika zasadniczego (spółki) zgodna jest z tezą wyrażoną w uchwale NSA z dnia 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSP 6/08 uznającą, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczonego dowodu.

Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności gdy wykaże, że :

a/ we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b/ brak winy w niepodjęciu działań w tym kierunku;

c/ wskazał mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowej spółki w znacznej części.

Przechodząc w tych warunkach do oceny zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że nie było rzeczą sporną wykazanie przez organy podatkowe takich przesłanek pozytywnych jak : istnienie zaległości podatkowych w podatku akcyzowym w czasie, gdy skarżąca była Prezesem Zarządu spółki.

Spór w zasadzie sprowadza się do dwóch kwestii a mianowicie :

1. do oceny, czy stan finansowy spółki, w czasie pełnienia funkcji członka zarządu, obligował skarżącą do złożenia wniosku o upadłość,

2. czy przywrócenie pierwotnego terminu zapłaty podatku ( restytucja) poprzez zerwanie układu ratalnego (brak wpłaty kolejnej raty przez następców prawnych strony) zwalnia ją od odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe i wymagalne w czasie jej prezesury .

Zdaniem strony skarżącej, spółka nie była w takiej sytuacji finansowej , która nakazywałaby złożenie wniosku o upadłość. Strona przyznała, że spółka, co prawda z opóźnieniem, ale regulowała swoje zobowiązania podatkowe. Strona podkreśliła, że sama dołożyła wiele starań, aby uzyskać zgodę organów podatkowych na rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Dlatego zostały spłacone dwie raty zadłużenia za miesiące czerwiec - lipiec 2006 r. Zdaniem skarżącej to, że nie spłacono kolejnej raty obciąża już nowy zarząd a restytucja terminu pierwotnego jej nie dotyczy.

Z takim stanowiskiem strony nie można się zgodzić. Po pierwsze, spółka już w okresie prezesury skarżącej tj. lipiec – listopad 2006 r. miała trudności finansowe. Świadczą o tym następujące fakty :

1. zaległość w podatku VAT za na dzień 29 września 2006 r. za sierpień 2006r. w wysokości 129.283,00 zł.,

2. wniosek o odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej wynikającej z zobowiązania podatkowego za sierpień 2006 r., ( odmowa organu z 8 grudnia 2006r.) ,

3. rozwiązanie w dniu 7 września 2006r. umowy najmu ze spółką przez wynajmującego, ze skutkiem natychmiastowym z powodu niedotrzymania warunków płatności oraz z powodu wzrostu zadłużenia.

Wszystkie wyżej wskazane okoliczności zdaniem Sądu przeczą tezie skarżącej, że sytuacja spółki nie obligowała ją do złożenia wniosku o upadłość.

Zdaniem Sądu niewypełnienie terminu spłat ratalnych przez kolejny zarząd również obciąża stronę, gdyż zobowiązanie powstało za jej prezesury, a rozłożenie na raty było tylko ulgą ze strony organów, udzieloną firmie w celu przezwyciężenia trudności.

Zarząd, który nie chce odpowiadać całym swym majątkiem za zobowiązania spółki winien, jak wynika z treści przepisu art. 116 § 2 cyt. ustawy Op. , złożyć wniosek o upadłość " we właściwym czasie".

Zdaniem Sądu, wyjaśnienie tego pojęcia winno nastąpić na gruncie przepisów art. 11 i art. 21 Prawa upadłościowego i naprawczego. Zgodnie z treścią powołanych przepisów, wniosek o ogłoszenie upadłości winien być zgłoszony w ciągu dwóch tygodni od zaprzestania spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych, ale także wtedy, gdy spółka na bieżąco wykonuje zobowiązania, jak w niniejszej sprawie, jednakże przekraczają one wartość jej majątku.

Powyższą kwestię należy rozpatrywać w związku z treścią przepisu art. 116 § 1 pkt 1a Ordynacji podatkowej, nakazującego wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Wniosek o ogłoszenie upadłości może być uznany za zgłoszony we właściwym czasie, gdy wykazane zostało, że członek zarządu uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do sytuacji, gdy niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych.

W świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II FPS 3/09) samo złożenie wniosku o upadłość nie stanowi przesłanki uwalniającej członków zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Dla jej spełnienia konieczne jest także dokonanie wszelkich czynności procesowych, niezbędnych dla kontynuowania postępowania. Niedochowanie terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości naraża prawa wierzycieli i z tego powodu rygor wynikający z art. 5 Prawa upadłościowego i naprawczego, tj. ochrona praw wierzycieli - powinien być interpretowany ściśle. Z powyższym poglądem skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza.

A zatem należy stwierdzić, że przesłanki uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenia upadłości następują od momentu zaprzestania przez spółkę spłaty wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub gdy zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku, nawet jeśli były spełniane bieżące zobowiązania, tak jak dowodzi tego skarżąca.

Jak wynika z akt sprawy Sąd Rejonowy w T. Wydział Gospodarczy oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszony w kilka miesięcy od odwołania skarżącej z funkcji członka zarządu, gdyż jak stwierdzono brak majątku dłużnika nie pozwala nawet na pokrycie kosztów postępowania ( sygn. akt [...] luty 2007 r. )

W świetle tego co zostało wyżej przedstawione stwierdzić zatem należało, że skoro spółka nie dysponowała majątkiem, który wystarczałby nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, to można stwierdzić, że "właściwy czas" na złożenie wniosku o upadłość miał miejsce w czasie prezesury skarżącej.

Przy czym można mówić w tym miejscu o winie członka zarządu w związku z niezłożeniem we właściwym czasie wniosku o upadłość. Winą w rozumieniu tego przepisu jest każda postać winy, a zatem także niedbalstwo, tj. powinność i możliwość przewidywania, że nastąpi skutek w postaci trwałego zaprzestania spłaty długów w określonym terminie.

Należy przy tym mieć na względzie, że rozważając kryterium braku winy, jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne.

Jak wynika z akt sprawy strona nie udowodniła, że dbała o interesy spółki. Na uwagę nie zasługuje także podnoszona przez stronę okoliczność, że to nie ona kierowała spółką. Ten fakt miał być potwierdzony zeznaniami osób wskazanych przez stronę. Organ, zdaniem Sądu, zasadnie odmówił przeprowadzenia tego dowodu, bo członek zarządu winien mieć świadomość odpowiedzialności, jaka wynika z pełnienia takiej funkcji. Członek Zarządu ma obowiązek dbania o interesy spółki jak i o swoje, w sytuacji, takiej jak w niniejszej sprawie, gdy pełni się jednoosobowo funkcję członka zarządu.

W opinii Sądu, organy podatkowe prowadzące postępowanie podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej), wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 powyższej ustawy) a oceny tego materiału w zakresie dotyczącym oceny dowodów stwierdzających przesłankę bezskuteczności egzekucji nie można uznać za dowolną (art. 191 Ordynacji podatkowej).W sprawie bowiem wystąpiły przesłanki, które łącznie nakazywały uznanie prowadzonej egzekucji za bezskuteczną.

Reasumując, skarżąca jako członek zarządu spółki B. z o.o. ( wyrób i obrót wyrobów winiarskich) nie wykazała, że nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki, powstałe w okresie od lipca do listopada 2006r. Ustawodawca określił w § 2 przepisu art. 116 Op., że członek zarządu odpowiada za zobowiązania, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, oraz zaległości powstały w czasie pełnienia ww. obowiązków. Niedotrzymanie warunków spłat układu ratalnego powoduje, że umowa rozłożenia zaległości na raty wygasa i zostaje przywrócony termin pierwotny płatności.

A zatem nie można zgodzić się ze skarżącą, że doszło do naruszenia art. 49 ustawy Op., jak również przepisów art. 116 § 1 i § 2. Jak już powiedziano wyżej nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, że nie odpowiada, za zobowiązania rozłożone na raty, w sytuacji gdy jej następcy prawni poprzez brak wpłaty kolejnej raty spowodowali zerwanie układu ratalnego i przywrócenie pierwotnego terminu płatności podatku.

Reasumując powyższą część wywodów, wobec niezakwestionowania skutecznie w skardze ustalenia, że materiał dowodowy został zgromadzony stosownie do zakresu, który wyznaczał art. 116 Ordynacji podatkowej, a także że został prawidłowo oceniony, w związku z art. 187 § 1, art. 188 Ordynacji podatkowej skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, że skarga nie miała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

E. Kruppik – Świetlicka H. Adamczewska - Wasilewicz U. Wiśniewska