Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt SA/Lu 630/91
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1991-10-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3, art. 4, art. 109 ust. 1 pkt 3 i ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 96
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin.
article: art. 91
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
Teza: Utrata prawa wybieralności w świetle art. 2 ust. 3 i art. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. nr 16 poz. 96/, dająca podstawę do podjęcia na mocy art. 109 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 tej ustawy uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego w danej radzie, następuje wówczas, gdy radny nie tylko zamelduje się na pobyt stały poza terenem działania tej rady, ale i faktycznie zaprzestanie stałego przebywania na jej terytorium, tracąc z nim stałą więź.

TEZY

Utrata prawa wybieralności w świetle art. 2 ust. 3 i art. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. nr 16 poz. 96/, dająca podstawę do podjęcia na mocy art. 109 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 tej ustawy uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego w danej radzie, następuje wówczas, gdy radny nie tylko zamelduje się na pobyt stały poza terenem działania tej rady, ale i faktycznie zaprzestanie stałego przebywania na jej terytorium, tracąc z nim stałą więź.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Rady Gminy w T. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Z-kiego z dnia 17 maja 1991 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminnej w T. z dnia 5 kwietnia 1991 r. stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego.


UZASADNIENIE

Rada Gminy w T. uchwałą nr XI/84/91 z dnia 5 kwietnia 1991 r., podjętą na podstawie art. 17 ust. 1 i art. 109 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. nr 16 poz. 96/, stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Mariana G.

Wojewoda Z-ki rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 17 maja 1991 r., wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, stwierdził nieważność powyższej uchwały, podając, że stosownie do art. 109 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. nr 16 poz. 96/ wygaśnięcie mandatu radnego, które stwierdza rada, następuje w razie utraty prawa wybieralności, a zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy bierne prawo wyborcze do danej rady gminy przysługuje osobom stale zamieszkującym na terenie tej gminy. Stosownie do wyjaśnień Generalnego Komisarza Wyborczego, zawartych w piśmie z dnia 19 kwietnia 1991 r. nr GKW/IV/324/91, rada może stwierdzić wygaśnięcie mandatu radnego na skutek niestałego zamieszkania na terenie gminy, przy czym zameldowanie na pobyt stały jest ważnym, ale nie jedynym dowodem związku danej osoby z gminą. W konkretnym wypadku radny zameldowany jest na pobyt czasowy w miejscowości Z. ul. T. nr 1, gmina T., do dnia 31 grudnia 1991 r., a z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że on sam i jego rodzina stale przebywają na terenie gminy, mimo wymeldowania się z pobytu stałego na jej terenie. W tej sytuacji warunek korzystania z prawa wybieralności przez radnego jest zachowany.

Uchwałą z dnia 14 czerwca 1991 r. Rada Gminy uznała za celowe zaskarżenie powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wykonując tę uchwałę, w skardze sądowej zarzuca naruszenie przez powołane rozstrzygnięcie nadzorcze art. 109 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. nr 16 poz. 96/, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ordynacja wyborcza do rad gmin nie precyzuje, w jakim wypadku następuje utrata prawa wybieralności, czego konsekwencją może być stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego. Dlatego podjęta uchwała powołuje się jedynie na art. 17 ust. 1 tej ordynacji. Organ nadzoru jednak nie miał podstaw do przyjęcia, że jedynie brak zameldowania się na pobyt stały radnego na terenie gminy był podstawą stwierdzenia wygaśnięcia jego mandatu. Brak stałego zameldowania tego radnego na terenie gminy występował od początku kadencji rady, a jednak miał on prawo wybieralności. Dlatego zaskarżone rozstrzygnięcie powinno uwzględnić /a tego nie uczyniło/, iż przyczyną podjęcia uchwały przez Radę były: brak zameldowania radnego na terenie gminy, złożenie przez niego wraz z innymi radnymi oświadczenia, że nie będzie uczestniczył w sesjach rady, chyba że nastąpi zmiana na stanowisku wójta gminy, nieuczestniczenie przez radnego w 4 kolejnych sesjach Rady, podjęcie pracy w Z. oraz jego stałe tam zamieszkiwanie we własnym mieszkaniu i zameldowanie się w nim na pobyt stały.

Wskazane okoliczności, w ocenie skargi, dawały podstawę do podjęcia omawianej uchwały.

Wojewoda Z-ki w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Podał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż w czasie podjęcia spornej uchwały i wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego radny Marian G., mimo zameldowania na pobyt stały w Z., faktycznie wraz z rodziną mieszkał w miejscowości Z., gmina T., gdyż otrzymane mieszkanie w Z. wymaga jeszcze wielu nakładów, by można było w nim zamieszkać. Złożenie oświadczenia przez radnego, iż nie będzie uczestniczył w sesjach rady z powodu niezadowolenia z postępowania wójta, nie daje podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia jego mandatu.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę, zważył, co następuje:

Uchwałą Rady Gminy w T. z dnia 5 kwietnia 1991 r., podjęta na podstawie art. 17 ust. 1 i art. 109 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 maja 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. nr 16 poz. 96/, stwierdzone zostało wygaśnięcie mandatu radnego Mariana G. w wyniku ustawy przez niego prawa wybieralności. Zgodnie z art. 2 ust. 3 i art. 4 powołanej ustawy prawo wybierania do rady przysługuje osobom, które stale zamieszkują na obszarze działania danej rady. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 21 sierpnia 1991 r. w sprawie wykładni art. 8 ustawy z dnia 28 czerwca 1991 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 81 poz. 364/, stałe zamieszkiwanie jest sprawą faktu i jego ustalenie zależy od okoliczności danego przypadku. Oznacza to, że stałego zamieszkiwania danej osoby w określonym miejscu nie ocenia się wyłącznie według jej zameldowania na pobyt. stały, lecz na podstawie faktów świadczących o jej stałym przebywaniu w danej miejscowości. Utrata więc prawa wybieralności w świetle art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin /Dz.U. nr 16 poz. 96/, dająca podstawę do podjęcia na mocy art. 109 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 tej ustawy uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego w danej radzie, następuje wówczas, gdy radny nie tylko zamelduje się na pobyt stały poza terenem działania tej rady, ale i faktycznie zaprzestanie stałego przebywania na jej terytorium, tracąc z nim stałą więź.

Bezsporne jest w sprawie w świetle zebranych dowodów, że w czasie podejmowania omawianej uchwały przez Radę Gminy w T., jak również wydania zaskarżonego orzeczenia nadzorczego, radny Marian G., aczkolwiek na pobyt stały był zameldowany w Z., to jednak faktycznie wraz ze swą rodziną zamieszkiwał na terenie należącym do gminy T. w miejscowości Z., koncentrując wówczas w tym miejscu wszystkie swoje poczynania życiowe. W związku tym brak było dostatecznych podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia jego mandatu radnego z powodu utraty prawa wybieralności.

Wskazana uchwała więc została podjęta z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawnych, a przez to Wojewoda miał uzasadnienie do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./. Skarga zatem na to orzeczenie zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa podlega oddaleniu.