Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 292/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 3 i 11, art. 9 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b, e i f oraz art. 25
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 roku sprawy ze skargi Y. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 2, art. 9 i art.15 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 670), dalej jako: "ustawa" - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r., nr [...], o odmowie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci – N. P. i D. P. na okres od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września 2019 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ przywołał przepis art. 104 k.p.a., art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 3 i 11, art. 9 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b", "e" i "f" oraz art. 25 ustawy i rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. poz. 1467).

W odwołaniu od powyższej decyzji Y.L. wskazała, iż złożyła wszystkie oryginalne dokumenty, co skutkowało zrzeczeniem się dotychczasowego zadłużenia alimentacyjnego na Ukrainie. Polski sąd nie prowadzi egzekucji alimentacyjnej na terenie Polski, zatem nie może stwierdzić wykonalności orzeczenia sądu ukraińskiego ze względu na brak jurysdykcji krajowej.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, iż w dniu 23 kwietnia 2019 r. Y.L. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla synów: N. P. i D. P. na okres świadczeniowy 2018/2019. Kolegium, cytując treść art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. "b" i "e", art. 9 ust. 1 i ust. 2 oraz przedstawiając definicje ustawowe z art. 2 pkt, 4, pkt 5, pkt 5a, pkt 8 i pkt 12 oraz art. 2 pkt 11 i pkt 2 ustawy, wskazało, iż odwołująca się do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dołączyła tytuł wykonawczy, wydany przez sąd na Ukrainie, na podstawie którego został ustalony obowiązek alimentacyjny I. P. wobec synów. Wskazany tytuł wykonawczy nie posiadał nadanej przez polski sąd klauzuli wykonalności. Z uwagi na fakt, że odwołująca się złożyła wniosek bez wymaganych dokumentów, tj. bez tytułu wykonawczego z klauzulą wykonalności nadaną przez polski sąd, została w dniu 6 maja 2019 r. wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku.

Jak wskazało Kolegium, tytułami wykonawczymi w Polsce są orzeczenia lub nakazy zapłaty sądów państw członkowskich Unii Europejskiej enumeratywnie wymienione w art. 115314 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1460), dalej jako: "k.p.c.". W tej sytuacji orzeczenia pochodzące z państw członkowskich Unii Europejskiej są tytułami wykonawczymi oraz mogą być wykonywane bez potrzeby stwierdzenia przez polski sąd ich wykonalności i bez potrzeby nadawania im klauzuli wykonalności. Do orzeczeń pochodzących z państw niebędących członkami Unii Europejskiej, a więc i Ukrainy, mają natomiast zastosowanie regulacje zawarte w art. 1150 k.p.c., który stanowi, że orzeczenia sądów państw obcych w sprawach cywilnych, nadające się do wykonania w drodze egzekucji, stają się tytułami wykonawczymi po stwierdzeniu ich wykonalności przez sąd polski. Stwierdzenie wykonalności następuje, jeżeli orzeczenie jest wykonalne w państwie, z którego pochodzi, oraz nie istnieją przeszkody określone w art. 1146 § 1 k.p.c. Stwierdzenie wykonalności następuje na wniosek wierzyciela przez nadanie orzeczeniu sądu państwa obcego klauzuli wykonalności (art. 1151 § 1 k.p.c.).

Odwołując się do stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Kolegium wskazało, że aby orzeczenie zagranicznego sądu państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej mogło zostać uznane za tytuł wykonawczy, jego wykonalność musi zostać, zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, stwierdzona przez polski sąd, przez nadanie orzeczeniu klauzuli wykonalności.

W dniu 7 maja 2019 r. odwołująca się oświadczyła, że nie posiada klauzuli wykonalności nadanej przez polski sąd tytułowi wykonawczemu wydanemu na Ukrainie. W związku z tym strona została poinformowana o konieczności złożenia w Sądzie Okręgowym w Ł. stosownego wniosku w celu uzyskania klauzuli wykonalności, a Prezydent Miasta Z. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] – na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – zawiesił postępowanie w sprawie. W dniu 24 grudnia 2019 r. Y.L. dostarczyła do organu I instancji postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] r., sygn. akt [...], o odrzuceniu wniosku o stwierdzenie wykonalności orzeczenia Sądu ukraińskiego z uwagi na brak jurysdykcji krajowej. Sąd wskazał, że do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą sprawy egzekucyjne, w tym sprawy o nadanie klauzuli wykonalności, jeżeli egzekucja ma być wszczęta lub jest prowadzona w Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1110 § 1 k.p.c.), a – jak wskazała odwołująca – dłużnik nie mieszka w Polsce i nie posiada w Polsce żadnego majątku, zatem – jak stwierdził sąd – egzekucja nie będzie prowadzona w Polsce, stąd sąd polski nie ma jurysdykcji do rozpoznania wniosku o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego. Celem uzyskania tytułu wykonawczego od sądu polskiego jest niewątpliwie wszczęcie lub prowadzenie egzekucji na terytorium Polski. Skoro w sprawie egzekucja nie będzie prowadzona na terytorium Polski, nie ma podstaw do wydania tytułu wykonawczego przez sąd polski.

W tej sytuacji Prezydent Miasta Z. – na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. – postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. podjął z urzędu postępowanie w sprawie. Następnie decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W podsumowaniu Kolegium stwierdziło, że rozumie trudną sytuację odwołującej się, ale przyznanie świadczeń na podstawie ustawy nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tej ustawie. Ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz zasady jego wypłaty. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący i organ administracji nie może stosować ich inaczej, niż to wynika wprost z ich literalnego brzmienia. W ocenie Kolegium, Prezydent Miasta Z. prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze na powyższą decyzję Y.L. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wskazując, że ma wykształcenie zawodowe, pochodzi z Ukrainy i "nie zna się na prawie". Skarżąca od 3 lat mieszka w Polsce wraz z dziećmi, na które ma przyznane alimenty na Ukrainie, ale ojciec dzieci od ich urodzenia nie płaci alimentów. Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, korzysta z pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

W toku postępowania sądowego, na mocy zarządzenia Sędziego z dnia 31 lipca 2020 r. strony postępowania z uwagi na obowiązywanie stanu epidemii z powodu COVID-19 oraz istniejące ograniczenia w prowadzeniu posiedzeń sądowych w formie rozpraw, zostały poinformowane o możliwości rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w piśmie z dnia 12 sierpnia 2020 r. wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, stosownie do treści art.119 pkt 2 p.p.s.a.

Na mocy zarządzenia Sędziego z dnia 20 sierpnia 2020 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej pismo organu z dnia 12 sierpnia 2020 r. z pouczeniem o treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. i odpisem odpowiedzi na skargę. Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 1 września 2020 r.

Zarządzeniem Sędziego z dnia 7 października 2020 r. wobec bezskutecznego upływu terminu do złożenia wniosku o przeprowadzenie rozprawy, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art.119 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w piśmie z dnia 12 sierpnia 2020 r. wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Odpis ww. pisma organu wraz z odpisem odpowiedzi na skargę i pouczeniem o treści zacytowanego przepisu doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 1 września 2020 r. W terminie określonym w przepisie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej synów na okres od dnia 1 kwietnia 2019 r. do dnia 30 września 2019 r.

Biorąc pod uwagę zakreśloną powyżej kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach.

Ustalony przez organy administracji stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i nie jest przez skarżącą kwestionowany. Istota sporu sprowadza się do tego, czy w obowiązującym na dzień wydania decyzji stanie prawnym organy dokonały prawidłowej kwalifikacji prawnej okoliczności sprawy, odmawiając skarżącej przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na jej dwóch niepełnoletnich synów.

Wyjaśnić należy, że ustalenie prawa do świadczeń alimentacyjnych następuje na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 15 ust. 1 ustawy). Warunkiem uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest sytuacja, w której dłużnik alimentacyjny nie realizuje swojego obowiązku wobec osoby uprawnionej, a egzekucja roszczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Bezskuteczności egzekucji – zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 ustawy – oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, albo postępowanie upadłościowe, w toku którego w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie otrzymano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu:

a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,

b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą;

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 pkt 3 ustawy, do wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego należy dołączyć odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenie oraz dowody niezbędne do ustalenia świadczenia. Zwrot "odpowiednio" wskazuje, że wymienione w kolejnych literach materiały, o zróżnicowanym charakterze, powinny być dołączone do wniosku wówczas, gdy okoliczności faktyczne sprawy ich wymagają. Przepisy art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a) i lit. e) ustawy odnoszą się do różnych przypadków bezskuteczności egzekucji, o jakich mowa w art. 2 pkt 2 ustawy. Zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne lub oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji (art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a) należy dołączyć w pierwszym przypadku bezskuteczności egzekucji, o jakim mowa w art. 2 pkt 2 ustawy. Natomiast przepis art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. f) ustawy zawiera regulację odnoszącą się do innych przypadków, w których przysługuje prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przewiduje on, że w takim przypadku do wniosku należy dołączyć inne dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego będącego przedmiotem wniosku.

W stanie faktycznym sprawy skarżąca ma obywatelstwo ukraińskie, a na terytorium Polski przebywa od 3 lat. Podobnie jak jej dwóch niepełnoletnich synów – N. P. i D. P. Ojciec dzieci – I. P. przebywa poza granicami Polski (jest obywatelem Ukrainy zamieszkującym na jej terenie). Skarżąca wnioskując o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego złożyła tłumaczenie tytułu wykonawczego, z którego wynika, że sąd ukraiński stwierdził obowiązek ojca dzieci do opłacania alimentów na rzecz synów w określonej w tym wyroku kwocie.

Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, a tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 776 k.p.c.). Tytułami egzekucyjnymi są enumeratywnie wymienione w art. 777 § 1 k.p.c. dokumenty, w tym przede wszystkim orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem.

Tytułami wykonawczymi w Rzeczypospolitej Polskiej są enumeratywnie wymienione w art. 115314 k.p.c., orzeczenia sądów, nakazy zapłaty, ugody i dokumenty urzędowe państw członkowskich Unii Europejskiej. Jednakże Ukraina nie jest członkiem Unii Europejskiej. W tej sytuacji organy wyjaśniły, że do orzeczeń państw niebędących członkami Unii Europejskiej znajduje zastosowanie przepis art. 1150 k.p.c. wskazujący, że orzeczenia sądów państw obcych w sprawach cywilnych, nadające się do wykonania w drodze egzekucji, stają się tytułami wykonawczymi po stwierdzeniu ich wykonalności przez sąd polski. Stwierdzenie wykonalności następuje, jeżeli orzeczenie jest wykonalne w państwie, z którego pochodzi, oraz nie istnieją przeszkody określone w art. 1146 § 1 i 2. W tej sytuacji niewątpliwie skarżąca zobowiązana była dołączyć do wniosku sądu polskiego stwierdzające wykonalność orzeczenia sądu ukraińskiego.

Jednocześnie okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że Sąd Okręgowy w Ł. postanowieniem z dnia [...] r., sygn. [...], odrzucił wniosek skarżącej o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że powodem odrzucenia wniosku jest brak jurysdykcji krajowej. Do jurysdykcji krajowej należą sprawy egzekucyjne, w tym sprawy o nadanie klauzuli wykonalności, jeżeli egzekucja ma być wszczęta lub jest prowadzona na terenie Polski. Jednak, jak podkreślił Sąd Okręgowy, dłużnik alimentacyjny nie mieszka w Polsce, nie ma w Polsce żadnego majątku, zatem egzekucja nie będzie prowadzona w Polsce, stąd polski sąd nie może wyrokowi sądu ukraińskiego w sprawie nadać klauzuli wykonalności.

Z tego powodu, w ocenie Sądu w składzie niniejszym, organy administracji obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie nie ma podstaw do przyznania skarżącej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Ponadto odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że w sprawie bez znaczenia pozostaje sytuacja materialna, czy życiowa strony skarżącej. Niewątpliwie ustawa nie pozwala na przyznanie stronie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego po uwzględnieniu wysokości dochodów w rodzinie, czy okoliczności, iż ojciec dziecka (obywatel Ukrainy) nigdy nie płacił alimentów.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

dc