Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 336/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 868
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2021 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. (dalej: organ I instancji, OUG) z [...] r., nr [...] , ustalającą przedsiębiorcy Z.K. prowadzącemu działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą A s.c., z/s w G. (dalej: strona, skarżący) opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - piasku, w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] [...] r., na części działek o nr ewidencyjnym [...] , [...] i [...] , położonych w miejscowości P., gmina B., powiat [...], województwo [...] . Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej: k.p.a.), w związku z art. 140 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 868, z późn. zm., dalej: p.p.g.).

Organ I instancji ustalił skarżącemu, opłatę podwyższoną w wysokości określonej w decyzji w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Geolog Wojewódzki woj. [...] , pismem z [...] r. zawiadomił Okręgowy Urząd Górniczy w G., że na terenie złoża "[...]", mimo wygaszenia koncesji, prowadzona jest na dużą skalę eksploatacja piasku. Ponadto, [...] r. do Okręgowego Urzędu Górniczego w G. wpłynęło anonimowe zawiadomienie, że to skarżący wydobywa i wywozi piasek codziennie, nawet kilkadziesiąt samochodów ciężarowych, niszcząc przy tym las i siedliska ptaków.

Fakt prowadzenia wydobycia potwierdza również notatka służbowa sporządzona przez pracowników Urzędu Gminy B., którzy w dniu [...] r., na skutek anonimowej informacji o nielegalnym wydobyciu kopalin stwierdzili obecność na terenie ww. działek koparki ładującej piasek na samochody ciężarowe oraz wywóz materiału w kierunku miejscowości K., co utrwalili w dokumentacji fotograficznej (na płycie CD).

W dniu [...] r., upoważnieni inspektorzy OUG w G. przystąpili do kontroli w likwidowanym zakładzie górniczym "[...]", która potwierdziła zasadność ww. powiadomień. Pracownicy organu I instancji stwierdzili wykonywanie przez skarżącego zarówno robót związanych z rekultywacją terenów poeksploatacyjnych, jak i dodatkowo, prowadzenie bieżących robót udostępniających i eksploatację kopaliny. W czasie kontroli nastąpiło zaprzestanie prac wydobywczych, przy czym stwierdzono, że na miejscu pracowały koparki, które prowadziły eksploatację złoża, 2 samochody z naczepami o ładowności do 28 ton oraz 1 samochód ciężarowy trzyosiowy, wypełnione wyeksploatowanym urobkiem, opuściły miejsce załadunku. Stan robót i terenu został udokumentowany w sporządzonym protokole kontroli wraz z załącznikami oraz w dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas kontroli. Wykonano pomiar geodezyjny oraz sporządzono szkic pomiaru wyrobisk. Podczas wizji zlokalizowano 8 obszarów oznaczonych literami od A do H, na których stwierdzono świeże ślady prowadzenia prac. Stan wyrobisk został dokładnie opisany w Notatce służbowej.

Skarżący, obecny w czasie kontroli, oświadczył, że na kontrolowanym obszarze zakładu [...], prowadzi prace rekultywacyjne.

Organ ustalił, że na nieruchomościach gruntowych o nr [...] i [...] udokumentowane jest złoże kruszywa naturalnego pod nazwą [...] , o powierzchni [...] ha, na eksploatację którego udzielono firmie A s.c. w dniu [...] r. koncesji. Do Spółki A, w dniu [...] r. wstąpił skarżący w miejsce J.J.. Drugim wspólnikiem pozostała A.K.. Na wniosek skarżącego, Marszałek Województwa [...] decyzją z [...] r., orzekł o wygaśnięciu koncesji i zobowiązał do likwidacji zakładu górniczego. Skarżący podjął działania zmierzające do rekultywacji gruntów po działalności związanej z wydobywaniem kopaliny. Decyzjami z [...] r, oraz [...] r. Starosta [...] uznał za częściowo zakończoną rekultywację gruntów na części działek nr [...] i [...] .

Organ ustalił, że skarżący wykarczował plantację sosny zwyczajnej na sąsiedniej działce o nr [...] , która w ogóle nie była objęta zakresem wcześniej prowadzonych robót górniczych oraz wydobywał kopalinę - piasek, na działkach [...] , [...] i [...] . Dalej stwierdził, że działania te nie były prowadzone jedynie w celu rekultywacji gruntów.

Pismem z [...] r., Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. zawiadomił wspólników spółki cywilnej A, z siedzibą w G., o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w związku z prowadzeniem działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji na działkach o nr. ewid. [...] , [...] oraz [...] w miejscowości P., gmina B., powiat [...] , województwo [...] .

Organ wskazał termin przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowych działek na dzień [...] r. oraz wezwał strony do złożenia wyjaśnień w sprawie. W dniu [...] r. pracownicy inspekcyjno - techniczni organu przeprowadzili w obecności skarżącego oględziny działek o nr. ewid. [...] , [...] oraz [...] . W trakcie oględzin stwierdzono, że od dnia przeprowadzonej wizji terenowej nie prowadzono prac związanych z eksploatacją kopaliny na ww. działkach.

W piśmie z [...] r., skarżący wyjaśnił, że na terenie działek nr ew. [...] , [...] i [...] w miejscowości P. w okresie "po wygaszeniu" koncesji na eksploatację złoża [...] , decyzją z [...] r. Marszałka Województwa [...] , nie były prowadzone roboty polegające na wydobywaniu piasku lub innych kopalin. Jedynymi robotami jakie były i są i będą prowadzone do [...] r., są roboty związane z przemieszczaniem mas ziemnych w ramach prowadzonych prac rekultywacyjnych. Skarżący wyjaśnił ponadto, że ślady stwarzające wrażenie prowadzenia eksploatacji na działkach nr ew. [...] , [...] i [...] powstały w wyniku przemieszczania mas ziemnych związanych z prowadzonymi pracami rekultywacyjnym zmierzającymi do połączenia z terenami poeksploatacyjnymi byłego zakładu górniczego terenów, które dokupił, a prowadzące do stworzenia terenów małego kompleksu rekreacyjnego, którego wizje w ten sposób realizuje.

Z kolei, A.K. w odpowiedzi na pismo organu, złożyła pismo z [...] r., w którym powtórzyła wyjaśnienia skarżącego, a w kolejnym piśmie wskazała, że w ramach działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej pod nazwą A s.c. w okresie "po wygaszeniu" koncesji na eksploatację złoża [...], decyzją z dnia [...] r. przez Marszałka Województwa [...] , nie prowadziła żadnych spraw związanych z rekultywacją ww. złoża, wskazując, że wszelkie prace prowadzi skarżący.

Z uwagi na podnoszone przez strony w ich wyjaśnieniach kwestie związane z prowadzeniem prac rekultywacyjnych, pismem z [...] r. organ zwrócił się do Starosty [...] o przesłanie uwierzytelnionej kopii dokumentacji związanej z zakończeniem rekultywacji terenów po eksploatacji złoża kruszywa naturalnego [...] , celem zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w sprawie. Stwierdzony w czasie wizji terenowej w dniu [...] r. stan faktyczny wskazywał na prowadzenie prac związanych z wydobyciem kruszywa, a nie prac niwelacyjnych bądź rekultywacyjnych.

Skarżący przedłożył Projekt rekultywacji terenu po eksploatacji kruszywa naturalnego [...] datowany na [...] r. Powyższa dokumentacja obejmowała wyłącznie teren zniesionego zakładu górniczego [...] , nie była zatwierdzona przez kierownika ruchu tego zakładu górniczego, ponadto nie posiadała wszystkich elementów dokumentacji rekultywacji wymaganych zgodnie z § 162 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 2013 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu odkrywkowego zakładu górniczego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1008).

W dniu [...] r. została sporządzona przez organ Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji, która zawiera m.in. określenie rodzaju wydobytej kopaliny, sprawozdanie techniczne z pomiaru geodezyjnego, część obliczeniową i załączniki graficzne. Dokumentację sporządził inspektor P. T. w oparciu o pomiary, które wykonał [...] r. Stwierdzono wówczas 8 obszarów, w których widoczne były świeże ślady prowadzenia prac. Obszary te zostały oznaczone na szkicu z pomiaru sytuacyjno-wsokościowego rzędnych terenowych powyższych działek literami od A do H. Z uwagi na okoliczność, że obszary od E do H znajdowały się na działce nr ewid. [...] , objętej pracami związanymi z rekultywacją, do obliczenia ilości kopaliny wydobytej bez wymaganej koncesji przyjęto jedynie obszary oznaczone literami od A do D. Wyrobiska A i C położone były na terenie działki ewid. [...] , która nie była objęta koncesją, natomiast wyrobiska B i D znajdowały się na terenie działki o nr. ewid. [...] i częściowo na działkach o nr. ewid. [...] i [...] , objętych wcześniej koncesją nr [...] , której wygaśnięcie stwierdził Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] r., a decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] uznał za zakończoną rekultywację powyższych terenów.

Organ ustalił, że obszary oznaczone jako A, B i C stanowią wyrobiska wgłębne o średnicy ok. 20 m i głębokości ok. 3 m, wyrobisko oznaczone literą D o wymiarach ok 50 x 90 m jest wyrobiskiem stokowym, powstało jako kontynuacja wyrobiska po eksploatacji kruszywa naturalnego ze złoża [...] , zlokalizowanego na działkach [...] i [...] . Po analizie map otrzymanych z zasobów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej we W. ze stanem na dzień [...] r. oraz zdjęć satelitarnych dostępnych w aplikacji Google Earth organ stwierdził, że wyrobiska te powstały po dniu [...] r. Zatem jako czas, w którym prowadzona była eksploatacja kopaliny z terenu znajdującego się na części działek o nr. ewid. [...] , [...] i [...] w miejscowości P., gmina B., przyjęto okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.

Do obliczenia ilości kopaliny wydobytej bez wymaganej koncesji wzięto pod uwagę pomiar rzeźby terenu wykonany w dniu [...] r. podczas wizji terenowej pracowników inspekcyjno-technicznych organu oraz dane wynikające z numerycznej mapy zasadniczej ze Starostwa Powiatowego we W.. Jako stan początkowy dla działek o nr. ewid. [...] i [...] przyjęto dane pozyskane z mapy zasadniczej, natomiast dla działki o nr. ewid. [...] wysokość terenu rodzimego, wynikającą z pomiaru wykonanego w dniu [...] r. w miejscach, gdzie brak było pomiaru sytuacyjno-wysokościowego. Mając na uwadze powyższe ustalenia obliczona kubatura wyrobisk dotyczy porównania ze sobą dwóch stanów: z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.

W Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji na działkach nr ewid. [...] , [...] i [...] , z porównania dwóch, opisanych wyżej stanów, po odliczeniu objętości nadkładu, obliczono ilość wydobytej kopaliny z wyrobisk oznaczonych jako A, B, C i D, która wyniosła [...] m3. Gęstość objętościową kopaliny - piasku średnioziarnistego ustalono na podstawie Karty Informacyjnej złoża kopaliny stałej [...] i wynosi ona [...] ton/m3, , a zatem ilość wydobytej w powyższym okresie kopaliny wynosi [...] ton piasku średnioziarnistego ([...] m2 x [...] ton m3 ). Jednocześnie, powyższą ilość wydobytej kopaliny pomniejszono o [...] ton wywiezionych z terenu działki nr [...] w P. przez podmiot zewnętrzny. Jak wynikało z oświadczenia, którego kopię przedłożono pracownikom inspekcyjno-technicznym organu w dniu [...] r. przez osobę reprezentującą firmę B Sp. z o.o. z/s w W., w dniu [...] r. wywieziono [...] wanny kruszywa o pojemności [...] ton każda poza wiedzą wspólników firmy A s.c. W związku z powyższym, ilość kopaliny wydobytej bez wymaganej koncesji, której wydobycie przypisano skarżącemu wyniosła [...] ton ([...] ton - [...] ton = [...] ton).

Organ stwierdził, że wyjaśnienia skarżącego, dotyczące prowadzenia na działkach o nr ewid. [...] , [...] i [...] robót związanych z rekultywacją wyrobisk mogą być uznane za wiarygodne jedynie w części dotyczącej prac prowadzonych w obszarach oznaczonych od E do H, położonych na terenie działki [...] , objętej pracami związanymi z rekultywacją, która nie została odebrana przez Starostę [...] . Inaczej należy natomiast ocenić prace, które skutkowały powstaniem wyrobisk A i C położonych na terenie działki o nr. ewid. [...] , która nie była objęta koncesją oraz wyrobisk B i D położonych na terenie działki o nr. ewid. [...] i częściowo na działkach o nr. ewid. [...] i[...] [...] , wcześniej wprawdzie objętych koncesją, nr [...] , której wygaśnięcie stwierdził Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] r., a decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] uznał za zakończoną rekultywację powyższych terenów. Skarżący nie miał prawa do prowadzenia na tym obszarze prac poniżej poziomu terenu, które skutkowałyby tak zasadniczym przekształceniem powierzchni ww. działek jak w niniejszej sprawie. Podczas wizji terenowej w dniu [...] r. w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że na terenie ww. nieruchomości prowadzone były prace związane z wydobywaniem kruszywa naturalnego - piasku średnioziarnistego. Prace prowadzone były za pomocą ciężkiego sprzętu, obsługiwanego przez operatorów, którzy rozpytani na okoliczności związane z robotami prowadzonym na terenie działek nr [...] , [...] i [...] w P. wprost wyjaśniali jaki charakter mają prace, które na zlecenie strony wykonują. Zwłaszcza operator koparki [...] , za pomocą której w dniu [...] r. w północnej części działki nr [...] w P. prowadzone były roboty związane z wydobyciem piasku, oświadczył, że prace prowadzone przez niego na zlecenie skarżącego polegały na załadunku piasku na samochody ciężarowe, a czynności te wykonywał codziennie od [...] r. Oprócz świeżych śladów wskazujących na prowadzenie prac związanych z wydobyciem kruszywa, na terenie działki nr ewid. [...] w miejscowości P. na południe od górnej krawędzi skarpy wyrobiska D zdjęto nadkład, przygotowując teren do dalszej eksploatacji, co wskazywało na zamiar kontynuowania prac wydobywczych na działce nr [...] . Na południe od tego miejsca zdeponowano nadkład ułożony w postaci wału, a w dalszej części działki wykonano prace przygotowawcze - wycięto drzewa i wykarczowano pnie, uporządkowano teren.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161 j.t.) przez rekultywację gruntów rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta. Nie znajduje zatem uzasadnienia w niniejszej sprawie wykonywanie prac przez stronę na terenach, które zostały już uznane za zrekultywowane, a prawidłowość wykonania rekultywacji została potwierdzona przez Starostę [...] . W protokole kontroli i odbioru częściowego rekultywacji terenu poeksploatacyjnego po złożu kruszywa naturalnego [...] z dnia [...] r. wprost wskazano, że skarpy zbiornika wodnego znajdującego się na działce [...] i częściowo na działce [...] zostały odpowiednio wyprofilowane. Wobec powyższego, decyzją ostateczną Starosta [...] uznał w tej części rekultywację za zakończoną, co prowadzi do konkluzji, że prace wykonywane przez skarżącego na ww. działkach nie mają charakteru rekultywacji, ale stanowią wydobycie kruszywa prowadzone na terenach przyległych do istniejącego zbiornika wodnego, powstałego wcześniej w wyniku eksploatacji prowadzonej na podstawie koncesji nr [...] , udzielonej firmie A s.c.

Pismem z dnia [...] r., zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z materiałami postępowania administracyjnego, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Z powyższego uprawnienia strony nie skorzystały, prawidłowo zawiadomione w dniu [...] r.

Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w G. uznał za zasadne naliczenie opłaty podwyższonej skarżącemu jako przedsiębiorcy, który faktycznie zajmował się prowadzeniem robót, natomiast postępowanie prowadzone wobec drugiego wspólnika A s.c. A.K. zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.

Organ wskazał, że stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji. Na podstawie art. 140 ust. 1 powyższej ustawy działalność wykonywania bez wymaganej koncesji podlega opłacie podwyższonej, zaś stosownie do art. 140 ust. 2 pkt 2, w zakresie niewymienionym w pkt 1 organem właściwym w sprawach ustalania opłat podwyższonych jest właściwy organ nadzoru górniczego. Zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 tej ustawy, opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Na podstawie art. 140 ust. 5 tej ustawy, opłaty podwyższone, o których mowa w ust. 3 pkt 3-6, ustala się, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Stosownie do art. 143 ust. 1 decyzja w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Zgodnie z art. 141 ust. 1 ustawy, wpływy z tytułu opłat podwyższonych w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której Jest prowadzona działalność, a w 40% dochód NFOŚiGW.

Na podstawie ustalonej w niniejszym postępowaniu rodzaju i ilości wydobytej kopaliny ([...] ton piasku średnioziarnistego) oraz uwzględniając stawkę opłaty eksploatacyjnej wskazaną w załączniku pn. "Stawki opłat eksploatacyjnych" do ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, zaktualizowaną obwieszczeniem Ministra Środowiska z 5 września 2017 r. w sprawie stawek opłat na rok 2018 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego (M.P. z 2017 r. poz. 868), gdzie w przypadku piasków wynosi ona 0,60 zł/tonę (pozycja nr 33 załącznika), obliczono należną opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł ([...] x [...] ton x 0,60 zł/tonę).

W odwołaniu od ww. decyzji pierwszoinstancyjnej, skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

Wniósł o dopuszczenie dowodu z "pomiarów geodezyjnych na terenie działek nr ewid. [...] , [...] , [...] i terenach przyległych (...) celem sprawdzenia poprawności obliczeń wykonanych przez pracowników OUG G. wykonanych na jego zlecenie przez geodetę J.W..

Wskazał, że przesłany operat geodezyjny z pomiarów geodezyjnych na terenie działek nr ew. [...] , [...] , części działki nr [...] i terenach przyległych będących w jego władaniu oraz wyniki obliczeń ubytku mas ziemnych, dowodzą, że na terenie ww. działek i terenów przyległych nie prowadził eksploatacji i nie wywoził z tego terenu mas ziemnych. Podkreślił, że ilości wyliczone w ww. operacie tylko nieznacznie różnią się od ilości wyliczonych w dodatku do dokumentacji geologicznej [...] , rozliczającej złoże, a różnica ta może wynikać tylko i wyłącznie z błędów pomiarowych. Zdaniem skarżącego, powyższe potwierdza, że nie eksploatował i nie wywoził żadnych mas ziemnych z przedmiotowego terenu, a jedynie prowadził prace rekultywacyjne zmierzające do przygotowania tego terenu do warunków rekreacyjnego zagospodarowania.

Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu materiałów zgromadzonych w sprawie oraz treści odwołania nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji.

Organ w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, a następnie odniósł się do zarzutów odwołania. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego uprawnień osoby wykonującej pomiary, organ II instancji wskazał, że obmiar w dniu [...] r. wykonał pracownik organu I instancji – P.T. posiadający uprawnienia nr [...] do wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjno-wysokościowych, realizacyjnych i inwentaryzacyjnych nadane przez Głównego Geodetę Kraju, przy wykorzystaniu profesjonalnego odbiornika GPS Trimble R8s. Wskazał, że wykonanie pomiaru w terenie nie wymaga wiadomości specjalnych, które wykraczałyby poza wiedzę i umiejętności przekraczające możliwości pracowników organu nadzoru górniczego (por. wyrok WSA Gliwice z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2158/15), tym samym zarzut wątpliwej wiarygodności przeprowadzonych przez organ I instancji pomiarów, uznał za chybiony.

Obliczenia dotyczące objętości wydobytej kopaliny zawarto w "[...]" sporządzonej w dniu [...] r. Podkreślił, że w opracowaniu, przy wykorzystaniu programu geodezyjnego WinKalk obliczono kubaturę 4 z 8 pomierzonych wyrobisk, bowiem organ I instancji przyjął częściowo argumentację skarżącego, że część wykonanych prac posiadała znamiona prowadzonej rekultywacji. Z tego powodu do obliczeń ilości wydobytej kopaliny przyjęto jedynie przestrzeń wyrobisk znajdujących się poza obrysem wcześniejszej eksploatacji oznaczonych na mapie sytuacyjno-wysokościowej literami od A do D. Stwierdzono w nich "świeże" ślady prowadzenia wydobycia. Nie brano pod uwagę natomiast wyrobisk oznaczonych literami E, F, G i H. Przy obliczeniach uwzględniono występujący nad piaskiem nadkład oraz przeliczono kubaturę złoża na jednostki masy. Uwzględniono oświadczenie firmy B Sp. z o.o. z dnia [...] r. o "niekontrolowanym" wywozie piasku w ilości 2 wanien (co przeliczono na [...] ton) z terenu wyrobiska, poza wiedzą firmy A, i pomniejszono o tę wartość ilość kopaliny wydobytej przez skarżącego. Zarówno sposób wykonania pomiarów geodezyjnych, jak i obliczona ilość wydobytego piasku oraz wysokość opłaty nie budzą wątpliwości, a twierdzenie o prowadzeniu rekultywacji w przestrzeniach określonych w decyzji, nie znajduje, w ocenie organu II instancji, uzasadnienia. Dodatkowo wskazał, że z analizy map pozyskanych z zasobów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej we W. ze stanem na dzień [...] r. oraz zdjęć satelitarnych dostępnych w aplikacji Google Earth bezsprzecznie wynika, że wyrobiska te powstały po dniu [...] r.

Odnosząc się do sporządzonego na zlecenie skarżącego "operatu geodezyjnego" zawierającego fragment mapy sytuacyjno-wysokościowej, wykaz współrzędnych oraz oświadczenie geodety J.W. o ilości ubytku mas ziemnych z działek nr ew. [...] , [...] i części działki [...] , stwierdził, że dokument ten opracowany został na podstawie pomiaru geodezyjnego wykonanego w dniu [...] r., tj. po upływie ponad roku od pomiarów wykonanych przez pracowników organu I instancji. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę, że w przedmiotowym terenie prowadzone były przez skarżącego roboty, w trakcie których zmieniało się ukształtowanie terenu, nie można porównywać rzędnych terenu zmierzonych w miesiącu [...] r. i w miesiącu [...] r. Ponadto, opłata podwyższona naliczona została za wydobycie piasku z terenu położonego głównie poza granicami byłego obszaru górniczego [...] , tj. z terenu poza granicami "starego" rekultywowanego wyrobiska poeksploatacyjnego. Z dołączonych do "operatu geodezyjnego" dokumentów (oświadczenia i wykazu współrzędnych) nie wynika w jakich granicach określony został tzw. "ubytek mas ziemnych", a biorąc pod uwagę wykonywane prace rekultywacyjne, w trakcie których przemieszczano kopalinę z nadkładem z terenu poza granicami koncesji, porównywanie wyliczonych ilości "ubytku mas ziemnych" z ubytkiem złoża wynikającym z jego eksploatacji w ramach koncesji nr [...] jest nieuzasadnione. Kopalina wydobyta, za którą naliczona została opłata podwyższona, wyeksploatowana została z wyrobisk oznaczonych w wykonanej przez organ I instancji "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" literami A, B, C i D - z których wyrobiska A, C i w większości D położone są w granicach działki nr. ew. [...] , tj. działki, która nie była objęta koncesją oraz granicami rekultywacji wg "Projektu rekultywacji wyrobiska po eksploatacji złoża kruszywa naturalnego [...] z [...] r. oraz "Dokumentacji rekultywacji wyrobiska po eksploatacji złoża kruszywa naturalnego [...]z [...] r. Wyrobisko C było natomiast "świeżo" wykonanym wyrobiskiem wgłębnym o głębokości ok. 3,0 m usytuowanym poza skarpą "starego" wyrobiska, w granicach działki [...] , w rejonie gdzie rekultywacja została zakończona w [...] r. (decyzja Starosty [...] z dnia [...] r.).

Organ odwoławczy podkreśli , że organ I instancji sporządził zaskarżoną decyzję zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. W rezultacie dokonanych ustaleń faktycznych i prawnych, organ odwoławczy, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczeń, przez sprzeczne ze stanem faktycznym ustalenie, że skarżący w dacie prowadzenia kontroli przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w G. w okresie od [...] r. do [...] r. wydobywał kopalinę – piasek, podczas gdy prace prowadzone przez skarżącego polegały częściowo na przemieszczaniu mas ziemnych, a nie kopaliny, a ponadto częściowo polegały na rekultywacji nieruchomości, w związku z wygaśnięciem koncesji, częściowo na zagospodarowaniu nieruchomości, nie zaś na wydobywaniu kopaliny,

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 6 art. 7, art. 11 art. 76 § 1 , art. 77 § 1 § 80 107 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej i błędnej ocenie, wyrażające się w odmówieniu mocy dowodowej pomiarowi sytuacyjno - wysokościowemu w terenie działek [...] , [...] , [...] , sporządzonego przez geodetę J.W., błędnym przyjęciu wyrobisk B i D jako podstawy do wyliczenia opłaty dodatkowej i w konsekwencji doprowadzenie do uznania okoliczności stojących u podstaw wydanej decyzji za udowodnione i błędne ustalenia faktyczne co do ilości kopaliny rzekomo wydobytej bez koncesji,

- art. 6 art. 9 i art. 11 art. 80 k.p.a., przez przyjęcie iż skarżący, w wyniku prac porządkowych i rekultywacyjnych polegających, uporządkowania terenu, złagodzenia skarp zbiornika wodnego, wyrównania dna dokonał nielegalnego wydobycia piasku gdy w rzeczywistości w wykonaniu tych prac nie został wywieziony przez skarżącego żaden materiał, a co za tym idzie błąd w ustaleniach faktycznych co do ilości kopaliny rzekomo wydobytej bez koncesji, w sytuacji w której skarżący w ramach dokumentów rekultywacyjnych upoważniony był do przemieszczenia [...] m3 mas ziemnych,

- art. 7, art. 75 , art. 77 , art. 80 k.p.a., przez przyjęcie iż pomiar dokonany przez pracowników organu I instancji i ustalenie ilości rzekomo wydobytego piasku dokonanego na podstawie zdjęć z portalu Google Earth odzwierciedla stan faktyczny, a co za tym idzie błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący ustalonej ilości kopaliny rzekomo wydobytej bez koncesji;

3) naruszenie prawa materialnego;

- art. 140 ustawy z dnia 11 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, przez jego zastosowanie w sytuacji gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym nie można przyjąć by doszło do nielegalnego wydobycia kopaliny - piasku bez wymaganej koncesji;

- naruszenie art. 6 ust. 1 pkt.3 ustawy p.g.g., przez przyjęcie iż doszło do odłączenia kopaliny ze złoża w celu osiągnięcia korzyści gospodarczej gdy tymczasem w wyniku prac na działkach [...] , [...] i [...] doszło jedynie do prowadzenia rekultywacji, uporządkowania terenu działek, złagodzenia skarp zbiornika wodnego, wyrównania dna, przesuwaniu mas ziemnych bez wywiezienia jakiegokolwiek urobku z jego terenu,

- art. 153 ust. 1 pkt 1 lit. b p.g.g. poprzez przekroczenie granic legalności uprawnień pracowników organów przy wykonywaniu nadzoru i kontroli w dniu [...] r., co wynikało z niepoinformowania powoda o wstępie, wraz z pracownikami pomocniczymi i niezbędnym na teren nieruchomości [...] , [...] i [...] , zaniechania okazania skarżącemu legitymacji służbowej oraz rozpoczęcie czynności pod jego nieobecność i bez jego wiedzy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Skarżący, w toku postępowania sądowoadministracyjnego złożył pismo z dnia [...] r., w którym podtrzymał zarzuty skargi, przedstawił liczne wnioski dowodowe, a w tym projekt niwelacji terenu opracowany przez B.P. z [...] r., decyzję z [...] r. o zakończeniu rekultywacji gruntów, informacje dotyczące opłaty za wydobytą kopalinę.

W piśmie z [...] r. organ w obszernej odpowiedzi na zarzuty i wnioski skarżącego zawarte w piśmie z [...] r. podkreślił, że w dniu [...] r. stwierdzono prowadzenie wydobycia, załadunku i wywóz piasku. Podniósł, że załączony do pisma skarżącego "Projekt niwelacji terenu działki [...]", wykonany przez B.P. nie był na etapie prowadzonego postępowania przedłożony organowi i został sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej powoływana jako p.p.s.a.).. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i jako taka jest prawidłowa.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K,. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawioną przez organ odwoławczy argumentację i słuszność zajętego przez organy w tej sprawie stanowiska. W ocenie Sądu rozpoznającego skargę podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są jako pozbawione racji całkowicie chybione.

Przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia na skarżącego opłaty eksploatacyjnej podwyższonej w kwocie [...] zł za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny- piasku z części działek o nr [...] , [...] i [...] , położonych w miejscowości P., gmina B., powiat [...] , województwo [...] .

Zgodnie z art. 140 ust. 1 p.p.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 p.p.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 p.p.g.).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 p.p.g., kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 p.p.g.). Z kolei, działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 p.p.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Ponadto w świetle art. 143 ust. 2. P.g.g. w sprawach określonych w dziale VII, tym tych dotyczących opłaty podwyższonej, stroną postępowania jest odpowiednio przedsiębiorca (pkt 1) albo podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji (pkt 2), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych (pkt 3), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych (4). W przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (ust. 3 art. 143).

Organy ustaliły, że na części działek o nr ewid, [...] , [...] i [...] położonych w miejscowości P., doszło do nielegalnej eksploatacji piasku. Poza sporem pozostaje, że spółka cywilna, której wspólnikiem jest skarżący korzystała z koncesji na wydobycie kruszywa ze złoża [...] obejmującego częściowo przedmiotowe działki oraz, że na wniosek skarżącego doszło do wygaszenia koncesji. Skarżący przyznał, że wykonuje roboty na przedmiotowych działkach, podkreślając, że zmierzają one do rekultywacji terenu. Skarżący zarzucił naruszenie zasad postępowania, a w szczególności niepowiadomienie go o wizji przeprowadzonej [...] r., ponadto podważył kompetencje pracowników organu jak również wiarygodność dokonanych pomiarów.

W ocenie Sądu orzekającego, wbrew postawionym zarzutom nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, nie doszło także do naruszenia prawa materialnego.

Stan faktyczny został ustalony zgodnie z regułami postępowania, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego w nim udziału.

Upoważnieni do przeprowadzenia wizji pracownicy organu, naocznie stwierdzili w dniu [...] r. nielegalną działalność polegającą na wydobyciu bez koncesji kopaliny-piasku, który wywożony był z miejsca eksploatacji.

O nielegalnym wydobyciu przez skarżącego piasku, osoby trzecie informowały różne organy, w tym pracowników Urzędu Marszałkowskiego w T., a także pracowników Urzędu Gminy B., którzy na miejscu w dniu [...] r. stwierdzili wydobywanie kopaliny przez firmę, której wspólnikiem jest skarżący. Sporządzono dokumentację fotograficzną. Na skutek informacji otrzymanych od Wójta Gminy B. i Geologa Wojewódzkiego, Okręgowy Urząd Górniczy w G. polecił upoważnionym pracownikom przeprowadzenie wizji w terenie.

Czynności kontrolne zostały przeprowadzone przy udziale skarżącego zarówno w dniu [...] r., jak i w dniu [...] r. Z protokołów kontroli wynika, że czynności były przeprowadzone przez upoważnionych i uprawnionych pracowników organu. Skarżący nie składał zastrzeżeń do sporządzonych protokołów kontroli dokumentujących przeprowadzone czynności. Poza wyjaśnieniami złożonymi na wezwanie organu, skarżący prezentował bierną postawę i w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie występował z wnioskami dowodowymi na poparcie swojej argumentacji.

Skarżący dopiero w postępowaniu odwoławczym przedstawił wykonany na jego zlecenie przez geodetę J.W. prywatny pomiar sytuacyjno-wysokościowy sporządzony w dniu [...] r.

Organ odwoławczy odniósł się do tego dokumentu wskazując, że pomiary dokonane przez geodetę J.W. po upływie roku od pomiarów wykonanych przez organ nie odnoszą się do tego samego stanu faktycznego, tego samego miejsca i tej samej powierzchni, które były podstawą do sporządzenia przez organ Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny bez koncesji. Organ w tym dokumencie szczegółowo opisał na jakiej podstawie został sporządzony, w jakim zakresie i przy użyciu jakiego sprzętu. Dokumentacja sporządzona przez uprawnionych pracowników organu przedstawia obszerne ustalenia i obliczenia, przedstawia opis zastosowanych metod obliczenia wydobytej kopaliny, dokumenty obliczeniowo-pomiarowe oraz dokumentację fotograficzną. Dokumentacja jest obszerna, szczegółowa, a jego autorami są uprawnieni pracownicy organu, którzy do pomiarów wykorzystali przy użyciu opisanego i określonego sprzętu pomiarowego oraz oprogramowania, zawiera obliczenie ilości wydobytej kopaliny i obliczenie wysokości opłaty podwyższonej.

Organ podkreślił, że skarżący prowadził wydobycie przy użyciu koparek głównie na terenie działki o nr [...] położonej poza granicami byłego zakładu górniczego [...] , a tylko w niewielkiej części na działkach o nr [...] i [...] , ale na obszarze nieprzekształconym robotami górniczymi. Z tej przyczyny, organ zakwestionował twierdzenie skarżącego o wykonywaniu na tym terenie rekultywacji.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy OUG w G. upoważnieni i uprawnieni do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje.

Rzetelności pomiarów zarówno wyrobisk jak i urobku skarżący w istocie skutecznie nie zakwestionował, nie podważył również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń i nie wykazał ich wadliwości. Sporządzona dokumentacja jest w ocenie Sądu przekonująca, fachowa i pełna. Organ wyczerpująco odniósł się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego zarzutów.

Skarżący w postępowaniu przed organem miał zapewnione prawo czynnego udziału w sprawie, a przy tym działał przez fachowego pełnomocnika.

Skarżący dopiero w postępowaniu sądowoadmnistracyjnym, w piśmie z [...] r. złożył wnioski dowodowe. Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem Sąd w przedmiotowym postępowaniu nie przeprowadza dowodu z przesłuchania stron, nie może również wyręczać organu w ocenie materiału dowodowego, który skarżący powinien powoływać w postepowaniu administracyjnym. Nowe dowody mogą być podstawą do wznowienia zakończonego decyzją ostateczną postępowania.

Należy zauważyć, że organ wydając decyzję w zakresie swej kognicji winien dysponować wiedzą fachową swych pracowników by móc ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy, dokonać jego oceny zarówno pod względem technicznym jak i prawnym. Tym obowiązkom w zaskarżonej decyzji organ sprostał, a zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie, organ prawidłowo uznał, że dysponuje wiedzą specjalistyczną oraz sprzętem technicznym do dokonania oceny stanu sprawy, tj. jego pracownicy mają odpowiednie uprawnienia i dysponują sprzętem oraz wiedzą do ustalenia wielkości wyrobiska i urobku.

W ocenie Sądu prawidłowo i w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zgromadzono i ocenionego materiał dowodowy. Organy nie przekroczyły granic ich swobodnej oceny. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. A zatem wbrew postawionym zarzutom, nie doszło do naruszenia zasad postępowania określonych w art. 6, art. 7, art. 9, art. 11, art. 75, art. 76, art. 77, art. 80 k.p.a. Decyzje zawierają wszystkie elementy umożliwiające kontrolę wydanych rozstrzygnięć. Organ dokonał prawidłowej subsumcji ustaleń faktycznych do przepisów materialnych zawartych w p.g.g. Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, iż doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji na terenie części działek o nr ewid. [...] , [...] i [...] położonych w miejscowości P. uznał za uprawnione

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, wydanego w oparciu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm.), sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Z powyższych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a