Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1829/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 150, 169 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Edyta Forysiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołąnia od decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" Sp. z o.o. we W. (dalej: skarżąca, spółka) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. (dalej także: organ odwoławczy, organ podatkowy drugiej instancji) z dnia [...]r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W z dnia [...]r. nr [...]pozostawiające bez rozpatrzenia odwołanie z dnia [...]r. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W z dnia [...]r. nr [...]określającej "A". zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. w wysokości 111.703,00 zł.

Za akt sprawy wynika, że odwołanie skarżącej spółki od decyzji podatkowej pierwszej instancji nie zostało podpisane. Wobec tego, powołując się na art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r.. poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.) organ odwoławczy, wezwaniem z dnia 17 stycznia 2014 r. wezwał skarżącą spółkę do usunięcia formalnego braku odwołania poprzez złożenie podpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania.

Wskazane wyżej wezwanie zostało doręczone stronie w trybie art. 150 O.p. Przesyłka z wezwaniem do uzupełnienia braku formalnego odwołania, dwukrotnie awizowana, została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia na dzień 7 lutego 2014 r.

Wobec nieuzupełnienia braków formalnych odwołania, postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektora Izby Skarbowej pozostawił odwołanie bez rozpoznania.

Pismem z dnia 4 marca 2014 r. skarżąca spółka na ww. postanowienie pozostawiające odwołanie bez rozpatrzenia wniosła zażalenie.

W zażaleniu strona sformułowała żądania:

1. uchylenia postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania;

2. przywrócenia terminu do wysłania lub odbioru osobistego wezwania z dnia 17 stycznia 2014 r. do uzupełnienia braków formalnych odwołania;

3. przywrócenia terminu do, jak to ujęto w zażaleniu "ustosunkowania - wywiązania się z wezwania";

4. merytorycznego rozpoznania odwołania od decyzji podatkowej.

W uzasadnieniu zażalenia spółka stwierdziła, że nie otrzymała ww. wezwania z dnia 17stycznia 2014 r. do uzupełnienia braku formalnego odwołania, gdyż Urząd Pocztowy nr [...] w J nie wydał stronie przedmiotowej przesyłki.

Na dowód powyższej okoliczności strona załączyła do zażalenia pisma z dnia 3 marca 2014 r. i skierowane do Urzędu Pocztowego Nr [...] w J stanowiące zażalenie na działanie ww. placówki pocztowej w zakresie nie przekazania spółce przesyłki.

W związku ze wskazaniem na powyższą okoliczność Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie przepisów art. 229 O.p. pismem z dnia 20 marca 2014 r. zwrócił się do Urzędu Pocztowego Nr [...] w J z prośbą o udzielenie informacji czy na ww. pisma strony została udzielona odpowiedź.

W odpowiedzi Urząd Pocztowy przy piśmie z dnia 25 marca 2014 r. przesłała kserokopię pisma z dnia 19 marca 2014 r. stanowiącego odpowiedź na pismo strony z 3 marca 2014 r., kwestionującego prawidłowość działań Urzędu Pocztowego.

W piśmie Urzędu Pocztowego z dnia 19 marca 2014 r. wskazano, że pracownik odpowiedzialny za wydawanie awizowanych przesyłek z chwilą złożenia przez prezesa skarżącej spółki prośby o sprawdzenie i wydanie ewentualnych przesyłek awizowanych, dokonał sprawdzenia jedynie w oparciu o nazwisko, nie sprawdzając jednocześnie czy wśród przesyłek awizowanych jest korespondencja adresowana na skarżącą spółkę.

W piśmie Urzędu Pocztowego wskazano, że celem nie dopuszczenia do powstania ww. nieprawidłowości w przyszłości, Urząd Pocztowy zwraca się z prośbą do prezesa skarżącej spółki, o zgłaszanie się po odbiór awizowanych przesyłek wraz z otrzymanym zawiadomieniem lub zawiadomieniem powtórnym.

Objętym zarzutami skargi i powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...]r.

W uzasadnieniu wskazano, że wezwanie zostało doręczone skarżącej spółce zgodnie z trybem przewidzianym w art. 150 O.p. i należy uznać je za prawidłowe. Spółka miała możliwość uzyskania wiadomości o nadejściu przesyłki i jej przechowywaniu w placówce pocztowej. Nie podejmując owej przesyłki uchybiła obowiązkowi dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Skoro doręczenie było prawidłowe, rozpoczął swój bieg termin do dokonania danej czynności procesowej.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, w zaistniałych okolicznościach nie jest istotnym zarzut strony, że przyczyną nieodebrania wezwania Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 stycznia 2014 r. do uzupełnienia braku formalnego skargi, było nie dostarczenie przesyłki przez Urząd Pocztowy Nr [...] w J. Przeczą temu bowiem dowody przesłane przez urząd pocztowy tj. zwrotne potwierdzenie odbioru oraz koperta z przesyłką zawierającą udokumentowanie braku możliwości doręczenia przedmiotowej decyzji adresatowi w miejscu zamieszkania, w tym również w sposób zastępczy oraz pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 19 marca 2014 r. Z obu dokumentów wynika, że dokonano prawidłowego zawiadomienia Strony, natomiast sprawą Strony jest ułożenie tak swoich spraw, by możliwe było doręczanie korespondencji, a w przypadkach gdy nie było to możliwe, aby umożliwić skuteczne powiadomienie o przesyłce poprzez a wizo,jak również zapewnić prawidłowy jej odbiór.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej we W. nie budzi wątpliwości, iż w rozpatrywanej sprawie wezwanie o podpisanie odwołania zostało prawidłowo uznane za doręczone "A" w sposób zastępczy na podstawie art. 150 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W tych okolicznościach uznaje się, że zarzuty zawarte w zażaleniu nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym przez organy obu instancji.

W skardze strona skarżąca w pierwszej kolejności zarzuciła, iż ustalenia zawarte w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] zostały dokonane w oparciu o fałszywe dokumenty. Zarzucono także, iż organ kontroli skarbowej wadząc postępowanie nie przeprowadził dowodów z przesłuchania świadków zgłoszonych przez Spółkę, a także nie powołał biegłego na okoliczność pomiaru powierzchni działek, oprócz tego Strona skarżąca stwierdziła, że z uwagi na fakt, że pismo Poczty z dnia [...]r. Nr [...]). a zwłaszcza odpowiedź Poczty do pełnomocnika A z dnia 19.03.2014 r. jest korzystna dla podatnika to skarga w niniejszej sprawie jest zasadna w zakresie nieodebrania przesyłki poleconej nadanej przez Izbę karbową we W. w dniu 20.01.2014 r. tj. ww. wezwania organu z dnia 17 stycznia 2014 r. Zauważa przy tym. że Poczta potwierdza, iż zwracała się Dyrektora Izby Skarbowej we W. o ponowne przesłanie korespondencji skierowanej do Spółki by przekazać ją adresatowi. Podnosi nadto, iż organ odwoławczy całkowicie milczy w kwestii dotyczącej prośby Poczty skierowanej do Organu o ponowne przesłanie korespondencji adresowanej do Spółki. Zdaniem Strony skarżącej prośba Poczty potwierdza zasadność skargi półki na działanie Poczty, a to z kolei winno stanowić przesłankę do ponownego skierowania niepodjętej przez Spółkę przesyłki do Urzędu Pocztowego Nr[...]w J.

Dalej zarzucono, że w zaskarżonym postanowieniu nie odniesiono się do dowodów Uniesionych przez Stronę skarżącą w dniu 5.03.2014 r., w tym do pisma Pana B. K. z dnia 10.12.2013 r. skierowanego do Urzędu Pocztowego Nr [...].

Dyrektor Izby Skarbowej we W. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem oceny przez Sąd była kwestia dopuszczalności pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania skarżącego z dnia [...]r., wniesionego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia[...]r. W sprawie jest niesporne, że skarżący nie podpisał odwołania, jak również to, że braku tego nie uzupełnił, mimo, że organ odwoławczy skierował do niego stosowane wezwanie. Stanowiska stron różnią się natomiast co do oceny prawidłowości doręczenia skarżącemu powyższego wezwania oraz co do wywiedzionych z niego skutków.

Niesporne są również okoliczności, w jakich skarżący nie otrzymał przesyłki zawierającej wezwanie. Podatnik wskazuje, że odbierając w dniu 5 lutego 2014 r. w placówce pocztowej inną korespondencję kierowaną do niego, zwrócił się z zapytaniem do pracownika Poczty Polskiej, czy nie ma dla niego innych przesyłek do obioru i otrzymał odpowiedź odmowną, co – jak wynika z wyjaśnień Urzędu Pocztowego nr [...] w J. - wynikało z tego, że wydający przesyłki pracownik sprawdził tylko korespondencję kierowaną na nazwisko skarżącego, nie zaś na firmę A. Zdaniem organu podatkowego, w tej sytuacji, po zwróceniu przez Pocztę przesyłki do organu, był on uprawniony do przyjęcia, że wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 150 O.p. Skarżący uważa natomiast, że z pisemnej odpowiedzi otrzymanej od Poczty (w związku ze skargą podatnika wobec niewydania mu przesyłki) wynika, że doszło do zawinionych przez doręczyciela uchybień w procesie doręczenia wezwania, w związku z czym kwestionuje zasadność pozostawienia jego odwołania bez rozpatrzenia.

Sąd stoi na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie rację należy przyznać skarżącemu.

Biorąc pod uwagę, że skarżący nie złożył własnoręcznego podpisu pod wniesionym w terminie odwołaniem organ podatkowy prawidłowo zachował się wzywając podatnika do uzupełnienia tego braku. Wezwanie zawierało wszystkie wymagane prawem elementy, w tym wskazanie terminu na uzupełnienie braku formalnego – 7 dni od doręczenia wezwania, jak również pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania tj. o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia po bezskutecznym upływie wyznaczonego w wezwaniu siedmiodniowego terminu.

Zastosowanie przepisu 169 § 4 O.p., powołanego następnie przez organ w sentencji postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania podatnika uwarunkowane było zatem:

1/ doręczeniem podatnikowi powyższego wezwania;

2/ bezskutecznym upływem terminu wyznaczonego podatnikowi 7-dniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia wezwania.

Zasady doręczania pism w postępowaniu podatkowym regulują przepisy Działu IV, Rozdziału 5 O.p. I tak zgodnie z brzmieniem art. 150 § 1, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 (doręczenie pisma osobiście adresatowi w miejscu jego zamieszkania, pracy lub w siedzibie organu albo doręczenie pisma dorosłemu domownikowi w zrazie nieobecności adresata w mieszkaniu – dop. Sądu)

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Stosownie do § 1a. adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2).

Pozostawienie we wskazanych w art. 150 § 2 O.p. miejscach awiza powiadamiającego adresata o przesyłce i możliwości jej odbioru na poczcie, pozwala na przyjęcie domniemania, że adresat posiada informację o przesyłce i ma faktyczną możliwość jej otrzymania. To domniemanie leży u podstaw tzw. fikcji doręczenia, o której traktuje właśnie art. 150 O.p., przy czym nie jest to domniemanie, którego nie można obalić. W świetle powyższego, prawidłowe powiadomienie adresata tj. powiadomienie go dwukrotnie, poprzez awizo pozostawione w miejscach, o których mowa w art. 150 § 2 O.p., o przechowywaniu przesyłki przez kolejne 7 dni (w sumie 14 dni) w placówce pocztowej, jest niewątpliwie warunkiem koniecznym przyjęcia - w razie nieodebrania pisma przez adresata w powyższym terminie – że pismo odesłane przez operatora pocztowego do organu zostało doręczone. Nie w każdych okolicznościach jest to jednak, zdaniem Sądu, warunek wystarczający. Domniemanie, na którym opiera się doręczenie pisma w trybie art. 150 O.p. nie może działać np. w sytuacjach, gdy mimo prawidłowego awizowania przesyłki, adresat nie ze swojej winy nie otrzymał jej we wskazanej w zawiadomieniu (awizo) placówce operatora pocztowego, mimo zachowania terminu do odbioru pisma. Jak już bowiem wskazano, u podstaw konstrukcji doręczenia, o jakim mowa w art. 150 O.p. leży założenie, że prawidłowo powiadomiony o przesyłce adresat ma możliwość jej faktycznego odbioru.

W tym zakresie, na gruncie rozpoznawanej sprawy istotne jest przesądzenie, czy poczta może i ma obowiązek doręczyć adresatowi awizowane pismo, w terminie określonym w awizo, jeżeli stawiając się po odbiór pisma nie przedstawia otrzymanego druku awizo. W tym miejscu wskazać należy, że przepisy ustawy prawo pocztowe nie nadają drukowi awiza charakteru dokumentu bezwzględnie warunkującego wydanie przesyłki. Zgodnie z ___ warunkiem wydania adresatowi przesyłki w placówce pocztowej jest jego zidentyfikowanie – co powinno odbyć się na podstawie okazanego dokumentu, chyba, że jest on znany pracownikowi poczty osobiście. Również z żadnej regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej nie wynika konieczność przedstawienia przez podatnika dokonującego odbioru pisma na poczcie otrzymanego awiza. Wskazać należy, że samo awizo nie jest dokumentem urzędowym ale stanowi powiadomienie adresata o miejscu przechowywania i możliwym terminie odbioru przesyłki – i w tym zakresie wypełnia warunek wynikający z art. 150 § 2 O.p., a ponadto, z uwagi na oznaczenie przesyłki i numerację, ułatwia pracownikowi poczty zidentyfikowanie i odszukanie przesyłki - z którym to jednak skutkiem przepisy nie wiążą żadnej określonej konsekwencji.

W rozpoznawanej sprawie poczta, odpowiadając na skargę podatnika nie powołuje się de facto na niemożliwość wydania mu przesyłki w związku z nieprzedstawieniem awizo, podobnie jak nie wskazuje, że przesyłki nie można było wydać wskutek niezidentyfikowania odbiorcy. Z akt sprawy wynika przeciwnie, że skarżący nie tylko został zidentyfikowany po nazwisku jako adresat szeregu pism wydanych mu w dniu ___ w urzędzie pocztowym , ale także, że w tym dniu wydano mu korespondencję adresowaną do firmy A, w stosunku do której występował jako pełnomocnik. Skarżący wskazuje także, co potwierdza odpowiedź Poczty Polskiej, że po otrzymaniu szeregu przesyłek zwrócił się o sprawdzenie, czy na pewno nie ma już do niego żądnej korespondencji. Otrzymał odpowiedź negatywną, mimo że, jak wynika z akt sprawy, przesyłka zawierająca opisane na wstępie wezwanie, znajdowała się w tym czasie w tejże placówce pocztowej i nie upłynął jeszcze termin nakazujący jej zwrot nadawcy. Odpowiadając na skargę podatnika doręczyciel sam uznał, że istniały uchybienia w działaniach pracowników poczty, którzy powinni byli w takiej sytuacji sprawdzić nie tylko korespondencję kierowaną osobiście do skarżącego, ale także do firmy A. Biorąc pod uwagę ilość kierowanej do skarżącego (zarówno osobiście jak i jako pełnomocnika firmy) korespondencji oraz częstotliwość jej odbierania na poczcie można nadto przyjąć, że skarżący jest już osobiście dobrze znany pracownikom poczty, w świetle czego powyższe stanowisko doręczyciela wydaje się tym bardziej uzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie miał podstaw, by uznać wezwanie z dnia 17 stycznia 2014 r. za prawidłowo doręczone skarżącemu w trybie art. 150 O.p. W konsekwencji przedwcześnie uznał, że skarżący nie dopełnił czynności do której został wezwany tj. nie podpisał odwołania w wyznaczonym terminie, wobec czego błędnym było wydanie na podstawie art. 216 § 1 w związku z art. 169 § 4 O.p. postanowienia o pozostawieniu odwołania skarżącego bez rozpatrzenia.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien ponownie wezwać podatnika do uzupełnienia przedmiotowego braku i dopiero po skutecznym doręczeniu tego wezwania podejmować dalsze czynności procesowe.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.).