Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3573/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 5, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 68, art. 73 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 302/15 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r., oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] grudnia 2004 r. J. P. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o przyznanie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 2005 r.

W dniu [...] sierpnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję przyznającą wnioskodawczyni płatność w wysokości 1143966,30 zł, w tym z tytułu: wsparcia na zalesienie w wysokości 859531zł, premii pielęgnacyjnej w wysokości 86573,30 zł, premii zalesieniowej w wysokości 197862 zł. Decyzja stała się ostateczna, zaś płatność została zrealizowana w dniu 31 grudnia 2005 r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Następnie, w dniach [...] sierpnia 2006 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona przez inspektorów ARiMR kontrola na miejscu, w czasie której stwierdzono nieprawidłowości. Inspektorzy wykonujący kontrolę na miejscu ustalili faktyczną powierzchnię działek rolnych: działka rolna A - 62,35 ha wobec deklarowanej 64,54 ha, działka rolna B - 29,97 ha wobec deklarowanej 28,25 ha, działka rolna C - 49,03 ha wobec deklarowanej 48,54 ha. Dla działki rolnej A stwierdzona została mniejsza powierzchnia od deklarowanej o 2,19 ha. Wskazane nieprawidłowości były podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r.

W dniu [...] czerwca 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych. W dniu [...] grudnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. z naruszeniem prawa. W treści w/w decyzji organ wskazał, że prawidłowa kwota płatności wynosi 1098720,86 zł, w tym z tytułu: wsparcia na zalesienie w wysokości 827086,38 zł, premii pielęgnacyjnej w wysokości 82970,78 zł, premii zalesieniowej w wysokości 188664 zł.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na zalesianie gruntów rolnych, wypłaconych na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. i decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów w łącznej kwocie 45245,44 zł.

Utrzymując w mocy powyższą decyzję w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podał, że kwota, która została ustalona do zwrotu jako nienależnie pobrana (45245,44 zł) wynika z różnicy kwot przyznanej oraz wypłaconej na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r.(1143966,30 zł) i kwoty ustalonej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. z naruszeniem prawa (1098720,86 zł).

Organ II instancji wyjaśnił, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. W niniejszej sprawie wypłata płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych uznanych następnie za nienależnie pobrane nastąpiła w dniu [...] grudnia 2005 r. Datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dzień odbioru decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. W tym przypadku decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] grudnia 2014 r., a więc przed upływem 10-ciu lat od dokonania płatności, jednak po upływie 4 lat.

Organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną. Beneficjent podjął się zobowiązania składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, w związku z tym faktem miał też świadomość o podjętych zobowiązaniach.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych. Organ stwierdził, że płatności na zalesianie gruntów rolnych za rok 2005 przekazane na rachunek bankowy strony nie wynikały z pomyłki ARiMR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wyjaśnił, że postępowanie, w wyniku którego wydana została decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. jest postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia, czy przyznane decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem. Natomiast postępowanie kontrolowane przez Sąd jest już tylko następstwem stwierdzenia, że przyznane płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005 były nienależne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Słuszne jest stanowisko organów, że zarzuty dotyczące wyników kontroli stanowiących podstawę wydania ostatecznej decyzji w przedmiocie przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych nie mogą być skutecznie podważane w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych płatności. Ostateczna decyzja wiąże organ, jak również strony, co do prawa jak i stwierdzonych w niej faktów.

Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zdaniem Sądu, słusznie organ przyjął i wykazał w uzasadnieniu swej decyzji, że nie zaistniały przesłanki wyłączające skarżącą z obowiązku zwrotu płatności określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przede wszystkim nie wystąpiła okoliczność zaistnienia pomyłki organu ani też takiego błędu, który nie mógłby zostać wykryty przez skarżącą. Ustalony w sprawie i niepodważony skutecznie przez skarżącą stan faktyczny nie pozwala przyjąć, by płatność na rok 2005 wynikała z pomyłki organu.

Sąd podkreślił, że w dziale XII wniosku o zalesianie gruntów skarżąca oświadczyła, iż zna zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych i jest świadoma skutków prawnych niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego działania. Nadto zobowiązała się do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach objętych wnioskiem przez 20 lat, zgodnie ze złożonym planem zalesienia. Przede wszystkim jednak zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacenie płatności na zalesianie gruntów rolnych, jak również o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań.

W ocenie Sądu I instancji, nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy norm art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 85 § 1, art. 86 oraz art. 107 § 3 k.p.a. ani nie można przyjąć, że strona skarżąca działała w dobrej wierze, ponieważ nie można przypisać jej działaniu staranności działaniu. Skoro skarżąca mimo podpisanego oświadczenia oraz pouczenia nie poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARIMR o wszelkich zmianach mogących mieć wpływ na przebieg postępowania, właśnie w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji, to nie można uznać, iż działała w dobrej wierze. W świetle powyższego nie można było uznać działania strony w dobrej wierze.

J. P. zaskarżyła wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła naruszenie:

II. Przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

błędna ocena dowodów

art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a., polegające na zastosowaniu przez Sąd oczywiście błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów przejawiające się w naruszeniu obowiązku wyprowadzenia z materiału dowodowego wniosków logicznych i spójnych, w skutek braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie oraz pominięcie zebranych w sprawie dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy, w szczególności planu zalesienia sporządzony przez nadleśniczego Nadleśnictwa Lasów Państwowych oraz zaświadczenia nadleśniczego o wykonaniu zalesienia, notatki służbowej z dnia [...] sierpnia 2005r., z której wynika, że jest możliwa kompensacji powierzchni zalesienia działek nr [...] i [...], protokołów kontroli prowadzonych w 2005 i 2006 roku, z których jednoznacznie wynika, że poszczególne pomiary powierzchni zalesienia działek różnią się od siebie, treść protokołów kontroli, z których wynika, że zachodzą trudności w wykonaniu pomiarów z uwagi na nierówność terenu, co doprowadziło do błędnych ustaleń, że deklarowany we wniosku przez skarżącą obszar zalesienia nie jest zgodny z rzeczywistością i przyjęcie, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych działała w dobrej wierze, w sytuacji, gdy że zgodność deklarowanego we wniosku obszaru zalesienia ze stanem faktycznym potwierdza protokół kontroli przeprowadzonej przez ARiMR z dnia [...] czerwca 2012 r.

nienależyte uzasadnienie wyroku

art. 141 § 4 p.p.s.a. brak odniesienia się do wszystkich wskazanych zarzutów skargi skierowanej do WSA w Olsztynie, w szczególności brak odniesienia się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia prawa materialnego w postaci art.68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str. 18);

II. Prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci:

art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str. 18) poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego nieodstąpienia od zastosowania zmniejszeń i sankcji w sytuacji, gdy w powołanym przepisie wskazano, że co do zasady obniżek i wyłączeń nie powinno stosować się w przypadku, gdy rolnik przedstawił informacje rzeczywiście prawidłowe lub w przypadku, gdy może wykazać, iż nie ponosi winy, a skarżąca, wskazywała, że złożenie wniosku o przyznanie płatności za zalesienie gruntów rolnych obarczonego ewentualnymi nieprawidłowościami w zakresie zgodności obszaru zalesienia ze stanem faktycznym - a przecież w przedmiotowej sprawie nadal nie zostało rzetelnie wyjaśnione, czy takie rozbieżności wystąpiły z uwagi na rozbieżności wyniku każdego z pomiarów podczas kontroli urzędowych, jak również odmiennych wartości wykazanych w operacie technicznym wykonanym przez skarżąca na potrzeby niniejszej sprawy - nie wynikało z winy beneficjenta, gdyż w zakresie powierzchni działek rolnych przedstawił on informacje rzeczywiści prawdziwe, uwzględniając dostępne mu dokumenty urzędowe, których treści nigdy nie zakwestionowano, zwłaszcza, że zgodność deklarowanego we wniosku obszaru zalesienia ze stanem faktycznym potwierdza protokół kontroli prowadzony przez ARiMR z dnia [...] czerwca 2012 r.

W przypadku nie podzielenia przez Sąd powyższych zarzutów albo uznania, że wnioski z kontroli z 2006 r. odpowiadają rzeczywistości, podniesiono:

a\ naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str. 18) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jasno wynika, że ewentualnie nadmierne pobranie płatności nastąpiło na skutek pomyłki właściwego organu wydającego decyzję o przyznaniu płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych co do możliwości kompensacji zalesienia działki 11/2 poprzez zsumowanie jej powierzchni zalesienia z powierzchnią zalesienia sąsiadującej działki 7/45, a który to błąd nie mógł zostać wykryty przez skarżącą.

Ponadto, w przypadku niepodzielenia przez Sąd, podniesiono:

(5) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 73 ust. 5 zdanie 2 rozporządzenia Komisji (WE) NR 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str. 18) poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych działała w dobrej wierze, co potwierdza protokół z kontroli prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2012 r., zaświadczający o zgodność deklarowanego przez skarżącą we wniosku obszaru zalesienia ze stanem faktycznym oraz fakt, że przeprowadzenie kontroli wnioskowała, - jak również notatka służbowa, z której wynika możliwość kompensacji powierzchni zalesienia działki [...], złożenie operatu wykonanego przez skarżącą na własny koszt.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy też przypomnieć, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, której w sprawie nie stwierdzono.

Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega bowiem na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z tych przyczyn istotne jest też uzasadnienie postawionych zarzutów kasacyjnych. Stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. – skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jakkolwiek w przepisie nie wskazuje się jakim wymaganiom powinno odpowiadać uzasadnienie, to oczywiste jest, iż uzasadnienie skargi kasacyjnej polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. "Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, należy wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, wykazać, że sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu z hipotezy normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany (wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., II OSK 1554/09, LEX nr 746636)." Z kolei, w przypadku zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należy wskazać jakie przepisy zostały naruszone przez sąd I instancji, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., w takiej sytuacji z reguły jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia przepisów procesowych, dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów o charakterze procesowym, zarzucającego naruszenie art. 233 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a., przy pomocy którego autor skargi kasacyjnej zmierza do podważenia stanu faktycznego na którym oparł się Sad I instancji, stwierdzić należy, że nie jest on zasadny.

Stosownie do treści art. 106 § 5 p.p.s.a. do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Odpowiednie zastosowanie k.p.c. może jednak mieć miejsce tylko wówczas, gdy zachodzi potrzeba przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a także wówczas, gdy jest to dopuszczalne. W konsekwencji zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 106 § 5 p.p.s.a. może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wówczas, kiedy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt. FSK 2282/04, opubl. Lex 173165). W niniejszej sprawie analiza akt sądowych nie wskazuje, aby Sąd I instancji przeprowadzał postępowanie dowodowe na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika natomiast, że WSA oparł się na ustaleniach dokonanych przez organy. W tej sytuacji Sąd nie mógł naruszyć art. 106 § 5 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis ten nie może stanowić podstawy do kwestionowania ustaleń dokonanych przez organy, a zaaprobowanych przez Sąd I instancji. Chcąc zakwestionować dokonane w tej kwestii ustalenia i ocenę materiału dowodowego, należało wskazać na odpowiednie przepisy k.p.a. regulujące postępowanie administracyjne i powiązać te przepisy z mającymi zastosowanie w takim przypadku przepisami p.p.s.a., czego autor skargi kasacyjnej nie uczynił.

Nietrafny jest również zarzut skargi kasacyjnej - naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia prawa materialnego w postaci art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

Art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku. Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania.

Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie, że przedmiotem skutecznego zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być takie sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy lub uniemożliwia kontrolę instancyjną tego orzeczenia. Taki stan rzeczy nie występuje w sprawie.

Ponadto WSA, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej zajął stanowisko odnośnie do podnoszonego w zarzucie zagadnienia, (podtrzymał stanowisko organu) i wskazał, że zarzuty skarżącej związane z podważaniem wyników kontroli stanowiących podstawą faktyczną decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. w przedmiocie płatności na zalesianie – z naruszeniem prawa, nie mogą być skutecznie podnoszone w niniejszym postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych płatności. Niniejsze postępowanie jest już tylko następstwem stwierdzenia, że przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2005 było nienależne.

Wobec tego, że zarzuty naruszenia prawa procesowego okazały się bezzasadne, ocenić należy zarzuty dotyczące naruszeń materialnoprawnych.

Zarzut wskazany w pkt III (3) petitum skargi kasacyjnej ma związek z poprzednio omawianym zarzutem naruszenia przepisów postępowania i tym razem jest formułowany jako zarzut naruszenia art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie w stosunku do skarżącej, co doprowadziło do nieuzasadnionego nieodstąpienia od zastosowania zmniejszeń i sankcji.

Omawiany przepis dotyczy wyjątków od obniżek i wyłączeń przewidzianych w rozdziale 1 Tytułu IV rozporządzenia. Zmniejszenia płatności i wykluczenia są przewidziane w wypadku niezgodności i nieprawidłowości popełnionych we wnioskach pomocowych i dokonuje się ich na etapie przyznawania pomocy. Kwestie związane z przyznaniem skarżącej pomocy z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 2005 r. były rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym z wniosku skarżącej z dnia [...] grudnia 2004 r., zakończonym decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. w sprawie przyznania płatności na zalesianie gruntów rolnych. Ta decyzja została jednak ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. uznana za wydaną z naruszeniem prawa. Słusznie w tym zakresie zauważył Sąd I instancji, że aktualnie kontrolowane na drodze sądowoadministracyjnej postępowanie, toczące się na podstawie art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dotyczy kwestii, czy w sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków publicznych. Uznanie, czy przyznane uprzednio środki były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać, co do zasady, zarówno z ustaleń dokonanych w toku tego postępowania, jak i decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych wszczynanych w przedmiocie przyznania danej pomocy. W tej drugiej sytuacji, nie należy już do orzekającego na podstawie art. 29 ustawy o ARiMR organu kontrolowanie, czy ostateczna decyzja eliminująca z obrotu prawnego decyzję przyznającą środki była zasadna, lecz tylko ustalenie, czy weliminowanie to było prawnie skuteczne. W kontrolowanym postępowaniu mamy do czynienia z tą drugą sytuacją, albowiem stwierdzenie co do nieprawidłowości decyzji przyznającej środki zostało ustalone ostateczną decyzją – o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. W decyzji tej wskazano, że prawidłowa kwota płatności wynosi 1 098 720, 86zł. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wynikająca z art. 16 § 1k.p.a. oraz zasada domniemania zgodności decyzji z prawem, sprzeciwiają się możliwości podważania w niniejszym postępowaniu kwestii ustalonych decyzją z dnia 6 grudnia 2011r. W konsekwencji zadaniem niniejszego postępowania, stanowiącego następstwo stwierdzenia, że przyznane płatności na 2005r. były w części nienależne, było już tylko ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków, a wszelkie zarzuty skarżącej zmierzające do kwestionowania przyjętej powierzchni zalesienia nie mogły w nim odnieść skutku.

Nietrafny także był zarzut naruszenia przepisu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 – poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy z zebranego materiału dowodowego jasno, zdaniem skarżącej kasacyjnie wynika, że ewentualne nadmierne pobranie płatności nastąpiło wskutek pomyłki organu wydającego decyzję o przyznaniu płatności – co do możliwości kompensacji zalesienia działki [...] poprzez zsumowanie jej powierzchni zalesienia z powierzchnią działki [...], który to błąd nie mógł zostać wykryty przez skarżącą.

Zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że kwestionowanie zastosowania prawa materialnego, w ramach zarzutów opartych na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. może być skuteczne tylko w ramach ustalonego stanu faktycznego. Podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też dowiedzenia ich wadliwości (np. wyrok NSA z dnia 5 września 2014 r., I OSK 1119/13, LEX nr 1664430).

Nie mogło zatem być skuteczne kwestionowanie zastosowanie (niezastosowanie) art. 73 ust. 4 rozporządzenia Nr 796/2004 w sytuacji, gdy nie został podważony, co wywiedziono wyżej, stan faktyczny przyjęty w sprawie. Brak jest ustaleń w niniejszej sprawie dotyczących możliwości kompensacji powierzchni zalesienia, w ramach zgłoszonej powierzchni. Na marginesie tylko wskazać można, że w decyzji z [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o przyznaniu płatności z naruszeniem prawa uznano, że podczas wyliczania sankcji powierzchniowych nie uwzględniono ewentualnej kompensacji, gdyż zadeklarowane przez rolnika działki tworzą odrębne kompleksy leśne.

Podsumowując, bezprzedmiotowe były te wywody skargi, które opierały się na twierdzeniach z zakresu stanu faktycznego, który nie został przyjęty w sprawie przez Sąd, a który tylko przez skarżącą jest uznawany za właściwy.

Podobnie jak wcześniej oceniony zarzut został skonstruowany zarzut naruszenia art. 73 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia 796/2004. Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, a okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 4 lata.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie podała ona poprawnie powierzchnię zalesienia, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego i co świadczy o tym, że składając wniosek działała w dobrej wierze.

Rozumowania tego nie można podzielić. Podtrzymując to co powiedziano oceniając poprzedni zarzut dodać też należy co następuje:

Sąd I instancji rozważając możliwość zastosowania omawianej normy słusznie podkreślił, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli, że działał zgodnie z prawem. "Dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. (...) Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby było to błędne, jednakże usprawiedliwione. W złej wierze jest natomiast ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach stosowności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego" (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2015r., sygn. akt II GSK 1955/13 opubl. Lex 1769707).

W okolicznościach ustalonych w niniejszej sprawie nie można przyznać racji argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej, że skarżąca działała w dobrej wierze. Składając pierwszy wniosek musiała mieć bowiem świadomość, że podejmuje się określonego zobowiązania wieloletniego, a podpisując oświadczenie powinna go dotrzymać także w zakresie obowiązku dokonania prawidłowych pomiarów działek rolnych przeznaczonych do zalesienia. Słusznie więc stwierdzono w sprawie, że przy zachowaniu należytej staranności skarżąca mogłaby uniknąć ujawnionych w toku kontroli nieprawidłowości, mogła też we właściwym czasie – w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji – poinformować Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wszelkich zmianach mogących mieć wpływ na przebieg postępowania.

Na koniec, odnosząc się do wniosku dowodowego zgłoszonego w skardze kasacyjnej o przeprowadzenie dowodu z protokołu kontroli prowadzonej przez ARiMR w dniu 27 czerwca 2012 r. należy uznać go za bezprzedmiotowy, gdyż protokół ten znajduje się w aktach postępowania administracyjnego.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 490).