Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 149/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 ust 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1840
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi Fundacji P. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania koni 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Fundacji P. z siedzibą w W. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako Kolegium, organ II instancji/odwoławczy) decyzją z dnia [...] listopada 2017r. po rozpatrzeniu odwołania Fundacji [...] z siedzibą w [...] (dalej jako Fundacja/strona skarżąca) od decyzji Burmistrza [...] (dalej jako Burmistrz, organ I instancji) z dnia [...] października 2017r. nr [...] orzekającej o czasowym odebraniu M. G. koni z posesji położonej w sołectwie [...], ul. [...] w gminie [...] oraz ich przekazaniu gospodarstwu rolnemu położonemu w sołectwie [...] w gminie [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

W dniu [...] listopada 2016 r. do Burmistrza wpłynął wniosek Fundacji [...] z siedzibą w [...] o wydanie - w związku z odebraniem w dniu [...] listopada 2016r. 7 koni należących do M. G. - decyzji o czasowym odebraniu ww. zwierząt. Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2016r. Burmistrz poinformował strony o wszczęciu postępowania sprawie odbioru przedmiotowych koni. W dniu [...] stycznia 2017r. właściciel gospodarstwa rolnego w [...], gmina [...] złożył oświadczenie, iż jest w stanie przyjąć pod tymczasową opiekę 7 sztuk koni.

Decyzją z [...] stycznia 2017r., nr [...], znak: [...] Burmistrz orzekł o czasowym odebraniu M. G. koni w ilości 7 sztuk utrzymywanych na posesji położonej w sołectwie [...], ul. [...] w gminie [...] oraz ich przekazaniu gospodarstwu rolnemu położonemu w sołectwie [...] w gminie [...].

Decyzją z [...] lutego 2017r., znak: [...] Kolegium, po rozpoznaniu wniesionego przez Fundację [...] odwołania, uchyliło decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2017r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, iż materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 7 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2017r., poz. 1840), dalej jako - ustawa, gdyż w znajdujących się w aktach opinii nie stwierdzono, iż życie lub zdrowie zwierząt było zagrożone w przypadku pozostawienia ich u właściciela, tym samym organ I instancji nie udowodnił, iż w sprawie miało miejsce zagrożenie dla życia i zdrowia zwierząt wymagające podjęcia czynności niecierpiących zwłoki, o których mowa w art. 7 ust. 3 ustawy.

Po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego decyzją z [...] października 2017r., Nr [...], znak: [...] organ I instancji ponownie orzekł o czasowym odebraniu M. G. koni w ilości 7 sztuk utrzymywanych (do dnia [...] listopada 2016r.) na posesji położonej w sołectwie [...], ul. [...] w gminie [...] oraz ich przekazaniu gospodarstwu rolnemu położonemu w sołectwie [...] w gminie [...].

Od powyższej decyzji odwołanie do Kolegium, z zachowaniem ustawowego terminu wniosła strona skarżąca, reprezentowana przez adw. K. T., zaskarżając decyzję w części dotyczącej przekazania koni gospodarstwu rolnemu położonemu w sołectwie [...]. Strona skarżąca wskazała, iż nie ma żadnego przepisu prawa zobowiązującego Burmistrza do wskazywania zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy jako gospodarstwa rolnego wyłącznie tego gospodarstwa, z którym gmina ma podpisaną umowę czy też gospodarstwa, które wyraziło gotowość do przyjmowania zwierząt. Fundacja podkreśliła, że z jej doświadczenia wynika, iż gminy bardzo często w przypadku odbierania zwierząt powierzają ich opiekę także innym podmiotom. Strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w tej części oraz przekazanie koni pod opiekę Fundacji [...]. Ponadto, Fundacja podkreśliła, że odebrane konie ze względu na ich stan zdrowia zostały umieszczone w specjalistycznych klinikach, gdzie przebywają pod stałym nadzorem lekarzy weterynarii, dlatego też jakiekolwiek transport koni w tej sytuacji jest niemożliwy i wiązałby się z traumą i niewyobrażalnym bólem.

Kolegium po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2017r. (o numerze wskazanym na wstępie) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium, w uzasadnieniu wyjaśniło, że decyzja o czasowym odebraniu zwierzęcia w trybie art. 7 ust. 3 ustawy, jest wydawana kiedy zwierzę już zostało faktycznie zabrane właścicielowi, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Art. 7 ust. 3 ustawy przewiduje szczególny tryb odebrania zwierzęcia. Ma on miejsce w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawienie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Wówczas czynność odebrania zwierzęcia podejmuje policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Organ odwoławczy stwierdził, po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że Burmistrz zasadnie uznał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające czasowe odebranie dotychczasowemu właścicielowi koni w trybie art. 7 ust. 3 ustawy, bowiem zwierzęta znajdowały się w stanie zagrażającym im życiu i zdrowiu. Odnosząc się do zarzutu, że strony skarżącej, iż przekazanie zwierząt gospodarstwu rolnemu położonemu w sołectwie [...] w gminie [...] jest niezasadne i niehumanitarne, organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz skorzystał w tej kwestii z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, uprawniającego go do przekazania zwierząt właścicielowi gospodarstwa rolnego, który zapewnił że jest w stanie przyjąć ww. zwierzęta.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Fundacja [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej przekazania koni gospodarstwu rolnemu położonemu w sołectwie [...] w gminie [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 8, 77 § 1, 80 K.p.a. wobec nierozpoznania zarzutów strony dotyczących stanu zdrowia i kondycji psychicznej odebranych koni i niemożności przeniesienia ich do gospodarstwa wskazanego przez Burmistrza,

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1c w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, poprzez wydanie decyzji o umieszczeniu odebranych koni w gospodarstwie, które nie zapewnia koniom minimalnych warunków utrzymania, podczas gdy z uwagi na stan zdrowia i kondycję psychiczną koni zachodzi okoliczność uniemożliwiająca umieszczenie tam koni.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Fundacja podkreśliła, że umieszczenie odebranych koni w innym miejscu będzie niehumanitarne wobec zwierząt, które potrzebują specjalistycznej, stałej opieki. Ponadto Fundacja podniosła, że Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do zarzutów zawartych w odwołaniu, że konie z uwagi na ich aktualny stan nie mogą zostać umieszone we wskazanym gospodarstwie, co wskazuje że organ odwoławczy nie dokonał stosownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności dokumentacji lekarskiej oraz oświadczeń opiekunów zwierząt. Jednocześnie zaznaczono, że właściciel gospodarstwa rolnego do którego miałyby trafić zwierzęta posiada jedynie oborę, kompletnie nieprzystosowaną do warunków, jakie powinny być zapewnione koniom, zwłaszcza wymagającym szczególnej opieki.

Fundacja uznała, że przekazanie koni wskazanemu właścicielowi gospodarstwa w [...] wiązałoby się z interwencyjnym zabraniem tych zwierząt z uwagi na brak odpowiednich warunków do ich przetrzymywania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Na rozprawie w dniu [...] maja 2018r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że gospodarstwo w którym miałyby czasowo przebywać konie nie jest przystosowane do ich przyjęcia, brak jest stajni, jest jedynie obora, brak pastwiska ogrodzonego przystosowanego do tych koni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2017r. narusza przepisy prawa procesowego, w stopniu który mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] o czasowym odebrani 7 sztuk koni M. G. i przekazaniu tych zwierząt gospodarstwu rolnemu w [...].

Decyzja o odebraniu zwierzęcia, która podejmowana jest w trybie art. 7 ust. 3 ustawy, odmiennie niż w trybie art. 7 ust. 1 ustawy, zapada wówczas, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ prowadząc postępowanie i wydając decyzję z trybie art. 7 ust. 3 ustawy, orzeka zatem o czasowym odebraniu zwierzęcia, jeżeli spełnione są przesłanki, określone w tym przepisie, pomimo iż w chwili wydawania decyzji, zwierzę nie przebywa już u swego właściciela. W konsekwencji postępowanie organu nakierowane jest w tym przypadku na wnikliwe, następcze zbadanie dokonanego już odebrania zwierzęcia. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2013r., sygn. akt [...] oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Warszawie z dnia 18 marca 2014r., sygn. akt IV SA/Wa 2877/13 i [...] z dnia [...] października 2013r., sygn. akt [...], dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie to winno być przy tym przeprowadzone zgodnie z regułami, określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W świetle ustawy o ochronie zwierząt, możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierzęcia uzależniona jest po pierwsze: od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim, w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy, po drugie: wyłącznie w sytuacji gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). Z treści art. 6 ust. 1a i ust. 2 ustawy wynika, że znęcanie się nad zwierzętami jest zabronione (ust. 1), zaś przez znęcanie się nad zwierzętami ustawa nakazuje rozumieć m. in. zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa oraz utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 10 i 19 ustawy).

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że bezspornym

w niniejszej sprawie jest to, że w sprawie ziściły się przesłanki określone w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Kwestią sporną pozostaje fakt przekazania odebranych koni właścicielowi gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości [...], a nie pod opiekę Fundacji. W prowadzonym przez organ zarówno I jak i II instancji postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 7 K.p.a. obowiązuje zasada prawdy obiektywnej, obligująca organ zarówno I jak i II instancji do dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Wyrazem tej zasady są wynikające z treści art. 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. obowiązki nałożone na organ, a zatem zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i jego obiektywna, wszechstronna ocena, obejmująca rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a następnie rzetelne uzasadnienie m.in. dokonanej oceny dowodów i stanowiska organu.

W ocenie Sądu organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę na skutek wniesionego odwołania naruszył powyższą zasadę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ wbrew zasadzie wyrażonej w art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a nie przeprowadził czynności niezbędnych do załatwienia sprawy i nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy istniejącego w dacie wydania decyzji.

Po pierwsze, zdaniem Sądu rację ma strona skarżąca, że Kolegium w wydanym rozstrzygnięciu w żaden sposób nie odniosło się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, dotyczących stanu zdrowia koni zarówno fizycznego jak i psychicznego oraz niemożności umieszczenia zwierząt we wskazanym w decyzji Burmistrza gospodarstwie rolnym. Kolegium nie uzasadniło, dlaczego mimo zgłaszanych wątpliwości uznało, że właściwym jest jednak przekazanie odebranych koni gospodarstwu rolnemu w sołectwie [...], a nie pod opiekę Fundacji. Po drugie, organ II instancji, nie przeprowadził stosownego postępowania uzupełniającego (na podstawie art. 136 K.p.a.) czy właściciel gospodarstwa rolnego do którego miałyby trafić zwierzęta dysponuje odpowiednimi warunkami bytowymi, tj. czy posiada odpowiednie pomieszczenie przystosowane do koni (stajnię), czy posiada wybieg dla koni oraz odpowiednie, ogrodzone pastwiska. Organ odwoławczy nie ustalił również, mając na względzie w jakim stanie zwierzęta te zostały odebrane od dotychczasowego właściciela czy nowy posiadacz może im zapewnić odpowiednią opiekę lekarza weterynarii czy też kowala. Z uwagi na powyższe braki w materiale dowodowym i wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w ocenie Sądu zarzut Fundacji należy uznać za w pełni uzasadniony. Na marginesie Sąd zauważa, że decyzją z [...] lutego 2017r. Kolegium uchylając decyzję Burmistrza i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania wskazało w wytycznych, że należy poczynić ustalenia m. in. w zakresie czy w gospodarstwie do którego mają być przekazane zwierzęta panują odpowiednie warunki dla zwierząt spełniające odpowiednie standardy. Z uwagi na powyższe okoliczności, należy więc uznać, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przekazania koni nowemu posiadaczowi oparło swoją decyzję na podstawie niepełnego materiału dowodowego przy niewyjaśnionym do końca stanie faktycznym sprawy.

Jak podnosi się zarówno orzecznictwie i w doktrynie obowiązkiem organu odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Oznacza to, że wniesione odwołanie uruchamia przeprowadzenie ponownie postępowania wyjaśniającego, które nie może polegać tylko na kontroli postępowania organu I instancji, lecz powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", bowiem organ odwoławczy nie jest związany z poczynionymi ustaleniami przez organ I instancji i dokonaną oceną dowodów. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (tak: T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986r., III AZP 11/86, opubl. W: PiP 1989, z.8, s.147). Wobec powyższego, organ odwoławczy nie może ograniczać się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji, lecz ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie wraz z odniesieniem się do kwestii podniesionych w odwołaniu i ewentualnym uzupełnieniu dowodów.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza art. 77, 80 i 107 § 3 K.p.a., które niewątpliwie mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego też w ocenie Sądu powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednocześnie Sąd w niniejszym składzie nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji w oparciu o art. 135 P.p.s.a. Sąd uznał, że brakujący materiał dowodowy w sprawie nie jest znaczny, dlatego Kolegium może uzupełnić go w toku prowadzonego postępowania odwoławczego stosownie do art. 136 K.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] lutego 2018r. sygn. akt [...], wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. [...], wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w [...] z [...] stycznia 2010r. sygn. akt [...], dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ II instancji uwzględni powyższą ocenę prawną, zgromadzi materiał dowodowy pozwalający na ustalenie stanu faktycznego, dokona wszechstronnej analizy materiału dowodowego, a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o art. 138 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.