Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1429/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Organizacje społeczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Powołane przepisy: article: poz. 216
journal: Dz.U. 1991 nr 4 poz. 9
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1985 nr 54 poz. 277
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Rady Państwa z dnia 4 listopada 1985 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych.
article: poz. 234
journal: Dz.U. 1991 nr 5 poz. 5
article: art. 16 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1989 nr 3 poz. 12
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Przepisy ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych /Dz.U. 1985 nr 54 poz. 277 ze zm./, jak również kolejnej ustawy o związkach zawodowych z dnia 23 maja 1991 r. /Dz.U. nr 55 poz. 234/ nie dają podstaw do określenia związków zawodowych jako organizacji realizujących cele społecznie użyteczne w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

TEZY

Przepisy ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych /Dz.U. 1985 nr 54 poz. 277 ze zm./, jak również kolejnej ustawy o związkach zawodowych z dnia 23 maja 1991 r. /Dz.U. nr 55 poz. 234/ nie dają podstaw do określenia związków zawodowych jako organizacji realizujących cele społecznie użyteczne w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.


UZASADNIENIE

Analiza przepisów omawianej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wskazuje, że darowizna na rzecz zakładowych organizacji związkowych nie jest dokonana "na cele społecznie użyteczne" w rozumieniu tej ustawy. W art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy pojęcie to zostało prawnie zdefiniowane poprzez wyliczenie dochodów zwolnionych od podatku dochodowego tych podatników, których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, kulturalna, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, dobroczynności, ochrony zdrowia i opieki społecznej oraz rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz kultu religijnego. Tak określiwszy cel społecznie użyteczny w art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy, ustawodawca w przypadku ulg podatkowych z art. 16 ust. 1 pkt 2 posłużył się tylko samą nazwą pojęcia, którego treść poprzednio wyjaśnił. Na zasadzie więc reguł interwencyjnych, opartych na logicznym wynikaniu norm z norm, a także argumentem a maiori ad minus, dojść należy do wniosku, że cel społecznie użyteczny, o którym mowa w pkt 3 ust. 1 art. 16 ustawy został określony przy zwolnieniach od podatku dochodowego. Potwierdzeniem słuszności tego stanowiska jest nowe brzmienie art. 16 ustawy, wprowadzone ustawą z dnia 12 stycznia 1991 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 9 poz. 30/, w którego pkt 2 ust. 1 ustawodawca posłużył się również definicją przez wyliczenie celów darowizn społecznie użytecznych. Podobne rozwiązanie ustanowione jest w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - obowiązującej od 1 stycznia 1992 r. Skoro więc - jak wynika z akt sprawy - darowizna przeznaczona była na sfinansowanie bieżących potrzeb pracowników i emerytów przedsiębiorstwa /pismo Związku Zawodowego Pracowników Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej z dnia 19 listopada 1990 r./, to cel tej darowizny nie mieścił się w pojęciu celu "społecznie użytecznego" w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej przepisy ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych, jak również kolejnej ustawy o związkach zawodowych z dnia 23 maja 1991 r. nie dają podstaw do określenia związków zawodowych jako organizacji realizujących cele społecznie użyteczne w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Jakkolwiek bowiem związki zawodowe są jedną z grup organizacji społecznych - to jednak mają ograniczony przedmiotowo i podmiotowo zakres działania. Dotyczy to w szczególności zakładowych organizacji związkowych, których zadaniem jest reprezentowanie interesów oraz praw pracowników w zakresie warunków pracy i płacy oraz ich warunków socjalno-bytowych. Działają one jednakże zawsze na rzecz swoich członków, a więc zbiorowości ograniczonej przez pracowników, emerytów i rencistów konkretnego zakładu pracy. W konsekwencji więc zakładowe organizacje związkowe nie realizują tego rodzaju celów społecznie użytecznych, o jakich mowa w art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W tym stanie rzeczy, skargę należało oddalić na mocy art. 207 par. 5 Kpa.