Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1477/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 maja 2019 r. w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym przez K.K. (dalej skarżący).

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby wskazał, że Dyrektor Oddziału ZUS (organ egzekucyjny) prowadzi do majątku K.K. postępowanie egzekucyjne w oparciu o następujące tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS O/[...]:

a) nr [...] z dnia 27 lutego 2019 r.,

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) kwiecień 2004 r. w kwocie należności głównej 153,60 zł;

2) maj 2004 r. w kwocie należności głównej 153,60 zł;

3) czerwiec 2004 r. w kwocie należności głównej 147,10 zł;

4) lipiec 2004 r. w kwocie należności głównej 147,10 zł;

b) nr [...]z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) sierpień 2004 r, w kwocie należności głównej 147,10 zł;

2) wrzesień 2004 r. w kwocie należności głównej 148,50 zł;

3) październik 2004 r. w kwocie należności głównej 148,50 zł;

4) listopad 2004 r. w kwocie należności głównej 148,50 zł;

c) nr [...]z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) grudzień 2004 r. w kwocie należności głównej 150,30 zł;

2) styczeń 2005 r. w kwocie należności głównej 154,90 zł;

3) luty 2005 r. w kwocie należności głównej 154,90 zł;

4) marzec 2005 r. w kwocie należności głównej 162,40 zł;

d) nr [...] z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) kwiecień 2005 r. w kwocie należności głównej 162,40 zł;

2) maj 2005 r. w kwocie należności głównej 162,40 zł;

3) czerwiec 2005 r. w kwocie należności głównej 154,60 zł;

4) lipiec 2005 r. w kwocie należności głównej 154,60 zł;

e) nr [...]z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) sierpień 2005 r. w kwocie należności głównej 154,60 zł;

2) wrzesień 2005 r. w kwocie należności głównej 157,50 zł;

3) październik 2005 r. w kwocie należności głównej 157,50 zł;

4) listopad 2005 r. w kwocie należności głównej 157,50 zł;

f) nr [...] z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) grudzień 2005 r. w kwocie należności głównej 159,10 zł;

2) styczeń 2006 r. w kwocie należności głównej 163,80 zł;

3) luty 2006 r. w kwocie należności głównej 163,80 zł;

4) marzec 2006 r. w kwocie należności głównej 175,30 zł;

g) nr [...]z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) kwiecień 2006 r. w kwocie należności głównej 175,30 zł;

2) maj 2006 r. w kwocie należności głównej 175,30 zł;

3) czerwiec 2006 r. w kwocie należności głównej 166,70 zł;

4) lipiec 2006 r. w kwocie należności głównej 166,70 zł;

h) nr [...]z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) sierpień 2006 r. w kwocie należności głównej 166,70 zł;

2) wrzesień 2006 r. w kwocie należności głównej 169,50 zł;

3) październik 2006 r. w kwocie należności głównej 169,50 zł;

4) listopad 2006 r. w kwocie należności głównej 169,50 zł;

i) nr [...] z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) grudzień 2006 r. w kwocie należności głównej 172,40 zł;

2) styczeń 2007 r. w kwocie należności głównej 177,40 zł;

3) luty 2007 r. w kwocie należności głównej 177,40 zł;

4) marzec 2007 r. w kwocie należności głównej 190,50 zł;

j) nr [...] z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) kwiecień 2007 r. w kwocie należności głównej 190,50 zł;

2) maj 2007 r. w kwocie należności głównej 190,50 zł;

3) czerwiec 2007 r. w kwocie należności głównej 184,80 zł;

4) lipiec 2007 r. w kwocie należności głównej 184,80 zł;

k) nr [...] z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres:

1) sierpień 2007 r. w kwocie należności głównej 184,80 zł;

2) wrzesień 2007 r. w kwocie należności głównej 189,90 zł;

3) październik 2007 r. w kwocie należności głównej 189,90 zł;

4) listopad 2007 r. w kwocie należności głównej 189,90 zł;

l) nr [...] z dnia 27 lutego 2019 r.;

- obejmujący składkę na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2007 r. w kwocie należności głównej 195,20 zł.

Odpisy powyższych tytułów wykonawczych zostały K.K. doręczone w dniu 6 marca 2019 r..

W odpowiedzi na powyższe skarżący wniósł pismo z dnia 6 marca 2019 r. (nadane za pośrednictwem operatora pocztowego w tym samym dniu). W piśmie tym stwierdził, że na mocy wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wierzytelności w przedziale czasowym od marca 2004 r. do lutego 2014 r. zostały umorzone.

Organ egzekucyjny wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania wyrażonego ww. pismem. Na skutek powyższego, wystosował skarżący do organu pismo z dnia 2 kwietnia 2019 r., wskazując, że podanie to zarzut w postępowaniu egzekucyjnym (który należy rozpoznać zgodnie z uprzednio przedstawionymi twierdzeniami).

Zgodnie z powyższym Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał postanowienie z dnia 10 maja 2019 r., którym uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr: [...] z dnia 27 lutego 2019 r., od [...] do [...]z dnia 27 lutego 2019 r.. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 27 maja 2019 r..

K.K. zaskarżył to postanowienie pismem z dnia 27 maja 2019 r.. W treści wniesionego środka zaskarżenia podniósł tożsame argumenty jak w poprzednich pismach złożonych w sprawie.

Kolejno podniósł Dyrektor Izby, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...] z dnia 27 lutego 2019 r., od [...]do [...]z dnia 27 lutego 2019 r.. Tytuły te, zostały wystawione celem wyegzekwowania obowiązku z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2004 r. do grudnia 2007 r..

Wszystkie powyższe tytuły wykonawcze zostały wydane w oparciu o decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/[...]nr [...]z dnia 26 marca 2014 r.. Decyzją tą określono jako płatnikowi składek wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2004 r. do lutego 2014 r.. W następnej kolejności Zakład Ubezpieczeń Społecznych O/[...]wydał na skarżącego jako płatnika składek inną decyzję, tj. decyzję nr [...]z dnia 16 listopada 2017 r.. W decyzji tej wskazano, że okres, w którym podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu, przypada od lutego 2003 r. do grudnia 2007 r. (poprzednia decyzja - jak wynika z jej sentencji - stanowiła o okresie dłuższym trwającym do lutego 2014 r.).

Decyzja, na podstawie której wystawiono ww. tytuły wykonawcze (z dnia 26 marca 2014 r.) była przedmiotem rozpoznania przed sądem cywilnym na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania. Na skutek tego Sąd Okręgowy w G. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 20 czerwca 2018 r. o sygn. akt [...]:

1) umorzył postępowanie w zakresie, w jakim decyzja ta została zmieniona na mocy decyzji nr [...]z dnia 16 listopada 2017 r.;

2) oddalił odwołanie w pozostałym zakresie.

Wyrok ten stal się prawomocny z dniem 12 lipca 2018 r..

Powyższy wyrok oznacza, że Sąd:

1) uznał orzekanie co do składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2008 r. do lutego 2014 r. za bezcelowe (bezprzedmiotowe), jako że sam organ rentowy skorygował okres, w którym podlegał skarżący temu ubezpieczeniu (składki za ten okres nie są dochodzone w tym postępowaniu egzekucyjnym);

2) potwierdził prawidłowość decyzji z dnia 26 marca 2014 r. w zakresie składek z tego tytułu za okres od marca 2004 r. do grudnia 2007 r. (w rzeczonym postępowaniu dochodzone są -jak podkreślono - składki za okres od kwietnia 2004 r. do grudnia 2007 r.).

W świetle tego, zdaniem Dyrektora Izby, nie budzi wątpliwości, że egzekwowany obowiązek istnieje. Decyzja z dnia 26 marca 2014 r. w zakresie dochodzonych : składek podlegała kontroli Sądu, który prawomocnym wyrokiem oddalił w tym zakresie wniesione odwołanie. Co więcej, wyrok ten posiada przymiot prawomocności. W tej sytuacji oddalenie wniesionego zarzutu w tym postępowaniu egzekucyjnym jest jak najbardziej prawidłowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na powyższe postanowienie wniósł K.K.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia 10 maja 2019 r..

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wbrew stanowisku wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/[...] nr [...]z dnia 26 marca 2014 roku nie istnieje w obrocie prawnym i jako taka nie może być podstawą wydania tytułów egzekucyjnych.

Gdyby podzielić rozumowanie Dyrektora Izby, to w zmieniającej, nowej decyzji z dnia 26 listopada 2017 r. nr [...], winno być zawarte rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy jakiejś części zmienianej czy uchylanej decyzji ZUS.

W ocenie skarżącego, ZUS winien wydać tak brzmiącą decyzję aby można było skutecznie zaopatrzyć ją w tytuł wykonawczy, natomiast ta z 26 marca 2014 roku została tak zmieniona kolejną decyzją z 16 listopada 2017 roku, ze na mowo został określony czasokres podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wykonaniu mogłaby co najwyżej podlegać ta druga decyzja ale ona nie stanowi przedmiotu niniejszej sprawy.

Niezależnie od powyższego decyzje organów administracji państwowej, stwierdzające istnienie zobowiązania finansowego ze strony obywatela na rzecz państwa, winny być jasno, logicznie i zrozumiale określone a me formułowane w sposób skomplikowany uniemożliwiający zrozumienie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: 2018 r. poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a..

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu powodującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nieistnienia egzekwowanego obowiązku z zakresu ubezpieczeń społecznych, dopatruje się w treści wyroku Sądu Okręgowego w G. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn.. akt [...], którym to wyrokiem Sąd w pkt 1 umorzył postępowanie w zakresie w jakim decyzja z dnia 26 marca 2014 r. znak [...]została zmieniona na mocy decyzji z dnia 16 listopada 2017 r. znak [...]a w pkt 2 oddalił odwołanie w pozostałym zakresie.

W aktach administracyjnych znajduje się jedynie sentencja w/w wyroku (bez uzasadnienia), w/w decyzja z dnia 26 marca 20147 r. wydana na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określająca wysokość zadłużenia z tytułu składek w wysokości 25.289,64 zł, w tym na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2004-03 do 2014-02 w kwocie 25.289,65,- zł oraz należne odsetki w kwocie 13.694,- zł wraz z uzasadnieniem oraz w/w decyzja z dnia 16 listopada 2017 r. o następującej treści: "na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. jednolity tekst ustawy - Kodeks postępowania i administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778)., ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH [...]zmienia decyzję z dnia 26 marca 2014 r. nr [...]w sprawie określenia na dłużnika K.K. wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w następujący sposób: okres podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie prawomocnej decyzji nr [...]z dnia 30 października 2015 r. został ustalony na okres od 1 lutego 2003 r. do 31 grudnia 2007 r.. Wysokość nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za ten okres wynosi 7.669,50 zł oraz należne odsetki naliczone na dzień niniejszej decyzji w wysokości tj. 9.787,00 zł".

Z uzasadnieniem, że "decyzją z dnia 26 marca 2014 r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] określił na dłużnika K.K. wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne".

Przy czym należy podkreślić, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, wszystkie tytuły wykonawcze z 27 lutego 2019 r. obejmujące okres od kwietnia 2004 r. do grudnia 2007 r. zostały wydane w oparciu o w/w decyzję ZUS O/[...] z dnia 26 marca 2014 r..

W świetle powyższego stanu faktycznego, w którym występuje wielość decyzji stanowiących o wysokości zadłużenia skarżącego wobec ZUS oraz wyrok sądu powszechnego bez uzasadnienia (brak w aktach administracyjnych) oraz wobec treści zarzutów skarżącego, należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie - jego uzasadnienie nie odpowiada prawu (art. 124 § 2 K.p.a.) i wymyka się spod kontroli Sądu i skarżącego.

Z treści art. 124 k.p.a. wynika, że postanowienie organu odwoławczego powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Z treści art. 107 § 3 k.p.a., mającego zastosowanie w zw. z art. 126 k.p.a., wynika przy tym, że uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązek zawarcia w postanowieniu/decyzji organu odwoławczego uzasadnienia faktycznego i prawnego wynika również z art. 11 k.p:a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Konsekwencją tej zasady jest ciążący na organie obowiązek wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji lub postanowienia do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Treść uzasadnienia winna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazywać i wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Uzasadnienie decyzji/postanowienia organu odwoławczego powinno zawierać ponadto odniesienie się do zarzutów przedstawionych przez strony w toku postępowania odwoławczego. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd.

Niewątpliwie również, co należy podkreślić, uzasadnienie powinno być spójne z treścią rozstrzygnięcia danej kwestii procesowej zawartego w sentencji (zob. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 9/07, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji czy też postanowienia musi istnieć spójność.

Opisanych powyżej wymogów zaskarżone postanowienie nie spełnia, przy czym niedopuszczalne jest uzupełnienie zaskarżonego postanowienia w odpowiedzi na skargę.

Odpowiedź na skargę nie może być, jako pismo procesowe, traktowana jako "aneks" do postanowienia, należy bowiem już do postępowania sądowoadministracyjnego, a nie do administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a., a rzeczą organu będzie ponowna ocena zarzutów i prawidłowe jej uzasadnienie.

DSz