Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 252/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał E. B. (dalej powoływany także jako Skarżąca) płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. Powyższą decyzją przyznano Skarżącej m.in. płatność do bydła w wysokości 7 757,88 zł. Decyzja została doręczona w dniu [...] stycznia 2016 r., zaś płatność została przekazana na rachunek bankowy Skarżącej wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] listopada 2015 r. (zaliczka) oraz w dniu [...] stycznia 2016 r.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o zmianie decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Na podstawie art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 1551) w związku z art. 163 Kpa, organ I instancji orzekł o zmianie decyzji w zakresie kwoty przyznanej płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej z kwoty 9 300,89 zł na kwotę 9 303,90 zł, płatności za zazielenienie z kwoty 6 238,38 zł na kwotę 6 240,40 zł, płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych z kwoty 1 528,19 zł na 1 528,68 zł oraz płatności do krów z kwoty 7 462,67 zł na 7 465,08 zł.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wystosował do Skarżącej zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] ustalił Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu płatności do bydła w wysokości 3 101,02 zł. z obowiązkiem zwrotu w terminie 60 dni od dnia doręczenia decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B..

Następnie Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał Skarżącej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., w tym płatność do bydła w wysokości 4 656,86 zł. Powyższa decyzja również została uchylona przez Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na mocy decyzji z dnia [...] października 2017 r., Nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B..

Kolejną decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał Skarżącej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., w tym płatność do bydła w wysokości 4 656,69 zł. Powyższa decyzja uzyskała walor ostateczności w administracyjnym toku instancji.

Po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu płatności do bydła w wysokości 3 101,19 zł.

Od przedmiotowej decyzji, Skarżąca złożyła odwołanie do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., podkreślając że przyczyną przyznania nienależnych płatności był błąd organu, który nieprawidłowo przeprowadził postępowanie i ustalił płatności do bydła dla 30 sztuk zwierząt. Zdaniem Skarżącej, organ dokonał błędnej wykładni art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014.

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. był zobowiązany do ustalenia, czy Skarżąca pobrała nienależnie lub nadmiernie płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie uchylona lub wyeliminowana z obrotu prawnego przy zastosowaniu nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji. Zaznaczyć jednak należy, iż w takim przypadku zadaniem Dyrektora ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności uchylenia lub wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczni decyzją administracyjną).

W przedmiotowej sprawie, wysokość nienależnie pobranej przez Skarżącą płatności nie była sporna i wynosiła 3 101,19 zł. Kwota ta odpowiada różnicy kwoty przyznanej płatności do bydła na 2015 rok, uzyskanej na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. wycofanej z obrotu prawnego, a ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2017 r.

W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Skarżącą nienależnie pobranej płatności za 2015 rok. Przekazana płatność do bydła za 2015 rok w dniu [...] stycznia 2016 r. na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącą wynikała z pomyłki ARiMR, jednakże w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, gdyż błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Skarżąca miała możliwość wykrycia błędu, bowiem składając w dniu [...] czerwca 2015 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok złożyła własnoręczny podpis w części IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania, co świadczy o tym, że znane jej były zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. To właśnie rolnik ubiegający się o przyznanie płatności dokonuje zgłoszeń bydła do rejestru wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt i to właśnie rolnik dysponuje paszportem bydła, a zatem zna datę urodzenia zwierzęcia, która widnieje na ww. dokumentach. Składając w dniu [...] czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 Skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności między innymi do 4 sztuk bydła urodzonych po terminie, o którym mowa w § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r., poz. 351), tj. po dniu 15 maja 2015 r.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że organ I instancji wydając pierwotną decyzję z dnia [...]. stycznia 2016 r. przyznał ją także do spornych 4 sztuk bydła urodzonych po 15 maja 2015 r. ale przed złożeniem wniosku tj. [...] czerwca 2015 r. Przyjmując, że organ wydający decyzję z racji dysponowania odpowiednimi narzędziami służącymi do weryfikacji przedkładanych informacji oraz profesjonalnie przygotowanie zespołu pracowników w ramach kontroli administracyjnej uznał, że zgłoszone zwierzęta spełniają wszystkie obwarowane przepisami kryteria i kwalifikują się do płatności, Skarżąca nie miała podstaw sądzić, aby w sprawie zaistniał błąd w naliczaniu wysokości płatności dla zwierząt. Podkreśliła, że dokonując wykładni art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 należy oceniać naturę błędu i brak profesjonalizmu (doświadczenia) rolnika, czego w przedmiotowej sprawie, organy ARiMR nie uczyniły.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy UE; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W orzecznictwie wskazuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast środki te należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście podejmie wypłacone przez ARiMR środki. W takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2012 r., V SA/Wa 1378/11, LEX nr 1155290).

W kontrolowanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu płatności do bydła (tj. 3.101,19 zł) odpowiada różnicy pomiędzy kwotą płatności do bydła na 2015 rok przyznanej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w B. z dnia [...] stycznia 2016 r. (tj. 7.757,88 zł) - która została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł. z dnia [...] lipca 2017 r., a kwotą płatności do bydła przyznanej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w B. z dnia [...] października 2017 r. na 2015 rok (tj. 4.656,69 zł). Zasadnym było zatem ustalenie, że środki wypłacone na rachunek bankowy Skarżącej stanowiące różnicę pomiędzy kwotą wypłaconą, a kwotą ustaloną w decyzji ostatecznej są płatnością nienależnie pobraną. W tym zakresie skarga nie zawiera żadnych zarzutów.

Rozstrzygając kwestię zwrotu nienależnie pobranych płatności organy rozważyły, czy w sprawie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu. Spór sprowadza się do oceny możliwości zastosowania w ustalonym stanie faktycznym art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Według ust. 3 art. 7 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu tego przepisu wymaga zatem spełnienia jednocześnie obu przesłanek, tj. płatność dokonana musi być na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, możliwość odstąpienia od żądania zwrotu zachodzie jedynie wtedy, gdy decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W kontrolowanej sprawie organ nie kwestionuje, że płatność została przekazana na rachunek Skarżącej w zawyżonej wysokości na skutek jego pomyłki. Organ nie wziął bowiem od uwagę faktu, że składając w dniu [...] czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 Skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności między innymi do 4 sztuk bydła urodzonych po dniu 15 maja 2015 r., a zatem po terminie wskazanym w § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. Mimo niespełnienia tego warunku płatność została przyznana i wypłacona.

Należy jednak zgodzić się z organem, że powyższy błąd jest tego rodzaju, że mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Skarżąca składając wniosek potwierdziła, że zna zasady przyznawania płatności. Nadto w orzecznictwie przyjmuje się, że za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09, opubl. CBOSA). Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność.

Treść § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. jest jednoznaczna. Zgodnie z tym przepisem płatność związana do bydła przysługuje do zwierząt, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy, urodzonych najpóźniej w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że płatność nie przysługuje do zwierząt urodzonych po 15 maja danego roku. Niewątpliwie zaś Skarżąca znała daty urodzenia zwierząt zgłaszanych do płatności.

Nie ma również podstaw do uwzględnienia twierdzenia, że Skarżąca nie mogła wykryć błędu, ponieważ kierowała się instrukcją wypełniania wniosku. Zgodnie ze wskazaną informacją: "Wsparcie związane z produkcją w formie płatności do bydła przysługuje do posiadanych samic lub samców z gatunku bydło domowe (Bos taurus), których wiek w dniu 15 maja 2015 r. nie przekracza 24 miesięcy. Zadeklarowane zwierzęta muszą być w posiadaniu rolnika przez okres, o którym mowa w przepisach o płatnościach bezpośrednich". Niewątpliwie, w stosunku do danego zwierzęcia można stwierdzić, że jego wiek w dniu 15 maja 2015 r. nie przekracza 24 miesięcy, tylko w wtedy gdy zwierzę to już się urodziło i znajduje się w posiadaniu rolnika. Nie można wyciągnąć takiego wniosku odnośnie zwierząt, które urodzą się już po tej dacie, bowiem w dniu 15 maja ich wiek jeszcze "nie biegnie". Stąd stanowisko Skarżącej w tym zakresie jest zatem błędne.

Organ zasadnie przyjął, że biorąc pod uwagę treść obowiązujących przepisów oraz wiedzę odnośnie wieku bydła zadeklarowanego do płatności, błąd jaki zaistniał w sprawie mógł zostać wykryty przez Skarżącą w zwykłych okolicznościach.

Z tych względów organy prawidłowo stwierdziły w wydanych decyzjach, że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.