Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1478/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 , 137  i art. 216
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Paweł Darmoń Protokolant : Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Tatrzańskiego Parku Narodowego w Zakopanem na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 września 2018 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz Tatrzańskiego Parku Narodowego w Zakopanem kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda Małopolski, decyzją z dnia 19 września 2018 r., znak: [...], działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 121) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania Tatrzańskiego Parku Narodowego z siedzibą w Zakopanem od decyzji Starosty Tatrzańskiego znak [...] z dnia 28 lipca 2017 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Tatrzańskiego, znak [...], z dnia 28 lipca 2017 r.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Pismem z dnia 14 września 2013 r. M. O., działająca przez pełnomocnika wystąpiła o zwrot nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...], nabytej na rzecz Skarbu Państwa umową sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r., Rep. A nr [...]. Decyzją z dnia 25 września 2014 r., znak [...], Starosta Tatrzański orzekł o zwrocie nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...] na rzecz M. O. oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Decyzją z dni 17 marca 2015 r., znak [...], Wojewoda Małopolski uchylił w całości w/w decyzję Starosty Tatrzańskiego z dnia 25 września 2014 r., Nr [...], i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 479/15, oddalił skargę M. O. na w/w decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 17 marca 2015 r., znak [...]

Starosta Tatrzański, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 28 lipca 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), w związku z art. 9, 136-142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) orzekł: w pkt. 1 – o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] o pow. 0.1794 ha na rzecz M. O. – w całości; w pkt. 2 – o zwrocie przez M. O. na rzecz Skarbu Państwa, kwoty zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w wysokości: 340,03 zł; w pkt. 3 – o tym że ww. kwota winna być uiszczona na wskazane w decyzji konto Starostwa Powiatowego w Zakopanem w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się wykonalna; w pkt. 4 – o tym, że wykonanie decyzji nastąpi po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego; w pkt. 5 – o tym, że w przypadku zwłoki w uiszczeniu należności pobierane będą odsetki ustawowe; w pkt. 6 – o tym, że roszczenia z tego tytułu podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu; w pkt. 7 – o tym, że ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do dokonania stosownych wpisów w księdze wieczystej.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ zreferował przebieg postępowania dowodowego, przytoczył art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 oraz art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 2997 r. o gospodarce nieruchomościami – i wskazał, że ustalono, co następuje: 1) Przed Kierownikiem Urzędu Rejonowego w N. z wniosku M. O. prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...], zakończone decyzją z dnia 25 lipca 1994 r., znak [...], stanowiącą o odmowie zwrotu nieruchomości. Zdaniem organu, pomiędzy w/w sprawą a niniejszym postępowaniem nie zachodzi tożsamość spraw; 2) W świetle pisma Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska Głównego Konserwatora Przyrody z dnia 11 października 2000 r., Nr [...] "Regulacja stosunków własnościowych w Tatrzańskim Parku Narodowym była prowadzona w wyniku uchwały Nr 415/60 Rady Ministrów z dnia 8.12.1960 r. W załączniku do uchwały nieruchomość "[...]" ujęta jest pod pozycją [...]. Przedmiotową nieruchomość zakwalifikowano do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie opracowanej w latach 1974-77 przez Instytut Kształtowania Środowiska waloryzacji przyrodniczej obszaru Tatrzańskiego Parku Narodowego. Na terenie [...] znajdują się niepowtarzalne formy i układy przyrodnicze wymagające szczególnej ochrony: rzeźby, krajobrazu, fauny, ciszy. Wykupione (wywłaszczone) tereny zostały objęte ochroną częściową. Tereny leśne wraz z sąsiednimi obszarami lasów Tatrzańskiego Parku Narodowego stanowią jednolitą całość przyrodniczą wymagającą szczególnej ochrony. Utrzymanie zwartej granicy Parku w tym terenie stanowi skuteczną barierę do dalszych niekorzystnych zmian w środowisku przyrodniczym"; 3) W oparciu o Pismo Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 17 lutego 2017 r., Nr [...], ustalono, iż: "działka ewid. nr [...] obr. [...] jest położona w granicach parku określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz.U.2003.65.599). Do czasu wejścia w życie rozporządzenia z 2003 r granicę TPN opisywało Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. ws. utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego"; 4) W oparciu o opracowanie geodezyjno-prawne dotyczące działki ewid. [...] obr. [...] sporządzone przez geodetę uprawnionego mgr inż. J. B. ustalono, iż "działka ewidencyjna nr [...] obręb [...] opisana w K.W. [...], leży poza obszarem Tatrzańskiego Parku Narodowego w rozumieniu Rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 30.10.1954 r."; 5) Umową sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tj. Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79) Skarb Państwa nabył od M. O. nieruchomość, oznaczoną jako działka ewid. [...] obr. [...], za łączną kwotę: 183.753,00 zł, w tym odszkodowanie za grunt stanowiło kwotę: 897 zł. Nabycie przedmiotowej nieruchomości, stosownie do treści tegoż aktu notarialnego nastąpiło "na podstawie uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego...", z podkreśleniem, iż: "działkę tę wraz z częściami składowymi (...) kupuje dla Tatrzańskiego Parku Narodowego". W ocenie organu, cel wywłaszczenia nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...], należy interpretować ściśle w nawiązaniu do w/w uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Z uwagi na fakt, iż prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające, nie przyniosło pozytywnych rezultatów w postaci pozyskania dokumentacji archiwalnej pozwalającej na ustalenie planowanego sposobu wykorzystania w/w nieruchomości i przewidywanego celu jej nabycia (co potwierdza m. in. pisma Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 26 maja 2014 r., Nr [...], oraz z dnia 18 kwietnia 2016 r., Nr [...]) – mając na uwadze uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt: II SA/Kr 497/15 – dla ustalenia celu wywłaszczenia działki ewid. [...] obr. [...], przyjęto następujące dowody: a) pismo Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 31 grudnia 2015 r., Nr [...]; b) pismo Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowisk Głównego Konserwatora Przyrody z dnia 11 października 2000 r., Nr [...], c) zeznania świadków: J. G. , W. T., W. K. , d) zdjęcia lotnicze z lat 1977, 1994, 1999, 2003, pozwalające na stwierdzenie, iż pomiędzy 1994 r. a 15 września 1999 r., istniejący na działce [...] obr. [...], budynek został rozebrany, a część obszaru nieruchomości służyła jako skład drewna; e) umowę sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r., Rep. A nr [...], gdzie wskazano, iż "Nabycie powyższe następuje na podstawie uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego". Na podstawie tych dowodów organ przyjął, że celem wywłaszczenia nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...], była realizacja uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, poprzez urządzenie na nieruchomości składu drewna, pozyskiwanego z okolicznego obszaru Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zdaniem organu, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie daje przesłanek pozwalających na przyjęcie innego niż wyżej wskazany celu wywłaszczenia nieruchomości, oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...]; 6) W oparciu o pismo Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 12 lutego 2014 r., Nr [...], ustalono, iż plan urządzenia gospodarstwa rezerwatowego Tatrzańskiego Parku Narodowego na okres od 1.I.1975 r. do 31.XII.1984 r., "nie obejmował działki ewid. [...] obr. [...]"; 7) W oparciu o pismo Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 12 lutego 2014 r., Nr [...], ustalono, iż: "w latach 1978-1988 nie sporządzano nowych planów gospodarczych i ochronnych dla wywłaszczonych nieruchomości. Dokumenty obejmujące częściowo okres 1978-1988 to: Plan urządzenia gospodarstwa rezerwatowego Tatrzańskiego Parku Narodowego na okres od 1.01.1975 do 31.12.1984, który nie obejmował działki [...] obr. [...]; Regionalny plan zagospodarowania przestrzennego Tatrzańskiego Parku Narodowego (1986-2000) będący załącznikiem nr 1 do Uchwały nr 100/XlIl/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Nowym Sączu z dnia 19.09.1986 w sprawie zatwierdzenia planu regionalnego zagospodarowania przestrzennego Tatrzańskiego Parku Narodowego"; 8) Uchwałą Nr 100/XIII/86 Wojewódzka Rada Narodowa w Nowym Sączu zatwierdziła plan regionalny zagospodarowania przestrzennego Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zgodnie z zapisami Regionalnego planu zagospodarowania przestrzennego Tatrzańskiego Parku Narodowego (1986-2000): Rozdział I - ustalenia Planu, pkt. 1 Cele i funkcje TPN: "uznaje się, że celem TPN – zgodnie z brzemieniem Ustawy o ochronie przyrody – jest stworzenie takich warunków, aby wartości przyrody tego obszaru mogły być chronione i właściwie wykorzystywane przez społeczeństwo zarówno dzisiaj, jak i w przyszłości (...) ochrona wartości przyrody TPN stanowi cel nadrzędny Parku, a celem podporządkowanym jest stworzenie odpowiednich warunków dla różnych form użytkowania jego obszaru"; 9) Umową najmu z dnia [...] stycznia 1979 r. Tatrzański Park Narodowy w Zakopanem oddał A. M. w najem: "mieszkanie w budynku nr [...]. [...], składające się z jednej izby powierzchni użytkowej 24,75 m2". Zgodnie z § 2 tejże umowy najmu: "W wyżej określonym mieszkaniu zamieszka dożywotnio Najemca wraz ze swym małżonkiem S. M.", stosownie zaś do § 5 w/w umowy najmu: "Najemca zobowiązany jest przeprowadzać własnym kosztem drobne naprawy; 10) W oparciu o odpis skrócony aktu zgonu Nr [...], zarejestrowanego w Urzędzie Stanu Cywilnego w Z., ustalono, iż A. M., córka K. i A., urodzona dnia [...] r., ostatnio zamieszkała ul. [...] w Z., zmarła w Z. dnia [...] r.; 11) W oparciu oświadczenie M. O. z dnia 26 listopada 2013 r., ustalono, iż wnioskodawczyni zwrotu - M. O., urodzona dnia [...] r., posiada obywatelstwo polskie; 12) Analiza zdjęć lotniczych z lat 1977, 1994, 1999, 2003 pozwala – zdaniem organu – na poczynienie następujących ustaleń: a) od roku 1977 do roku 1994 nieruchomość, oznaczona jako działka ewid. [...] obr. [...], stanowiła w przeważającej części teren zielony, zabudowany wolnostojącym budynkiem, bez widocznych śladów użytkowania w postaci zorganizowanego składu drewna; b) pomiędzy 1994 r. a 15 września 1999 r., istniejący na działce [...] obr. [...], budynek został rozebrany, a cześć obszaru nieruchomości służyła jako skład drewna, c) na dzień 19 września 2003 r., na działce ewid. [...] obr. [...] brak widocznych śladów użytkowania w postaci urządzonego składu drewna. Obszar całej nieruchomości stanowi teren zielony; 13) Z uwagi na fakt, iż przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie przyniosło rezultatu w postaci pozyskania do akt sprawy dokumentów potwierdzających sposób zagospodarowania działki ewid. [...] obr. [...], po dacie jej wywłaszczenia, przyjęto dowód z: zeznań świadków W. T., J. G. , W. K. ; zdjęć lotniczych z 1994 r., 1999 r., 2003 r.; umowy najmu z dnia [...] stycznia 1979 r.; odpisu skróconego aktu zgonu Nr [...], z dnia [...] 2014 r., wydanego przez Urząd Stanu Cywilnego w Z.; pisma Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 17 lutego 2017 r., Nr [...]; pisma Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 31 grudnia 2015 r., Nr [...]; opracowania geodezyjno-prawnego dotyczącego działki ewid. [...] obr. [...] sporządzonego przez geodetę uprawnionego mgr inż. J. B.. W ocenie organu, biorąc pod uwagę fakt, iż zgodnie z w/w opracowaniem geodezyjno-prawnym dotyczącym działki ewid. [...] obr. [...] sporządzonym przez geodetę uprawnionego mgr inż. J. B. "działka ewidencyjna nr [...] obręb [...], opisana w K.W. [...], leży poza obszarem Tatrzańskiego Parku Narodowego w rozumieniu Rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 30.10.1954r.", a jej włączenie w granice administracyjne Tatrzańskiego Parku Narodowego nastąpiło dopiero w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego – nieruchomość oznaczona jako działka ewid. [...] obr. [...], już w dniu zawarcia w/w umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r., Rep. A nr [...], była zbędna na jakikolwiek cel publiczny związany z realizacją uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, w tym również na cel urządzenia na nieruchomości składu drewna, pozyskiwanego z okolicznego obszaru Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zgodnie z pismem dyrektora Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 28 października 2016 r., Nr [...] "mapa gospodarcza nie jest dokumentem odzwierciedlającym granice parku", a co za tym idzie brak jest podstaw do przyjęcia, iż nieruchomość, pozostająca zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (w/w rozporządzeniami Rady Ministrów określającymi granice TPN), poza granicami parku narodowego, objęta jest taką samą ochroną i reżimem prawnym, jak nieruchomość będąca w granicach parku narodowego. W oparciu zaś o: zeznania świadków W. T., J. G. , W. K. , umowę najmu z dnia [...] 1979 r., odpis skrócony aktu zgonu Nr [...] z dnia [...] 2014 r., wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w Z., pismo Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia 31 grudnia 2015 r., Nr [...], zdjęcia lotnicze z 1994 r. 1999 r., 2003 r., ustalono, iż: a) na działce ewid. [...] obr. [...] zlokalizowany był budynek mieszkalny z zabudowaniami gospodarczymi, utrzymywany i wykorzystywany wraz z całą działką ewid. [...] obr. [...], jako działka siedliskowa (zabudowania siedliskowe) przez A. M. oraz jej męża; b) TPN, idąc na rękę dotychczasowym właścicielom, wyraził zgodę, aby mieszkali oni w budynku zlokalizowanym na przedmiotowej działce do ich śmierci lub do technicznej śmierci budynku. W związku z tym nie były podejmowane działania związane z przystosowaniem budynku i całej działki do celów parku i rozbiórki, by umożliwić spokojną egzystencję państwu M. . Po śmierci P. M. , która nastąpiła w roku 1986, rozebrano budynek mieszkalny. W 1993 r. zgłoszono zamiar rozbiórki budynku gospodarczego; c) w świetle zeznań świadków (W. T. oraz J. G. ), A. M. na starość opiekowała się M. O. i S. O.; d) pomiędzy 1994 r. a 15 września 1999 r., istniejący na działce [...] obr. [...], budynek został rozebrany, a część obszaru nieruchomości służyła jako skład drewna; e) "po rozbiórce na nieruchomości składowane było drewno i drewno to znajdowało się pod dozorem(...). Nieruchomość ta nigdy nie była ogrodzona ani oznaczona w jakiś specjalny sposób wskazujący na własność TPN. (...) Teren ten traktowany jako skład drewna był terenem traktowanym jako "złożyć, zabrać i wyjeżdżać" gdyż zrywał kto inny a zabierał kto inny. Poza składowaniem drewna na nieruchomości nie było prowadzonych czynności pielęgnacyjnych, a w ramach składowania nie było prowadzonych prac utwardzających, drewno było składowane na legarach i ładowane z legarów (...) do 2008 – do roku tego nieruchomość była wykorzystywana jako skład drewna, z tym że drewno to było pochodzenia przygodnego, nie zaś z zabiegów pielęgnacyjnych. Pozostałe zabiegi pielęgnacyjne mogły polegać na wykaszaniu trawy, ale przedmiotowy teren nie był objęty planem koszenia (...). W ramach ochrony częściowej nieruchomości położonych w granicach TPN nie praktykowano oznaczania każdorazowej nieruchomości specjalnymi tablicami informacyjnymi. Podleganie ochronie wynikało z samego położenia nieruchomości w granicach parku narodowego". 14) W oparciu o odpis zwykły księgi wieczystej [...], ustalono, iż w chwili obecnej w Dziale I, figuruje nieruchomość oznaczona m. in.: jako działki ewid. [...] obr. [...]. W Dziale II w/w księgi wieczystej, jako właściciel figuruje Skarb Państwa – Tatrzański Park Narodowy.

W konkluzji organ I instancji stwierdził, że na nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. [...] obr. [...] o pow.: 0,1794 ha, w terminie określonym w art. 137 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147), nie rozpoczęto żadnych prac mogących zmierzać do realizacji celu wynikającego z w/w umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r., Rep Nr [...], t.j. realizacji uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, poprzez urządzenie na nieruchomości składu drewna, pozyskiwanego z okolicznego obszaru Tatrzańskiego Parku Narodowego. Organ podkreślił, że działka ewid. [...] obr. [...] weszła w granice administracyjne Tatrzańskiego Parku Narodowego dopiero w o oparciu o zapisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2003 r., w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 2003 r., Nr 65, poz. 599). Do tego czasu nieruchomość stanowiła wprawdzie własność Skarbu Państwa, ale pozostającą poza granicami administracyjnymi TPN. W tym kontekście organ zwrócił też uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt: P 38/11. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ przedstawił okoliczności relewantne z puntu widzenia zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania.

Odwołanie od powyższej decyzji Starosty Tatrzańskiego złożył Tatrzański Park Narodowy w Zakopanem. Na skutek tegoż odwołania Wojewoda Małopolski wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 19 września 2018 r., którą utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 479/15, poczynione przez organ I instancji ustalenia faktyczne i wskazał w szczególności, że niewątpliwie w przedmiotowej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości: działka nr [...], obr. [...] została wywłaszczona, wniosek o zwrot złożył poprzedni właściciel nieruchomości.

Dokonawszy analizy zebranego materiału dowodowego, Wojewoda Małopolski podzielił stanowisko organu I instancji, że nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Organ odwoławczy przytoczył ustalenia organu I instancji, że celem wywłaszczenia nieruchomości zgodnie z umową sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r., Rep. A nr [...], było uregulowanie stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego (...) dla Tatrzańskiego Parku Narodowego zgodnie z postanowieniami uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r., w tym urządzenie na nieruchomości składu drewna pozyskiwanego z obszaru TPN. Powyższe organ I instancji ustalił na podstawie umowy sprzedaży, pisma TPN z 31 grudnia 2015 r., pisma Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska Głównego Konserwatora Przyrody z dnia 11 października 2000 r., zeznań świadków: W. T., J. G. i W. K. , zdjęć lotniczych z lat: 1977, 1994, 1999 i 2003. Organ podkreślił, że jak wynika z pisma TPN z 12 lutego 2014 r., Plan urządzenia gospodarstwa rezerwatowego TPN obejmujący okres od 1975 do 31 grudnia 1984 r. nie obejmował przedmiotowej działki.

Na podstawie wyżej wskazanych dowodów, jak również m. in. umowy najmu z dnia [...] stycznia 1979 r. zawartej przez TPN z A. M., aktu jej zgonu, pism TPN z dnia 31 grudnia 2015 r. i z dnia 17 lutego 2017 r. oraz opracowania geodezyjno-prawnego dotyczącego działki nr [...], obr. [...] – organ określił jak była zagospodarowana nieruchomość po wywłaszczaniu. Od [...] stycznia 1979 r. do śmierci A. M. w 1986 r. na nieruchomości znajdował się budynek, w którym wyżej wymieniona mieszkała. TPN w piśmie z dnia 31 grudnia 2015 r. wyjaśnił, że budynek ten był przeznaczony do wyburzenia, ale ze względu na protesty wynajmującej, odstąpiono od powyższego do czasu jej śmierci, zaś w 1993 roku zgłoszono budynek do rozbiórki. Ze zdjęcia lotniczego z 1977 r. wynika, że na nieruchomości znajdował się budynek, który na zdjęciu z 1994 r. nie jest już widoczny, zaś na działce znajduje się opisywany przez świadków skład drewna. Zdjęcie z 1999 r. również wskazuje na składowanie na nieruchomości jakichś materiałów. Na zdjęciu z 2003 r. nieruchomość stanowi teren zielony. Przedmiotowe zagospodarowanie nieruchomości potwierdzały również zeznania świadków: W. T. i J. G. (na których znaczenie zwrócił uwagę WSA w Krakowie w wyroku z dnia 29 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 497/15), z których wynika, że od momentu zagospodarowania nieruchomości do momentu rozbiórki budynku, Tatrzański Park Narodowy nie wykonywał żadnych prac na tym terenie. Nieruchomość wywłaszczona była wykorzystywana przez A. M. jako działka siedliskowa i przez nią utrzymywana, aż do jej śmierci. Powyższe potwierdza również znajdująca się w aktach sprawy umowa najmu mieszkania w przedmiotowym budynku zawarta przez Tatrzański Park Narodowy z A. M. w dniu [...] stycznia 1979 r. dożywotnio (zaledwie miesiąc po nabyciu działki nr [...], obr. [...] przez Skarb Państwa umową sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r.). Jak wynika z aktu zgonu, A. M. zmarła [...] 1986 r.

Wojewoda Małopolski zauważył, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji przesłuchał również W. K. , który w latach 1970 – 2008 był leśniczym na tym terenie. Zeznania te stanowią istotny dowód na okoliczność, jakie działania na nieruchomości podejmował Tatrzański Park Narodowy. Z przedmiotowych zeznań wynika, że w 1978 r. świadek był pismem poinformowany przez TPN, że przedmiotowa działka została wywłaszczona na rzecz TPN do obwodu ochronnego o nazwie [...] potem – [...]. Początkowo budynek znajdujący się na działce był zamieszkany. Potem niszczał i zanim go wyburzono, część działki była wykorzystywana na skład drewna. Po wyburzeniu budynku TPN wyrównał plac. Potem na działce dalej składowano drewno, które dozorował świadek. "Teren ten traktowany jako skład drewna był terenem traktowanym jako: "złożyć, zabrać i wyjeżdżać" gdyż zrywał kto inny a zabierał kto inny". Do 2008 r. nieruchomość była wykorzystywana jako skład drewna, które sprzedawał TPN. Podkreślił, że drewno nie pochodziło z zabiegów pielęgnacyjnych, a TPN w związku z jego składowaniem nie utwardzał terenu. Wyjaśnił, że zabiegi pielęgnacyjne w ramach ochrony przyrody mogą polegać na koszeniu trawy, ale ten teren nie był objęty planem koszenia, zaś jego jako leśniczego obowiązywał operat urządzeniowy, zgodnie z którym na nieruchomości nie mógł dokonywać żadnych zmian. Nieruchomość nie była ogrodzona, ale oznaczona granicznikami, a około 2000 r. na nieruchomości zamieszczono tablicę informacyjną z oznaczeniem TPN, przy czym świadek stwierdził, że podleganie ochronie częściowej nieruchomości wynika z samego położenia nieruchomości w granicach punktu obwodowego. Organ odwoławczy zaznaczył w tym kontekście, że nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym podniesiony przez pełnomocnika TPN zarzut, że organ I instancji nie ustalił stanu zagospodarowania nieruchomości po 1986/88. Wyżej opisane dowody przeczą temu twierdzeniu. Na podstawie pozyskanego w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania "Opracowania geodezyjno-prawnego dotyczącego działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...] sporządzonego przez geodetę uprawnionego J. B., w którym ww. naniósł na mapę ewidencyjną granice Tatrzańskiego Parku Narodowego określone w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.10.1954 r. w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz pisma TPN z dnia 17 lutego 2017 r., organ I instancji ustalił, że działka w dacie wywłaszczenia położona była poza granicami TPN, a następnie dopiero w 2003 r. znalazła się w jego granicach w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Organ odwoławczy podkreślił, że kwestia ta zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 497/15, ma determinujące znaczenie dla oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość była zbędna "na jakikolwiek cel publiczny związany z realizacją uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, w tym również na cel urządzenia na nieruchomości składu drewna". Organ I instancji zwrócił również uwagę, że takie stanowisko potwierdza również uzasadnienie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 14 sierpnia 2015 r. znak: [...] dotyczącej nieruchomości położonej w [...], w której Wojewoda Małopolski stwierdził nieważności decyzji o wywłaszczeniu tej nieruchomości, z uwagi na to, że w dacie jej wywłaszczenia nieruchomość znajdowała się poza granicami Tatrzańskiego Parku Narodowego. Na podstawie ww. dowodów organ I instancji uznał także, że "na nieruchomości (...) nie rozpoczęto żadnych prac mających zmierzać do realizacji celu wynikającego z w/w umowy z dnia [...] listopada 1978 r. Rep. Nr [...] tj. realizacji uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, poprzez urządzenie na nieruchomości składu drewna, pozyskiwanego z okolicznego obszaru Tatrzańskiego Parku Narodowego".

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów tj. niezbadania przez organ I instancji na podstawie opinii biegłego, ewentualnie opinii organów lub organizacji zajmujących się ochroną przyrody celu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa (w tym przyczyn i przebiegu akcji wywłaszczeniowej w rejonie [...] oraz wydania i realizacji uchwały Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania własności na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego) – organ odwoławczy wskazał, że nie jest zadaniem organu rozpatrującego wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości analizowanie motywów uchwalania przepisów uchwały z dnia 8 grudnia 1960 r. Z treści ww. uchwały jednoznacznie wynika bowiem, że dotyczyła ona jedynie nieruchomości wchodzących w obszar TPN. Przyczyną wywłaszczenia nieruchomości "prywatnych" lub "współwłasności góralskich" na podstawie uchwały Rady Ministrów Nr 415/60 z dnia 8 grudnia 1960 r. była bowiem, jak wskazuje się w dostępnej w systemie internetowym literaturze, konieczność uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego w celu umożliwienia Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu realizowania na nieruchomościach znajdujących się w granicach parku, a dotychczas stanowiących własność prywatną zadań, wynikających z przepisów rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30.10.1954 r. w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego. Nabycie prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa umożliwiało bowiem wykonywanie przez TPN tych czynności bez kolizji z interesem prywatnych właścicieli nieruchomości. Ponadto umożliwiało likwidację działalności rolnej i hodowlanej na tych nieruchomościach. Takie okoliczności uchwalenia ww. uchwały i wywłaszczeń nieruchomości przedstawiono w opracowaniu "Konflikt Społeczny na tle własności gruntów w Tatrzańskim Parku Narodowym", Acta Universitatis Lodziensis 8, Wioletta Kucina 2007 (str. 191-192); "Ciągły rozwój osadnictwa na terenie Podhala oraz towarzyszący mu nieustanny wzrost liczby turystów, przyczyniały się do powolnej degradacji obszarów cennych przyrodniczo. Ogromne spustoszenie na terenie Tatr spowodowała dodatkowo II wojna światowa oraz niekontrolowany, niezwykle intensywny wypas owiec. W celu zahamowania niekorzystnych tendencji już w 1938 r. Komisja Organizacyjna Parku Narodowego, na czele z prof. dr. hab. Władysławem Szaferem, złożyła w Sejmie projekt utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego. Projekt ten jednak nie został zrealizowany. Spośród wielu propozycji i postulatów w nim zawartych urzeczywistniono tylko jeden, ale o znaczeniu priorytetowym dla rejonu Podhala. Podjęto decyzję o utworzeniu podległego Ministerstwu Leśnictwa i Dyrekcji Lasów Państwowych rezerwatu przyrody. Rezerwat ten utworzony został ostatecznie w roku 1947 i obejmował swym zasięgiem 8000 ha lasów państwowych Tatr i Podhala. W wyniku starań wielu środowisk naukowych, z zamiarem uchronienia Tatr przed całkowitą dewastacją, 30 października 1954 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę o utworzeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego. W jego skład włączono obszary rezerwatu przyrody oraz inne, należące do Skarbu Państwa, a także stanowiące własność indywidualną czy współwłasność góralską. W celu regulacji niejasnej struktury własności gruntów ziem TPN, 8 grudnia 1960 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę "w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego". Zgodnie z założeniami, prace miały zakończyć się do końca 1965 r., ale, ze względu na trudności wynikające z zawiłości hipotecznych, ostatnie orzeczenie nt. regulacji gruntów TPN nastąpiło dopiero w roku 1978. Uchwała ta była podstawą prawną do rozpoczęcia przejmowania przez Skarb Państwa (w drodze wywłaszczeń) tatrzańskich ziem. Akcją objęcia zostali wszyscy prywatni właściciele, których ziemie znalazły się w 1954 r. w granicach TPN. Podobnie przedmiotowe zagadnienie przedstawiono w Planie Ochrony Tatrzańskiego Parku Narodowego "Synteza (Podsumowanie) Dokumentacji do projektu planu ochrony Tatrzańskiego Parku Narodowego uwzględniającego zakres planu ochrony obszaru Natura 2000 Tatry", Kraków 2014 r., sporządzonym przez K. sp. z o.o. (str. 16-17): "21 lipca 1947 roku Minister Leśnictwa wydał zarządzenie o likwidacji Nadleśnictwa Zakopane, tworząc jednocześnie samodzielną jednostkę organizacyjną pod nazwą "Tatrzański Park Narodowy", wchodzący w skład Rejonu Lasów Państwowych w Zakopanem. W tym czasie wystąpiło także maksymalne nasilenie wypasu w Tatrach. W 1947 r. liczba wypasanych owiec wyniosła ok. 30 tys. Zniszczenia tatrzańskiej przyrody były na tyle duże, że podjęto natychmiastową decyzję o ograniczeniu pasterstwa. Część owiec przeniesiono w okolice Szczawnicy, część w nowo powstałe tereny pasterskie w powiecie Gorlickim i Nowosądeckim, a po 1956 r. także w Bieszczady. W związku z dobrowolnością tzw. "Wielkiego Redyku" przeniesienie owiec nie rozwiązało problemu nadmiernego wypasu w Tatrach. 30 października 1954 roku Rozporządzeniem Rady Ministrów cały obszar Polskich Tatr obejmujący: lasy państwowe, lasy wspólnoty siedmiu gromad, współwłasności i grunty PTTK został uznany za Tatrzański Park Narodowy (około 21 400 ha). W skład Parku weszły również ówczesne leśnictwa Poronin i Bukowina z Nadleśnictwa Nowy Targ. Istnienie licznych hal i polan w obrębie TPN, na których prowadzono intensywny wypas owiec powodowało oprócz znacznych zmian w szacie roślinnej, także nasilenie procesu erozji gleb. Utworzenie TPN nie rozwiązało problemu związanego z nadmiernym wypasem. Liczba owiec wypasanych w TPN wahała się od 8,6 tys. w roku 1954 do 4,7 tys. w roku 1964, przy pojemności szacowanej na ok. 7 tys. owiec, uwzględniając wszystkie tereny przeznaczone do wypasu, łącznie z obszarem hal powyżej górnej granicy lasu. Dyrekcja TPN i prywatni właściciele nie doszli do polubownego porozumienia w sprawie wykupu lub wymiany gruntów nieleśnych. W związku z tym 8 grudnia 1960 roku Rada Ministrów powzięła uchwałę nr 415/60 w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie TPN. Jej realizacja natrafiła na wiele utrudnień, stąd okres wykupu i wywłaszczania wydłużył się z założonych 5 do 15 lat. Zasadniczo kwestia ta do dziś nie została całkowicie rozwiązana. Proces wywłaszczeń i ograniczenie pasterstwa w Tatrach spowodowało protesty miejscowej ludności. W związku z tym w 1981 r. wraz ze zmianą rozporządzenia Rady Ministrów o utworzeniu TPN, Dyrektor Parku zyskał prawo zezwolenia na ograniczony wypas, tzw. "wypas kulturowy" na polanach zlokalizowanych poza strefą ochrony ścisłej". W świetle powyższego organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego się, że celem wywłaszczenia była ochrony przyrody na terenach znajdujących się w strefie buforowej pomiędzy ówczesnymi granicami TPN a terenem zabudowanym. W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowa nieruchomość będąca poza granicami TPN w dacie zawarcia umowy sprzedaży aż do 2003 r. (jak wynika z pisma TPN – dopiero zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego ww. nieruchomość znalazła się w granicach TPN) była zbędna na cele częściowej ochrony przyrody nieruchomości znajdujących się w granicach Tatrzańskiego Parku Narodowego. Fakt ten potwierdzają również zeznania leśniczego, który stwierdził, że TPN poinformował go o włączeniu tego terenu do obwodu ochronnego dopiero w 1978 r. po nabyciu nieruchomości.

Organ odwoławczy nie podzielił natomiast stanowiska organu I instancji, że podstawowym celem wywłaszczenia nieruchomości było urządzenie na nieruchomości składu drewna, gdyż jak wynika z pisma TPN z 31 grudnia 2015 r. i zeznań leśniczego była ona objęta ochroną częściową. Na nieruchomości po 1986 roku było też na niej składowane drewno, niemniej jednak podejmowane przez TPN czynności, które opisują zeznania leśniczego W. K. , podobnie jak i zeznania innych świadków, były podejmowane na nieruchomości dopiero po śmierci A. M., tj. po ok. 1986 r. (tj.: rozbiórka budynku, prowadzenie składu drewna) i stanowiły zwykłe czynności zarządcze TPN. Leśniczy zeznał, że znajdujące się na działce drewno nie pochodziło z zabiegów pielęgnacyjnych, jak również, że zgodnie z operatem urządzeniowym nie był zobowiązany do wykonywania czynności pielęgnacyjnych na nieruchomości. W piśmie z dnia 30 grudnia 2015 r. TPN wyjaśnił, że nieruchomość znajdowała się w obwodzie 38, który był objęty ochronną czynną, z którą wiązało się przeprowadzanie zabiegów ochronnych i pielęgnacyjnych drzewostanu, stąd też konieczne było wskazanie miejsca składowania drewna pochodzącego z tych zabiegów. Jednak na okoliczność potwierdzenia, że na tej nieruchomości prowadzona była tego rodzaju działalność TPN nie przedstawił żadnych dokumentów. Plan urządzenia gospodarstwa rezerwatowego TPN na okres od 1975 do 1984 r. nie obejmował tej nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, z powyższego wynika, że na przedmiotowej nieruchomości nie prowadzono czynności związanych z ochroną czynną przyrody od 1978 r. aż do 2008 r. (do tego roku tym terenem zajmował się zeznający leśniczy).

Organ odwoławczy podzielił zatem mające kluczowe znaczenie stanowisko organu I instancji, że przedmiotowa działka była zbędna na jakikolwiek cel wywłaszczenia związany z ochroną przyrody terenów położonych w granicach TPN już w dacie zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Ze zgromadzonego materiału wynika – zdaniem organu odwoławczego – że nie były prowadzone na nieruchomości działania związane z czynną ochroną przyrody, lecz obowiązywały na niej od 1978 r. jedynie rozmaite ograniczenia związane z przepisami dotyczącymi ochrony przyrody zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dnia 7 kwietnia 1949 r. Objęcie nieruchomości przepisami ochrony przyrody nie wykluczało natomiast własności osób trzecich w obrębie obszarów chronionych, lecz powodowało pewne ograniczenia w zarządzaniu tą nieruchomością przez osoby trzecie (w tym m.in. art. 25-27). Od roku 2003 r. nieruchomości wywłaszczonej dotyczyły przepisy wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie nadania statutu Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu z dnia 2 lipca 2003 r. i ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r., a obecnie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. (art. 15). Jeżeli celem wywłaszczenia tej nieruchomości była ochrona przyrody nieruchomości znajdujących się w obrębie obszaru TPN wyznaczonego w 1954 r., to wobec stwierdzenia, że nieruchomość ta w dacie wywłaszczenia była poza tym obszarem, bez znaczenia jest już, że w obszarze TPN znalazła się ona w 2003 r., co zdaniem pełnomocnika wobec następczego włączenia nieruchomości do parku narodowego oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 lutego 2014 r., powinno potwierdzać jej niezbędność na cel wywłaszczenia.

Odnosząc się do podniesionych przez odwołującego się zarzutów dotyczących pominięcia przez organ I instancji rzeczywistego celu wywłaszczenia, jakim była ochrona przyrody tatrzańskiej przed jej zniszczeniem i objęciem ochroną wynikającą z władztwa państwowego nad otuliną, a następnie częścią Tatrzańskiego Parku zauważyć należy, że tak określony cel wywłaszczenia pozwalałby na uznanie za niezbędne na cel wywłaszczenia nieruchomości, które z naruszeniem rozporządzenia z 1954 r. o utworzeniu TPN i uchwały z 1960 r. przejęto na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie organu odwoławczego w omawianej sprawie wywłaszczenie nieruchomości z naruszeniem prawa (które zdaniem pełnomocnika mogłoby być jedynie przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności umowy) jest ściśle związane z jej zbędnością na cel wywłaszczenia. Skoro bowiem planowano wywłaszczyć nieruchomości znajdujące się w obrębie parku, to tylko tych nieruchomości dotyczył cel ich wywłaszczenia, czyli ochrona przyrody w obrębie parku. Otulina TPN jest sukcesywnie poszerzana i obejmuje coraz większy teren, a znajdujące się w tym obszarze nieruchomości nie zawsze są nabywane na rzecz TPN, lecz często stanowią własność prywatną. Natomiast jedynie gospodarowanie tymi terenami przez ich właścicieli jest ograniczone przepisami dotyczącymi ochrony przyrody. Fakt doprecyzowania granic TPN w 2003 r. wynika zatem z późniejszego poszerzania terenu TPN, który w tym roku stanowił już własność TPN wskutek wcześniejszego nabycia tych nieruchomości przez TPN. Obecnie natomiast konieczność zapewnienia ochrony przyrodzie parku narodowego nie musi się wiązać z pozbawianiem właścicieli nieruchomości ich własności, choć zawsze TPN może nabyć prawo własności nieruchomości, gdy uzna to za konieczne w drodze umowy cywilnej. W Planie Ochrony Tatrzańskiego Parku Narodowego "Synteza (Podsumowanie) Dokumentacji do projektu planu ochrony Tatrzańskiego Parku Narodowego uwzględniającego zakres planu ochrony obszaru Natura 2000 Tatry ", Kraków 2014 r., sporządzonym przez K. sp. z o.o. (str. 18) podsumowanie stanu prawnego nieruchomości znajdujących się w obszarze TPN – stwierdzono, że "Pod względem własności największy udział w TPN posiada Skarb Państwa, jest właścicielem niemal 70% powierzchni (razem z gruntami pozostającymi współwłasności jest to ponad 86% powierzchni niezredukowanej Parku). Największym współwłaścicielem jest Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Posiada ono współudział w 3 893,8310 ha powierzchni TPN. Obszar PTTK zredukowany jego udziałem wynosi 1 120,3597 ha. Drugim co do wielkości właścicielem jest Wspólnota [...]; posiada ona niecałe 11 % powierzchni Parku. W rękach pozostałych właścicieli (bez współwłasności ze Skarbem Państwa TPN) znajduje się 2,5 % powierzchni gruntów TPN."

Organ odwoławczy podkreślił, że brak jest w przepisach o ochronie przyrody zakazu zbywania na rzecz osób trzecich nieruchomości znajdujących się w obrębie parku narodowego. Jak wynika z przepisu art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o ochronie przyrody, TPN przysługuje jedynie prawo pierwokupu nieruchomości. Prawo pierwokupu może być wykonane w terminie miesiąca od dnia otrzymania przez dyrektora parku narodowego zawiadomienia o treści umowy sprzedaży (art. 5a ww. ustawy). Ponadto art. 10 i n. ustawy dopuszczają rozporządzanie nieruchomością przez park narodowy na rzecz osób trzecich w drodze umowy sprzedaży, umowy zamiany, darowizny, użyczenia, najmu, służebności drogi koniecznej, przechodu. W związku z tym organ orzekający w sprawie zwrotu nieruchomości w przypadku uznania jej za zbędną na cel wywłaszczenia powinien orzec o jej zwrocie na rzecz byłego właściciela, który tym samym nabędzie prawo własności tej nieruchomości. Prawo właściciela do takiej nieruchomości będzie ograniczone przepisami o ochronie przyrody i nie będzie on mógł swobodnie dysponować tą nieruchomością.

Odnosząc się do wad decyzji Starosty Tatrzańskiego związanych z konstrukcją jej uzasadnienia i wewnętrznymi sprzecznościami, organ odwoławczy uznał za wystarczające sanowanie tych braków decyzją drugoinstancyjną. Podstawowy wniosek jaki wysnuł organ I instancji ze zgromadzonego materiału dowodowego, na podstawie którego ustalił stan faktyczny sprawy i jego subsumcję pod normę przepisu art. 137 u.g.n. z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lutego 2014 r. i zapadłego wcześniej w tej samej sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 497/15, jest zgodny z ustaleniami organu odwoławczego.

Odnosząc się do kwestii obowiązku zwrotu przez osobę, na rzecz której zwracana jest wywłaszczona nieruchomość, odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 140 ust. 1 u.g.n. M. O. jest zobowiązana zwrócić zwaloryzowane odszkodowanie ustalone z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Stosownie bowiem do art. 140 ust. 1 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Jak wynika z umowy sprzedaży Skarb Państwa nabył tę nieruchomość wraz ze znajdującymi się na niej składnikami budowlanymi i roślinnymi za kwotę w wysokości: 183 753 zł. Jak wynika z umowy wartość gruntu była w niej określona na kwotę: 897 zł. Tym samym jedynie tę zwaloryzowaną wysokość odszkodowania – jako odszkodowanie za nieruchomość jest zobowiązany zwrócić poprzedni właściciel. Znajdujące się na nieruchomości składniki budowlane i roślinne, stanowiące własność M. O. w dacie zawarcia umowy sprzedaży zostały przez nią utracone. Powyższa kwestia była już przedmiotem poprzedniej decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 17 marca 2015 r. Operat szacunkowy wartości nieruchomości zleca się w tych przypadkach, gdy wartość zwracanego odszkodowania może przekroczyć połowę aktualnej wartości tej nieruchomości. Stosownie bowiem do art. 140 ust. 2 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Natomiast biorąc pod uwagę wielkości powierzchni nieruchomości – 0,1794 ha i ciągły wzrost wartości nieruchomości od lat 70-tych, zbędne jest w tym przypadku zlecanie sporządzenia operatu szacunkowego.

Pismem z dnia 23 października 2018 r. skargę na powyższą decyzję Wojewody Małopolskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Tatrzański Park Narodowy.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, a to: 1) naruszenie art. 105 § 1 w zw. z art. 16 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez brak umorzenia postępowania oraz merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie zaskarżonej decyzji w warunkach nieważności, podczas gdy organ II instancji powinien był uchylić decyzję Starosty i umorzyć postępowanie z uwagi na okoliczność, że postępowanie dotyczyło tej samej sprawy, która została zakończona ostateczna decyzją o odmowie zwrotu, tj. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia 25 lipca 1994 r., znak: [...] o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawcy nieruchomości, a to w szczególności z uwagi na okoliczność braku zmiany stanu normatywnego pomiędzy stanem prawnym będącym podstawą wydania przywołanego orzeczenia a stanem prawnym, wedle którego powinna być oceniana niniejsza sprawa, co potwierdza aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wydawane po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 roku, I P 38/11 (OTK-A 2014/3/31, Dz.U.2014/376), które znalazło odzwierciedlenie m.in. w wyrokach NSA: z dnia 20 października 2017 r., I OSK 3476/15; z dnia 11 lipca 2017 r., I OSK 2700/15; 2) naruszenie art. 153 w zw. z art. 151 p.p.s.a. (w związku z wyrokiem tut. Sądu z dnia 29 czerwca 2015 r., II SA/Kr 497/15, oddalającym skargę na poprzednio wydaną w sprawie decyzję kasacyjną organu II instancji) poprzez błędne zastosowanie przywołanych przepisów, skutkujące: a) uznaniem przez organ II instancji, że z wyroku WSA z 2015 r. wynikają wiążące wskazania co do dalszego postępowania w sprawie, a ponadto b) uznaniem, że z wyroku WSA z 2015 r wynika, iż (a) brak położenia nieruchomości w granicach TPN w chwili wywłaszczenia skutkuje obowiązkiem zwrotu nieruchomości, a dodatkowo (b) iż dla sprawy relewantny jest wyłącznie stan zagospodarowania Nieruchomości w latach 1978-1988, oraz c) brakiem zbadania innych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z powołaniem się na rzekome związanie wyrokiem WSA z 2015 r. – podczas gdy: a) wyrok WSA z 2015 r. – jako wyrok utrzymujący z mocy poprzednią, kasacyjną decyzję organu II instancji – nie zawierał i nie mógł zawierać wiążących wskazań co do dalszego postępowania; a nadto b) wyrok WSA z 2015 r. nie zawierał treści, które przypisuje mu organ II instancji i nie przesądzał merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, oraz c) okoliczność wydania wyroku WSA z 2015 r. oraz treść uzasadnienia nie zwalniały organu II instancji od przeprowadzenia pełnego postępowania odwoławczego, co zresztą wynika wprost z jego treści; 3) naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 7 oraz art. 75, art. 77 § 1 i art. art. 80 k.p.a., tj. zaniechania, względnie błędnego ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy poprzez: a) zaniechanie jakiejkolwiek weryfikacji legitymacji uczestnika do złożenia wniosku i dowolne, nie wynikające z akt sprawy, przyjęcie, że uczestnik jest poprzednim właścicielem nieruchomości, jak też zaniechanie ustalenia okoliczności stosunków własnościowych nieruchomości w chwili wywłaszczenia, jak również braku odniesienia się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty; b) zaniechanie ustalenia celu wywłaszczenia nieruchomości i uznanie, że w okolicznościach sprawy nie jest to konieczne, podczas gdy ustalenie takie jest fundamentalnym zagadnieniem wstępnym dla możliwości orzekania o zbędności wywłaszczenia w trybie art. 136 i n. u.g.n. i brak takiego ustalenia uniemożliwia wydania merytorycznej decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; c) jednoczesne błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie i przedstawionego w zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty wynika jednoznacznie, że cel w postaci ochrony przyrody (przed jej postępującym niszczeniem) oraz uregulowania kwestii własnościowych na potrzeby TPN (objęciem ochrona wynikającą z władztwa państwowego nad otulina a następnie częścią Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz celów określonych w uchwale Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania własności na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego), powiązany ze statutowymi celami TPN oraz funkcją ochrony przyrody został zrealizowany w odniesieniu do Nieruchomości, co przejawiało się w szczególności w pominięciu tego, że: (i) nieruchomość była niezbędna dla ochrony przyrody – ochrony terenu Tatrzańskiego Parku Narodowego jako część obszaru położonego bezpośrednio przy ówczesnych granicach TPN celem zapobieżenia antropopresji i procesowi degradacji obszarów poddanych ścisłej ochronie oraz celem stworzenia obszaru buforowego pomiędzy obszarem zagospodarowanym a obszarem ściśle chronionym; (ii) samo nabycie nieruchomości dla potrzeb poszerzenia granic parku narodowego stanowiło uzasadnioną przyczynę wywłaszczenia nieruchomości, zaś do realizacji tego celu niewątpliwie doszło przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości; (iii) nieruchomość ujęta była w uchwale Rady Ministrów nr 415/600 z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania własności na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego jako przeznaczona na cele wywłaszczenia na potrzeby ochrony przyrody tatrzańskiej, zaś nabycie Nieruchomości realizowało cele określone w tym akcie prawnym, którego doniosłości i mocy prawnej Organ II instancji w ogóle nie badał; (iv) w przypadku celu wywłaszczenia w postaci ochrony przyrody i zachowania integralności przyrodniczej danego terenu nie jest konieczne dokonywanie przekształceń zagospodarowania nieruchomości, zaś w szczególności realizacja celu wywłaszczenia nie musi się przejawiać w jakichkolwiek działaniach wymagających uzyskanie pozwoleń administracyjnych, (v) pominięcie, że prowadzenie składu drewna na terenie nieruchomości może być formą realizacji celu publicznego związanego z potrzebami TPN i ochroną przyrody; d) przez uznanie, że dla sprawy znaczenie ma tylko stan rzeczy z 1978 r., a przez to zaniechanie uznania doniosłości działań prowadzonych w odniesieniu do nieruchomości po 1986/1988 roku, w tym całkowite pominięcie w badaniu okresu po 2008 r. (choć w świetle prawidłowej wykładni art. 216 w zw. z art. 136 i 137 u.g.n. organ był do tego zobowiązany), w tym w szczególności do chwili złożenia rozpoznawanego obecnie wniosku o zwrot nieruchomości, co oparte było na wadliwej wykładni przepisów dot. tzw. starych wywłaszczeń, a co spowodowało, że organ II instancji pominął przy rozstrzyganiu sprawy m.in.: (i) przekształcenie zagospodarowania terenu (w tym usuniecie zabudowań) i zmianę jego przeznaczenia – okresowo w części na potrzeby składu drewna pochodzącego z innych terenów TP, (ii) działalność prowadzoną przez Tatrzański Park Narodowy na terenie nieruchomości i całego kompleksu [...] przez cały okres do chwili złożenia przez uczestnika wniosku o zwrot – chociaż jakkolwiek materiał dowodowy zebrany w sprawie (aczkolwiek nadal zawierający istotne braki) wskazywał jednocześnie zarówno na taki cel wywłaszczenia, jak i jego realizację w miarodajnym dla oceny okresie, to okoliczności te jednoznacznie wskazywały na przystąpienie do realizacji i realizację celu wywłaszczenia oraz brak podstaw do zwrotu nieruchomości; wszystko to skutkowało błędnym przyjęciem przez organ II instancji, że nie mogło dojść i nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości, podczas gdy cel nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa został zrealizowany i nadal jest realizowany w zakresie i formach wskazanych bliżej poniżej w uzasadnieniu, które zostały wykazane w postępowaniu (mimo nadal występujących braków dowodowych w tym zakresie) i znane były organowi II instancji; 4) naruszenie art. 76 § 1 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 7 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia szczególnej mocy dowodowej dowodu z dokumentu urzędowego, a to ostatecznej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości tj. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia 25 lipca 1994 r., znak: [...], o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawcy nieruchomości, a w szczególności brak przyjęcia stanu faktycznego określonego w tej decyzji, która na zasadzie art 76 § 1 i art. 16 k.p.a. wiązała organ I instancji, a przez co organ I instancji mimo braku dokonania odmiennych ustaleń co do realizacji celu wywłaszczenia nie uwzględnił więżącego ustalenia dokonanego w przywołanej decyzji i orzekł o zwrocie nieruchomości, choć zastosowanie przepisów prawa prowadzić powinno do wydania orzeczenia o odmowie zwrotu nieruchomości; 5) naruszenie art. 7 oraz art. 75, art. 77 § 1 i art. art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie istotnym dla możliwości rozpoznania sprawy, w szczególności w zakresie niezbędnym do ustalenia: (i) możliwości realizacji przez Skarb Państwa/Tatrzański Park Narodowy celu wywłaszczenia (nabycia nieruchomości) w postaci ochrony przyrody również w odniesieniu do nieruchomości położonych poza granicami TPN oraz realizacji celu wywłaszczenia przez następcze włączenie do terenu TPN; (ii) wpływu położenia nieruchomości w bezpośrednim sąsiedztwie ówczesnych granic (otulinie) Tatrzańskiego Parku Narodowego na realizację celu ochrony przyrody oraz cele działalności TPN; (iii) zagadnienia precyzyjności określenia pierwotnych granic TPN oraz przyczyn wydania rozporządzenia dotyczącego granic TPN z 2003 r.; (iv) wpływu poszerzenia (sprostowania) granic TPN w 2003 r. i bezsprzeczne objęcie nią nieruchomości dla sprawy; (v) istniejących w chwili wydawania nabycia nieruchomości form ochrony przyrody oraz zadań i działań statutowych Tatrzańskiego Parku Narodowego w kontekście położenia oraz celu korzystania z nieruchomości; (vi) przyczyn nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze umowy i wywłaszczeniowego charakteru umowy; (vii) wpływu ewentualnego zwrotu nieruchomości na możliwość realizację celu ochrony przyrody przez Tatrzański Park Narodowy w odniesieniu do nieruchomości oraz gruntów wchodzących w skład [...] – co doprowadziło do tego, że zaskarżona decyzja wydana została mimo braku ustalenia wszystkich okoliczności niezbędnych dla oceny spełnienia przesłanek stwierdzenia zwrotu nieruchomości, a tym samym w sytuacji, gdy organ nie dysponował odpowiednią wiedzą i materiałem dowodowym dla wydania rozstrzygnięcia; 6) naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz 75 i 77 § 1 k.p.a., poprzez brak powołania dowodu z opinii biegłego oraz brak zwrócenia się o opinię organów lub organizacji zajmujących się ochrona przyrody, w szczególności tatrzańskiej, na okoliczności, dotyczące: (i) celu nabycia Nieruchomości przez Skarb Państwa (w tym przyczyn i przebiegu akcji wywłaszczeniowej w rejonie [...] oraz wydania i realizacji uchwały Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania własności na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego); (ii) sposobu zagospodarowania nieruchomości od chwili jej nabycia do chwili obecnej; (iii) form ochrony przyrody oraz zadań i działań statutowych Tatrzańskiego Parku Narodowego (w tym również obecnych) w kontekście położenia oraz celu korzystania z nieruchomości; (iv) wpływu zwrotu nieruchomości na realizację funkcji ochrony przyrody przez Tatrzański Park Narodowy – podczas gdy okoliczności tych organ I instancji nie był w stanie ustalić na podstawie innych dowodów (co zresztą przyznano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której oparto się w odniesieniu do części powyższych zagadnień publikacjami z sieci Internet, chociaż niewątpliwie zagadnienia objęte publikacją wymagają wiedzy specjalnej), a jednocześnie były one niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy; 7) naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez należytego uzasadnienia, co prowadzi do wniosku, że organ II instancji w takim zakresie nie dokonał pełnego ustalania stanu prawnego i faktycznego sprawy naruszając art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez: a) brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego; b) brak pełnego wyjaśnienia, które spośród zaskarżonych odwołaniem argumentów organu I instancji zawartych w uzasadnieniu decyzji I instancji uznano za zasadne, a które uznane zostały za niezasadne – co doprowadziło do tego, że zaskarżona decyzja zawiera wady, które uniemożliwiają lub nadmiernie utrudniają jej sądową kontrolę, pozbawiając stronę prawa do rozpoznania sprawy w pełnym postępowaniu w dwóch instancjach administracyjnych, jak również jednoznacznie wskazują, że zaniechano ustalenia okoliczności istotnych dla ustalenia spełnienia przesłanek odmowy udzielenia pozwolenia na budowę;

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji również naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: 1) art. 216 w zw. z art. 136 i n. ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich zastosowanie oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 224, poz. 1337) poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało orzeczeniem o zwrocie nieruchomości, podczas gdy nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej - tj. odrębnej od Skarbu Państwa osoby prawnej, a tym samym przywołane przepisy u.g.n. o zwrocie nieruchomości nie znajdują zastosowania, a organ I instancji powinien był odmówić zwrotu nieruchomości (względnie umorzyć postępowanie); 2) art. 216 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię, co skutkowało zastosowaniem do oceny do nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa terminów realizacji celów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., podczas gdy do tzw. starych wywłaszczeń (przypadków określonych w art. 216 u.g.n., takich jak przedmiotowa sprawa) przepisy art. 136 i n. u.g.n. stosuje się wyłącznie odpowiednio, co oznacza m.in. że cel wywłaszczenia mógł być realizowany oraz zrealizowany również po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. - aż do dnia złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, która to wykładnia znalazła wiążące umocowanie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 roku, I P 38/11 (OTK-A 2014/3/31, Dz. U. 2014/376) i jest niekwestionowana w orzecznictwie sądów administracyjnych; 3) art. 216 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez organ II instancji, że skoro - w ocenie organu II instancji - cel wywłaszczenia był niemożliwy lub nie istniał, to należy dokonać zwrotu nieruchomości, podczas gdy nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie bez uprzedniej identyfikacji celu wywłaszczenia i określeniu, że cel ten nie został zrealizowany, zaś stwierdzenie rzekomej bezprawności wywłaszczenia (bezprawnego działania państwa) oraz zwrot wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na jej zbędność dla celu wywłaszczenia to dwie całkowicie odrębne instytucje prawne, które wzajemnie się wyłączają, w szczególności w przypadku, gdy podstawą wywłaszczenia była umowa; 4) art. 216 w zw. z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez uznanie, że wyłącznie istotne znaczenie dla sprawy miał fakt położenia nieruchomości poza pierwotnymi granicami Parku, zaś włączenie nieruchomości w granice Tatrzańskiego Parku Narodowego w 2003 roku pozostaje nieistotne dla sprawy, podczas gdy (i) cel wywłaszczenia nie był w żaden sposób związany z koniecznością położenia nieruchomości w granicach Parku (ii) objęcie nieruchomości granicami Parku miało to miejsce bezspornie przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości, a jednocześnie spowodowało realizację jednego z celów wywłaszczenia mieszczących się w zakresie ochrony przyrody; 5) art. 2 w zw. z art. 1 pkt. 5) ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1235), poprzez uznanie, że można objąć zwrotem nieruchomość będącą własnością Skarbu Państwa i znajdującą się w obszarze parku narodowego, podczas gdy z przywołanych przepisów wynika, że nieruchomości takie nie mogą podlegać przekształceniom własnościowym, bez względu na tryb takich przekształceń, co powoduje, że nie można orzec ich zwrotu.

Skarżący wniósł o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. z uwagi na wydanie obu decyzji w okolicznościach nieważności określonych wart. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. – względnie – uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty w całości oraz umorzenie postępowania na zasadzie art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. – ewentualnie – uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty w całości na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – a nadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia. O oddalenie skargi wniosła także uczestniczka M. O..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Zważywszy że rozstrzygnięcie podjęte w niniejszej sprawie było już przedmiotem kontroli sądowej, należy zwrócić uwagę na: art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby; art. 171 p.p.s.a., który stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia; art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się zasadna. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji.

W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że w niniejszej sprawie, szeroko rozumianej, został uprzednio wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 497/15 – jest to wyrok oddalający skargę na decyzję kasacyjną Wojewody Małopolskiego z dnia 17 marca 2015 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyjaśnił uwarunkowania decyzji wydawanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i nawiązał do podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia w postaci odnośnych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, podkreślając, że w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ustalenia co do zbędności tej nieruchomości w rozumieniu art. 136 i 137 u.g.n. są ustaleniami dotyczącymi istoty rozstrzyganej sprawy. Dlatego też brak odpowiednich ustaleń organu I instancji w tym przedmiocie nie może być sanowany przez organ odwoławczy; w takim przypadku organ II instancji ma tylko kompetencje kasacyjne. Dalej Sąd ocenił w szczególności, że: "zasadnie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie zostało ustalone czy przedmiotowa nieruchomość, w dacie wywłaszczenia znajdowała się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Okoliczności tej nie można ustalić na podstawie przedłożonej przez Dyrektora TPN "mapy gospodarczej Tatrzańskiego Parku Narodowego" aktualnej na 1 stycznia 1975 r., bo po pierwsze pochodzi ona z okresu poprzedzającego wywłaszczenie ww. działki, a po drugie nie zawiera oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości wchodzących w skład TPN. Organ I instancji miał świadomość owych braków, bowiem na str. 8 swojego uzasadnienia wskazał, że Tatrzański Park Narodowy nie dokonał jakiegokolwiek oznaczenia terenu tej działki, potwierdzającego, że znalazła się w granicach parku narodowego. Konieczne było w takiej sytuacji zlecenie uprawnionemu geodecie wykonanie stosownej opinii geodezyjnej, na podstawie której będzie można dokładnie ustalić położenie dz. nr [...]. Wyjaśnienie tej kwestii niewątpliwie determinuje wynik postępowania. Trafnie organ odwoławczy wskazał również, że wyjaśnienia przez organ I instancji wymaga kwestia ustalenia celu wywłaszczenia, który w umowie z [...].11.1978 r. został określony (w sposób ogólny i nieprecyzyjny) jako ochrona przyrody. Organ powinien ustalić powyższą okoliczność również w kontekście pisma Dyrektora TPN z 12.02.2014 r., który wskazał, że ww. działka została objęta ochroną częściową. Jednoznacznego ustalenia wymaga zatem na czym owa ochrona miałaby polegać, poprzez m.in. wskazanie jakie działania związane z ochroną przyrody planowano na niej wykonać lub do czego w ramach ochrony przyrody tatrzańskiej miałaby posłużyć. Sąd zdaje sobie przy tym sprawę, że skonkretyzowanie tych ustaleń, wbrew temu co wskazuje za stroną odwołującą organ II instancji – w oparciu o korespondencję z Tatrzańskim Pakiem Narodowym może być trudne do zrealizowania. Z pism Tatrzańskiego Parku Narodowego z dnia z dnia 26 maja 2014r., Nr [...] oraz z dnia 30 czerwca 2014r., Nr [...] wynika bowiem, że w dyspozycji Tatrzańskiego Parku Narodowego nie znajdują się żadne dokumenty i dowody mogące służyć weryfikacji przesłanek zwrotu nieruchomości. W celu wyjaśnienia tych okoliczności organ podejmie wszelkie możliwe środki dowodowe, w tym wykorzysta szczególnie cenne dla sprawy zeznania złożone przez świadków dotyczące sposobu zagospodarowania i wykorzystania przedmiotowej działki w latach 1978-1988, zalegające w aktach sprawy". Sąd skonstatował istnienie podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, zaś zarzuty skargi uznał za niezasadne, zaznaczając przy tym, że odnoszą się one de facto do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a nie do kwestii prawidłowości wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. W tym kontekście Sąd podkreślił, że dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art.138 § 2 k.p.a. Interesy strony w takim postępowaniu są zabezpieczone, postępowanie administracyjne trwa nadal, a decyzja kasacyjna nie kończy go, czy też nie orzeka o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zważywszy na istotę rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi na decyzję kasacyjną, a także na treść zreferowanej argumentacji Sądu naówczas orzekającego – stwierdzić należy, że wyrok z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 497/15, traktuje jedynie o okolicznościach faktycznych, które wymagają wyjaśnienia, natomiast nie zawiera ich oceny materialnoprawnej; nie zawiera wypowiedzi, które można by uznać za wiążące na etapie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę wchodzącej w rachubę normy prawnej. Dotyczy to także zrelatywizowanej do kwestii położenia nieruchomości w granicach parku narodowego formuły, że "wyjaśnienie tej kwestii niewątpliwie determinuje wynik postępowania" (została ona wyeksponowana w uzasadnieniu zaskarżonej obecnie decyzji). Z kontekstu, w jakim formuła ta się znajduje, jednoznacznie wynika, że mogło chodzić jedynie o podkreślenie, że odnośną kwestię trzeba wyjaśnić i że może ona mieć znaczenie z punktu widzenia podejmowanej decyzji. Sąd nie przesądził natomiast ani w jaki sposób, ani też jaki wynik postępowania jest nią zdeterminowany. A hipotetyczne rzecz ujmując, można by tu brać pod uwagę różne warianty interpretacyjne, również taki, że położenie nieruchomości w graniach parku narodowego samo przez się implikuje odmowę zwrotu nieruchomości, natomiast w przeciwnym razie trzeba rozważać ogół innych okoliczności. Słowem, w ocenie Sądu obecnie orzekającego, wyrok z dnia 29 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 497/15, nie zawiera wiążących wypowiedzi o charakterze materialnoprawnym.

Elementami konstytutywnymi sprawy administracyjnej są – w sferze realnej – podmioty oraz relewantne fakty, a w sferze normatywnej dwie normy: norma uprawniająca do konkretyzacji prawa (norma kompetencyjna) i norma konkretyzowana (norma merytoryczna). Pierwsza norma przesądza o samym istnieniu sprawy, a druga – o treści rozstrzygnięcia. Elementy konstytutywne sprawy administracyjnej, o których mowa, są punktem odniesienia dla weryfikacji jej tożsamości, ilekroć taka weryfikacja staje się potrzebna (np. w obliczu zarzutu działania organu w warunkach opisanych w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), aczkolwiek ocena i kwalifikacja ich następczej zmiany, mniejszej lub większej, nieraz napotyka na niemałe trudności i nie jest wolna od rozlicznych niuansów. W odniesieniu do sfery normatywnej w literaturze przedmiotu powszechnie akceptowany jest pogląd, że zniesienie lub nowelizacja przepisów, na podstawie których wydano decyzję administracyjną, co do zasady nie ma bezpośredniego wpływu na prawny byt tej decyzji ani na jej moc wiążącą w czasie (zob. T. Woś, Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie, Warszawa 1978, s. 116 i n. oraz powołaną tam literaturę). W myśl tego poglądu decyzja oraz wynikająca z niej norma indywidualna żyją niejako własnym życiem i są odporne na zmiany w zakresie ich podstaw prawnych. Zmiana stanu prawnego może pozbawiać decyzję mocy wiążącej i tym samym znieść kreowaną przezeń normę indywidualną tylko wtedy, gdy nowe przepisy tak stanowią (por. T. Woś, Moc wiążąca..., s. 117). Dla spowodowania tego skutku ustawodawca nie może zatem poprzestać na uchyleniu czy też nowelizacji wcześniejszej ustawy, lecz musi odnieść się również – bezpośrednio lub w sposób konkludentny – do wydanych na jej podstawie rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych (szerzej M. Kamiński, w: T. Woś (red.), Postępowanie administracyjne, Warszawa 2013, s. 496–503; tenże, Prawo administracyjne intertemporalne, Warszawa 2011, s. 432–433 i 439–440). Jeżeli tego nie uczyni, rozstrzygnięcia te zachowują moc wiążącą i stanowią przeszkodę do ponownej konkretyzacji objętych nimi praw i obowiązków. Identyczność rei może zatem występować mimo zmiany przepisów, które tworzyły podstawę prawną wydanej ongiś decyzji ostatecznej – może występować wtedy, gdy "zmieni się akt prawny stanowiący podstawę decyzji, ale zostanie zachowana ciągłość regulacji prawnej praw i obowiązków" (J. Borkowski, w: J. Borkowski (red.), J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1985, s. 236; por. też wyrok NSA z dnia 27 listopada 2013 r., II OSK 1318/12, CBOSA).

W świetle powyższego skrupulatnego rozważenia wymagał sformułowany w skardze zarzut nieważności zaskarżonej decyzji z przyczyny opisanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. – wszak jest okolicznością bezsporną, że już uprzednio, na podstawie art. 48 ust. 1 oraz art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ostateczną decyzją odmówiono wnioskodawczyni zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Ocena, czy zachodzi owa "ciągłość regulacji" między wymienioną ustawą a ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, dalej "u.g.n."), jest z pewnością złożona. Sąd przychylił się do ugruntowanego stanowiska sądów w tej mierze, mającego swój początek w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2001 r., III RN 116/00, OSNAPU nr 22/2001 poz. 656), w którym stwierdzono, że: "Nie zachodzi stan rzeczy osądzonej, gdy właściciel wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości opierając żądanie na podstawie art. 216 w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...), jeżeli wcześniej wystąpił z żądaniem zwrotu tej samej nieruchomości, ale na innej podstawie (art. 69 ust. 1 i ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości)". Stanowisko to ma kontynuację w orzecznictwie sądów administracyjnych, także po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376). W szczególności w wyroku z dnia 4 października 2016 r. (I OSK 1316/16) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 1997 r. do oceny możliwości dokonania zwrotu stwierdzona musiała być jedynie zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Wprowadzenie w art. 137 kryteriów, których spełnienie warunkuje możliwość stwierdzenia zbędności spowodowało, że wskutek zmiany stanu prawnego powstała możliwość odrębnego ustalenia stanu faktycznego. Ta okoliczność pozwala na przyjęcie, że w istocie mamy do czynienia z nową sprawą, rozpoznawaną w świetle art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami". Nie było zatem, zdaniem Sądu, podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 zd. 1 z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wedle art. 137 ust. 1. u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Zgodnie z art. 216 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego (ust. 1). Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli; 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych; 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (ust. 2).

Powołane przepisy stanowią determinantę prawną zaskarżonej decyzji, aczkolwiek jej istotnym uzupełnieniem jest wspomniane już orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), w wyniku którego art. 137 ust. 1 pkt 2 utracił moc z dniem 24 marca 2014 r. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Na tyle powyższych przepisów rysują się trzy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: nabycie tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, wystąpienie o zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej obu instancji oceniły, że przesłanki te – wszystkie – są spełnione. Sąd ocenę tę podziela w zakresie przesłanki pierwszej i drugiej, natomiast w odniesieniu do przesłanki trzeciej stanowisko Sądu jest odmienne.

Pierwszą przesłankę – jak się wydaje, bezsporną – implikuje nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa od M. O. umową sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r. Rep. A nr [...], w której wprost powołano się na regulację art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i wskazano, iż nabycie następuje na cel publiczny. O zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiła M. O. i – wbrew zarzutom skargi – w okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, zdaniem Sądu, że jest to osoba legitymowana do złożenia wniosku.

Przesłanka trzecia obejmuje dwa zagadnienia: ustalenie określonego w decyzji lub umowie celu wywłaszczenia i ocenę, czy nieruchomość jest zbędna na ten cel – z uwzględnieniem ustawowych definicji odnośnych pojęć i ugruntowanego sposobu ich rozumienia. Organy administracji publicznej obu instancji oceniły, że od daty wywłaszczenia (nabycia przez Skarb Państwa) do chwili obecnej na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie zrealizowano celu wywłaszczenia, a zatem jest ona na ten cel zbędna. Sąd oceny tej nie podziela.

Wojewoda Małopolski – wbrew zarzutom skargi – dokonał ustaleń i zaprezentował stanowisko co do celu wywłaszczenia, niemniej jednak, zdaniem Sądu, nie jest to stanowisko do końca trafne. Rekonstruując wspomniany cel, organ odwoławczy niejako wpisał weń – zdaniem Sądu, bezpodstawnie – okoliczność pozostawania przedmiotowej nieruchomości w rozumianych formalnie ówczesnych granicach Tatrzańskiego Parku Narodowego. Siłą rzeczy, negatywna weryfikacja tej okoliczności skutkowała przyjęciem, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a właściwe nie istniał czy też był "nierealizowalny" od samego początku. Takie rozumowanie nie znajduje jednak uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym, a poza tym trąci wewnętrzną sprzecznością.

W uchwale nr 415/60 Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1960 r. w sprawie uregulowania stosunków własnościowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego – powołanej w umowie sprzedaży z dnia [...] listopada 1978 r. jako "podstawa" nabycia przedmiotowej nieruchomości – istotnie mowa o "terenie" tudzież "obszarach" Tatrzańskiego Parku Narodowego, ale bynajmniej nie jest rzeczą oczywistą jak pojęcia te należy rozumieć i jak je wtedy rozumiano. Można wprawdzie wskazywać argumenty na poparcie tezy, że było to swego rodzaju odesłanie do formalnoprawnych granic Parku, ale można też twierdzić, że chodziło o teren (obszar) Parku postrzegany szerzej, funkcjonalnie, a także o jego antycypowane granice. Za tą drugą interpretacją przemawia choćby to, że ówczesne granice Parku były niedookreślone, a w każdym razie trudne do zlokalizowania; również załącznik do uchwały zdaje się przeczyć tezie, że punktem odniesienia dla prawodawcy były formalnoprawne granice Parku. Ale w niniejszej sprawie tak naprawdę nie jest istotne to, która interpretacja jest prawidłowa, a która nie – wszak jest to dylemat, który dotyczy wykładni czy też ustalenia zakresu przedmiotowego aktu normatywnego, traktowanego jako element podstawy prawnej wywłaszczenia, nie zaś dylemat dotyczący celu wywłaszczenia. Hipotetycznie rzecz ujmując, gdyby nawet przyjąć, że w zamyśle prawodawcy liczyły się formalnoprawne granice Parku, a wywłaszczono nieruchomość leżącą poza nimi – to tę sytuację można by rozważać w kategoriach ewentualnej nielegalności władczego działania (gdyby chodziło o decyzję), a nie braku realizacji jego celu. W ocenie Sądu, skarżący w uzasadnieniu skargi zasadnie zwraca uwagę na tę dystynkcję.

Z faktu, że w momencie nabywania nieruchomości przez Skarb Państwa pozostawała ona poza formalnoprawnymi granicami Parku, organ odwoławczy wywiódł wniosek, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Zdaniem Sądu, ze wspomnianego faktu wynika odmienny, poniekąd odwrotny wniosek: że z punktu widzenia rzeczywistego celu wywłaszczenia lokalizacja nieruchomości w lub poza formalnoprawnymi granicami Parku nie miała istotnego znaczenia. Wszak rzeczywisty cel wywłaszczenia trzeba rekonstruować z uwzględnieniem naówczas istniejących obiektywnie okoliczności (a nie wbrew nim) i z uwzględnieniem jego prospektywnego charakteru.

Z kolei do konstatacji o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia może prowadzić tylko analiza tego, co działo się po wywłaszczeniu (następczo), a nie analiza okoliczności istniejących w momencie jego dokonywania.

W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy pozwala na odtworzenie celu wywłaszczenia zawierającego się w formule "dla Tatrzańskiego Parku Narodowego w Zakopanem"; prowadzi on dalej do zadań statutowych Parku i szeroko rozumianej ochrony przyrody tatrzańskiej. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy w ogóle i jakie konkretne działania planowano na przedmiotowej nieruchomości. Zważywszy jednak na specyfikę celu wywłaszczenia, można liczyć się z tym, że takich działań od razu w ogóle nie planowano, a nawet gdyby było inaczej – ewentualną korektę planów trzeba by ocenić li tylko jako modyfikację szczegółowego celu wywłaszczenia, a nie zaniechanie jego realizacji. Osiągnięcie (realizacja) celu w postaci ochrony przyrody nie zawsze wymaga daleko idących działań, może polegać wręcz na zachowaniu w niezmienionym kształcie zastanego stanu rzeczy. Przyjąć zatem należy, że jeżeli tylko przedmiotowa nieruchomość ma walory przyrodnicze i została objęta władztwem Tatrzańskiego Parku Narodowego, sprawowanym zgodnie z jego zadaniami statutowymi – to cel wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości został zrealizowany.

W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy, a w gruncie rzeczy również poczynione przez organ odwoławczy ustalenia faktyczne – zreferowane w poprzedniej części niniejszego uzasadnienia – jednoznacznie świadczą o realizacji celu wywłaszczenia. Do realizacji celu wywłaszczenia w istocie doszło już z chwilą uzyskania posiadania nieruchomości przez Skarb Państwa i objęcia jej pieczą Tatrzańskiego Parku Narodowego. Formalne objęcie nieruchomości granicami Parku, które nastąpiło z dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego – jest tu tylko okolicznością dodatkową, aczkolwiek dobitnie potwierdzającą powyższą konkluzję. Warto podkreślić, że okoliczność ta – gdy idzie o aspekt temporalny – nastąpiła przed upływem okresów relewantnych z punktu widzenia stosowanej normy materialnej, dekodowanej z uwzględnieniem powołanego wcześniej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Zdaniem Sądu, wadliwość zaskarżonej decyzji polega nie tyle nie niezebraniu materiału dowodowego (materiał dowodowy jawi się jako wystarczający) czy też na nieprawidłowym ustaleniu samych faktów (zasadniczo nie budzą one wątpliwości) – ile na błędnej ocenie tychże faktów przez pryzmat hipotezy wchodzącej w rachubę normy materialnej. Doszło zatem do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 216 u.g.n., przez błędne ich zastosowanie (choć oczywiście granica między ustalaniem stanu faktycznego a wykładnią normatywnych pojęć jest tu w założeniu płynna).

Ustosunkowując się do sformułowanych w skardze zarzutów, wskazać należy, że Sąd uznał je za zasadne w zakresie, w jakim korelują one z niniejszym uzasadnieniem. Zbędne stało się szczegółowe rozważanie tych zarzutów naruszenia prawa materialnego, w ramach których skarżący wskazuje na okoliczności prawne stanowiące – jego zdaniem – potencjalne przeszkody do orzeczenia o zwrocie nieruchomości nawet w razie uznania, że stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia (nabycie przez Tatrzański Park Narodowy użytkowania wieczystego nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw; zakaz z art. 2 w zw. z art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju).

Jakkolwiek w świetle zaprezentowanego wyżej stanowiska kwestia ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, warto zaznaczyć, że gdy idzie o implikacje potencjalnego nabycia przez Tatrzański Park Narodowy użytkowania wieczystego nieruchomości, Sąd podziela pogląd i argumentację sformułowaną przez Wojewodę Małopolskiego (s. 5 uzasadnienia decyzji). Z kolei w odniesieniu do zakazu z art. 2 w zw. z art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju należy zauważyć, że ustawodawca – ustanawiając go – jednocześnie zastrzegł stosownie przepisów zawartych w ustawach szczególnych. Takimi przepisami są m.in. przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zawarte w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie organy administracji publicznej powinny uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku.

Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., zasądzając je od organu na rzecz strony skarżącej; na koszty te składają się uiszczony wpis od skargi (200 zł) oraz koszt zastępstwa procesowego przez pełnomocnika – radcę prawnego (497 zł).