Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 31/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 1  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J H na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W na rzecz strony skarżącej [...] ([...] złotych) kosztów zastępstwa procesowego; III. orzeka, że decyzja wymieniona w punkcie I nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Uprzednio, w dniu [...] r., Powiatowy Inspektor Sanitarny w M wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u J H dwóch chorób zawodowych: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym oraz uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu.

Pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] r., Nr [...].

Ta ostatnia decyzja została jednak uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. (sygn. akt [...]).

Sąd uznał wówczas, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia wymogów proceduralnych określonych w art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. W szczególności, skład orzekający zwrócił uwagę na znaczenie § 7 znajdującego w sprawie zastosowanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), wskazującego medyczne jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznania chorób zawodowych. W ocenie WSA, przewidziany w tym w tym przepisie tryb ustalania istnienia choroby zawodowej nie zwalnia jednak organu orzekającego od obowiązku badania prawdy obiektywnej. Sąd wskazał przy tym na utrwalony pogląd, iż wymóg orzeczenia przez właściwe jednostki służby zdrowia o chorobie zawodowej nie oznacza związania tym orzeczeniem organu orzekającego w sprawie. Orzeczenie lekarskie tyczące rozpoznania choroby zawodowej jest bowiem jedynie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organ nie może co prawda bez tej opinii (bądź sprzecznie z nią) dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej, ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zdjęcia z organu obowiązku dokonania oceny opinii opracowanej przez uprawnioną do tego jednostkę służby zdrowia, jako jednego ze środków dowodowych w sprawie, w granicach zakreślonych w art. 80 k.p.a. Skład WSA orzekający ówcześnie stwierdził, iż opinia powinna zawierać przekonujące uzasadnienie, zaś opinia lakoniczna winna być uzupełniona. W wypadku spornej lub niejednoznacznej sytuacji, należycie działający organ powinien rozważyć konieczność zasięgnięcia opinii innej placówki służby zdrowia, z zakreśleniem szczególnych okoliczności, do których opiniujący powinni się ustosunkować.

Odnosząc te ogólne reguły do konkretnych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, Sąd zwrócił uwagę na istniejące rozbieżności między treścią orzeczeń jednostek medycznych uprawnionych do diagnozowania chorób zawodowych, które badając J H ([...] r. – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy; [...] r. – Instytut Medycyny Pracy w Ł) nie stwierdziły u strony zawodowej choroby narządu głosu, a treścią przedłożonych przez samego zainteresowanego wyników badań Szpitala Klinicznego we W, w których stwierdzono u niego duży stopień niedomykalności wzdłuż całej szpary głośni, wskazując jednocześnie, że zmiany w krtani mają związek z wykonywaną pracą (wyniki Szpitala Klinicznego we W poparte były również dokumentacją z badań videostroboskopowych). Skład Sądu orzekający ówcześnie podkreślił w związku z tym, że dowód zawnioskowany przez stronę nie został poddany ocenie przez organ. W szczególności, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano przyczyn, dla których nie wzięto tego dowodu pod rozwagę (dlaczego nie dano mu wiary). Nie zwrócono się też do specjalistycznych placówek o uzupełnienie orzeczeń, poprzez ustosunkowanie się do wyników badań w kliniki laryngologicznej i wyjaśnienie rozbieżności. W konkluzji Sąd przyjął, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyczerpującego rozważenia dowodów, nie jest rzeczowe i przekonujące, a ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny nie znajduje oparcia w dowodach sprawy i jest wątpliwy.

Ogólnie (należało to zatem odnieść do obu schorzeń J H, które były przedmiotem rozpatrywania przez organy państwowej inspekcji sanitarnej) Sąd wskazał dodatkowo na przyjęte w judykaturze – na kanwie przepisów rozporządzenia RM z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych – domniemanie związku przyczynowego między chorobą a istniejącymi w środowisku pracy warunkami narażającymi na jej powstanie. Skład orzekający Sądu uznał też za zasługujący na aprobatę pogląd, w myśl którego "wystarczy (...) samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że – mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę – jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową".

W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego, niezbędnego po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wcześniejszej decyzji PWIS we W z dnia [...] r., Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w M ustalił w dniu [...] r., iż zainteresowany, w latach [...], pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, a w latach [...] w niepełnym wymiarze godzin dydaktycznych i był w tym okresie narażony na wysiłek głosowy i hałas. Natomiast Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W skierował ponownie J H na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł, w celu wydanie orzeczenia lekarskiego dotyczącego obu jednostek chorobowych, z uwzględnieniem wyników badań ze Szpitala Klinicznego Nr [...] we W.

W dniu [...] r. Instytut wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u zainteresowanego przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym i uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Placówka II stopnia diagnostycznego uzasadniła swoje rozpoznanie następująco: "ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są słabo napięte, lekko przekrwione z zaznaczoną siatką naczyń, symetryczne przy fonacji i oddychaniu. Zwarcie fonacyjne prawie pełne, okresowo szczelinowate. Drgania fałdów głosowych jednakowe, jednoczesne i regularne. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych równy, nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. W chwili obecnej nie stwierdza się zmian organicznych w postaci guzków głosowych, zmian przerostowych bądź cech niedowładu fałdów głosowych, które uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu (poz. 7 wykazu). Kompleksowe badania audiologiczne zweryfikowane audiometrią obiektywną (tympanometria, ABR) z uwzględnieniem audiometrii słownej po odliczeniu poprawek dla ubytków słuchu związanych z wiekiem wykazały obustronny ubytek słuchu o wielkości UP – [...] dB, UL – [...] dB. Wprawdzie wielkość stwierdzonego ubytku słuchu spełnia warunki wymaganego kryterium (zawartego w poz. 15 wykazu) do rozpoznania choroby zawodowej, jednakże przyczyną dla której nie rozpoznano u w/w zawodowego ubytku słuchu jest brak udokumentowanego narażenia na hałas ponadnormatywny w środowisku pracy (poziom 74-81 dB – średnio 79 dB). Ponadto w porównaniu z poprzednim postępowaniem diagnostyczno-orzeczniczym w IMP w [...] r. (Nr [...]) nastąpiła znaczna progresja niedosłuchu pomimo ustąpienia narażenia na hałas w [...] r., co należy uznać za pozazawodową przyczynę upośledzenia słuchu. Stwierdzony, wówczas ubytek słuchu dla ucha lepiej słyszącego wynosił [...] dB i nie był wystarczający do uznania zawodowego ubytku słuchu a obecnie wynosi [...] dB. Wnioskowanie w toczącym się postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym w trybie odwoławczym oparte jest o wyniki aktualnie przeprowadzonego badania laryngologicznego, foniatrycznego, videostroboskopowego i badań audiologicznych oraz analizy całej dokumentacji dołączonej do skierowania w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Laryngologicznej w M i Poradni Foniatrycznej przy Szpitalu Klinicznym we W oraz karty oceny przebiegu pracy zawodowej i narażenia zawodowego. Reasumując, w tym przypadku brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu i narządu słuchu."

Uwzględniając materiał dowodowy zgromadzony w czasie całego postępowania administracyjnego (przed wydaniem przez WSA wyroku z dnia [...] r., jak i w toku opisanego, dodatkowego postępowania uzupełniającego, przeprowadzonego po wydaniu tegoż wyroku) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], w której ponownie utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M z dnia [...] r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u J H obu chorób zawodowych, które były przedmiotem rozpoznania prze organy inspekcji sanitarnej obu instancji.

Organ odwoławczy rozpoczął uzasadnienie swojego nowego rozstrzygnięcia od opisania przebiegu pracy zawodowej zainteresowanego oraz przedstawienia toku dotychczasowego postępowania w sprawie. W tym ostatnim zakresie organ zacytował też treść wszystkich orzeczeń wydanych w sprawie przez medyczne jednostki orzecznicze (obu stopni), uprawnione do diagnozowania istnienia (lub braku) podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W wywodził następnie, iż do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki: 1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; 2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

Organ odwoławczy zwrócił dalej uwagę na to, iż J H, w latach [...] pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, a w latach [...] w niepełnym wymiarze godzin dydaktycznych, w narażeniu na wysiłek głosowy i hałas.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. skonstatowano również, że Instytut Medycyny Pracy w Ł stwierdził, iż zmiany chorobowe narządu głosu: przewlekły prosty nieżyt krtani, cechy dysfonii hypofunkcjonalnej nie figurują w wykazie chorób zawodowych i nie dają podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. U zainteresowanego nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego, w postaci guzków głosowych twardych, zmian przerostowych bądź niedowładu fałdów głosowych, które dają podstawę do rozpoznawania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 7 wykazu).

Co do schorzenia narządu słuchu, Instytut Medycyny Pracy w Ł, w porównaniu z poprzednim postępowaniem diagnostyczno-orzeczniczym w [...] r. (Nr [...]), stwierdził, iż nastąpiła znaczna progresja niedosłuchu pomimo ustąpienia narażenia na hałas w [...] r., co należy uznać za pozazawodową przyczynę upośledzenia słuchu. Stwierdzony wówczas ubytek słuchu dla ucha lepiej słyszącego wynosił [...] dB i nie był wystarczający do uznania zawodowego ubytku słuchu, a obecnie wynosi [...] dB.

Organ drugiej instancji podkreślił, że orzeczenie wydane przez placówkę II stopnia diagnostycznego poprzedzone zostało specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanego. Instytut Medycyny Pracy w Ł przeanalizował też całość załączonej dokumentacji medycznej, w tym wyniki badań ze Szpitala Klinicznego Nr [...] we W, i uznał brak podstaw do rozpoznania u J H obu diagnozowanych chorób zawodowych (narządu głosu i narządu).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaznaczył również, iż po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, strona ustosunkowała się do niego w pisemnym oświadczeniu. W odpowiedzi na uwagi zgłoszone w tym oświadczeniu organ odwoławczy powtórzył, iż w swoim orzeczeniu lekarskim Nr [...] Instytut Medycyny Pracy w Ł uwzględnił badania J H wykonanego w Szpitalu Klinicznym Nr [...] we W, zgodnie z zaleceniem zawartym w uzasadnieniu WSA we Wrocławiu z dnia [...] r. Zdaniem organu, wnioskowanie o przesłuchanie w charakterze świadków dwóch lekarzy nie znajduje natomiast uzasadnienia, albowiem całość posiadanej dokumentacji lekarskiej zainteresowanego pod kątem związku przyczynowo-skutkowego obserwowanych zmian chorobowych a pracą zawodową oceniła jednostka orzecznicza II stopnia diagnostycznego, tj. Instytut Medycyny Pracy w Ł, który został powołany do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Organ drugiej instancji odstąpił też od przesłuchania świadka na okoliczność warunków pracy w P O M w M w latach [...], ponieważ w dokumentacji znajduje się pismo P P-U "[...]" Sp. z o.o. M-S z dnia [...] r., znak [...], wraz z wynikami pomiarów hałasu z dnia [...] r. (analiza nr [...]), wykonanych w H W S POM w M. Przedstawione pomiary obrazują ogólnie istniejące warunki pracy.

Odnośnie kart oceny narażenia zawodowego sporządzonych w dniach [...] i [...] r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, iż dokumenty w nich zawarte dotyczą okresów zatrudnienia J H i stanowią dowód w niniejszej sprawie. Przywoływana w uzasadnieniu wnioskodawcy obecna sytuacja byłych miejsc jego pracy nie znajduje uzasadnienia, albowiem w wywiadzie zawodowym uwzględniono okresy zatrudnienia w latach [...] oraz wówczas panujące warunki pracy. Na podstawie całości dokumentów (obejmujących postępowanie administracyjne, które toczy się od [...] r. do chwili obecnej) – a nie tylko kart oceny narażenia zawodowego z dnia [...] i [...] r. – Instytut Medycyny Pracy w Ł wydał w dniu [...] r. orzeczenie lekarskie Nr [...].

Uwzględniając powyższe, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany bądź uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik J H wniósł o uchylenie w całości decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] r., Nr [...] i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając:

1. wydanie zakwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 kpa, poprzez: odmowę przeprowadzenia dowodów złożonych w piśmie z dnia [...] r., zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wadliwe przeprowadzenie dowodów na okoliczność warunków pracy skarżącego w P O M w M, na podstawie "kart oceny narażenia zawodowego sporządzonych w dniach [...] i [...] r.", mimo że warunków i warsztatów istniejących w okresie od [...] r. nie można w ten sposób odtworzyć, wobec likwidacji warsztatów oraz zmiany profilu produkcji w POM w M; poprzez odmowę wydania kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy bez podania podstawy prawnej, ze wskazaniem, że można sporządzić jedynie odpisy oraz notatki;

2. naruszenie jednej z naczelnych zasad swobodnej oceny dowodów, poprzez jednostronną ocenę dowodów i pominięcie dokumentacji lekarskiej z specjalistycznej placówki, jaką jest Szpital Kliniczny Nr [...] we W i poprzestaniu na ustaleniach Instytutu Medycyny Pracy w Ł, mimo że w swej opinii Instytut nie przeprowadził analizy porównawczej wyników ustalonych zmian patologicznych w obrębie strun głosowych, odmawiając tej dokumentacji waloru wiarygodności, bez podania argumentów przemawiających za takim stanowiskiem.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, iż organ odwoławczy nie podjął nawet próby oceny, czy zostały przeprowadzone prawidłowo wszystkie dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W opinii IMP w Ł Nr [...] z dnia [...] r. brak jest merytorycznego odniesienia, dlaczego uznano za niewiarygodną dokumentację lekarską, wizualizującą zmiany i wskazującą wykresami zmiany w obrębie strun głosowych oraz narządu słuchu. Poprzestano jedynie na stwierdzeniu, że przy wnioskowaniu "oparto" się na całości dokumentacji, nie wskazując, dlaczego uwzględniono tylko tę przemawiającą na niekorzyść skarżącego.

Zdaniem autora skargi, zaskarżonej decyzji nie można uznać za prawidłową, bowiem organ orzekający w sposób arbitralny dokonał oceny materiału dowodowego. Skarżący wyraził też zapatrywanie, że przeprowadzone czynności mające wykazać – w oparciu o "karty oceny narażenia na hałas ponadnormatywny w środowisku pracy" – są wadliwe. Wywodzono, iż organ orzekający oparł swą decyzję w całości na opinii Instytutu Medycyny Pracy, nie poddając jej obiektywnej ocenie, co należało uczynić skoro jednostka medyczna stwierdziła, że "ubytek słuchu spełnia warunki wymagalnego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej", jednakże "brak udokumentowanego narażenia na hałas". Sporządzone na potrzeby sprawy przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M – w dniach [...] i [...] r. – karty oceny narażenia zawodowego są – jak to określiła strona skarżąca – merytorycznie "fałszywe". Sporządzono je bowiem w sposób naruszający zasady obiektywności, gdyż miejsca pracy, których dotyczą ([...]), nie istnieją, a w POM w M prowadzona jest obecnie całkiem inna działalność. Strona skarżąca uznała z niemożliwe, aby PIS w M nie posiadał wyników badań natężenia hałasu w tych obiektach z okresu pracy J H w wymienionych instytucjach, gdyż obiekty te - z uwagi na ich charakter – podlegały ciągłej kontroli i były przedmiotem bieżącego sprawdzania warunków pracy przez odpowiednie służby. Wiadomo powszechnie, w jakich warunkach w latach [...] i [...] pracowano w warsztatach i halach produkcyjnych tego rodzaju, jak w niniejszej sprawie.

Zdaniem skarżącego, organ orzekający bezkrytycznie odniósł się do opinii Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r., mimo wewnętrznej sprzeczności i niewskazania, czym został spowodowany "obustronny ubytek słuchu o wielkości UP [...] dB, UL [...] dB", które to wielkości kwalifikują uszkodzenia słuchu do chorób zawodowych. W ocenie autora skargi, natężenie hałasu w miejscach pracy skarżącego przekraczało znacznie poziom 100 dB, co wiązało się z pracą [...] z [...], pracą [...] remontowanych [...], ich próbami technicznymi, tzw. [...] etc.

Za błędne uznano także w skardze stwierdzenie, że progresja niedosłuchu wskazuje na pozazawodową przyczynę upośledzenia słuchu, gdy logicznie sprawę oceniając, pogorszenie słuchu o [...] dB z [...] dB do [...] dB dowodzi postępujących zmian organicznych o charakterze patologicznym w obrębie ucha lewego. Podkreślono w związku z tym, iż wszelkie zmiany słuchu skarżącego były wyłącznie wynikiem warunków pracy, bowiem – jak wynika ze zgodnych badań lekarskich przeprowadzonych we W i w Ł – u J H nie stwierdzono endogennych zmian chorobowych. Stwierdzone schorzenia są wyłącznie skutkiem nadwerężenia organu słuchu, spowodowanego nadmiernym hałasem w miejscu pracy. Organ orzekający nie wykazał w żaden sposób, aby w miejscu pracy skarżącego były zachowane normy natężenia hałasu.

W skardze wywodzono dalej, że nadmierny hałas w miejscu pracy skutkował także nadwerężeniem organu mowy i zmianami w obrębie strun głosowych, dokładnie zdiagnozowanymi w Szpitalu Klinicznym Nr [...] we W, jak też w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Przyczyną takiego stany była praca z [...], w miejscach o znacznej głośności. Spaliny, kurz, pył, opary [...] dodatkowo drażniły śluzówkę i nie pozostawały bez wpływu na sprawność górnych dróg oddechowych oraz strun głosowych.

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Z drugiej strony – zważywszy, iż sprawa była już raz rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny – istotnego znaczenia nabiera postanowienie art. 153 p.p.s.a, w myśl którego "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia."

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym, choć z innych powodów, niż te, które naprowadzono w skardze.

Mimo pewnych starań podjętych przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W, stan faktyczny rozpoznawanej sprawy oraz ocena poszczególnych okoliczności budzą nadal uzasadnione wątpliwości, a to wskutek nieprecyzyjnego wykonania przez organ odwoławczy zaleceń zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku Sądu z dnia [...] r. (sygn. akt [...]).

W odniesieniu do pierwszej jednostki chorobowej, tzn. wymienionej w poz. 7 wykazu z 1983 r. "przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym", nadal nie została usunięta, sygnalizowana już przez Sąd w wyroku z [...] r., zasadnicza rozbieżność między stwierdzeniem braku niedowładów fałdów głosowych przez Instytut w Ł, a stwierdzeniem niedomykalności wzdłuż szpary głośni w badaniach kliniki laryngologicznej we W z dnia [...] r. W nowym orzeczeniu IMP w Ł z dnia [...] r., Nr [...] zawarte jest co prawda sformułowanie, iż ‘Wnioskowanie w toczącym się postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym w trybie odwoławczym oparte jest o wyniki aktualnie przeprowadzonego badania laryngologicznego, foniatrycznego, videostroboskopowego i badań audiologicznych oraz analizy całej dokumentacji dołączonej do skierowania w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Laryngologicznej w M i Poradni Foniatrycznej przy Szpitalu Klinicznym we W (podkreślenie Sądu) oraz karty oceny przebiegu pracy zawodowej i narażenia zawodowego", lecz tak ogólnikowe stwierdzenie nie może być – wbrew odmiennemu zapatrywaniu organu drugiej instancji – uznane za miarodajne dla usunięcia kluczowej rozbieżności. W tym zakresie trzeba się bowiem w pełni zgodzić z zarzutem strony skarżącej, iż ł Instytut nie odniósł się w ogóle merytorycznie do dokumentacji w jednostki medycznej, wizualizującej zmiany i wskazującej wykresami zmiany w obrębie strun głosowych oraz narządu słuchu. Poprzestano jedynie na stwierdzeniu, że "oparto" się na całości dokumentacji, nie wskazując, dlaczego uwzględniono tylko tę przemawiającą na niekorzyść skarżącego.

Także w uzasadnieniu obecnie skarżonej decyzji brak w istocie oceny obu rozbieżnych w swojej treści dowodów, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że "Instytut Medycyny Pracy w Ł uwzględnił badania J H wykonanego w Szpitalu Klinicznym Nr [...] we W, zgodnie z zaleceniem zawartym w uzasadnieniu WSA we Wrocławiu z dnia [...] r.", a "całość posiadanej dokumentacji lekarskiej zainteresowanego pod kątem związku przyczynowo-skutkowego obserwowanych zmian chorobowych a pracą zawodową oceniła jednostka orzecznicza II stopnia diagnostycznego, tj. Instytut Medycyny Pracy w Ł, który został powołany do orzekania w sprawach chorób zawodowych." Przytoczone konstatacje organu odwoławczego jest równie ogólnikowa, jak stwierdzenie zawarte w orzeczeniu IMP w Ł, i nie znajduje odzwierciedlenia w jakiejkolwiek opinii merytorycznej, która odnosiłaby się do wyników badań w jednostki służby zdrowia.

Skoro ł Instytut (nota bene ta sama jednostka, która badała także zainteresowanego w czasie pierwszego etapu postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie, tzn. do czasu wydania w [...] r. wyroku przez WSA), nie przeprowadził takiej oceny, organ był wręcz zobowiązany do skorzystania z sugestii zawartej w wyroku WSA z [...] r. i rozważenia konieczności zasięgnięcia opinii innej uprawnionej jednostki orzeczniczej.

Natomiast w odniesieniu do drugiej choroby – "uszkodzenie słuchu wywołanego hałasem" – zarówno IPM w Ł, jak i sam organ pominęły zalecenie uwzględnienia przyjętego (na gruncie § 1 rozporządzenia RM z 1983 r.) w orzecznictwie sądowym i sądowoadministracyjnym domniemania swoistego związku przyczynowego między chorobą zawodową a pracą w warunkach szkodliwych dla zdrowia (por. wyrok SN z dnia 22 stycznia 2002 r., II UKN 746/00, OSNP – wkładka 2002, Nr 22, poz. 10; niepublik. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 2244/00; wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., III RN 128/98, OSNP 1999, Nr 24, poz. 771; wyrok SN z dnia 3 lutego 1999 r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999, Nr 7-8, s. 56).

W sprawie bezsporne jest, iż J H pracował w narażeniu na hałas. W orzeczeniu IMP w Ł z dnia [...] r., Nr [...] przyjęto, że poziom hałasu wynosił [...] dB; średnio [...] dB. Uznano jednak, iż nie jest to hałas ponadnormatywny, co – łącznie z pogorszeniem się słuchu zainteresowanego w porównaniu z wynikami badań przeprowadzonych w [...] r. – miałoby przemawiać przeciwko możliwości stwierdzenia zawodowej etiologii schorzenia narządu słuchu zdiagnozowanego u strony, mimo że badania w [...] r. wykazały – po odliczeniu poprawek związanych z wiekiem – obustronny ubytek słuchu o wielkościach: UP – [...] dB, UL – [...] dB, które – w ocenie Instytutu – spełniały wymagane kryterium normatywne, określone w poz. 15 wykazu chorób zawodowych z 1983 r.

Należy w związku z tym ponownie, jak w wielu innych podobnych sprawach tego typu, zwrócić uwagę organów państwowej inspekcji sanitarnej oraz jednostek medycznych uprawnionych do wydawania orzeczeń lekarskich w przedmiocie chorób zawodowych na ugruntowane orzecznictwo, które – na tle przepisów rozporządzenia RM z 1983 r. – przyjmowało dwie istotne zasady tyczące zawodowej choroby słuchu. Po pierwsze, brak było ówcześnie podstaw prawnych do eliminowania z zakresu choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu", ze względu na stopień ubytku (uszkodzenia) słuchu (vide wyrok SN z dnia 14 marca 2002 r., III RN 78/01 Pr.Pracy 2003/3/31; wyrok SN z dnia 28 czerwca 2000 r., III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33; wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., III RN 128/98, OSNP 1999/24/771; niepublik. wyrok NSA z dnia 25 listopada 1998 r., I SA 1342/98. Po drugie, w judykaturze przyjęto niedopuszczalność konstruowania przez jednostki i organy orzecznicze dodatkowych, pozanormatywnych warunków, od spełnienia których uzależnić należałoby dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej, w tym – w odniesieniu do zawodowego uszkodzenia słuchu – odwoływanie się do faktu nieprzekroczenia dopuszczalnych norm hałasu (zob. wyroki NSA: z dnia 29 lutego1996 r., I SA 1540/95, Pr.Pracy 1997/3/37 i z dnia 27 lutego 1998 r., I SA 1862/97).

W świetle przytoczonych judykatów, których tezy podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie, nie znajdowało uzasadnienia bezkrytyczne uwzględnienie przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego twierdzeń zawartych w orzeczeniu IMP w Ł z dnia [...] r., Nr [...], w zakresie, w jakim jednostka II szczebla orzeczniczego uzależniła swoją opinię o braku podstaw do stwierdzenia u J H choroby zawodowej słuchu od dodatkowych kryteriów, nie przewidzianych przepisami rozporządzenia RM z 1983 r. Okoliczności te (stopień uszkodzenia, brak narażenia na ponadnormatywny hałas) nie mogą bowiem – zgodnie z tym co podkreślono wcześniej – skutecznie podważyć domniemania zawodowego tła stwierdzonego u strony skarżącej uszkodzenia słuchu.

W konkluzji dotychczasowych wywodów wypada stwierdzić, że zaskarżona decyzja PWIS z dnia [...] r., Nr [...] została również wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a.), co obligowało Sąd do jej uchylenia – w celu wyeliminowania opisanych wcześniej uchybień – zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. (I punk wyroku).

Orzeczenie o kosztach (II punkt) znajduje oparcie w art. 200, a rozstrzygnięcie zawarte punkcie III wydano na podstawie art. 152 tej samej ustawy.