Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 152/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 listopada 2019 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 28 czerwca 2019 r. [...] o odmowie przyznania J. G. (dalej również jako "wnioskodawczyni", "strona" albo "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad siostrą A. D. (ur. [...] 1996 r.).

Stan przedmiotowej sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 7 czerwca 2019 r. J. G. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w G. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – siostrą A. D. Do wniosku dołączono między innymi oświadczenia rodziców wnioskodawczyni i A. D. oraz męża A. D. – R. D., zgodnie z którymi wskazane osoby nie są w stanie sprawować opieki nad A. D. (rodzice z uwagi na stan zdrowia; mąż z uwagi na zatrudnienie).

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 28 czerwca 2019 r. ([...]) odmówił wnioskodawczyni przyznania żądanego świadczenia wskazując w podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "u.ś.r.").

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że siostra wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G., gdzie znaczny stopień niepełnosprawności datujący się od 1 czerwca 2018 r., ustalono badanej do dnia 30 czerwca 2021 r. oraz wskazano, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Dla potrzeb niniejszego postępowania organ przyjął datę powstania niepełnosprawności tożsamą z datą złożenia wniosku o orzeczenie o niepełnosprawności, to jest dzień 1 czerwca 2018 r. Z uwagi na to, że w aktach sprawy brak było dokumentu, który wskazywałby, że dwudziestodwuletnia wówczas A. D. uczyła się wtedy w szkole lub w szkole wyższej, organ pierwszej instancji przyjął, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane gdy niepełnoprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej nie później jednak niż do ukończenia 25 roku życia. W uzasadnieniu podkreślono, że pomimo stwierdzenia niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b cyt. ustawy przez Trybunał Konstytucyjny (wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13), wskazany przepis musi być w dalszy ciągu stosowany ponieważ ustawodawca nie wprowadził jak dotąd żadnych nowych przepisów w omawianym zakresie.

Mając na uwadze dokonane w sprawie ustalenia faktyczne organ pierwszej instancji uznał ponadto, że wnioskodawczyni nie może uzyskać świadczenia z uwagi na zaistnienie w sprawie negatywnej przesłanki jego przyznania określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2a cyt. ustawy. Wskazany przepis stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie ustalono natomiast, że mąż A. D. - R. D. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W złożonym odwołaniu J. G. podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Uwzględniając bowiem cele ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz konstytucyjne zasady praworządności i równości okoliczność, że małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania świadczenia, w sytuacji gdy wnioskodawczyni jest jedną osobną, która może zapewnić pomoc i opiekę swojej niepełnosprawnej siostrze. J. G. podkreśliła, że z całej rodziny tylko ona złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne i rzetelnie wywiązuje się ze swoich obowiązków wobec chorej siostry. W sprawie przestawiono jednocześnie dowody świadczące o tym, że R. D. nie jest w stanie opiekować się chorą żoną ponieważ pracuje w godzinach 7.00 – 21.00 i jest jedynym żywicielem rodziny. Skoro zaś opieka nad siostrą wymaga od odwołującej się rezygnacji z zarobkowania, to powinna ona w tych działaniach otrzymać odpowiednie finansowe wsparcie państwa.

W ocenie strony w sprawie doszło także do naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji skutków prawnych, jakie dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych powoduje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13).

Decyzją z dnia z 8 listopada 2019 r.[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej własnego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") w zw. z art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] uwzględniło jeden z zarzutów odwołania dotyczący dokonania przez organ pierwszej instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmowy przyznania świadczenia z uwagi na niespełnienie kryterium czasu powstania niepełnosprawności. Wskazane uchybienie nie mogło jednakże spowodować przyznania świadczenia ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w pełni podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji o wystąpieniu w sprawie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy.

W uzasadnieniu wskazano, że nawet uwzględniając wykładnię celowościową art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy okoliczności przedmiotowej sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że mąż A. D. nie może sprawować nad nią opieki z przyczyn obiektywnych i niezależnych od niego i jego woli. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] nie można bowiem mówić o wystąpieniu takiej okoliczności, w sytuacji gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki pozostaje czynny zawodowo i nie posiada w stosunku do siebie orzeczenia o niepełnosprawności, ani niezdolności do pracy. W takim kontekście niesprawowanie opieki nad bliską osobą niepełnosprawną jest w ocenie organu wyrazem rezygnacji ze sprawowania tej opieki z uwagi na wolę kontynuowania pracy zawodowej. Motywacja dla tego rodzaju rezygnacji pozostaje jednocześnie bez znaczenia dla stwierdzenia, że w sprawie brak jest obiektywnej okoliczności wykluczającej sprawowane przez R. D. osobistej opieki nad żoną.

Niezależnie od powyższego Kolegium wskazało, że główną przesłanką jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie w tymże celu. Przesłanka przyznania żądanego świadczenia polegająca na niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie sprawującej opiekę, że ta nie jest w stanie podjąć innej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania (aktywności zawodowej).

Kolegium wskazało, że w realiach sprawy nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy tymi zdarzeniami. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przed orzeczeniem niepełnosprawności siostry stronie ośmiokrotnie przedstawiano oferty pracy jednakże żadna z nich nie została przyjęta. Skarżąca ograniczała się do odbywania szkoleń oraz odbyła półroczny staż w Izbie Administracji Skarbowej [...]. Staże ten odbywał się w przeważającej części już po orzeczeniu niepełnosprawności siostry. Tym samym nie można mówić o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na ukierunkowanie swoich działań na sprawowanie opieki.

Kolegium wskazało również, że z zakresu opieki sprawowanej nad siostrą nie wynika by rozmiar sprawowanej opieki uniemożliwiał stronie podjęcie aktywności zawodowej. Z opisu dnia wynika, że opieka sprawowana jest przez 3 – 4 godziny dziennie. Ponad połowa z wymienionych w opicie czynności nie wiąże się ze świadczeniem opieki stałej, bezpośredniej i osobistej. Nie istnieje zatem również związek przyczynowy pomiędzy brakiem podejmowania przez stronę zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad siostrą.

W skardze na decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. G. wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego podniosła zarzuty:

- naruszenia prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. polegającego na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pozostawania w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że to skarżąca jest jedyną osobą, która może zapewnić swojej siostrze pomoc i opiekę;

- naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na jego dowolnej interpretacji i uznaniu, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a sprawowaniem opieki nad jej siostrą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżone orzeczenie (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Wychodząc z tak zakreślonych granic kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzje organów obu instancji nie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.

Przedmiotem oceny Sądu J. G. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 listopada 2019 r. [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 28 czerwca 2019 r. [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad zamężną siostrą skarżącej - A. D.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera w art. 17 także katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie wyłącza możliwość przyznania świadczenia nawet w przypadku ustalenia, że strona spełnia przesłanki pozytywne przyznania świadczenia, to jest rzeczywiście opiekuje się bliską osobą niepełnosprawną i z tego powodu nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje zatem jeżeli w sprawie zostanie ustalone wystąpienie choć jednej z przedstawionych poniżej okoliczności:

- osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a cyt. ustawy);

- osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b cyt. ustawy);

- osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy);

- osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b cyt. ustawy);

- na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 3 cyt. ustawy);

- na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (art. 17 ust. 5 pkt 5 cyt. ustawy);

- na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 17 ust. 6 cyt. ustawy).

Jako przyczynę odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia organy orzekające zgodnie wskazały negatywną przesłankę określoną w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy.

Oceniając ten aspekt sprawy przypomnieć należy, że skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką jaką sprawuje nad niepełnosprawną siostrą, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano na brak możliwości ustalenia momentu powstania niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy skarżąca i jej siostra mieszkają w G. przy ul. [...]. W tym samym domu, zgodnie ze złożonymi oświadczeniami, mieszkają również rodzice obu sióstr oraz mąż niepełnosprawnej A. D. – R. D.. Skarżąca podkreślała, że jest jedyną bliską osobą, która faktycznie może zajmować się niepełnosprawną siostrą. Rodzice nie są do tego zdolni z uwagi na wiek i stan zdrowia. Z kolei mąż siostry skarżącej nie może opiekować się żoną z uwagi na to, że pracuje 14 godzin dziennie w sektorze prywatnym i jest jedynym żywicielem rodziny.

W ocenie organów orzekających okoliczność, że mąż A. D. pracuje i jest jedynym żywicielem rodziny nie wyłącza zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy nie tylko dlatego, że R. D. nie ma ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, ale dlatego - dokonując wykładni celowościowej wskazanego przepisu – że jest osobą zdrową, młodą i pełnosprawną. Tego zaś, że mąż skarżącej pracuje nie można traktować w kategoriach okoliczności, która obiektywnie i niezależnie od jego woli wyłącza możliwość sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną.

Jak wskazano wyżej zgodnie z literalnym brzmieniem art 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych "świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Niesporna jest między stronami okoliczność, że R. D. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Należy w tym miejscu podkreślić, że z woli ustawodawcy, uprawnienie innych osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej, aktualizuje się dopiero wówczas, gdy zapewnienie takiej opieki nie jest możliwe z przyczyn obiektywnych przez współmałżonka.

Za taką przyczynę skarżąca uznaje w istocie - jak wskazano wyżej - pozostawanie R. D. w zatrudnieniu. Podnosząc przedmiotową okoliczność skarżąca konsekwentnie wskazywała, że pozostawanie w zatrudnieniu uniemożliwia tej osobie sprawowanie opieki nad niepełnosprawną żoną. Z kolei organy orzekające wskazywały, że okoliczność ta nie wyłącza w żaden sposób zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. Ustawy.

Sąd orzekający przyjmuje za własny prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd o konieczności zastosowania wykładni celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy, która umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale - co warte podkreślenia - tylko wówczas, gdy współmałżonek faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad drugim małżonkiem.

Taka przyczyna nie występuje jednakże w kontrolowanej sprawie.

Jak ustalono w toku postępowania, wskazywaną przez skarżącą przeszkodą w sprawowaniu opieki nad siostrą skarżącej przez jej współmałżonka jest jego aktywność zawodowa. W dołączonym do wniosku oświadczeniu współmałżonek niepełnosprawnej A. D. wskazał wprost, że: "ja niżej podpisany R. D. [...] urodzony [...] 1994 r. zamieszały w G. ul. [...] oświadczam, iż nie mogę w pełni podjąć opieki nad żoną A. D., ponieważ pracuję w sektorze prywatnym 7 – 21 i jestem jedynym żywicielem rodziny".

Podkreślenia wymaga, że R. D. ma 26 lat, zamieszkuje wraz ze swoją żoną i jest w wieku pełnej aktywności zawodowej. Nie legitymuje się przy tym jakimkolwiek orzeczeniem o niepełnosprawności. W tych okolicznościach nie sposób uznać, aby aktywność zawodowa szwagra skarżącej, była tego rodzaju przeszkodą, która uniemożliwiałaby mu sprawowanie opieki nad siostrą skarżącej. Praca zawodowa, co oczywiste, ogranicza możliwość świadczenia przez niego osobistej opieki nad żoną. Nie ma jednakże przeszkód, aby na przykład część środków finansowych uzyskiwanych z tej pracy przeznaczona została na pokrycie kosztów opieki nad żoną przez inną osobę, a w tym na wsparcie finansowe skarżącej.

Sąd podziela tym samym stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca nie przestawiła w przedmiotowej sprawie okoliczności, które można byłoby uznać za trwałe i z przyczyn niezależnych od R. D. i jego woli wyłączające możliwość sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną żoną. Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nawet dokonanie wykładni celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a cyt. ustawy nie może bowiem skutkować przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego innemu członkowi rodziny, w sytuacjach, w których współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość jej sprawowania (pozwala mu na to wiek i stan zdrowia) lecz odmawia jej sprawowania. Nie ma przy tym znaczenia, jakie są subiektywne przyczyny tej odmowy, a więc np. to, że zdrowy współmałżonek nie chce zrezygnować z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki, a wolę takiej rezygnacji wyraża inny członek rodziny.

Reasumując, w ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że w kontrolowanej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka do uzyskania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu wyraźnego podkreślania przy tym wymaga, że organy nie poprzestały w przedmiotowej sprawie na literalnym brzmieniu wskazanego przepisu, lecz dokonały także jego wykładni celowościowej, która jednak wbrew oczekiwaniem skarżącej - z uwagi na ustalone w sprawie okoliczności faktyczne - nie mogła skutkować przyznaniem jej wnioskowanego świadczenia. Mąż siostry skarżącej jest bowiem obiektywnie zdolny do sprawowania opieki nad swoją żoną. Wykonywanie pracy zawodowej nie może być zaś w żadnym razie uznawane (nie byłoby to bowiem zgodne właśnie z celem omawianej ustawy) za przesłankę niezależnej od woli niemożności świadczenia opieki nad osobą niepełnosprawną, szczególnie, że to właśnie rezygnacja z pracy (lub niepodejmowanie pracy) jest warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego.

W świetle powyższych zapatrywań, mających za przedmiot kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy kwestię, Sąd odstąpił od szczegółowych rozważań dotyczących istnienia w sprawie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia / niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki oraz rozważań w przedmiocie skutków prawnych, jakie dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych spowodowało wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13).

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Wyrok został wydany w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.