Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 198/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, ar.t 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1-3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 25 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2018 roku sprawy ze skargi C. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

III SA/Łd 198/18

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] , nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. :Dz.u. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 2 i ust. 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 963) - dalej: u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] orzekająca o odmowie umorzenia C. M.

1.należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek, w tym:

- na ubezpieczenia społeczne za okres 03-04.2001, 06.2001 – 04.2002, 10.2002- 01.2003, 03. 2004- 10.2006, 03.2007, 05.2007- 03.2008, 05.2008-08.2010 w łącznej kwocie 89.547,29 zł obejmującej należność główną, odsetki , opłatę dodatkową i koszty upomnienia;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres 03-04.2001, 06.2001 – 04.2002,12.2002, 07.2007-03.2008,05.2008, 07.2008-08.2010, 08.2012 w łącznej kwocie 23.733,44 zł obejmującej należność główną, odsetki , opłatę dodatkową i koszty upomnienia;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03-04.2001, 06.2001 – 04.2002, 12.2002, 09.2003, 11-12.2003, 03.2004-10.2006,03.2007,05.2007-03.2008, 05.2008-08.2010 w łącznej kwocie 8097,96 zł obejmującej należność główną, odsetki , opłatę dodatkową i koszty upomnienia;

2. należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, w tym:

- na ubezpieczenia społeczne za okres 03-04.2001, 06.2001 – 04.2002, 10.2002- 01.2003, 03. 2004- 10.2006, 03.2007, 05.2007- 03.2008, 05.2008-08.2010 w łącznej kwocie 50.607,59 zł obejmującej należność główną, odsetki , opłatę dodatkową i koszty upomnienia;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres 03-04.2001, 06.2001 – 04.2002,10.2002-01.2003,03.2004-10.2006, 03.2007, 05.2007-03.2008, 05.2008-08.2010 w łącznej kwocie 18.049,64 zł obejmującej należność główną, odsetki , opłatę dodatkową i koszty upomnienia;

- Fundusz Pracy za okres 10.2002- 01.2003, 03. 2004- 10.2006, 03.2007, 05.2007- 03.2008, 05.2008-08.2010 w łącznej kwocie 4.386,20 zł obejmującej należność główną, odsetki , opłatę dodatkową i koszty upomnienia.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2016r. C. M. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wskazując na trudną sytuacją materialną, w której się znajduje. Podał, że jest bankrutem, nie posiada majątku ruchomego ani żadnych środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, które otrzymuje wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, spłatę kosztów i kar komorniczych. Nadmienił, że posiada rozdzielność majątkową z żoną – A. M.a dom obciążony jest hipoteką zwykłą na rzecz Banku A oraz hipoteką przymusową na rzecz Urzędu Skarbowego, ZUS, KRUS, Urzędu Gminy w N. oraz innych instytucji. Wskazał, że od dawna nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, żona przejęła koszty utrzymania domu i pomaga również niepełnosprawnej córce. Podał, że wielokrotnie próbował zatrudnić się w innych firmach, jednak z uwagi na liczne zobowiązania dochodzone przez komorników nie może podjąć innego zatrudnienia. Podkreślił, że od wielu lat znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, posiada liczne zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w bankach oraz w innych instytucjach finansowych. Problemy z kontrahentami i narastające zadłużenie doprowadziły do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazał, że w dniu 10 czerwca 2016r. poborca skarbowy spisał protokół dotyczący braku majątku. Nie potrafi wskazać faktycznej wysokości zobowiązań, zaciągnięty kredyt hipoteczny spłaca żona, a pozostałe zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów zostały sprzedane firmom windykacyjnym. Nadmienił również, że w 2010 r. bank oskarżył go o przywłaszczenie samochodów i naczepy. Sprawa została skierowana do sądu. W pierwszej instancji sąd wydał wyrok niekorzystny, dopiero w 2014 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, został skazany za wykroczenie i zobowiązany do zwrotu ww. ruchomości. Ponadto podał, że został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Z uwagi na fakt, iż nie posiada żadnego majątku zaległości powinny ulec przedawnieniu. Załączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. Ś.w Ł. o wpisaniu go do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, kserokopię odpisu z KW nieruchomości położonej w N. w której w Dziale IV : Hipoteki wymienione są wszystkie obciążające nieruchomość Hipoteki w tym Hipoteki przymusowe na rzecz ZUS, kserokopię aktu notarialnego – umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z 2006 r. kserokopie kilku postanowień o umorzeniu jako bezskutecznych postępowań egzekucyjnych, PIT 37 za 2012 r, 2013 r., 2014r., 2015 r., ksero listy płac i zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę, zajęciu wierzytelności i rachunku bankowego. W dniu 15 lipca 2016 r. C. M. przesłał do ZUS orzeczenie o stopniu niepełnosprawności A. M. i kolejne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w związku z bezskutecznością egzekucji.

Ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił uwzględnienia powyższego wniosku.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r., III SA/Łd 160/17 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja I instancyjna wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu Zakład nie przeanalizował w sposób wystarczająco wnikliwy kwestii istnienia przedmiotowych zobowiązań bądź też ich przedawnienia, jak również sposobu naliczania odsetek od powstałych zaległości, w tym wskazania okresów, za które zostały naliczone.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] odmówił C. M. umorzenia w/w składek. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ rozważył kwestię istnienie przesłanek przemawiających za umorzeniem należności, jak i odniósł się do kwestii wymagalności tych należności, pod kątem ich ewentualnego przedawnienia.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując na nieprawidłowe określenie czasookresu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, nieprawidłowe ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i, w tym do kwestii przedawnienia składek. Ponadto skarżący zakwestionował prawidłowość prowadzonego przez Zakład, w stosunku do jego osoby, postępowania egzekucyjnego, gdyż tytuł egzekucyjny, w oparciu o który prowadzona była egzekucja z majątku wspólnego, był wystawiony jedynie na skarżącego. Tym samym egzekucja prowadzona na podstawie nieprawidłowego tytułu egzekucyjnego, nie skutkowała przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Nadto, pomimo poinformowania Zakładu o zawarciu umowy o ustanowieniu rozdzielności małżeńskiej wspólnoty majątkowej, organ egzekucyjny dokonał po tym fakcie (a więc po roku 2006) wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości. Zakład posiadał także wiedzę, co do faktu licznych umorzeń postępowań komorniczych prowadzonych w stosunku do skarżącego, z uwagi na brak majątku pozwalającego na ściągnięcie należności. Skarżący oświadczył nadto, iż z dniem 1 października 2017 r. nie pracuje w firmie B oraz, że jego córka otrzymuje rentę socjalną.

Zaskarżoną decyzją z dnia [..] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Uzasadniając organ wskazał, iż dokonana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy analiza istotnych dla podejmowanego rozstrzygnięcia aspektów stanu faktycznego wykazała, że brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, zarówno a z uwagi na ich całkowitą nieściągalność, jak i na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwiającym umorzenie tych należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przedstawiając ustalony stan faktyczny sprawy organ wskazał, iż jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji skarżący zawarł umowę o rozdzielności majątkowej z żoną A. M.i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona osiąga miesięczne dochody z tytułu zatrudnienia w firmie C (należącej do jego żony A. M.) w wysokości 1.459, 48 zł netto oraz z tytułu zatrudnienia w firmie B w wysokości 195 zł netto. Wskazane przez stronę stałe miesięczne koszty związane z mieszkaniem i utrzymaniem (wyżywieniem, ubraniem, środkami higieny) wynoszą około 1.400 zł miesięcznie. Ponadto jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w N., zabezpieczonej hipoteką umowną zwykłą oraz hipoteką przymusową. Strona oświadczyła nadto, ze nie ma problemów ze zdrowiem, a jego żona pomaga niepełnosprawnej pełnoletniej córce, wobec której orzeczono na stałe niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Z przedstawionego na tę okoliczność orzeczenia nie wynika jednak, że córka wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub innej osoby, jak również, ze może podjąć pracę w warunkach chronionych. Ponadto skarżący posiada szereg zobowiązań, których kwoty nie jest w stanie wskazać i które to zobowiązania nie są spłacane. Dalej organ wskazał, iż powyższe okoliczności nie pozwalają na uznanie, iż w sprawie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności, uzasadniające umorzenie zaległych składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Fakt, iż skarżący posiada nieruchomość obciążoną hipoteką przymusową na rzecz między innymi Zakładu, z której możliwym jest dochodzenie zaległych należności, nie pozwala na uwzględnienie żądania strony, na podstawie powołanego przepisu. Ponadto powołana przez skarżącego umowa z dnia 20 października 2006 r. o rozdzielności majątkowej małżonków oznacza, iż A. M. odpowiada z majątku objętego wspólnością majątkową za zobowiązania strony z tytułu nieopłaconych składek za okres do dnia 19 października 2006 r. W ocenie organu złożone przez skarżącego oświadczenie o trudnościach ze znalezieniem pracy przez osobę z "obciążeniami komorniczymi" może świadczyć, ze strona poszukuje lepiej płatnej pracy, co pozwala na stwierdzenie, że sytuacja finansowa skarżącego może ulec w przyszłości poprawie, a o za tym idzie będzie możliwe wyegzekwowanie przedmiotowych należności.

W sprawie zdaniem organu odwoławczego nie wystąpiła także żadna z przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.. Skarżący nie wykazał bowiem, że opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Niewątpliwie sytuacja majątkowa skarżącego nie jest łatwa, jednakże nie nosi znamion ubóstwa. Strona nie wykazała nadto okoliczności poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Z akt sprawy nie wynika również fakt przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jak już bowiem wcześniej wskazano nie wykazał aby on sam miał problemy ze zdrowiem, które pozbawiałyby go możliwości podjęcia pracy zawodowej, a z przedłożonego do akt sprawy orzeczenia o niepełnosprawności, wydanego w stosunku do jego pełnoletniej córki, nie wynika aby z uwagi na orzeczony wobec niej umiarkowany stopień niepełnosprawności, wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub innej osoby. Ponadto skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Natomiast, co do nałożonego na organ, zgodnie z powołanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2017 r., obowiązku odniesienia się do kwestii przedawnienia zaległych składek, organ wskazał na 5 ( a poprzednio 10 ) letni okres przedawnienia tych należności, wynikający z treści art. 24 ust.4 u.s.u.s. (w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 16 września 2011 r., a z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2012 r.), oraz na przepisy przejściowe regulujące kwestie przedawnienia składek, z których wynika, że dla należności z tytułu składek, których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., do należności tych ma zastosowanie 5 letni termin przedawnienia, liczony od daty wejścia w życie znowelizowanych przepisów. Dalej organ przedstawił w formie tabeli graficznej wszystkie podejmowane wobec skarżącego czynności egzekucyjne, mające na celu wyegzekwowanie zaległych składek, z której wywiódł, iż dochodzone należności nie uległy przedawnieniu. Wskazał także na należności nieobjęte prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, które to należności nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w okresie od dnia 15 stycznia 2015 r. do 24 września 2016 r., w następstwie złożonego przez stronę wniosku o abolicję. Wniosek ten został rozpatrzony negatywnie z uwagi na nieuregulowanie przez stronę, w zakreślonym terminie, składek nie podlegającym abolicji. Za niezasadne w ocenie organu uznać należało także zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności okresów prowadzonej działalności, które ustalono na podstawie dokonanych do Systemu Informatycznego ZUS zgłoszeń, jak i prawidłowości ustanowienia hipoteki przymusowej, dokonanej na podstawie aktualnego na dzień jej ustanowienia, stanu księgi wieczystej nieruchomości, w której skarżący figurował jako właściciel nieruchomości. Za niezasadne organ uznał także zarzuty, co do prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że w toku tego postępowania strona nie zgłaszała zarówno zarzutów na prowadzoną egzekucję, jak i nie skorzystała z przysługującego jej prawa wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Organ wskazał także, że należności z tytułu składek są zobowiązaniami publicznoprawnymi i jako takie mają pierwszeństwo w ich regulowaniu przed wszystkimi innymi zobowiązaniami.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Wskazał, że organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Podał, że o trudnej sytuacji finansowej, w której się obecnie znajduje świadczą decyzje Wójta Gminy N. z dnia [...] i[...] o umorzeniu należności z tytułu podatku od środków transportu. Wskazał, że ZUS nie przeprowadził analizy prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie sprawdził, czy składki nie ulegają przedawnieniu i czy są wymagalne. Prowadząc natomiast egzekucję z majątku wspólnego ZUS naruszył art. 26 § 1 i art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ nie wystawił tytułu wykonawczego imiennie na A. M., natomiast przez kilkanaście lat prowadzi egzekucję z majątku wspólnego wystawiając tytuły wykonawczego tylko na skarżącego. W ocenie skarżącego egzekucja z majątku wspólnego była niedopuszczalna i nie przerywała biegu terminu przedawnienia. Podniósł ponadto, że ZUS dokonywał wpisu hipoteki do księgi wieczystej nieruchomości po roku 2006, pomimo zawarcia umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Zdaniem skarżącego zobowiązania A. M. za długi męża przedawniły się.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylić ją jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c); stwierdzić jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2); stwierdzić wydanie jej z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 3). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ponadto, co w niniejszej sprawie istotne, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za wadliwe. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie (por. np. wyrok WSA w W. z dnia [...] [...], LEX nr 304131). Z kolei wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają one sposób ich postępowania w przyszłości. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi więc ścisły związek (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., I OSK 1377/05, LEX nr 281309 czy wyrok NSA z dnia 13 września 2006r., II FSK 1099/05, LEX nr 262073).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję oraz mając na uwadze wiążące wytyczne i ocenę zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 czerwca 2017 r., III SA/Łd 160/17, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie doszło bowiem do naruszenia zarówno art. 153 p.p.s.a., jak i przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...].

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając, wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r. , III SA/Łd 160/17, zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] orzekające o odmowie umorzenia C. M. należności z tytułu zaległych składek, wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, w zakresie istnienia dochodzonych należności, w szczególności poprzez uzupełnienie akt administracyjnych o dokumenty świadczące o fakcie przerwania lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia zaległych składek oraz w zakresie wskazania okresów i sposobu naliczania odsetek od zaległości, które również były przedmiotem wniosku skarżącego 17 czerwca 2016 r.

Sąd rozpoznający przedmiotową skargę stwierdził, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując ponownie wniosek skarżącego z dnia 17 czerwca 2016 r., organ administracji publicznej nie wykonał w sposób należyty zaleceń Sądu, zawartych w uzasadnieniu powyżej wskazanego wyroku z dnia 27 czerwca 2017 r. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych, jak i treść uzasadnień wydanych w sprawie decyzji obu instancji, wskazuje, iż co prawda organ odwołał się do przeprowadzonej w roku 2011 nowelizacji przepisów regulujących terminy przedawnienia należności z tytułu składek oraz przedstawił, w formie tabeli wykaz czynności, które skutkowały, w jego ocenie przerwaniem bądź też zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności z tytułu zaległych składek, to w aktach sprawy brak jest stosownych dokumentów potwierdzających dokonanie powyższych czynności, pomimo wskazania przez Sąd, na konieczność ich włączenia w poczet materiału dowodowego. Akta administracyjne oprócz kserokopii czterech zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę, wystawionych w lutym 2017 r., nie zawierają jakiejkolwiek innej dokumentacji obrazującej przebieg postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w celu wyegzekwowania ciążących na stronie zaległości z tytułu składek, skutkującego przerwaniem, czy też zawieszeniem biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności. Ponadto w sprawie brak jest jakichkolwiek rozważań w zakresie odsetek od tych zaległości, w tym wskazania okresów za jaki zostały naliczone.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż uregulowana w art. 28 ust. 1 -3, ust. 3a, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 963) - dalej: u.s.u.s. oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141 pz. 1366) instytucja umorzenia zaległości stwarza potencjalną możliwość umorzenia zaległości w razie zaistnienia wskazanej ustawowej przesłanki. Jest ona oparta na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje zwrot "mogą być umorzone". Oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, nie zaś prawny obowiązek ich umorzenia. Na tle art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04, stwierdził m.in., że przepis ten jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Także Naczelny Sąd Administracyjny chociażby w wyroku z dnia 29 sierpnia 2007r., II GSK 141/07, postawił tezę, iż decyzja, o której stanowi przywołany art. 28 ust. 1 u.s.u.s. ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Nie budzi więc wątpliwości, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w stosowaniu analizowanej instytucji nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie. Swoboda ta polega na tym, że to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny w tym sensie, że sąd nie może ingerować w dokonany przez organ wybór sposobu merytorycznego rozstrzygnięcia danej konkretnej sprawy, nie może kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. W pełnym zakresie sądowa kontrola obejmuje natomiast przestrzeganie przez organy procedury normowanej w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy uznaniowy charakter decyzji wydawanych w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek nie oznacza ich dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym jest bowiem obowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ta uznaniowość decyzji nie wyklucza bowiem szeroko rozumianej kontroli prawidłowości jej podjęcia, sprawowanej przez sąd administracyjny. Kontrola ta musi przebiegać z uwzględnieniem prawnych przesłanek określających granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej. Sąd ma obowiązek skontrolować zarówno prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak i ocenę zgromadzonych dowodów oraz ustaleń poczynionych na ich podstawie.

Odnosząc się natomiast do zarzutów niniejszej skargi Sąd stwierdził, iż pozostają one bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja odnosi się de facto do poprawności podejmowanych w stosunku do niego czynności egzekucyjnych, a nie do zasadności kwestionowanego niniejszą skargą rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaległych składek. Ewentualne zastrzeżenia, co do prowadzonej w stosunku do niego egzekucji, skarżący mógł wnosić w toku postępowania egzekucyjnego, czy to w formie zarzutów, czy też w formie skargi na czynności egzekucyjne, uregulowanych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. Postępowanie egzekucyjne w administracji (tekst jedn.:Dz.U. z 2017 r. poz. 1201).

Reasumując Sąd uznał, iż z uwagi na stwierdzone naruszenia zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] winny zostać usunięte z obrotu prawnego, a wniosek skarżącego przekazany do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji publicznej. Rozpatrując sprawę ponownie Zakład Ubezpieczeń Społecznych uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności dokona stosownych, wyczerpujących ustaleń co do istnienia dochodzonych należności z tytułu zaległych składek, dokumentując powyższe stosowną dokumentacją oraz odniesie się do okresów i sposobu naliczania odsetek od tych należności, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 czerwca 2017 r., III SA/Łd 160/17, którą zarówno organ administracji, jak i Sąd, są związani. Ponadto rozpatrując sprawę ponownie Zakład przeprowadzi postępowanie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami procedury administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...].

a.l.