Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 460/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 88 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 kwietnia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Anna Klotz ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej G. S. i S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1412/09 w sprawie ze skargi G. S. i S. S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie ukarania grzywną za niestawienie się na wezwanie organu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz S. S. i G. S. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II OSK 460/10

Uzasadnienie

S. i G. S. reprezentowani przez radcę prawnego K. K. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1412/09 w przedmiocie ukarania grzywną za niestawienie się na wezwanie.

Do wydania zaskarżonego wyroku doszło na podstawie następujących okoliczności sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrowi Mazowieckiej postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. ([...]), działając na podstawie art. 88 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z 2000r. ze zm.), zwanej dalej kpa, w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r., Nr 156 poz. 1118 ze zm.) - ukarał G. S. i S. S. grzywnami w wysokości 50 zł.

Organ wskazał, że w związku z postępowaniem w sprawie dwóch szop drewnianych położonych na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w B., pismem z dnia [...] lutego 2009 r., w trybie art. 50 kpa, wezwał G. i S. S., jako współwłaścicieli tejże działki do stawienia się (osobistego lub przez pełnomocnika) w dniu 27 lutego 2009 r. na terenie działki. Jednak wezwani nie stawili się w wyznaczonym dniu.

Organ wyjaśnił, że osobom zobowiązanym wezwanie doręczono w dniu 20 lutego 2009 r. W dniu 24 lutego 2009 r. wpłynęło pismo podpisane przez S. S., będące wnioskiem w imieniu wszystkich współwłaścicieli o zaniechanie czynności, w związku ze złożoną w dniu 20 lutego 2009 . skargą do Sądu Administracyjnego oraz toczącym się postępowaniem przed Sądem Rejonowym w Ostrowi Mazowieckiej. Organ podniósł, że uprzednio ww. osoby niejednokrotnie były zawiadamiane o terminie przeprowadzenia czynności w tej sprawie.

Organ dodał, że bez dokonania oględzin nie można ustalić stanu faktycznego dotyczącego ww. obiektów, na co wskazał MWINB w decyzji z [...] stycznia 2009 r. ([...]), uchylającej decyzję organu powiatowego z [...] września 2008 r. umarzającą postępowanie administracyjne.

W ocenie organu, zastosowanie znajdował zatem art. 88 kpa przewidujący możliwość nałożenia środka przymusu (grzywnę) również względem strony postępowania, wobec bezzasadnej odmowy udziału w innej czynności urzędowej.

W wyniku złożonego przez G. i S. S. zażalenia Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. ([...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 83 ust. 2 ww. ustawy Prawo budowlane, utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podkreślił, że w sprawie ze względu na charakter czynności urzędowych, nie wystąpiły okoliczności, o jakich mowa w art. 86 kpa, wyłączające stosowanie przepisów o środkach przymusu do przesłuchania stron. Organ wskazał ponadto, że nie zachodzą również okoliczności opisane w art. 51 kpa, który przewiduje, że do osobistego stawienia się wezwany jest obowiązany tylko w obrębie gminy lub miasta, w którym zamieszkuje albo przebywa, a także, że obowiązek osobistego stawiennictwa dotyczy także wezwanego zamieszkałego lub przebywającego w sąsiedniej gminie albo mieście. Organ podkreślił, że stosownie do art. 53 kpa, przepisu art. 51 kpa nie stosuje się w przypadkach, w których charakter sprawy lub czynności wymaga dokonania czynności przed organem prowadzącym postępowanie.

G. i S. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, w której podnieśli, że art. 88 kpa nie dotyczy stron postępowania, gdyż - w przeciwieństwie do art. 88 kpa obowiązującego przed 1996 r. - nie wskazuje strony jako podmiotu, co do którego można użyć środków przymusu.

Ponadto, organ próbował przeprowadzić ww. czynności pomimo wniosku stron o ich odroczenie wobec choroby T. S. – M., która powiadomiła o tym fakcie pismem z 25 lutego 2009 r.

W skardze podniesiono też, że organ wezwał skarżących jednym pismem, czyniąc ich oboje jego adresatami. Nie oznaczył dokładnie, do którego ze skarżących kierowane jest wezwanie, nie wskazał czy obowiązek stawiennictwa ciąży na obojgu z nich, czy też stawienie się jednego z nich jest wystarczające. Skarżący zwrócili uwagę, iż z pouczenia załączonego do pisma z dnia 2 lutego 2009 r. wynikało jednoznacznie, iż grzywna ma zastosowanie jedynie do sytuacji, w której obowiązany ma stawić się w obszarze gminy sąsiedniej, wobec wymienienia w pouczeniu art. 51 kpa, zamiast art. 53. Ponadto, organ wezwał do udziału w czynnościach, nie wskazując wprost, że chodzi o oględziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, gdyż w wyniku kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia nie stwierdził naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

Sąd powołując się na art. 88 § 1 kpa zgodnie z którym, kto będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł.

Dodał również, że dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego art. 88 kpa wprowadza środek przymusu w postaci kary grzywny wobec podmiotów w nim wymienionych tj. świadka, biegłego, jak również osoby trzeciej w sytuacji bezzasadnej odmowy okazania przedmiotu oględzin bądź udziału w innej czynności urzędowej.

Z treści powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że ma on zastosowanie również do stron postępowania, jeśli są one jednocześnie osobami, które w sposób nieuzasadniony odmówiły okazania przedmiotu oględzin bądź udziału w innej czynności urzędowej. W zakresie pojęcia innej czynności urzędowej nie mieści się jedynie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, co wynika wprost z treści art. 86 kpa.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione.

Analizując akta sprawy stwierdził, że skarżący zostali prawidłowo wezwani pismem z dnia 2 lutego 2009 r., do osobistego stawiennictwa bądź przez pełnomocnika, w wyznaczonym przez organ dniu i godzinie, w celu wzięcia udziału w podejmowanych czynnościach urzędowych na przedmiotowej działce. Wobec niezastosowania się do ww. wezwania organ prawidłowo zastosował środek przymusu w postaci ukarania każdego z nich grzywną, co odpowiada dyspozycji art. 88 § 1 kpa.

Sąd wypowiedział się również, że w niniejszej sprawie zastosowania nie znajdował art. 51 kpa, wobec treści art. 53 kpa, zgodnie z którym art. 51 kpa nie stosuje się w przypadkach, w których charakter sprawy lub czynności wymaga dokonania czynności przed organem administracji publicznej prowadzącym postępowanie, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie zmienia to jednak faktu, że w obu sytuacjach, w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa organ uprawniony był do nałożenia grzywny, o której mowa w art. 88 § 1 kpa. Oznacza to, że skutki prawne niezastosowania się do wezwania, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 6 kpa dla skarżących byłyby takie same. Zdaniem Sądu od zastosowania się do ww. wezwania nie zwalniał skarżących wniosek T. S. – M. o ich odroczenie, bowiem dotyczył jedynie jej nieobecności z powodu choroby. Podobnie nie mogło odnieść zamierzonego skutku pismo z 20 lutego 2009 r., które organ uprawniony był rozpatrzeć jedynie co do osoby S. S., wobec braku pełnomocnictwa do występowania w imieniu pozostałych współwłaścicieli.

Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej zw. p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Skarżący działając przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę kasacyjną, w której zaskarżyli w całości wymieniony na wstępie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Działając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z 141 § 4 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 86 i 88 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej zwaną k.p.a.) w związku z art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Zdaniem skarżących błędnie przyjęto, iż strona była wzywana do udostępnienia przedmiotu oględzin podczas gdy wezwanie jak i sentencja postanowienia o ukaraniu skarżących odnosi się do nieusprawiedliwionego niestawiennictwa strony. Również błędnie uznano, iż nieusprawiedliwione niestawiennictwo jest tożsame z odmową udostępnienia przedmiotu oględzin. Błędnie przyjęto, że możliwe jest ukaranie strony postępowania za nieusprawiedliwione niestawienie się na wezwanie organu.

W ocenie skarżących Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 9, art. 10 § 1 i art. 75 k.p.a. w związku z art. 77, art. 79 § 2 kpa i art. 88 § 1 i 2 kpa, poprzez uznanie, iż postępowanie w przedmiocie nałożenia na skarżących grzywien było prawidłowe, pomimo braku pouczenia strony o możliwości uchylenia grzywny i złożenia wyjaśnień co do przyczyn nieobecności w trybie art. 88 § 2 kpa. Uniemożliwiono stronie czynny udziału w postępowaniu na podstawie art. 10 § 1 kpa. Nie rozważono przesłanek nałożenia kary grzywny łącznie dla obojga skarżących, podczas gdy ich odpowiedzialność ma charakter indywidualny. Dokonano błędnej wykładni art. 88 § 1 kpa w związku z art. 51 i 54 § 1 pkt 6 kpa oraz art. 85 § 2 kpa poprzez uznanie, iż wezwanie z dnia 2 lutego 2009 r. skierowane do skarżących, jest prawidłowe pomimo, iż nie zawiera ono wyraźnego wskazania, które ze skarżących jest obowiązane do stawienia się na czynności. Niesłusznie uznano, iż nie doszło do wprowadzenia skarżących w błąd poprzednimi wezwaniami, które zawierały sprzeczne ze sobą pouczenia. Błędnie uznano, iż na skarżących ciąży obowiązek udostępniania przedmiotu oględzin. W ocenie skarżących naruszono art. 94 § 2 kpa w związku z art. 79 § 2 kpa, poprzez uznanie, iż pomimo istnienia obiektywnej przesłanki odroczenia czynności z powodu choroby T. S. - M., istnieje możliwość uznania nieobecności skarżących za nieusprawiedliwioną.

Skarżący zarzucili również zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 88 § 1 i 2 kpa w związku z art. 79 § 2, art. 51 i 54 § 1 pkt 3 i 6 kpa oraz art. 85 § 2 kpa poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości poprzez uwzględnienie skargi w całości i stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, względnie jego uchylenie w całości. Zarządali ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor argumentując zarzut naruszenia prawa materialnego (pkt 2 zarzutów) oraz pierwszy z zarzutów prawa procesowego (pkt 1 lit. a zarzutów) uznał, że WSA w Warszawie błędnie ustalił treść objętych kontrolą postanowień oraz pozostały stan faktyczny sprawy, podobnie jak też błędnie zinterpretował i nieprawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 88 § 1 kpa. Sąd podobnie jak i organy administracji budowlanej zrównał nieusprawiedliwione niestawiennictwo strony z odmową okazania przez stronę przedmiotu oględzin, za które to strona nigdy nie była karana. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do ukarania za odmowę udziału w czynnościach urzędowych, pomijając przy tym brzmienie kontrolowanego postanowienia. Tymczasem art. 88 przewiduje trzy rodzaje zachowań podlegających karze: nie stawienie się na wezwanie organu jako świadek lub biegły, bezzasadna odmowa złożenia zeznania, wydania opinii lub okazania przedmiotu oględzin, odmowa udziału w innej czynności urzędowej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego (pkt 2 zarzutów) oraz drugiego z zarzutów prawa procesowego (pkt 1 lit. b tiret drugi zarzutów) autor skargi uznał, że WSA błędnie wywiódł z art. 51 kpa, iż na stronie ciąży obowiązek okazania przedmiotu oględzin. Podobnie też w kpa brak jest przepisu, który zobowiązywałby stronę do działania i okazywania dowodów, gdyż obowiązek taki spoczywa - z mocy art. 85 § 2 kpa na osobach trzecich. Należy też zwrócić uwagę, iż inne procedury, w szczególności cywilna, nie przewidują żadnych rygorów względem stron, zaś art. 233 § 2 kpc wyraźnie przewiduje, iż strona postępowania cywilnego może odmówić przeprowadzenia dowodu lub udziału w nim. Nawet procedura karna - chroniąca dobra o znacznie większej wartości systemowej i penalizująca zachowania szkodliwe społecznie - zawiera ograniczony katalog czynności do których strona postępowania (oskarżony) - jest obowiązana się poddać. Procedura administracyjna katalogu takiego nie zawiera, co więcej - ogólnikowy zapis art. 85 § 1 kpa nie może być uznany za podstawę obowiązku stron, tym bardziej, że w kpa brak jest przepisu, który stanowiłby odpowiednik art. 85 § 2 kpa. Nie może być podstawą do uznania istnienia takiego obowiązku art. 51 kpa, przepis ten bowiem mówi o stawiennictwie i złożeniu zeznań, nie zaś o udostępnieniu przedmiotu oględzin.

Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa procesowego (pkt 1 lit. a tiret pierwszy zarzutów) wskazano, iż postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem zasady czynnego udziału w postępowaniu, bowiem skarżący nigdy nie zostali pouczeni o swoich prawach i obowiązkach w postępowaniu, w szczególności zaś nie poinformowano ich o prawie składania wyjaśnień jeszcze przed wydaniem postanowienia przez organ I instancji, do czego wprost obliguje art. 10 § 1 kpa. Strony nie były pouczone o możliwości uchylenia grzywny w trybie art. 88 § 2 kpa.

Skarżący nie mogli w postępowaniu przed organem I -instancji wykazać, iż wiedzieli oni o chorobie T. S. – M. Dodali, że uzasadnienie przesłanek jakimi kierowały się organy przy wymierzaniu kary jest wspólne dla obojga skarżących, pomimo, iż każde z nich ponosi własną odpowiedzialność za swoje czyny, zaś przepisy nie przewidują odpowiedzialności solidarnej bądź jakiejkolwiek subsydiarności w zakresie kary grzywny. Wymierzając karę dla każdego ze skarżących z osobna organy winny ustalić, iż przesłanki jej wymierzenia istnieją z osobna dla każdego ukaranego, co w niniejszej sprawie zaniedbano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego. Wadliwie uznano, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie normy prawnej wyrażonej w art. 88 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie była kontrola legalność postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji o ukaraniu skarżących grzywną za nieusprawiedliwione niestawiennictwo w miejscu oględzin obiektów budowlanych, które miały być przeprowadzone na nieruchomości stanowiącej ich własność.

Z uwagi na okoliczność, iż powyższe postępowanie wpadkowe wchodzi w zakres postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego dotyczącego obiektów budowlanych zlokalizowanych na nieruchomości skarżących, należy przyjąć, że są oni stroną tego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę na nowelizację przepisów przepisu art. 88 § 1 kpa, która miała miejsce w 1996 r. Możliwość bowiem karania stron postępowania administracyjnego za naruszenie obowiązku osobistego stawiennictwa na wezwanie organu (z wyjątkiem dowodu z przesłuchania stron - art. 86 kpa) istniała jedynie do dnia 29 kwietnia 1996 r., tj. do dnia nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, dokonanej ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1996 r., Nr 43, poz. 189). Do czasu tej nowelizacji przepis art. 88 § 1 k.p.a. stanowił: "Kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako strona, świadek, biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 1.000 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 1.500 zł". Z dniem 30 kwietnia 1996 r., z mocy art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r., uzyskał on treść obowiązującą do chwili obecnej stanowiąc, że "kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art. 51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł". Od czasu wskazanej nowelizacji polegającej na zmianie wysokości grzywny i pominięciu w treści przepisu słowa: "strona" niedopuszczalne stało się wymierzanie stronom postępowania kary, o jakiej mowa w przepisie art. 88 § 1 kpa jako sankcji za nieusprawiedliwione niestawiennictwo. Grzywna może być wymierzana jedynie innym uczestnikom postępowania administracyjnego, a więc świadkom, biegłym, czy osobom uchylającym się od udostępnienia przedmiotu oględzin (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", LexisNexis, Warszawa 2005, str. 195). W sprawie nie budzi wątpliwości, iż postępowanie administracyjne zostało wszczęte, a organ I instancji uznaje skarżących za stronę postępowania, zaś grzywna nałożona została z tytułu niestawiennictwa w miejscu oględzin.

Dokonana przez Sąd I - instancji niewłaściwa wykładnia przepisu art. 88 § 1 kpa czyni zbędnym odniesienie się do zarzutów natury procesowej.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących kasacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.