Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1058/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2019 r. sygn. akt IV SPP/Wr 121/19 o oddaleniu wniosku M. D. o wyłączenie starszego referendarza sądowego Ewy Orłowskiej od orzekania w kwestii przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 12 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt IV SPP/Wr 121/19) oddalił wniosek skarżącego M. D. o wyłączenie starszego referendarza sądowego Ewy Orłowskiej od orzekania w kwestii przyznania prawa pomocy.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, zdaniem skarżącego wymieniony referendarz sądowy, rozpoznając jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygnaturach m.in. IV SA/Wr 156/18, IV SPP/Wr 46/19 oraz IV SAB/Wr 205/18, wbrew oczywistym okolicznościom przemawiającym na jego rzecz sprzeniewierzył się zasadzie bezstronności i pozbawił go prawa do sądu.

Starszy referendarz sądowy Ewa Orłowska złożyła oświadczenie, że nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki ustawowe uzasadniające wyłączenie jej od orzekania w przedmiotowej sprawie.

Oddalając wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w kontekście ustawowych przesłanek wyłączenia referendarza sądowego jak i okoliczności podanych przez stronę w sprawie brak jest podstaw do wyłączenia referendarza sądowego. Powoływana argumentacja nie może stanowić podstawy do wyłączenia, a zarzuty dotyczące wydanego orzeczenia mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego. Natomiast postanowienia wydane w wymienionych przez skarżącego sprawach nie były orzeczeniami subiektywnymi, pozbawionymi jakichkolwiek podstaw faktycznych, czy prawnych. Z ich uzasadnienia wynika, jakie okoliczności przemawiały za odmową przyznania prawa pomocy bądź umorzeniem postępowania oraz które z przepisów ustawy procesowej znajdowały w sprawie zastosowanie. Także orzeczenia w sprawie o sygnaturze IV SA/Wr 156/18 zostały poddane kontroli sądowej, w ramach której utrzymano je w mocy. W pozostałych sprawach strona zaś albo w ogóle nie wnioskowała o przyznanie prawa pomocy, albo nie kwestionowała orzeczeń wydanych przez referendarza sądowego i nie budzi ono żadnych wątpliwości. Z tych też przyczyn Sąd pierwszej instancji orzekł jak na wstępie na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.).

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę i wyłączenie referendarza sądowego zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu zażalenia wskazano na żądanie przez referendarza sądowego "ponad miarę dokumentów na udowodnienie braku dochodu", które nie było podyktowane względami prawnymi ani okolicznościami sprawy, ale świadczyło o uleganiu naciskom osoby trzeciej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 24 § 1 P.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. We wszystkich procedurach sądowych sprowadzają się natomiast one do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (referendarza sądowego i innych ww. podmiotów) w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie tych osób następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.).

Wymaga podkreślenia, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego lub jak w niniejszym przypadku (starszego) referendarza sądowego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Takie zaś nieskonkretyzowane okoliczności przedstawiono zarówno we wniosku o wyłączenie, jak i powtórzono w zażaleniu. O wyłączeniu referendarza sądowego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o konieczności przyznania jej prawa pomocy, które jak słusznie zresztą zauważył Sąd pierwszej instancji podlegało ocenie w odrębnym postępowaniu.

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejsze zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu trafnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Złożyła ona stosowne wyjaśnienia, a wskazane we wniosku o wyłączenie i powtórzone w rozpoznawanym zażaleniu okoliczności i argumenty nie podważały prawdziwości tego oświadczenia, szczególnie sposób rozpoznawania przez referendarza wniosków o przyznanie prawa pomocy, które był lub mógł być w każdej sprawie poddany kontroli sądowej. Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się zatem naruszenia wymienionych w zażaleniu przepisów.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.