Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2905/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska ( spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - Barbara Zielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 7 listopada 2007 r. wniesionej przez M. C. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W okresie [...] wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w zakresie [...].

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. ZUS Oddział w B. stwierdził, iż z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wnioskodawca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) w okresie [...]. Jednocześnie powyższą decyzją w punkcie drugim zainteresowany został zobowiązany do opłacenia należności na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres [...] w wysokości łącznej [...] zł plus dalsze odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty włącznie.

Umową nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek zawartą w dniu [...] stycznia 2005 r. po rozpatrzeniu podania M. C. z dnia [...] grudnia 2004 r. ustalono spłatę powyższych zobowiązań w 60-ciu ratach realizowanych w okresie: [...] r.

Następnie ZUS Oddział w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] września 200 4 r. znak [...] i stwierdził, iż z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wnioskodawca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) w okresie [...] w wysokości łącznej [...] zł plus odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty włącznie. Ww. decyzja uprawomocniła się w dniu [...] marca 2005 r.

Uwzględniając prawomocną decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r., a także umowę nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu nieopłaconych składek zawartą w dniu [...] stycznia 2005 r. oraz dokonaną wpłatę tytułem pierwszej raty z terminem płatności do dnia [...] r. został sporządzony aneks do umowy nr [...] ustalający spłatę należności z tytułu składek za okres [...]. w wysokości łącznej [...] zł w 60-ciu ratach realizowanych w okresie :[...] r.

Z uwagi na zawarcie układu ratalnego zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg dalszych odsetek za zwłokę został wstrzymany począwszy od dnia następnego po dniu złożenia wniosku o zastosowanie ulgi w formie rat. Została jedynie zgodnie z art. 29 ust. 4 ww. ustawy naliczona opłata prolongacyjna na zasadach i wysokości przewidzianej przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa, tj. w wysokości 50 % stawki obowiązującej w dniu zawarcia powyższej umowy. Łącznie wysokość naliczonych opłat prolongacyjnych zgodnie ze sporządzonym aneksem wyniosła [...] zł. Jednocześnie określono, iż wpłaty rozłożonych na raty należności z tytułu składek dokonane po upływie terminu lub w wysokości niższej niż należna, będą rozliczone na składki i na odsetki za zwłokę naliczone na zasadach ogólnych określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc na odsetki liczone na dzień zapłaty. Termin płatności poszczególnych rat ustalono do 20- tego dnia każdego miesiąca.

Pismem z dnia [...]czerwca 2007 wnioskodawca wystąpił o rozwiązanie umowy nr [...] podnosząc, iż spłata należności przekracza jego możliwości finansowe powodując znaczne pogorszenie jego budżetu domowego. Jednocześnie zainteresowany zakwestionował obowiązek zapłaty należności wobec ZUS określony decyzją z dnia [...] września 2004 r. wyjaśniając, iż w tym czasie nie prowadził działalności, zaś korzystał z całkowitego ubezpieczenia w KRUS.

Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał przypadki, w których zgodnie z § 7 zawartej umowy ratalnej może nastąpić jej rozwiązanie. Organ wskazał, że dotychczas wnioskodawca wywiązywał się z warunków umowy a zatem nie zostały spełnione przesłanki przemawiające za jej rozwianiem. Jednocześnie organ zwrócił się z prośbą o sprecyzowanie pisma z dnia [...] czerwca 2007 r. i wyjaśnienie, czy M. C. wnosi o wznowienie postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia obowiązku podlegania przez niego ubezpieczeniu społecznemu.

Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. wnioskodawca nadmienił, iż prowadząc negocjacje w sprawie zawarcia układu ratalnego pracownik Oddziału ZUS w B. sporządził oświadczenie, które następnie podpisał zainteresowany, iż nie będzie składał odwołania do Sądu Okręgowego w B. od decyzji z dnia [...] września 2004 r. Wnioskodawca nadmienił, iż składając tego typu oświadczenie spodziewał się przynajmniej odstąpienia od spłaty odsetek. Wnioskodawca nie wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia.

Następnie pismem z dnia [...] lipca 2007 r. M. C. wyjaśnił, iż obecnie jego sytuacja rodzinna, zdrowotna oraz finansowa uniemożliwia mu dalsze wywiązanie się z płatności rat. Wnioskodawca podniósł, iż nie ponosi winy w postaniu zaległości oraz wspomniał także o umorzeniach wobec innych podmiotów.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...] zł. W treści uzasadnienia decyzji organ I instancji na wstępnie odniósł się do twierdzenia wnioskodawcy, że pracownik ZUS Oddział ZUS w B. sporządził oświadczenie, które on następnie podpisał, podkreślając, że z analizy akt sprawy wynika, iż oświadczenie o nieskorzystaniu z prawa wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] września 2004 r. zostało sporządzone przez wnioskodawcę własnoręcznie i złożone do akt w dniu [...] października 2004 r. w związku ze złożonym w dniu [...] października 2004 r. wnioskiem o umorzenie zobowiązań wobec ZUS.

Dalej organ wyjaśnił, że pismo zainteresowanego z dnia [...] lipca 2007 r. zostało potraktowane jako wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, o czym poinformował wnioskodawcę pismem z dnia [...] lipca 2007 r. znak. [...].

Następnie organ I instancji podkreślił, że w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. M. C. ponownie zakwestionował obowiązek zapłaty składek podnosząc, iż nie udowodniono mu winy w zaniechaniu odprowadzania należności oraz wskazał, iż zachodzi ich całkowita nieściągalność. Podkreślił również, że wnioskodawca wyjaśnił, iż dalsza spłata należności zagraża egzystencji jego rodziny, która pozostaje na wyłącznym jego utrzymaniu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że wnioskodawca oświadczył, iż ma dwoje dzieci: syna – M. [...] ucznia [...] na kierunku [...] oraz córkę- A. [...] studentkę [...]. Wskazał również, że z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że córka zainteresowanego wymaga stałej opieki [...] oraz że na potwierdzenie powyższego faktu przedłożono kartę informacyjną z dnia 2 kwietnia 2004 r. oraz z dnia 21 kwietnia 2004 r. z [...].

Organ I instancji podkreślił, że z wyjaśnienia wnioskodawcy wynika, że jego żona D. C. obecnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim oraz z tego tytułu otrzymuje zasiłek chorobowy wypłacany przez KRUS. Na potwierdzenie powyższego wnioskodawca przedłożył kartę informacyjną z dnia 25 kwietnia 2007 r. z [...] oraz z dnia 18 maja 2007 r. z [...]. Wnioskodawca wyjaśnił, że w związku ze schorzeniami ponoszone są dodatkowe wydatki związane z wizytami oraz zakupem leków w wysokości łącznej około [...] zł miesięcznie.

Dalej Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne położone w miejscowości T., którego jest właścicielem zgodnie z aktem notarialnym Repertorium [...] z dnia [...] r. Organ zwrócił uwagę na to, że wnioskodawca nie potrafił określić wartości nieruchomości. Z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia nr [...] Urzędu Gminy M. z dnia 31 lipca 2007 r. wynika, iż gospodarstwo o powierzchni przeliczeniowej użytków rolnych [...] ha przynosi roczny dochód w wysokości około [...] zł. Zdaniem wnioskodawcy, z uwagi na niską jakość gruntów oraz niesprzyjające warunki klimatyczne dochód z gospodarstwa jest jednak znacznie niższy od przedstawionego w ww. zaświadczeniu, nie określając jednak rzeczywistego dochodu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że zgodnie z przedłożonym wykazem, koszty eksploatacji nieruchomości, to: opłata za energię elektryczną oraz odbiornik radiowo – telewizyjny w wysokości łącznej około [...] zł miesięcznie, a także podatek od nieruchomości oraz ubezpieczenie budynków mieszkalnych i gospodarczych w wysokości łącznej około [...] zł rocznie. Wskazał również, że dodatkowo ponoszone są wydatki związane z utrzymaniem oraz kształceniem dzieci w wysokości łącznej około [...] zł miesięcznie.

Dalej podkreślił, że w ramach prowadzonego postępowania ustalono, iż wraz z żoną wnioskodawca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz że z tego tytułu wnioskodawca opłacił w dniu 31 lipca 2007 r. składkę za II kwartał 2007 r. w wysokości łącznej [...] zł oraz składkę za szwagierkę – H. O. w wysokości [...] zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił uwagę na fakt, że decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. przyznano wnioskodawcy płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na [...] r. w wysokości łącznej [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł oraz uzupełniającą płatność obszarową [...] zł.

Z ustaleń organu wynika, że zainteresowany posiada rachunek bankowy założony w Banku Spółdzielczym w B. Oddział w M., na którym zgodnie ze stanem na dzień [...] sierpnia 2007 r. saldo końcowe wynosiło [...] zł.

W toku postępowania dowodowego ustalono, iż wnioskodawca spłaca kredyt zaciągnięty w Banku Spółdzielczym w B. Oddział w M. w wysokości łącznej [...] zł oraz że zobowiązanie zostało zaciągnięte na zakup [...].

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji przytoczył treść art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz podkreślił, że dotychczas nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne przedmiotowych zobowiązań z uwagi na zawarcie umowy nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, a następnie aneksu do tej umowy. Wskazał, że dotychczas wnioskodawca opłacił 29 rat, w tym raty o numerach 1-28 realizowane w okresie: luty 2005 r. – maj 2007 oraz 30-tą ratę z terminem płatności do dnia 20 lipca 2007 r. rata 29-ta z terminem płatności do dnia 20 czerwca 2007 r. jak też rata 31-wsza z terminem płatności do dnia 20 sierpnia 2007 r. nie zostały dotychczas opłacone. Wobec powyższego odsetki za zwłokę wobec FUS za okres :[...] objęte powyższymi ratami stały się wymagalne na zasadach ogólnych wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zostały więc naliczone do dnia wniesienia podania o umorzenie, tj. do dnia 29 lipca 2007 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność powyższych należności określona art. 28 ust. 1-3 w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto przytoczył treść art. 28 ust. 3 a, 3b, § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu skałek na ubezpieczenia społeczne oraz podkreślił, że z analizy materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawca uzyskuje stały dochód ze [...] a także dotacje w postaci płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ podkreślił, że żona wnioskodawcy otrzymuje zasiłek chorobowy wypłacany przez KRUS oraz zwrócił uwagę na to, że kredyt wobec banku jest przez zainteresowanego spłacany.

Zdaniem organu uwzględniając powyższe, wielkość gospodarstwa oraz wysokość bieżących wydatków, w tym na zakup niezbędnych leków należy stwierdzić, że wnioskodawca ma możliwość spłaty należności poprzez kontynuację umowy ratalnej bądź też poprzez jej renegocjację w zakresie wydłużenia okresu spłaty, a przez to zmniejszenia wysokości poszczególnych rat.

W jego ocenie zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, iż z uwagi na sytuację majątkową, czy tez stan zdrowia wnioskodawca jest w stanie opłacić należności wynikających z aneksu sporządzonego do umowy nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r.

Stwierdził ponadto, że w ramach prowadzonego postępowania wnioskodawca nie przedłożył także informacji potwierdzających fakt poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Strona pismem z dnia [...] września 2007 r. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu ww. decyzji organ II instancji przytoczył argumenty identyczne jak w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2007 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2007 r. M. C. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2007 r. Skarżący ww. decyzji zarzucił m.in.

­ naruszenie prawa materialnego poprzez pominięcie istoty sprawy zawartej w uzasadnieniach wniosków kierowanych do Oddziału Wojewódzkiego ZUS w B. i według jego wskazówek oraz zarządzeń;

­ nie uwzględnienie faktu, iż przez cały ten okres wnioskodawca regulował bieżące ubezpieczenia będąc ubezpieczonym w KRUS;

­ nie uwzględnienie oświadczenia, że wnioskodawca nie posiada dochodu przypisywanego mu w decyzji, ponieważ nie ma praktycznie żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego;

­ nie uwzględnienie dowodów o schorzeniach wnioskodawcy;

­ nie uwzględnienie dowodu, "iż własnoręcznie sporządzone oświadczenie informujące o nie skorzystaniu z prawa wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego w B. od decyzji z dnia [...] września 2004 r." zostało wymuszone na wnioskodawcy przez pracownika ZUS podstępnie, za cenę umorzenia spłat wraz z odsetkami;

­ nie uwzględnienie faktu, iż podczas wielokrotnych rozmów z pracownikami ZUS, wnosił – aby w celu uwzględnienia jego trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej, podjąć postępowanie (wznowić postępowanie w trybie art.. 149 k.p.a.), co też Następnie kazano mu uzasadnić pisemnie i co uczynił pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. a co bezprawnie ZUS potraktował jako wniosek o umorzenie należności i o czym rzekomo poinformował go.;

­ naruszenie art. 28 ust. 1-3 w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 28 ust. 3 a i 3 b oraz art. 32 w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r, jak też art. 10 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi.

Przed przejściem do oceny zarzutów przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa) uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01) jak i na gruncie Kpa. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku w/s I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie pozostaje on aktualny także w odniesieniu

do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Podkreślić należy, że skarżący posiada majątek w postaci sprzętu rolniczego, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ponad [...] ha, które przynosi mu wysoki dochód. Otrzymuje dotacje w postaci płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by rodzina skarżącego znajdowała się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Świadczy o tym fakt, że skarżący pomimo twierdzeń, że jej sytuacja materialna jest bardzo ciężka w szczególności, że nie ma praktycznie żadnego dochodu z gospodarstwa jest w stanie regularnie spłacać kredyt w banku oraz zobowiązania bieżące. Zdaniem Sądu o tym, że strona skarżąca posiada środki niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych świadczy fakt, że nie korzysta ona z pomocy społecznej. Zatem organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącego i jego rodziny, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.

Sąd podziela twierdzenia organu II instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dające możliwość umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych pomimo braku ich nieściągalności. Podkreślenia wymaga fakt, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości prowadzenia działalności.

Odnosząc się do podnoszonej wielokrotnie przez stronę kwestii konieczności sprawowania opieki nad żoną i córką, na wstępnie należy wskazać, iż zgodnie z § 3 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. należności z tytułu składek mogą zostać umorzone w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie w/w przesłanka nie została spełniona, albowiem skarżący nie wykazał, że opieka którą sprawuje nad żoną i córką jest opieką która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Należy stwierdzić, że przedstawione przez stronę zaświadczenie lekarskie nie przesądza o tym, że żona strony wymaga tego typu opieki, która pozbawia wnioskodawcę możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Potwierdzeniem tego, że w niniejszej sprawie przesłanka z § 3 pkt 3 ww. rozporządzenia nie została spełniona jest w szczególności również to, że skarżący w dalszym ciągu uprawia ponad [...] ha gospodarstwo. Tym samym pozyskuje stały dochód. Zdaniem Sądu powyższy fakt potwierdza to, że żona skarżącego nie wymaga tego typu opieki, która stanowiłaby przesłankę umorzenia w rozumieniu § 3 pkt 3 ww. rozporządzenia.

Należy ponadto zauważyć, że skarżący pomimo twierdzeń, że sam ma problemy zdrowotne, nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę własną. A zatem w przedmiotowej sprawie nie istnieje możliwość umorzenia należności z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego tego, że organ wydający decyzję błędnie potraktował pismo skarżącego z dnia [...] czerwca 2007 r. jako wniosek o umorzenie należności wobec ZUS, Sąd wyjaśnia, iż jest on bezpodstawny, gdyż z analizy akt administracyjnych wynika, że to kolejne pismo strony z dnia [...] lipca 2007 r. a nie pismo z dnia [...] czerwca 2007 r. zostało przez organ potraktowane jako wniosek o umorzenie należności składkowych. O bezzasadności ww. zarzutu świadczy również fakt, że w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. skarżący nie wskazał, że jego poprzednie pisma zostały błędnie potraktowane przez organ jako wniosek o umorzenie należności. Ponadto w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia skarżący przedstawił okoliczności, które jego zdaniem świadczą o tym, że spełnia przesłanki stanowiące podstawę instytucji umorzenia należności. A zatem należy uznać, że rzeczywistą intencją skarżącego było umorzenie należności a nie wznowienie postępowania.

Za niezasadny Sąd uznał również zarzut skarżącego, że organ nie poinformował go o tym, że jego pismo potraktował jako wniosek o umorzenie należności albowiem w aktach administracyjnych znajduje się pismo organu z dnia [...] lipca 2007 r. skierowane do skarżącego, w którym ZUS poinformował, iż pismo strony z dnia [...] lipca 2007 r. zostało potraktowane jako wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, że skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 r. powołuje się na pismo organu z dnia [...] lipca 2007 r. co niewątpliwie świadczy o tym, że skarżący miał świadomość tego, że jego pismo zostało potraktowane jako wniosek o umorzenie.

Stwierdzić należy, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych (w szczególności art. 10 k.p.a.), które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.