Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2442/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 do 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi H. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy H.S., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 2000 r. do grudnia 2003 r. oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2000 r. do grudnia 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami.

2. W dniu [...] r. skarżący H.S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Inspektorat w T.

2.1. W wskazanym wniosku H.S. wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, podniósł, iż utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł, a ponadto uiszcza alimenty w kwocie [...] zł, co sprawia, że pozostała kwota nie wystarcza na terminowe regulowanie opłat i zakup lekarstw, a dodatkowe obciążenie jest nie do udźwignięcia. Skarżący stwierdził, że w jego wieku bardzo trudno znaleźć pracę, natomiast powstałe zaległości wobec ZUS nie wynikają z lekceważenia, lecz są wypadkową trudnej sytuacji firmy, którą prowadził.

2.2. Do akt postępowania zostały dołączone następujące dokumenty: oświadczenia strony z dnia [...] r., pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "A" z dnia [...] r., uchwała Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" z dnia [...] r., udokumentowane miesięczne wydatki H.S., zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] r., pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r., orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r., [...] r. oraz [...] r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r., karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] r., opis zdjęcia RTG kręgosłupa z dnia [...] r., karta informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...]r., postanowienie Prokuratury Rejonowej w T. z dnia [...] r. o umorzeniu śledztwa oraz dokumentacja zaewidencjonowana w komputerowych bazach danych Zakładu ubezpieczeń Społecznych.

3. Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1, 2 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 z późn. zm., zwanej dalej u.s.u.s.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od lutego 2000 r. do grudnia 2003 r. w kwocie [...] zł oraz odsetek na dzień [...]r. wynoszących [...] zł,

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2000 r. do grudnia 2003 r. w kwocie [...] zł oraz odsetek na dzień [...]r. wynoszących [...] zł.

3.1. Organ pierwszej instancji powołał przepisy uzasadniające umorzenie należności, tj. art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej rozporządzeniem z 2003 r.).

3.2. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wymienionych w powołanych przepisach nie została przez H.S. spełniona. W szczególności wobec skarżącego skutecznie prowadzone było postępowania egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego, ponadto zdaniem organu ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby straty materialne skarżącego były wynikiem klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, iż opłacenie składek mogłyby pozbawić skarżącego możliwości prowadzenie działalności, co wyłącza przesłanki zawarte w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. w zakresie dotyczącym poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Ponadto organ stanął na stanowisku, iż strona skarżąca nie udowodniła, aby przewlekła choroba, czy też konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwiły jej uzyskanie dochodu. Poza tym zauważył, że z przedłożonych dokumentów wynika, iż strona w [...]r. była ofiarą próby usiłowania rozboju, ale nie przedłożyła dokumentacji potwierdzającej poniesienie strat materialnych z tego tytułu. Organ uznał, że okoliczności te nie mają wpływu na możliwość uzyskiwania dochodu przez stronę w chwili obecnej, ponieważ otrzymuje ona świadczenie emerytalne. Podkreślono przy tym, że zadłużenie będące przedmiotem wniosku datuje się od [...]r., a działalność gospodarcza została zlikwidowana z dniem [...]r.

3.3 Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując wniosek H.S. zwrócił uwagę na wystąpienie przesłanki uzasadniającej umorzenie należności z uwagi na stan majątkowy dłużnika, o której mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. W ramach tego podkreślił, że strona: nie prowadzi działalności gospodarczej i nie pracuje; otrzymuje emeryturę w wysokości [...]zł netto, z której potrącana jest kwota [...] zł, sama zamieszkuje, a łączna wysokość miesięcznych wydatków, które winny być poniesione wynosi[...]zł i że z tytułu opłat za mieszkanie posiada zadłużenie w kwocie [...] zł. Jednak organ odmówił umorzenia wnioskowanych składek stwierdzając, iż nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia, albowiem umorzenie należności ma charakter wyjątkowy, a należności z tytułu składek mają charakter publicznoprawny, ponadto wskazał, iż strona skarżąca w okresie od [...] r. do [...]r. pracowała w różnym czasie w trzech firmach specjalizujących się w nauce jazdy, czyli że nie była pozbawiona możliwości poprawienia swojej sytuacji finansowej poprzez dodatkowe zatrudnienie.

4. H.S. pismem z dnia [...] r. wniósł "odwołanie" od opisanej decyzji organu pierwszej instancji, wskazują ponownie, iż nie jest w stanie uiścić należności z tytułu zaległych składek i odsetek. Jeszcze raz przypomniał, iż suma jego wydatków miesięcznych wynosi [...] zł., natomiast utrzymuje się z renty w kwocie netto [...] zł, a w związku z uszczerbkiem na zdrowiu, którego doznał podczas napadu w [...]r., jego zdolność zarobkowania został znacznie zmniejszona. Podkreślił, iż nie ma pieniędzy na opłacenie czynszu, a w związku z wielkimi zaległościami w tej materii, grozi mu eksmisja na bruk. Stwierdził, że ze względów społecznych, jego należności powinny zostać umorzone chociażby w części odsetek, gdyż spełnia ustawowe przesłanki.

5. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

5.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie powołał treść przepisów art. 28 u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z 2003 r., powtarzając argumenty przedstawione przez organ pierwszej instancji.

5.2. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. wydano na podstawie obowiązujących przepisów, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz zapewniono stronie skarżącej czynny udział w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a zatem postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Organ odwoławczy stwierdził, iż okoliczności faktyczne ustalone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznać należy za udowodnione, gdyż skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów.

5.3 Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych jako przesłanki umorzenia, daje potencjalną możliwość umorzenia zadłużenia powstałego wobec funduszu obsługiwanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jednakże nie obliguje organu podejmującego rozstrzygniecie do takiej decyzji. Na poparcie swojego stanowiska przywołał wyroki WSA w Warszawie z dnia 1 września 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 376/08 oraz z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1853/07. Ponadto organ opierając się na wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 746/06 stwierdził, że stałe, trwające przez kilka lat, zaniechanie płacenia należności publiczne-prawnych przy kontynuowaniu działalności gospodarczej nie może być uznane za okoliczność losową i niezależną od woli dłużnika. Według organu prawidłowo założono, że strona posiada możliwości podejmowania zatrudnienia, w celu poprawy swojej sytuacji finansowej, a mając na uwadze przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej, że posiada wysokie kwalifikacje zawodowe cenione na rynku pracy w określonych dziedzinach, tj. obrotu nieruchomościami i działalności finansowej, a ponadto, że strona dysponuje kwalifikacjami do nauki jazdy środkami lokomocji.

6. W dniu [...]r. H.S. wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. żądając jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł przy tym te same zarzuty, co w piśmie z dnia [...] r.

6.1. Dodatkowo zauważył, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wziął pod uwagę faktu ciągłego narastania zadłużenia skarżącego poprzez ciągłe naliczanie odsetek. Stwierdził, iż nie uchyla się od spłaty zaległych składek, jednakże na skutek naliczonych przez ZUS odsetek popadł w pętlę zadłużenia, a niewzruszona postawa ZUS powoduje możliwość straty mieszkania i wyrzucenia na bruk.

6.2. Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie twierdził, że nie podejmował żadnych kroków zmierzających do spłaty zadłużenia. Wskazał, że fakt posiadania określonych kwalifikacji zawodowych nie stanowi wystarczającej przesłanki do tego, aby nawiązać stosunek pracy z określonym pracodawcą i że w tym zakresie wielokrotnie podejmował stosowne działania.

7. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podkreślając, iż bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący nie wywiązał się ze swego obowiązku opłacania składek, co spowodowało zadłużenie z tego tytułu. Organ podniósł, iż skarżący nie kwestionuje faktu istnienia ani wysokości zaległości. Następnie przedstawił ponownie argumenty zawarte w wydanych decyzjach. Stanął na stanowisku, że skarga nie zawiera istotnych nowych okoliczności, uzasadniających jej zmianę.

8. Na rozprawie dnia 21 grudnia 2010 r. strona skarżąca wnosiła i wywodziła jak w skardze. Przy tym przedłożyła dokument, z którego wynika, że była osobą pokrzywdzoną w sprawie karnej. Zarzuciła, że organ nie uwzględnił tego faktu. Nie zgodziła się z nadmierną stopą oprocentowania odsetek. Ostatecznie strona wskazała, że organ rentowy naruszył prawo, ponieważ pomimo ustalenia przesłanki umorzeniowej wydał decyzję odmawiającą umorzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9. Skarga nie jest zasadna.

10. Właściwość tutejszego Sądu do rozpoznania skargi na decyzję wydaną przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiotowej sprawie wynika z obowiązującego od dnia 11 października 2008 r. przepisu § 1 pkt 2 i § 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016) wydanego na podstawie delegacji wynikającej z 13 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poźn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oraz faktu, że miejsce zamieszkania strony znajduje się na terenie działania tutejszego Sądu.

11. Przed podaniem powodów rozstrzygnięcia sądowego w niniejszej sprawie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę między innymi działań organów administracji publicznej, w tym organów podatkowych, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jak stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Dlatego Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów.

11.1. Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy to materialnego, czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

12. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej w sprawie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i inne, i ustalając materialny stan prawny, na gruncie którego sprawa będzie oceniana, należy mieć na uwadze następujące regulacje prawne oraz prawa i obowiązki z nich wynikające zarówno dla wnioskodawcy występującego o przyznanie danej ulgi, jak i organu administracji, który rozpatruje taki wniosek.

12.1. Przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi, że (podkreślenia i pogrubienia Sądu):

1. Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, decyzję umarzającą należności z tytułu składek pozostawia się w aktach sprawy.

12.2. Natomiast zgodnie z § 3 rozporządzenia z 2003 r., wydanego na podstawie delegacji z art. 28 ust. 3b u.s.u.s.:

1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

12.3. Zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

12.4. Na gruncie tych przepisów należy zwrócić uwagę na kilka wniosków z nich wynikających, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Po pierwsze, zakresem przedmiotowym instytucji umorzenia zostały objęte nie tylko należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ale również z tytułu składek zdrowotnych. Wówczas do tych należności przepisy dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się "odpowiednio". Po drugie, w art. 28 ust. 2, 3, 3a i 3b u.s.u.s. określony został zamknięty katalog przypadków, których wystąpienie w konkretnej sytuacji uprawnia zakład do umorzenia należności z tytułu składek. Natomiast w przepisie § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. katalog ten został określony w sposób szczególny, ponieważ na wstępie określono, że chodzi tu o niemożność zapłaty zaległości ze względu na "ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny". Z przepisu tego wyraźnie wynika, że ciężar wykazania zaistnienia przesłanek tam wymienionych (ciężar dowodu) spoczywa na stronie ("jeżeli zobowiązany wykaże"). Natomiast obowiązkiem organu, stosownie do zasady informowania wynikającej z art. 9 k.p.a., jest występować do strony z wezwaniem do złożenia stosownych dokumentów. Po trzecie, nawet wystąpienie tych przesłanek oznacza dla zakładu jedynie uprawnienie, a nie obowiązek umorzenia, ponieważ wszystkie te normy prawne, jak i sama istota ulgi, oparta jest na konstrukcji, tzw. uznania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2008 r., II GSK 396/08 i z dnia 14 października 2008 r., II GSK 379/08 publikowane na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285). Językowo wyraża się to w użyciu przez ustawodawcę określenia "może". W orzecznictwie podkreśla się, że charakter uznaniowy decyzji w sprawie umorzenia ma również wpływ na sposób dokonywania przez sąd administracyjny kontroli konkretnych postępowań prowadzonych przez organ w tym zakresie. Zauważa się przy tym, że sąd nie może narzucić organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, np. umorzenia składek lub odsetek, bowiem jest to wyłączna kompetencja samego organu, a rola sądu sprowadza się - w pewnym uproszczeniu - do zbadania sposobu dojścia przez organ do decyzji w tym przedmiocie. Tym samym kontrolowane winno być postępowanie prowadzone przez organ, w efekcie którego wydano kwestionowane decyzje, czyli sąd winien zbadać, czy organ przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe, czy zebrał w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy oraz czy odniósł się w sposób właściwy do zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów (zob. wyrok NSA z dnia 14 października 2008 r., II GSK 379/08, publikowany na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

12.5. Biorąc to wszystko pod uwagę i badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji prawnej i faktycznej zaistniałej w przedmiotowej sprawie, Sąd nie doszukał się po stronie organu naruszenia ani prawa materialnego, ani prawa procesowego uzasadniającego uchylenie tych decyzji. Organ przeprowadził w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe, zebrał w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy oraz odniósł się w sposób właściwy do zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów. W szczególności w przypadku ustalenia, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. można uznać, że organy odmawiając umorzenia działały w ramach uznania administracyjnego dając temu wyraz w uzasadnieniu wydanych decyzji (str. 4 decyzji organu pierwszej instancji, str. 5 decyzji organu odwoławczego).

12.5.1. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego, ocenianego na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do uznania, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie zaległych należności, które zostały wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

12.5.2. Organ drugiej instancji rozpatrując ponownie sprawę w postępowaniu odwoławczym w sposób wyczerpujący uwzględnił nową sytuację opisaną przez stronę w wezwaniu o ponowne rozpoznanie sprawy i rozpatrzył cały zebrany materiał dowodowy. Dał temu wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji. Wyjaśnił, na jakiej podstawie prawnej orzekał - wskazując na poszczególne przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie (str. 2 i 3) - a także wymienił fakty, które uznał za udowodnione z powołaniem się na określone dokumenty (str. 1, 3 i 5). Tym samym nie naruszył art. 7, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a. Wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył też granic swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 k.p.a.

12.5.3. Słusznie organ uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka "całkowitej nieściągalności", o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w sprawie nie zaistniały przypadki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a i 5 u.s.u.s. Natomiast, jeśli chodzi o warunki wymienione w pkt 3 i 6 tego przepisu, to, wbrew twierdzeniom strony, nie było podstaw, aby uznać, że wystąpiły one w sprawie. W zakresie elementów wynikających z pkt 3 należy wskazać, że wprawdzie wystąpił pierwszy z nich, a mianowicie strona zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie zaistniał drugi polegający na braku majątku, z którego można egzekwować należność. Jak wynika z tego przepisu chodzi tu nie tylko o brak majątku zobowiązanego, ale też o brak majątku ewentualnie małżonka, następców prawnych i osób trzecich, z którego można egzekwować daną należność. Z oświadczenia strony wynika, że dochody gospodarstwa wynoszą netto [...] zł miesięcznie z tytułu emerytury. Należności te stanowią prawo, z którego istnieje możliwość chociażby częściowej egzekucji z zachowaniem określonych ograniczeń wynikających z przepisów egzekucyjnych. Z tego świadczenia w ramach egzekucji potrącana jest kwota [...] zł z tytułu zaległych składek. Przy tym wydatki miesięczne strona określiła na kwotę [...] zł. Jeśli chodzi o pkt 6 tego przepisu, to w związku z powyższym jest też oczywiste, że w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym, z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęć świadczenia emerytalnego, uzyskuje się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Podkreślić należy, że w tym przepisie chodzi o racjonalność dochodzenia należności i porównanie egzekwowanej kwoty z kwotą wydatków egzekucyjnych, a nie kwotą kosztów egzekucyjnych. Z art. 66 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) wynika, że wydatki obciążają wierzyciela, a koszt są egzekwowane od zobowiązanego. Tym samym istotą zastosowania pkt 6 jest to, że nieekonomiczna jest egzekucja w przypadku, gdy wydatki egzekucyjne, które ponosi wierzyciel poprzez potrącenie ich z wyegzekwowanych kwot przez organ egzekucyjny, przewyższają kwotę dochodzonej należności. W sytuacji, gdy w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu takiego postępowania na podstawie art. 59 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dodatkowo należy podkreślić, że należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu z kwoty uzyskanej z egzekucji w jednej z pierwszych kategorii przed zobowiązaniami bankowymi, jeśli chodzi o należności niezabezpieczone hipotecznie lub zastawem rejestrowym (art. 115 § 1 pkt 4 powyższej ustawy).

12.5.4. Poza tym należy podkreślić, że prawidłowo organ uznał, iż ze względu na sytuację dochodową i bytową strony skarżącej została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r., gdyż spłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ja możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast odnośnie pozostałych przesłanek strona nie wykazała, aby poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia (pkt 2), czy też, że wystąpiły przeszkody w uzyskiwaniu dochodu z powodu przewlekłej choroby strony lub konieczności sprawowania przez nią opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny (pkt 3). Za przewlekłą chorobę stanowiącą przeszkodę w uzyskiwaniu dochodu nie można uznać choroby będącej podstawą ustalenia lekkiego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie z dnia [...]r.) i uznania skarżącego za częściowo niezdolnego do pracy (orzeczenie z dnia [...]r.). Z orzeczeń tych wynika, że strona nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki i może wykonywać "lekką pracę na otwartym rynku pracy" "(...) zgodną z kwalifikacjami".

12.5.5. Mimo wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. prawidłowo organ wyważył interes strony i interes publiczny odmawiając umorzenia zaległości w zakresie przyznanego organowi uznania administracyjnego. Słusznie organ przyjął, że stałe, trwające przez kilka lat, zaniechanie płacenia należności publiczno-prawnych przy kontynuowaniu działalności gospodarczej nie może być uznane za okoliczność losową i niezależną od woli dłużnika. Doznanie uszczerbku na zdrowiu w wyniku napadu dokonanego w [...]r. nie mogło stanowić przyczyny powstania zaległości, ponieważ zaległości powstawały już od [...]r. Poza tym strona nadal prowadziła działalności gospodarczą do [...]r. W ramach uznania prawidłowo założono, że strona posiada możliwości podejmowania zatrudnienia, w celu poprawy swojej sytuacji finansowej, a mając na uwadze przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej, że posiada wysokie kwalifikacje zawodowe cenione na rynku pracy w określonych dziedzinach, tj. obrotu nieruchomościami i działalności finansowej, a ponadto, że dysponuje kwalifikacjami do nauki jazdy środkami lokomocji. Tym samym i możliwościami spłaty w przyszłości zaległych składek.

12.5.6. Wykonując obowiązki procesowe przed wydaniem decyzji w pierwszej i drugiej instancji organ pismami z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. wzywał stronę w celu wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego oraz do składania wniosków dowodowych, czyli nie naruszono również przepisów art. 9, art. 11, art. 12 i art. 81 k.p.a. Z tych przepisów wynika obowiązek organu administracji do informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale tylko takich, które mogą mieć istotny wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania.

13. W związku z powyższym nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że organ w swoich decyzjach mylnie zinterpretował fakty stanowiące podstawę rozstrzygnięcia oraz dokonał błędnej wykładni przepisów powołanych w wydanych decyzjach. Przedłożone dokumenty w szczególności postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia [...] r. nie wskazują na okoliczność, że w wyniku napadu skarżący poniósł szkodę materialną. Wręcz przeciwnie z uzasadnienia wynika, że mogła to być szkoda, ale tylko potencjalnie, ponieważ w kantorze znajdowało się [...] zł. Poniesiony uszczerbek na zdrowi jedynie zmniejszył możliwości zarobkowania strony, a nie pozbawił możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Strona dalej prowadziła działalność gospodarczą. Trudna sytuacja materialna występująca na dzień wydawania decyzji została przez organ uwzględniona i zaliczona do przesłanki warunkującej możliwość umorzenia zaległości i jednocześnie prawidłowo oceniona pod kątem uznania administracyjnego. Wskazanie na możliwość uzyskania określonej pracy - jako przeciwwskazanie do umorzenia - nie oznaczało, że organ preferował bierność w poszukiwaniu pracy. Zgodność z prawem wydanych decyzji oznacza, że w określonym stanie faktycznym brak było podstaw do umorzenia nie tylko należnych składek, ale też odsetek liczonych na dzień [...]r. W postępowaniu w spawie odmowy umorzenia zaległości Sąd nie kontroluje prawidłowości zastosowanej do wyliczenia stopy oprocentowania odsetek - na taką nieprawidłowość wskazywała strona na rozprawie.

15. W związku z powyższym Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oddalił skargę stosownie do art. 151 P.p.s.a.