Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1159/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 § 3, art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin - Kosowska SO del. Jarosław Szaro Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. S. kwotę 540 zł /słownie: pięćset czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. II SA/Rz 1159/12

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi J. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (określanego dalej jako SKO, Kolegium) z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmawiającą wydania decyzji nakazującej J. i W. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wobec nie stwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 - określanej dalej jako u.p.w.) oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.).

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;

Sprawa została zainicjowana wnioskiem z dnia 18 lipca 2007 r. złożonym

w Starostwie Powiatowym [...] przez J. S. o zbadanie czy działania właścicieli działki nr ewid. 52/4 – J. i W. K. nie spowodowały zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. na działkach o nr ewid. 52/3 i 52/1, których właścicielem jest wnioskodawca. Starosta przekazał w/w wniosek według właściwości Burmistrzowi Miasta [...], który w dniu 15 października 2007 r. wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie i przeprowadził oględziny przy udziale stron postępowania i powołanego spośród pracowników Urzędu zespołu ekspertów.

Sprawa była już trzykrotnie przedmiotem orzekania przez Burmistrza Miasta [...], który decyzjami z dnia: [...] grudnia 2007 r., nr [...]; z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...]; odmówił nakazania J. i W. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec nie wystąpienia zmian stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Powyższe decyzje były odpowiednio decyzjami SKO z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...]; z dnia [...] września 2008 r., nr [...] uchylane, a sprawa przekazywana do ponownego rozpoznania. Decyzja SKO z dnia [...] września 2008 r., nr [...] była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), który wyrokiem z dnia 20 lutego 2009r., sygn. akt II SA/Rz 762/08 oddalił skargę J. i W. K.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], SKO uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] o odmowie nakazania J. i W. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. SKO nakazało ustalić czy istnieje szkodliwy wpływ - wynikający z naruszenia stosunków wodnych, uzupełnienie akt sprawy poprzez dołączenie odpowiednich dokumentów

z aktualnych wypisów z rejestru gruntów, sporządzonych przez upoważniony do tego podmiot lub z odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla działek objętych sporem oraz zapewnienie stronom czynnego udziału w sprawie. Organ został zobowiązany do wezwania wnioskodawcy celem ostatecznego i jednoznacznego wskazania, na których działkach jego zdaniem miało być dokonane naruszenie stosunków wodnych. W ponownie prowadzonym postępowaniu zdaniem SKO należało wyjaśnić, jak duża ilość żużla została nawieziona na działkę, ponieważ w decyzji wskazano, że warstwa nawiezionego żużla ma około 5 -10 cm grubości, podczas gdy z wniosku wynika, że działka nr 52/4 jest nadsypywana od dłuższego czasu, a efektem jest znaczne podwyższenie terenu. SKO stwierdziło, że okolicznością bezsporną jest nawiezienie żużla na działkę nr 52/4 położoną w J., czego nie kwestionują strony. Podkreśliło, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Zaleciło organowi I instancji analizę w zakresie zasadności powołania biegłego, który ustaliłby stan wody na gruncie objętym postępowaniem oraz przeprowadził stosowne ustalenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmówił nakazania J. i W. K. - właścicielom działki nr 52/4 położonej w J., obręb ewidencyjny [...], przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec niestwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Organ I instancji wskazał, że ponownie przeprowadzone postępowanie potwierdziło, że wykonane utwardzenie działki o nr ewid. 52/4 nie naruszyło stosunków wodnych na działkach nr ewid. 52/3 i 52/1, a za obecny stan odpowiada J. S., który wykonując wjazd na swoją posesję nie uwzględnił spływu wody opadowej ze względu na ukształtowanie terenu. Zarówno działka o nr ewid. 52/4 jak i działki o nr ewid. 52/3 i 52/1 położone są na pochyłym terenie, przy czym od granicy działki nr 52/4 nachylenie zbocza zdecydowanie wzrasta. Działka nr 52/4, której część stanowi droga dojazdowa przed wysypaniem żużla miała podłoże gliniane z małą absorpcją wody, co powodowało powstawanie dużych kałuży wody opadowej. Cienka warstwa wysypanego żużla (ok. 5- 20 cm) nie zmieniła w sposób znaczący nachylenia terenu, polepszając jednocześnie absorpcję podłoża, nie zmienił się też kierunek spływu wody, gdyż teren nachylony jest w stronę działek wnioskodawcy. Wody opadowe z działek państwa K. nie mogą spływać po całości działek ze względu na betonowy cokół ogrodzenia wystający ponad teren, a trafiając na tę przeszkodę kierują się w stronę wjazdu na posesję J. S. J. S. wykonując ogrodzenie swojej posesji zmienił stan wody na swojej działce, gdyż obecnie woda nie płynie całą szerokością działki, tylko wąskim pasem szerokości ok. 3 m wpływa na działki 52/3 i 52/1. W trakcie przeprowadzonych oględzin stronom zaproponowano ugodę, ale J. S. nie zaakceptował jej projektu. Organ podał, że wydając decyzję uwzględnił opinię zespołu ekspertów - pracowników urzędu miasta, wskazującą na brak podstaw do stwierdzenia, że naruszono stosunki wodne.

Po rozpoznaniu odwołania J. S. SKO decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] sierpnia 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazując na treść art. 29 u.p.w. podało, że w pierwszej kolejności należy stwierdzić szkodliwy wpływ na sąsiednie nieruchomości wynikający z naruszenia stosunków wodnych. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO uznało, że organ nadal nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, w tym zakres przedmiotowego postępowania – konkretnie jaki działki są nim objęte, a skupił się jedynie na kwestii zawarcia przez strony ugody, a gdy do niej nie doszło, wydał decyzję bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. SKO stwierdziło nieprawidłowości prowadzenia postępowania w zakresie ugodowego załatwienia sprawy (art. 30 u.p.w). W aktach brak bowiem było stanowiska Państwa K. odnoszącego się do propozycji ugodowego załatwienia sprawy. Kolegium wskazało na konieczność ustalenia jaka ilość żużla została nawieziona na działkę państwa K.

WSA w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi W. i J. K. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 1270/11 uchyliło zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] października 2011 r.

Sąd doszedł do przekonania, że skarga była zasadna z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik postępowania. W ocenie Sądu żądanie J. S. zawarte we wniosku z dnia 18 lipca 2007 r. jest jednoznaczne i tym samym zakreśla granice przedmiotowe postępowania administracyjnego. Nie było więc podstaw, by SKO po 5 latach prowadzenia postępowania nakazało zwrócić się do wnioskodawcy o wskazanie na jakich gruntach (z oznaczeniem ewidencyjnym) nastąpiła zmiana stanu wody. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że J. S. w trakcie całego postępowania jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, sprawa zakresu przedmiotowego nie była sporna, w tym również w zakresie odprowadzania ścieków. W postępowaniu, które tak jak w rozpoznawanej sprawie jest wszczynane na wniosek, to wnioskodawca wyznaczył granice przedmiotowe postępowania, które prowadzi organ. W szczególności Sąd wskazał, że bez wpływu na wynik sprawy jest wyjaśnienie, jaka ilość żużla została wysypana na działkę nr 52/4, ale nawet i ta okoliczność nie wymagała uchylania decyzji do ponownego rozpatrzenia, bo organ mógł to ustalić we własnym zakresie, gdyż powyższe wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Sąd wskazał, że okoliczność zmiany stanu wód na gruncie w wyniku nawiezienia żużla jest niekwestionowana, a spór dotyczy ustalenia, czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunt J. S. Kwestia powyższa jest zasadnicza dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Przepis art. 29 u.p.w. potwierdza, że bez znaczenia dla wyniku sprawy w zakresie naruszenia stosunków wodnych jest ustalenie ile żużla zostało nawiezione na działkę nr 52/4 w J., grubość utwardzenia, rodzaj podłoża, na którym wysypano żużel, bo nieutwardzona droga w tej części działki istniała już w przeszłości. Bez wpływu na wynik sprawy jest też wyjaśnienie kwestii zasypania rowu przez J. S. na swojej działce, jak też ustalenie spływu wód w terenie przed utwardzeniem. Sąd uznał za aktualny pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1644/09, że oceny wyrażone w decyzji organu II instancji uchylającej decyzję i kierującej sprawę do ponownego rozpoznania nie wiążą organu I instancji. Z tego względu zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego musi być oceniony na podstawie ustalonego w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ I instancji stanu faktycznego i prawnego sprawy, a nie wynikać jedynie z zaleceń wcześniejszej decyzji kasacyjnej organu II instancji. W ocenie Sądu stan faktyczny i prawny nie pozwalał na przyjęcie, że zaistniały przesłanki do kasacyjnego orzekania przez organ II instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd wskazał organowi II instancji, że w ponownie prowadzonym postępowaniu jego rolą będzie rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, do czego obliguje zasada dwuinstancyjnego postępowania. W szczególności zalecił organowi ustalenie czy nawiezienie żużla na drogę znajdującą się na działce nr 52/4 w J. miało szkodliwy wpływ na nieruchomości J. S. kierując się w zakresie prowadzonego postępowania wyjaśniającego uwagami Sądu zawartymi w uzasadnieniu. Organ miał też ustalić, czy na drodze tej nadal znajduje się żużel

i w zależności od poczynionych ustaleń organ miał wydać decyzję, która będzie odpowiadała wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a.

SKO decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że żądanie wnioskodawcy oparte jest na twierdzeniu, że zmiana stanu wody nastąpiła na jego działkach o nr 52/3 i 52/1 w wyniku działań podjętych przez właścicieli działki sąsiedniej o nr 52/4, położonej w J., w postaci utwardzenia parceli poprzez jej nadsypanie. Czynniki te powodują zdaniem wnioskodawcy zwiększenie spływu wód na jego posesję. Kolegium podało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że J. i W. K. dokonali utwardzenia swojej posesji w 2007 r. poprzez nawiezienie żużla na część działki (drogę dojazdową). J. S. podnosił, że utwardzenie przez J. i W. K. działki poprzez jej nadsypanie spowodowało zmianę spływu wód powodując zalewanie jego posesji. Kolegium po ocenie stanu faktycznego gruntu podczas oględzin stwierdziło, że dotychczasowe ustalenia mogą stanowić podstawę orzekania, są wystarczające do rozpoznania odwołania i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w sprawie jest niecelowe. W tym przedmiocie Kolegium wydało postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r., w którym odmówiono uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego. Zdaniem Kolegium nawiezienie żużla na drogę znajdującą się na działce nr 52/4 w J. nie wykazuje aktualnie szkodliwego wpływu na nieruchomości J. S. Podczas dokonanych oględzin na wysokości wejścia do budynku mieszkalnego wnioskodawcy oprócz widocznego utwardzenia terenu w postaci kamieni, stwierdzono niewielką ilość materiału użytego do utwardzenia naniesionego na grunt wnioskodawcy. Zdaniem SKO utwardzenie działki nr 54/2, przez nawiezienie wywrotki żużla nie zmieniło spływu wód opadowych, a spowodowało jedynie zwiększenie prędkości spływu tych wód. Obecnie na terenie dokonanego utwardzenia widoczna jest tylko zmiana zabarwienia podłoża na kolor ciemniejszy, co jest pozostałością po nawiezionej warstwie żużla. W związku z tym zarzut wyrządzenia szkód w postaci spływu wraz z wodą opadową materiału użytego do tego utwardzenia – głównie żużla, nie jest zasadny. Reasumując Kolegium stwierdziło, że obecnie na spornych gruntach znajdują się już tylko ślady po nawiezionym żużlu (materiale sypkim) w postaci ciemniejszego zabarwienia terenu. Fakt ten został stwierdzony w czasie dokonanych oględzin, odnotowany w protokole i udokumentowany fotograficznie. Natomiast obecne szkody, których przyczyną miało być utwardzenie gruntu przez J. i W. K., nie występują. W szczególności zdaniem Kolegium zawilgocenie budynku gospodarczego jest wynikiem zalewania przez wody W. i braku jego izolacji. W ocenie organu przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w szerszym zakresie, co do zasady potwierdziło ustalenia dokonane przez organ I instancji w toku całego postępowania. W świetle powyższych uwag Kolegium stwierdziło, że wobec stwierdzenia, że wykonanie utwardzenia działki o nr ewid. 54/2 naruszyło stosunki wodne na działkach o nr 52/3 i 52/1, lecz naruszenie to nie nosi znamion szkody, aktualnie brak jest podstaw do nakazania W. i J. K. przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w oparciu o art. 29 ust. 3 u.p.w.

W skardze J. S., reprezentowany przez radcę prawnego zarzucił zaskarżonej decyzji istotne naruszenie przepisów postępowania, polegające na nieuzupełnieniu materiału dowodowego i nieprawidłowej ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów, a także wyprowadzeniu błędnych wniosków z materiału dowodowego sprawy (art. 6, 7, 11, 75 § 1, 77 § 1 i 2, 84 k.p.a., w związku z art. 140 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a.), przy jednoczesnej nieprawidłowej formie uzasadnienia zaskarżonej decyzji – przez co niemożliwe staje się odtworzenie procesu formułowania rozstrzygnięcia, szczególnie w zakresie doboru dowodów, na których oparto decyzję (art. 107 § 3 k.p.a.), co z kolei przełożyło się na nieprawidłowe ustalenia faktyczne przyjęte jako podstawa rozstrzygnięcia, którym to uchybieniom towarzyszy błędna interpretacja prawa materialnego (art. 29 u.p.w.).

Skarżący wniósł o:

1) dopuszczenie dowodu z przedstawionych wraz ze skargą fotografii na okoliczność szkodliwego wpływu zmiany stanu wód na teren skarżącego – po myśli art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ,

2) uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego,

w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona decyzja jest wadliwa i oparta na błędnych ustaleniach faktycznych wyprowadzonych z niezupełnego materiału dowodowego, czemu towarzyszy naruszenie przepisów prawa materialnego.

W pierwszej kolejności zarzucił, że organ dopuścił się uchybienia, co do formy uzasadnienia decyzji, z którego nie wynika na jakich dowodach została oparta decyzja, a jakim odmówiono wiarygodności. Jako zarzut drugi wskazał nieprawidłowe zaniechanie skompletowania materiału dowodowego. W szczególności nadal brak jest ustalenia, jaki był stan wód przed analizowanym utwardzeniem działek, a ustalenia takiego dokonać może jedynie osoba posiadająca wiedzę specjalistyczną. Zarzucił, że oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego było bezzasadne i nie zostało należycie uzasadnione. Skarżący podał, że w jego przypadku szkodliwość zmiany stanu wód przybiera postać stałego nanoszenia nieczystości. Natomiast bardziej brzemienne w skutkach jest zaobserwowane na podjeździe na działkę skarżącego żłobienie w ziemi i jej podbieranie - przecieki oraz spowodowanie zmiany wilgotności gruntu u skarżącego, co skutkuje zmianą jej gęstości, w konsekwencji także podmakaniem budynku gospodarczego. Przedstawione okoliczności zdaniem skarżącego wskazują na nieusprawiedliwione zawężenie zakresu pojęcia "szkód" użytego w art. 29 ust. 1 pkt 1 u.p.w., które spowodowało niezasadne pozostawienie przypadków szkody występujących u skarżącego poza regulacją powołanego przepisu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Dodać należy, że stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Podkreślić trzeba przy tym, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji odbywa się w określonej kolejności. Najpierw Sąd bada czy zaskarżona decyzja jest dotknięta jedną z wad powodujących jej nieważność, jeśli nie – przechodzi do kontroli czy nie naruszono przepisów postępowania, a dopiero w razie niestwierdzenia powyższego może przejść do zbadania czy zostały naruszone normy prawa materialnego. Tylko bowiem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego może stanowić bazę do oceny czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego.

W niniejszej sprawie kontrola legalności musiała zakończyć się na drugim z wyżej wskazanych etapów.

Po rozpatrzeniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga – przynajmniej w zakresie części zarzutów jest zasadna.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. Sąd podkreślił, że stan faktyczny i prawny nie pozwalał na przyjęcie, że zaistniały przesłanki do kasacyjnego orzekania przez organ II instancji m.in. z tej przyczyny, że organ odwoławczy jest uprawniony i zobligowany do rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, przy czym oceny wyrażone w decyzji organu II instancji uchylającej decyzję i kierującej sprawę do ponownego rozpatrzenia nie wiążą organu I instancji. To ostatnie stwierdzenie odnosiło się zwłaszcza do kwestii zarzucanego w wówczas zaskarżonej decyzji SKO nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Sąd wskazał też jakie okoliczności wynikają z dowodów już zgromadzonych w sprawie, uznając jednocześnie za wadliwe nakazywanie w decyzji kasacyjnej czynienia dalszych ustaleń w tym zakresie.

W ocenie Sądu aktualnie orzekającego w sprawie podnoszona wówczas kwestia braku związania wytycznymi organu II instancji odnosiła się do tego, że jeśli organ odwoławczy po ocenie zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego uważa, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest niezbędne, może to uczynić we własnym zakresie.

W rozpatrywanej sprawie zasadny okazał się zarzut skargi, iż wobec uchybień w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w szczególności co do braku wskazania na jakich dowodach organ oparł swoje ustalenia, nie możliwa jest kontrola nie tylko przez stronę, ale i sądowa co do poprawności w tym zakresie, tym bardziej, że w aktach brak dowodów na poparcie niektórych istotnych ustaleń organu. Trzeba stwierdzić, że powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć bowiem należy, że fakt podmakania budynku gospodarczego znajdującego się na działce 52/1 jako skutek zmiany stosunków wodnych spowodowanej przez podniesienie poziomu działki nr 52/4 poprzez nawiezienie na nią żużla był podnoszony przez skarżącego nie tylko w trakcie ostatnich oględzin przeprowadzonych przez SKO, lecz już w 2008 r. podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 8 maja 2008 r. (k. 130). Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji absolutnie nie wynika na jakich dowodach zostało oparte ustalenie, że podmoknięcie tegoż budynku (zawilgocenie piwnic) nie ma związku z utwardzeniem terenu dokonanym przez państwa K. a zawilgocenie piwnic jest skutkiem niewłaściwej izolacji tego budynku i okresowych podtopień. Analiza przedstawionych Sądowi akt sprawy nie wskazuje też na jakich dowodach mogło zostać oparte powyższe. W tej sytuacji stwierdzić należy, że takie ustalenie jest ustaleniem dowolnym, bo nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Powiązanie podmoknięcia budynku gospodarczego z zalewaniem wodami rzeki [...], w sytuacji gdy z akt sprawy wynika tylko, że takie "podtopienie miało miejsce w 2010 r." a szkoda była zgłaszana przez J. S. już 2 lata wcześniej, gdy nie zostało także ustalone kiedy wybudował on ogrodzenie, które ma tamować spływ wody z wyżej położonych nieruchomości, prowadzi do wniosku, że sprawa nie została należycie wyjaśniona w aspekcie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zupełnie także nie można skontrolować na jakich dowodach zostało oparte ustalenie Kolegium, że nawieziony żwir zwiększył absorpcję podłoża w odniesieniu do stanu wcześniej istniejącego na gruncie. W aspekcie stwierdzenia organu, że utwardzenie drogi zwiększyło prędkość spływu wód powyższe wydaje się nielogiczne.

Stwierdzić także trzeba, że skarżący przedłożył do akt sprawy administracyjnej dowody w postaci fotografii oraz filmu nakręconego w czasie obfitych opadów deszczu, a z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby ten materiał został przez organ w ogóle rozpatrzony. Zgodnie zaś z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wzmiankowane "rozpatrzenie" oznacza, że organ jest zobligowany rozpatrzyć, w tym także ocenić wszystkie dowody zgromadzone w sprawie przy wzajemnym ich powiązaniu. W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., sygn. akt III ARN 55/94 (OSNAPiUS 1995 nr 7, poz. 83) stwierdzono, iż jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego dla wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej zawarta w tym ostatnim przepisie i rozwinięta w innych przepisach k.p.a. ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumpcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie doprowadzi do ustalenia konsekwencji prawnych tych faktów. Tylko do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego. Zarówno zebrany materiał dowodowy jak i jego ocena powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Rozpatrzenie materiału dowodowego, o którym mowa w art. 77 1 k.p.a. wiąże się więc z obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę decyzją wskazania jakie dowody zostały w sprawie zgromadzone, które z nich stały się podstawą ustaleń faktycznych i dlaczego są wiarygodne, którym zaś organ odmówił tej wiarygodności i z jakich powodów. Jeśli w zaskarżonej decyzji zabrakło wskazania na jakich dowodach w ogóle zostały oparte ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bo przecież dotyczące ewentualnego braku szkodliwego wpływu zmian dokonanych na działce nr 52/4 na grunty sąsiednie, to taka decyzja wymyka się spod kontroli i stwierdzić trzeba, że została oparta na ustalaniach dokonanych dowolnie. Z art. 107 § 3 k.p.a. wprost wynika, że uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe wymogi stawiane przez ustawę wiążą się właśnie z wykazaniem przez organ w jaki sposób rozpatrzony został materiał dowodowy. Podanie zaś w decyzji tylko faktów, które organ ustalił bez wskazania na jakich dowodach zostały one oparte i dlaczego, jest naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że – jak wcześniej wskazano – niektóre okoliczności wskazane jako ustalenia organu nie znajdują żadnego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Zauważyć trzeba, że poprzednio Sąd oceniał decyzję kasacyjną, w aspekcie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. i podstaw faktycznych wskazanych przez SKO jako wymagające ustalenia przez organ I instancji. W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli Sądu była zaś decyzja merytoryczna. Stwierdzenie przez Sąd, że dokonane przez organ ustalenia nie zostały poparte dowodami, bądź też nie wskazano na jakich w ogóle dowodach SKO się oparło przy dokonaniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń nie wskazuje, aby materiał dowodowy został rozpatrzony zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a. Takie zaś uchybienia, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy obligowały Sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego. Nadmienić przy tym należy, iż przedmiotem żądania pozwu w sprawie [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] był ochrona posiadania działki nr 52/3, natomiast budynek gospodarczy znajduje się – jak wynika z akt sprawy – na działce nr 52/1. Nie wszystkie więc okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy administracyjnej można oprzeć na dokumentach pochodzących z tamtego postępowania.

Wobec stwierdzenia powyższych uchybień odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi byłoby po prostu przedwczesne, jednak ich stwierdzenie obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Sąd oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z fotografii przez niego przedstawionych. Skarżący chciał przeprowadzenia tego dowodu dla ustalenia szkodliwego wpływu zmiany stosunków wodnych na jego działki. Sąd jednak nie ma wiadomości specjalnych, aby ustalić, czy popękane ściany budynku są skutkiem zmiany stanu wody na gruncie i ewentualnie jakiej zmiany, więc nie mógł dopuścić tego dowodu dla wykazania w/w okoliczności.

W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ rozważy, czy zgromadzony w aktach materiał dowodowy jest rzeczywiście wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, w razie konieczności go uzupełni go, mając przy tym na uwadze brak związania wydanymi wcześniej postanowieniami dowodowymi, które stosownie do art. 77 § 2 k.p.a. mogą być w każdym stadium postępowania zmienione, uzupełnione lub uchylone i wyda decyzję adekwatną do poczynionych ustaleń w aspekcie normy prawa materialnego – art. 29 u.p.w., która ma być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, odpowiadającą przy tym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składają się: wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego stosowne do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).