Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2587/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. jest decyzja Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., którą Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 22 ust. 1 oraz art. 2 pkt 31 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 6 maja 2008 r. A. K. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie cyt. wyżej ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jego ojciec pomagał Żydom – udzielał im schronienia. Za ukrywanie osób narodowości żydowskiej również wnioskodawcy, który był wtedy noworodkiem groziła kara śmierci. W związku z tym A. K. podkreślił, że wnosi "o przyznanie uprawnień kombatanckich dla siebie, nie po ojcu".

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił A. K. przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż przyznanie uprawnień w oparciu o art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach związane jest z prowadzeniem działalności polegającej na "dawaniu schronienia". Wobec tego, że wnioskodawca urodził się [...] grudnia 1944 r. należało stwierdzić brak podstaw do zastosowania wobec niego ww. przepisu, albowiem w żaden sposób nie można było przyjąć, iż mógł on prowadzić działalność równoznaczną z "dawaniem schronienia".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. K. podniósł, że po upadku powstania w Getcie Warszawskim opiekowali się nim Żydzi, którzy uciekli z Getta. W celu uniknięcia aresztowania podjęli oni pracę w K., byli też świadkami wskazanymi w akcie urodzenia wnioskodawcy oraz jego rodzicami chrzestnymi. Gdyby władze okupacyjne poznały prawdziwą tożsamość opiekunów wnioskodawcy, również jemu groziłaby śmierć. Na wskazał, że ustawa o kombatantach nie wyklucza przyznania uprawnień z niej wynikających osobom małoletnim.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ uznał, że nie budzi wątpliwości fakt, iż z literalnego brzmienia art. 2 ustawy o kombatantach (gdzie mowa jest o "działalności"), oraz z treści ust. 31 ww. artykułu, w którym mowa jest o "dawaniu schronienia", jako konkretnej formie owej działalności wynika, iż do uzyskania uprawnień kombatanckich w oparciu o treść ww. przepisu wymagane jest wykazanie określonej formy aktywności. Na poparcie swojego stanowiska Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych m.in. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2002 r. w sprawie o sygn. akt V SA 2224/01, w którym stwierdzono, że "dwie osoby narodowości żydowskiej ukrywały się w stodole gospodarstwa rolnego należących do rodziców skarżącego, za ich wiedzą i zgodą. W rozumieniu ustawy, oni właśnie dawali schronienie, bowiem oni dysponowali miejscem, gdzie ukrywali się Żydzi. Skarżący był wówczas dzieckiem, który mając w 1942 r. - 7 lat, nie mógł mieć wpływu na decyzję o "dawaniu schronienia". Pomoc jaką okazywał (...) nie może być uznana za spełnienie przesłanki określonej w ustawie, która zawęża grono osób, które mogą otrzymać uprawnienia kombatanckie z tego tytułu (...)".

Na koniec organ administracyjny zauważył, że ustawodawstwo III Rzeszy nie przewidywało kary śmierci dla niemowląt będących dziećmi rodziców ukrywających osoby narodowości żydowskiej. Potwierdza to kwerenda przeprowadzona w Archiwum Państwowym w Ł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję A. K. powołał argumenty podobne do podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził dodatkowo, że doznał uszczerbku na zdrowiu na skutek konspiracyjnej aktywności swojego ojca, który przekazał mu nieświadomie "zakażony kod genetyczny".

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 25 lutego 2009 r. skarżący wniósł o "uznanie go kombatantem z uprawnieniami przyznanymi w ustawie". Skarżący przyznał, że ze względu na wiek nie mógł prowadzić działalności ale "w tych sprawach" reprezentowali go rodzice.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na względzie powyższe, badając niniejszą sprawę w ramach wskazanych wyżej przepisów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego - przepisów ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz przepisów postępowania - ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i na tej podstawie skargę oddalił.

Jednocześnie Sąd zaznacza, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. przyznania skarżącemu wnioskowanych uprawnień kombatanckich. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu - w przedmiotowej sprawie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2008 r., nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Wszelka zatem argumentacja skarżącego zawarta w piśmie procesowym z dnia 25 lutego 2009 r. nie mogła spowodować "uznania go kombatantem z uprawnieniami przyznanymi w ustawie".

Sąd zważył, iż w świetle postanowień art. 21 i art. 22 ustawy o kombatantach, źródłem uprawnień kombatanckich jest działalność kombatancka zainteresowanej osoby, jej działalność równorzędna z działalnością kombatancką bądź represja (art. 1 ust. 2, art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o kombatantach). W celu nabycia uprawnień kombatanckich osoba ubiegająca się winna zaś złożyć udokumentowany wniosek, a więc wniosek wraz z dowodami, które mają potwierdzić jej działalność kombatancką bądź doznane represje, wymienione przez nią we wniosku. Stosownie do treści art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.

Granice rozpatrywanej sprawy nakreślone zostały we wniosku A. K., którym skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu udzielania schronienia osobom pochodzenia żydowskiego. Podstawę materialno-prawną zaskarżonego orzeczenia stanowił więc przepis art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach, zgodnie z którym przepisy wymienionej ustawy stosuje się również do osób, które dawały schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci.

W niniejszej sprawie skarżący powołał się na okoliczność udzielenia schronienia i ukrywania osób narodowości żydowskiej przez swoją matkę i związane z tym niebezpieczeństwo dla całej rodziny.

Należy wskazać, iż jak wynika z akt administracyjnych matka skarżącego ukrywała osoby pochodzenia żydowskiego. Za taką działalność jak zauważył organ administracyjny groziła jej ze strony władz okupacyjnych kara śmierci. Dla uniknięcia aresztowania ukrywający się podjęli pracę w K. oraz zostali rodzicami chrzestnymi skarżącego, który urodził się [...] grudnia 1944 r. W ocenie Sądu trudno przyjąć, że osoba w wieku skarżącego pozostająca pod opieką rodziców, czy opiekunów, mogła mieć wpływ na decyzje dotyczące udzielania schronienia osobom narodowości żydowskiej w budynku należącym do jej rodziców. W rozumieniu ustawy o kombatantach to rodzice skarżącego (matka) mogliby być traktowani jako osoby udzielające schronienia, gdyż fakt ukrywania Żydów był uzależniony od ich woli. Jak słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skarżący nie mógł – z racji swego wieku – podjąć jakichkolwiek realnych działań związanych z dawaniem schronienia zagrożonym osobom. Skarżący był niemowlęciem i nie mógł w żaden sposób mieć świadomości ryzyka związanego z działalnością swojej matki. Prawidłowo zatem wskazano w zaskarżonej decyzji, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie pozwala na uznanie, że działalność skarżącego wyczerpała przesłanki z art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach. Za przyznaniem uprawnień kombatanckich w oparciu o ww. artykuł nie mogły również przemawiać argumenty powołane w skardze, w której skarżący zwrócił uwagę na swoje problemy ze zdrowiem wynikające z konspiracyjnej działalności ojca.

Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte przez organ rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), czy też zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Wydając zaskarżoną decyzję, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działał na podstawie przepisów prawa, prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów administracyjnych i podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.