Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 210/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 32 ust. 2 -3 w zw. z art. 3 pkt 19, art. 56 ust. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 156 par. 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 30
journal: Dz.U. 2003 nr 167 poz 1629
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych  gatunków zwierząt gospodarskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. R. na decyzję Kolegium Odwoławczego w z dnia 18 grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia 10 września 2007 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie przez M. R. i A. R. budynku inwentarskiego tuczu trzody chlewnej na 1950 stanowisk na działce nr 44 w S. W uzasadnieniu wniosku wskazał on, że sporządzony w sprawie raport nie spełnia wymagań określonych w art. 52 ust. 1 pkt 1, 4, 5, 8 i 12 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Treść raportu nie zawiera wyczerpujących odpowiedzi na wyżej wymienione punkty art. 52 tej ustawy, liczba stanowisk do chowu świń jest nieprawidłowo obliczona, a podane wartości liczbowe określające powierzchnię w budynku inwentarskim są sprzeczne z zamieszczonymi w projekcie budowlanym. W punkcie 1.0 pn. "Opis planowanego przedsięwzięcia" autor raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko określił obsadę budynku inwentarskiego na 1950 sztuk, nie podając według jakiego przelicznika to ustalił. Według danych zawartych w raporcie, powierzchnia użytkowa budynku inwentarskiego (nie określono powierzchni użytkowej do chowu) wyniesie 1202,31 m2, w związku z czym po uwzględnieniu wymagań rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich maksymalna liczba stanowisk powinna wynosić 1850 przy zastosowaniu przelicznika 0,65 m2 powierzchni kojca na jedną sztukę o wadze do 110 kg. Odpowiada to współczynnikowi przeliczeniowemu sztuk zwierząt na duże jednostki przeliczeniowe inwentarza (DJP) wynoszącemu 259 DJP. Natomiast według danych zawartych w projekcie budowlanym powierzchnia użytkowa budynku inwentarskiego wyniesie 1179,91 m2, zaś powierzchnia użytkowa pomieszczeń dla tuczników wg rysunku 1A wyniesie 1056 m, w związku z czym rzeczywista liczba stanowisk wyniesie 1624, co odpowiada współczynnikowi przeliczeniowemu sztuk zwierząt na duże jednostki przeliczeniowe inwentarza (DJP) wynoszącemu 227 DJP. Powierzchnia zabudowy projektowanego budynku określona w projekcie budowlanym wynosi 1254,36 m2, w raporcie 1276,76 m2, a w piśmie wyjaśniającym autora raportu do Wojewody - 1332,85 m2. Prawidłowo określona ilość stanowisk ma istotny wpływ na określenie wielkości emisji substancji do powietrza, oddziaływania instalacji na stan powietrza, ilości powstającej gnojowicy oraz ilości pobieranej wody. Poza tym, ilość stanowisk wskazuje maksymalną liczbę tuczników, jaka może być chowana w budynku inwentarskim. W związku z powyższym raport powinien zostać sporządzony dla 1624 stanowisk dla świń. WOIŚ stwierdził, że w punkcie 7.0 pn. "Analiza i ocena oddziaływania na środowisko wybranego wariantu realizacji przedsięwzięcia" autor raportu nie określił w sposób jasny i wyczerpujący oddziaływania instalacji na stan powietrza. Autor dołączył do raportu załącznik pn. "Analiza wpływu przedsięwzięcia na stan zanieczyszczenia powietrza...", w którym dominują wydruki komputerowe. Brak w opracowaniu sposobu wyliczenia ładunku emitowanych substancji, ewentualnych wariantów pracy emitorów, czytelnych danych wejściowych do obliczeń i ich określenia zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. Poza tym, sporządzający raport nie zamieścił komentarza jak emisja amoniaku i siarkowodoru będzie oddziaływać na środowisko. Z analizy nie wynika także czy w obliczeniach uwzględniono emisję ww. substancji z procesu magazynowania gnojowicy w zbiorniku pod budynkiem inwentarskim. Odczytana z wydruków komputerowych wartość 1-godzinowego stężenia amoniaku jest wysoka, a obliczona częstość przekraczania wartości odniesienia dla amoniaku wynosi 0,083 przy wartości dopuszczalnej 0,2. Jeżeli emisja ze zbiornika na gnojowicę nie została uwzględniona w obliczeniach, ponowne przeliczenie stężenia amoniaku w powietrzu może wykazać problem z dotrzymaniem wartości odniesienia. W punkcie 7.0 ppkt 7.2.4. pn. "Oddziaływanie na obszary Natura 2000" autor raportu nie określił czy w pobliżu planowanego przedsięwzięcia znajdują się obszary Natura 2000, stwierdził jedynie, że "planowane przedsięwzięcie tak w fazie budowy jak i w fazie eksploatacji nie będzie oddziaływać na obszary Natura 2000". Według wiedzy WIOŚ na terenie powiatu l. znajduje się kilka takich obszarów zaliczanych do sieci Natura 2000, najbliższy miejscowości S. to obszar o kodzie [...] - Dolina Ł., obejmujący doliny rzek Ł. i B. od wypływu z jez. J.. Według zapisów z raportu rzeka B. przepływa w pobliżu planowanej fermy - ponad kilometr od terenu przedsięwzięcia. W punkcie 14.0 pn. "Ocena zastosowanej technologii" autor raportu nie porównał w sposób wystarczający proponowanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, nie odnosząc się np. do aspektu racjonalnego zużycia wody (np. metody pojenia zwierząt) czy wykorzystania porównywalnych procesów i metod zastosowanych w skali przemysłowej w odniesieniu do podobnej fermy trzody chlewnej. Ponadto autor raportu nie określił czy do dezynfekcji budynków, poideł będą wykorzystywane substancje chemiczne, co wiąże się z pytaniem o stosowanie substancji o małym potencjale zagrożeń. W punkcie 17.0 pn. "Propozycje monitoringu środowiska" sporządzający raport, błędnie określił sposób monitoringu instalacji. W instalacjach do chowu świń lub drobiu prowadzi się okresowe (np. raz na rok) pomiary emisji substancji do powietrza z emitorów (wentylatorów wyciągowych) znajdujących się na dachach lub w ścianach budynków inwentarskich. Natomiast nie obowiązuje w przepisach ochrony środowiska pojęcie "pomiaru stężenia emisji gazów w otoczeniu chlewni". Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w przypadku przedsięwzięć z tzw. grupy I, a więc takich, co do których obowiązek jego sporządzenia i przedłożenia organowi przez inwestora jest obligatoryjny, ma szczególne znaczenie dowodowe. Jest bowiem nie tylko załącznikiem do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ale przede wszystkim źródłem informacji o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, o jego skali i ewentualnych środkach zaradczych. W niniejszym stanie faktycznym należy uznać, że analiza oddziaływania instalacji na stan powietrza i obszary Natura 2000, a także porównanie proponowanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 ustawy p.o.ś., nie zostały prawidłowo przeprowadzone przez autora raportu. Na podstawie takiego raportu nie można zatem było jednoznacznie ustalić przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a wskazane wyżej uchybienia organu w kwestii postępowania dowodowego mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. W tym stanie rzeczy, organ wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach uwzględniając ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, sporządzonym w sposób niezgodny z wymaganiami określonymi w art. 52 p.o.ś., wydał ją z rażącym naruszeniem tego przepisu. Powyższe nieprawidłowe ustalenia zawarte w raporcie uwzględnione w całości w kwestionowanej decyzji Wójta Gminy powoduje, że decyzja powyższa rażąco narusza przepisy, art. 56 ust. Ib pkt 2 p.o.ś., co w konsekwencji wypełnia także dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i uzasadnia wniosek Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 4 listopada 2009 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia 10 września 2007 r. Organ ustalił, że M. i A. R. w dniu 30 marca 2007 r. wystąpili do Wójta Gminy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego tuczu trzody chlewnej na 1950 stanowisk na działce nr 44 w S. Do wniosku dołączona została Informacja o planowanym przedsięwzięciu, 3 egzemplarze raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, mapa sytuacyjno-wysokościowa w skali 1:1000 z zakreślonym terenem inwestycji i obszarem, na który oddziaływać będzie przedsięwzięcie, dane właścicieli działek sąsiednich, wypisy z rejestru gruntów oraz mapa ewidencyjna w skali 1:2000. Pismem z dnia 4 kwietnia 2009 r. organ rozpatrujący wniosek o wydanie decyzji środowiskowej wystąpił o uzgodnienie środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia do Wojewody i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Wojewoda zażądał dodatkowych wyjaśnień od autora raportu a po ich otrzymaniu postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2007 r. dokonał uzgodnienia, wprowadzając dodatkowe warunki środowiskowe. Również Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dokonał uzgodnienia, wydając w tej sprawie postanowienie z dnia 3 lipca 2007 r. O wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia zawiadomienie umieszczono w Biuletynie Informacji Publicznej w dniu 10 kwietnia 2007 r. Zawiadomienie, jak wynika z jego treści, skierowane zostało do stron postępowania. Zawiera ono pouczenie, że projekt decyzji środowiskowej jest do wglądu w Urzędzie Gminy a ewentualne uwagi i wnioski można składać w terminie 21 dni od daty podania do publicznej wiadomości. Zawiadomienie o tej samej treści dnia 10 kwietnia 2009 r. umieszczono także na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy. W aktach sprawy brak dowodu potwierdzającego umieszczenie informacji o wniosku oraz o wydaniu decyzji środowiskowej w publicznie dostępnym wykazie danych, który to dokument Urząd Gminy zobowiązany jest prowadzić w formie elektronicznej. Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy brak jest także jakiegokolwiek dowodu wskazującego na podanie do publicznej wiadomości o istnieniu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz możliwości odniesienia się do tego dokumentu a także informacji o uzgodnieniach dokonanych przez Wojewodę i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. O wydaniu postanowień uzgadniających nie powiadomiono nawet osób uznanych za strony, a kopie postanowień otrzymali jedynie inwestorzy. Organ wskazał, iż mimo wadliwego zawiadomienia społeczeństwa, w okresie przewidzianym na zgłaszanie uwag i wniosków do Urzędu Gminy wpłynął wniosek mieszkańców Osiedla na Skarpie podpisany przez radnych sołectwa S., zbiorowy protest podpisany przez kilkudziesięciu mieszkańców S., protest złożony przez Polski Związek Wędkarski i popierany przez Rodzinny Ogród Działkowy w S., Drużynę WOPR S. oraz Klub MDK PCK S.. Wszyscy zgłaszający zastrzeżenia do lokalizacji fermy tuczu trzody chlewnej wskazują na nieuniknione pogorszenie środowiska i znaczne uciążliwości spowodowane odorem ze świniarni, tym bardziej, że już jedna ferma tuczu w S. istnieje i utrudnia życie mieszkańcom. W dniu 5 września 2007 r. Wójt Gminy zorganizował spotkanie dotyczące budowy budynku inwentarskiego tuczu trzody chlewnej, w której uczestniczyli m. in. autor raportu i inwestorzy. To spotkanie jednak nie usunęło wątpliwości mieszkańców, czego dowodem są późniejsze indywidualne i zbiorowe protesty, uwagi i wnioski. Organ stwierdził, iż uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia nie zawiera informacji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa a nawet brak w nim jakiejkolwiek wzmianki o wniesionych uwagach i wnioskach. W toku postępowania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniesione zostały kolejne liczne protesty i zarzuty z których wynika, że projektowany obiekt nadmiernie utrudni mieszkańcom S. normalne funkcjonowanie w ich miejscu zamieszkania z uwagi na emitowane do powietrza trujące składniki pochodzące z odchodów zwierząt, w szczególności amoniak, może być przyczyną chorób, że zagospodarowanie pochodzącej z hodowli gnojowicy nie będzie możliwe na gruntach inwestorów w samych S. ani też w pobliskich miejscowościach, ponieważ posiadają oni drugą tuczarnię, z której gnojowica jest zagospodarowywana w tych innych miejscowościach, wreszcie że gnojowica będzie przedostawać się do warstwy wodonośnej, z której pobierają wodę mieszkańcy dla własnych potrzeb bytowych a być może także do rzeki B. znajdującej się w obszarze Natura 2000. Organ ustalił, iż wydana decyzja została doręczona inwestorom i organom, które dokonały uzgodnienia decyzji. Informacje o wydaniu decyzji umieszczono na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy oraz na stronie internetowej Gminy. Decyzja ta nie została doręczona innym osobom, które uznane zostały za strony postępowania. Nadto organ stwierdził, iż decyzja nie zawiera załącznika w postaci "Charakterystyki całego przedsięwzięcia" jest zatem oczywiście wadliwa.

Oceniając tak ustalony stan faktyczny, organ wskazał, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazane w art. 156 pkt 2 i 7 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) bądź zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7). Organ uznał za uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia prawa zawarte w złożonym wniosku dotyczące sprzeczności sporządzonego w sprawie raportu z przepisami ochrony środowiska. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzony został wadliwie, ustalenie dopuszczalnej ilości zwierząt 1950 sztuk w budynku o powierzchni 1332,85m2 narusza rażąco przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. nr 167 poz. 1692). Organ wskazał, iż w toku postępowania naruszona została procedura obowiązująca przy określaniu środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w wersji obowiązującej w dniu wydania kwestionowanej decyzji (Dz. U. z 2006r. nr 129 poz. 902 z ze zm.) w art. 53 przewiduje obowiązek zapewnienia możliwości udziału nie tylko osób uznanych za strony ale także społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Obowiązek ten spoczywał na organie prowadzącym postępowanie. W celu realizacji tego obowiązku organ prowadzący postępowanie wymagające udziału społeczeństwa zobowiązany jest stosować przepisy zawarte w art. 31 i 32 w związku z art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska. Organ prowadzący postępowanie obowiązku tego w prowadzonym postępowaniu nie wykonał w sposób należyty. Nie wykonał także obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału na każdym etapie postępowania, bowiem nie zawiadomił stron o prowadzonych postępowaniach uzgodnieniowych ani też nie doręczył wydanej 10 września 2007 r. decyzji. Organ wskazał, iż brak załącznika charakterystyki całego przedsięwzięcia narusza dyspozycję art. 56 ust. 2 p.o.ś., a brak w uzasadnieniu decyzji żądnej informacji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków złożonych w toku postępowania w ramach udziału społeczeństwa w postępowaniu, narusza dyspozycję art. 56 ust. 8 p.o.ś. Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 11 Prawa ochrony środowiska decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna. Naruszenie tych przepisów przy wydawaniu kwestionowanej decyzji nastąpiło wielokrotnie, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.

M. R. i A. R., zawnioskowali o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 10 września 2007 r. Podnieśli oni zarzut błędnego zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Wskazali oni, iż w decyzji nie wykazano, aby w decyzji Wójta Gminy doszło bezspornie do rażącego naruszenia prawa i w wyniku jej wydania nastąpiły skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, a podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji może stanowić jedynie szczególnie dotkliwe naruszenie prawa w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. We wniosku zarzucono także niewłaściwą interpretację art. 11 Prawa ochrony środowiska, wskazując, iż decyzja dotycząca ochrony środowiska jest nieważna wyłącznie wtedy, gdy narusza przepisy prawa w sposób istotny, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. M. R. i A. R. wskazali na błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., zarzucając, iż warunkiem koniecznym do stwierdzenia nieważności decyzji było wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego zawierającego zapis, iż określona wada powoduje jej nieważność z mocy prawa. We wniosku skazano, iż zasadniczy zarzut organu nadzoru sprowadza się wyłącznie do stwierdzenia braku zapewnienia udziału społeczeństwu w prowadzonym postępowaniu w sposób nakazany w art. 31, art. 32 oraz art. 19 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska. Organ nie wykazał jednak, na czym polegało w tym przypadku rażące naruszenie prawa. Z uzasadnienia decyzji organu wyższej instancji nie wynika w sposób jednoznaczny, jakie obowiązki nie zostały wykonane przez organ I instancji. Wskazano bowiem jedynie drobne uchybienia proceduralne typu brak dowodów wskazujących na podanie do publicznej wiadomości istnienia sporządzonego w sprawie raportu oddziaływania inwestycji na środowisko. Organ przyznał, że mimo tych uchybień udział społeczeństwa w postępowaniu był bezsporny, skoro pomimo wad postępowania do organu I instancji wpłynął szereg wniosków i protestów przeciw realizacji przedmiotowej inwestycji. Zdaniem wnioskujących, brak zapewnienia stronom udziału na każdym etapie postępowania, stanowić może co najwyżej przesłankę wznowienia postępowania. Także brak załącznika do decyzji (charakterystyki całego przedsięwzięcia) nie stanowi podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie strony skoro charakterystyka przedsięwzięcia oparta jest na danych zawartych w raporcie, brak takiego załącznika nie może stanowić rażącego naruszenia prawa. Podobnie przedstawia się kwestia braku informacji w uzasadnieniu unieważnionej decyzji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków złożonych w toku postępowania w ramach udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. We wniosku wskazano, iż kwestionowany przez ten organ raport oddziaływania inwestycji na środowisko był już przedmiotem wnikliwej analizy przez dwa niezależne organy w postępowaniu zwykłym. Nadto zarzucono, iż sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności wszczęto i rozpatrzono w wyniku wniosku Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, który to organ nie miał uprawnienia do wnioskowania o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 grudnia 2009 r., nr [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 4 listopada 2009 r., nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w niniejszej sprawie podstawę stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Wójta Gminy stanowiły przesłanki wymienione w punkcie 2 i 7 art. 157 § 1 k.p.a. w związku z art. 11 Prawa ochrony środowiska. Wykładnia art. 11 Prawa ochrony środowiska, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Wójta Gminy wskazuje, że na gruncie tej ustawy jakiekolwiek naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska skutkuje nieważnością decyzji administracyjnej. Artykuł 11 ustawy Prawo ochrony środowiska to przykład tzw. klauzuli nieważności przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Użyte w art. 11 Prawa ochrony środowiska wyrażenie "przepisy dotyczące ochrony środowiska" swoim przedmiotem obejmuje wszelką problematykę dotyczącą ochrony środowiska w zakresie przepisów prawa materialnego i procedury związanej z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację danego przedsięwzięcia. Organ I instancji rozpatrując sprawę w oparciu o raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (w części dotyczącej ustalenia dopuszczalnej ilości zwierząt w budynku o powierzchni 1332,85 m2 do 1950 sztuk) naruszył przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. nr 167 poz. 1692) skoro ustalono dopuszczalną ilość zwierząt w budynku o rzeczywistej powierzchni 1332,85 m2 do 1950 sztuk trzody chlewnej (§ 30 ust. 3 pkt 2 lit. f wskazanego aktu normatywnego). Maksymalna liczba zwierząt dla obiektu objętego wnioskiem nie powinna przekraczać 1624 stanowisk dla świń. Zachowanie wymogów przewidzianych wskazanymi przepisami jest istotne, gdy chodzi o ochronę środowiska, w zakresie zapewnienia zgodnych z prawem (tj. normatywnych) warunków bytowych dla zwierząt przewidzianych w ramach planowanej hodowli. Organ stwierdził, iż decyzja Wójta Gminy narusza przepisy dotyczące ochrony środowiska. Ustawa Prawo ochrony środowiska w wersji obowiązującej w dniu wydania kwestionowanej decyzji (Dz. U. z 2006 r. nr 129 poz. 902 ze zm.) w art. 53 przewiduje obowiązek zapewnienia możliwości udziału nie tylko osób uznanych za strony ale także społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Obowiązek ten spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. W celu realizacji tego obowiązku organ prowadzący postępowanie wymagające udziału społeczeństwa zobowiązany jest stosować przepisy zawarte w art. 31 i 32 ustawy Prawa ochrony środowiska, czego nie uczynił. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismem z dnia 4 kwietnia 2007 r. poinformowano jedynie strony o wszczęciu postępowania i możliwości zgłoszenia wniosków i uwag dotyczących inwestycji dla postępowania, w którym istniał obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa z uwagi na konieczność sporządzenia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko (art. 53 ustawy Prawo ochrony środowiska). Z akt nie wynika, aby to zawiadomienie było opublikowane chociażby przez wywieszenie w sposób przewidziany w art. 32 ustawy Prawo ochrony środowiska (brak takich adnotacji na wskazanym dokumencie lub odrębnie sporządzonym dowodzie, co do miejsca, czasu i sposobu ogłoszenia). Nadto nawet, jeśli przedmiotowe ogłoszenie było wywieszone, to skierowanie go tylko do stron postępowania oznacza brak poinformowania społeczeństwa o możliwości zgłaszania wniosków i uwag. Taki stan rzeczy świadczy o braku zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu. Sytuacji nie zmienia opublikowanie na stronie internetowej BIP takiej samej informacji, co objęta pismem z 4 kwietnia 2007 r. Wobec kierowania ogłoszeń wyłącznie do stron, organ nie prowadził postępowania z udziałem społeczeństwa. Pominięto również obowiązek wyznaczenia terminu do zgłaszania uwag i wniosków przez społeczeństwo. Nie sanuje postępowania organu pismo z 23 lipca 2007 r. dotyczące ogłoszenia o zorganizowaniu spotkania z inwestorem i autorem raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Z ogłoszenia nie wynika bowiem, kto był jego adresatem (strony, społeczeństwo) i czego dokładnie miało dotyczyć spotkanie, tj. jaki miało cel (np. uzgodnienie spornych interesów). Wzięcie udziału w spotkaniu kilku osób podobnie nie świadczy o prawidłowości postępowania organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organ wydający decyzję środowiskową nie uwzględnił nakazu zawartego w art. 56 ust. 8 Prawa ochrony środowiska, bowiem w uzasadnieniu decyzji nie umieścił żadnej informacji o sposobie wykorzystania tych uwag i wniosków, które złożono pomimo braku właściwego ogłoszenia o złożeniu wniosku. W ten sposób dopuszczono się kolejnego naruszenia prawa w sposób uprawniający do stwierdzenia nieważności decyzji. Istotne znaczenie ma też naruszenie art. 56 ust. 3 ustawy Prawa ochrony środowiska, który stanowi, że załącznikiem do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest charakterystyka całego przedsięwzięcia. W decyzji wskazano jedynie na załącznik nr 1, którego nie ma w aktach. Wbrew wyraźnemu nakazowi kwestionowana decyzja nie zawiera takiego załącznika i nie ma żadnego dowodu wskazującego na jego opracowanie przez organ wydający decyzję środowiskową. Postępowanie organu I instancji nie może być w tym zakresie uzupełnione. Wnioskujący nie kwestionują, że takiego załącznika nie było. Należy w związku z tym przyjąć, iż decyzja nie jest pełna, a organ naruszył przepis art. 56 ust. 3 przywołanej ustawy. Brak załącznika lub podpisu na załączniku świadczy o rażącym naruszeniu przepisów prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Organ wskazał, załącznika do decyzji w postaci charakterystyki przedsięwzięcia nie zastępują dane wynikające z raportu oddziaływania inwestycji na środowisko, ani też dokumentacja związana z uzgodnieniem przedsięwzięcia, jak też złożony w sprawie wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało nadto, iż organ nie wykonał także obowiązku zapewnienia stronom udziału na każdym etapie postępowania, bowiem nie zawiadomił stron o prowadzonych postępowaniach uzgodnieniowych, ani też nie doręczył wydanej 10 września 2007 r. decyzji. Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy 20 lipca 1991 r. o inspekcji ochrony środowiska (j.t. Dz.U. z 2007 r., Nr 44 ,poz. 287 ze zm.) "w razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie ochrony środowiska w działalności organów, o których mowa w ust. 1, organy Inspekcji Ochrony Środowiska kierują wystąpienie, którego treścią może być w szczególności wniosek o /.../ wszczęcie postępowania administracyjnego." Nie ma podstaw do wyłączenia w tym przypadku postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji związanej z ochroną środowiska. Nadto, nawet przy przyjęciu zasadności zarzutu wnioskujących, co do trybu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, rozstrzygnięcie odpowiada prawu, skoro ustalenie przesłanek dających podstawę do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. oraz art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska, uprawniało do wszczęcia postępowania także z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.).

A. R. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2009 r., wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Skarżący zarzucił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego i budowlanego, art. 156 i 158 k.p.a. oraz art. 11 Prawa ochrony środowiska. Skarżący wskazał, że przepis art. 11 ustawy p.o.ś. został uchylony w dniu 15 listopada 2008 r. i nie powinien być stosowany w niniejszej sprawie, ponieważ nie istnieje w obrocie prawnym. Skarżący zarzucił, iż wydana decyzja wywoła skutki niewspółmierne do istniejących zastrzeżeń prawnych. Stwierdzenie nieważności decyzji, zdaniem skarżącego spowoduje w jego majątku straty na kwotę około 2 mln. zł. A.R.zarzucił, że orzeczenie zostało wydane w niewłaściwym trybie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu toczącym się "na wniosek", pomimo tego, że formalnie została wydana w postępowaniu "z urzędu". Skarżący stwierdził, że organ winien procedować w trybie wniosku o wznowienie postępowania. Podniósł on, że opisane w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji okoliczności dotyczące wpływu inwestycji na ochronę środowiska są hipotetyczne, gdyż cały wywód przedstawiono w sposób polemiczny nie przedstawiając dowodów na jego poparcie, a do oceny stężeń i jednostek przeliczeniowych należało powołać biegłego. Skarżący wskazał, że wszelkie przepisy o ochronie środowiska zostały formalnie zachowane natomiast rozbieżność w ustaleniu dopuszczalnej liczby zwierząt jest stosunkowo niewielka i nie ma znaczenia dla procesu budowlanego. Ponadto stwierdził on, iż okoliczność, że organ nie znalazł jednego z wielu załączników, nie powinna być powodem do uchylenia decyzji.

W odpowiedzi organu na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymujac argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji nie narusza prawa.

W decyzji tej jako podstawę jej wydania wskazano art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt. 7 k.p.a. w związku z art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. nr 129 z 2006 r. poz. 902 ze zm.). Przepisy te stanowią odrębne przesłanki stwierdzenia nieważności. Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, iż nieważną jest decyzja rażąco naruszająca prawo. Za rażące naruszenie prawa rozumie się natomiast takie naruszenie prawa, które jest oczywiste, dotyczy przepisu o istotnym charakterze i powoduje skutki, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 7 k.p.a. decyzja jest nieważna jeżeli zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Art. 11 Prawa ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, iż decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna. Zapis art. 11 Prawa ochrony środowiska o nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska niewątpliwie przewidywał nieważność wydanej decyzji z mocy prawa i wskazywany jest w doktrynie jako typowy przykład uregulowania o jakim jest mowa w art. 156 § 1 pkt. 7 k.p.a. Przepis ten utracił moc w dniu 15 listopada 2008 r., wobec jego uchylenia ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Wbrew stanowisku skarżącego fakt uchylenia tego przepisu, nie wyłączał jego zastosowania w niniejszej sprawie. Podlegająca badaniu decyzja została wydana w dniu 27 grudnia 2007 r., a więc w czasie obowiązywania normy art. 11 Prawa ochrony środowiska, przewidującej nieważność decyzji w mocy prawa. Badanie prawidłowości decyzji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 k.p.a. następuje w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji podlegającej badaniu. Jeżeli wydana decyzja dotknięta jest sankcją nieważności z uwagi na sprzeczność z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, decyzja ta pozostaje decyzją nieważną, mimo zmiany stanu prawnego. Jest ona decyzją skuteczną i pozostaje w obrocie prawnym, do czasu stwierdzenia jej nieważności, a ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki ex tunc, czyli od daty wydania kontrolowanego orzeczenia. Norma art. 11 Prawa ochrony środowiska mimo jej uchylenia znajduje zatem zastosowanie do oceny ważności decyzji wydanych pod jej rządami. Ustawodawca w art. 11 ustawy przewidział, iż sankcją nieważności skutkuje naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska, nie precyzując wagi tego naruszenia. Zdaniem Sądu interpretacja tego przepisu przemawia za przyjęciem, iż sankcja ta ma zastosowanie do takiego naruszenia prawa, które może być uznane za istotne z punktu widzenia przepisów dotyczących ochrony środowiska, naruszenie to nie musi mieć natomiast charakteru rażącego. Brak jest podstaw do przyjęcia, by sankcją nieważności skutkowało jedynie naruszenie prawa o charakterze rażącym. Z treści przepisu nie wynika takie ograniczenie. Nadto przeciwko takiej interpretacji przemawia wykładnia systemowa i lub celowościowa, bowiem zakres art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w związku z art. 11 Prawa ochrony środowiska, pokrywałby się w takiej sytuacji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 11 Prawa ochrony środowiska byłby zatem zbędny. Przyjąć należy, iż celem działania ustawodawcy ustanawiającego sankcję nieważności decyzji w art. 11 ustawy było zwiększenie ciężaru gatunkowego wady decyzji i wzmocnienie jej skutków, ze względu na ochronę dóbr lub wartości, których dotyczy to uregulowanie. Sankcja z art. 11 Prawa ochrony środowiska dotyczy naruszenia przepisów ochrony środowiska o charakterze zarówno materialnym jak i procesowym. Ustawodawca nie wprowadził bowiem w tym zakresie żadnego rozróżnienia i nie ograniczył sankcji nieważności decyzji do przepisów prawa materialnego. Przepisy Prawa ochrony środowiska wprowadzają szereg szczególnych uregulowań prawnych dotyczących postępowania, których celem jest zapewnienie ochrony środowiska – w tym unormowania dotyczące udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. Szczególne uregulowania procesowe, odrębne od przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, wprowadzone zostały w związku ze specyfiką przedmiotu ochrony jakim jest środowisko i w określonym celu. Naruszenie przepisów procesowych w tym zakresie może zatem stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2009 r. II OSK 62/08 Lex Nr 516231)

W ocenie Sądu, zaistniałe w prowadzonym postępowaniu naruszenia przepisów ochrony środowiska, skutkują nieważnością wydanej decyzji. Mają one niewatpliwie charakter istotnych naruszeń prawa. W szczególności, podstawę stwierdzenia nieważności stanowi naruszenie przepisów dotyczących udziału społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu. Instytucja udziału społeczeństwa w postępowaniach w sprawach ochrony środowiska uregulowana w Dziale V Prawa ochrony środowiska zatytułowanym "Udział społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska" została wprowadzona w celu zapewnienia mechanizmu kontroli społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska. Zgodnie z art. 3 pkt 13 Prawa ochrony środowiska, przez ochronę środowiska rozumie się podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej, przy czym ochrona ta polega w szczególności m.in. na racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko ma na celu dostarczenie organom administracji materiału pozwalającego na ocenę dopuszczalności danego przedsięwzięcia w określonej lokalizacji ze względu na panujące uwarunkowania środowiskowe. Decyzje podejmowane w kwestiach dotyczących ochrony środowiska, mimo, iż dotyczą indywidualnych podmiotów, wywierają wpływ na środowisko będące dobrem publicznym, dobrem ogółu członków społeczeństwa. Niezapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska niewątpliwie narusza zasady podejmowania decyzji w tych postępowaniach i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.

W myśl art. 31 ustawy, każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa. Organ winien zamieścić w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji. Przepis art. 32 ust. 2-3 w związku z art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska statuuje obowiązek organu administracji podania do publicznej wiadomości informacji o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania. Stosownie do art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska, przez podanie do publicznej wiadomości rozumie się ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz poprzez obwieszczenie w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 32 ust. 3 Prawa ochrony środowiska podanie do publicznej wiadomości powinno nastąpić także poprzez zamieszczenie informacji na stronie internetowej organu właściwego do wydania decyzji, jeśli organ ten prowadzi taką stronę. Podanie do publicznej wiadomości informacji o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji oraz możliwości składania uwag i wniosków ma charakter obligatoryjny.

Z okoliczności sprawy wynika, iż w niniejszym postępowaniu nie spełniono wymagań w tym zakresie, a Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do oceny zaistniałych naruszeń. Organ w ogóle nie podał informacji o zamieszczeniu w publicznym wykazie danych (BIP) o wniosku w wymagany sposób - w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, ani na prowadzonej stronie internetowej. Z wymaganych trzech form ogłoszenia organ zrealizował jedną polegająca na ogłoszeniu na tablicy ogłoszeń w urzędzie i to w sposób wadliwy. Zawiadomienie o postępowaniu jak i zakreślenie terminu na składanie uwag i wniosków zostały bowiem skierowane wyłącznie do stron postępowania. W postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska, zakładającym udział społeczeństwa i w ramach tego udziału, prawo składnia skarg i wniosków, dokonywane ogłoszenia nie mogą zawierać zastrzeżenia, iż skierowane do stron postępowania. W postępowaniu tym, czym innym jest bowiem prawo do udziału w postępowaniu stron tego postępowania, których krąg wynika z art. 28 k.p.a., a czym innym prawo udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. W istocie wywieszone ogłoszenie odpowiada trybowi przewidzianemu w art. 49 k.p.a., a nie art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska. W prowadzonym postępowaniu nie dokonano zatem ani jednego zgodnego z prawem ogłoszenia o prowadzonym postępowaniu, które miało spełnić przewidziany w Dziale V wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu. Sprzeczność działań organu z przepisami prawa polegająca na braku ogłoszeń lub ich wadliwości stanowi istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 11 ustawy. Podkreślić należy, iż fakt złożenia uwag i wniosków oraz zorganizowanie spotkania dotyczącego inwestycji nie sanuje tych braków. Stanowisko organu w tym przedmiocie jest uzasadnione. Przepis art. 31 ustawy wprowadza prawo udziału każdego w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa. Oczywistym jest, iż udziału tego w konkretnej sprawie nie wezmą wszyscy uprawnieni członkowie społeczeństwa, niemniej jednak, każdy z nich winien mieć zgodnie przepisami ustawy zapewnione prawo do takiego udziału. Prawo to zostało przewidziane w celu realizacji ochrony dobra, jakim jest środowisko. Aby uprawnienie to miało rzeczywisty charakter, niezbędne było sprecyzowanie sposobu, w jaki to prawo ma być realizowane. W celu zapewnienia realizacji tego prawa ustawodawca przewidział określony tryb podania do publicznej informacji o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składnia uwag i wniosków. Realizacja tego prawa zakłada, by wymogi formalne dotyczące ogłoszeń zostały szczegółowo dochowane. Tylko bowiem w takim przypadku stwierdzić można, iż przesłanka zapewnienia udziału każdego w postępowaniu została spełniona. W przeciwnym bowiem wypadku stwierdzić można jedynie, iż w postępowaniu spełniono przesłankę zapewnienia w postępowaniu udziału wyłącznie tych osób, które wzięły w nim udział i rozważono takie uwagi i wnioski (co w przypadku badanej decyzji w ogóle nie miało miejsca), które zostały złożone. Podkreślić należy, iż udział społeczeństwa i składane uwagi i wnioski nie muszą sprowadzać się do ochrony interesu poszczególnych osób, które nie nabywają przez fakt złożenia uwag i wniosków statusu stron postępowania, lecz w istocie mają na celu zwrócenie uwagi na różne aspekty ochrony środowiska, jakim zagraża realizowana inwestycja, które winny być przez organ rozpatrzone. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, iż w sytuacji braku ogłoszeń czy też ich wadliwości, zawsze dochodzi do sytuacji, w której szereg osób pozbawiono możliwości udziału w postępowaniu, a organ nie dokonywał rozważenia takich uwag i wniosków, które mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

W sprawie doszło także do naruszenia istotnego uregulowania art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy przewidującego, iż przed wydaniem decyzji wymagających udziału społeczeństwa, organ administracji właściwy do ich wydania rozpatruje zgłoszone uwagi i wnioski. Organ winien dokonać rozpatrzenia wszystkich zgłoszonych uwag i wniosków, za wyjątkiem zgłoszonych po terminie. (art. 32 ust. 1a prawa ochrony środowiska). Mimo wadliwości zawiadomienia społeczeństwa o postępowaniu, do organu wpłynęły uwagi i wnioski, w których podniesiono istotne kwestie dotyczące zanieczyszczenia powietrza przez planowaną inwestycję i jej wpływ na zdrowie ludzi. Treść tych zarzutów zawierała kwestie istotne z punktu widzenia ochrony środowiska. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 11 Prawa ochrony środowiska przez oddziaływanie na środowisko rozumie się również oddziaływanie na zdrowie ludzi, a powietrze stanowi jeden z elementów środowiska podlegających ochronie (art. 3 pkt 39). Ustawodawca nie przewidział odrębnego trybu rozpoznania uwag i wniosków, przed wydaniem decyzji. Z ustawy wynika, iż zgodnie z art. 56 ust. 8 ustawy uzasadnienie decyzji winno zawierać informację o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa. Organ winien zatem dać wyraz rozpoznaniu uwag i wniosków w uzasadnieniu decyzji. Spełnienie tego wymogu, obok wymogu podania do publicznej wiadomości informacji o postępowaniu) ma zasadnicze znaczenia z punktu widzenia zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu. Ustawodawca przewidział ten udział w określonym celu, udział ten nie sprowadza się do uzyskania przez społeczeństw wiedzy o postępowaniu i zajęcia stanowiska w sprawie, lecz istotą tego udziału jest zapewnienie możliwości wpływu społeczeństwa na ochronę środowiska, przez składanie uwag i wniosków. Uznać zatem należy, iż to właśnie ich rozpatrzenie przez organ stanowi istotę udziału społeczeństwa w postępowaniu, a odstąpienie od niego podważa sens udziału społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu. Wskazać dodatkowo należy, że mimo, iż z treści ustawy nie wynika bezpośredni związek normy art. 32 ust. 1 pkt 3 i art. 56 ust. 8 ustawy, to rozwiązanie takie należy przyjąć w drodze wykładni, bowiem ustawodawca wprowadzając obowiązek rozpatrzenia przez organ uwag i wniosków, nie przewidział żadnego innego trybu w tym zakresie. Jedynym wyrazem sposobu rozpoznania zgłoszonych uwag i wniosków jest zatem ich ocena w uzasadnieniu wydanej decyzji. W bezpośredni wyraźny sposób ustawodawca dał wyraz temu związkowi w kolejnym akcie prawnym regulującym kwestię udziału społeczeństwa w postępowaniu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227), w art. 37 stwierdzając, iż organ prowadzący postępowanie rozpatruje uwagi i wnioski i w uzasadnieniu decyzji podaje informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym w jaki sposób został wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.

W uzasadnieniu decyzji brak jest informacji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa, co świadczy o tym, iż organ w niniejszym postępowaniu nie rozpatrzył w ogóle zgłoszonych uwag i wniosków. Skutkuje to stwierdzeniem, iż w postępowaniu doszło do naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 3 i art. 56 ust. 8 ustawy a naruszenie to ma niewątpliwie charakter istotnego naruszenia prawa. Nadto w wydanej decyzji nie spełniono wynikającego z art. 56 ust. 8 Prawa ochrony środowiska wymogu zamieszczenia informacji dotyczącej konieczności wykonania analizy porealizacyjnej.

Podnoszona przez organ okoliczność niezapewnienia udziału stronom postępowania w postępowaniu głównym oraz postępowaniach dotyczących uzgodnień, oraz nie doręczenia im decyzji nie uzasadnia stwierdzenia jej nieważności, lecz wszczęcie postępowania wznowieniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W tym też zakresie zarzuty skarżącego zasługują na uwzględnienie.

Wydana decyzja narusza treść art. 56 ust. 3 Prawa ochrony środowiska, z którego wynika, iż do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winna być dołączony załącznik zawierający charakterystykę całego przedsięwzięcia. Załącznik ten stanowi obligatoryjny i konstytutywny element decyzji. Wydana w sprawie decyzja nie zawiera takiego, sporządzonego zgodnie z wymogami prawa załącznika, mimo, iż w jej treści wskazano, że Informacje o planowanym przedsięwzięciu zawiera załącznik Nr 1 do decyzji, który otrzymuje wnioskodawca i który znajduje się w aktach sprawy. Zarówno z akt sprawy jak i pism skarżącego - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargi, wynikało, że wydana decyzja nie zawierała załącznika. Nadesłany w odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia tej kwestii dokument stanowi kserokopię sporządzonego przez wnioskodawców załącznika do wniosku. Z treści tego dokumentu nie wynika, by stanowił on załącznik do wydanej decyzji, stanowisko organu I instancji w tym zakresie budzi zatem uzasadnione wątpliwości. Niezależnie od powyższego, wskazać należy, iż nawet w przypadku gdyby dokument ten został dołączony do decyzji jako załącznik, to nie spełnia on wymogów wskazanych w art. 107 § 1 k.p.a., nie został on bowiem podpisany przez osobę upoważnioną do wydania decyzji. Załącznik do decyzji administracyjnej jest elementem treści tej decyzji i w związku z tym powinien być podpisany przez właściwy organ, wydający decyzję w sprawie. Pogląd ten znalazł poparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym podkreśla się, że załącznik do decyzji stanowi jej integralną część - musi więc odpowiadać takim samym wymogom jak decyzja. Załącznik do decyzji powinien zawierać stosowną adnotację opatrzoną podpisem i pieczęcią oraz wskazującą datę i numer decyzji, której stanowić ma integralną część (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1999 r., IV SA 1757/98 Lex Nr 47867, wyrok NSA z dnia 5 października 1999 r., IV SA 1499/97, LEX nr 48755, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 października 2007 r., II SA/Kr 289/05, LEX Nr 394841, NSA z 12 października 2006 r., II OSK 491/06, LEX nr 289267). Załącznik, który nie został podpisany przez organ wydający decyzję, a nie może być traktowany jako dokument określający treść decyzji. Brak załącznika do decyzji wymaganego normą art. 56 ust. 3 Prawa ochrony środowiska stanowi niewątpliwie istotne naruszenie tego przepisu. W treści samej decyzji przedsięwzięcie nie jest szczegółowo charakteryzowane, a jego dokładny opis winien zawierać załącznik w postaci charakterystyki przedsięwzięcia. Podkreślić należy, zgodnie z art. 56 ust. 9 Prawa ochrony środowiska, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający pozwolenie na budowę, a w zakres tego związania winna wchodzić treść załącznika charakteryzującego przedsięwzięcie.

Nadto wskazać należy na słuszność zastrzeżeń dotyczących treści raportu – w zakresie sprzeczności z § 30 ust. 3 pkt 2 lit f rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167 poz. 1629 ze zm.), braków analizy oddziaływania inwestycji na stan powierza w zakresie oddziaływania amoniaku i siarkowodoru, czytelnych danych wejściowych do obliczeń i ich określenia zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 1 poz. 12) w tym § 3 tego rozporządzenia. W "Ocenie zastosowanej technologii" autor raportu nie odniósł się do spełnienia przez instalacje wymogów art. 143 Prawa ochrony środowiska. Odnośnie obszaru Natura 2000, wskazać należy, iż w raporcie znajduje się zapis, iż inwestycja nie jest położona na jego obszarze, podobnie jak grunty rolne przeznaczone do nawożenia gnojowicą. W okolicy miejscowości S. znajduje się obszar Natura 2000 Dolina Rzeki Ł. o kodzie [...]. Obszar ten obejmuje ochronę doliny rzeki Ł. oraz B., którą przepływa w pobliżu planowanego przedsięwzięcia (ponad kilometr). Szczegółowych ustaleń wymagało porównanie zakresu tego obszaru i obszaru inwestycji oraz możliwości wpływu planowanej inwestycji na obszar ten obszar.

W ocenie Sądu, fakt, iż w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, doszło w istocie do wyłączenia zastosowania przepisów ustawy rozdziału V ustawy, a wydana decyzja nie zawiera jej koniecznego elementu - załącznika charakteryzującego przedsięwzięcie, uzasadnia ocenę, iż naruszenia przepisów prawa mają także charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

Na marginesie wskazać należy, iż stwierdzenie nieważności wydanej decyzji nie skutkuje nakazem rozbiórki zrealizowanej inwestycji. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji organ będzie miał bowiem obowiązek rozpoznania sprawy na nowo. Po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyda on decyzję odpowiadającą wymogom prawa. Decyzja ta może być dla wnioskodawcy korzystna. Jeżeli natomiast organ stwierdzi sprzeczność inwestycji z przepisami prawa, w tym ochrony środowiska, winien wydać decyzję odmiennie określającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia lub decyzję odmawiającą takiej zgody. W tym przypadku priorytetem jest zgodność inwestycji z przepisami ochrony środowiska, a nie interes inwestora. Przepis art. 46 ust. 4 pkt 2 ustawy stanowi, iż wydawanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdzenie nieważności takiej decyzji uzasadnia wznowienie postępowania w sprawie wydanego pozwolenia na budowę w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Zrealizowana inwestycja w przypadku uchylenia wydanego pozwolenia nie podlega jednak rozbiórce lecz stosowany jest w stosunku do niej, jako budowy zrealizowanej na podstawie pozwolenia na budowę, tryb przewidziany w art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 156 z 2006 r. poz. 1118 ze zm.).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako bezzasadną.