Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 403/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 § 1  pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przekazania gospodarstwa rolnego na własność państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga R. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. znak [...] z dnia [...] lutego 1979 r. o przejęciu na własność państwa gospodarstw rolnych o łącznej powierzchni [...] ha, położonych we wsiach [...] i [...], stanowiących byłą własność K. i A. M..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Decyzją znak: [...] z dnia [...] lutego 1979 r. Naczelnik Gminy J. (dalej: "Naczelnik"), działając na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. 1974 r. Nr 21, poz. 118, zwana dalej: "ustawą o przekazywaniu gospodarstw rolnych"), art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. z 1977 r. Nr 32, poz. 140, zwana dalej: "ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym rolników") oraz art. 97 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), orzekł o przejęciu na własność Państwa, z urzędu, gospodarstw rolnych o łącznej powierzchni [...]ha, położonych we wsiach: J. oraz G. P., stanowiących byłą własność K. i A. małżonków M..

Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. K. M., R. M. oraz J. T. (zwani także "wnioskodawcy") wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "organ") z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji. Jako podstawę wniosku podnieśli, iż decyzja Naczelnika narusza przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wnikliwego wyjaśnienia okoliczności sprawy, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Legitymację stron do działania w postępowaniu organ ustalił na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 2008 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po A. M..

W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją znak [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Minister, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku

z art. 158 k.p.a., orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika z dnia [...] lutego 1979 r. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ, że istniały przesłanki do przejęcia z urzędu gospodarstw K. i A. małżonków M.

w zamian za emeryturę. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż decyzja Naczelnika z dnia [...] lutego 1979 r., znak: [...] w sposób rażący narusza prawo.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do ww. decyzji złożyli wnioskodawcy, podnosząc zarzut: rozpoznania sprawy w I instancji przez organ niewłaściwy (gdyż organem właściwym jest Starosta S., a nie Wojewoda), brak pouczenia o możliwości zaskarżenia decyzji skargą do sądu administracyjnego oraz nieprawidłową ocenę materiału dowodowego sprawy, w szczególności okoliczności wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego w sytuacji, gdy przejęcie nastąpiło w zamian za rentę, a nie jak błędnie wskazał organ za emeryturę.

Na skutek rozpoznania ww. wniosku, wskazaną na wstępie i zaskarżoną

w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z dnia [...] września 2012 r. Minister, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a.,

orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji własnej.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister wskazał, iż podstawę prawną decyzji Naczelnika stanowił art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych oraz art. 77 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rolników. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych, gospodarstwo rolne, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, mogło być przejęte na własność Państwa za rentę, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek: 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Natomiast na podstawie art. 77 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rolników, w razie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego w trybie przewidzianym w art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych, rolnikowi przysługiwała emerytura lub renta inwalidzka.

Organ wyjaśnił, że wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego małżonków M. na własność Skarbu Państwa poprzedziły dwa postępowania wyjaśniające: pierwsze – prowadzone w celu wydania opinii, że przedmiotowe gospodarstwo kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej, drugie – ustalające, że rolnik odpowiada ustawowym warunkom dopuszczającym przejęcie gospodarstwa na własność Państwa za emeryturę. W odniesieniu do kwestii "niskiego poziomu produkcji rolnej" organ wskazał, iż powyższe nie zostało dookreślone zarówno w przepisach ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych, jak i w przepisach wydanego na jej podstawie rozporządzenia z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. z 1974 r. Nr 21, poz. 125). Z treści § 4 ust. 3 tego aktu wynikało jedynie, że poziom produkcji danego gospodarstwa ustalał naczelnik gminy po zasięgnięciu opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej. Zatem ocena gospodarstwa należała do naczelnika gminy oraz komisji gminnej rady narodowej. Wyrażenie "niski poziom produkcji rolnej" zostało sprecyzowane

w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz. U. z 1968 r. Nr 11, poz. 3, zwane dalej: "rozporządzeniem z 1968 r."), jednakże żaden przepis obowiązującego ówcześnie prawa nie nakazywał stosowania tego rozporządzenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art.

9 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych. Rozporządzenie to zostało wydane wprawdzie jako akt wykonawczy do ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 14), jednakże mogło być stosowane posiłkowo przez orzekające wówczas organy przy realizacji unormowań wynikających z ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Wedle § 1 ust. 1 tego aktu, gospodarstwa rolne uznaje się za wykazujące niski poziom produkcji, jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystywane. Podał, iż

w aktach sprawy znajdują się protokoły z [...] sierpnia 1978 r. oraz z [...] stycznia 1979 r. z oględzin gospodarstwa rolnego małżonków M., w których ustalono, że około [...]ha gruntów leżało odłogiem (z ogólnej powierzchni gospodarstwa [...]ha). Fakt odłogowania części gruntów gospodarstwa małżonków M. potwierdzony został podczas I i II przeglądu gminnego.

W związku z powyższym, wydając decyzję o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa, Naczelnik miał podstawy do przyjęcia, że gospodarstwo to wykazywało niski poziom produkcji rolnej. W odniesieniu do drugiej przesłanki Minister stwierdził, iż jak wynika z akt sprawy w dniu wydania decyzji Naczelnika małżonkowie M. mieli odpowiednio: A. [...] lat, a K. [...] lat.

Odnosząc się do zarzutów braku zgody małżonków M. na przekazanie gospodarstwa na własność Państwa w sytuacji posiadania następcy - syna R. M., który mógł przejąć to gospodarstwo, organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie gospodarstwo rolne zostało przejęte z urzędu i w tym trybie zgoda ich właścicieli na przejęcie nie była wymagana. Odnosząc się do kwestii organu właściwego do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Mister stwierdził, iż zgodnie z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ze zm.), organem właściwym do przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa jest aktualnie Agencja Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, a organem wyższego stopnia w tych sprawach jest minister właściwy do spraw rozwoju wsi. W rozpoznawanej sprawie została więc zachowana właściwość organów w odniesieniu do postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika. Minister za nietrafiony uznał też zarzut o braku pouczenia o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego wskazując w tym zakresie, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra odwołanie nie przysługuje, strona może natomiast złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył R. M.

(dalej: "skarżący"), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskując

o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej wcześniej decyzji, podczas gdy istniały przesłanki do jej uchylenia;

- § 1 ust. 1 rozporządzenia z 1968 r. poprzez uznanie gospodarstwa za wykazujące niski poziom produkcji rolnej z winy właścicieli wbrew faktom i danym zawartym

w dokumentacji oraz poprzez niedostateczne udokumentowanie rzekomego niskiego poziomu produkcji;

- § 2 i § 3 rozporządzenia z 1968 r. poprzez wydanie decyzji bez wymaganego udziału właścicieli i pełnego zespołu specjalistów;

- art. 3 i art. 4 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych poprzez brak zgody właścicieli i zstępnych na przekazanie gospodarstwa na własność Państwa za rentę

i spłaty pieniężne;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz arbitralne ustalenie, że zaszły przesłanki do uznania gospodarstwa za wykazujące niski poziom produkcji rolnej.

Uzasadniając skargę skarżący podał, że nie zaistniały przesłanki do przejęcia gospodarstwa małżonków M.. Brak było dowodów na to, aby przedmiotowe gospodarstwo w ostatnich latach przed przejęciem było zaniedbywane. Podkreślił rażące uchybienia, do jakich, jego zdaniem, doszło w postępowaniu, polegające na niedostatecznym udokumentowaniu niskiego poziomu produkcji rolnej oraz braku pełnego składu specjalistów lustrujących gospodarstwo. Jedyną przesłanką, na podstawie której uznano grunty za wykazujące niski poziom produkcji rolnej, było to, że nie wszystkie grunty orne w momencie lustracji były rolniczo wykorzystywane.

W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 877/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd") stwierdził nieważność zaskarżonej

i poprzedzającej ją decyzji. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, że organem właściwym do wszczęcia w I instancji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa jest Wojewoda [...], od decyzji którego stronom będzie przysługiwało prawo do wniesienia odwołania do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożył Minister. Skutkiem powyższego było wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny (zwany także: "NSA") w dniu [...] marca 2015 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1811/13 wyroku uchylającego zaskarżony wyrok

i przekazującego sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zdaniem NSA, błędnym było przyjęcie przez Sąd, że organem właściwym w I instancji do rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika z dnia [...] lutego 1979 r. jest właściwy miejscowo wojewoda.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2002 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z treścią art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych

w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przyczyny uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa wymienia art. 145 p.p.s.a.

Przedmiotowe decyzje podjęte zostały w postępowaniu nieważnościowym przez organ właściwy do ich podjęcia (por. wyrok NSA z dnia [...] marca 2015 r., I OSK 1811/13 w związku z art. 190 p.p.s.a.). Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art. 156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań.

W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja

(z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami,

o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej

w przepisach k.p.a. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydania decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok WSA

w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 694/12, LEX nr 1285281, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r., I SA/Wa 1571/13, Lex nr 1476280). Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., może mieć miejsce wyjątkowo

i dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie ma charakter rażący i pozostaje

w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy naruszenie prawa jest oczywiste, rzucające się w oczy bez potrzeby dokonywania wykładni naruszonego przepisu.

Materialnoprawną podstawę weryfikowanej przez Ministra decyzji Naczelnika

z dnia [...] lutego 1979 r. stanowił art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych. Zgodnie z tym unormowaniem, gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa za rentę z urzędu, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej,

a rolnik osiągnął wiek [...] lat mężczyzna, a [...] lat kobieta lub zaliczony został do jednej

z grup inwalidów. Przepis ten, mimo uchylenia z dniem 1 stycznia 1978 r. ww. ustawy, zachował moc do końca 1979 r. na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rolników.

Mając zatem na względzie to, że warunkiem przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej w trybie określonym w art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych były dwie przesłanki: osiągnięcie odpowiedniego wieku przez rolnika i niski poziom produkcji rolnej w gospodarstwie, organ nadzoru, prowadząc postępowanie na zasadach określonych w art. 156 i nast. k.p.a., badał, czy wydając decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego stanowiącego własność małżonków M., organ ustalił i udokumentował w sposób należyty spełnienie tych przesłanek.

Okolicznością niesporną i znajdującą oparcie w dokumentach zgromadzonych

w aktach sprawy jest to, że w dacie jej rozstrzygania przez Naczelnika małżonkowie przekroczyli wiek, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych. A. M. miał bowiem wówczas ukończone [...] lat, zaś K. M. [...] lat. Istotą sporu jest natomiast to, czy ich gospodarstwa rolne wykazywały niski poziom produkcji rolnej, czy też nie, jak twierdzi obecnie skarżący.

Jak trafnie podniósł organ ustawa o przekazywaniu gospodarstw rolnych nie zawierała definicji legalnej "niskiego poziomu produkcji rolnej". Nie definiowały tego pojęcia także wydane do tej ustawy akty wykonawcze. Ocenę niskiej produktywności gospodarstwa rolnego formułowano więc przez pryzmat regulacji zawartej

w rozporządzeniu z 1968 r., które jest aktem wykonawczym do ustawy z 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1968 r. Nr 3, poz. 14). Z tego względu w sprawach rozstrzyganych na gruncie ustawy o przekazywaniu gruntów rolnych mogło ono być i było stosowane jedynie posiłkowo.

W myśl § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia, za gospodarstwo rolne wykazujące niski poziom produkcji rolnej uznawało się takie gospodarstwa, w których w okresie 3 lat: 1) nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystywane lub 2) plony czterech zbóż

i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach, a przy tym 3) obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosi łącznie na 1 ha użytków rolnych mniej niż 0,4 sztuki przeliczeniowej, przyjmując: a) 1 sztukę bydła za jedną sztukę przeliczeniową, b) 1 sztukę trzody chlewnej za 0,2 sztuki przeliczeniowej, c) 1 sztukę owiec za 0,1 sztuki przeliczeniowej. Rozporządzenie to przewidywało jednocześnie lustrację gospodarstwa rolnego dokonywaną przez zespół w składzie 3 specjalistów (§ 2 ust. 2) i sporządzenie z niej protokołu, w którym na podstawie kryteriów określonych w rozporządzeniu zespół wyrażał opinię, czy gospodarstwo kwalifikuje się do zaliczenia go do kategorii wykazującej niski poziom produkcji wskutek zaniedbania (§ 2 ust. 5).

W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy znajdują się [...] protokoły spisane z lustracji gospodarstwa rolnego małżonków M., dokonanych przed wydaniem przez Naczelnika decyzji o przejęciu gospodarstwa. W dniu [...] sierpnia 1978 r. dokonano lustracji gospodarstwa stanowiącego własność K. M. o powierzchni [...] ha, w którym stwierdzono m.in., że około [...] ha ziemi leży odłogiem. W tym protokole widnieje również oświadczenie K. M. , że chce zdać ziemię w zamian za rentę. Lustrację przeprowadziła komisja w składzie 3 osób (instruktor rolny, inspektor rolny i inspektor ds. gospodarki ziemią). W dniu [...] stycznia 1979 r. komisja w składzie

2 inspektorów rolnych znów przeprowadziła lustrację w ww. gospodarstwie K. M. oraz w gospodarstwie A. M. o powierzchni [...] ha.

Z treści protokołów lustracyjnych z tego dnia wynika, że gospodarstwo K. M. osiąga plony niższe o [...] niż przeciętna we wsi S., obsada zwierząt wynosi [...] sztuki przeliczeniowe na [...] ha użytków rolnych, natomiast gospodarstwo rolne A. M. jest bardzo zaniedbane, około [...] ha leży odłogiem, a plony zbóż również odbiegają od średniej we wsi o [...]. K. M. ponownie oświadczyła, że zdaje ziemię w zamian za rentę. Zatem nie wszystkie grunty orne w gospodarstwie małżonków M. były wykorzystywane rolniczo, plony czterech zbóż były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych we wsi na podobnych glebach, a obsada zwierząt wyniosła mniej niż [...] sztuki przeliczeniowej na [...] ha użytków rolnych. Lustracje przeprowadziła komisja w składzie [...] osób (instruktorzy rolni). Poza tym w aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika z dnia [...] września 1976 r., zobowiązująca K. M. do właściwego zagospodarowania gruntów odłogujących o powierzchni [...] ha, położonych w G. P. w terminie natychmiastowym. To zobowiązanie nie zostało wykonane, jak wynika z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 1076 r.

Dysponując takimi danymi, organ orzekający w 1979 r. uprawniony był więc do zakwalifikowania przedmiotowego gospodarstwa jako wykazującego niski poziom produkcji, o którym stanowi art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych. Skoro nadto jego właściciele osiągnęli także przewidziany ustawą wiek emerytalny, to tak ustalony stan faktyczny mieścił się w hipotezie normy prawnej, zawartej w tym przepisie. Jak wynika z protokołów lustracyjnych, dodatkowo K. M. wyrażała zgodę na przejęcie gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, chociaż w sytuacji ustalenia, że gospodarstwo małżonków M. było zaniedbane, nie była potrzebna zgoda właścicieli na przejęcie tego gospodarstwa w trybie ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych.

Tym samym, w ocenie Sądu, nie można zarzucić skutecznie organowi orzekającemu o przejęciu gospodarstwa naruszenia ww. przepisu, a tym bardziej naruszenia go w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Brak było więc podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie określonym w art. 156 § 1 k.p.a. wydanej w tym przedmiocie decyzji Naczelnika, co z kolei oznacza, że zaskarżona decyzja Ministra z dnia [...] września 2012 r. oraz utrzymana przez nią

w mocy decyzja tego organu z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności ww. decyzji nie naruszają prawa.

Jak z powyższego wynika niezasadne są argumenty skargi dotyczące naruszenia § 1 ust. 1 rozporządzenia z 1968 r., bowiem w toku czynności przeprowadzonych przez organ orzekający w postępowaniu zwykłym ustalono, że faktycznie gospodarstwo małżonków M. wykazywało niski poziom produkcji rolnej. Nie znajdują akceptacji Sądu również argumenty naruszenia § 2 i § 3 rozporządzenia

z 1968 r., bowiem akt ten stosowany był przez organy pomocniczo dla określenia cechy niskiego poziomu produkcji rolnej. Nadto z protokołów oględzin gospodarstw małżonków M. wynika, że lustracji w dniu [...] sierpnia 1978 r. dokonywał zespół specjalistów składający się z [...] członków, a więc zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia

z 1968 r., natomiast w dniu [...] stycznia 1979 r. zespół [...] specjalistów. Wprawdzie w tym zakresie, jak wskazano wyżej, skład zespołu powinien być szerszy, jednak to uchybienie procesowe nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa, a mogło być jedynie kwestionowane w trybie zwykłym.

Zarzuty naruszenia prawa w zakresie czynienia ustaleń faktycznych przez niewyczerpujące zgromadzenie, czy też niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, należą do takich wadliwości, które mogą służyć do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym. Nie stanowią natomiast rażącego naruszenia prawa

w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tego typu naruszenia nie dają podstaw do stwierdzenia oczywistej sprzeczności między rozstrzygnięciem a treścią przepisu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 września 2014 r., IV SA/Gl 835/13, Lex nr 1513915). Rażące naruszenie przepisów postępowania, regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można by ewentualnie rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń, gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2014 r., I GSK 798/13, Lex nr 1511171).

Za nietrafione Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia w toku postępowania nieważnościowego art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego sprawy oraz arbitralne ustalenie, że zaszły przesłanki do uznania gospodarstwa za wykazujące niski poziom produkcji rolnej. Jak już bowiem zasygnalizowano na wstępie, w postępowaniu nadzorczym nie rozstrzyga się ponownie istoty sprawy i nie prowadzi postępowania dowodowego w celu poczynienia niezbędnych dla zastosowania norm prawa materialnego ustaleń stanu faktycznego. Ocenia się jedynie legalność wydanego rozstrzygnięcia na gruncie obowiązujących w dacie jego podejmowania przepisów w kontekście stanu faktycznego wówczas ustalonego przez organy. Wbrew subiektywnemu przekonaniu skarżącego, wszystkie elementy stanu faktycznego, istotne z punktu widzenia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, zostały przez Ministra ustalone w sposób prawidłowy i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.