Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 216/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 9 lutego 2015 r.; sygn. akt I SA/Bd 1322/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] października 2014 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 9 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 1322/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, która jest niepełnosprawna i wymaga całodobowej opieki, leczenia i rehabilitacji.

Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych, nieruchomości oraz nie uzyskuje dochodu. Wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza od 2012 r. przynosi straty. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył druki PIT-36 za lata 2012-2013, z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za powyższy okres wnioskodawca wykazał stratę w kwotach 50 745,50 zł (przychód 1 569 692,29 zł) oraz 57 892,48 (przychód 643 626,89 zł), podatkową księgę przychodów i rozchodów za okres od czerwca do listopada 2014 r.; zbiorcze podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do listopada 2014 r., z którego wynika, że we wskazanym okresie poniósł stratę w kwocie 25 705,93 zł (przychód 413 939,61 zł), deklaracje VAT-7K za 2 i 3 kwartał 2014 r. oraz orzeczenie o niepełnosprawności córki. Natomiast w piśmie z 8 stycznia 2015 r. oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, oszczędności, nie otrzymuje wynagrodzeń, emerytury, renty, honorariów i innych należności oraz świadczeń. Ponosi miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości ok. 1 000 zł. Zamieszkuje na zasadzie użyczenia w lokalu, którego najemcą jest jego matka. Korzysta z pomocy finansowej matki w kwocie 1 000 zł miesięcznie. Nie pozostaje w związku małżeńskim. W okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku skarżący nie uzyskał świadczeń z pomocy społecznej. Posiada samochód Mercedes Benz rok produkcji 1993 o wartości ok. 5 000 zł. Przeciwko skarżącemu prowadzona jest egzekucja przez III Urząd Skarbowy w B. oraz Izbę Celną w T..

W ocenie Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku.

WSA w B. uznał, że co prawda skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga stratę (odpowiednio za lata 2012-2013 w wysokości: 50 745,50 zł, 57 892,48 zł oraz w okresie od stycznia do listopada 2014 r. w wysokości 25 705,93 zł), jednakże przychody kształtowały się na stosunkowo wysokim poziomie, tj. w 2012 r. – 1 569 692,29 zł, w 2013 r. – 643.626,89, a w okresie od stycznia do listopada 2014 r. – 413.939,61 zł.

Zdaniem Sądu I instancji ponoszenie strat nie jest jednoznaczne z brakiem uzyskiwania w ogóle realnego dochodu - środków finansowych, ponieważ należy odróżnić dochód podatkowy od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika. W konsekwencji sam fakt wykazania straty nie może przesądzać o wyniku rozstrzygnięcia dot. prawa pomocy, tym bardziej, że strona ma obowiązek partycypowania w kosztach sądowych.

Bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącego pozostawało prowadzenie postępowań egzekucyjnych przez Urząd Skarbowy oraz Izbę Celną, szczególnie w sytuacji, gdy kontynuuje on prowadzenie działalności gospodarczej. Za przyznaniem prawa pomocy nie może przemawiać również wielość toczących się postępowań.

Sąd uznał za nierzetelne oświadczenie o sytuacji finansowej skarżącego. We wniosku o przyznania prawa pomocy, na formularzu PPF, skarżący rubryki dotyczące posiadanego majątku wypełnił wpisując "nie mam" (pkt 7.1, 7.2, 7.2.1, 7.2.2), a rubryki dotyczące uzyskiwanego dochodu przekreślił (pkt 10). Wypełniając rubrykę dotyczącą stanu rodzinnego - osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wpisał tylko niespełna 5-letnią córkę. Natomiast w piśmie z 8 stycznia 2015 r. skarżący podał, że zamieszkuje u matki, która go utrzymuje przekazując miesięcznie kwotę 1 000 zł i pokrywając czynsz za mieszkanie. Nie przedstawił przy tym jej dochodów. Sąd nie dał wiary oświadczeniu skarżącego, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, ponieważ jego adres zamieszkania i adres zamieszkania córki różnią się, a powodów tych różnic skarżący nie wyjaśnił, co miało istotne znaczenie w kontekście oświadczenia, że prowadzi z córką wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto skarżący nigdzie nie wskazuje na niewątpliwe koszty związane z utrzymaniem chorego dziecka, ani nie przedkłada na to żadnych dowodów, w tym związanych ze sprawowaniem opieki w czasie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Powstały zatem wątpliwości, co do tego, z kim skarżący faktycznie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

W tych okolicznościach sprawy Sąd uznał oświadczenia skarżącego za niewiarygodne, a w konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa), odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w B.. W ocenie skarżącego z przedłożonych dokumentów oraz oświadczeń jednoznacznie wynika, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku konicznego utrzymania dla siebie i rodziny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z treścią art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl natomiast przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten zobowiązuje skarżącego do wykazania okoliczności, które przemawiają za przyznaniem mu prawa pomocy. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć - na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W ocenie NSA, zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że oświadczenie skarżącego złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było wystarczające do oceny jego sytuacji majątkowej. Skarżący, pomimo tego, że był wzywany do złożenia dodatkowych wyjaśnień, nie przedstawił dokładnej sytuacji majątkowej. Jak słusznie uznał Sąd I instancji nadal pozostają wątpliwości co do tego, z kim skarżący prowadzi gospodarstwo domowe oraz jakimi dokładnie środkami finansowymi dysponuje.

Wobec takich wątpliwości, należało podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji NSA uznał postanowienie WSA w B. za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.