Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 235/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 214 ust. 2 i 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi T. V. i C. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r.[..], po rozpoznaniu odwołania T. V., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej W. przy ul.[...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

Nieruchomość położona przy ul. [..] ozn. hip. Jako[...] , opisana w ewidencji gruntów jako działki nr [..] i nr [..] z obrębu [...], uregulowana w księdze wieczystej nr [...], na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu stała się własnością gminy [..] W., a od 1950 r., z chwilą likwidacji gmin, na własnością Skarbu Państwa.

Dawna właścicielka nieruchomości – K. K. z d. S. nie złożyła wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Prezydium Rady Narodowej w [...] W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lutego 1952 r. nr [...] odmówiło dotychczasowej właścicielce przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Ministra Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [..] marca 1952 r. nr [...].

Następstwo prawne po K. K. z d. S. zostało ustalone na podstawie:

– postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] W. z dnia [...] listopada

1974 r. sygn. akt [...], mocą którego spadek po K. K. nabył w całości mąż R. K;

– postanowienia Sadu Rejonowego dla [...] W. z dnia [....] czerwca 1988 r. sygn. akt [...], mocą którego spadek po R. K. nabyła żona M. M. i córki D. Z. i B. M. V. po [..] części spadku każda z nich;

– postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] W. z dnia [..] grudnia 1992 r. sygn. akt [..] , mocą którego stwierdzono, ze spadek po K. K. z d. S. nabył w całości mąż R. K. oraz na mocy którego zmieniono postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po R. K. w ten sposób, że spadek po nim nabyli wnukowie T. V. i C. Z. po ½ części spadku.

W dniu 24 listopada 1988 r. D. Z. wniosła o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Decyzje o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dwukrotnie były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W..

Decyzją z dnia [.] lipca 2009 r. nr [..] , po rozpatrzeniu wniosku D. Z. z dnia [...] listopada 1988 r., Prezydent [...] W. umorzył postępowanie w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej W. przy ul. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że obecnie wniosek D. Z. podlega rozpoznaniu w trybie art. 214 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Przepis ten wymaga aby wniosek o przyznanie gruntu w użytkowanie wieczyste zgłosił dotychczasowy właściciel albo jego następcy prawni. Prezydent [....] W. uznał, że wnioskodawczyni nie posiada legitymacji prawnej do ubiegania się w trybie art. 214 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami o przyznanie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Na skutek bowiem późniejszej zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po R. K. nie była ona właścicielką przedmiotowej nieruchomości ani następczynią prawną dawnej właścicielki.

Organ ponadto wskazał, że przedmiotowy grunt został oddany w użytkowanie wieczyste Spółce z o.o. [....] umowami zawartymi w formie aktów notarialnych z dnia [...] kwietnia 1994 r. Rep. [...] i z dnia [...] listopada 1990 r. Rep. [...]. Następnie przedmiotowa nieruchomość została zbyta na rzecz firmy [....]. Prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu zostało ujawnione w KW [...].

Prezydent [..] W. wskazał również, że na przedmiotowym gruncie zlokalizowany był wielorodzinny budynek mieszkalny, który składał się z [...] lokali. Z uwagi na fakt, że liczba lokali w budynku przekraczała [..] lokali, nieruchomość ta nie spełniała przesłanki określonej w przepisie art. 214 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wspomniał także, że w/w budynek został rozebrany w 1977 r. i w tym miejscu zostały wzniesione nowe zabudowania.

Od decyzji Prezydenta [...]. W. z dnia [..] lipca 2009 r. odwołanie wniósł T. V. W odwołaniu zarzucił, że w chwili składania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego postanowienie spadkowe z dnia [..] czerwca 1988 r. korzystało z domniemania legalności. D. Z. należy traktować jako falsus procurator zgodnie z art. 103 k.c. i art. 104 k.c., a dokonane przez nią czynności, które po zmianie postanowienia spadkowego zostały potwierdzone przez prawowitych spadkobierców, jako wywołujące skutki prawne. Odwołujący się zauważył także, że w kolejnych decyzjach administracyjnych nie kwestionowano uprawnienia D. Z. do złożenia wniosku. Poza tym, w ocenie odwołującego się, organ błędnie przyjął, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości stanowi przyczynę umorzenia postępowania a nie przyczynę wydania decyzji odmownej. W ocenie odwołującego się, nie przeprowadzono również postępowania wyjaśniającego co do liczby lokali w budynkach posadowionych na gruncie. Dla oceny zaistnienia przesłanek z art. 214 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami pod uwagę powinna być brana liczba lokali istniejących w budynku na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 21 października 1945 r., a nie liczba lokali istniejących w latach późniejszych, kiedy dzielono lokale.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. [....], po rozpoznaniu odwołania T. V., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej W. przy ul.[..].

Organ odwoławczy co do zasady podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, aczkolwiek nie wszystkie argumenty znalazły jego poparcie. W ocenie kolegium prawidłowo uznano, że w sprawie brak jest wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego złożonego przez uprawniony podmiot z zachowaniem terminu określonego w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ, wskazał na niezasadność powoływania się na regulacje kodeksu cywilnego, który nie może stanowić podstawy nawiązania stosunku o charakterze administracyjnoprawnym.

Kolegium stwierdziło również, że brak jest podstaw do przyjęcia, że D. Z. występowała jako pełnomocnik T. V. i C. Z.

T. V. i C. Z., działający przez pełnomocnika adwokata R. N., wnieśli na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucili naruszenie:

– art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie

w okolicznościach niniejszej sprawy, a konkretnie poprzez uznanie bezprzedmiotowości postępowania, pomimo istnienia wszystkich elementów stosunku materialnoprawnego warunkujących rozstrzygnięcie sprawy co do istoty;

– błędną wykładnię przepisu art. 10 w związku z art. 28 k.p.a. poprzez brak realizacji uprawnień osób mających w postępowaniu przymiot strony;

– obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. art. 7, 8 i 77 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy oraz brak wnikliwej oceny

i kontroli zebranego w sprawie materiału dowodowego, z pominięciem słusznego interesu strony skarżącej.

Zarzucając powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji

i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa.

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie brak jest wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego złożonego, w trybie art. 214 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), przez uprawniony podmiot z zachowaniem terminu przewidzianego w tym przepisie.

Zgodnie z art. 214 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 241 pkt 1, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. Zwrot nieruchomości przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza [...], oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.

Wypada nadmienić, że cytowany powyżej art. 214 stanowi powtórzenie treści przepisu art. 82 ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która przestała obowiązywać z dniem 1 stycznia 1998 r., gdyż z dniem tym weszła w życie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Z treści powyższych przepisów art. 214 jasno wynika, że roszczenie o zwrot nieruchomości przysługuje dawnemu właścicielowi lub jego następcom prawnym.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o ustanowienie praw użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej W. przy ul. [...] wniosła osoba, która nie może być uznana za następcę prawnego dawnej właścicielki przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawczyni D. Z. nie legitymowała się bowiem, na dzień orzekania przez organy administracji publicznej, postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Kolegium prawidłowo zauważyło, że skutek zmiany postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] W. z dnia [...] czerwca 1988 r. stwierdzającego nabycie spadku przez m. in. przez D. Z. jest taki, że wnioskodawczyni nigdy spadku nie nabyła. Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego został złożony przez osobę nieuprawnioną, pomimo tego, że na dzień składania wniosku D. Z. legitymowała się ona postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po dawnej właścicielce nieruchomości dekretowej.

Postępowanie administracyjne zaś wszczęte z wniosku osoby nie będącej stroną postępowania jest bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych i podlega, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., umorzeniu.

W konsekwencji Kolegium prawidłowo stwierdziło, że skoro wnioskodawczyni nie może być uznana za stronę postępowania, należy je umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Jeśli chodzi zaś o sytuację prawną skarżących, to wykazali oni przymiot strony postępowania w sprawie ustanowienia - w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami - użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] przedkładając postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] W. z dnia [...] grudnia 1992 r. sygn. akt [...], na mocy którego zmieniono postanowienie z dnia [..] czerwca 1988 r. sygn. akt [..] o stwierdzeniu nabycia spadku po R. K. w ten sposób, że spadek po nim nabyli wnukowie T. V. i C. Z. po ½ części spadku. Skarżący zatem, jako spadkobiercy wykazali następstwo prawne po dawnej właścicielce dekretowej, poprzez nabycie składników masy spadkowej. Jednakże ich pismo z dnia [...] kwietnia 1993 r. którym zgłosili się do sprawy i podtrzymali wniosek D. Z. z 1988 r. może być traktowane jedynie jako nowy wniosek. Ten zaś złożony został po terminie wynikającym z art. 214 ust. 1 – czyli po dniu 31 grudnia 1988 r. Nie ma tu – w ocenie Sądu - znaczenia dla rozstrzygnięcia fakt, że organy administracji dwukrotnie wydawały decyzje załatwiające sprawę merytorycznie poprzez odmowę przyznania prawa. Zauważyć należy, że skarżący będąc następcami prawnymi dawnej właścicielki dekretowej, równocześnie nie są następcami prawnymi D. Z., która jest wnioskodawczynią w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu, aby można było uznać wniosek D. Z. za skuteczny wobec spadkobierców dawnej właścicielki dekretowej musiałoby nastąpić zbycie praw w drodze czynności prawnej. Przeniesienie praw zbywalnych może dotyczyć wartości majątkowych, jak również uprawnień, które mają taką cechę, co jednak musi wynikać wprost z ustawy. Tymczasem po pierwsze sam wniosek jest bezskuteczny, a po drugie nie miało miejsca zbycie przez wnioskodawczynię praw na rzecz skarżących. A zatem nie można uznać D. Z. za poprzedniczkę T. V. i C. Z.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.