Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 213/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Mirosław Wincenicak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.E. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta [...] jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Wójta [...], wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2019 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem [...] a Prezydentem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M.E. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że M.E. w trakcie pobytu w SP ZOZ Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym [...] podaniem z dnia 1 kwietnia 2019 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o skierowanie jej domu pomocy społecznej. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że zainteresowana jest osobą starszą oraz bardzo schorowaną i wymagającą opieki innych osób. Ponadto ustalono, że M.E. była zameldowana na pobyt stały w L., obecnie zaś nie jest nigdzie zameldowana. Od dnia 11 kwietnia 2019 r. do chwili obecnej, z uwagi na stan zdrowia, przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...], gmina [...]. MOPS w [...], przy piśmie z dnia 6 sierpnia 2019 r., powyższy wniosek przekazał zgodnie z właściwością do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wskazując, że aktualnym miejscem zamieszkania M.E. są R. W tej bowiem miejscowości została skoncentrowana jej aktywność życiowa. Dlatego uznać należy, że organem właściwym w sprawie wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Wójt [...].

Zdaniem Kierownika GOPS w [...], powyższe stanowisko jest niezasadne. Podkreślił, że zakład opiekuńczo-leczniczy jest podmiotem leczniczym, którego celem jest prowadzenie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Takiej placówki w żaden sposób nie można uznać za miejsce zamieszkania pacjenta, bez względu na okres przez jaki w niej przebywa. Skoro zainteresowana jest zameldowana w L., jak również faktycznie zamieszkiwała w L. przed umieszczeniem jej w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym, to właśnie Miasto [...] jest miejscem zamieszkania M.E. Tym samym uznać należy, że organem właściwym do rozpatrzenia jej wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent [...].

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu Dyrektor MOPS w [...], działający z upoważnienia Prezydenta [...], podniósł, że zainteresowana nie jest osobą bezdomną. Z akt sprawy wynika, że przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...], w którym zdecydowała się zamieszkać ze względu na swój stan zdrowia. Obecnie zatem jej centrum życiowe przeniosło się do R. Z powyższych względów, gminą właściwą do rozpoznania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Gmina [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku M.E. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania tego sporu, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm., dalej jako: "u.p.s.") osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Natomiast stosownie do treści art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Dla ustalenia gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku M.E. o skierowanie do domu pomocy społecznej, konieczne jest ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanej, co jednoznacznie wynika z przywołanych przepisów.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy w tej kwestii odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym czynniki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszego z nich zwykle nie nastręcza trudności, o tyle o zamiarze stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej.

Z akt sprawy wynika, że M.E., z uwagi na zły stan zdrowia, od dnia 11 kwietnia 2019 r. przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w [...], gmina [...]. Zameldowana jest na pobyt stały w L. We wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, jak również w kwestionariuszu środowiskowym wskazała, jako adres swojego zamieszkania - adres zameldowania na pobyt stały.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że pobyt w zakładzie opieki zdrowotnej, nie może być zakwalifikowany jako miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c., gdyż tego rodzaju placówka lecznicza nie jest przeznaczona do zamieszkiwania i nie może stanowić miejsca, w którym osoby przebywają z zamiarem stałego pobytu. Zakład opiekuńczo-leczniczy nie służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych pacjentów. Jak słusznie zauważył Kierownik GOPS w [...], celem takiej placówki jest prowadzenie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych (art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - Dz. U. z 2018 r. poz. 2190 ze zm.). Pobyt osób przebywających w zakładach leczniczych ma zatem charakter czasowy, nawet jeśli pobyt ten jest długotrwały, gdyż związany jest wyłącznie z leczeniem. Placówki takie nie służą celom mieszkalnym.

Aktualnemu pobytowi strony w zakładzie leczniczym nie można więc przypisać charakteru stałego. Nie można też uznać, że konieczność zamieszkania zainteresowanej w zakładzie leczniczym ze względu zły stan zdrowia, wynika z jej woli zmiany miejsca zamieszkania. Nie sposób zatem przyjąć, by miejscem zamieszkania M.E. była gmina [...]. Brak jest również podstaw uzasadniających twierdzenie, że miejscem zamieszkania M.E. nie jest Miasto [...]. Należy bowiem zważyć, że w tej właśnie miejscowości jest zameldowana na pobyt stały i gdyby nie stan zdrowia nadal by tam mieszkała.

Wobec powyższego właściwość organu należało ustalić zgodnie z art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 u.p.s. Oznacza to, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M.E. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej jest Prezydent [...].

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.