Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 30/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 106 ust 5 , art. 14
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. numer [...] Kierownik Działu Instytucji Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] działając w ramach upoważnienia udzielonego przez Prezydenta Miasta , na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 3, art. 97 ust 5, art. [...] 6 ust. 1 i ust. 5, art. 1[...] ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), uchwały Nr XXX/745/08 Rady Miasta Szczecin z dnia 18 grudnia 2008 r.

w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt uczestników w Dziennym Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...], Dziennym Domu Pomocy Społecznej przy ul., [...] Dziale Pomocy Półstacjonarnej dla Osób z Chorobą [..] w Domu Pomocy Społecznej "[...]im. Gen. [...]", Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy ul. [...], zmienił decyzję z dnia [...] r. numer[...] w części dotyczącej opłat za pobyt w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy ul. [...] w [...] w ten sposób, że od dnia [...] r. ustalił M. M. odpłatność w następujący sposób:

- dzienna stawka żywieniowa - 7 zł,

- usługi świadczone w Ośrodku Wsparcia - 484,18 zł miesięcznie,

- koszt transportu - 0 zł miesięcznie.

Organ I instancji uzasadnił, że w związku ze zmianą wysokości opłat zawiązanych z pobytem w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych zaistniała konieczność zmiany, ustalonej decyzją z dnia [..] r. dla M. M., odpłatności za dzienny koszt posiłku oraz świadczone usługi

i transport .

Na podstawie art. 97 ust 5 ustawy o pomocy społecznej Rada Miasta Szczecin

w drodze uchwały ustaliła szczegółowy sposób naliczania odpłatności za pobyt

w Ośrodku.

Zgodnie z § 3 ust. 3 uchwały wysokość odpłatności ustala się biorąc pod uwagę sytuację materialną i osobistą strony oraz zakres przyznanych usług.

Zgodnie z § 4 pkt 1 uchwały odpłatność ustala się odrębnie za usługi świadczone w ośrodkach wsparcia, w tym usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, posiłki, transport z miejsca zamieszkania do ośrodka oraz z ośrodka do miejsca zamieszkania.

Średni miesięczny koszt usługi w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży

i Dorosłych w [....] przy ul. [...] wynosi 2.2[..] zł. Dzienna stawka żywieniowa w Domu wynosi 7 zł, natomiast koszt transportu wynosi [...] 0 zł miesięcznie.

Organ podał następnie, że w rodzinie M. M. dochód na osobę wynosi [...] zł, co stanowi 449 % kryterium dochodowego z ustawy o pomocy społecznej, a zatem odpłatność za usługi świadczone w Ośrodku wynosi [...] zł miesięcznie, co stanowi 21,5 % kosztu utrzymania strony w Ośrodku. Organ wziął pod uwagę, że [..] M. korzysta z transportu.

Od powyższej decyzji M. M. i M. M. - rodzice M. M. złożyli odwołanie, w którym wnieśli o uchylenie decyzji z uwagi na jej bezprzedmiotowość oraz ze względu na naruszenie przepisów prawa.

W uzasadnieniu pisma odwołujący się podkreślili, że pobyt M. M. w Ośrodku Wsparcia wynika tylko i wyłącznie z organizacji systemu oświaty publicznej . M. M., na podstawie orzeczenia nr [...] , realizując obowiązek edukacyjny uczęszcza do Szkoły Podstawowej nr [..] . Zajęcia prowadzone są w Szkole Podstawowej nr [...] 2 w Ośrodku Wsparcia. Taki system organizacyjny przyjęła gmina Miasto [...] realizując obowiązek edukacyjny jaki spoczywa na samorządzie gminnym. Organizacja oświaty publicznej spoczywa na samorządzie gminnym (w tym przypadku realizuje to Prezydent Miasta Szczecin).

Ponadto, dziecko jest rano przywożone przez rodziców na zajęcia szkolne

i bezpośrednio po nich jest ze szkoły odbierane. Szkolnictwo publiczne na poziomie podstawowym jest w Rzeczpospolitej Polskiej bezpłatne. Nie zostały zlecone jakiekolwiek dodatkowe odpłatne zajęcia, ani nie jest wymagane wsparcie pomocy publicznej.

Odwołujący się wnieśli o uznanie, że uchwała Nr XXX/745/08 Rady Miasta Szczecin z dnia 18 grudnia 2008 r. nie dotyczy M. M. realizującej tylko i wyłącznie obowiązek edukacyjny, a zatem decyzja jest bezprzedmiotowa. W ośrodku wsparcia – według wiedzy skarżących - uczestniczą dzieci, młodzież i dorośli, którzy nie realizują procesu edukacyjnego i ich ta uchwała dotyczy.

Dodatkowo, skarżący podnieśli, że tryb wystawienia i doręczenia decyzji obraża prawo. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w brzmieniu art. [...] 8 Kodeksu postępowania administracyjnego świadczy o nadinterpretacji tego przepisu. Nie istniały żadne przesłanki opisane w tym artykule powodujące jego zastosowanie.

Przez kilka miesięcy nie wydawano decyzji, natomiast wystawiono ją [..] r. ze skutkami przypadającymi na [...] r. Decyzję doręczono [...] r. w czasie kiedy już 14 dni obowiązywała.

Zdaniem strony, numer decyzji sugeruje, że została ona wystawiona we wrześniu i następnie antydatowana, co jest niedopuszczalne. Rok szkolny zaczyna się 1 września każdego roku. Rodzice [..] M., otrzymując decyzję, nie mieli już możliwości takiego zorganizowania obowiązku edukacyjnego, aby zapewnić M. bezpłatną edukację publiczną na poziomie podstawowym. Naruszony został art. 1[...] K.p.a., a stronie postępowania została wyrządzona szkoda.

Na podstawie art. 9 i nast. K.p.a. odwołujący się próbowali (bezskutecznie) wyjaśnić przesłanki wydania decyzji i otrzymać informację o okolicznościach faktycznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. numer [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 718 ze. zm.) i uchwałą Nr XXX/745/08 Rady Miasta Szczecin z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt uczestników w Dziennym Domu Pomocy Społecznej przy ul.[...] , Dziennym Domu Pomocy Społecznej przy ul.[...] , Dziale Pomocy Półstacjonamej dla Osób z Chorobą Alzheimera, w Domu Pomocy Społecznej "[...] im. Gen. [...] " przy ul.[...] , Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy ul. [..] (Dz. Urz. Woj. Zach. z 2009 r. Nr 7, poz. 234) oraz zarządzeniem Nr 144/09 Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 6 kwietnia 2009 r. w sprawie ustalenia średniego dziennego kosztu posiłku i średniego miesięcznego kosztu usług w szczecińskich ośrodkach wsparcia finansowanych w ramach realizacji zadań własnych Gminy Miasto Szczecin, po rozpatrzeniu odwołania M. i M. M. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie uzasadnienia organ II instancji przedstawił stanu faktyczny i prawny sprawy oraz treść zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Następnie organ wskazał, że stosownie do treści art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, opłatę za pobyt w ośrodkach wsparcia ustala podmiot kierujący

w uzgodnieniu z osobą kierowaną uwzględniając przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę

w rodzinie nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. Rada powiatu lub rada gminy w drodze uchwały ustala, w zakresie zadań własnych, szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia i mieszkaniach chronionych (art. 97 ust. 5 ustawy). Wypełniając ww. dyspozycję Rada Miasta Szczecin podjęła w dniu 18 grudnia 2008 r. uchwałę Nr XXX/745/08, która weszła w życie 14 marca 2009 r., stanowiąc przepisy powszechnie obowiązujące na terenie Gminy - Miasto Szczecin.

Odpłatność pobytu w ośrodkach wsparcia wynika zarówno z art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak i § 3 ust. 1 uchwały Rady Miasta Szczecin, która w § 4 ust. 1 precyzuje, iż odpłatność ustala się odrębnie za :

a) usługi świadczone w ośrodkach wsparcia, w tym usługi opiekuńczei specjalistyczne usługi opiekuńcze,

b) posiłki,

c) transport z miejsca zamieszkania do ośrodka oraz z ośrodka do miejsca zamieszkania.

Według ustalonych zasad, osoba skierowana do ośrodka nie ponosi opłat, jeżeli jego dochód jako osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w jego rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, określonego w ustawie o pomocy społecznej (§ 6 uchwały). Ustawowe kryterium dochodowe osoby w rodzinie stanowi kwota 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej).

Obliczony przez organ I instancji miesięczny dochód na osobę

w rodzinie [..] M. wynosi [...] zł, co stanowi 448,53 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Odpłatność za usługi w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy pl. [...] . określona została w załączniku do uchwały (tabela).

Przy dochodzie na osobę w rodzinie przewyższającym 400% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wskaźnik odpłatności za usługi w ośrodku wsparcia wynosi 21,5% średniego miesięcznego kosztu utrzymania (wers 8 kolumna 4 tabeli).

Średni miesięczny koszt usług w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży

i Dorosłych przy ul. Plac [...] wynosi [..] zł - zgodnie

z § 1 zarządzenia Nr 144/09 Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 6 kwietnia 2009 r.

W związku z powyższym opłata za usługi świadczone na rzecz [...] M. Placówce stanowi kwota [...] zł miesięcznie ([..] ,00 zł x 21,5%). Dzienna stawka żywieniowa w ośrodku wsparcia wynosi 7 zł, z kolei strony nie obciążają koszty transportu gdyż córka do jest codziennie przywożona i odwożona przez rodziców.

Organ odwoławczy stwierdził dalej, że zarzut podniesiony w odwołaniu, iż organ I instancji wadliwie orzekł w odniesieniu do [...] M. obowiązku ponoszenia odpłatności za usługi, albowiem realizuje ona wyłącznie obowiązek szkolny, który w Polsce jest bezpłatny - nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Kierownika Ośrodka Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych z dnia 1 października 2009 r., [..] M., oprócz realizowanego w Ośrodku obowiązku szkolnego (jest uczennicą klasy piątej), bierze udział w dwóch rodzajach zajęć świadczonych przez placówkę. Mianowicie, bierze udział w zajęciach rewalidacji indywidualnej (dwie godziny tygodniowo), w trakcie których korzysta nie tylko z pomocy nauczyciela, ale także opiekuna będącego pracownikiem Ośrodka, co ma miejsce szczególnie podczas treningu czystości oraz zajęć z samoobsługi. Drugim rodzajem zajęć, w których uczestniczy [..] M. są zajęcia organizowane przez Ośrodek i prowadzone przez zatrudnionych w nim terapeutów. W ich trakcie strona korzysta z indywidualnej terapii logopedycznej, indywidualnej rehabilitacji ruchowej, indywidualnej terapii metodą Integracji Sensorycznej, indywidualnych zajęć muzycznych i grupowej muzykoterapii.

Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na powyższe, nie było podstaw

do zakwestionowania poprawności orzeczenia organu I instancji, opartego

na zastosowaniu wobec [..] M. regulacji wynikających z uchwały

Nr XXX/745/08 Rady Miasta Szczecin.

W końcowej części uzasadnienia decyzji, organ II instancji zwrócił uwagę na obowiązek takiego doręczania decyzji administracyjnych, by strona miała faktyczną możliwość jej terminowego wykonania. Stosownie bowiem do treści § 7 ww. uchwały wpłaty z tytułu odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia dokonywane są gotówką

w kasie lub przelewem na rachunek bankowy ośrodka do 15 dnia każdego miesiąca. Realizacja powyższego unormowania przez M. i M. M. stanowić mogłaby trudność, albowiem datowana na dzień [..] r. decyzja wymierzająca odpłatność doręczona została dopiero w dniu [...] r., i jako taka opatrzona została rygorem natychmiastowej wykonalności, nadanym w trybie art. [...] 8 K.p.a. Ponadto, organ podkreślił, że na organach ciąży obowiązek prowadzenia postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 9 K.p.a.).

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w imieniu [..] M., pełnomocnik radca prawny J. B. ustanowiony przez przedstawicieli ustawowych [..] M., rodziców M. i M. M..

Zaskarżonej decyzji zarzucił :

- naruszenie przepisu art. 71 b ust. 5 a w zw. z art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, poprzez przyjęcie,

iż zajęcia które stanowią obowiązkowe zajęcia edukacyjne w ramach ramowego programu nauczania w Publicznej Szkole Podstawowej nr [..] , są świadczone odpłatnie na rzecz skarżącej przez Ośrodek Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy PI. [...] w[...] , w sytuacji gdy skarżąca na podstawie orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego realizuje obowiązek szkolny w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [..]

w ramach ramowego programu nauczania w szkole publicznej, w której nauczanie jest bezpłatne,

- naruszenie przepisu § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

i Sportu z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, poprzez przyjęcie, iż zajęcia które stanowią obowiązkowe zajęcia edukacyjne w ramach ramowego planu nauczania w szkołach podstawowych specjalnych i są nieodpłatne, mogą być świadczone na rzecz skarżącej nie przez Szkołę, ale przez Ośrodek Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy pl. J. w [..] to w dodatku odpłatnie,

- naruszenie przepisu art. [...] 6 ust. 5 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji o przyznaniu M. M. miejsca w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy pI. Wujka 6 oraz ustaleniu odpłatności za świadczone na rzecz skarżącej usługi, pomimo braku podstaw do wydania tej decyzji, albowiem opiekunowie prawni nie wnioskowali o udzielenie pomocy społecznej poprzez przyznanie córce miejsca

w Ośrodku, a ponadto ich sytuacja materialna jest na tyle dobra, że mogą przezwyciężyć trudności życiowe wykorzystując własne zasoby majątkowe bez konieczności korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej,

- naruszenie przepisu § 2 oraz § 5 ust. 1 uchwały nr XXX/745/08 z dnia 18 grudnia 2008r. poprzez nie wskazanie zarówno w decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 20 sierpnia 2004 r., jak również w decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z dnia

31 sierpnia 2009 r., zakresu przyznanych rzekomo skarżącej usług świadczonych przez Ośrodek Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych , jak również poprzez wydanie decyzji w [...] r. ustalającej odpłatność za usługi świadczone przez ww. Ośrodek z mocą obowiązującą od [...] r.,

w sytuacji, gdy zgodnie z treścią § 5 ust. 1 ww. uchwały, koszt świadczonych przez Ośrodek usług powinien być ustalony na dany rok kalendarzowy nie później niż do końca marca każdego roku i nie może być w trakcie roku kalendarzowego zmieniany.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że [..] M. realizuje obowiązek edukacyjny w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [..] w związku z orzeczoną wobec niej potrzebą kształcenia specjalnego w szkole podstawowej (orzeczenie nr 334/2003/2004 z dnia 6 maja 2004 r. o potrzebie kształcenia specjalnego znajduje się w aktach sprawy) i realizuje program zajęć ustalany i realizowany przez Szkołę. Skarżąca nie uczestniczy w żadnych dodatkowych zajęciach organizowanych w Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy placu [...] i opiekunowie prawni nigdy nie kierowali córki na żadne dodatkowe zajęcia, poza zajęciami objętymi programem realizowanym w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [..] w[...] .

Pełnomocnik wskazał następnie, że skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu wyrażonym z zaskarżonej decyzji, albowiem narusza ono przepisy prawa regulujące kwestię kształcenia specjalnego osób niepełnosprawnych. Natomiast decyzja Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 31 sierpnia 2009 r. jest niezgodna

z uchwałą nr XXX/745/08 Rady Miasta Szczecin z dni 18 grudnia 2008 r. Zgodnie bowiem z § 2 ww. uchwały, w decyzji kierującej do ośrodka wsparcia określa się m.in. zakres przyznanych usług. W przedmiotowej sprawie zaś, ani w decyzji z dnia

31 sierpnia 2009 r., ani w decyzji z dnia 20 sierpnia 2004 r. nie został określony zakres przyznanych usług. Ponadto zgodnie z treścią § 5 ust. 1 ww. uchwały Rady Miasta Szczecin, w ośrodku wsparcia średni dzienny koszt posiłku oraz średni koszt usług w przeliczeniu na jedno miejsce ustala na wniosek kierownika ośrodka wsparcia Prezydent Miasta Szczecin w drodze zarządzenia, na podstawie analizy wydatków z roku poprzedniego z uwzględnieniem prognozowanego średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjętego w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy, nie później niż do końca marca każdego roku.

Pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że ww. uchwała nie przewiduje możliwości zmiany kosztów świadczonych usług w trakcie roku kalendarzowego. Koszt ten ustalany jest raz w roku na rok kalendarzowy i to nie później, niż do końca marca każdego roku. Dlatego też koszt usług świadczonych w 2009 r. w Ośrodku Wsparcia Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy pI. [...] w [...] powinien być ustalony nie później niż do 31 marca 2009 r. i nie mógł być zmieniany w trakcie roku kalendarzowego.

W ocenie strony, - jak podał pełnomocnik - decyzja Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 31 sierpnia 2009 r. wydana została z naruszenie przepisów § 2 oraz § 5 ust. 1 uchwały nr XXX/745/08 z dnia 18 grudnia 2008 r.

W dalszej kolejności pełnomocnik podniósł, że skarżąca na podstawie orzeczenia nr [...] z dnia [..] r. o potrzebie kształcenia specjalnego, zgodnie z zawartym w orzeczeniu zaleceniem kształcenia w szkole podstawowej, zaczęła realizować obowiązek szkolny w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [..]

w Zespole Szkół Specjalnych nr [...] w[...] .

Zgodnie z art. 71 b ust. 5 a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka w szkole podstawowej, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców dziecka, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na adres zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie szkół

i przedszkoli. Rodzice [..] M. złożyli wniosek w Gminie Miasto Szczecin, jednostce samorządu terytorialnego właściwej ze względu na miejsce zamieszkania, aby ta zapewniła skarżącej miejsce w szkole podstawowej celem realizowania przez skarżącą obowiązku edukacyjnego.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, szkoła

i placówka może być szkołą i placówką publiczną albo niepubliczną. Zaś jednostki samorządu terytorialnego, w tym gminy, mogą prowadzić jedynie szkoły i placówki publiczne. Szkoła publiczna jest szkołą, która zapewnia bezpłatne nauczanie w zakresie ramowych programów nauczania (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty). Ramowe plany nauczania dla publicznej szkoły podstawowej specjalnej określone zostały w załączniku nr 2 i 3 do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych. Zgodnie z załącznikiem nr 3 stanowiącym ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym, do obowiązkowych zajęć edukacyjnych w klasach IV-VI należą m.in. zajęcia rewalidacyjne, muzyka z rytmiką funkcjonowanie w środowisku, plastyka, technika, wychowanie fizyczne, a także godziny do dyspozycji dyrektora szkoły przeznaczone na realizacje zajęć, o których mowa w § 2 ust. 5 a ww. rozporządzenia, tj. zajęć zwiększających szanse edukacyjne uczniów, zajęć rozwijających zainteresowania uczniów. Na podstawie ramowych planów nauczania dyrektor szkoły ustala plan zajęć na rok szkolny (§ 3 ust. 1).

Plan zajęć na rok szkolny 2009/20[...] ustalony w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [..] obejmuje obydwa rodzaje zajęć, które organ II instancji wskazał jako zajęcia świadczone na rzecz skarżącej przez Ośrodek Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych, tj. zarówno zajęcia rewalidacyjne indywidualne, jak również zajęcia logopedyczne, muzykę, koło muzyczno-ruchowe, zajęcia w-f, uspołecznianie, rehabilitację i inne zajęcia w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych.

Wymienione zajęcia stanowią obowiązkowe zajęcia edukacyjne ustalone na podstawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych specjalnych, w ramach których nauczanie jest bezpłatne, co gwarantuje art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty.

Pełnomocnik wskazał ponadto, że skarżąca nie realizuje obowiązku szkolnego

w ww. Ośrodku, lecz w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [..] . Organizacją nauczania w tej szkole zajmuje się Gmina Miasto Szczecin i to ona decyduje o tym gdzie i w jakich warunkach odbywały się będą zajęcia. Opiekunowie prawni skarżącej nie mieli wpływu na wybór miejsca nauczania córki, w ramach zajęć szkolnych objętych programem nauczania w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [..] , do której uczęszcza skarżąca. Rodzice skarżącej nie kierowali córki do ww. Ośrodka, ani nie ubiegali się o świadczenie przez ten Ośrodek jakichkolwiek usług na rzecz strony. Gmina odpowiada za realizacje zajęć szkolnych i zatrudnienie kadry z odpowiednimi kwalifikacjami. To że w szkole, do której uczęszcza skarżąca zajęcia prowadzą osoby, które są jednocześnie zatrudnione w ww. Ośrodku, albowiem tak zostało zorganizowane przez Gminę nauczanie w tej szkole, nie może przesądzać o tym, ze Skarżąca korzysta z jakichkolwiek usług świadczonych przez ten Ośrodek i nie może jej obciążać żadnymi kosztami z tego tytułu. Wniosek, który podpisała M. M. dotyczący rzekomego skierowania skarżącej do ww. Ośrodka, w przekonaniu rodzica skarżącej, nie dotyczył skierowania do ww. Ośrodka, a jedynie wyrażenia zgody na to, aby nauka w ramach Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [..] odbywała się w budynku przy pl. J.[...] w[..] , w którym mieści się ww. Ośrodek.

Zdaniem pełnomocnika, nie istniały podstawy do wydania przez Prezydenta Miasta Szczecin decyzji z dnia 31 sierpnia 2009 r. w sprawie ustalenia odpłatności za korzystanie z usług świadczonych przez Ośrodek, skoro [..] M. z usług tych nie korzysta i nie chce korzystać. Skarżąca spełnia jedynie swój obowiązek edukacyjny w Szkole Podstawowej Specjalnej nr [..] w [...] w której uczęszcza na obowiązkowe zajęcia edukacyjne. W związku z powyższym wydanie ww. decyzji było całkowicie bezprzedmiotowe.

Według strony – jak wskazał pełnomocnik - decyzja Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 31 sierpnia 2009 r. oraz decyzja Prezydenta Miasta Szczecin

z dnia 20 sierpnia 2004 r. winny być, stosownie do treści art. [...] 6 ust. 5 ustawy

z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, uchylone, albowiem wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, tj. sytuacja majątkowa rodziny skarżącej jest na tyle dobra, że może ona przezwyciężyć trudności życiowe korzystając z własnych możliwości zarobkowych, bez korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej.

Następnie pełnomocnik podał, że skarżąca kwestionuje również sposób ustalenia odpłatności za usługi świadczone przez Ośrodek. Z informacji uzyskanych przez opiekunów prawnych skarżącej od Dyrektora Ośrodka wynikało, że miesięczny koszt utrzymania całego Ośrodka, w tym opłaty za media, został podzielony przez liczbę osób przebywających w Ośrodku i wynik dał kwotę miesięcznego wynagrodzenia za świadczone usługi. Zdaniem skarżącej, taki sposób ustalenia odpłatności za usługi jest nieprawidłowy i jeśli miałaby korzystać z usług świadczonych przez Ośrodek, to powinna jedynie płacić za te usługi, a nie ponosić koszty utrzymania całego Ośrodka, na które składają się m.in. opłaty za energię, wodę, itp.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w tej sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwaną "P.p.s.a.", rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę należało uznać za uzasadnioną, albowiem z dokonanej kontroli sądowej zaskarżonej decyzji wynika, że naruszała ona prawo w stopniu prowadzącym do uwzględnienia skargi.

Przystępując do rozpoznania sprawy ze skargi M. i M. M., dotyczącej opłaty za pobyt w ośrodku wsparcia córki skarżących [..] M., w pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Zgodnie z tą zasadą decyzja administracyjna, która posiada status decyzji ostatecznej może być zmieniona lub uchylona jedynie w przypadkach przewidzianych w przepisach prawa, jak również w stosunku do takiej decyzji może być uruchomione postępowanie nadzwyczajne jedynie wówczas, gdy wystąpią prawem przewidziane przesłanki do uruchomienia takiego postępowania. Należało również zwrócić uwagę na fakt, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) zawiera w art. [...] 6 ust. 5, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji, katalog okoliczności, których zaistnienie skutkować będzie bądź koniecznością zmiany lub uchylenia decyzji (weryfikacja obligatoryjna) względnie stwarzać będzie organowi administracji możliwość podjęcia takiego rozstrzygnięcia (weryfikacja fakultatywna). Podkreślenia przy tym wymaga treść art. 14 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym unormowania zamieszczone w ustawie o pomocy społecznej posiadają pierwszeństwo przed rozwiązaniami zamieszczonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W konsekwencji należało uznać, że w rozpatrywanej sprawie do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej organy pomocy społecznej uprawniało wystąpienie przesłanki przewidzianej w przepisach ustawy o pomocy społecznej.

Stosownie do postanowień art. [...] 6 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej organ administracji zmienia lub uchyla ostateczną decyzję administracyjną, jeżeli wystąpi przesłanka przewidziana tym przepisem. Wśród przesłanek obligujących organ pomocy społecznej do zmiany lub uchylenia decyzji wskazuje się zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji osobistej lub dochodowej oraz pobranie nienależnego świadczenia. Obok obligatoryjnej formy weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej wskazany przepis przewiduje możliwość fakultatywną zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Podjęcie takiego rozstrzygnięcia będzie możliwe jedynie wówczas, gdy wystąpi jedna

z licznych przesłanek wskazanych w art. [...] 6 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej.

W rozpatrywanej sprawie zmiana lub uchylenie decyzji nastąpiło z powołaniem się na wystąpienie przesłanki obligatoryjnej.

Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że [..] M. została przyjęta do Ośrodka Wsparcia dla Dzieci Młodzieży i Dorosłych przy ul. J.a Wujka (w roku 2004 – Ośrodka Opiekuńczego dla Dzieci i Młodzieży), zwanego dalej "Ośrodkiem Wsparcia", na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 20 sierpnia 2004 r., w której organ ustalił również odpłatność za pobyt. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2009 r. Prezydent Miasta Szczecin zmienił swoją decyzję dotyczącą opłat za pobyt w Ośrodku Wsparcia od dnia 1 września 2009 r. powołując się w decyzji na uchwałę Rady Miasta Szczecin Nr XXX/45/08 z dnia 18 grudnia 2008 r., w której organ ten ustalił szczegółowe zasady ponoszenia odpłatności za pobyt uczestników w Dziennym Domu Pomocy Społecznej przy ul.[...], Dziennym Domu Pomocy Społecznej przy ul.[...] , Dziale Pomocy Półstacjonarnej dla Osób z Chorobą Alzheimera w domu Pomocy Społecznej "[...] im. Gen.[...] " przy ul.[...] , Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy ul. J.a Wujka 6. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego z 2009 r. Nr 7, poz. 234) i weszła w życie z dniem 14 marca 2009 r.

Powołana wyżej uchwała jako akt prawa miejscowego spowodowała zatem zmianę decyzji o przyjęciu córki skarżących do Ośrodka Wsparcia w części dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt. W pozostałym zakresie decyzja z 20 sierpnia 2004 r. zachowała walor decyzji ostatecznej.

W ocenie Sądu i wbrew ustaleniom Kolegium, zaskarżona decyzja jak

i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Szczecin z punktu widzenia kryterium legalności są nieprawidłowe.

Zauważyć należy, że powołana wyżej uchwała § 4 ust. 1 stanowi, iż odpłatność ustala się odrębnie za usługi świadczone w ośrodkach wsparcia, w tym usługi opiekuńcze i specjalistyczne, posiłki i transport. Przepis powyższy koresponduje z § 2 uchwały, który jako część składową decyzji o skierowaniu do Ośrodka Wsparcia wymienia zakres przyznanych usług.

Z treści decyzji z dnia [...] r. jak i decyzji zmieniającej decyzję

w części dotyczącej opłat za pobyt w Ośrodku Wsparcia wynika, że decyzja ta nie wymienia zakresu usług przyznanych M. M., jak też nie zawiera informacji, które z tych usług pokrywają się z zajęciami rewalidacyjnymi przewidzianymi dla dzieci, dla których Ośrodek Wsparcia pełni funkcję placówki oświatowej (szkoły podstawowej specjalnej).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w toku postępowania odwoławczego wystąpiło do organu I instancji o podanie zakresu usług, z których korzysta w Ośrodku Wsparcia [..] M., jednakże oprócz przetworzenia tej informacji w treści decyzji organ nie wyciągnął z niej żadnych wniosków, które by miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu stwierdzić należy, że obowiązki Kolegium jako organu II instancji, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia[ ..] r. II SA/Sz 75/[...] , nie sprowadzają się do "rozpoznania odwołania", które to stwierdzenie często można zauważyć w osnowie rozstrzygnięcia organów odwoławczych, ale do ponownego rozpoznania sprawy. Na tym bowiem zasadza się istota dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ II instancji ma za zadanie nie tyle skontrolować poprawność rozstrzygnięcia organu orzekającego w

I instancji, co upodabniałoby go do roli sądu administracyjnego kontrolującego zgodność z prawem działań organów administracji publicznej, lecz rozpoznać sprawę ponownie, w pełnym zakresie, dokonując własnych ustaleń zarówno co do stanu faktycznego jak i stanu prawnego sprawy. Jednocześnie obowiązkiem organu odwoławczego jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych w odwołaniu, nawet jeżeli są one w jego ocenie oczywiście bezzasadne. Konieczne staje się przy tym wskazanie przez organ argumentacji, która legła u podstaw wydania orzeczenia o określonej treści oraz odniesienie się do zarzutów odwołania, czyniąc tym samym zadość zasadzie przekonywania strony do trafności zajętego stanowiska w sprawie.

W tym kontekście oceniając zaskarżone orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzić należało, że nie spełnienia ono wymogów stawianych decyzji administracyjnej przez art. [...] 7 § 3 kpa.

Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że Kolegium nie odniosło się do zarzutów i argumentów podniesionych w odwołaniu i nie przedstawiło własnych wywodów, które pozwalałyby na uznanie, że zaprezentowane stanowisko znajduje oparcie w zastosowanych przez organ przepisach prawa.

M. i M. M.- przedstawiciele ustawowi [..] M., kwestionowali w odwołaniu zasadność wydania decyzji o skierowaniu córki [..] do Ośrodka Wsparcia dla Dzieci Młodzieży i Dorosłych przy ul[...] w [..] i poddaniu jej wszystkim regułom obowiązującym przy skierowaniu do tego rodzaju placówki w sytuacji, gdy [..] M. realizuje w Ośrodku program szkoły podstawowej specjalnej, w ramach zajęć prowadzonych w Ośrodku przez Szkołę Podstawową Nr [..] w[...] .

Małżonkowie M. podnosili, że publiczne szkolnictwo na poziomie podstawowym jest w Polsce bezpłatne a ich córce nie zlecono jakichkolwiek dodatkowych, odpłatnych zajęć wymagających korzystania z Ośrodka Wsparcia. W tej sytuacji nie ma zastosowania w odniesieniu [..] M. uchwała

Nr XXX/745/08 o odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia, albowiem ona realizuje wyłącznie obowiązek edukacyjny, który ma charakter nieodpłatny. W ich ocenie decyzja od której się odwołali jest w tej sytuacji bezprzedmiotowa.

Kolegium żadną miarą nie odniosło się do argumentów podnoszonych przez M. i M. M. ograniczając się w istocie do matematycznego sprawdzenia zasadności ustalonej odpłatności w oparciu o przepisy uchwały Rady Miasta Szczecina Nr XXX/45/08 z dnia 18 grudnia 2008 r oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniające na okoliczność zakresu usług świadczonych w Ośrodku Wsparcia na rzecz [..] M., która to informacja pozostała bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, chociaż w myśl § 2 powołanej uchwały zakres ten powinien wynikać z treści decyzji.

W ocenie Sądu, Kolegium nie wyjaśniło jaki w istocie , z punktu widzenia treści art. [...] 6 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz z punktu widzenia trwałości decyzji administracyjnej, może być w istocie zakres rozpoznania sprawy przez ten organ

i w jakim trybie skarżący mają możliwość wzruszenia decyzji z dnia 20 sierpnia 2004 r. w sytuacji, gdy kwestionują zasadność skierowania córki [..] do Ośrodka Wsparcia bowiem córka skarżących realizuje w tym Ośrodku wyłącznie obowiązek szkolny w ramach zajęć prowadzonych przez publiczną Szkołę Podstawową Nr [..] .

Kolegium nie odniosło się również do kwestionowanego w odwołaniu przez skarżących sposobu, w jaki Gmina Szczecin realizuje obowiązek edukacji dziecka

w ramach szkolnictwa podstawowego specjalnego w Ośrodku Wsparcia. M.

i M. M. wprost kwestionowali zasadność pobierania opłat za pobyt ich córki w Ośrodku Wsparcia, chociaż celem tego pobytu jest wyłącznie pobieranie nauki na poziomie i na podstawie programu szkoły podstawowej specjalnej a szkolnictwo podstawowe specjalne jest bezpłatne.

Lektura zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Szczecin budzi poważne wątpliwości Sądu co do sposobu ustalenia opłaty za usługi świadczone w Ośrodku Wsparcia na kwotę 484,18 zł stanowiącą 21,5% średniomiesięcznego kosztu usług w Ośrodku Wsparcia przy ul. [..]w[...] n. Niezależnie bowiem od zasadności ustalenia tych kosztów, nie wiadomo, czy odwołanie się przez organ I instancji do średniomiesięcznego kosztu usług w Ośrodku Wsparcia dotyczy wyłącznie tych rodzajów zajęć, na które uczęszcza [..] M., a które zostały wymienione przez Ośrodek Wsparcia na żądanie Kolegium , czy też obejmuje średniomiesięczny koszt usług świadczonych wszystkim klientom Ośrodka Wsparcia. Niejasność co do zakresu usług, których średniomiesięczny koszt organ wziął pod uwagę oraz niemożność ich zweryfikowania, wobec braku w aktach sprawy jakichkolwiek wyliczeń, czy przyjętych dlań kwot bazowych, nie pozwala na skontrolowanie przez Sąd prawidłowości ustalonych wartości. Z tego powodu Sąd uznał za zasadne, skorzystanie z uprawnień przewidzianych w art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji ale i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Szczecin.

Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia w zaskarżonych decyzjach wymienionych w skardze art. 71 b ust. 5a w zw. Z art. 5 ust. 5 oraz art. 7

ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, art. [...] 6 ust. 5 w związku z art. 12 ustawy o pomocy społecznej, podkreślić należy, jak to już Sąd wyłożył w części wstępnej uzasadnienia, że badaniu legalności podlegała wyłącznie ta część decyzji, która odnosiła się do kosztów pobytu w Ośrodku Wsparcia oraz zakresu świadczonych usług. Przepisy, których naruszenie zarzucają skarżący do tej kwestii się nie odnoszą i wykraczają poza zakres kontroli Sądu w tym postępowaniu.

Ponownie rozpoznając sprawę organy, poza wyeliminowaniem wykazanych wyżej uchybień winny zwrócić uwagę, że przywoływana w podstawie prawnej decyzji uchwała Rady Miasta Szczecin z dnia 18 grudnia 2008 r., Nr XXX/745/08 jest aktem ustalającym zasady ponoszenia odpłatności za pobytu wszystkich uczestników

w wymienionych w Domach Pomocy Społecznej i Ośrodku Wsparcia dla Dzieci, Młodzieży i Dorosłych przy ul.[...] . Przy stosowaniu w/w uchwały nie można jednak tracić z pola wiedzenia innych aktów prawnych, które w sposób szczególny statuują sytuację dzieci i młodzieży, np. w zakresie realizacji obowiązku szkolnego, czy też ze względu na stan zdrowia nakazują określone osoby traktować

w sposób wyjątkowy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny ,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku oparte zostało na art. 1[..] powołanej wyżej ustawy.