Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1774/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 52, art. 133, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1 i 2, art. 29a, art. 50 ust. 1 i art. 51
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie NSA Aleksandra Łaskarzewska del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1375/13 w sprawie ze skarg Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i P. O. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały rady wydziału 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz P. O. kwotę 716,20 (siedemset szesnaście złotych dwadzieścia groszy) oraz na rzecz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt złotych), obie kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 marca 2014 r., II SA/Wa 1375/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i P. O. stwierdził nieważność decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności uchwały Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie z [...] stycznia 2013 r. o odmowie uchylenia uchwały tej Rady z [...] września 1996 r. o nadaniu skarżącemu kwalifikacji I stopnia.

W uzasadnieniu stwierdzono, że przedmiotowa sprawa toczy się w trybie wznowieniowym. Postanowieniem z [...] kwietnia 2012 r. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wszczęła postępowanie wznowieniowe. Czynności tej (wszczęcia postępowania) Centralna Komisja dokonała w oparciu o art. 29 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595 ze zm., zwanej dalej "ustawą o stopniach"), który stanowi, że przesłankami do wznowienia postępowania o nadanie stopni doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora, oprócz wymienionych w k.p.a., mogą być ujawnione okoliczności, wskazujące na to, że stopień (...) albo tytuł profesora został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich lub dobrych obyczajów w nauce. W uzasadnieniu decyzji Centralna Komisja podkreśliła, że postępowanie wznowieniowe nie zakończyło się.

W ocenie Sądu, wszczęte z urzędu w dniu [...] kwietnia 2012 r. przez Centralną Komisję postępowanie wznowieniowe powinno zakończyć się rozstrzygnięciem przewidzianym w katalogu rozstrzygnięć określonym w art. 151 k.p.a. i art. 29a ustawy o stopniach i odnosić się do uprawnień nadanych P. O. [...] września 1996 r. Przyjęto za organem, że postępowanie wznowieniowe nie zostało zakończone. Tymczasem przedmiotem zaskarżonej decyzji jest uchwała Rady Wydziału [...] ASP z [...] stycznia 2013 r. (która nie kończy postępowania wznowieniowego), zgodnie z katalogiem rozstrzygnięć, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, przewidzianym w art. 151 k.p.a. i art. 29a ustawy o stopniach. A zatem rozstrzygnięcie to należy zakwalifikować, jako zapadłe w toku postępowania wznowieniowego. Nie stanowi ono aktu kończącego postępowanie wznowieniowe, od którego przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. Wprawdzie organ sam dostrzegł, że postępowanie wznowieniowe nie zakończyło się, ale uszło jego uwadze, że postępowanie w trybie art. 156 k.p.a. dotyczy wyłącznie rozstrzygnięć ostatecznych, a nie niezakończonych. Zatem oparcie przez Centralną Komisję rozstrzygnięcia o art. 156 § 1 k.p.a. było samo w sobie dotknięte nieważnością, ponieważ brak było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Dlatego też w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należało zaskarżoną decyzję wyeliminować z obrotu prawnego, jako wydaną bez podstawy prawnej.

Odnosząc się do drugiej podstawy prawnej wskazanej w decyzji z [...] lutego 2013 r., wskazano na jej nieprawidłową treść. Osnowa zawiera sformułowanie "postanawia w trybie art. 29a ustawy stwierdzić nieważność czynności przedmiotowej Rady Wydziału z [...] stycznia 2013 r., tj. podjęcia ww. uchwały". Uszło uwadze organu, że art. 29a omawianej ustawy stanowi, że organ "w drodze decyzji stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia (...)". Wydając przedmiotową decyzję, organ wyszedł zatem poza dopuszczalny przedmiot orzekania, określony treścią art. 29a. Przepis ten mógł znaleźć zastosowanie do postępowania w sprawie nadania tytułu z [...] września 1996 r., a nie do uchwały Rady Wydziału z [...] stycznia 2012 r., którą odmówiono uchylenia własnej uchwały z [...] września 1996 r. w sprawie nadania P. O. kwalifikacji I stopnia.

W ocenie Sądu, uchwała Rady Wydziału z [...] stycznia 2012 r. jest aktem, ewentualnie decyzją incydentalną o charakterze opinii wyrażającej stanowisko Rady Wydziału. A skoro tak, to w oparciu o art. 29a ustawy o stopniach brak było podstaw, by wyeliminować ją z obrotu prawnego. Przepis ten stanowi, że Rada lub Centralna Komisja w drodze decyzji "stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia". Nie przyzwala on na stwierdzenie nieważności uchwały "w przedmiocie odmowy uchylenia własnej uchwały z [...] września 1996 r. (...)". Wykładnia językowa art. 29a prowadzi do wniosku, że w przepisie tym ograniczono katalog rozstrzygnięć jedynie do "stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia". Zatem, każde inne rozstrzygnięcie jest niedopuszczalne.

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), a to art. 29 ust. 1 i 2, art. 29a, art. 50 ust. 1 i art. 51 ustawy o stopniach w zw. z art. 151, art. 156 § 1 i art. 129 § 2 k.p.a. przez przyjęcie, że

- uchwała Rady Wydziału z [...].01.2013 r. nie kończy postępowania wznowieniowego i nie jest rozstrzygnięciem ostatecznym,

- organ rażąco naruszył art. 29a ustawy oraz art. 156 k.p.a.

- rozstrzygnięcie zawarte w uchwale Rady Wydziału z [...].01.2013 r. należy zakwalifikować jako podjęte w toku postępowania wznowieniowego,

- oparcie przez Centralną Komisję rozstrzygnięcia o art. 156 § 1 k.p.a. było samo w sobie dotknięte nieważnością i brak było podstaw do wydania spornej decyzji,

- w sprawie niedopuszczalny był przedmiot orzekania określony w art. 29a ustawy, który zezwala wyłącznie na stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie o nadanie tytułu, a nie kwalifikacji I stopnia w zakresie sztuki,

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a w szczególności: art. 52, art. 133, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 p.p.s.a. w zw. art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez:

- stwierdzenie, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia procedury administracyjnej obowiązującej Centralną Komisję, która miała istotny wpływ na wynik sprawy i uznanie, że uchwała Rady Wydziału z [...].01.2013 r. nie stanowi skutecznego aktu kończącego postępowanie, od którego przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego, nieuwzględnienie szczególnego trybu postępowania w tym zakresie,

- nierozpoznanie istoty przedmiotu sprawy, jakim jest postępowanie wznowieniowe zainicjowane postanowieniem Centralnej Komisji na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy,

- niewskazanie, w jaki sposób wyeliminować z obrotu prawnego uchwałę Rady Wydziału z [...].01.2013 r. która zamyka drogę do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 k.p.a.

- gołosłowne przyjęcie, że Rada Wydziału po uchwale z [...].01.2013 r. dodatkowo podejmie dalsze czynności, w tym rozstrzygnięcie określone w art. 151 k.p.a.

- uznanie, że Centralna Komisja stwierdziła nieważność uchwały Rady Wydziału z [...].01.2013 r., a nie nieważność postępowania w sprawie o nadanie stopnia w zakresie sztuki,

- nieuwzględnienie całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym stanowiska stron w przedmiocie braku oryginału pracy kwalifikacyjnej pt. "[...]", która to praca stała się podstawą nadania kwalifikacji I stopnia, a jej brak uniemożliwia weryfikację zasadności uzyskania kwalifikacji I stopnia,

- zasądzenie od Centralnej Komisji kosztów postępowania niezgodnie z przepisami.

Wskazując powyższe przesłanki skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi kasacyjnej podniesiono, że nie sposób przyjąć, że w sprawie niedopuszczalny był przedmiot orzekania określony art. 29a ustawy o stopniach, który zezwala wyłącznie na stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie o nadanie tytułu, a nie kwalifikacji I stopnia. Przepis ten stanowi, że rada właściwej jednostki organizacyjnej lub odpowiednio Centralna Komisja w drodze decyzji stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia, jeżeli kandydat naruszył prawa autorskie. Osoby, które uzyskały kwalifikacje I lub II stopnia na podstawie dotychczasowych przepisów, posiadają uprawnienia równoważne uprawnieniom wynikającym odpowiednio z nadania stopnia doktora sztuki lub doktora habilitowanego sztuki (art. 50 ust. 1 ustawy). Zatem art. 29a ustawy stosuje się do stopni uzyskanych w zakresie sztuki. W oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy Centralna Komisja wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, jeśli ujawnią się okoliczności wskazujące, że stopień doktora, doktora habilitowanego lub tytuł profesora został nadany na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich lub dobrych obyczajów w nauce. Dalsze postępowanie w tym zakresie prowadzi jednostka organizacyjna, w której ten stopień naukowy (stopień w zakresie sztuki) został nadany. Wznowienie postępowania powoduje, że postępowanie w zakresie nadania stopnia toczy się od początku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowało się stanowisko, zgodnie z którym istotą wznowionego postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania - a nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy wydaje się, jak gdyby sprawa (choć wszczęta) w ogóle nie była rozstrzygana w danej instancji (por. wyrok NSA z 12.04.2006 r., II OSK 730/05, Lex nr 209471). Zasadą jest, że organ wydający tę nową decyzję stosuje przepisy prawa, które obowiązują w dniu orzekania (wyrok NSA z 28.06.1984 r., I SA 86/84, ONSA 1984/1/59). Z uwagi na szczególny tryb postępowania wyjątkiem od wskazanej zasady jest stosowanie przepisów przejściowych, wprowadzających te nowe przepisy. Zatem, odpowiednio do daty wszczęcia postępowania o nadanie stopnia albo tytułu uwzględniać należy treść art. 51 ustawy oraz treść art. 271 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). W zakresie wynikającym ze wskazanych przepisów przejściowych, działanie i orzekanie w sprawie weryfikacji prawidłowości nadania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki - w sprawie rozpatrywanej od nowa, a więc wymagającej przeprowadzenia odpowiedniego postępowania - będzie następować na podstawie przepisów dotychczasowych, a nie obecnie obowiązujących. Dlatego są powołani nowi recenzenci dla oceny, czy dorobek naukowy, artystyczny, w szczególności rozprawa naukowa, osiągnięcie artystyczne kandydata powstały z naruszeniem prawa lub dobrych obyczajów w nauce. Następnie rada jednostki organizacyjnej po przeprowadzeniu postępowania opiniodawczego i dyskusji, podejmuje uchwałę o utrzymaniu w mocy poprzedniej uchwały o nadaniu stopnia, bądź o jej uchyleniu i o odmowie nadania stopnia naukowego lub stopnia w zakresie sztuki.

Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach, w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Konstrukcja odpowiedniego stosowania prawa może dopuszczać stosowanie odnośnych przepisów aktu normatywnego bez zmian (wprost), bądź z modyfikacjami. Niektóre z odnośnych przepisów nie mogą być stosowane, głównie z uwagi na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla stosunków wyjściowych (zob. Z. Janowicz, Nowe prawo procesowe w sferze administracji publicznej, RPEiS 1996, nr 1, s. 21 i n.). Odesłanie zawarte w art. 29 ust. 1 ustawy oznacza: regulacja ustawy z 14 marca 2003 r. ma charakter podstawowy, wyjściowy i stosownie do tego ma pierwszeństwo przed odnośnymi przepisami k.p.a., które są stosowane uzupełniająco zawsze, gdy brak jest regulacji podstawowej zawartej w ustawie. Taki pogląd znajduje oparcie w orzecznictwie NSA, por. m.in. wyrok z 26.04.2006 r., I OSK 1364/05; wyrok z 20.04.2007 r., I OSK 1661/06. Przesłanki wznowienia określone w art. 29 ust. 2 ustawy są uszczegółowieniem (mieszczą się w zakresie dyspozycji) art. 145 § 1 k.p.a., według którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Takie stanowisko w odniesieniu do pracy magisterskiej przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22.12.1999 r., II SA 841/99, Lex nr 46272. Nie jest jasne, w jakim stosunku dodatkowa przesłanka wznowienia postępowania z art. 29 ust. 2 ustawy pozostaje do przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 29a ustawy, a tym bardziej, w jakim stosunku pozostają do siebie postępowanie wznowieniowe i postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania. Przepis art. 29 ust. 2 ustawy ma na celu umożliwienie ewentualnej weryfikacji nadanych stopni, aby nie otrzymały ich osoby, których rozprawa naukowa nie stanowi oryginalnego rozwiązania problemu naukowego lub artystycznego, a także umiejętności samodzielnego prowadzenia pracy naukowej lub artystycznej. Należy odróżnić wskazane w tym przepisie przesłanki jako uprawdopodobnienie naruszenia prawa lub dobrych obyczajów w nauce od uregulowanej w art. 29a ustawy przesłanki nieważności postępowania w sprawie nadania stopnia lub tytułu, jeżeli w pracy stanowiącej podstawę jego nadania kandydat przypisał sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, chociaż zakres hipotez obu przepisów jest w pewnej części zbieżny. Przesłanki celowo zostały określone w sposób tak szeroki, aby przepis ten pozwalał na wszczęcie postępowania i zbadanie wszystkich przypadków prac naukowych rodzących wątpliwości co do ich samodzielności i rzetelności. Zarzut popełnienia plagiatu stanowi podstawę uruchomienia tego trybu (art. 29a), który jest całkowicie nowy na gruncie postępowania administracyjnego. Budzi to trudności w jego stosowaniu mając na uwadze skomplikowaną materię, jaką jest nadawanie stopni naukowych i tytułu oraz weryfikacja ich zasadności. Posiłkowo należy tu zastosować uregulowania dotyczące postępowania sądowego. Zarówno nieważność postępowania cywilnego, jak sądowoadministracyjnego wywołana jest nieprawidłowościami leżącymi po stronie sądu. W następstwie zastosowania tej instytucji dochodzi do zniesienia wszystkich skutków postępowania, sprawa zaś wraca do początku (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, s. 452 i n.). Wymieniona w tym przepisie podstawa stwierdzenia nieważności postępowania jest okolicznością uzasadniającą wszczęcie i prowadzenie nowego postępowania w trybie nadzwyczajnym. J. Borkowski wskazuje, że decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego, powinna być podejmowana w trybie nadzwyczajnym właściwym dla stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej (art. 156-159). Skutkiem tej decyzji byłoby pozbawienie mocy prawnej wszystkich czynności przewodu i kończących je uchwał oraz przywrócenie stanu prawnego sprzed wniosku o wszczęcie postępowania (J. Borkowski, Podstawy prawne nadawania stopni i tytułu naukowych i w zakresie sztuki a kontrola sądu administracyjnego w tych sprawach, w: Ratio est anima legis. Księga jubileuszowa ku czci Profesora Janusza Trzcińskiego, Warszawa 2007, s. 161-162).

Błędne jest stanowisko, że uchwała Rady Wydziału z [...].01.2013 r. nie kończy postępowania wznowieniowego i nie jest rozstrzygnięciem ostatecznym. W wyniku tej uchwały postępowanie wznowieniowe nie może być dalej prowadzone. Chcąc temu zapobiec organ unieważnił wadliwie przeprowadzone postępowanie wznowieniowe w tym zakresie i nie naruszył art. 29a ustawy oraz art. 156 k.p.a., które taką możliwość przewidują. W sprawie dopuszczalny był przedmiot orzekania określony art. 29a ustawy, który zezwala na stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie o nadanie stopni i tytułu, w tym kwalifikacji I stopnia w zakresie sztuki.

Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że w niniejszej sprawie zaskarżone decyzje nie mogły być podjęte. Pozostawienie w obrocie prawnym uchwały Rady Wydziału z [...].01.2013 r. oznacza usankcjonowanie nieprawidłowości i brak możliwości weryfikacji uchwały o nadaniu stopnia w zakresie sztuki, który mógł być uzyskany z naruszeniem prawa. Centralna Komisja nie stwierdziła nieważności uchwały Rady Wydziału z [...].01.2013 r., a nieważność postępowania w sprawie o nadanie stopnia w zakresie sztuki. Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do postawy stron odnośnie uniemożliwienia przeprowadzenia postępowania wznowieniowego do końca, włącznie z podjęciem uchwały w trybie art. 151 k.p.a. Głównym powodem podjęcia uchwały z [...].01.2013 r. był brak oryginału pracy kwalifikacyjnej pt. "[...]", która to praca stała się podstawą nadania kwalifikacji I stopnia. Brak oryginału tej pracy uniemożliwił sporządzenie recenzji w przedmiocie naruszenia prawa autorskich i weryfikację zasadności uzyskania kwalifikacji I stopnia.

W obu odpowiedziach na skargę kasacyjną (zarówno Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, jak i P. O.) wniesiono o jej oddalenie jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżących. Podniesiono w nich w szczególności, że skarżący podzielają w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w nich również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

2. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne, a jednocześnie ten wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

3. Artykuł 16 § 1 k.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Jej istotą jest to, że decyzja ostateczna jest ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Wzruszenie zatem ostatecznych rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu administracyjnym musi być traktowane jako rozwiązanie wyjątkowe.

4. Postępowanie prowadzone w przedmiocie wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć określamy mianem postępowania w trybie nadzwyczajnym, w odróżnieniu od postępowania w trybie zwyczajnym, którego celem jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Orzekając w trybach nadzwyczajnych, organ "decyduje o decyzji" będącej rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. W ten sposób zapadła w tym trybie decyzja odnosi się jedynie w sposób pośredni do sprawy będącej przedmiotem postępowania. Oznacza to, że nie można mówić o tożsamości spraw rozpoznawanych w trybie zwyczajnym i w trybie nadzwyczajnym.

5. Początkowo w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęciu "sprawy" nadano znaczenie, łącząc je ze stosunkiem materialnoprawnym nawiązanym na skutek wydania decyzji, co znalazło dobitny wyraz w postanowieniu z 5 czerwca 1981 r., II SA 157/81 - ONSA 1981 Nr 1 poz. 52. Jedna z tez postanowienia brzmi: "postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzoru (art. 157 Kpa) jak i w trybie wznowienia postępowania (art. 145 Kpa), są tylko fazami postępowania administracyjnego prowadzonego uprzednio w tej samej sprawie w zwykłym trybie i zakończonego decyzją ostateczną". W konsekwencji takiego poglądu stwierdzono, że "w rozumieniu art. 14 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 4 poz. 8) za datę wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznawanej w trybie nadzoru (art. 157 Kpa) lub w trybie wznowienia postępowania (art. 145 Kpa) przyjmuje się datę wszczęcia postępowania w zwykłym trybie (tryb instancyjny), przy czym przez pojęcie "sprawy" należy rozumieć tożsamość stosunku materialnoprawnego, a nie poszczególne fazy postępowania dotyczące tego samego stosunku materialnoprawnego".

6. Ten pogląd przestał być aktualny wobec stanowiska zajętego w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1984 r. (III AZP 8/83 - OSNCP 1985 z. 10 poz. 143): "Decyzja organu administracji państwowej uchylająca albo zmieniająca ostateczną decyzję tego organu lub organu niższego stopnia albo stwierdzająca jej nieważność (art. 154, art. 155, art. 161-163 oraz art. 156 Kpa), jak również decyzja wydana w ramach przepisów o wznowieniu przez organ pierwszej instancji (art. 150 par. 1 Kpa) jest decyzją wydaną w pierwszej instancji". W uzasadnieniu wskazuje się na to, że postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym jest odrębne od postępowania zwykłego (instancyjnego), co prowadzi do nader istotnych stwierdzeń, a mianowicie, że "decyzja wydana w trybie przepisów art. 154, art. 155, art. 163, a także art. 162 Kpa jest decyzją nową. Jest ona wydana w toku nowego postępowania, dla którego podstawę prawną stanowią wyżej wskazane przepisy. Innymi słowy, jest to decyzja w nowej sprawie". Stanowisko to potwierdził SN w uchwale składu 7 sędziów z 14 czerwca 1991 r. (III AZP 2/91 – OSN 1992 z. 1, poz. 3) i jest ono niekwestionowane w orzecznictwie sadów administracyjnych.

7. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że sprawa nadania P. O. kwalifikacji I stopnia została zakończona ostateczną uchwałą (decyzją) Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie z [...] września 1996 r. Przepis przejściowy zawarty w art. 51 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych (...) stanowi, że: "Przewody doktorskie i habilitacyjne, niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych". Zatem, dotyczy on tylko prowadzenia na podstawie przepisów dotychczasowych przewodów doktorskich i habilitacyjnych, niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy. Skoro sprawa wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie z [...] września 1996 r. jest nową sprawą, to art. 51 tej ustawy nie ma w niej zastosowania.

8. Zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 i 2, art. 29a, art. 50 ust. 1, art. 51 ustawy o stopniach w zw. z art. 151, art. 156 § 1 i art. 129 § 2 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie jest bezzasadny.

9. W pierwszej kolejności należy stanowczo podkreślić, że do weryfikacji wadliwych, a zarazem ostatecznych decyzji w sprawach stopni naukowych i tytułu naukowego mogą mieć zastosowanie 3 nadzwyczajne tryby postępowania, uregulowane w odrębnych przepisach: a) wznowienie postępowania (art. 145 – 152 k.p.a. i art. 29 ust. 2 i 3 ustawy o stopniach), b) stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 – 159 k.p.a.); i c) stwierdzenie nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia (art. 29a ustawy o stopniach). Każdy z tych trybów jest odrębnym postępowaniem, toczonym w sprawie wzruszenia decyzji ostatecznej, i kończy się decyzją, wywierającą odmienne skutki prawne. W pierwszym i trzecim z tych trybów przepisy k.p.a. mają jedynie odpowiednie zastosowanie, co m.in. oznacza, że nie mają one zastosowania w szczególności w kwestiach, które zostały inaczej uregulowane w art. 29 ust. 2 i 3 lub art. 29a ustawy o stopniach, albo gdyby ich zastosowanie prowadziło do wypaczenia istoty danego trybu weryfikacji ostatecznych decyzji w sprawach stopni naukowych i tytułu naukowego. Z tego powodu w trybie wznowienia postępowania z przyczyny wskazanej w art. 29 ust. 2 ustawy o stopniach nie ma zastosowania art. 146 § 1 k.p.a.).

10. Myli się skarżący kasacyjnie twierdząc, że "Wznowienie postępowania powoduje, że postępowanie w zakresie nadania stopnia toczy się od początku". Twierdzenie to pozostaje w sprzeczności z uregulowaniem zawartym w art. 149 § 2 k.p.a., który stanowi, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania a) co do przyczyn wznowienia oraz b) co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zatem po wznowieniu przez Centralną Komisję postępowania zakończonego uchwałą Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie z [...] września 1996 r. o nadaniu skarżącemu kwalifikacji I stopnia, Rada ta w pierwszej kolejności miała obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w kwestii, czy kwalifikacja ta została uzyskana przez P. O. na podstawie dorobku powstałego z naruszeniem prawa, w tym praw autorskich, lub dobrych obyczajów w nauce. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii, stosownie do wyników przeprowadzonego postępowania dowodowego, Rada Wydziału była władna do rozstrzygnięcia istoty sprawy, ale w sposób określony w art. 151 k.p.a., co też i uczyniła. Nie mogła natomiast - jak twierdzi skarżący kasacyjnie - podjąć uchwały "o utrzymaniu w mocy poprzedniej uchwały" o nadaniu kwalifikacji I stopnia P. O., stwierdziwszy brak przyczyny wznowienia, ponieważ w przyjętym stanie faktycznym, była władna tylko i wyłącznie do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej z [...] września 1996 r.

11. W konsekwencji uznać należy, że Sąd I instancji błędnie ocenił, że uchwała Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie z [...] stycznia 2013 r. o odmowie uchylenia uchwały tej Rady z [...] września 1996 r. o nadaniu skarżącemu kwalifikacji I stopnia nie jest decyzją w rozumieniu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., która kończy postępowanie wznowione, wszczęte na mocy postanowienia Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] kwietnia 2012 r. Powyższe uchybienie Sądu pozostaje wszakże bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 184 in fine p.p.s.a.).

12. Prawidłowo natomiast Sąd I instancji ocenił, że zarówno decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] kwietnia 2013 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2013 r. zostały wydane bez podstawy prawnej. Zgodnie z art. 29a ustawy o stopniach rada właściwej jednostki organizacyjnej lub odpowiednio Centralna Komisja, w drodze decyzji, stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia, jeżeli w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu lub stopnia osoba ubiegająca się o tytuł lub stopień przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego. Oznacza to, że ustalenie wystąpienia przesłanki wymienionej w tym przepisie uprawnia właściwy organ tylko i wyłącznie do zastosowania sankcji w postaci stwierdzenia nieważności postępowania, w którym zapadła decyzja w sprawie nadania tytułu lub stopnia. Niedopuszczalne jest tu odpowiednie zastosowanie art. 156 § 1 ab initio k.p.a. w zakresie wymienionej w tym przepisie sankcji, ponieważ odmiennie tę kwestię reguluje art. 29a ustawy o stopniach.

13. Oznacza to, że na podstawie przesłanki wymienionej w art. 29a ustawy o stopniach nie można ani stwierdzić nieważności postępowania wznowieniowego w sprawie nadania tytułu lub stopnia (kwalifikacji), ani też stwierdzić nieważności decyzji kończącej postępowanie wznowione w takiej sprawie, bo nie ma dla takich rozstrzygnięć podstawy prawnej ani w k.p.a., ani w ustawy o stopniach.

14. Zarzut naruszenia przepisów postępowania – "art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a w szczególności: art. 52, art. 133, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 p.p.s.a. w zw. art. 107 § 1 i § 3, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a." nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ nie został oparty na podstawie, na której można oprzeć wniesienie skargi kasacyjnej stosownie do przywołanego art. 174 p.p.s.a. W przywołanym przepisie nie ma takiej podstawy kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie tylko nie określił, na czym miałoby polegać naruszenie wskazanych przepisów, ale również nie wyjaśnił, w jaki sposób wymienione uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Wobec tego nie jest zobowiązany ani nawet uprawniony do poprawiania jakichkolwiek błędów skargi kasacyjnej, sporządzonej przecież przez wykwalifikowanego prawnika, a takim jest adwokat czy radca prawny. Przytoczenie zatem jako podstawy skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu, który nie został dostatecznie sprecyzowany, zarzut taki dyskwalifikuje – por. np. wyrok NSA z 26 października 2004 r., OSK 773/04, LEX nr 164460.

15. Ponadto kilka z przytoczonych w skardze kasacyjnej przepisów (np. art. 52 czy art. 133 p.p.s.a.) zawiera szereg odmiennych regulacji prawnych (norm). W takim przypadku wnoszący skargę kasacyjną powinien był skonkretyzować swój zarzut, ponieważ sformułowanie zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia nie może być ogólnikowe. W szczególności nie można się ograniczać do stwierdzenia, że sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub, że naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Formułując taki zarzut, należy sprecyzować przez wskazanie jednostki systematycznej aktu normatywnego, w którym został zawarty dany przepis oraz jaki konkretny przepis prawa został naruszony. Przy tym, jeżeli przepis, którego zarzut dotyczy, zawiera kilka czy kilkanaście unormowań (norm prawnych) – jak np. przytoczony art. 133 p.p.s.a., określający zasady wydawania wyroków przez sądy administracyjne – to trzeba wyraźnie zaznaczyć, która z tych norm została naruszona. Ogólnikowe powołanie się na taki artykuł stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi, ponieważ nie można w takim wypadku ustalić granic zaskarżenia. Tym samym uchybienie to uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie skargi kasacyjnej w granicach określonych w art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a.

16. W konsekwencji zaskarżone orzeczenie należało uznać za odpowiadające prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec czego orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.