Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 472/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 3 i 5
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 7, 77 § 1 i 107 § 3, art. 40 § 2, art. 68 § 1, art. 145 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 28 lutego 2022 r. sygn. [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza na rzecz M. B. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 797 złotych (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. B. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 lutego 2022 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. z 28 grudnia 2021 r. nr [...], którą nakazano skarżącej przywrócenie stosunków wodnych.

W stanie faktycznym sprawy właścicielka działki nr [...] w D. E. S. (dalej także: wnioskodawczyni) zwróciła się do organu I instancji o wydanie decyzji regulującej odpływ wody opadowej i roztopowej, podnosząc, że właściciele sąsiednich działek – nr [...] (p. [...]) i [...] (skarżąca) – zasypali rów odpływowy, przez co zablokowali odpływ wody z jej posesji.

Decyzją z 12 czerwca 2020 r. organ I instancji nakazał spadkobiercom po właścicielach działki nr [...] oraz skarżącej przywrócić teren do poziomu sprzed nawiezienia ziemi. Decyzja ta została uchylona przez organ II instancji decyzją z 28 sierpnia 2020 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. W kontekście nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego, organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń organ I instancji nie sposób było wywieść, jak uprzednio wyglądał stan stosunków wodnych.

W decyzji z 28 grudnia 2021 r. organ I instancji nakazał skarżącej przywrócić do stanu pierwotnego teren działki nr [...] w miejscu poprzedniego rowu, istniejącego w zaniżeniu terenu, tj. w odległości ok. 4 m od granicy południowo-wschodniej, poprzez wykonanie na całej szerokości działki rowu opływowego o szerokości 1,5 m, z dnem wyokrąglonym łukiem kołowym o promieniu 2 m, ze spadkiem w kierunku działki nr [...], o głębokości: przy granicy z działką nr [...] równej poziomowi dnia rowu na działce nr [...], a przy granicy z działką nr [...] o głębokości 48 cm oraz umocnić skarpy i dno rowu poprzez obsianie ich trawą. Organ nakazał również następcom prawnym po właścicielach działki nr [...] analogiczne przywrócenie do stanu poprzedniego terenu tej działki.

Organ powołał się na oględziny przeprowadzone 17 października 2019 r., w trakcie których stwierdzono nawiezioną i rozplantowaną ziemię na działce nr [...]. Jako że strony wyraziły wolę zawarcia porozumienia, organ nie dokonał wtedy przedstawienia i opisania stanu faktycznego na gruncie. W wyniku niezawarcia wspomnianego porozumienia, organ dokonał oględzin 1 czerwca 2020 r., a w toku ponownie prowadzonego postępowania przeprowadził kolejne oględziny, których efektem było sporządzenie przez geodetę mapy wysokościowej terenu. Organ zgromadził także w aktach sprawy m.in. kopie decyzji Urzędu Gminy z 1974 i 1979 r., w których zobowiązano ówczesnych właścicieli działek nr [...] do pogłębienia cieku na własnych gruntach.

Organ ustalił, że co najmniej od lat 70. XX w. do czasu jego zasypania, przez działki nr [...] przebiegał ciek wodny o cechach rowu opływowego wykonanego z wykorzystaniem naturalnego zagłębienia terenu. Wobec wyjaśnień właścicielki działki nr [...] i dokumentacji fotograficznej z lat 2019-2020, organ nie przyjął za wiarygodne twierdzenia skarżącej, że zasypanie rowu nastąpiło w 2014 r. podczas prac budowalnych. Odnosząc się do sporządzonej mapy wysokościowej, organ skonstatował, że tereny wszystkich działek posiadają podobny poziom, co po zasypaniu rowu uniemożliwia spływ wody z działki nr [...]. W nawiązaniu do kwestii szkód na działce nr [...], organ zaznaczył, że dał wiarę dokumentacji fotograficznej przedłożonej przez właścicielkę tej działki, obrazującej zalewisko obejmujące drzewa owocowe, kurnik, szopę na drewno i garaż. W ocenie organu w ten sposób występuje uszczerbek w majątku strony, przez niemożność okresowego użytkowania nieruchomości, straty spowodowane zalewaniem budynków, niszczenie drzew i krzewów. Organ stwierdził, że dokonano zmian w istniejącym stanie wody polegających na podwyższeniu terenu w miejscu powodującym zablokowanie możliwości odpływu wody opadowej z działki nr [...]. Konieczne zatem było przywrócenie stanu poprzedniego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca oraz następcy prawni właścicieli działki nr [...]. W odwołaniach podniesiono, że problem z odpływem wody powstał w wyniku prac wykonanych przez właścicielkę działki nr [...] na jej działce. Skarżąca zaznaczyła, że spadek terenu jest bez zmian w kierunku północnym, natomiast wykonana na zlecenie organu mapa nie odnosi się do drogi spływu wody. Skarżąca podkreśliła, że wykonanie rowu, o którym mowa w decyzji, spowoduje powstanie na jej działce zastoiska wody o głębokości około 70 cm.

Organ II instancji decyzją z 28 lutego 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji co do uprzedniego istnienia i zasypania przez strony rowu oraz zaznaczył, że zgromadzony materiał jednoznacznie wskazuje na występowanie szkód będących następstwem zablokowania możliwości odpływu wody opadowej.

W skardze na powyższą decyzję, skarżąca zarzuciła naruszenie

I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

– art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 2233 ze zm., dalej: Prawo wodne), poprzez nałożenie obowiązków przywrócenia do stanu pierwotnego terenu, w sytuacji gdy właściciel nie dokonywał na nim czynności, które naruszałyby stosunki wodne;

– art 234 ust. 5 Prawa wodnego, poprzez zaakceptowanie przez Kolegium wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o podejmowanych w 2014 roku pracach ziemnych.

II. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a to:

– art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), poprzez niepełne ustalenie kręgu stron postępowania, ograniczonego wyłącznie do właścicieli działek nr [...], w sytuacji gdy takie ograniczenie nie znajduje w sprawie uzasadnienia, a ponadto nieustalenie i nieprowadzenie postępowania z udziałem spadkobierców ustawowych zmarłego w toku postępowania jednego z następców prawnych właścicieli działki nr [...], co stanowi podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.;

– art 97 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Kolegium, że w toku postępowania przed organem I instancji doszło do zgonu strony, a w konsekwencji obligatoryjne było zawieszenie postępowania w sprawie, ustalenie spadkobierców, a następnie podjęcie uprzednio zawieszonego postępowania;

III. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

– art. 7, art. 77 § 1, 107 § 3 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania materiału dowodowego celem ustalenia, czy i kiedy nastąpiła zmiana stosunków wodnych, czy ta zmiana była wywołana działaniem właściciela gruntu, na czym polegały działania właściciela gruntu i czy wywierają one niekorzystny wpływ na działki sąsiednie, jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza czy nastąpiła zmiana kierunku lub zablokowanie odpływu wody opadowej, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiednie grunty, a konsekwencji niewykazanie związku przyczynowo-skutkowego;

– art. 75 § 1 i 80 K.p.a., poprzez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych, z pominięciem dowodów z zeznań świadków sąsiadów i męża skarżącej, dowodów z oględzin terenu dokonanych w różnych warunkach atmosferycznych, dowodów z opinii biegłego, a nadto oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na dokumentacji fotograficznej dostarczonej przez stronę, bez wiedzy odnośnie czasu, miejsca i okoliczności jej wytworzenia, przy jednoczesnym braku sporządzenia własnej dokumentacji w tym zakresie;

– art. 75 § 1 w zw. z art 84 § 1 K.p.a., poprzez niezwrócenie się o wydanie opinii biegłych w zakresie hydrologii, gospodarki wodnej i melioracji, w sytuacji gdy istnieje różnica stanowisk pomiędzy stronami w zakresie zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, a która to kwestia wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracownika organu;

– art. 8 § 2 K.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy w takim samym stanie faktycznym i prawnym z pominięciem opinii biegłego, w sytuacji gdy w innej sprawie organ odwoławczy kategorycznie wypowiedział się o konieczności posłużenia się wiadomościami specjalnymi i zaskarżoną decyzję uchylił w całości, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji;

– art 40 § 2 K.p.a., poprzez doręczanie decyzji bezpośrednio stronie – E. S. – w sytuacji gdy była ona zastępowana przez dwóch pełnomocników, co stanowi o bezskuteczności doręczenia;

– art 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, w sytuacji gdy decyzję należało uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji zaskarżonej i ją poprzedzającej. Uzasadniając skargę, podkreśliła, że nawet jeśli zostałoby wykazane, że doszło do zmiany stosunków wodnych, to dokonałoby się to w granicach jej działki, co wyklucza możliwość zastosowania nakazów zawartych w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Podniosła, że organ nie ustalił czy i w jaki sposób wykonano obowiązki nałożone w decyzjach z lat 70. Zwróciła uwagę na pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 4 listopada 2019 r., z którego wynika, że na jej działce nie ma żadnych urządzeń melioracji wodnej. Skarżąca zakwestionowała wnioski organu płynące z analizy fotografii przedłożonych przez właścicielkę działki nr [...]. Zwróciła uwagę, że nałożony na nią nakaz jest arbitralny, nieprecyzyjny i nie nadaje się do wykonania w trybie egzekucyjnym. Skarżąca zaznaczyła, że w tego typu sprawach niezbędna jest opinia biegłego, co w innej sprawie, gdzie skład Kolegium był częściowo tożsamy, przyznał sam organ. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezawieszenia postępowania ze względu na śmierć jednej ze stron, skarżąca podkreśliła, że decyzja w kwestii stosunków wodnych stanowi pewną całość i ryzyko związane z możliwością wznowienia postępowania jest niepożądane z punktu widzenia trwałości decyzji.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje uprzednio wyrażone stanowisko, a odnosząc się do zarzutów uznał za niezasadne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Podkreślił również, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że tylko podmiot, który ze swojej winy nie brał udziału w postępowaniu jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.)., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznania w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Skarga jest zasadna. Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji nie zostały wydane w oparciu o prawidłowo i kompletnie ustalony stan faktyczny sprawy.

Organy zobowiązane są do przestrzegania ogólnych reguł postępowania wskazanych w K.p.a, m.in. w art. 7 i 77 § 1 tej ustawy. Powyższe przepisy zobowiązują organy by w toku postępowania stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także by w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy.

W rozpoznawanej sprawie organ oparły swoje decyzje na art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Zastosowanie tego przepisu możliwe jest po ustaleniu czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zastosowanie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Ustalenie tego związku wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. W orzecznictwie utrwalony jest zatem pogląd, że w postępowaniu takim koniecznym jest zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Treść tej opinii stanowi bowiem materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2983/20, wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4782/21, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2593/20, wyrok WSA w Krakowie z 25 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 345/21, wyrok WSA w Kielcach z 13 października 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 634/21, wyrok WSA w Szczecinie z 26 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 990/20). Konieczność tę dostrzega w innej sprawie – o sygnaturze wskazanej przez skarżącą – również sam organ, zaznaczając, że "gdy istnieje różnica stanowisk skarżącego i sprawcy zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego określonym działaniem, a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym – w razie przesądzenia tego związku – rodzaj koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom."

W przedmiotowej sprawie jakkolwiek organy zarówno I, jak i II instancji czynnie prowadziły postępowanie, pozyskiwały dowody, obszernie uzasadniając rozstrzygnięcie, nie doszło do ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Z kolei brak ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych wyklucza możliwość subsumpcji normy prawnej do ustalonego w sprawie stanu faktycznego albowiem stan faktyczny nie może budzić wątpliwości.

W niniejszej sprawie kluczowe jest jak wyglądały kiedyś stosunki wodne na gruncie oraz kiedy dokonano zmiany i czy to ta zmiana pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym ze szkodą na gruncie sąsiednim.

W ocenie tut. Sądu nie ustalono ponad wszelka wątpliwość jak kształtowały się stosunki wodne uprzednio. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji na s. 10 powołano się na istnienie od co najmniej lat 70-tych ubiegłego wieku "cieku wodnego" odprowadzającego wodę przez działki nr [...] Jako dowód na jego istnienie wskazano m.in. decyzje z lat 70-tych (decyzja z 24 września 1979 r. znak [...] zobowiązująca ówczesnych właścicieli działek J. G. i A. G. zam. [...] oraz Z. S. zam. [...] "do ponownego pogłębienia oraz odnowienia cieku wody na własnym gruncie w terminie do dnia 5 października 1979 r. na długościach ok. 25 mb w celu odprowadzenia wody z gruntu obyw. J. G. zam. [...]"). Dalej wskazano, że organ I instancji ustalił, że co najmniej od lat 70-tych ubiegłego wieku przez działki nr [...] i nr [...] przepływał ciek wodny o cechach rowu opływowego wykonanego z naturalnego zagłębienia terenu. Wskazano, że wynika to z załączonej do materiału dowodowego decyzji Urzędu Gminy w D. z dnia 28 sierpnia 1974 r. nakazującej obyw. J. G. i A. G. zam. [...] do "ponownego pogłębienia cieku na własnym gruncie do 30 sierpnia 1974 r. Rów należy ponownie pogłębić z obcięciem skarp na długości 25 mb." Ponadto, wskazuje organ II instancji za ustaleniami organu I instancji, że w piśmie Urzędu Powiatowego w B. do Urzędu Gminy w D. mowa jest o zwrocie akt sprawy dotyczących zasypania "wodnicy" istniejącej na gruncie obyw. A. G.. Powołano się także na pismo Wydziału Rolnictwa Leśnictwa i Skupu Urzędu Powiatowego w B. dotyczące przyspieszenia sprawy wykonania rowu odprowadzającego wodę z gruntu obyw. J. G.. Niezależnie od powyższego organ II instancji powołał się także na ustalenia poczynione przez organ I instancji w terenie, z których wynika, że na działkach nr [...] istniał ciek wodny o cechach rowu opływowego wykonany w naturalnym zagłębieniu terenu powstałym z naturalnego ukształtowania terenu.

W ocenie tut. Sądu powyższe ustalenia nie są wystarczające dla dokonania subsumpcji stanu faktycznego do normy prawnej wynikającej z art. 234 ustawy prawo wodne. Po pierwsze, z przedstawionego materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie co istniało na działkach [...], albowiem organy posługują się pojęciami, którym jak się wydaje należy przypisywać odmienne znaczenie jak : "ciek wodny", "wodnica" czy "rów opływowy" lub "rów odpływowy".

Ciek wodny to określenie powierzchniowych wód płynących stale lub okresowo pod wpływem siły ciężkości w wyraźnym otwartym korycie naturalnym (ciek naturalny) lub sztucznym (ciek sztuczny np. kanały, rowy melioracyjne) w określonym obszarze zasilania. Z kolei "wodnica" jest to pojęcie, które występuje w opiniach hydrologicznych na określenie rowu lub naturalnego zagłębienia terenu służącego do odprowadzania wody. Ponadto w skarżonej decyzji, jak i w decyzji organu I instancji pojęcia "rów opływowy" i "rów odpływowy" są używane jak się wydaje zamiennie, podczas gdy w kontekście np. regulacji odnoszących się do urządzeń odwadniających pas drogowy są to nieco odmienne pojęcia (zob. § 102 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Wodnej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie). Tymczasem w decyzji organu II instancji nakazano wykonanie rowu odpływowego, zaś na s. 10 akapit ostatni uzasadnienia skarżonej decyzji mowa jest o rowie opływowym. Dodatkowo należy zauważyć, że z przytoczonego materiału dowodowego, w szczególności z powoływanych decyzji z lat 70-tych wynika, że istniejące zagłębienie terenu (rów, prawdopodobnie naturalny) był zasypany już w tym okresie, skoro w decyzjach tych nakazywano "ponowne pogłębienie" i "odnowienie". Nie wyjaśniono przy tym, czy ostatecznie decyzje te zostały wykonane, a w konsekwencji, czy już wówczas nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych w terenie i jaki ewentualnie wpływ miała na ocenę stanu faktycznego w obecnie toczącym się postępowaniu. Ponadto przychylić należy się do zarzutów skargi, że w toku postępowania nie opisano, jakie parametry miał "rów istniejący w zaniżeniu terenu", które w związku z jego ewentualnym zasypaniem powinny stanowić punkt odniesienia dla określenia zakresu obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego. Tymczasem rów ten w aktach jest opisany jako "niewielki rów o wyokrąglonym dnie". W ocenie tut. Sądu przy braku opinii biegłego trudno zweryfikować, czy rów o wskazanych wymiarach spełni – w warunkach właściwych dla przedmiotowych działek – swoją rolę lub czy wystarczający byłby mniejszy rów, który w sposób łagodniejszy ingerowałby w działki zobowiązanych. Nie ustalono także prawidłowo, t.j. jednoznacznie, kiedy doszło do zasypania wspomnianego rowu. Nie może ostać się argumentacja organu I instancji, zaakceptowana przez organ II instancji, że "odnośnie daty, w jakiej doszło do zasypania rowu, organ I instancji nie uznał za wiarygodne twierdzeń właścicielki działki nr [...] M. B., że zasypanie rowu na jej działce nastąpiło w 2014 r., a to wobec wyjaśnień wnioskodawczyni E. S. zawartych w piśmie z dnia 2 września 2020 r., opisujących zasypywanie rowu przez męża M. B. w dniu 23 maja 2019 r., a przede wszystkim dokumentacji fotograficznej z 2019 r. przedstawiającej pryzmę ziemi widoczną na działce [...]". Przyjęcie stanowiska jednej ze stron wbrew stanowisku drugiej ze stron pozostaje w sprzeczności z ustaleniami, że w 2014 r. M. B. dokonała na swojej działce wymiany kostki brukowej, do czego było niezbędne korytowanie terenu, a ziemia uzyskana z korytowania terenu została w tym czasie rozplantowana w miejscu istniejącego rowu. Nie wzięto przy tym pod uwagę okoliczności, że do zasypywania rowu mogło dochodzić sukcesywnie, a w każdym razie nie zweryfikowano tej hipotezy.

W niniejszej sprawie należy także zwrócić uwagę, że zarówno skarżąca, jak i uczestnicy postępowania (następcy prawni właścicieli działki nr [...]) zgodnie wskazywali, że problemy z odpływem wody z działki wnioskodawczyni wynikają z działań dokonanych przez nią samą. Uczestnicy postępowania podnieśli w odwołaniu od decyzji I instancji, że wnioskodawczyni wykonała na swojej działce wybrukowanie posesji, przez co woda opadowa nie ma możliwości ujścia. Z kolei skarżąca również wskazywała (pisma z 26 czerwca 2020 r., 7 lipca 2021 r. i 17 stycznia 2022 r.), że na działce wnioskodawczyni powiększana jest powierzchnia utwardzona, co więcej, po powodzi w 2010 r. nawieziono tam dużą ilość ziemi, co zwiększyło spadek terenu. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę na regularnie dostawiane na działce wnioskodawczyni szopy i garaże. Uczestnicy postępowania w piśmie z 24 czerwca 2020 r. zwracali także uwagę na tę ostatnią kwestię, co wywołało reakcję Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego (wyników kontroli tego organu notabene nie ma w aktach przedmiotowej sprawy). Istniała zatem zasadnicza różnica stanowisk stron odnośnie do przyczyn problemów z odprowadzaniem wody.

Do powyższych okoliczności i ich wpływu na stosunki wodne na przedmiotowych działkach organy w decyzjach I i II instancji zupełnie się nie odniosły. Podobnie organy nie odniosły się do przedłożonego przez skarżącą pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 4 listopada 2019 r. Tym samym jako przedwczesna jawi się konstatacja organu, że w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, w tym, że zasadne jest stwierdzenie o spowodowaniu szkodliwego wpływu na działkę skarżącej przez właścicieli sąsiednich gruntów.

Trafne zatem okazały się zarzuty naruszenia wymienionych powyżej, a przytoczonych w skardze przepisów postępowania. Odnosząc się z kolei do innych zarzutów skarżącej, przychodzi zauważyć, że nietrafny jest zarzut naruszenia art. 234 ust. 5 Prawa wodnego przez wszczęcie postępowania po upływie 5 lat od dnia, w którym wnioskodawczyni "dowiedziała się o podejmowanych w 2014 roku pracach ziemnych". Jak słusznie wskazał organ II instancji, za istotną dla możliwości wszczęcia postępowania cezurę czasową przepis uznaje nie dokonanie czynności ingerującej w stosunki wodne, lecz dowiedzenie się właściciela o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Wnioskodawczyni konsekwentnie wskazuje – co uprawdopodobniła dokumentacją fotograficzną – że zablokowanie odpływu wody na jej działce nastąpiło w 2019 i 2020 r. Żądanie wszczęcia postępowania wpłynęło do organu 8 października 2019 r. Tym samym nie upłynął pięcioletni okres, w którym możliwe było wszczęcie postępowania.

Nawiązując do zarzutu niezawieszenia postępowania w sprawie w związku ze śmiercią jednej ze stron, co miałoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania w myśl art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., zaznaczyć należy, że ugruntowana jest linia orzecznicza, wedle której powyższa przesłanka wznowieniowa może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej konstrukcji, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Przepis ten należy bowiem wykładać w ten sposób, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym należy uwzględniać wolę podmiotu, którego prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1259/17 i powołane tam orzeczenia). Sąd w niniejszym składzie podziela ten pogląd i jednocześnie wskazuje, że analogiczne rozważania można odnieść do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 40 § 2 K.p.a. Z kolei odnosząc się do zarzutu niezasadnego wyłączenia z kręgu stron postępowania właściciela działki nr [...], Sąd zauważa, że wnioskodawczyni zakreśliła swój wniosek bez odnoszenia się do właściciela działki nr [...], zaś z akt sprawy nie wynika, żeby właściciel powołanej działki dokonał zmiany stanu wody na gruncie, co mogłoby uzasadniać działanie organu z urzędu. Końcowo, zważywszy na zastrzeżenia skarżącej dotyczące niespełniania przez protokół z oględzin z 28 lipca 2021 r. wymogów art. 68 § 1 K.p.a., stwierdzić należy, że pod protokołem podpisali się wszyscy obecni na oględzinach pracownicy organu, zaś powołany przepis nie statuuje obowiązku wskazania, który z nich był odpowiedzialny za techniczne spisanie tekstu i jego redakcję. Podobnie czynienie – jak to robi skarżąca – zarzutu z braku odciśniętej pieczątki na protokole, w sytuacji kiedy przepisy nie formułują takiego obowiązku, byłoby nieuzasadnionym formalizmem.

Podsumowując, sądowa kontrola skarżonej decyzji wykazała konieczność jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji organu I instancji. Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o unormowanie art. 234 ust. 3 p.w. zmierza do ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Pamiętać jednak należy, że sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z powołanego wyżej przepisu, bowiem potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Organ w takim postępowaniu nie ma podstaw do poszukiwania wszelkich przyczyn istnienia niezadawalającego stanu wód na gruncie wnioskodawcy. Konieczne jest zatem stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na sąsiedniej nieruchomości, a więc dopiero zaistnienie wszystkich określonych w art. 234 ust. 3 p.w. przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w tym przepisie (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 marca 2021 r. sygn. II SA/Kr 1219/20). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny zastosowanie art. 234 ust. 3 p.w. uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Ustalenie tego związku wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. W postępowaniu takim koniecznym jest zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.(wyrok z 7 kwietnia 2022 r. sygn. III OSK 4782/21).

Nie wszystkie zatem zarzuty skargi okazały się trafne, mając jednak na uwadze wskazane w pierwszym fragmencie części uzasadnienia prawnego wywody, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy ponownie rozpatrując sprawę organy administracji publicznej powinny uzupełnić materiał dowodowy o opinię biegłego hydrologa. Prowadząc ponownie postępowanie ustalić w szczególności:

- jak wyglądały stosunki wodne przed zarzucaną zmianą stanu wody na gruncie, w szczególności czym była powoływana w aktach postępowania administracyjnego "wodnica", "ciek wodny" "rów" (ustalić istotę i parametry);

- czy w latach 70-tych doszło do zmiany stosunków wodnych wskutek braku przywrócenia owego rowu do stanu poprzedniego (zgodnie z decyzjami wydawanymi w latach 70-tych);

- kiedy doszło do zasypania (zmiany parametrów) rowu w takim stopniu, iż miałoby to wpływ na zmianę stosunków wodnych dla przedmiotowych działek;

- stopień wpływu działań wnioskodawczyni na zmianę stanu wody oraz związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody, a szkodliwym oddziaływaniem na działkę wnioskodawczyni.

W tym stanie rzeczy Sąd uchylił decyzję zaskarżoną i ją poprzedzającą, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty składają się uiszczony wpis od skargi (300 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), łącznie 797 zł.