Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 849/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi E.D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr[...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. odmówił stwierdzenia u E. D.choroby zawodowej narządu głosu wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Organ ten, w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i ocenę narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe w środowisku pracy oraz orzeczenia lekarskie: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...]nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]nr [...] uznał, że przez cały okres zatrudnienia w latach 1978-2006, na stanowisku nauczyciela wychowania fizycznego, E. D. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy, jednak jej stan narządu głosu, z lekarskiego punktu widzenia, nie kwalifikuje się do uznania rozpoznanego schorzenia jako choroba zawodowa.

Odwołanie z dnia [...], od powyższej decyzji, złożyła E. D., podnosząc zastrzeżenia do orzeczeń lekarskich WOMP i IMPiZŚ w S., uznając, że opinie w nich zawarte są niezgodne z diagnozami lekarzy specjalistów foniatrów leczących ją od roku 2000 do chwili obecnej.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr[...],[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ podniósł, że w dniu [...] weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza wydanych już orzeczeń lekarskich. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. zważył, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest:

- orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby - zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów;

- wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ ustalił, że odwołująca pracowała jako nauczyciel wychowania fizycznego: w latach 1978-1991 i 1999-2000 w Szkole Podstawowej nr [...] w R., w latach 1992-1999 w Szkole Podstawowej nr [...] w R. oraz w latach 2000-2006 w Gimnazjum nr [...] w R., w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. Nie został jednak spełniony podstawowy warunek do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, ponieważ lekarze orzecznicy kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla nie rozpoznali u wnioskodawczyni choroby zawodowej. Odwołująca była badana w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...], o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej głosu, gdyż lekarze specjaliści po przeprowadzeniu diagnostyki laryngologicznej i foniatrycznej stwierdzili, że aktualnie rozpoznawane u niej zmiany chorobowe mają charakter przewlekłego suchego nieżytu błon śluzowych gardła i krtani niekwalifikujące się do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Następnie była badana w IMPiZS w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...], również o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, gdyż lekarze specjaliści stwierdzili, że rozpoznawane zmiany patologiczne nie mają cech klinicznych przewlekłego schorzenia narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienionego w wykazie chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych. Organ, pismem z dnia [...], wystąpił do Kierownika Poradni Otolaryngologii Zawodowej IMPiZS w S. o opinię uwzględniającą załączoną do odwołania dokumentację medyczną z przebiegu leczenia foniatrycznego w latach 2002-2009 w Specjalistycznej Poradni Foniatrycznej w R.. W odpowiedzi otrzymał nowe orzeczenie lekarskie z dnia [...], nr [...], o braku podstaw do rozpoznania u w/w choroby zawodowej narządu głosu, w którym stwierdzono, iż rozpoznawana w przedstawionej dokumentacji niedomykalność fonacyjna głośni nie znalazła potwierdzenia w kolejnych badaniach wykonanych w IMPiZS w S., co może świadczyć o nieutrwalonym, czynnościowym charakterze zaburzenia - zgodnie z postawionym w orzeczeniu rozpoznaniem ("Dgn. Prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani. Czynnościowe zaburzenie emisji głosu o typie dysforii hiperfunkcjonalnej."). Odwołująca, poinformowana w trybie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i orzeczeń zawartych w aktach sprawy w dniu [...], oświadczyła do protokołu, iż nie zgadza się z orzeczeniami lekarskimi WOMP i IMPiZS w S. uważając, że rozpoznane, w trakcie leczenia w Poradni Foniatrycznej w R., schorzenie narządu głosu potwierdza jej chorobę zawodową spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym oraz załączyła odpisy dokumentacji medycznej z dnia [...] i [...] ze Specjalistycznej Poradni Foniatrycznej w R.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik E. D. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zwrotu kosztów postępowania. Akcentował, iż w sprawie nie wskazano innej przyczyny powstania rozpoznanego u skarżącej schorzenia. Ponadto, organ odwoławczy bezkrytycznie zaakceptował wszystkie wydane w sprawie opinie biegłych lekarzy, które nie obaliły domniemania istnienia związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem, a warunkami pracy, co prowadzi do logicznego wniosku, że te warunki miały niewątpliwy wpływ na wystąpienie stwierdzonej u skarżącej choroby.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu [...] na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Natomiast w chwili wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r. Należy wobec tego mieć na uwadze, że § 11 ust. 1 tegoż rozporządzenia stanowi, że do postępowań w sprawie chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły zatem przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z treścią art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W myśl art. 235² Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym alko po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z treścią punktu 15 załącznika do rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. chorobą zawodową są przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Z przepisu art. 235¹ Kodeksu pracy wynika, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch następujących przesłanek: po pierwsze schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz po drugie jest bezsporne lub wysoce prawdopodobne, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Tymczasem z treści orzeczeń lekarskich Przychodni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wynika, że nie istnieje rozbieżność w diagnozie choroby skarżącej. Wszystkie orzeczenia wykluczyły chorobę zawodową z tego powodu, że stwierdzony "przewlekły suchy nieżyt błon śluzowych gardła i krtani" nie jest objęty wykazem chorób zawodowych (poz. 15 załącznika do rozporządzenia). Jak również "czynnościowe zaburzenia emisji głosu o typie dysforii hyperfunkcjonalnej" nie są objęte wykazem chorób zawodowych (poz. 15 załącznika do rozporządzenia).

Wydane w sprawie dodatkowe orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., uwzględniające zebraną i załączoną przez skarżącą do odwołania dokumentację medyczną z przebiegu leczenia foniatrycznego w latach 2002-2009 w Specjalistycznej Poradni Foniatrycznej w R., rozpoznało schorzenie "prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani, czynnościowe zaburzenie emisji głosu o typie dysforii hiperfunkcjonalnej", które również nie może być zakwalifikowane jako pochodzenia zawodowego, zgodnie z definicją choroby zawodowej. Opisywane, w załączonej przez skarżącą dokumentacji, schorzenie nie jest jednoznaczne, zdaniem lekarzy orzeczników, z niedowładem mięśni wewnętrznych krtani, z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią (pkt 15 poz. 3 wykazu chorób zawodowych). Stwierdzona w przedstawionej dokumentacji niedomykalność fonacyjna głośni nie znalazła potwierdzenia w kolejnych badaniach przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., co może świadczyć zdaniem lekarzy orzeczników o nieutrwalonym, czynnościowym charakterze zaburzenia, zgodnie z postawionym w konkluzji orzeczenia rozpoznaniem.

W niniejszej sprawie, postępowanie orzecznicze zostało rozpoczęte w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, po ich zmianie, było kontynuowane zgodnie z punktem 15 wykazu chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zdaniem lekarzy orzeczników, zmiana przepisów nie miała wpływu na merytoryczną treść orzeczenia jednostki medycznej. Nowa klasyfikacja chorób narządu głosu (zmiana dotyczy punktu 3) była przedmiotem rozważań zawartych w dodatkowym orzeczeniu lekarskim, które uwzględniło zebraną i załączoną przez skarżącą do odwołania dokumentację medyczną.

Zaznaczyć przyjdzie, że treść punktu 15 nowego wykazu chorób zawodowych jest prawie taka sama jak punktu 15 poprzedniego wykazu chorób zawodowych. Nieznacznie tylko zmieniono podpunkt 3, który poprzednio brzmiał następująco: "3. niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią". Obecnie podpunkt 3 brzmi następująco: 3. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią".

Nie mniej jednak rozpoznane u skarżącej schorzenie "czynnościowe zaburzenie emisji głosu o typie dysforii hiperfunkcjonalnej" nie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych, zawartym zarówno w starym, jak i w nowym brzmieniu punktu 15 tego wykazu. Organy administracji trafnie zatem odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. Dokonana zmiana rozporządzenia nie ma żadnego znaczenia z przypadku skarżącej, gdyż nie występuje u niej niedowład mięśni krtani a jedynie przewlekły prosty nieżyt błony śluzowej krtani, a zaburzenia emisji głosu nie są stwierdzone jako "niedomykalność fonacyjna głośni i trwała dysforia".

W tym stanie rzeczy, nowe uregulowanie prawne dotyczące chorób zawodowych narządu głosu i słuchu (punkt 15 wykazu) uległo niewielkiej zmianie, ale w rozpoznawanej sprawie nie miało ono istotnego znaczenia, co wynika z treści dodatkowego orzeczenia lekarskiego, które uwzględniło przywołane nowe unormowania prawne definicji choroby zawodowej.

W świetle powyższych opinii lekarskich, kompetentnych jednostek orzeczniczych, charakter stwierdzonych u skarżącej zmian wyklucza etiologię zawodową rozpoznanego schorzenia narządu głosu, chociaż pracowała ona w narażeniu zawodowym na nadmierny wysiłek głosowy.

Organ sanitarny jest bezwzględnie związany rozpoznaniem choroby przez uprawnione jednostki medyczne, a więc wskazaniem, czy dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych. Natomiast ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję do czego uprawnia § 2 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), a obecnie § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Z § 2 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz praca musi być wykonywana w warunkach narażenia na powstanie tego schorzenia. Jedynie w przypadku stwierdzenia obu przesłanek istnieje domniemanie, że choroba jest następstwem warunków, w jakich praca była świadczona, a więc, że istnieje związek przyczynowy między chorobą a warunkami pracy. O rozpoznaniu choroby przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat decyduje nie tylko praca w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, ale również charakterystyczne biologiczne skutki zdrowotne wywołane jego działaniem. Dlatego też, wobec ustalenia, że ten drugi warunek nie został w niniejszej sprawie spełniony, brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Rozpoznane u skarżącej schorzenia nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych, zatem stwierdzenie choroby zawodowej było w tym przypadku wykluczone.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy dokonał stosownej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, w tym również dodatkowego orzeczenia lekarskiego, wydanego po zapoznaniu się z załączoną do odwołania dokumentacją medyczną przedłożoną przez skarżącą, co znajduje oparcie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego u skarżącej rozpoznano prosty przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani oraz czynnościowe zaburzenie emisji głosu o typie dysforii hiperfunkcjonalnej. Schorzenie to nie jest wymienione w punkcie 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Jedną z przesłanek uznania schorzenia za chorobę zawodową jest to, iż schorzenie to musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych. Przewlekły nieżyt błony śluzowej nie jest wymieniony w tym wykazie, w związku z tym nie ma podstaw do uznania tego schorzenia za chorobę zawodową.

Reasumując, Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna, bowiem schorzenie narządu głosu stwierdzone u skarżącej nie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych i dlatego nie można stwierdzić naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa, to skarga nie jest uzasadniona.

Mając powyższe na względzie Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.