Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 810/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 1,  ust. 2  pkt 2 i  ust. 3,  art. 61
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. (dalej: "organ", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1876, dalej: "ustawa") oraz Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej na terenie Miasta C. na rok [...] (Dz. Urz. z [...] r., poz. [...]), ustalił, że R.C. (dalej: "Strona", "Skarżąca") jest obowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt córki G.B. w Domu Pomocy Społecznej w C. ul. [...], oraz że R.C. jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt G.B. (dalej: "mieszkanka", "pensjonariuszka", "córka Skarżącej") w Domu Pomocy Społecznej: od dnia 01.01.2021 r. do 31.01.2021 r. w wysokości 452,78 zł i od dnia 01.02.2021 r. w wysokości 345,25 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 60 ust. 1, art. 61 ustawy oraz wymienione powyżej Zarządzenie, z którego wynika, że miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w C. wynosi 4.248 zł. Ustalając opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej organ ustalił, że zgodnie z art. 61 ustawy opłatę za pobyt powinien wnieść mieszkaniec domu pomocy społecznej w wysokości nie wyższej niż 70% własnego dochodu, na który w przypadku córki Skarżącej składa się zasiłek stały 645 zł i świadczenie uzupełniające 500 zł, tj. 70% własnego dochodu w okresie od 01.11.2020 r. wynosi 801,50 zł. Decyzją Kierownika Działu Usług Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. nr [...] wraz z późniejszymi zmianami ustalono odpłatność mieszkanki za pobyt w Domu Pomocy Społecznej na kwotę w okresie od 01.11.2020 r. w wysokości 801,50 zł. Wskazano, że kwota ustalona dla pensjonariusza nie pokrywa całego kosztu utrzymania w Domu Pomocy Społecznej, zatem różnicę między ponoszonym kosztem przez mieszkańca Domu Pomocy Społecznej a kosztem utrzymania w pierwszej kolejności powinna pokrywać rodzina. Organ ustalił krąg osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt wymienionej w Domu Pomocy Społecznej w osobie: Skarżącej (matki mieszkanki) i S.B. (ojca mieszkanki Domu Pomocy Społecznej). W uzasadnieniu organ nadmienił, że czyni starania mające na celu ustalenie sytuacji materialnej S.B. (dalej: "ociec mieszkanki Domu pomocy Społecznej"), informując, że brak opłaty ze strony ojca mieszkanki nie ma wpływu na wysokość opłaty Skarżącej. W kwestii ustalenia wysokości opłaty organ wskazał na: miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej od 2020 r. w wysokości 4.248 zł, ponoszenie przez pensjonariuszkę od 01.01.2020 r. do nadal opłaty w wysokości 801,50 zł oraz powstanie różnicy w wysokości 3.446,50 zł, następnie podniósł, że wysokość opłaty ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. Na postawie wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. ustalono, że Strona w grudniu 2020 r. osiągnęła dochód w wysokości 2.036,78 zł,

a w styczniu 1.929,25 zł na osobę w rodzinie, tj. wyższy niż 300% kryterium dochodowego (528 zł x 300% kryterium dochodowego = 1.584 zł). Uwzględniając, że kwota pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego ustalono odpłatność za pobyt mieszkanki w Domu Pomocy Społecznej w wysokości wskazanej w decyzji. Podkreślono w uzasadnieniu, że Strona została poinformowana o możliwości podpisania umowy o odpłatności zgodnie z art. 103 ust 2 ustawy. Strona nie wyraziła zgody na zawarcie umowy, zatem w oparciu o art. 61 ust. 2d ustawy wydano zaskarżoną decyzję. Organ wskazał również na treść art. 64 ustawy w przedmiocie zwolnienia z opłat częściowo lub całkowicie.

Strona skorzystała z prawa do odwołania. W treści odwołania z dnia 12.03.2021 r. (data nadania przesyłką poleconą), sporządzonego przez fachowego pełnomocnika, Strona zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść decyzji, a to regulacji art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy,

- naruszenie prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, a to regulacji art. 61 ust. 2, 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji przedwcześnie, a to zanim ustalono krąg obowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oraz bez zajęcia ewentualnego stanowiska od wszystkich obowiązanych co do zawarcia umowy o odpłatności lub odmowy jej zawarcia, a ponadto z naruszeniem zasady proporcjonalności oraz przy przyjęciu nieprawidłowej wysokości opłaty, co skutkowało niezasadnym i zawyżonym obciążeniem Skarżącej odpłatnością za pobyt córki w domu pomocy społecznej.

Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podała, że nie podejmowała inicjatywy w przedmiocie umieszczenia córki w Domu Pomocy Społecznej, postępowanie przez Sądem Rejonowym w C. toczyło się z urzędu, Skarżąca nie miała wpływu na wybór Domu Pomocy Społecznej ani nie znała wysokości odpłatności z tego tytułu. Skarżąca podała, że jest osobą trwale niezdolną do pracy, zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności na mocy decyzji z dnia [...] r., ponadto obciążenie opłatą odczułaby także druga córka Skarżącej S.C. zamieszkująca z matką, ucząca się w szkole policealnej, z ustalonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Podkreśliła również, że organ I instancji nie podjął efektywnych starań zmierzających do ustalenia pobytu ojca mieszkanki, który powinien proporcjonalnie odpowiadać za regulowanie odpłatności, a zainicjowanie postępowania względem Skarżącej powinno nastąpić dopiero po ustaleniu miejsca jego pobytu i zajęciu przez niego stanowiska w sprawie. Wskazała, że ustalone odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej są zawyżone. W uzasadnieniu odwołania zakwestionowała przywołane stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.01.2019 r. I SA/Wa 1685/18 w przedmiocie sposobu obliczania wysokości dochodu na rodzinę oraz ustalania wysokości opłaty wnoszonej przez rodzinę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzją z dnia [...] r. utrzymało zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Kolegium przywołało treść art. 60 ust. 1, 2 i 4 ustawy,

art. 61 ust. 1 i 2 ustawy oraz art. 103 ust. 2 ustawy wskazując, że członkowie rodziny w pierwszej kolejności ponoszą odpłatność za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej na podstawie zawartej z gminą umowy bądź na podstawie decyzji administracyjnej ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 07.05.2018 r. IV SA/Gl 319/18 a także w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.06.2018 r. I OPS 7/17. Następnie zaakcentowano wejście w życie w dniu 04.10.2019 r. przepisu art. 61 ust. 2d do 2f oraz ust. 3 ustawy cytując wskazaną regulację. Nawiązując do treści odwołania Kolegium zwróciło uwagę stronie Skarżącej i organowi I instancji, że zgodnie z art. 61 ust. 2f ustawy tj. w przypadku odmowy przez osoby, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego wysokość opłaty ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia, a taka sytuacja nie zachodzi w niniejszym postępowaniu, gdyż Strona wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W rezultacie, gdy Strona nie wyraziła zgody na zawarcie umowy, w ocenie Kolegium, należało ustalić odpłatność za pobyt pensjonariuszki w Domu Pomocy Społecznej zgodnie z przywołanymi przepisami, z których wynika, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi wstępny, w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kolegium podzieliło także pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 10.06.2020 r., IV SA/Po 385/20 podzielający stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 10.05.2017 r. I OSK 2820/16, zgodnie z którym prawidłowy sposób ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej winien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 6 pkt 3 ustawy to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny a następnie odjęciu od tej kwoty sumy przypadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wynik powyższego działania matematycznego, o ile stanowi liczbę dodatnią, stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną". Na postawie wywiadu środowiskowego, odwołując się do definicji rodziny zawartej w art. 6 pkt 14 ustawy ustalono, że Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i mężem. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika wysokość łącznego dochodu rodziny w grudniu 2020 r. – 6.110,34 zł, na który składa się wynagrodzenie drugiej córki Skarżącej S.C. 1.840,99 zł, wynagrodzenie małżonka Skarżącej G.C. 2.812,67 zł, renta Skarżącej 1.025 zł, oraz 2x zasiłek pielęgnacyjny tj. 2x 215,84 zł. Dochód na osobę w rodzinie w grudniu 2020 r. to kwota 2.036,78 zł (6.110,34 zł :3 osoby) przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. kwotę 1.584 zł (3x 528 zł) o kwotę 452,78 zł, co kwalifikuje Stronę do ponoszenia odpłatności za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej do wskazanej wysokości w miesiącu styczniu 2021 r. Natomiast w miesiącu styczniu 2021 r. dochód rodziny to 5.787,76 zł (na który składa się wynagrodzenie drugiej córki Skarżącej w wysokości 1.840,99 zł, wynagrodzenie małżonka Skarżącej - 2.490,09 zł, renta Skarżącej 1.025 zł, oraz 2x zasiłek pielęgnacyjny tj. 2x 215,84 zł). Dochód na osobę w rodzinie w styczniu 2021 r. to kwota 1.929,25 zł (5.787,76 zł :3 osoby) przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, tj. kwotę 1.584 zł (3x 528 zł) o kwotę 345,25 zł, co natomiast kwalifikuje Stronę do ponoszenia odpłatności za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej do wskazanej wysokości od miesiąca lutego 2021 r. W uzasadnieniu podkreślono również, że na wynik niniejszego postępowania nie ma wpływu brak zgody Skarżącej na umieszczenie córki w Domu Pomocy Społecznej. Ponadto wskazano, że Skarżąca została zobowiązana do ponoszenia jedynie części kwoty 3.446,50 zł stanowiącej różnicę między średnim kosztem utrzymania (4.248 zł) a odpłatnością pensjonariuszki (801,50 zł) i to kwoty "niewielkiej w stosunku do całości", więc odpłatność ojca mieszkanki za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania. Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, przywołał treść art. 64 ustawy w zakresie możliwości zwolnienia osoby obowiązanej od wnoszenia opłaty.

W dniu 02.06.2021 r. (data nadania przesyłką poleconą) Strona wniosła za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa oraz powinna zostać uchylona,

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie istnienia podstawy prawnej wydanej decyzji,

- art. 61 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędne zastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, iż sytuacja Skarżącej oraz ojca pensjonariuszki nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy ustalenie, że są oni w stanie częściowo pokryć koszt pobytu córki w Domu Pomocy Społecznej, co spowodowałoby zasadniczą zmianę decyzji wydanej w przedmiotowej sprawie poprzez zmianę kręgu osób uprawnionych do uiszczenia opłaty za jej pobyt

i jej wysokość.

Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżąca wniosła o: wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca w uzasadnieniu podkreśliła, że z treści decyzji organów I i II instancji ani z akt sprawy nie wynika jak kształtuje się sytuacja materialna mieszkańca Domu Pomocy Społecznej, który w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej. Przywołała również kolejno orzeczenia sądów administracyjnych: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2018 r., IV SA/Gl 56/18 - z żadnego przepisu ustawy, ani z innego przepisu funkcjonującego w systemie prawnym nie wynika, że organ administracji może w sposób arbitralny dokonać wyboru osoby spośród osób zobowiązanych do ponoszenia tej opłaty, będących zstępnymi i tylko w stosunku do niej prowadzić postępowanie. W takiej sytuacji bowiem organ powinien prowadzić postępowanie jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, następnie przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia

21 listopada 2019 r., II SA/Łd 404/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2020 r., II SA/Gl 1527/19, ponawiając zarzut z treści odwołania, że organ I instancji nie podjął efektywnych starań zmierzających do ustalenia pobytu ojca pensjonariuszki Domu Pomocy Społecznej. Skarżąca podtrzymała również argumentację prezentowaną w odwołaniu kwestionując co do wysokości ustaloną odpłatność wskazując, że opłaty są zawyżone, przywołując przy tym ratio legis regulacji art. 61 ustawy wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2019 r., II SA/Gl 427/19 ("ratio legis regulacji zawartej w art. 61 u.p.s. jest ustalenie wysokości opłaty stosownie do wysokości dochodów, którymi dysponuje osoba zobowiązana w ramach rodziny,

w której funkcjonuje, a nie dochodów własnych tej osoby."), oraz sposób ustalenia dochodu rodziny i dochodu na osobę zawarty w treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.01.2019 r. I SA/Wa 1685/18 ("przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. należy rozumieć w ten sposób, że "posiadany dochód na osobę" dotyczy dochodu osoby zobowiązanej obliczonego jako dochód na osobę w rodzinie. W związku z tym na podstawie tego przepisu można obciążyć opłatą osobę, która nie posiada własnych dochodów, lub jej własne dochody są niższe niż kwota wskazana w tym przepisie, jeśli osoba ta gospodaruje wspólnie z innymi członkami rodziny i dochód na osobę w rodzinie jest odpowiednio wysoki") wskazując, że przyjęty przez organ sposób wyliczeń, podobnie jak w cytowanym w uzasadnieniu skargi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.01.2019 r. I SA/Wa 1685/18, jako rażąco obciążający członków rodziny, Skarżąca uznaje za nieprawidłowy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Kolegium w całości podtrzymało argumentację oraz stanowisko prezentowane na etapie wydania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności – art. 134 § 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego uzasadniających ich uchylenie w całości. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę z dnia 1 lipca 2021 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W myśl art. 60 ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca,

z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy). Ogłoszony średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej, o którym mowa w ust. 2, może być niższy niż obliczony zgodnie z art. 6 pkt 15, jednak pod warunkiem zapewnienia realizacji zadań na poziomie obowiązującego standardu. W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że Skarżąca należy do grona osób obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy: obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby

i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Ustalenie sytuacji rodzinnej osoby zobowiązanej oraz wyliczenie dochodu bądź sumy dochodów wszystkich członków rodziny następuje zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie, w którym normują postępowanie dowodowe. Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga natomiast skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17), co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy.

W odniesieniu do dokonywanej przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonej decyzji pod względem oceny zgodności z prawem niezbędne pozostaje ustalenie czy organ dokonał wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych mających związek ze sprawą, czy dokonano zebrania i zbadania całego materiału dowodowego, a następnie dokonano jego oceny pod kątem ustalenia czy dana okoliczność została udowodniona zgodnie z regułami postępowania administracyjnego. W toku niniejszego postępowania organy dokonały prawidłowego ustalenia, że mieszkanka ponosi odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w okresie od 01.11.2020 r. na kwotę w wysokości 801,50 zł stanowiącą 70% dochodu. Kwota ta nie pokrywa całego kosztu utrzymania pensjonariuszki w Domu Pomocy Społecznej, zatem różnicę między ponoszonym kosztem przez mieszkankę a kosztem utrzymania w pierwszej kolejności powinna pokrywać rodzina. Prawidłowo również w ocenie Sądu organy dokonały ustalenia dochodu na osobę w rodzinie Skarżącej jako sumy dochodów wszystkich członków rodziny następnie podzielonej na liczbę członków rodziny. W związku z tym Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej w zakresie, w którym kwestionuje sposób ustalania dochodu na osobę w rodzinie wskazany w przywołanym przez Skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.01.2019 r., I SA/Wa 1685/18 (str. 3-4 skargi).

Następnie, na bazie ustalonego "dochodu na osobę w rodzinie" organ ustalił, że Skarżąca jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt córki w Domu Pomocy Społecznej od dnia 01.01.2021 r. do 31.01.2021 r. w wysokości 452,78 zł oraz od dnia 01.02.2021 w wysokości 345,25 zł miesięcznie. Powyższe ustalenia zostały oparte o powstałą różnicę - podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny a następnie odjęcie od tej kwoty 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Powstała kwota dała wynik dodatni zatem w tej właśnie wysokości została ustalona przez organ. Natomiast jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.05.2017 r. I OSK 2820/16 "wynik powyższego działania matematycznego, o ile stanowi liczbę dodatnią, stanowić będzie górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną". Kolegium przywołało wprawdzie pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 10.06.2020 r. IV SA/Po 385/20 podzielający w powyżej cytowanym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak organ odwoławczy nie odniósł się do istotnej kwestii, że powstały wynik (dodatni) stanowi jedynie "górną granicę" odpłatności, nie zaś wysokość ostateczną. Powyższe znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach, tj. art. 61 ust. 2d ustawy. Mianowicie ustalenie dochodu strony na gruncie art. 61 ust. 2d ustawy pozostaje obowiązkiem organu przy uwzględnieniu kwoty dochodu na osobę w rodzinie oraz przy uwzględnieniu "dochodów i możliwości". Nie jest to zatem działanie wyłącznie matematyczne mające na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie, następnie ustalenie czy dochód ten jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a przy wymierzaniu skonkretyzowanej odpłatności uwzględnienie by dochód pozostały po wniesieniu opłaty nie był niższy nić 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Nie jest to jedynie dodatnia różnica między dochodem na osobę w rodzinie a kwotą 300% kryterium dochodowego. Konieczne pozostaje bowiem, zgodnie z treścią art. 61 ust. 2d ustawy, uwzględnienie ograniczeń wynikających zarówno z art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy jak i wynikających z art. 103 ust. 2 ustawy, tj. poza wysokością dochodów także "możliwości" o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy. Taka analiza nie została natomiast poczyniona przez organy administracji publicznej. Należy podkreślić, że przepis art. 61 został znowelizowany ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1690), ust. 2d – 2f dodane przez art. 1 pkt 7 lit. a przywołanej ustawy zmieniającej obowiązują od 04.10.2019 r. Na tym gruncie kształtuje się już aktualna linia orzecznicza. Słusznie, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wypowiedział się w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, IV SA/Po 1783/20, Lex nr 3172906: odmowa podpisania umowy dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wyczerpuje hipotezę art. 61 ust. 2d u.p.s., a przepis ten obliguje przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej do uwzględnienia ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2, ale też w art. 103 ust. 2 u.p.s., a więc nie tylko warunku dochodowego, określonego w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s., ale również możliwości skarżącej, który to aspekt został pominięty w sprawie. Choć w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do decyzyjnego określenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, gdyż skarżąca odmówiła zawarcia umowy zaproponowanej przez organ, to jednak zgodnie z art. 61 ust. 2d u.p.s. obowiązkiem organu przy ustalaniu wysokości opłaty w tym trybie było wzięcie pod uwagę wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w tym artykule. Weryfikacja podjętych w sprawie decyzji, ich uzasadnień, nie pozwala na stwierdzenie, że organy ten obowiązek spełniły. Podobne stanowisko przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r.

II SA/Lu 722/20, Lex nr 3121253: z przepisu art. 61 ust. 2d u.p.s. wynika obecnie jednoznacznie, że w razie gdy nie doszło do zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2u.p.s., organ ustala odpłatność w drodze decyzji, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających zarówno z art. 61 ust. 2 pkt 2, jak i wynikających z art. 103 ust. 2 u.p.s. Oznacza to, że odpłatność może być ustalona tylko wówczas, gdy "w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie", a jednocześnie z uwzględnieniem "wysokości dochodów

i możliwości" danej osoby. Co więcej, w takiej sytuacji ustawodawca wprost wyłączył stosowanie zasady proporcjonalności. Regułę proporcjonalności przewidział bowiem wyłącznie do osób (zstępnych/wstępnych), które odmawiając zawarcia umowy jednocześnie nie wyrażają zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2e i 2f), który przecież służy m.in. ustaleniu ich możliwości ponoszenia takiej odpłatności. Ustawodawca tylko w takiej sytuacji zezwala na obciążenie ich odpłatnością "w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2"

i "proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia". W piśmiennictwie wskazuje się natomiast, że interpretację pojęcia "możliwości", o którym mowa w art. 103 ust 2 ustawy, ustawodawca pozostawia organowi, należy mieć tu na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty, mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty (art. 64 u.p.s.). Tym samym, mimo rygorów rządzących finansami publicznymi, należy dopuścić sytuacje, w których obciążenia podmiotów zobowiązanych będą niższe, niż wynika to z przytoczonych regulacji (zob.

I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Lex el.). W rezultacie to do organu należy ocena "możliwości" poczyniona zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wymaga zaakcentowania, że sytuacja Skarżącej nie jest taką, w której Strona odmawia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, kiedy to ustawodawca przewidział, że ustalenie odpłatności ma charakter bardziej restrykcyjny i wynika z wyliczenia różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu

i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2, ustalanych w myśl ust. 2f - proporcjonalnie do ilości osób. Odmienna interpretacja doprowadziłaby do nieprawidłowego uznania, że regulacje z ust. 2d oraz ust. 2e-2f są tożsame. Sytuacja Skarżącej mieści się natomiast w dyspozycji art. 61 ust. 2d ustawy. Stosownie do treści tego przepisu – w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 (odmowa Skarżącej nastąpiła w treści pisma z dnia 16.02.2021 r.), wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 (w odniesieniu do Skarżącej lit. b) - w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie) i art. 103 ust. 2 (ustala wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej biorąc pod uwagę wysokość dochodów

i możliwości). Do akt administracyjnych przedłożono odmowę Skarżącej z dnia 16.02.2021 r. zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 3 ustawy. W rezultacie ustalona różnica pomiędzy "dochodem na osobę w rodzinie" Skarżącej a ustalonym kryterium dochodowym, w aktualnej wysokości 1.584 zł (528 zł x 300% kryterium dochodowego), nie jest automatycznie kwotą ostateczną ustalaną za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej (a takie właśnie ustalenie poczyniły organy w zaskarżonych decyzjach), a jedynie górną granicą tej odpłatności, do której należy zastosować dalsze ograniczenia określone w art. 61 ust. 2d, tj. wynikające z odesłania do art. 103 ust. 2 ustawy. Na marginesie warto zauważyć, że Kolegium słusznie zwróciło uwagę, że podstawą ustaleń oraz rozstrzygnięcia winien być przepis art. 61 ust. 2d ustawy, nie zaś ust. 2e i 2f, bowiem Skarżąca wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, nie wyraziła natomiast zgody na zawarcie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy. Zasadnie organ odwoławczy cytuje ust. 2f - wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia, a przepis ten może zostać zastosowany wyłącznie w odniesieniu do sytuacji, o której mowa w ust. 2e, jednocześnie jednak Kolegium nie dokonuje w realiach niniejszej sprawy dalszej analizy ograniczeń ustawowych z wynikających z ust. 2d.

Jak wskazano powyżej art. 61 ust. 1 ustawy normuje krąg osób względem których można orzec o obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, przy uwzględnieniu kolejności w jakiej wymienione podmioty ponoszą odpłatność za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. W sytuacji jednak, gdy w kręgu obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej pozostaje kilka osób konieczne staje się ustalenie sytuacji dochodowej każdej z tych osób. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 maja 2019 r. VIII SA/Wa 238/19 "każdy z nich ma taki sam obowiązek ponoszenia opłat, a jedynie różnicować ich może kryterium dochodowe. W sytuacji, gdy występują w sprawie zstępni, którzy potencjalnie mogą być obciążeni kosztami opłat, to organ winien prowadzić postępowanie jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty na pobyt. Osoby te powinny być zawiadamiane o wszczęciu postępowania i powinny być stronami tego postępowania, a także ich wszystkich powinna dotyczyć decyzja w sprawie ustalenia obowiązku odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej". W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że organ administracji nie może na gruncie art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy w sposób arbitralny dokonywać wyboru spośród osób zobowiązanych do ponoszenia tej opłaty z danego kręgu osób i tylko co do tej osoby prowadzić postępowanie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 lipca 2021 r., II SA/Go 615/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2018 r.,

II SA/Rz 46/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2018 r., IV SA/Gl 56/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2018 r., VIII SA/Wa 198/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2017 r., I SA/Wa 704/17). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zasadne pozostaje na gruncie tego przepisu przyjęcie podobnych ustaleń wobec kręgu wstępnych (podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2020 r.,

II SA/Gl 1527/19). Mianowicie w sytuacji, gdy w kolejności obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej ponoszą wstępni to każdy z nich ma taki sam obowiązek ponoszenia wskazanych opłat przy uwzględnieniu kryterium dochodowego. Uzasadnione staje się zatem rozważenie wszczęcia i jednoczesnego prowadzenia postępowania w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w mieszkańca w domu pomocy społecznej, a każda sytuacja wystąpienia okoliczności uniemożliwiających prowadzenie postępowania względem wszystkich obowiązanych wymaga uzasadnienia. Analizując postępowanie prowadzone przez organy administracji publicznej należy natomiast dojść do wniosku, że ustalenie odpłatności za pobyt mieszkanki w Domu Pomocy Społecznej organ prowadził oddzielnie

i wyłącznie wobec Skarżącej. W kręgu osób zobowiązanych pozostawał również - jak słusznie wskazał organ - ojciec mieszkanki Domu Pomocy Społecznej. Ponadto Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że organy w żaden sposób nie odniosły się w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji do ustalenia w ramach kręgu wstępnych mieszkanki Domu Pomocy Społecznej, ewentualnych pozostałych wstępnych, dziadków ze strony matki i ojca mieszkanki. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach II SA/Gl 1527/19, Lex nr 3021692: "zarówno ojciec osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, jak i jej dziadek, czyli Skarżący, należą do kręgu wstępnych. Ustawa nie różnicuje tu wstępnych na bliższych i dalszych (I stopnia, II stopnia, itd.). Jest to ten sam krąg,

a zatem osoby te winny mieć ustaloną odpłatność w tym samym postępowaniu". Organy nie dokonały zatem wyczerpującego ustalenia osób zobowiązanych do odpłatności.

W rezultacie w w/w okolicznościach pozostaje konieczne prawidłowe ustalenie kręgu osób obowiązanych oraz ustalenie sytuacji dochodowej każdej z tych osób, aby możliwym było ustalenie wysokości obciążenia odpłatnością za pobyt mieszkanki w Domu Pomocy Społecznej. Sytuacja dochodowa obowiązanych w poszczególnych okresach nie musi pozostawać na tym samym poziomie, a jej zróżnicowanie będzie mieć istotne znaczenie przy ustalaniu skonkretyzowanego obowiązku ponoszenia odpłatności za dany okres przez każdego z nich. Na gruncie niniejszej sprawy organy nie dokonały szczegółowego ustalenia sytuacji dochodowej ojca mieszkanki Domu Pomocy Społecznej, jednocześnie nie czyniąc ustaleń co do ewentualnych pozostałych wstępnych. W efekcie organ I instancji wydając decyzję, a organ odwoławczy utrzymując wskazaną decyzję w mocy, nie znały sytuacji dochodowej każdego z kręgu odpowiedzialnych za partycypację w opłatach. Obowiązek udziału w ponoszeniu odpłatności w przypadku, o którym mowa w art. 61 ust. 2d ustawy zależny jest bowiem od kolejności zobowiązanych do ich ponoszenia oraz od wysokości dochodów, nie zaś od proporcjonalnego udziału każdego z zobowiązanych zależnego od ich liczby, o którym mowa w ust. 2f mającego zastosowanie wyłącznie do sytuacji opisanej w ust. 2e art. 61 ustawy. Ponadto nawet w przypadku, gdyby organ uznał za zasadne prowadzenie odrębnych postępowań dla każdego z zobowiązanych, pozostałe osoby z danego kręgu odpowiedzialnych za udział w odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej powinni zostać poinformowani o toczącym się postępowaniu, w tym otrzymać status uczestnika tego postępowania. Każdy zobowiązany pozostaje zainteresowany wynikiem postępowania w sprawie ustalenia dochodu względem pozostałych. Ustalenia w tym zakresie mogą bowiem wpłynąć na wysokość jego opłat za pobyt. Zasadne staje się zatem rozważenie przeprowadzenia jednego postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt mieszkanki w Domu Pomocy Społecznej. Takie ukształtowanie postępowania pozwoliłoby na ustalenie dochodu poszczególnych zobowiązanych, przy umożliwieniu podnoszenia przez każdego z zobowiązanych prawidłowości obliczenia dochodu względem pozostałych oraz ewentualnych zastrzeżeń w tym zakresie. Oddzielne postępowania uzasadniają natomiast uczynienie obowiązanych wzajemnie uczestnikami tych postępowań. Jeżeli natomiast organ ustalił wystąpienie okoliczności uniemożliwiających prowadzenie tego postępowania względem wszystkich pozostających w tym samym kręgu osób obowiązanych do odpłatności to winien to uzasadnić. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast jakie czynności organ podjął celem ustalenia miejsca pobytu ojca mieszkanki Domu Pomocy Społecznej. Nie jest wystarczające wskazanie, że odpłatność ojca za pobyt córki w domu pomocy społecznej nie ma wpływu na wynik postępowania. Tym bardziej, że jak wskazano wyżej, w świetle znowelizowanego art. 61 ustawy, proporcjonalne rozdzielenie odpłatności pomiędzy osoby zobowiązane z tego samego kręgu, o którym mowa w ust. 2f, nie ma tutaj zastosowania. Z akt administracyjnych załączonych do sprawy wynika, że zgodnie z twierdzeniem sąsiadów - ojciec mieszkanki "przebywa u rodziny na wsi od 12 miesięcy", nadal jednak ponosi koszty utrzymania mieszkania C. ul. [...]. Doświadczenie życiowe wskazuje, że koszt utrzymania lokalu mieszkalnego jest kosztem istotnie obciążającym budżet domowy, co przekonuje o ewentualnych możliwościach finansowych osoby obowiązanej do odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Ponadto czyniąc ustalenia w tym zakresie organy zaniechały powołania ich podstaw dowodowych w treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji. Zaniechały także wskazania wydanego w wyniku tego postępowania orzeczenia. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2020 r.,

II SA/Bk 321/20, Lex nr 3029042) - uzasadnienie decyzji administracyjnej musi natomiast zawierać ustalenia poddające się weryfikacji, w związku z czym zasadne byłoby wskazanie podstaw dowodowych tych ustaleń tj. w tym przypadku ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych względem każdej z osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności.

Uwzględniając powyższe uzasadnione stało się w ocenie Sądu zastosowanie uprawnień kasatoryjnych. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, ponadto bez wyczerpującego uzasadnienia stanowiska w odniesieniu do ustalenia kręgu osób obowiązanych w danej kolejności do ponoszenia odpłatności za pobyt mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej, naruszając tym przepis art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu - organ ustali prawidłowo krąg osób obowiązanych w danej kolejności, rozważy możliwość obciążenia każdej z tych osób opłatami za pobyt mieszkanki w Domu Pomocy Społecznej w oparciu o zasady wynikające z obowiązujących przepisów, uwzględniając m.in. w odniesieniu do Skarżącej wszelkie ograniczenia ustawowe wynikające z treści art. 61 ust. 2d i 103 ust. 2 ustawy, wnikliwie uzasadniając swoje stanowisko w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a., czyniąc tym zadość zasadzie pogłębiania zaufania do władzy publicznej określonej w art. 8 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. należało orzec o uchyleniu zaskarżonych decyzji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480 zł, co stanowi zwrot wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego adwokatem, ustalonego na postawie § 14 pkt 1 lit c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1797).