Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2064/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 1 pkt 2, art. 40 ust. 1 i ust. 2, art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 16 ust. 1,art. 45 ust. 1, art. 44, art. 41, art. 42 ust. 1, art. 45, art. 9 ust. 1 pkt
journal: Dz.U. 2021 poz 756
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych - t.j.
article: art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 61 par. 1, art. 6, art. 156 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 32, art. 45, art. 77
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: 1.8.3.3. tiret trzecie, 1.8.5.4., 1.8.5.3., 1.8.5.1, 1.8.3.3., 1.10.3.2.
journal: Dz.U. 2013 poz 815
law: Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30  września 1957 r.
article: art. 3 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia świadectwa doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej też w skrócie jako "WITD") pismem z dnia 18 listopada 2019 roku, przekazał Dyrektorowi Transportowego Dozoru Technicznego (dalej w skrócie też jako "Dyrektor TDT"), informację dotyczącą kontroli przeprowadzonej w P. Sp. z o. o. z siedzibą w M. (dalej też jako "P." lub "Spółka"), obejmującej swoim zakresem między innymi kwestie uregulowane w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku, poz. 756, dalej także w skrócie jako "u.p.t.n.") oraz Umowie europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2011 r. poz. 641). WITD podkreślił, że z informacji uzyskanej przez Państwową Straż Pożarną wynikało, iż w dniu 7 sierpnia 2017 r. na terenie P., podczas rozładunku cysterny przewożącej towary niebezpieczne [...], doszło do uwolnienia tej substancji niebezpiecznej, w wyniku czego doszło do oblania nią kierowcy, dokonującego czynności rozładunkowych.

Z powyższego zdarzenia, wyznaczony przez Spółkę doradca do spraw bezpieczeństwa przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (dalej też jako "SA") R. P. (dalej też jako "Skarżący" lub "Strona") nie sporządził raportu powypadkowego, a także nie zamieścił informacji o tym zdarzeniu w sprawozdaniu rocznym.

Do pisma WITD załączono protokół kontroli w przedsiębiorstwie albo siedzibie podmiotu wykonującego przewóz drogowy, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 919 ze zm., dalej też jako "u.t.d."), roczne sprawozdanie z działalności w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych za rok 2017 dotyczące uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych – P. Sp. z o. o. - sporządzone 24 lutego 2018 r. przez Skarżącego, zarządzenie pokontrolne nr [...], sporządzone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K., zawiadomienie o awarii przemysłowej z dnia 8 sierpnia 2017 r. adresowane do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w M., zawiadomienie o awarii przemysłowej z dnia 8 sierpnia 2017 r. zaadresowane do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K., pismo z dnia 20 lutego 2018 r. Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w K. do Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w K. W uzupełnieniu WITD przesłał nadto umowę zawartą pomiędzy P. a Skarżącym, odnośnie pełnienia funkcji doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu drogowego towarów niebezpiecznych a także karty charakterystyki I.

W związku z przekazanymi przez WITD informacjami, Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego, pismem z dnia 14 stycznia 2020 roku, zawiadomił Skarżącego o wszczęciu, na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej też jako "k.p.a.") oraz art. 45 ust. 1 pkt 2, art. 40 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.n. postępowania w sprawie cofnięcia Skarżącemu świadectwa doradcy, w zakresie wykonywania działalności na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

W toku postępowania organ I instancji zwrócił się między innymi do P., celem złożenia stosownych wyjaśnień. Spółka w odpowiedzi wyjaśniła, że Skarżący nie zamieścił informacji o wypadku, gdyż w ocenie Spółki nie było takiej potrzeby. Po pierwsze, ilość uwolnionego towaru niebezpiecznego nie klasyfikowała go jako wypadek wymagający składania raportu wypadkowego, a po drugie, kierowca dostawcy nie doznał wypadku przy wykonywaniu rozładunku towaru niebezpiecznego, ale w skutek własnej nieostrożności. Wobec powyższego zarówno Spółka jak i doradca DGSA nie mieli obowiązku sporządzania raportu i informowania o tym w rocznym sprawozdaniu. Nadto sam dostawca towaru niebezpiecznego pomimo braku obowiązku, sporządził stosowny raport powypadkowy, co wykluczało obowiązek po stronie Spółki jak i Skarżącego. W kolejnych stanowiskach P. sprecyzowała, że poszkodowanemu kierowcy udzielono pierwszej pomocy, została wezwana pomoc medyczna. Podkreśliła, że poszkodowany nie był jej pracownikiem, lecz firmy zewnętrznej, przy czym, według jej wiedzy, wymagał leczenia szpitalnego.

Państwowa Inspekcja Pracy - Okręgowy Inspektorat Pracy w K., poinformowała, że nie posiada informacji na temat stanu zdrowia poszkodowanego, zastosowanej opieki medycznej, liczby dni leczenia szpitalnego lub liczby dni niezdolności do pracy. Przy piśmie tym przekazano m.in. protokół kontroli [...] podmiotu: P. Sp. z o.o., M., ul. [...] 18, przeprowadzonej w związku z ww. wypadkiem. Z kolei Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. (Delegatura w C.) poinformował, że w prowadzonej przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w W. bazie danych - Poważne Awarie, zawarta jest informacja o przedmiotowym zdarzeniu, w tym liczbie osób hospitalizowanych (1) oraz czasie hospitalizacji (192 godziny).

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego, cofnął Skarżącemu świadectwo doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych (nr [...]) w zakresie wykonywania działalności na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Organ pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt. 2 u.p.t.n., cofa, w drodze decyzji administracyjnej, świadectwo doradcy, jeżeli doradca w sposób rażący naruszył przepisy przewozu towarów niebezpiecznych. Natomiast obowiązek sporządzenia przez doradcę sprawozdania wynika z treści art. 41 ust. 1 u.p.t.n., zgodnie z którym doradca przygotowuje roczne sprawozdanie w dwóch egzemplarzach, podpisując je imieniem i nazwiskiem oraz wskazując numer świadectwa doradcy, o którym mowa w art. 42 ust. 1. Wzór sprawozdania określa rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 14 sierpnia 2012 r. w sprawie formularza rocznego sprawozdania z działalności w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych oraz sposobu jego wypełniania (Dz. U. z 2012, poz. 966). Dyrektor TDT wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów w sprawie wynika, iż Skarżący sporządził roczne sprawozdane za rok 2017 dla przedsiębiorstwa P. Sp. z o. o. w terminie, lecz bez zamieszczenia w nim informacji o zaistniałym zdarzeniu. W rubryce nr 3 (krótki opis wypadków i awarii z podaniem daty i miejsca zdarzenia (o ile miały miejsce), wpisano bowiem: "Brak wypadków i awarii". Ponadto Skarżący nie sporządził raportu powypadkowego a raport sporządzony przez węgierskiego przewoźnika, nie został przesłany do właściwej władzy zgodnie z art. 17 ust. 1 u.p.t.n., czyli [...] WITD.

W odwołaniu od decyzji Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] września 2020 r. nr [...], Skarżący zarzucił między innymi wydanie jej w sposób rażąco naruszający przepisy a w szczególności w sposób nieuprawniony i bez umocowania prawnego a także z przekroczeniem uprawnień. Zdaniem Skarżącego doszło także do naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz umów międzynarodowych a działania organu I instancji nie budzą zaufania obywateli do organów państwa, a także nie uwzględniają całości materiału i słusznego interesu strony.

Minister Infrastruktury (dalej też jako "MI", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") decyzją z dnia [....] maja 2021 r. numer [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] września 2020 r. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie bezsprzecznie ustalono, iż w dniu 7 sierpnia 2017 r. ok. godz. 11:30 na obszarze przedsiębiorstwa P., podczas wykonywania prac związanych z rozładunkiem cysterny naczepy nr rej [...] ciągnika siodłowego DAF nr rej. astąpił błąd operatora rozładunku, wskutek którego został uwolniony towar niebezpieczny w ilości ok. 90 kg i został hospitalizowany kierowca - operator cysterny dokonujący rozładunku. Jednocześnie, jak wynika z przeprowadzonej przez WITD kontroli u przedsiębiorcy, Skarżący, świadcząc usługi DGSA dla P., nie sporządził raportu powypadkowego, a także nie zamieścił informacji o tym zdarzeniu w rocznym sprawozdaniu. Tymczasem, wykonywanie obowiązków doradcy należy rozumieć, jako aktywne działanie, mające na celu weryfikację, czy działalność uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych (w tym m. in. wykonywanie operacji transportowych z udziałem towarów niebezpiecznych), jest zgodne z przepisami regulującymi przewóz towarów niebezpiecznych i doradzanie temu uczestnikowi w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych, a także w przypadku wystąpienia poważnego wypadku - sporządzenia raportu powypadkowego. Innymi słowy, działanie doradcy, nie może opierać się jedynie na biernym oczekiwaniu na przekazanie mu informacji przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, na rzecz którego świadczy on swoje usługi. Doradca przede wszystkim powinien z własnej inicjatywy podejmować działania zmierzające do weryfikacji poprawności działania uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych zgodnie z przepisami regulującymi przewóz towarów niebezpiecznych i doradzać mu w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe obowiązki doradcy, organ odwoławczy wskazał, iż nie powinna zaistnieć sytuacja, w której Skarżący nie sporządza raportu powypadkowego w przedsiębiorstwie, w którym jest wyznaczony, a w którym de facto miał miejsce poważny wypadek i nie zamieszcza takiej informacji w rocznym sprawozdaniu. Jego obowiązkiem - wynikającym zarówno z przepisów ADR (1.8.3.3 tiret trzecie), jak i u.p.t.n. (art. 41 ust. 1) - jest sporządzenie rocznego sprawozdania, przy czym zakres tego sprawozdania jest określony w przepisach ww. rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Obowiązek ten jest wypełniony, gdy takie roczne sprawozdanie zostało sporządzone w sposób rzetelny i pełny, tj. zawiera odzwierciedlenie stanu rzeczywistego. Dopiero tak sporządzone przez DGSA roczne sprawozdanie powinno stanowić podstawę do wywiązania się uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych z obowiązku określonego w art. 16 ust. 1 u.p.t.n. - wysłania jednego egzemplarza tego rocznego sprawozdania (w terminie do dnia 28 lutego każdego roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie) właściwemu wojewódzkiemu inspektorowi transportu drogowego - w zakresie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Natomiast roczne sprawozdanie za rok 2017 z działalności P. co prawda zostało sporządzone, ale w sposób wadliwy - niekompletny, ponieważ nie zawierało ono informacji o ww. zdarzeniu z udziałem towaru niebezpiecznego (wstawienie zaś znaku "X" w rubryce dot. informacji o takim zdarzeniu, wskazuje, że zdarzenia takiego w ogóle nie było, co nie odpowiada stanowi faktycznemu). Zaistnienie takiej sytuacji, zdaniem Ministra Infrastruktury, świadczy o nieprawidłowym wypełnianiu przez Stronę podstawowych obowiązków doradcy, określonych przepisami ADR oraz u.p.t.n. Nieprawidłowe zaś wykonywanie tych podstawowych obowiązków, w ocenie Ml, jest rażącym naruszeniem przepisów dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych, o którym mowa w art. 45 ust. 1 pkt 2 u.p.t.n.

W skardze na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2021 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił naruszenie art. 6 k.p.a., żądając przy tym uchylenia ww. decyzji w całości. Skarżący zarzucił nadto nieprawidłowe zastosowanie art. 45 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, wadliwe uzasadnienie decyzji oraz naruszenie zasady bezstronności organu. Ponadto w skardze wniesiono o "wystąpienie przez Sąd do Trybunatu Konstytucyjnego z wnioskiem o uznanie artykułu 45 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych za niezgodny z Konstytucją RP".

Z kolei w piśmie (nadanym w dniu 7 lipca 2021 roku) zatytułowanym "uzupełnienie skargi", Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1 u.p.t.n. poprzez nałożenie kary na adresata decyzji (doradcy ds. bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych), podczas gdy obowiązek przekazania raportu do organu nałożony jest na uczestnika przewozu, a więc na osobę trzecią, oraz naruszenie art. 45 w zw. z art. 44 i 41 u.p.t.n., poprzez cofnięcie świadectwa doradcy ds. bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych, które nie zostało wydane przez organ, który świadectwo wydał. To powoduje, zdaniem Skarżącego, że nie organ ten może świadectwa cofnąć, bo wówczas ingeruje w kompetencje organu Republiki Austrii właściwego w sprawie, a który nie znalazł podstaw do cofnięcia świadectwa - ważnego w każdym Państwie strony konwencji dotyczącej drogowego przewozu towarów i ładunków niebezpiecznych.

W ocenie Skarżącego w sprawie doszło także do naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem właściwości, gdyż organ nie może cofnąć uprawnień ważnych na podstawię międzynarodowej konwencji dotyczącej drogowego przewozu towarów i ładunków niebezpiecznych, ADR, gdyż takie uprawnienie nie zostało zapisane w prawie międzynarodowym i nie może być uzurpowane przez Dyrektora TDT czy Ministra Infrastruktury a także naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji rażąco naruszającej prawo, która nie uwzględnia całości materiału dowodowego. Skarżący wniósł również o powołanie biegłego sądowego z listy biegłych Prezesa Sądu Okręgowego W. w specjalizacji transport towarów niebezpiecznych, na okoliczność czynności faktycznych wykonywanych przez doradców do spraw towarów niebezpiecznych.

Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137, dalej zwana "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie a zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2021 r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] września 2020 r. nie naruszają przepisów prawa. W ocenie Sądu, przy ich wydawaniu, organy nie naruszyły ani przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych, pozwala z kolei na ocenę kwestii zastosowania przez organy w przedmiotowej sprawie przepisu art. 45 ust. 1 pkt 2) u.t.p.n.

Zgodnie bowiem z przywołanym art. 45 ust. 1 pkt 2) u.p.t.n. Dyrektor TDT, w drodze decyzji administracyjnej, cofa świadectwo doradcy, jeżeli doradca w sposób rażący naruszył przepisy dotyczące przewozu towarów niebezpiecznych. W świetle zarzutów skargi nadmienić należy, że redakcja przepisu art. 45 ust. 1 u.p.t.n. wyraźnie rozróżnia dwa niezależne od siebie przypadki cofnięcia świadectwa doradcy, wymieniając w punkcie pierwszym zaprzestanie spełniania wymogu, o którym mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 a w punkcie drugim właśnie rażące naruszenie przepisów dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych. W myśl art. 45 ust. 2 u.p.t.n. rażącym naruszeniem, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i art. 44 ust. 2 pkt 2, jest w szczególności nieprzygotowanie rocznego sprawozdania. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 40 ust. 1 u.p.t.n., obowiązki doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych określają odpowiednio ADR, RID lub ADN oraz przepisy ustawy. Do zadań doradcy należy w szczególności sporządzenie raportu powypadkowego dla uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, na rzecz którego wykonuje zadania doradcy, jeżeli w związku z przewozem towarów niebezpiecznych doznali szkody ludzie, majątek lub środowisko (art. 40 ust. 2 cyt. ustawy). Jak stanowi natomiast art. 41 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych doradca przygotowuje roczne sprawozdanie w dwóch egzemplarzach, podpisując je imieniem i nazwiskiem oraz wskazując numer świadectwa doradcy, o którym mowa w art. 42 ust. 1. Nadmienić należy, że Minister właściwy do spraw transportu oraz minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej określą, w drodze rozporządzenia, wzór formularza rocznego sprawozdania oraz sposób jego wypełniania, mając na uwadze zakres niezbędnych danych.

Uwzględniając zatem przywołane powyżej przepisy, w ocenie Sądu, w ustalonym przez organy stanie faktycznym, prawidłowo zastosowały one wobec Skarżącego sankcję ujętą w art. 45 ust. 1 pkt 2) u.p.t.n., cofając świadectwo doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych.

Bezspornym jest przy tym, że w świetle zapisów umowy zlecenia z dnia 14 sierpnia 2016 roku, zawartej pomiędzy P. a Skarżącym, przyjął on obowiązki doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych (§ 1), zobowiązując się między innymi do prawidłowego nadzoru wszelkich spraw związanych z transportem, rozładunkiem i załadunkiem towarów niebezpiecznych oraz do zastosowania wszelkich niezbędnych procedur wymaganych przez prawo w tym zakresie (§ 2). Zatem z tego tytułu Skarżący zobligowany był do wypełniania obowiązków doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych, ujętych między innymi w umowie ADR oraz u.p.t.n., z których to obowiązków Skarżący nie wywiązał się w stopniu uzasadniającym twierdzenia organów o rażącym charakterze tego naruszenia. Sąd podziela bowiem stanowisko Ministra Infrastruktury oraz Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, że zdarzenie, do którego doszło na terenie spółki P. w dniu 7 sierpnia 2017 roku, po pierwsze, skutkowało koniecznością sporządzenia przez Skarżącego, raportu powypadkowego dla uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, a po drugie, winno znaleźć odzwierciedlenie w przygotowywanym przez niego rocznym sprawozdaniu.

Warto zauważyć, że z wyjaśnień P. przedłożonych w toku postępowania administracyjnego wynikało, że nie doszło do realizacji wspomnianych obowiązków, gdyż ilość uwolnionego towaru niebezpiecznego nie klasyfikowała go jako wypadek wymagający składania raportu wypadkowego, a kierowca dostawcy nie doznał wypadku przy wykonywaniu rozładunku towaru niebezpiecznego, ale w skutek własnej nieostrożności. W ocenie Sądu, powyższe stanowisko jest błędne i bynajmniej nie niweluje ani obowiązku przygotowania przez Skarżącego raportu powypadkowego ani ujęcia zdarzenia z dnia 7 sierpnia 2017 roku w sprawozdaniu rocznym.

Otóż odnośnie raportu powypadkowego, jak wyżej wskazano, w myśl art. 40 ust. 2 u.p.t.n., winien on zostać sporządzony przez doradcę, jeżeli w związku z przewozem towarów niebezpiecznych doznali szkody ludzie, majątek lub środowisko.

Z kolei zgodnie z częścią 1, działu 8, rozdziału 5, podrozdziału 1 ARD (dalej wszystkie numery bez nazewnictwa), jeżeli podczas załadunku, przewozu lub rozładunku towarów niebezpiecznych na terytorium Umawiającej się Strony miał miejsce poważny wypadek lub awaria, to załadowca, lub odpowiednio, napełniający, przewoźnik, rozładowca lub odbiorca, zobowiązany jest upewnić się, czy został sporządzony raport dla właściwej władzy tej Umawiającej się Strony, zgodnie z wzorem podanym w 1.8.5.4, najpóźniej jeden miesiąc po zdarzeniu.

Jednocześnie w myśl 1.8.5.3. ADR, zdarzenie, po zaistnieniu którego wymagane jest sporządzenie raportu zgodnie z 1.8.5.1, ma miejsce wówczas, gdy doszło do uwolnienia towarów niebezpiecznych lub bezpośredniego zagrożenia takim uwolnieniem, zranienia osób, szkody materialnej, zniszczenia środowiska, lub gdy konieczne było zaangażowanie władz, i gdy spełnione zostało co najmniej jedno z następujących kryteriów:

Zranienie osób oznacza zdarzenie, które spowodowało śmierć lub obrażenia ciała w wyniku bezpośredniego oddziaływania przewożonego towaru niebezpiecznego, przy czym obrażenia, o których mowa:

(a) wymagają zastosowania intensywnej opieki medycznej;

(b) wymagają leczenia szpitalnego przez co najmniej jedną dobę; lub

(c) powodują niezdolność do pracy przez co najmniej 3 kolejne dni.

Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, w ocenie Sądu, że zdarzenie z dnia 7 sierpnia 2017 r. wypełniało wyżej zakreślone kryteria "poważnego wypadku lub zdarzeniu", zdefiniowane w powyższych przepisach ADR a co za tym idzie skonkretyzował się po stronie Skarżącego obowiązek sporządzenia raportu powypadkowego. W wyniku wspomnianego zdarzenia, skutkującego uwolnieniem towaru niebezpiecznego w ilości ok. 90 kilogramów (nazwa handlowa ONGRONAT 1080), po pierwsze, konieczne było zaangażowanie właściwych władz, w postaci Straży Pożarnej (ratownictwa chemicznego).

Po drugie, jedna osoba została ranna i wymagała hospitalizacji przez okres dłuższy niż jedna doba, gdyż jak wynika z brzmienia pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. Delegatury w C., w prowadzonej przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w W. bazie danych - Poważne Awarie, zawarta jest informacja o przedmiotowym zdarzeniu, w tym liczbie osób hospitalizowanych - 1 oraz czasie hospitalizacji -192 godziny.

Tymczasem zgodnie z zapisem 1.8.5.3. ADR, już spełnienie tego jednego kryterium, w postaci wystąpienia obrażenia ciała w wyniku bezpośredniego oddziaływania przewożonego towaru niebezpiecznego, wymagającego leczenia szpitalnego przez co najmniej jedną dobę; powoduje, że po zaistnieniu zdarzenia, które do tego typu zranienia osoby doprowadziło, wymagane jest sporządzenie przez doradcę raportu zgodnie z 1.8.5.1.

W zaistniałej sytuacji Skarżący zobowiązany był do sporządzenia wymaganego raportu powypadkowego, czego zaniechał. Nadto nie zamieścił o nim żadnej informacji w raporcie rocznym za 2017 rok, bowiem w rubryce 3 zatytułowanej "Krótki opis wypadków i awarii z podaniem daty i miejsca zdarzenia (o ile miały miejsce) Skarżący umieścił znak "X". Niesporządzenie raportu powypadkowego po zdarzeniu z dnia 7 sierpnia 2017 r. oraz nieprawidłowe sporządzenie raportu rocznego za 2017 rok, pomijające wystąpienie wspomnianego zdarzenia, wypełniało, zdaniem Sądu, przesłanki rażącego naruszenia przepisów dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych.

Nie sposób inaczej zakwalifikować powyższych naruszeń w świetle dyspozycji art. 40 ust. 2 u.p.t.n., w myśl którego do zadań doradcy należy w szczególności sporządzenie raportu powypadkowego dla uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, na rzecz którego wykonuje zadania doradcy, jeżeli w związku z przewozem towarów niebezpiecznych doznali szkody ludzie, majątek lub środowisko oraz art. 41 ust. 1 cyt. ustawy, zgodnie z którym doradca przygotowuje roczne sprawozdanie w dwóch egzemplarzach, podpisując je imieniem i nazwiskiem oraz wskazując numer świadectwa doradcy, o którym mowa w art. 42 ust. 1. Oczywistym jest przy tym, że o prawidłowym wypełnieniu przez doradcę obowiązku sporządzenia rocznego sprawozdania, o którym mowa w art. 41 ust. 1 u.p.t.n., można mówić jedynie w przypadku, gdy jego treść odzwierciedla zaistniały stan faktyczny a w realiach przedmiotowej sprawy raport przygotowany przez Skarżącego kryterium powyższego nie spełniał.

Bezzasadnym jest przy tym sformułowany w skardze zarzut wydania decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem właściwości, z uwagi na nadanie Skarżącemu uprawnienia przez inne Państwo strony konwencji. Otóż zgodnie z 1.8.3.7. ADR doradca powinien posiadać świadectwo przeszkolenia doradcy ważne dla transportu drogowego. Świadectwo to powinno być wystawione przez właściwą władzę lub jednostkę upoważnioną w tym celu przez każdą Umawiającą się Stronę. Natomiast w myśl art. 9 ust. 1 pkt 4) u.p.t.n. jeżeli przepisy odpowiednio ADR, RID lub ADN zobowiązują właściwą władzę lub upoważnione przez nią jednostki do wykonywania odpowiednich czynności administracyjnych, czynności te wykonują Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego, zwany dalej "Dyrektorem TDT" - w sprawach:

a) warunków technicznych i badań urządzeń transportowych przeznaczonych do przewozu drogowego, koleją i żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych,

b) warunków technicznych i badań nadwozi pojazdów do przewozu luzem towarów niebezpiecznych w przewozie drogowym,

c) warunków technicznych i badań naczyń ciśnieniowych przeznaczonych do przewozu gazów,

d) świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, zwanego dalej "świadectwem dopuszczenia pojazdu ADR",

e) świadectwa doradcy do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych w zakresie przewozu drogowego, przewozu koleją i przewozu żeglugą śródlądową.

Nadto na kompetencję Dyrektora TDT w zakresie cofnięcia świadectwa doradcy wprost wskazuje brzmienie art. 45 ust. 1 u.p.t.n.

Okoliczność zatem, że Skarżący legitymuje się świadectwem wystawionym przez właściwą władzę lub jednostkę upoważnioną w innym kraju niż Rzeczpospolita Polska, nie wpływa w żaden sposób, na sferę uprawnień administracyjnych, przysługujących Dyrektorowi TDT, w oparciu o przepisy art. 9 ust. 1 pkt 4) i art. 45 ust. 1 u.p.t.n. Przepisy te nie zawierają żadnego wyłączenia odnośnie wykonywania odpowiednich czynności administracyjnych przez Dyrektora TDT, ze względu na sposób uzyskania przez doradcę uprawnień.

Oczywistym jest przy tym, że doradca, bez względu na to, czy swoje uprawnienia uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej, czy też w innym państwie, wykonując swoje obowiązki w kraju, zobligowany jest do przestrzegania odpowiednich polskich przepisów krajowych i podlega z tego tytułu także właściwym sankcjom.

Sąd uznał przy tym za niezasadny zarzut sprzeczności analizowanych regulacji ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych z regulacjami zawartymi w Konstytucji RP. Skarżący dopatruje się sprzeczności dyspozycji art. 45 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych z art. 32, art. 45 i art. 77 Konstytucji RP, z uwagi obciążenie doradcy obowiązkiem podania w sprawozdaniu danych, które są w wyłącznym posiadaniu przedsiębiorcy będącego uczestnikiem operacji transportowej a których to danych doradca nie posiada samoistnie. Należy jednakże pamiętać, że zgodnie z postanowieniami 1.8.3.3. ADR, głównym zadaniem doradcy, przy zachowaniu odpowiedzialności kierującego przedsiębiorstwem, powinno być dążenie, poprzez zastosowanie wszystkich niezbędnych środków i działań oraz w granicach określonych zakresem działalności przedsiębiorstwa, do ułatwienia prowadzenia tej działalności zgodnie z odpowiednimi wymaganiami i w możliwie najbezpieczniejszy sposób. Odnośnie do działalności przedsiębiorstwa, doradca ma w szczególności następujące obowiązki:

- śledzenie zgodności z wymaganiami dotyczącymi przewozu towarów niebezpiecznych;

- doradzanie przedsiębiorstwu w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych;

- przygotowywanie rocznego sprawozdania z działalności przedsiębiorstwa w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych dla kierownictwa tego przedsiębiorstwa lub odpowiednio dla władz lokalnych. Sprawozdanie powinno być przechowywane przez 5 lat i udostępniane władzom poszczególnych państw na ich żądanie.

Obowiązki doradcy obejmują również śledzenie następujących praktyk i procedur związanych z działalnością przedsiębiorstwa, o której mowa:

- procedur służących zachowaniu zgodności z wymaganiami dotyczącymi identyfikacji przewożonych towarów niebezpiecznych;

- praktyki przedsiębiorstwa w zakresie uwzględniania wymagań specjalnych związanych z przewożonym towarem w przypadku zakupu środków transportu;

- procedur służących sprawdzeniu wyposażenia używanego w związku z przewozem,

pakowaniem, napełnianiem, załadunkiem i rozładunkiem towarów niebezpiecznych;

- prawidłowego szkolenia pracowników przedsiębiorstwa, obejmującego zmiany w przepisach oraz przechowywania dokumentacji szkoleniowej;

- wprowadzania prawidłowych procedur ratowniczych w zakresie wypadków i awarii, które mogą zagrażać bezpieczeństwu podczas przewozu, pakowania, napełniania, załadunku lub rozładunku towarów niebezpiecznych;

- prowadzenia dochodzeń oraz, jeżeli ma to zastosowanie, przygotowywania sprawozdań na temat poważnych wypadków, awarii lub poważnych naruszeń przepisów podczas przewozu, pakowania, napełniania, załadunku lub rozładunku towarów niebezpiecznych;

- wprowadzania odpowiednich środków w celu przeciwdziałania powtarzaniu się wypadków, awarii lub poważnych naruszeń przepisów;

- uwzględniania przepisów oraz wymagań specjalnych odnoszących się do przewozu towarów niebezpiecznych przy wyborze podwykonawców oraz partnerów;

- sprawdzania, czy pracownicy zaangażowani w nadawanie, przewóz, pakowanie, napełnianie, załadunek lub rozładunek towarów niebezpiecznych otrzymali szczegółowe procedury postępowania i instrukcje;

- stosowania środków mających na celu zwiększanie wiedzy w zakresie zagrożeń związanych z przewozem, pakowaniem, napełnianiem, załadunkiem i rozładunkiem towarów niebezpiecznych;

- wprowadzania procedur kontrolnych służących sprawdzeniu, czy środek transportu

zaopatrzony jest w wymagane dokumenty i sprzęt awaryjny oraz czy takie dokumenty i sprzęt odpowiadają przepisom;

- wprowadzania procedur kontrolnych służących sprawdzeniu przestrzegania wymagań dotyczących pakowania, napełniania, załadunku i rozładunku;

- wprowadzenia planu ochrony, o którym mowa w 1.10.3.2.

W konsekwencji, przy tak ujętym katalogu obowiązków doradcy, Skarżący, winien je wypełniać w sposób rzeczywisty i ciągły, sprawując bieżący nadzór zachowaniem w przedsiębiorstwie, wymagań dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych. Nie można przy tym uznawać, że z odpowiedzialności wynikającej z przepisów u.p.t.n., mogłoby zwolnić Skarżącego, powoływanie się na działania osób zarządzających przedsiębiorstwem, biorącym udział w przewozie towarów niebezpiecznych. Sam fakt, że efektywne wykonywanie przez doradcę swych czynności, zakreślonych w przepisach ADR, wymaga właściwej współpracy z przedsiębiorstwem, w którym jest on zatrudniony, nie stanowi uzasadnionej podstawy dla wywiedzenia sprzeczności przepisu art. 45 u.p.t.n. z przywołanymi w skardze unormowaniami konstytucyjnymi. Przyjęcie bowiem takiego poglądu oznaczałoby, że doradca mógłby się na tego rodzaju okoliczności powoływać właściwie w każdej sytuacji naruszenia statuowanych w u.p.t.n. wymagań.

Ponadto, na gruncie niniejszej sprawy, z wyjaśnień P. jasno wynikało, że Skarżący nie przygotował raportu powypadkowego po zdarzeniu w dniu 7 sierpnia 2017 roku, jak też nie zamieścił informacji o nim w raporcie rocznym, bynajmniej nie z powodu braku wiedzy o nim, lub niezbędnych dokumentów, lecz z uwagi na niezasadne uznanie, że jego skala i charakter tego nie wymagały.

Jednocześnie z uwagi na wyraźne obciążenie tymi obowiązkami Skarżącego, jako doradcy świadczącego swoje usługi dla P., dla jego odpowiedzialności z tytułu ich niewypełnienia, irrelewantnymi były działania samego przewoźnika – B. z Węgier, jako odrębnego podmiotu w łańcuchu przewozu towaru niebezpiecznego O[...] [...].

Z tych względów Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.