Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 438/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Z. Zgierski, Sędziowie Sędzia NSA G. Szkudlarek (spr.), Asesor WSA R. Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie pozbawienia Z. G. uprawnień kombatanckich.

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Z. G. nabył uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Ł. z dnia [...] z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 6 października 1949 r. do 10 maja 1950 r. w związku z pełnieniem przez niego służby wojskowej. Biorąc pod uwagę tę okoliczność, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po przeprowadzeniu postępowania weryfikacyjnego, decyzją z dnia [...], powołując się na przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił Z. G. uprawnień kombatanckich. Stwierdził bowiem, iż nabył on uprawnienia wyłącznie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. G. podniósł, iż do służby wojskowej został powołany przez komisję wojskową. Wykonując rozkazy wojskowe służył Ojczyźnie i ludziom, a nie władzy ludowej. Dodatkowo podniósł, iż należą mu się uprawnienia kombatanckie, ponieważ w 1941 r. wraz z rodzicami został wywieziony do Niemiec, gdzie przymusowo pracował w gospodarstwie rolnym aż do zakończenia wojny.

Utrzymując w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie (decyzja z dnia [...], Nr [...]) organ powtórzył argumenty przytoczone w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Dodał jedynie, iż pobyt na pracach przymusowych nie stanowi podstawy przyznania uprawnień kombatanckich.

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt: II SA/Łd 997/00 uchylił decyzję datowaną na dzień [...], gdyż wydana została w naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mającym wpływ na wynik sprawy.

Po ponownym prowadzeniu postępowania weryfikacyjnego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych mocą decyzji z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] W uzasadnieniu organ podał, iż Z. G. podnosił, że w czasie okupacji przebywał w obozie przejściowym w Ł. przy ul. A Organ ustosunkowując się do tego zarzutu wywodził, iż zgodnie z art. 4 ust. l pkt l lit. "c" ustawy o kombatantach, uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Obóz w Ł. przy ul. A nie został wyliczony w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154), który wymienia inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. l pkt l lit. "c" ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Organ wydający decyzję nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń czy przedmiotowy obóz spełnia charakter obozów wymienionych w art. 4, jest związany brzmieniem przepisów rozporządzenia co do charakteru obozów. Organ zwrócił również uwagę na fakt, że podnoszona przez stronę okoliczność pobytu z rodziną na robotach przymusowych w Niemczech nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z kombatancką. Z obiektywnych dowodów, zebranych przez organ (tj. dokumentów w postaci akt Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Ł., zaświadczenia z WKU w Ł. z dnia 23 września 1976 r.) wynika, że Z. G. służył w Ludowym Wojsku Polskim od 6 października 1950 r. do 22 kwietnia 1952 r., w tym w okresie od 20 kwietnia 1949 r. do 10 maja 1950 r. jednostce wojskowej, która prowadziła walki z "bandami". Z zaświadczenia sporządzonego przez Instytut Pamięci Narodowej w Warszawie dnia 31 grudnia 2003 r. wynika, że żołnierze 13 Pułku KBW, w okresie pełnienia służby przez stronę, zwalczali Narodowe Siły Zbrojne, poakowskie podziemie zbrojne oraz bandy rabunkowe. Z wykazu tego również wynika, że 13 Pułk KBW w okresie pełnienia przez zainteresowanego służby wojskowej nie walczył z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii ani z grupami Wehrwolfu.

Wobec tych wszystkich okoliczności Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił, iż w odniesieniu do statusu prawnego strony nie ma zastosowania przesłanka pozytywna przewidziana w treści art. l ust. 2 pkt 6 ustawy pozwalająca na zachowanie uprawnień kombatanckich uczestnikom walk z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu w ramach struktur Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służb państwowych. Fakt, iż zainteresowany brał udział w "utrwalaniu władzy ludowej" i wyłącznie z tego tytułu uzyskał uprawnienia zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, stanowią samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednocześnie organ podał, że w sprawie brak jest dowodów świadczących o tym, aby zainteresowany spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy, warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami może być udział w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. G. wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i uznanie, iż przysługują mu uprawnienia kombatanckie. W motywach skargi wywodził, iż dotychczas przysługiwały mu uprawnienia z tytułu służby w Ludowym Wojsku Polskim, nadto w toku postępowania strona podnosiła, iż przysługują jej uprawnienia również z tytułu represji skierowanych przeciwko niemu w czasie wojny ze strony okupanta niemieckiego. Zdaniem skarżącego przepis art. 25 ust. 1 ustawy o kombatantach stanowi, iż osoby, które nabyły uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów zachowują je. Ustawa, jako osoby, które pozbawia się uprawnień wskazuje na osoby, które wykonywały jednocześnie zadania śledcze i operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji bądź osób działających na rzecz niepodległości RP (art. 21 ustawy). Okolicznością bezsporną jest to, iż skarżący nigdy nie wykonywał żadnych zadań śledczych, gdyż był tylko orkiestrantem. W dalszej części skargi Z. G. wywodził, iż przysługują mu uprawnienia również z racji bycia tzw. "dzieckiem wojny". W 1941 roku został bowiem wywieziony z cała rodziną do Niemiec, ale wcześniej był przetrzymywany w obozie w Ł. przy ul. A 73, co potwierdzają zebrane w trakcie postępowania weryfikacyjnego dowody.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu kontestowanego aktu.

W trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 20 stycznia 2005 r. pełnomocnik skarżącego – adw. J. S. podtrzymał argumenty przedstawione w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania wnioskowanego świadczenia dla skarżącego.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154).

Po myśli art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do pozbawienia uprawnień kombatanckich i aby mógł być zastosowany niezbędne jest wyjaśnienie czy zachodzą przewidziane w nim przesłanki. Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie weryfikacyjne związany jest regułami postępowania dowodowego w administracji. W szczególności, organ stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ jest zobowiązany także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa).

W przedmiotowej sprawie, skład orzekający nie dopatrzył się ani naruszenia prawa materialnego, ani przepisów proceduralnych. Organ po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 24 marca 2003 r. ponownie przeprowadził postępowanie weryfikacyjne. Ustalenia poczynione w trakcie postępowania wykluczyły możliwość zachowania przez Z. G. uprawnień kombatanckich przyznanych na podstawie decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD z dnia [...] Organ orzekający, jak to wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o podanie czy w posiadanych zasobach archiwalnych można ustalić z kim walczył 13 Pułk Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w którym służył skarżący. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, iż 13 Pułk KBW w latach 1949 – 1952 brał udział w walkach z Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Armią Krajową oraz bandami o charakterze rabunkowym. Wszystkie te informacje znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych i treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W trakcie postępowania weryfikacyjnego skarżący wskazywał na okoliczność nabycia uprawnień również z tytułu bycia "dzieckiem wojny", bowiem był on przetrzymywany w obozie w Ł. przy ul. A. Ustosunkowując się do tego argumentu organ wyjaśnił, iż obóz ten nie został wymieniony w treści rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele Polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154). Wobec tego skarżący nie mógł nabyć uprawnień z tego tytułu, bowiem katalog zawarty w treści cytowanego rozporządzenia ma charakter zamknięty, co za tym idzie nie można przyznać uprawnień z powodu pobytu w innym obozie.

Ustosunkowując się do argumentów zawartych w skardze wyjaśnić należy, iż w świetle przedstawionych powyżej wywodów, błędna jest wykładnia art. 25 ustawy o kombatantach. Nie stanowi naruszenia reguł postępowania administracyjnego dokonana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych interpretacja przedstawionych przez skarżącego dokumentów. Z. G. złożył pismo z Archiwum Państwowego w Ł., z którego wynika, iż brak jest jego nazwiska w zachowanych aktach Centrali Przesiedleńczej w P. Oddziału w Ł. z lat 1940 – 1945. Akta obozu zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 73, jako ściśle tajne zostały zniszczone bądź ewakuowane przez wycofujące się okupacyjne władze. Wyjaśnić należy, iż ani Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ani skład orzekający nie kontestuje pobytu skarżącego w obozie przy ul. A. Jednakże brzmienie przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i "c" oraz unormowanie rozporządzenia z dnia 20 września 2001 r. jednoznacznie wskazują, iż nie jest możliwe nabycie uprawnień z tytuł pobytu w innym miejscu niż określone w treści rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa.