Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 856/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 12  ust. 1,4
journal: Dz.U. 2018 poz 1474
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2020 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz P. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 856/19

U Z A S A D N I E N I E

Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...] uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. nr [...] ustalającą odszkodowanie na rzecz A. S. w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia na rzecz Województwa [...] nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] odcinek [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] - [...], gmina W. oraz orzekającą o ustaleniu odszkodowania na rzecz A. S. w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia na rzecz Województwa [...] nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, na rzecz P. R. w wysokości [...] zł z tytułu przejęcia na rzecz Województwa [...] nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, a także zobowiązującą Zarząd Województwa [...] do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna oraz orzekł o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Nieruchomość położona w gminie W., obręb [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, decyzją Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] grudnia 2013 r., została przeznaczona pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] odcinek [...]. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2013 r. orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz A. S., za prawo własności ww. nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], a także zobowiązał Zarząd Województwa [...] do wypłaty odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna.

Zarząd Województwa [...] pismem z [...] kwietnia 2014 r. wystąpił, na podstawie art. 145 kpa, o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z [...] listopada 2013 r. z uwagi na fakt powzięcia informacji, że działka nr [...], z której następnie wydzielono przejętą działkę nr [...], została sprzedana przez właścicielkę przed uostatecznieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.

Wojewoda [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. wznowił postępowanie podnosząc, że zbycie nieruchomości przed uostatecznieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a przed wydaniem decyzji odszkodowawczej, stanowi nowe okoliczności faktyczne, a tym samym zachodzi konieczność wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. uchylił ostateczną decyzję z [...] listopada 2013 r. ustalającą odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz A. S. (pkt 1) oraz orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz A. S. za prawo własności działki nr [...] (pkt 2), o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz P. R. za prawo własności działki nr [...] (pkt 3) oraz zobowiązał Zarząd Województwa [...] do wypłaty odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] lipca 2017 r. uchylił decyzję z [...] lipca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. uchylił decyzję z [...] listopada 2013 r. ustalającą na rzecz A. S. odszkodowanie z tytułu przejęcia prawa własności ww. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i działka nr [...] w wysokości [...] zł oraz orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz A. S. z tytułu przejęcia działki nr [...] w kwocie [...] zł oraz o ustaleniu odszkodowania na rzecz P. R. z tytułu przejęcia działki nr [...] w kwocie [...] zł, a także o zobowiązaniu do wypłaty odszkodowania Zarządu Województwa [...] w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna.

A.S. oraz Zarząd Województwa [...] wnieśli odwołania od powyższej decyzji.

Minister Inwestycji i Rozwoju rozpoznając sprawę przytoczył przepisy kpa i zasady dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego podkreślając, że przesłanką, dla której Wojewoda [...] wznowił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, postępowanie w przedmiotowej sprawie było powzięcie przez inwestora informacji w dniu [...] marca 2014 r., że aktem notarialnym z [...] listopada 2013 r., Rep. A Nr [...] doszło do zawarcia umowy sprzedaży działki nr [...] pomiędzy A. S. a P. R.

Organ odwoławczy zaznaczył, że Wojewoda [...] wszczynając postępowanie odszkodowawcze ustalił aktualnego właściciela nieruchomości objętej postępowaniem według stanu w dniu wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji, równocześnie w dacie wydania decyzji ustalającej odszkodowanie nie posiadaając informacji o sprzedaży części tej nieruchomości. Okoliczność ta nastąpiła przed wydaniem decyzji odszkodowawczej z [...] listopada 2013 r. Zbycie nieruchomości przed ostatecznością decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a zarazem przed wydaniem decyzji ustalającej odszkodowanie, stanowi nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, istotną dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, a nieznaną organowi, który wydał decyzję.

Zdaniem Ministra Inwestycji i Rozwoju okoliczność, na którą powołał się organ pierwszej instancji wznawiając postępowanie spełnia przesłanki pozwalające na uznanie jej za podstawę wznowienia postępowania. Okoliczność zbycie nieruchomości przed uostatecznieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a przed wydaniem decyzji odszkodowawczej, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

W następstwie powyższego Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r. wydaną w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa orzekł o uchyleniu decyzji z [...] listopada 2013 r. i ustalił odszkodowanie na rzecz A. S. za działkę nr [...] oraz na rzecz P. R. za działkę nr [...].

Organ odwoławczy zaznaczył, że podstawą materialnoprawną wydanej decyzji były przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1474).

Minister przytoczył art. 12 ust. 4 i art. 12 ust. 4f powołanej ustawy i podkreślił, że przejście na podmioty publiczne z mocy prawa własności nieruchomości lub ich części, które zostały wymienione w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, następuje z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu stała się ostateczna. Odszkodowanie może skutecznie otrzymać tylko ten, komu przysługiwało określone prawo do nieruchomości w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Zasadnicze znaczenie ma zatem kwestia określenia stanu prawnego nieruchomości na dzień uostatecznienia się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Organ, który obowiązany jest ustalić wysokość odszkodowania, zgodnie z art. 12 ust. 4f powołanej ustawy powinien przyznać je "dotychczasowym właścicielom nieruchomości", a więc podmiotom, którym przysługiwało prawo własności w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że w niniejszym postępowaniu nieruchomość przeszła na własność Województwa [...] z dniem [...] grudnia 2013 r., natomiast umowa sprzedaży pomiędzy A. S., a P. R. została zawarta [...] listopada 2013 r. Sprzedaży działki nr [...] dokonano zatem przed uostatecznieniem się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Tym samym z dniem uostatecznienia się tej decyzji prawo własności ww. nieruchomości, należne P. R. do działki nr [...], wydzielonej z działki [...], wygasło i należało za nie ustalić odszkodowanie.

Organ odwoławczy podniósł ponadto, że z dołączonej do odwołania dokumentacji wynika, iż przed zawarciem umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2013 r., doszło do porozumienia zbywcy oraz nabywcy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] odnośnie kwestii odszkodowania za wydzieloną z niej w następstwie uostatecznienia się decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej działkę nr [...]. W oświadczeniu z [...] listopada 2013 r. A.S. poinformowała, że z chwilą uzyskania waloru ostateczności decyzji z [...] kwietnia 2013 r. nastąpi podział działki nr [...] będącej przedmiotem umowy sprzedaży na działki nr [...] i [...], z czego działka nr [...] stanie się własnością Województwa [...]. W rezultacie powierzchnia działki nabywcy, oznaczona po podziale jako działka nr [...], zmniejszy się i wynosić będzie [...] m². Z kolei nabywca nieruchomości – P. R. oświadczyła, że zapoznała się z powyższą informacją oraz że nie będzie z tego tytułu podnosić żadnych roszczeń. W sprawie doszło zatem do zgodnego porozumienia stron co do tego komu należy przyznać odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...].

Tym samym zdaniem Ministra Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2013 r. prawidło ustalił odszkodowanie na rzecz A. S. z tytułu przejęcia na rzecz Województwa [...] nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...]. W sprawie zaistniały więc przesłanki do uchylenia w całości decyzji z [...] stycznia 2018 r. i orzeczenia o odmowie uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła P. R. zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa, które miało wpływ na treść decyzji, a mianowicie art. 12 ust. 4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, poprzez pominięcie konieczności realizacji i respektowania obowiązku ustalenia i wypłacenia osobie uprawnionej, tj. P. R. odszkodowania w kwocie [...] zł z tytułu przejęcia na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, pomimo, że zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody w postaci dokumentów jednoznacznie wskazują, że P. R. należne jest wskazane wyżej odszkodowanie, gdyż spełnione zostały wszelkie wymogi formalno-prawne, grunt został przejęty na własność Skarbu Państwa (Województwa [...]), ustalone i przyznane odszkodowanie nie zostało wypłacone do chwili obecnej.

2. błędne i nieprawidłowe ustalenie, że z pisma sporządzonego przez A. S. z [...] listopada 2013 r. wynika, że P. R. jako przyszła nabywczyni nieruchomości - działki nr [...], z której po podziale na dwie działki o nr [...] i [...], działka wydzielona nr [...] zostanie przejęta na własność Województwa [...], przyjmując tę informację, wyraża jednocześnie oświadczenie skutkujące zgodnym porozumieniem co do tego, komu należy przyznać odszkodowanie za przejmowaną w przyszłości część nieruchomości, pomimo, że takiego oświadczenia skarżąca nie składała, a stwierdzenie o "przyjęciu informacji do wiadomości i niepodnoszeniu żadnych roszczeń", nie może stanowić o zrzeczeniu się należnego od organu odszkodowania, tym bardziej, że dotyczyłoby to odszkodowania przyszłego, wynikającego z ustawy i ustalonego oraz wypłacanego przez organ państwa, a nie A. S.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przytoczyła argumenty na potwierdzenie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest, zdaniem Sądu, uzasadniona.

Zaskarżoną decyzją Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił decyzję Wojewody [...] podjętą w wyniku wznowienia postępowania, którą to decyzją Wojewoda uchylił własną decyzję z dnia [...] listopada 2013r. przyznającą A. S. odszkodowanie za opisane w tej decyzji działki nr [...] oraz [...] w łącznej kwocie [...] zł , i ustalił odszkodowanie za działkę nr [...] , w kwocie [...] zł A. S. , natomiast za działkę nr [...] w kwocie [...] zł P. R. oraz ustalił datę wypłaty tych odszkodowań.

Minister podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji, z których wynika, że w dacie uostatecznienia się decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. o przeznaczeniu opisanych wyżej nieruchomości pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] , na odcinku [...], tj w dniu [...] grudnia 2013r.działka nr [...] stanowiła własność A. S. , natomiast działka nr [...] – na podstawie umowy kupna sprzedaży z dnia [...] listopada 2013r. stanowiła własność jej nabywczyni tj. P. R.

Organ II instancji ocenił jednakże, że kwestia odszkodowania za wskazaną nieruchomość nr [...] była przedmiotem porozumienia pomiędzy kontrahentkami wspomnianej umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2013r. Przedmiotem umowy była bowiem działka nr [...] , co do której jej zbywczyni A.S. złożyła w dniu [...] listopada 2013r. oświadczenie , że z chwilą uostatecznienia się decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. nastąpi podział będącej przedmiotem transakcji działki nr [...] na działki nr [...] oraz [...] oraz przejście działki nr [...] na własność Województwa [...], a nabywczyni nieruchomości P. R. oświadczyła , że zapoznała się z powyższą informacją oraz, że nie będzie z tego tytułu podnosiła żadnych roszczeń. Zdaniem Ministra oznacza to, że pomiędzy A. S. a P. R. doszło do porozumienia z którego wynika, że beneficjentką odszkodowania za działkę nr [...] będzie A.S..

Stanowisko to, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie niniejszej , nie zasługuje na aprobatę.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art.12 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych , decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która w tej sprawie zapadła w dniu [...] kwietnia 2013r. , zatwierdziła projekt podziału spornych nieruchomości , natomiast nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren stały się własnością Skarbu Państwa w dniu , w którym powyższa decyzja stała się ostateczna tj. [...] grudnia 2013r. ( art.12 ust.4). Stosownie do zapisu ust.4f , odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.

Poza sporem jest, że w dacie uostatecznienia się decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. działka nr [...], wydzielona z działki [...] stanowiła własność P. R., która działkę nr [...] zakupiła od A. S. aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2013r. rep. [...].

Wbrew stanowisku Ministra ani w/w akt notarialny , którego kopia dołączona została do akt administracyjnych sprawy, ani także cytowane przez organ pismo z dnia [...] listopada 2013r. skierowane przez A. S. do P. R. oraz podpisane przez obie z nich, nie zawiera treści wskazanej przez organ. Z żadnego z powyższych dokumentów nie wynika bowiem, że P. R. zrzekła się należnego jej odszkodowania za odjęcie prawa własności omawianej nieruchomości na rzecz swojej kontrahentki, jak również nie wynika aby za przedmiot nabycia umową notarialną z dnia [...] listopada 2013r. zapłaciła kwotę pomniejszoną o wartość wywłaszczonej części przedmiotu nabycia.

Zdaniem Sądu informacja skierowana przez A. S. do P. R. w piśmie z dnia [...] listopada 2013r. o tym , że z chwilą uostatecznienia się decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. nieruchomość będąca przedmiotem umowy kupna – sprzedaży, pomniejszy się z obszaru [...] m2 do obszaru [...] m2 - opisuje stan faktyczny i prawny , istniejące w dniu sporządzenia pisma , a podpis P. R. z adnotacją, że przyjmuje powyższe do wiadomości i nie będzie z tego tytułu podnosiła żadnych roszczeń oznacza, że po dokonanym zakupie żadne roszczenia nie będą przez nią kierowane do sprzedającej. W ocenie Sądu , ewentualny spór co do powyższego pomiędzy sprzedającą a kupującą , może być przedmiotem oceny jedynie w ramach postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.

Dla organów administracji decydująca jest natomiast okoliczność, komu przysługiwało prawo własności wywłaszczonych działek gruntu , w dniu przejścia tego prawa na rzecz Skarbu Państwa.

Wobec powyższego uznać należy, że zarzuty skargi są trafne i zasługują na uwzględnienie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione stanowisko sądu oraz odniesie się do odwołania Wojewódzkiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w P. z dnia [...] lutego 2018r.

Mając to na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.