Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1344/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 176
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 18, art. 26 par. 5 pkt 1, par. 1 pkt 1 i 2, art. 54 par. 1 w zw. z art. 1a pkt 2 i art. 80 par. 3, art. 40 par. 2, art. 67 , art. 32
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 40 par. 2, art. 32, art. 32-49
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Antoni Hanusz, WSA del. Sławomir Presnarowicz, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3922/06 w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 15 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od A. B. na rzecz Ministra Finansów kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2007 r, sygn. akt III SA/Wa 3922/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Finansów z dnia 15 września 2006 r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 stycznia 2006 r, nr [...] wydane w sprawie ze skargi A. B. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne.

2. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. w dniu 15 listopada 2005 r. przesłał do Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dwa tytuły wykonawcze wystawione na podatniczkę w celu wszczęcia egzekucji do dnia 19 listopada 2005 r.

W dniu 5 września 2005 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego w G. (organu podatkowego – wierzyciela w tym postępowaniu) pełnomocnictwo udzielone przez stronę doradcy podatkowemu, z którego wynika, że został on upoważniony do występowania przed organami podatkowymi, organami egzekucyjnymi wszystkich instancji, organami kontroli skarbowej, sądami administracyjnymi w zakresie tych spraw. Strona skarżąca dnia 5 grudnia 2005 r. odebrała adresowane do niej osobiście zawiadomienie od organu egzekucyjnego o zajęciu wierzytelności (rachunku bankowego w Banku S. S.A. Oddział w G., Banku P. [...] w G.) wraz z tytułami wykonawczymi.

W skardze na czynności egzekucyjne pełnomocnik strony wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne nie zostało skutecznie wszczęte, gdyż: 1) od decyzji "egzekwowanej" zostało złożone dnia 2 września 2005 r. odwołanie, a postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone w terminie przewidzianym w art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U, Nr 8, poz. 60 ze zm.), więc zastosowanie miał art. 225 Ordynacja podatkowa 2) strona złożyła pełnomocnictwo, więc zastosowanie powinien mieć art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz, 1954 ze zm.) zw. dalej w skrócie: u.p.e.a.; 3) Naczelnicy Urzędów Skarbowych w G. i S. działali w zmowie, wbrew prawu.

Postanowieniem z 18 stycznia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę. W uzasadnieniu podkreślił, że wprawdzie zobowiązana otrzymała tytuły wykonawcze i zawiadomienie o zajęciu rachunków bankowych z dnia 5 grudnia 2005 r., ale banki zawiadomienie o zajęciu otrzymały 21 listopada 2005 r.

Zaskarżonym postanowieniem z 15 września 2006 r. utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że dnia 21 listopada 2005 r. egzekwowane należności były wymagalne i mogły być egzekwowane w drodze egzekucji. Wstrzymanie wykonania decyzji będącej podstawą tytułów wykonawczych z mocy prawa nastąpiło dopiero 22 listopada 2005 r. Bank S. S.A. oraz Bank P. [...] w G. zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego strony z 18 listopada 2005 r. odebrały 21 listopada 2005 r. W dniu 22 listopada 2005 r. doszłoby do wstrzymania wykonania decyzji z mocy prawa, która stanowiła podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych, a dzień 21 listopada 2005 r. był dniem wolnym od pracy).

3. W skardze strona wniosła o uchylenie w.w. postanowienia Ministra Finansów oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, ze względu na: 1) błędną kwalifikację podstawy prawnej zarzutów, 2) wadliwe zastosowanie: art. 139 § 3 w świetle art. 223 § 1 Ordynacji podatkowej; art. 18 u.p.e.a. w odniesieniu do art. 32 i 40 § 2 k.p.a.; art. 28 § 5 pkt 2 u.p.e.a. 3) brak zastosowania art. 120 Ordynacji podatkowej.

Strona stwierdziła, że organy nie wskazały dowodów, z których wynika, w jakiej dacie nastąpiło faktyczne przekazanie odwołania między Naczelnikiem Urzędu Skarbowego a Dyrektorem Izby Skarbowej. Nie zgodziła się również z twierdzeniem organów, że czynność odbioru korespondencji, a w szczególności zawiadomień o zajęciu wraz z tytułami wykonawczymi jest czynnością egzekucyjną, która wymaga osobistego działania zobowiązanego. Podkreśliła, że pełnomocnik od dnia doręczenia pełnomocnictwa organowi powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach, w tym również o zajęciu prawa majątkowego, czy o wystawieniu tytułów egzekucyjnych. Tym samym doręczenie pism zobowiązanemu, który ustanowił pełnomocnika ma jedynie charakter informacyjny. Strona wyraziła przekonanie, że do naruszenia art. 28 § 5 pkt 1 2 u.p.e.a. doszło w związku z niespełnieniem warunku doręczenia tytułów egzekucyjnych oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stronie, a tym samym nieskutecznym wszczęciem egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

4. Rozpoznając skargę Sąd podkreślił, że przepisy art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a. wskazują, jak rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tych unormowań są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

Strona w skardze złożonej w postępowaniu przed organami egzekucyjnymi na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., kwestionowała dwa rodzaje czynności egzekucyjnych: wszczęcie postępowania egzekucyjnego po wstrzymaniu wykonania decyzji podatkowej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych oraz doręczenie zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych wraz z odpisami tytułów wykonawczych bezpośrednio zobowiązanemu zamiast pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie.

Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługiwała skarga na czynności egzekucyjne w zakresie nieskuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy, którymi dysponował Sąd pierwszej instancji i na podstawie, których orzekał wynika, że odwołanie strony od decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, na mocy których dokonano zajęcia rachunków bankowych strony skarżącej, wpłynęło do organu odwoławczego dnia 19 września 2005 r. Tym samym prawidłowe jest stanowisko organów nadzoru obu instancji rozpoznających skargę na czynności egzekucyjne w niniejszej sprawie, że do dnia 21 listopada 2005 r. możliwe było podejmowanie działań przez organy egzekucyjne, gdyż wstrzymanie z mocy prawa decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych nastąpiło dopiero 22 listopada 2005 r. Skoro zatem 21 listopada 2005 r. banki, w których skarżąca posiadała rachunki bankowe odebrały zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, należało uznać, że czynność egzekucyjne dokonane na mocy art. 80 § 1 u.p.e.a., były skuteczne. Zgodnie bowiem z treścią art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

W ocenie Sądu nie jest możliwe ustosunkowanie się do zarzutu strony, czy odwołanie od decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych zostało przekazane organowi odwoławczemu z zachowaniem 14-dniowego terminu przewidzianego w art. 227 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyjaśniono jednocześnie, że okoliczność ta nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie organów nadzoru rozpoznających skargę na czynności egzekucyjne, skoro z akt sprawy wynika, iż przed wstrzymaniem wykonania decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu organy nadzoru obu instancji nie naruszyły również dyspozycji art. 26 § 5 u.p.e.a., przyjmując że do wszczęcie egzekucji może dojść w dwojaki sposób albo przy zastosowaniu pkt 1 tego przepisu albo pkt 2. Skorzystanie przez organ egzekucyjny jedynie z art. 28 § 5 pkt 2 u.p.e.a. nie wpływa na ocenę skuteczności egzekucji.

Sąd stanął natomiast na stanowisku, że organy nadzoru w sposób nieprawidłowy zinterpretowały art. 32 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W ocenie Sądu czynność doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z tytułami wykonawczymi nie jest czynnością, która wymaga osobistego działania strony. Zdaniem Sądu pominięcie pełnomocnika przy doręczeniu stronie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z doręczeniem odpisów tytułów wykonawczych jest równoznaczne z pominięciem strony i niweczy skutki staranności w dążeniu do ochrony praw i interesów strony, która ustanawiając pełnomocnika chroni się przed skutkami nieznajomości prawa.

5. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnika Ministra Finansów. Wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit, a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej w skrócie: p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania art. 32 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 26 § 5 i art.. 80 § 3 u.p.e.a. Naruszenie przepisów postępowania, tj, art. 145 § 1 pkt 1 lit, c/ p.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia w sytuacji braku faktycznego podstaw do uznania skargi oraz stwierdzenie, że doszło do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

W uzasadnieniu wskazano, że złożenie przez stronę przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie pełnomocnictwa w urzędzie skarbowym, który jest urzędem obsługującym naczelnika urzędu skarbowego działającym w sprawie jako organ egzekucyjny, nie jest złożeniem pełnomocnictwa do sprawy. Złożenie takie zdaniem Ministra Finansów nastąpiło w chwili, w której pełnomocnik strony wniósł pismem z dnia 9 grudnia 2005 r. skargę na czynności egzekucyjne oraz powołał się na przesłane wcześniej do urzędu skarbowego pełnomocnictwo, umocowujące go do reprezentowania w toczącym się postępowaniu.

Podkreślono, że dostarczenie do banku zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nie przesądza o chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nawet jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Dopiero po uzyskaniu informacji z banku, że prowadzi on rachunek zobowiązanego, organ posiada wiedzę, co do skuteczności zastosowanej czynności egzekucyjnej oraz może ustalić datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W sprawie organ otrzymał odpowiedź z banków w dniu 25 i 29 listopada 2005 r. Pełnomocnik Ministra Finansów stwierdził zatem, że tytuł wykonawczy, który jest pierwszym pismem w sprawie kierowanym do strony, winien być skierowany do zobowiązanego.

Organ podkreślił, że postępowanie egzekucyjne jako szczególne postępowanie administracyjne, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej, polega na stosowaniu określonych środków przymusu, które są czynnościami skierowanymi do majątku zobowiązanego. Wykonanie czynności przystąpienia do postępowania egzekucyjnego nie może odbywać się bez udziału zobowiązanego. Wobec tego organ stanął na stanowisku, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomień o zajęciu winno zawsze być doręczone stronie, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi.

W sprawie zastosowano egzekucję z rachunku bankowego. W ocenie autora skargi kasacyjnej o realizacji tego środka zobowiązany winien być bezpośrednio poinformowany przez organ, gdyż w wyniku czynności organu egzekucyjnego dochodzi do zajęcia praw zobowiązanego, przysługujących mu w związku z zawarciem umowy rachunku bankowego. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielenia zleceń rozliczeń pieniężnych.

Za powyższym stanowiskiem przemawia również ochrona osób trzecich. To zobowiązany posiada informacje, czy do majątku, do którego skierowano egzekucję, roszczą sobie prawa osoby trzecie. Takich informacji nie musi posiadać pełnomocnik zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie.

6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6.1. Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz 176 p.p.s.a.) za usprawiedliwione i oparte na uzasadnionych podstawach należało uznać podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Trafnie bowiem w skardze kasacyjnej zarzucono, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 40 § 2 k.p.a. W sprawie wbrew temu co przyjął Sąd pierwszej instancji organ egzekucyjny nie miał obowiązku doręczenia odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego pełnomocnikowi zobowiązanego ustanowionemu w postępowaniu przed organem podatkowym (wierzycielem). Do tego rodzaju stwierdzenia nie uprawnia zakres udzielonego pełnomocnictwa przedstawionego temu ostatniemu organowi prowadzącemu postępowanie podatkowe w sprawie określenia kwoty zobowiązania podatkowego. Błędne przekonanie Sądu o istnieniu obowiązku doręczenia pełnomocnikowi ustanowionemu w tym postępowaniu, a nie zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) oraz stwierdzeniu, że postępowanie egzekucyjne wszczęte z pominięciem pełnomocnika zobowiązanego wbrew wymogom wynikającym z przepisu art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. doprowadziło do uwzględnienia skargi i wydania orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.

6.2. W pierwszej kolejności należało jednak wyjaśnić, iż również sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) nie mógł zostać uwzględniony. Formułując zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego wskazano bowiem przepisy, które takiego charakteru nie miały (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 32 k.p.a. oraz art. 18, art. 26 § 5 i art. 80 § 3 u.p.e.a.). Wskazane przepisy regulujące podstawę orzeczenia sądu administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.) oraz postępowanie egzekucyjne w administracji (art. 18, art. 26 § 5, art. 80 § 3 u.p.e.a. oraz art. 32 k.p.a. mający odpowiednie zastosowanie w tym postępowaniu) niewątpliwie należą do przepisów postępowania. Mylne w tym zakresie wskazanie w zaskarżonym wyroku jako podstawy rozstrzygnięcia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., chociaż podstawą jego wydania było stwierdzone naruszenie przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne w administracji (art. 18, art. 26 § 1 pkt 1 i 2, art. 54 § 1 w związku z art. 1a pkt 2 i art. 80 § 3 u.p.e.a. oraz art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a.), nie mogło prowadzić do zmiany charakteru tych przepisów z przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. na przepisy mające charakter materialnoprawny.

Wielokrotnie w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przepisy prawa materialnego regulują stosunki prawne natomiast prawo procesowe zawiera normy instrumentalne służące jedynie do urzeczywistnienia norm prawnych w ścisłym tego słowa znaczeniu (por. W. Siedlecki, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 1987, s. 23; J. Jodłowski, O potrzebie i kierunkach badań integracyjnych w zakresie prawa cywilnego i materialnego procesowego, PIP 1973, nr 2, s. 6; T. Ereciński, J. Głuchowski, M. Jędrzejowska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, część I, Tom 1, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa, 2002, s. 766-770; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 538-548; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, s. 404-415).

Uwagi te pozostają aktualne w takim zakresie w jakim odnosiły się do wskazania w ramach naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w powiązaniu z zarzutem naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji.

6.3. Nie doszło równocześnie do naruszenia w sprawie wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji i to w stopniu, który usprawiedliwiał uwzględnienie z tego powodu skargi przez Sąd pierwszej instancji. Wszczęcie egzekucji administracyjnej rozumianej jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Doręczenia dokonuje organ egzekucyjny lub egzekutor w momencie przystąpienia do czynności egzekucyjnych, o ile odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Wiąże się to z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego (por.: art. 67 § 1 u.p.e.a.).

Stanowiący podstawę wszczęcia egzekucji w administracyjnej tytuł wykonawczy musi spełniać warunki przewidziane w art. 27 pkt 1-11 u.p.e.a. w tym m. in. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenia zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację ( pkt 2 ) oraz niezbędne pouczenia skierowane do zobowiązanego ( pkt 8 – skutki niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu i pkt 9 o prawie do złożenia zarzutów). Na tym etapie postępowania czynności organu egzekucyjnego zmierzające do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej jako postępowania wykonawczego obowiązków o charakterze pieniężnym mogą być kierowane wyłącznie do zobowiązanego.

6.4. Kwestią wymagająca wyjaśnienia na tle rozpoznawanej sprawy jest możliwość korzystania przez zobowiązanego z pełnomocnika ustanowionego w tym postępowaniu. Wobec tego, że kwestia pełnomocnictwa nie została w ogóle uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), to na zasadzie odesłanie w art. 18 tej ustawy w tym zakresie pełne zastosowanie mają przepisy art. 32 i art. 33 § 1 – 4 k.p.a. Z kolei istotne z punktu widzenia powstałego sporu obowiązki w zakresie doręczeń zostały uregulowane w art. 39-49 k.p.a. Zgodnie z tymi regulacjami obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi zobowiązanego dotyczy pełnomocnika ustanowionego w sprawie (art. 40 § 2 k.p.a.). Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone go protokołu, zaś pełnomocnik zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowy poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 2 i 3 k.p.a.). Z powołanych przepisów wynika, że organ egzekucyjny musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie( pełnomocnictwo ma być złożone do akt). Faktu istnienia pełnomocnictwa organ administracji (egzekucyjny) nie może domniemywać. Dopiero od momentu zawiadomienia organ administracyjny (egzekucyjny) jest zobligowany doręczać pisma ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi i zapewnić mu taki udział w postępowaniu jak stronie tego postępowania (w tym przypadku chodzi o odpowiednie uprawnienia zobowiązanego).

6.5. Przedstawione uwagi o charakterze ogólnym prowadzą do wniosku, że dopiero po skutecznym wszczęciu czynności egzekucyjnych zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu. Wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (art. 15 ust. 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a.) poprzedzają dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej. Na tym etapie ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego nie jest możliwe. Nie została bowiem wszczęta egzekucja administracyjna, do której wszczęcia w sposób przewidziany w art. 26 § 5 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. w ogóle nie musi dojść (np. wcześniejsza zapłata należności pieniężnej na skutek doręczenia upomnienia). W takiej sytuacji adresatem odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) jest zobowiązany wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym (art. 27 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 40 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).

6.6. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie można było w ogóle mówić o ustanowieniu pełnomocnika w tym postępowaniu. Podstawę do formułowania wniosku o pominięciu pełnomocnika zobowiązanego (art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) stanowiło odwołanie się do pełnomocnictwa złożonego przez skarżącą w dniu 5 września 2005 r. w organie podatkowym (w postępowaniu egzekucyjnym – wierzyciel).

Szerokie określenie zakresu tego pełnomocnictwa obejmującego możliwe postępowania w zakresie wymiaru podatków, czynności kontroli skarbowej, egzekucji administracyjnej oraz postępowania sądowego nie zmieniało oceny, iż było ono skuteczne wyłącznie dla sprawy, do której akt zostało złożone. W każdym innym postępowaniu zgodnie z regułami w nim obowiązującymi strona powinna wskazać pełnomocnika, jeżeli chce działać za jego pośrednictwem. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu podatkowym (art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) nie rozciąga się na wszystkie kolejne postępowania i czynności, w których strona bierze udział. Pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu w postępowaniu podatkowym uprawniało tego ostatniego do zgłoszenia udziału w postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.).

Wbrew zatem zasadom wynikającym z omawianych przepisów (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. i art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.) Sąd pierwszej instancji uznał za nieprawidłowe doręczenie odpisów tytułów wykonawczych bezpośrednio zobowiązanemu z pominięciem ustanowionego w postępowaniu podatkowym pełnomocnika.

6.7. Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

-----------------------

1