Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2152/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz R. W. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 2152/05

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2005 roku nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. W. od decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. wydanej z upoważnienia Wójta Gminy B. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego - zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Powołaną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 roku organ pierwszej instancji odmówił przyznania R. W. świadczeń rodzinnych na dzieci:

1. C. W. - zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, rozpoczęcia roku szkolnego;

2. M. W. - zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, rozpoczęcia roku szkolnego;

3. M. W. - zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, rozpoczęcia roku szkolnego;

4. K. W. - zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia, rozpoczęcia roku szkolnego.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł . Organ stwierdził, iż na podstawie przedłożonych dokumentów dochód w rodzinie wyniósł [...] zł na osobę i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, wobec powyższego zasiłek rodzinny wraz z dodatkami nie przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoją decyzję z dnia [...] września 2005 roku wskazało, że ogółem w 2004 roku rodzina W. uzyskała dochód wynoszący [...] zł, natomiast przeciętny miesięczny dochód rodziny - o którym mowa wart. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - wyniósł [...] zł . Na dochód ten złożyły się: przychody określone wart. 3 pkt 1 a ustawy oświadczeniach rodzinnych tj. podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku od osób fizycznych w kwocie – [...] zł oraz dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego (art. 3 pkt 1c tiret dwudzieste trzecie ustawy) w kwocie – [...] zł.

Zasady ustalania dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego zostały unormowane w art. 5 ust 8 powołanej ustawy oświadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż: "W przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że miesięczny dochód z 1 hektara przeliczeniowego ustala się w wysokości określonej w przepisach o pomocy społecznej". Obecnie jest to kwota 194 zł (art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593, z późno zm.). Natomiast z zaświadczenia z dnia [...] lipca 2005 r. wydanego z upoważnienia Wójta Gminy B. wynika, iż gospodarstwo rolne, będące w posiadaniu rodziny skarżącej posiada: "fizycznie [...] hektara, przeliczeniowych [...] hektara". Stąd wielkość dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł miesięcznie.

Natomiast z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] lipca 2005 r. wynika, iż mąż skarżącej, Pan G. W. w roku 2004 uzyskał dochód (pomniejszony o podatek należny) w wysokości [...] zł. Z treści zaświadczenia wynika również, iż jest to dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Zgodnie z definicją podaną w art. 3 pkt 1 lit. A powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych jest to dochód, który należy brać pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych.

W tym stanie rzeczy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł i jest większy od kwoty kryterium dochodowego, uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego, określonego wart. 5 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Istnienie podstaw do odmowy przyznania zasiłku rodzinnego stanowi przeszkodę prawną ustalenia prawa do wnioskowanych dodatków do zasiłku rodzinnego, albowiem są to świadczenia zależne od posiadania prawa do zasiłku rodzinnego i mogą być przyznane jedynie łącznie z nim. Inaczej mówiąc, osobie, która nie spełnia ustawowego kryterium uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego nie przysługują również dodatki do tego zasiłku określone w art. 8 pkt 1 - 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] grudnia 2003 roku zawarta została umowa pomiędzy G. W. oraz Przedsiębiorstwem Eksploatacji [...] "[...]" Spółka akcyjna w P..

Stosownie do § 2 umowy G. W. jako właściciel nieruchomości położonej we wsi D. gmina B. dz. ewid. nr [...] wyraził zgodę na wybudowanie na powyższej nieruchomości rurociągu [...] wraz z linią światłowodową i urządzeniami towarzyszącymi o przebiegu zgodnym z projektem technicznym inwestycji, zobowiązał się udostępnić nieruchomość Inwestorowi we wskazanym przez niego terminie na określony czas w celu wykonania prac budowlanych oraz czynności konserwacyjnych i remontowych. Przed rozpoczęciem prac budowlanych G. W. zobowiązał się usunąć z wytyczonej trasy linii przeszkody w postaci np. kopców ziemniaków, stogów słomy (siana), sągów drewna, tuneli foliowych, drzew, krzewów, itp. Zgodnie z umową właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie za usunięcie przeszkód z pasa montażowego, ustalone na podstawie wizji lokalnej i wyceny rzeczoznawcy.

Strony ustaliły, że gdyby właściciel lub członkowie jego rodziny, w jakikolwiek sposób utrudniały realizację budowy lub hamowały dostęp do terenu prowadzenia robót, czy też w inny sposób wpływały na normalny tok prowadzenia robót - to umowa może zostać wypowiedziana przez inwestora z winy właściciela. To samo dotyczy sytuacji, gdyby właściciel, który jest zobowiązany do współdziałania w dobrej wierze z inwestorem w celu usunięcia jakichkolwiek przeszkód lub utrudnień w realizacji budowy (np. blokad) wywoływanych na nieruchomości właściciela przez inne osoby, nie współdziałał ze swojej winy z inwestorem w celu widocznego usunięcia takich przeszkód i utrudnień.

W przypadku opisanym powyżej inwestor zgłosi do właściwego starosty wniosek o wydanie pozwolenia na zajęcie nieruchomości, zgodnie z art. 124 ustawy z dn. 21.08.1997 r. gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 1997 r. Nr 115 póz. 741) wobec wypowiedzenia umowy z winy właściciela.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła R. W..

W skardze zarzucała naruszenie:

art. 2, art. 7, art. 18, art. 30, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP,

art. 5 ust. 2-3, art. l2a-14, art. 17 ust. 1-4 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255, ze zm.),

art. 11 ust. l ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 roku, nr 14, poz. 176, ze zm.),

art. 7, art. 8, art. 77 par. l, art. 80, art. 81, art. 107 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego,

Wnosiła o uchylenie zaskarżonych decyzji i przyznanie świadczeń, których dotyczy odmowa w zaskarżonych decyzjach.

W uzasadnieniu podnosiła, że w rodzinie trzech chłopców: K. urodzony [...] kwietnia 1991 roku, M., urodzony [...] maja 1992 roku, C. urodzony [...] maja 1998 roku cierpi na wrodzoną postępującą chorobę [...], prowadzącą do pełnego inwalidztwa ruchowego (podejrzenie choroby [...], diagnostyka w toku). [...] lipca 2004 roku zmarł czwarty, najstarszy z chłopców, P., urodzony [...] maja 1990 roku, chorujący w ten sam sposób w najbardziej poważnym stopniu. Córka M. urodzona [...] maja 1992 roku, jest jedynym zdrowym dzieckiem.

Poza dochodem z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w miejscowości D., gmina B., o wielkości [...] ha przeliczeniowych, rodzina skarżącej nie posiada innych dochodów.

Skarżąca podnosiła, iż organ popełnił dwa błędy, które wpłynęły na rażące naruszenie prawa przez organ. Pierwszy wynika z nieprawidłowego ustalenia dochodu rodziny skarżącej, drugi - z wadliwej wykładni i zastosowania przepisów mówiących o określeniu "dochodu na osobę w rodzinie" jako przesłance przyznania zasiłku rodzinnego i powiązanych dodatków.

Do obliczenia dochodu rodziny uwzględniono kwotę należną, a nie wypłaconą w wysokości PLN [...] stanowiącą wyrównanie odszkodowania PERN, wypłaconą w rzeczywistości na rzecz G. W. [...] stycznia 2005 roku. Umowa z [...] grudnia 2003 roku nr [...] nie może być potraktowana jako umowa o podobnych charakterze do umów najmu, dzierżawy, leasingu, których przedmiotem są składniki majątkowe związane z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 14 ust. 1e ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, co pozwoliłoby uznać za przychód kwoty należne, które nie zostały zapłacone. Jest bowiem związana z utratą właściwości nieruchomości, a nie z formą czerpania zysku z przedmiotu umowy.

Do obliczenia dochodu osoby w rodzinie wykorzystano dwa podzielniki:

przeciętny miesięczny dochód rodziny z 2004 roku, który określono dzieląc przez 12 łączną kwotę dochodów uzyskanych przez członków rodziny,

miesięczny dochód na osobę w rodzinie, który ustalono dzieląc przeciętny miesięczny dochód rodziny przez liczbę członków rodziny żyjących pod koniec 2004 roku.

W konsekwencji, w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, za rażące naruszenie prawa materialnego należy uznać sytuację ustalenia dochodu na osobę w rodzinie w wyniku uwzględnienia jedynie sześciu osób, skoro do [...] lipca 2004 roku, czyli do śmierci P. W. niepełnosprawnego chłopca, rodzina liczyła 7 osób. W tej sytuacji, prawidłowy sposób obliczenia dochodu na osobę w rodzinie powinien być ustalony przez podzielenie dochodu rodziny przez iloczyn: (6 miesięcy razy 7 osób) razy (6 miesięcy razy 6 osób), a więc przez 78.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosiło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądowa sprawowana w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmuje wyłącznie ocenę dotyczącą zgodności z przepisami prawa zaskarżonej decyzji, aktu lub czynności.

Zgodnie zaś z przepisem art. 134 § 1 cytowanej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga była uzasadniona.

Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością.

Przez rozpatrzenie zaś całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu.

Organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiego to robi powodu. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do wadliwej ich oceny. Dlatego też organ administracji obowiązany jest zgodnie z art. 77 § 1 i 80 kpa dokładnie przeanalizować każdy przeprowadzony w sprawie dowód.

Otóż tym elementarnym zasadom postępowania nie czyni zadość zaskarżona decyzja.

Organ administracji publicznej nie odniósł się w swoich rozważaniach do analizy tak istotnego dowodu jakim jest umowa zawarta pomiędzy G. W. a Przedsiębiorstwem Eksploatacji [...] "[...]" Spółka akcyjna w P..

Z treści umowy zawartej pomiędzy G. W. oraz Przedsiębiorstwem Eksploatacji [...] "[...]" Spółką akcyjną w P. wynika, że odszkodowanie wypłacone zostało w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku ( Dz. U. nr 115, poz. 741).

Stosownie do art. 124 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami " Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zezwolenie może być udzielone z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej.

Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań".

Wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości na mocy 124 ustawy z dnia 21.08.1997 roku o gospodarce nieruchomościami może dotyczyć tylko takich inwestycji liniowych, które stanowią realizację celów publicznych. Inwestor przy braku zgody właściciela nieruchomości, przez które miałaby przechodzić inwestycja liniowa, może się ubiegać o wydanie stosownego zezwolenia przez starostę.

Zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym w rozumieniu ustawy jest m.in. budowa i utrzymanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazu, płynów, pary, energii elektrycznej a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia, czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy, czy też docelowy.

W przepisie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami mówi się wprawdzie o "zgodzie właściciela", ale ponieważ w tym postępowaniu mamy do czynienia z dwiema stronami (właścicielem i podmiotem ubiegającym się o dostęp do nieruchomości), to w rzeczy samej chodzi tutaj o umowę cywilnoprawną, o charakterze obligacyjnym ze skutkami w sferze prawa rzeczowego. Aby więc była mowa o "wyrażonej zgodzie" przez właściciela, musi dojść do zawarcia stosownej umowy.

Organ nie rozważył czy umowa zawarta w dniu [...].12.2003 roku pomiędzy G. W. oraz Przedsiębiorstwem Eksploatacji [...] "[...]" Spółką akcyjną w P. stanowi wyrażenie zgody o którym mowa w art. 124. ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Stosownie do art. 21.ust.1.pkt.29 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłaconego stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Należałoby zatem rozważyć czy odszkodowanie wypłacone w oparciu o umowę z dnia [...].12.2003 roku stanowi dochód o który mowa w art. 3.pkt. lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż organ nie wziął pod uwagę ustalając dochód na osobę w rodzinie, że do [...] lipca 2004 roku, czyli do śmierci P. W. niepełnosprawnego chłopca, rodzina liczyła 7 osób należy stwierdzić, że organ w swoich rozważaniach pominął również i tę okoliczność.

Nie ulega wątpliwości, że mają tu zastosowanie przepisy art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona winna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego.

Zatem należy dokonać oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż przez sześć miesięcy w roku 2004 rodzina liczyła 7 osób oraz do treści i podstawy prawnej umowy z dnia [...].12.2003 roku zawartej pomiędzy G. W. oraz Przedsiębiorstwem Eksploatacji [...] "[...]" Spółką akcyjną w P..

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152, art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.