Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 493/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 kwietnia 2022r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 04 marca 2022 r. nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia 14 marca 2022 r., w sprawie odmowy przyznania M. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - K. O..

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że M. D. (dalej również jako: "wnioskodawca" albo "skarżąca") wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad niepełnosprawną matką – K. O.. Zgromadzone w sprawie dokumenty wskazują, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad swoją mamą całodobowo. Odwołująca mieszka u swojej matki, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Opieka nad matką polega na zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, pomocy w zakupach, przyrządzaniu posiłków, pomocy w uiszczaniu opłat, prowadzeniu ewidencji wydatków, opieka higieniczna i utrzymanie higieny osobistej, zmiana bielizny pościelowej, czynności związane z utrzymaniem higieny otoczenia, sprzątanie. Równocześnie, z treści przedłożonych dokumentów wynika, iż ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni przypada na okres od 11 września 2017 r. do 10 grudnia 2017 r. a stosunek pracy ustał w wyniku upływu czasu, na który praca była zawarta (świadectwo pracy z dnia [...] grudnia 2017 r.) Od tego czasu M. D. nie świadczy pracy zawodowej.

Odwołując się do treści art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej również jako: "ustawa" albo "u.ś.r.") Kolegium uznało za prawidłowe stanowisko organu I instancji, przyjmując że skarżąca nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. D., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika podnosząc zarzut naruszenie art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Na wstępie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie wniosku pełnomocnika skarżącej w oparciu o treść art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jak wskazuje analiza akt sprawy oraz wniesionej skargi istota zawisłej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy skarżąca jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, a w szczególności, czy spełniona została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.

Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Cytowany przepis określa przesłanki, których łączne spełnienie warunkuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało pozostawione uznaniu organów orzekających. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany. Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji spełnienia przesłanek pozytywnych z art. 17 ust. 1 ustawy i braku wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w ust. 5 art. 17 ustawy.

Jak wskazuje analiza powyższych przepisów świadczenie pielęgnacyjne jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej (rezygnują z wykonywanego zajęcia zarobkowego, albo powstrzymują się od jego podjęcia), by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy (innej działalności zarobkowej), której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

W tym miejscu Sąd w niniejszym składzie zauważa, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 432/22, szczegółowo odniesiono się, do problematyki opieki na osobą niepełnosprawną oraz przesłanki niepodejmowania zatrudnienia, jako przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podzielając w pełni stanowisko zawarte w uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd przyjął część argumentacji w nim zawartej.

Niewątpliwie treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności i powiązanym z tym potrzebom osoby niepełnosprawnej. Dla ustalenia, czy w konkretnym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 u.ś.r. zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której opieka dotyczy (por. stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19 – orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sprawowanie opieki w odpowiednim zakresie może być okolicznością badaną przy ocenie spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże owa "odpowiedniość" (czy "adekwatność") do potrzeb osoby niepełnosprawnej odnoszona jest zasadniczo do wskazań wynikających z samego orzeczenia o niepełnosprawności.

Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze strony innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby, w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności, może stawić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Sądu, niedopuszczalne byłoby samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Do legalnej definicji pojęcia znacznego stopnia niepełnosprawności, zawartej w art. 3 pkt 21 (lit. a) u.ś.r., a w konsekwencji do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 573, z późn. zm.), który stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób, w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zaliczenie osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1854/19, dostępny jw.). Stałość i ciągłość spracowanej opieki nie może być utożsamiana z koniecznością jej sprawowania nieustannie przez cały dzień i w tym sensie "całodobowo". Zdaniem Sądu nie należy interpretować tego przepisu w ten sposób, że wymagałby on takiej "stałości" (permanentności) wykonywanej opieki, która rozumiana jest wyłącznie jako jej sprawowanie "przez całą dobę", co w konsekwencji wyklucza możliwość wykonywania pracy zarobkowej. Dana osoba, ze względu na swój stan zdrowia, może wymagać stałej (już na zawsze) lub długotrwałej, tj. przez okres powyżej 12 miesięcy, opieki lub pomocy, co wynika z § 29 ust. 2 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r., poz. 857). W świetle § 29 ust. 1 tego rozporządzenia konieczność sprawowania opieki (pkt 2) oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia, lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem; z kolei konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych (pkt 3) oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Wobec tego, "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (poziom sprawności i funkcjonowania organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień" (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3262/15, dostępny jw.).

W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że z łącznie czytanych przepisów art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 u.ś.r. wynikają dwa zasadnicze wnioski. A mianowicie, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Drugą zaś przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja (lub powstrzymanie się) od zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13, dostępny jw.). Wymóg rezygnacji z rzeczywistej, bądź potencjalnej możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został zarazem powiązany z żadnym zakresem – czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym – jak również jest niezależny nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego, czy takie dochody w ogóle są uzyskiwane. Dlatego też by ocenić istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zarobkowania (czy odpowiednio powstrzymywaniem się do zarobkowania), a sprawowaniem osobistej i świadczonej w sposób ciągły (na stałe lub długotrwale) opieki lub pomocy osobie niepełnosprawnej, nie należy odwoływać się do prognoz i założeń co do rzeczywistych możliwości zarobkowania. Te bowiem zwykle są zmienne w czasie i uzależnione chociażby od takich czynników, jak wiek danej osoby i jej "atrakcyjność" na rynku pracy, czy koniunktura gospodarcza. Istotne jest, że w określonym momencie wnioskodawca postanawia zrezygnować z zarobkowania (jeżeli pracę zarobkową wykonuje) lub się od niego powstrzymać (jeżeli w danym momencie pracy nie świadczy, ale jest zdolny i gotowy do jej podjęcia), a czyni to w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w stosunku do której zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym też znaczeniu związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką powinien być bezpośredni, bowiem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą (odpowiadającą wskazaniom zawartym w orzeczeniu lekarskim). Dlatego też w sytuacji, gdy opieka nie nosi takich cech, to związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji z zarobkowania (lub niepodejmowania zatrudnienia) a opieką nie istnieje.

W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Omawiany przepis należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. powoływany w późniejszym orzecznictwie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11, dostępny jw.). Nie chodzi tu jednak o niemożliwość fizyczną (brak czasu w ciągu doby na podjęcie jakichkolwiek innych czynności), lecz przeszkodę organizacyjną, tj. konieczność wykonywania określonych czynności opiekuńczych w określonych porach dnia czy tygodnia, jak również czuwania i pozostawania w pełnej gotowości do wykonywania niezbędnej pomocy w innych godzinach. Takie bowiem uwarunkowania życiowo-organizacyjne stanowią przeszkodę do pozostawania w zatrudnieniu lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Można zarazem stwierdzić, że w obowiązującym stanie prawnym ustawodawca nie dopuszcza możliwości pozostawania opiekuna w jakimkolwiek stosunku zatrudnienia, czy stosunku prawnym dotyczącym innej pracy zarobkowej, gdyż sprawowanie opieki w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 4023/18 i 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1544/19 – dostępne jw.).

Odnosząc powyższe rozważania ogólne do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd podkreśla, że poza sporem pozostawało, iż matka skarżącej ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga stałej opieki lub pomocy w funkcjonowaniu. Jest to osoba trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji (jak na to wskazuje orzeczenie lekarza orzecznika ZUS).

Skarżąca, jako córka osoby niepełnosprawnej, należy do kategorii osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Organ odwoławczy odnotował ten fakt i potwierdził świadczenie przez wnioskodawcę codziennej pomocy matce, a faktycznie niesienie pomocy obojgu niepełnosprawnym rodzicom, z którymi wspólnie zamieszkuje. Niemniej jednak w pierwszej kolejności uznał, że zakres pomocy udzielanej niepełnosprawnemu ojcu nie przekracza zwykłych czynności "dnia codziennego" i nie może być uznany za sprawowanie stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Ponadto stwierdził, że nawet gdyby przyjąć wykonywanie takiej opieki, to brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawcę a sprawowaniem tej opieki nad matką skarżącej.

W przekonaniu Sądu taka ocena stanu faktycznego jest błędna, a wynika z nieprawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., sprzecznej z wyżej przywołanym stanowiskiem prawnym. Nie ma bowiem dostatecznych podstaw do uznania, że ustawa wykonywanie (stałej) opieki nad osobą niepełnosprawną utożsamia tylko z określonym katalogiem czynności opiekuńczych wykonywanych w stosunku do wąskiego grona osób niepełnosprawnych, a mianowicie tylko takich, które są chore obłożnie i całkowicie niezdolne do samoobsługi. W szczególności zaś do zawężania rozumienia takiej opieki jako nieprzerwanego czuwania nad osobą niepełnosprawną, karmienia i pojenia, przenoszenia, wykonywania czynności związanych z utrzymaniem higieny osobistej czy podawaniem leków i innych preparatów (podłączanie kroplówki, wykonywanie zastrzyków).

Przywołany przez organ II instancji wywiad środowiskowy, a także uzasadnienie wniosku o przyznanie świadczenia, wskazują na szeroki zakres czynności, jakie w ramach opieki wnioskodawca wykonuje w stosunku do swojego niepełnosprawnego ojca. Ojciec skarżącego cierpi na konkretne schorzenia fizyczne i dysfunkcje psychiczne, wobec czego niezmiennie wymaga pomocy we wszystkich podstawowych czynnościach, których wykonywanie jest dla niego problemem. Są to nie tylko czynności dotyczące obsługi w zakresie ubierania czy higieny osobistej (podopieczny cierpi na schorzenia układu wydalniczego) oraz wsparcia w procesie leczenia (podawanie leków, zawożenie do lekarzy), ale w zasadzie wszystkie codzienne i wykonywane okresowo czynności w gospodarstwie domowym, a także czynności życiowo-organizacyjne. Wywiad środowiskowy jednoznacznie potwierdza skalę codziennego wsparcia, jakie jest udzielane osobie niepełnosprawnej. Wyczerpuje ono warunki pełnienia stałej opieki nad osobą niepełnosprawną (czuwanie nad taką osobą i udzielanie niezbędnej pomocy w codziennym egzystowaniu).

Co się zaś tyczy powiązania wykonania opieki z rezygnacją lub powstrzymaniem się od zarobkowania Sąd podkreśla, że nie jest dopuszczalne argumentowanie, iż skoro skarżąca nie podjęła od 2017 r. próby uzyskania zatrudnienia czy zarobkowania w inny sposób, a nie istniały po jego stronie wcześniej obiektywne przeszkody do podjęcia pracy zarobkowej, to brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Skoro skarżąca pozostaje w wieku produkcyjnym, jest obiektywnie zdolna do pracy (organ nie wykazał przeciwnego stanu rzeczy), to wciąż może ją podjąć. Zatem może również powstrzymać się od podejmowania zatrudnienia (zrezygnować z poszukiwania zajęcia zarobkowego). W razie spełnienia przesłanek ustawowych odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta jedynie na negatywnej (nawet jeżeli w jakimś stopniu osadzonej w okolicznościach sprawy) ocenie dotychczasowej aktywności (czy też braku aktywności) wnioskodawcy na rynku pracy. Wobec tego, w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że nie zaistniał związek pomiędzy niepodejmowaniem zajęcia zarobkowego a pełnieniem stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zdaniem Sądu, w takich warunkach, ze względu na zastosowaną przez organ błędną wykładnię przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., zawężającą jego zastosowanie tylko do niektórych osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, wymagających stałej lub długotrwałej opieki, nie zostały należycie rozważone i ocenione wszystkie istotne okoliczności sprawy, w tym dotyczące faktycznej sytuacji wnioskodawcy i osoby niepełnosprawnej, jak również uwarunkowania opieki wykonywanej przez skarżącego nad niepełnosprawnym ojcem. W ten sposób doszło do naruszenia art. 6 K.p.a. i art. 7 K.p.a. (zasady praworządności, prawdy obiektywnej, uwzględniania słusznego interesu obywatela) oraz zasad i innych przepisów regulujących obowiązki organu w postępowaniu wyjaśniającym – art. 8 K.p.a. (zasada zaufania) i art. 77 § 1 K.p.a. (uszczegółowienie zasady z art. 7) oraz art. 80 K.p.a. (zasada swobodnej oceny dowodów).

Końcowo Sąd stwierdza, że skarga okazała się zasadna, skoro zakwestionowana decyzje nie odpowiada prawu. Miało bowiem miejsce naruszenie prawa materialnego, jak również istotne naruszenie wyżej przywołanych przepisów postępowania.

Ponownie prowadząc postępowanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni przedstawione powyżej rozważania prawne oraz poniższe wskazania co do dalszego postępowania. W szczególności będzie zobowiązane przyjąć, że skarżąca spełnia przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W konsekwencji, o ile też nie zaistnieje zmiana stanu faktycznego (nie zaistnieją negatywne przesłanki do przyznania świadczenia), Kolegium będzie zobowiązane przyznać skarżącej przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z wnioskiem.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnie po uprawomocnieniu się wyroku na podstawie art. 224 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.