Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 947/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28  ust. 3,  ust. 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2017 r. przy udziale - sprawy ze skargi P. Z. (Z.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej – ZUS lub organ) decyzją z dnia (...) r. nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 – dalej K.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 – zwana dalej u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia (...) r. nr (...) odmawiającą P. Z. (dalej – Zobowiązany lub Skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na:

- Fundusz Ubezpieczeń Społecznych – za okres 09/2012 – 08/2015 w łącznej kwocie 21.564,07 zł, w tym z tytułu: składek – 18.521,07 zł, odsetek liczonych na dzień 29 grudnia 2015 r. – 3.005 zł, koszty upomnienia – 38 zł;

- Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych - za okres 09/2012 – 08/2015 w łącznej kwocie 9.983,40 zł, w tym: składek – 8.521,40 zł, odsetek liczonych na dzień 29 grudnia 2015 r. – 1.424 zł, koszty upomnienia – 38 zł;

- Fundusz Pracy/FGŚP - za okres 12/2012 – 08/2015 w łącznej kwocie 1.750,14 zł, w tym: składek 1.513,94 zł, odsetek liczonych na dzień 29 grudnia 2015 r. – 207 zł, koszty upomnienia – 29,20 zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia (...) r. Zobowiązany zwrócił się o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w sierpniu 2015 r. zdiagnozowano u niego chorobę afektywną dwubiegunową CHAD, na którą cierpi prawdopodobnie od 20 lat. Nawroty choroby powodowały zaciąganie nadmiernych zobowiązań, z którymi nie mógł sobie poradzić i przez to wpadł w depresję. Podjęte w sierpniu 2015 r. leczenie pozwoliło mu na rozpoczęcie porządkowania spraw. Ponadto wskazał, iż wykonując działalność był de facto chory, co uniemożliwiało mu pracę zarobkową. Do przedmiotowego wniosku dołączył następujące dokumenty:

– podsumowanie z KPiR za 01-11/2015, z którego wynika, iż wygenerowana została w tym okresie strata w wysokości 19.884,47 zł;

– zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36 za 2014 r., w którym wykazana została strata z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 2.414,12 zł;

– zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36 za 2013 r., w którym wykazana została strata z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 21.469,94 zł;

– zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36 za 2012 r., w którym wykazany został dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 9.482,10 zł.

Następnie pismem z dnia (...) r. ZUS wezwał Zobowiązanego do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie między innymi dokumentów ekonomiczno-finansowych, potwierdzających jego sytuację materialną.

Odpowiadając na wezwanie oraz dokumentując swe położenie finansowe, a także stan zdrowia, Zobowiązany przedłożył następujące dokumenty:

– oświadczenie przedsiębiorcy z dnia (...) r. o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, z którego wynika, że w bieżącym roku podatkowym oraz w dwóch poprzedzających latach podatkowych nie korzystał z pomocy de minimis;

– formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, z którego wynika, iż jest mikroprzedsiębiorcą wykonującym działalność gospodarczą od (...) r.;

– oświadczenie Zobowiązanego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości, z którego wynika, że:

• nie pracuje zarobkowo,

• nie pobiera świadczeń oraz nie uzyskuje dochodu z innych źródeł, nie korzysta z pomocy opieki społecznej,

• nie korzysta z innych form pomocy,

• z żoną posiada rozdzielność majątkową,

• na utrzymaniu posiada dwie córki i syna,

• ponosi wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 350 zł oraz na leczenie w kwocie 100 zł,

• posiada zobowiązania z tytułu podatków za lata 2013-2015 w kwocie 6.000 zł, które nie są spłacane,

• posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów oraz w bankach w łącznej kwocie 278.000 zł, które są spłacane w miesięcznych ratach w łącznej kwocie 1.580 zł,

• posiada zobowiązania wobec osób fizycznych w kwocie 230.000 zł, które nie są spłacane,

• jest współwłaścicielem nieruchomości - domu o pow. 270 m2, położonego w Tychach-Wilkowyje,

– kserokopię Aktu Notarialnego z dnia (...) r. - Umowa Majątkowa Małżeńska, z której wynika, iż z dniem (...) r. ustanowiono rozdzielność majątkową pomiędzy Zobowiązanym i jego żoną.

W toku postępowania organ ustalił dodatkowo, iż w stosunku do Skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a ponadto iż w dniu 19 sierpnia 2015 r. Skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Korzystając z danego prawa, Zobowiązany w dniu (...) r. w złożonym oświadczeniu wyjaśnił, że utrzymuje się ze środków uzyskiwanych od swojej matki w wysokości 500-1.500 zł miesięcznie.

Następnie decyzją z dnia (...) r. odmówiono Zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek (doręczona w dniu (...) r.). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia ZUS stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułu składek, które określone zostały w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – zwane dalej rozporządzeniem).

W dniu (...) r. do ZUS-u wpłynął wniosek pełnomocnika Skarżącego z dnia (...) r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jego mocodawca cierpi na chorobę afektywną dwubiegunową CHAD, która przez wiele lat nie była prawidłowo zdiagnozowana i leczona. W konsekwencji z powodu braku możliwości świadomej oceny sytuacji życiowej popadł w kłopoty finansowe. Rozpoznanie choroby nastąpiło dopiero w sierpniu 2015 r. Wsparcie Państwa poprzez umorzenie zaległości z tytułu składek pozwoli naprawić obecną złą sytuację życiową Zobowiązanego. Do wniosku dołączono:

– wypowiedzenie umowy leasingu nr 156106 z dnia 02 października 2015 r., z którego wynika, że Zobowiązany został wezwany do zapłaty kwoty w wysokości 26.259,19 zł w terminie do dnia 1 listopada 2015 r.,

– wypowiedzenie umowy kredytu z dnia 25 listopada 2015 r., z którego wynika, że Zobowiązany został wezwany do zapłaty całości zadłużenia w wysokości 11.800,01 zł, w tym zadłużenia przeterminowanego w kwocie 1828,13 zł.

Odpowiadając na wezwanie do udokumentowania nowych okoliczności zaistniałych w sprawie (pismo organu z dnia (...) r.), pełnomocnik Skarżącego w piśmie z dnia (...) r. podniósł, że jego mocodawca stara się uniknąć stresujących sytuacji, gdyż zgodnie z opinią lekarza prowadzącego, stres może całkowicie zniwelować osiągnięty już efekt leczenia. Odmowa umorzenia składek z pewnością generuje taki stres. Wyjaśniono również, że Zobowiązany rozważał ogłoszenie upadłości konsumenckiej, jednakże z uwagi na okoliczności sprawy i motywację do podjęcia próby naprawienia sytuacji zaniechał tego. Jednocześnie podjął starania spłaty chociaż części długów, jednakże nie jest to możliwe bez pomocy Państwa. Wskazał, że znajduje się na liście dłużników ZUS.

Wydając zaskarżoną decyzję z dnia (...) r. ZUS zważył, że zgodnie z treścią art. 28 w związku z art. 32 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Z zestawienia tych sytuacji wynika, że ZUS może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Przy czym dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przywołanym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec organu zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla ZUS-u podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 u.s.u.s., ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. Natomiast, w sytuacji braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Organ zauważył, że w przypadku Skarżącego nastąpiło zawieszenie prowadzenia działalności, lecz nie likwidacja, co wskazuje na możliwość ponownego podjęcia działań gospodarczych, a co za tym idzie możliwość uzyskiwania dochodów, z których może być spłacane zadłużenie, wobec Funduszy. Organ ponownie wziął pod uwagę, że wobec Zobowiązanego aktualnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., który nie stwierdził braku majątku podlegającego egzekucji. Zauważył również, iż Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości mogącej stanowić przedmiot zabezpieczenia. Wobec powyższego nie można zakwalifikować zaległości jako całkowicie nieściągalnych. Podniósł, że to do organu egzekucyjnego należy ocena czy brak jest możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z uwagi na powyższe, organ uznał, że brak jest prawnej możliwości umorzenia wnioskowanych należności w oparciu o kryterium zdefiniowane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Ponadto organ podniósł, że Skarżący nadal nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że istnieje możliwość umorzenia należności zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. gdyż:

– nie udowodnił, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zajmując się tym zagadnieniem ZUS wziął pod uwagę, iż nie są spłacane zobowiązania kredytowe oraz leasingowe, a także, iż prowadzona działalność gospodarcza została zawieszona z dniem (...) r. i aktualnie jedynym źródłem dochodu są środki przekazywane przez matkę w kwocie 500 zł - 1.500 zł miesięcznie. Nie korzysta z pomocy społecznej. Organ uwzględnił również koszty utrzymania z tytułu miesięcznych opłat w kwocie 350 zł oraz wydatków na zakup lekarstw w kwocie 100 zł. Zaznaczono, że Skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości, która może stanowić przedmiot zabezpieczenia zadłużenia. Wszystkie te fakty potwierdzają, że sytuacji Skarżącego nie można uznać za zagrażającą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Spłata zadłużenia również nie powinna wpłynąć na znaczne pogorszenie tej sytuacji. Spłata taka nie musi bowiem nastąpić jednorazowo, ale może być rozłożona na raty, dostosowane do możliwości płatniczych Zobowiązanego.

– organ wziął pod uwagę zaświadczenie lekarskie z dnia (...) r., z którego wynika, iż od lipca 2015.r. Skarżący korzysta regularnie z porad lekarskich specjalistycznego ośrodka opieki psychiatrycznej i psychologicznej, jednak podkreślono, że przedłożona dokumentacja nie potwierdza, iż aktualny stan zdrowia Zobowiązanego utrudnia lub w znaczny sposób ogranicza wykonywanie pracy zarobkowej lub uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej,

– nie udowodnił strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia (żadna z tych okoliczności nie została wskazana we wniosku).

W podsumowaniu organ stwierdził, że skutki finansowe działalności Zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusze, a w konsekwencji na ogół obywateli, gdyż działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. A tym samym nie można akceptować takiej sytuacji, że płatnik składek opłaca je w tych okresach, gdy osiąga odpowiednie w swej ocenie dochody. Nie można nadto z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu. Ewentualne umorzenie w tym wypadku stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a u.s.u.s.

W skardze pełnomocnik Zobowiązanego rozstrzygnięciu organu zarzucił niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, dokonanie oceny wniosku o umorzenie bez wszechstronnej i całościowej analizy jego treści, a także niezastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 - dalej P.p.s.a.). W myśl art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS-u z dnia (...) r., którą utrzymano w mocy decyzję własną o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Organ stanął na stanowisku, że Skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określonych w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., jak również tych, o których mowa w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia. Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek, która pozwalałaby na zastosowanie uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia składek. Podkreślenia bowiem wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

Pełnomocnik Skarżącego nie kwestionuje zakresu przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a jedynie same wnioski wyciągnięte na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. W złożonej skardze skoncentrował się na dowiedzeniu, że zachodzi przesłanka umorzenia składek z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Analizując sytuację Skarżącego, bezspornym jest, że nie zachodzą wobec niego przesłanki umorzenia składek wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w punktach: 1, 2, 4, 4b. Odnosząc się do przesłanki zawartej w pkt 3 wspomnianego przepisu stwierdzić należy, że samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. W tych przypadkach bowiem, zasadniczo konieczne jest stwierdzenie przez organ rozpoznający wniosek o umorzenie należności, że brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności. W niniejszym przypadku Skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności, a jedynie ją zawiesił. Zawieszenie działalności gospodarczej, które nie ma definitywnego charakteru, nie może być jednak traktowane na równi z przesłanką, o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 2005/11, LEX nr 1298463). Już tylko z tego względu organ zasadnie przyjął, iż nie zaistniała owa przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

Znając wysokość zaległości Skarżącego z tytułu składek (na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy), które wynoszą 28.556,41 zł (bez odsetek, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych), można jednoznacznie stwierdzić, że przekraczają one kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nadmienić należy, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1526) koszty upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynoszą 11,60 zł. Tym samym nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.

Sąd podziela również stanowisko, iż nie występuje w sprawie okoliczność świadcząca o całkowitej nieściągalności opisana w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Jak wynika z akt sprawy, prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z tytułu należnych składek nie doprowadziło do ściągnięcia jakiejkolwiek kwoty. Brak efektu w egzekwowaniu należnych składek nie przesądza jeszcze o całkowitej ich nieściągalności. Dopiero w sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji i wydanie z uwagi na tą okoliczność postanowienia przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego świadczy, iż zachodzi całkowita nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 1179/13, LEX nr 1457065).

Wierzyciel, czyli ZUS, uznał że postępowanie egzekucyjne jest w toku i przedwczesne byłoby stwierdzanie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Sąd podziela pogląd, że organ w trakcie postępowania dotyczącego umorzenia zaległości, może samodzielnie ocenić przesłankę z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 224/12, LEX nr 1697448). Mając na uwadze to, że koszty na chwilę rozstrzygania sprawy wynosiły 309,70 zł, a wiadomym jest, iż Skarżący jest współwłaścicielem domu mieszkalnego, zasadnym jest przyjęcie stanowiska o nie występowaniu okoliczności wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Zobowiązany jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, wobec czego znajduje zastosowanie również art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przed przystąpieniem do rozpatrzenia zasadności stanowiska organu o braku występowania przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia podnieść należy, iż to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1501/13), co wprost wynika z przywołanego przepisu. Organ przed wydaniem każdej decyzji wzywały Skarżącego do przedstawienia dowodów na poparcie żądania umorzenia postępowania. Nie ulega wątpliwości, że u Skarżącego zdiagnozowano chorobę afektywną dwubiegunową (CHAD), na którą najprawdopodobniej choruje od kilku lat. Jego zdaniem, jest ona przyczyną powstałych trudności finansowych, gdyż uniemożliwiała ona mu pracę zarobkową. Jest to główny argument przywoływany w pismach procesowych, który ma uzasadniać umorzenie składek. Na potwierdzenie tej okoliczności przedstawiono dokumentację lekarską. Nie wynika jednak z niej, aby wystąpienie choroby wykluczało wykonywanie pracy zarobkowej przez Skarżącego. W zaświadczeniu lekarskim z dnia (...) r. lekarz psychiatra w formie przypuszczenia wskazał, że choroba Skarżącego mogła mieć znaczący wpływ na jego wcześniejsze funkcjonowanie społeczne i zawodowe. Jest to, w ocenie Sądu, nie wystarczające dla przyjęcia, że stan zdrowia uniemożliwia Zobowiązanemu opłacanie składek.

Sytuacja majątkowa Skarżącego wskazuje, że w latach 2012-2015 jedynie w roku 2012 uzyskał dochód, w pozostałych latach odnotował straty. Nie wykonuje pracy zarobkowej (działalność gospodarcza jest zawieszona) oraz nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, jak również nie korzysta z jakiejkolwiek pomocy społecznej. Posiada na utrzymaniu dwie córki oraz syna. Jego wydatki miesięczne związane z utrzymaniem zostały oszacowane przez skarżącego na kwotę 350 zł oraz dodatkowo wydatkuje 100 zł na leczenie. Na jego zobowiązania składają się kredyty w łącznej kwocie 278.000 zł spłacane w miesięcznych ratach w łącznej wysokości 1.580 zł. Ponadto jego zobowiązania wobec osób fizycznych wynoszą 230.000 zł, które nie są spłacane. Skarżący również nie dokonał uregulowania podatków za lata 2013-2015 w kwocie 6.000 zł. Na mocy umowy majątkowej małżeńskiej ustanowiono rozdzielność majątkową. Jedynym majątkiem Zobowiązanego jest dom o powierzchni 270 m2, którego w połowie jest współwłaścicielem. Ponadto otrzymuje od swej matki miesięcznie kwotę w wysokości 500-1500 zł. Do odwołania dołączono również dokumenty informujące o wypowiedzeniu Skarżącemu umowy leasingu oraz umowy kredytu.

Analiza ustalonych w toku postępowania faktów prowadzi do wniosku, że Skarżący nie podejmuje jakichkolwiek starań, które mogłyby przynieść mu dochód.

Z pewnością przeszkodą w podjęciu owych starań nie może być wykryta u niego choroba, gdyż przedłożona dokumentacja lekarska nie wskazuje na niemożność wykonywania przez Zobowiązanego pracy zawodowej. Podnieść jeszcze raz należy, że to po stronie Skarżącego leży ciężar wykazania występowania okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie składek. Wprawdzie organy wprost tego nie wyartykułowały, ale Skarżący wskazując swoje zobowiązania nie wykazał, aby nie były one spłacane (poza zobowiązaniami wynikającymi z przedstawionych pism wypowiadających umowę leasingu i umowę kredytu). Dlatego też nie można poczytywać za spełniające przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych osób, które nie dysponują środkami na wykonanie zobowiązań publicznoprawnych jedynie z uwagi na preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się daleko idącymi konsekwencjami dla Zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 522/16, LEX nr 2096898). Zasadnie zatem organ przyjął, że nie występuje przesłanka umorzenia składek, o której mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Skoro nie zaistniała żadna z okoliczności warunkujących umorzenie składek to organ nie był uprawniony do procedowania w zakresie uznania administracyjnego.

Organ zasygnalizował, że dostrzega, iż jednorazowe uregulowanie zaległości może stanowić duże obciążenie dla Zobowiązanego. Dlatego wskazały na art. 29 u.s.u.s., który daje możliwość Zobowiązanemu ubiegania się o rozłożenie należności na raty.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 P.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 ustawy, skargę oddalił.