Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SAB/Gl 106/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 149 par. 1a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.) Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi I.D. na bezczynność Dyrektora Zakładu Gospodarowania Odpadami w D. w przedmiocie udostępniania informacji publicznej 1. stwierdza bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 lutego 2022 r. I. D. (dalej: Skarżąca) złożyła skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Zakładu Gospodarowania Odpadami w D. (dalej: Dyrektor) w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Skarga została wywiedziona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4, art. 50 § 1 i art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej p.p.s.a) oraz art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176; dalej u.d.i.p.).

Z akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 20 września 2021 r Skarżąca wystąpiła do Dyrektora z wnioskiem o udostępnienie :

1. skanów wszystkich umów wraz z aneksami i załącznikami zawartych w 2019 r. przez Miejski Zakład Gospodarowania Odpadami w D. (dalej: Zakład),

2. skanów wszystkich umów wraz z aneksami i załącznikami zawartych w 2020 r. zawartych przez Zakład,

3. skanów wszystkich umów wraz z aneksami i załącznikami zawartych w 2021 r. przez Zakład.

We wniosku Skarżąca wykazała, że żądane informacje są informacjami publicznymi z punktu widzenia przepisów u.d.i.p. Jako formę udostępnienia informacji podała ich przesłanie na adres e-mail [...].

Wniosek został złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres [...], co wynika z wydruku z konta pocztowego Skarżącej.

Na ten wniosek Dyrektor nie udzielił odpowiedzi.

Kolejny wniosek o takiej samej treści został złożony 6 grudnia 2021 r., co wynika z pieczęci daty wpływu. W odpowiedzi 23 grudnia 2021 r. Dyrektor poinformował, że wśród wskazanych przez Skarżącą umów część zawierana jest w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych i w związku z tym podlega ogłoszeniu na stronach Zamawiającego [...] oraz [...]. W związku z tym brak jest podstaw do udzielenia informacji. Co do umów, które nie zostały ogłoszone w sposób wskazany powyżej ich przygotowanie we wskazanym bardzo szerokim zakresie oznacza przetworzenie. W związku z tym, że ich udostępnienie podlega rygorom udzielenia informacji przetworzonej, wezwał Skarżącą do wskazania w terminie 7 dni szczególnie istotnego interesu społecznego przemawiającego za udzieleniem informacji, pod rygorem oddalenia wniosku.

Skarżąca na przedmiotowe wezwanie udzieliła odpowiedzi 23 grudnia 2021 r. stwierdzając, że w przypadku wniosku dotyczącego skanów umów nie można mówić o informacji przetworzonej. Przetworzenie informacji wymaga od organu podjęcia takich czynności, które wiązałyby się także z zaangażowaniem intelektualnym podmiotu zobowiązanego. Trudno mówić o takim zaangażowaniu w przypadku skanowania umów. Wobec powyższego domaga się więc udzielenia odpowiedzi lub wydania decyzji odmownej wraz z uzasadnieniem.

Następnie pismem z 30 grudnia 2021 r. Dyrektor wydłużył termin załatwienia sprawy do dnia 05 lutego 2022 r. uzasadniając to dużą ilością materiału niezbędnego do przygotowania oraz brakiem możliwości oddelegowania pracowników do jego przygotowania, co związane jest z zamknięciem roku obrachunkowego i weryfikacją należności i zobowiązań.

Pomimo tego w kolejnym piśmie z 2 lutego 2022 r. Dyrektor zwrócił się do Skarżącej z pytaniem, czy w związku z zaistniałym sporem przed Sądem Okręgowym w K. z Zakładem pod sygnaturą akt [...] wykorzysta udostępnione dokumenty w tej sprawie. Skarżąca nie ustosunkowała się do wezwania.

Natomiast pismem z 15 lutego 2022 r. wniosła skargę na bezczynność Dyrektora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej domagając się:

1. zobowiązania Dyrektora do rozpatrzenia jej wniosku w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności,

2. stwierdzenia, że bezczynność Dyrektora nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa,

3. zasądzenie od Dyrektora sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł,

4.zasądzenie od organu - Dyrektora na rzecz Skarżącej wszelkich kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazała, że zawarte umowy stanowią informację publiczną i winny być udostępnione. Kara finansowa dla Dyrektora, o którą wnioskuje, jest karą za uporczywe uchylanie się od wydania skanów umów, ponieważ do dnia złożenia skargi nie otrzymała jakiejkolwiek odpowiedzi w zakresie jej wniosku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie w całości. Wyjaśnił, że nie odnalazł w swoich zasobach wniosku Skarżącej z dnia 20 września 2021 roku. Konieczne jest wobec tego zażądanie od Skarżącej urzędowego dowodu doręczenia wniosku za pośrednictwem skrzynki e-puap. Faktycznie dopiero wnioskiem z dnia 6 grudnia 2021 r. Skarżąca zażądała udostępnienia wszystkich zawartych w roku 2019, 2020 i 2021 r. umów przez Zakład.

Dyrektor wyjaśnił także, że Skarżąca jest pracownikiem Zakładu od którego informacji się domaga. Od 18 października 2019 do nadal pełni funkcję z-cy Dyrektora Zakładu. Wcześniej w latach 2006-2019 pełniła funkcję z-cy Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego w D., który nadzorował Zakład.

Obecnie Skarżąca pozostaje w sporze sądowym z Zakładem, wytoczyła powództwo o zadośćuczynienie i odszkodowanie związane z mobbingiem i naruszeniem dóbr osobistych. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. oddalił to powództwo.

W okresie pełnienie funkcji z-cy Dyrektora Zakładu Skarżąca domagała się dostępu do dokumentów będących przedmiotem wniosku. Czyniła to wbrew posiadanym formalnie kompetencjom wynikającym ze statutu nadanego uchwałą Rady Miejskiej w D. oraz regulaminu organizacyjnego nadanego zarządzeniem Prezydenta Miasta D. Czyniła to w oczywisty sposób dla swojego interesu prywatnego, który w żaden sposób nie był związany z interesem publicznym czy stanowiskiem służbowym. W toku postępowania sądowego Skarżąca występując jako powódka podkreślała, iż nie otrzymała dostępu do wszystkich dokumentów, których zażądała w Zakładzie. Podnosiła także przed sądem powszechnym argumentację związaną z brakiem dostępu do informacji. W związku z powyższym pismem z dnia 2 lutego 2022 r. Skarżąca została wezwana do wskazania czy zamierza wykorzystywać dokumenty których udostępnienia żąda w toczącym się postępowaniu sądowym. Na to pismo Skarżąca nie zareagowała.

Dyrektor decyzją z dnia 28 lutego 2022 r. odmówił udostępnienia żądanej informacji wskazując iż:

- część żądanej informacji została już udostępniona na stronach BIP,

- w części żądanie stanowi informacje przetworzoną,

- skarżąca nadużywa prawa do informacji publicznej w swoim prywatnym interesie i działanie takie nie korzysta z ochrony.

W tym stanie rzeczy uznał, iż skarga nie jest zasadna i stanowi dalsze szykany Skarżącej wobec Dyrektora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) jako że jej przedmiotem była bezczynność organu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola - o której mowa powyżej - obejmuje m. in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Jak wynika zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich zaś spraw należy postępowanie prowadzone w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Dodatkowo trzeba podkreślić, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze zaś będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13).

Należy zaznaczyć, że z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, a mających na celu usuniecie przeszkody do wydania decyzji (vide: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2005).

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

Tym samym - z uwagi na argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę - Sąd wskazuje, że zgodnie z utrwalonym i jednolitym poglądem orzecznictwa i doktryny dla dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Podmiot, do którego złożono wniosek, jeśli wniosek ten dotyczy informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej) albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 ww. ustawy. Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji w trybie art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 ustawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SAB/Gl 45/16).

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy należy zaznaczyć - na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 10 stycznia 2007 r. - że o bezczynności organu możemy mówić wyłącznie wtedy, kiedy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Oznacza to, iż w grę wchodzi tak przedmiotowy, jak i podmiotowy zakres ustawy o dostępie do informacji publicznej a organ pozostaje w zwłoce (sygn. akt I OSK 50/06, por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 31/14).

Niezbędnym jest zatem ustalenie, czy Dyrektor, do którego skierowany został wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest zobowiązany do poddania się rygorom u.d.i.p.

Jak wynika z § 1 ust. 2 Statutu Miejskiego Zakładu Gospodarowania Odpadami, stanowiącego załącznik Nr [...] do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w D. z dnia 23 czerwca 2021 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w D. z dnia 22 maja 2013 r. w sprawie likwidacji samorządowego zakładu budżetowego p.n.: "Miejski Zakład Gospodarowania Odpadami" w celu utworzenia jednostki budżetowej p.n.: "Miejski Zakład Gospodarowania Odpadami" (Dz. Urzęd. Woj. Śląskiego z 2021 poz. 4554) Miejski Zakład Gospodarowania Odpadami jest samodzielną jednostką budżetową, nie posiadającą osobowości prawnej, działającą jako wyodrębniona jednostka budżetowa. Zakres jego działania i zadań wyznaczony został w § 2 w/w Statutu i co do istoty związany jest z realizacją zadań publicznych np. z prowadzeniem kompleksowego systemu gospodarowania odpadami w D. (§ 2 pkt 1 Statutu), organizacją odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (§ 2 pkt. 2 Statutu), organizacją odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy (§ 2 pkt. 3 Statutu). Dyrektor – co wynika z § 3 pkt 5 Statutu - zarządza Zakładem, organizację wewnętrzną i reprezentuje go na zewnątrz.

Odpowiada także za prawidłowe prowadzenie Zakładu (por. § 3 pkt 6 Statutu). Powyższe ustalenia pozwalają stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Dyrektor jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej znajdującej się w jego posiadaniu, jako podmiot reprezentujący jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego. Warto tutaj wskazać iż bez względu na to, czy przedsiębiorstwo komunalne wykonuje zadania w formie prawnej zakładu budżetowego jednostki samorządu terytorialnego, czy też w formie spółki kapitałowej, mieści się ono w pojęciu podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej. Jest bowiem podmiotem wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 4 lub pkt 5 u.d.i.p (por. wyrok WSA z 15 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Po 81/15).

Kolejną kwestią wymagającą ustalenia jest stwierdzenie, czy żądana informacja mieści się w ustalonym ustawowo katalogu informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. W ocenie NSA pojęcie informacji publicznej nie może być wykładane tylko na podstawie literalnego brzmienia art. 1 ust. 1 u.d.i.p., w oderwaniu od innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności art. 6 u.d.i.p. Przepis ten wprowadza przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jego podstawową funkcją jest wskazanie najbardziej typowych kategorii informacji publicznych. Stanowi on nie tylko niezbędną konkretyzację postanowień art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i doprecyzowanie zakresu przedmiotowego u.d.i.p., ale także ułatwia wykładnię przepisów u.d.i.p. w kontekście regulacji art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, której jest równocześnie rozwinięciem (M. Jabłoński, Wejście w życie ustawy o dostępie do informacji publicznych, Acta Universitatis Wratislaviensis, "Przegląd Prawa i Administracji" 2002, nr 2396, s. 229-230). Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29). Wobec powyższego uznać należy, że założeniem ustawodawcy było szerokie ujęcie informacji publicznej. Co do zasady wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną. (wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 307/16; wyrok WSA z 27 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 218/17). Także analiza zakresu przedmiotowego informacji publicznej zawarta w art. 6 u.d.i.p. skłania do twierdzenia, zgodnie z którym ustawodawca chciał, aby prawo do informacji publicznej obejmowało jak najszerszy zakres danych podlegających ujawnieniu, albowiem użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "w szczególności" określa, że zbiór danych podlegających ujawnieniu ma charakter niezamknięty (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1600/02 oraz wyrok NSA z 13 października 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 1706/03). Niewątpliwie treść umowy cywilnoprawnej, której jedną ze stron jest organ administracji publicznej, stanowi informację publiczną (por. wyrok WSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 12/15).

Nie jest zatem w niniejszej sprawie sporne to, że żądane przez Skarżącą skany umów cywilnoprawnych zawartych przez Zakład w 2019, 2020 i 2021 r. mieszczą się w ustawowym pojęciu informacji publicznej, ustalonym w art. 1 ust. 1 u.d.i.p.

W związku z ustaleniem, że rozpoznawana sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. wskazać należy, że wedle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną.

Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to - zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei w sytuacji, gdy zaistnieje podstawa do pobrania opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w myśl art. 15 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji powiadamia wnioskodawcę o jej wysokości, w terminie 14 dni do dnia złożenia wniosku, i następnie udostępnia informację zgodnie z wnioskiem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.

Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że wobec złożenia w dniu 20 września 2021 r. w formie elektronicznej wniosku e-mail przez Skarżącą na podany do kontaktu adres e-mail Zakładu, Dyrektor nie podjął w terminie 14 dni żadnych czynności zmierzających do jego realizacji. Nie zasługuje na uznanie wyjaśnienie, że powodem braku działania było nie odnalezienie pisma w swoich zasobach. Fakt wysłania stosownego wniosku potwierdzony został wydrukiem skrzynki e-mail Skarżącej, zatem nie ma wątpliwości co do faktycznego jego wniesienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje już ugruntowany pogląd co do tego, że do obowiązków podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na wskazany przez adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15; postanowienie NSA z 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania, czy też nie odczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres elektroniczny organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15). Podkreślić należy, że w przywoływanym wyżej orzecznictwie NSA przyjmowano, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1924/16). Z orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata.

Dyrektor podjął czynności, do których był zobowiązany po uzyskaniu wniosku z 6 grudnia 2021 r. Po dokonaniu analizy zakresu złożonego wniosku i stwierdzeniu, że jego przedmiotem jest informacja publiczna przetworzona, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. zwrócił się do Skarżącej o wskazanie szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu. Po uzyskaniu stanowiska Skarżącej kwestionującej dokonaną przez Dyrektora ocenę żądanej informacji publicznej jako przetworzonej Dyrektor skorzystał z trybu art. 13 ust. 2 u.d.i.p., informując Skarżącą o przedłużeniu terminu do załatwienia jej wniosku do 5 lutego 2022 r., co stanowiło jasną informację, że jej wniosek podlega rozpoznaniu. Tak wyznaczony termin nie został przez Dyrektora dotrzymany, ponieważ decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej została przez niego wydana dopiero [...] r.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie ma miejsce uchybienie terminowi udostępnienia informacji publicznej, co świadczy o pozostawaniu Dyrektora w bezczynności. Tym niemniej dla dokonania jej oceny niezbędne jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy. Utrwalone jest w orzecznictwie i doktrynie stanowisko co do istoty prawa do informacji publicznej. Ma ono służyć do realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego - tj. jawności działania instytucji publicznych - umożliwiając kontrolę społeczną nad ich funkcjonowaniem (wyrok WSA w Gliwicach z 14 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1543/21). Prawo to nie powinno zatem służyć zaspokajaniu osobistej ciekawości osoby wnoszącej o udostępnienie informacji publicznej lub też załatwieniu jej osobistych interesów (por. wyrok NSA z 21 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 895/13, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadużycie prawa do informacji publicznej będzie polegało też "na próbie wykorzystania jego instytucji dla osiągniecia innego celu niż dbałość o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa" (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej (w:) Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 147 oraz podobnie I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, s. 273) (wyrok NSA z 5.11.2021 r., sygn. akt. III OSK 4123/21)

Skarżąca zajmuje w Zakładzie kierownicze stanowisko – jest z-cą Dyrektora Zakładu. Zarówno przepisy prawa powszechnie obowiązującego, ale także akty wewnętrzne Zakładu, jak i zakres czynności Skarżącej określają, jaki niezbędny jest jej zakres informacji dla prawidłowego dla wykonywania czynności służbowych. Zapewnienie dostępu do informacji w zakresie niezbędnym do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych i osiągnięcie tym samym oczekiwanej sprawności i efektywności nie tylko pracowników, ale i kadry zarządzającej jest obowiązkiem kierownika konkretnej jednostki organizacyjnej. Wynika to w szczególności z realizowanej przez niego kontroli zarządczej, wprowadzonej w rozdziale 6 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 305) "Kontrola zarządcza oraz koordynacja kontroli zarządczej w jednostkach sektora finansów publicznych". W doktrynie zauważalny jest związek pomiędzy normatywnym zdefiniowaniem kontroli zarządczej a miejscem, gdzie to ujęcie formalnie zostało zamieszczone. Chodzi o to, że regulacje ustawy o finansach publicznych "zasięgiem swojego oddziaływania obejmują znaczną część administracji publicznej i ustanawiają podstawowe zasady dysponowania środkami publicznymi. (Ministerstwo Finansów, Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych. Istota, unormowania prawne i otoczenie. Kompendium wiedzy (wersja 1.0), Warszawa 2012, administracja.mswia.gov.pl, s. 40). Jednocześnie nie pozostawiono zupełnej dowolności, swobodzie działania podmiotów zobowiązanych do stosowania kontroli zarządczej. Standardy zawarte w komunikacie nr 23 Ministra Finansów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (Dz.Urz. MF Nr 15, poz. 84) zawierają podstawowe wymagania odnoszące się do kontroli zarządczej w sektorze finansów publicznych. W tym miejscu na szczególną uwagę zasługuje grupa standardów D "Informacja i komunikacja" , która jest niezwykle ważna z punktu widzenia praktyki codziennej działalności struktur konkretnej jednostki organizacyjnej (T. Skica, M. Żmuda, Wybrane aspekty zarządzania wiedzą w jednostkach samorządu terytorialnego, "Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu" 2008/21, s. 127–141). Zwłaszcza Standard D pkt 16 "Bieżąca informacja" zobowiązuje do takiego ukształtowania systemu informacyjnego, aby osobom zarządzającym i pracownikom zapewnić, w odpowiedniej formie i czasie, właściwe oraz rzetelne informacje potrzebne do realizacji zadań. Przystępując do oznaczenia i następnie wprowadzenia reguł wyznaczonych tym standardem kierownik jednostki organizacyjnej uwzględnia jego zakres przedmiotowy. Odnosi się on bowiem wyłącznie do zapewnienia dostępu do informacji niezbędnych w celu prawidłowego wykonywania codziennych służbowych obowiązków (P. Romaniuk, Zarządzanie ryzykiem kontroli zarządczej jako czynnik wspierający prawidłowe funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego, "Samorząd Terytorialny" 2012/7–8, s. 76.). Tak ukształtowany zakres należy "odnosić nie tylko do pracowników, ale także osób zajmujących kierownicze stanowiska, odpowiedzialnych za zarządzanie jednostką. Niezwykle ważnym staje się zapewnienie im dostępu do informacji w odpowiedniej formie i czasie, co ma zapewnić właściwe oraz rzetelne informacje potrzebne do realizacji zadań. Dotyczy to w szczególności informacji wewnętrznych istotnych dla osiągnięcia celów jednostki, zwłaszcza celów priorytetowych oraz informacji zewnętrznych, które mogą mieć znaczenie dla osiągnięcia celów jednostki, w szczególności informacji związane z nowymi przepisami prawa lub innymi regulacjami czy też zmianami politycznymi i ekonomicznymi (Ministerstwo Finansów, Kontrola zarządcza w sektorze finansów publicznych. Istota, unormowania prawne i otoczenie. Kompendium wiedzy (wersja 1.0), Warszawa 2012, administracja.mswia.gov.pl, s. 61.).

Wobec powyższego to Dyrektor realizując kontrolę zarządczą ustala zakres informacji, dostęp do których jest niezbędny podległym mu pracownikom. Ustala także ich formę i czasie, kierując się dbałością o zapewnienie właściwego wykonywania przez nich zadań. Nie można zaakceptować sytuacji, w których to pracownik przyjmuje inicjatywę w kreowaniu zakresu informacji niezbędnych mu do wykonywania obowiązków służbowych. Ta sfera funkcjonowania jednostki organizacyjnej jest zastrzeżona dla jej kierownika, zwłaszcza że "skuteczne kierowanie jednostką organizacyjną nie jest możliwe bez stworzenia określonych procedur, zastosowania uznanych za właściwe instrumentów zarządczych czy też wypracowania mechanizmów dostosowanych do konkretnej jednostki organizacyjnej" (M. Jastrzębska, Kontrola zarządcza czy budżet zadaniowy?, "Finanse Komunalne" 2015/11, s. 39 i podana tam literatura).

Wprawdzie osoba korzystająca z prawa do informacji publicznej nie jest zobowiązana wskazywać celów ani motywów swego działania, to jednak w każdym indywidualnym przypadku istnieje możliwość oceny zachowania wnioskującego o informację publiczną pod kątem tego, czy korzysta on ze swojego uprawnienia zgodnie z jego celem i funkcją (wyrok NSA z 5.11.2021 r., sygn. akt III OSK 4123/21). W rozpatrywanej sprawie domaganie się uzyskania przez pracownika, dostępu do informacji w szerszym zakresie niż jest to potrzebne do wykonywania zadań z wykorzystaniem trybu przewidzianego w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie służy jawności życia publicznego, a wręcz przeczy jego idei.

Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że w dacie orzekania Dyrektor pozostawał w bezczynności w zakresie pełnego rozpoznania wniosku Skarżącej z 20 września 2021 r. i 6 grudnia 2021 r.

Fakt, że po wniesieniu skargi, przed wydaniem niniejszego wyroku organ udzielił żądanej informacji publicznej ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku. Skoro organ przed rozpoznaniem skargi udzielił odpowiedzi na wniosek strony skarżącej, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenia wniosku z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udzielenia odpowiedzi zgodnej z treścią wniosku skarżącego przed wydaniem wyroku, odpadła przesłanka nakazania organowi załatwienia wniosku.

Udostępnienie informacji publicznej przed rozpoznaniem skargi, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu ww. przepisu, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812).

W ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z taką sytuacją W związku z tym, zdaniem sądu, choć zobowiązany podmiot podjął przewidziane prawem czynności dopiero po wniesieniu skargi, to z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu była wynikiem celowego i niezgodnego z prawem działania. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku Skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. W rozpoznawanej sprawie Sąd uwzględnił też fakt, że Dyrektor wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej i tym samym zrealizował wniosek Skarżącej.

Mając to na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa

W uwagi na okoliczność, że bezczynność Dyrektora nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa skargę oddalono w pozostałym zakresie.