Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 828/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2012-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Teza: I. Rozpatrując wniosek w konkretnej sprawie organ administracji publicznej nie może odstąpić od indywidualnego jej zbadania przyjmując jako podstawę rozstrzygnięcia zasadę automatyzmu polegającego na ogólnikowym przekonaniu, że "każda sprawa jest rozpatrywana według tego samego prawa".

II. Nie można czynić skarżącemu zarzutów z korzystania z uprawnienia do odwołania się od decyzji. Jest to procesowe uprawnienie strony i jego realizacja nie może być interpretowana na niekorzyść strony.

TEZY

I. Rozpatrując wniosek w konkretnej sprawie organ administracji publicznej nie może odstąpić od indywidualnego jej zbadania przyjmując jako podstawę rozstrzygnięcia zasadę automatyzmu polegającego na ogólnikowym przekonaniu, że "każda sprawa jest rozpatrywana według tego samego prawa".

II. Nie można czynić skarżącemu zarzutów z korzystania z uprawnienia do odwołania się od decyzji. Jest to procesowe uprawnienie strony i jego realizacja nie może być interpretowana na niekorzyść strony.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 lutego 2012 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Rektora Politechniki B. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na wznowienie studiów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prodziekana do Spraw Nauki Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki B. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. przyznaje adwokatowi T. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego H. J. wykonane na zasadzie prawa pomocy.-


UZASADNIENIE

II SA/Bk 828/11

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z [...].09.2011 r. nr [...] Prorektor do spraw Studenckich i Dydaktyki działając z upoważnienia Rektora Politechniki B. utrzymał w mocy decyzję Prodziekana do spraw Nauki Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki B. z [...].08.2011 r. nr [...] odmawiającą H. J. zgody na wznowienie studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku ochrona środowiska Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska.

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

H. J. decyzją z [...].09.2008 r. został skreślony z listy studentów pierwszego roku studiów kierunku ochrona środowiska na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki B. - z uwagi na niezaliczenie drugiego semestru oraz brak części opłaty za skierowanie na powtórzenie przedmiotu (chemii). Od decyzji o skreśleniu nie złożył odwołania, a brakującą ratę opłaty uiścił dwa dni po skreśleniu ze studiów tj. 26.09.2008 r.

W dniu 22.10.2008 r. H. J. złożył wniosek o wznowienie studiów.

Wniosek rozpatrywano czterokrotnie w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym.

Pierwszą decyzję (z [...].11.2009 r.) o niewyrażeniu zgody na wznowienie studiów z uzasadnieniem, iż student nie radzi sobie z programem - uchylono do ponownego rozpoznania w dniu [...].12.2009 r. wskazując, że student ma prawo dwukrotnie uzyskać zgodę na wznowienie studiów na warunkach określonych przez dziekana.

Kolejna decyzja dziekana wydziału z [...].01.2010 r. o zezwoleniu na wznowienie studiów na semestrze drugim pod warunkiem zdania matematyki i chemii z semestru pierwszego z planu studiów z 2007 r. - została uchylona przez prorektora w dniu [...].02.2010 r. w części określenia terminu zdania egzaminów z matematyki i chemii - poprzez przesunięcie tego terminu. Wymienione decyzje z [...].01.2010 r. i z [...].02.2010 r. wyeliminował z obrotu prawnego WSA w Białymstoku wyrokiem z 30.09.2010 r. w sprawie II SA/Bk 254/10. Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą decyzji był Regulamin Studiów Politechniki B. przyjęty przez Senat uchwałą z 25.05.2006 r. Nr 7/9/06. Zgodnie z § 22 pkt 1 Regulaminu student skreślony z listy ma prawo wznowić studia, najpóźniej w ciągu 5 lat od dnia skreślenia. Zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku można uzyskać dwa razy w czasie trwania studiów. Decyzję o wznowieniu podejmuje dziekan określając warunki wznowienia. Decyzja o wznowieniu studiów wydawana jest w ramach uznania administracyjnego. Zdaniem sądu uzasadnienia kwestionowanych decyzji nie pozwalają na kontrolę ich legalności. Nie wynikają z nich przyczyny, dla których skarżący powinien ponownie złożyć egzamin z matematyki. Stwierdzenie dziekana, że matematyka i chemia są "prerekwizytami wielu przedmiotów w całym planie studiów na kierunku ochrona środowiska" sąd uznał za gołosłowne i niepoparte żadną analizą. Wskazał, że z materiału dowodowego nie wynika zakaz wyrażania zgody na wznowienie studiów bez uprzedniego zaliczenia prerekwizytów, co uprawnia do wniosku o zbytniej dowolności w określeniu warunków wznowienia studiów. Sąd zwrócił uwagę na wadliwości uzasadnienia oraz na brak precyzji we wskazaniu podstaw prawnych decyzji. Zalecił, aby w ponownym postępowaniu organy dokonały wnikliwej analizy materiału dowodowego oraz wszechstronnie uargumentowały rozstrzygnięcie.

Trzecią z kolei decyzją pierwszoinstancyjną z [...].11.2010 r. dziekan Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki B., wskazując jako podstawę prawną art. 161 ust. 1, art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 104 § 1 i 107 § 1 i 3 Kpa a także § 20 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu Studiów Politechniki B. przyjętego przez Senat uczelni uchwałą z 29.04.2010 r. Nr 16/24/2010 - nie wyraził zgody na wznowienie studiów przez H. J. Zdaniem organu § 20 pkt 1 nowego Regulaminu zakazuje zezwolenia na wznowienie studiów osobie, która przerwała studia przed zaliczeniem pierwszego roku, co miało miejsce w sprawie. Co prawda strona zaliczyła warunkowo pierwszy semestr studiów stacjonarnych, ale nie zdobyła zaliczenia semestru drugiego, co skutkowało skreśleniem z listy studentów. W związku z tym w rozpatrywanym przypadku brak jest zaliczenia pierwszego roku studiów, a to nie pozwala na pozytywne rozpoznanie wniosku o wznowienie. To rozstrzygnięcie w dniu [...].02.2011 r. utrzymał w mocy Prorektor ds. Studenckich i Dydaktyki Politechniki B. wskazując, że w sprawie miał zastosowanie § 20 ust. 1 nowego Regulaminu studiów. Przedmiotowy Regulamin nie zawiera przepisów przejściowych dotyczących rozstrzygania spraw wszczętych w trakcie obowiązywania poprzedniego Regulaminu, zatem należało zastosować nowy. Organ II instancji wskazał, że student nie zaliczył pierwszego semestru studiów, na drugi semestr został zarejestrowany z długiem punktów zaliczeniowych i nie uzyskał zaliczenia drugiego semestru, co skutkowało skreśleniem z listy studentów. Brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o wznowieniu studiów, bo ponowne przyjęcie na studia osoby skreślonej z listy studentów pierwszego roku odbywa się według zasad rekrutacji, jak postanowiono w Regulaminie z 2010 r.

Wyrokiem z 14.06.2011 r. w sprawie II SA/Bk 179/11 tutejszy sąd uchylił obydwa powyższe rozstrzygnięcia z [...].02.2011 r. i z [...].11.2010 r. jako wydane bez wykazania, że ważny interes publiczny przemawiał za zastosowaniem nowego Regulaminu zmieniającego na niekorzyść strony zasady wznawiania studiów w toku trwającego już postępowania. Zdaniem sądu takie rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnej naruszyło zasadę zaufania obywateli do tworzonego prawa wpisaną w konstytucyjną zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Sąd przedstawił wywód prawny na temat reguł intertemporalnych stosowania prawa zwracając uwagę w szczególności na to, że brak stanowiska prawodawcy w tej kwestii nie przesądza o bezpośrednim działaniu nowego prawa oraz że nie ma jednoznacznej reguły mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Roli takiej reguły nie pełni automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych powstałych przed datą jej wejścia w życie. Pierwszeństwo działania ustawy nowej powinno każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. Sąd wskazał, że jedną z podstawowych zasad państwa prawnego jest zasada niedziałania prawa wstecz, przy czym retroaktywność odróżnia się od retrospektywności prawa, która ma miejsce, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", "ciągłym", które nie znalazły jeszcze swego zakończenia, które rozpoczęły się i powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie nowej regulacji. W przypadku interesów w toku i konfliktu nowego prawa z prawem obowiązującym w momencie zapoczątkowania toku postępowania, wybór zasady bezpośredniego działania prawa nowego może nastąpić tylko wtedy, gdy da się wskazać istnienie wyraźnego i ważnego interesu publicznego, zmuszającego do przejścia do porządku dziennego nad interesem jednostki. Tymczasem w okolicznościach przedmiotowej sprawy zabrakło rozważań organu wobec ujawnionego konfliktu zasad wznawiania studiów określonych w nowym Regulaminie z zasadami wznawiania studiów określonymi w Regulaminie dotychczasowym tj. tym, na podstawie którego skarżący rozpoczął starania o zgodę dziekana na wznowienie studiów. Wskazano, że organy uczyniły podstawą swego ostatniego rozstrzygnięcia § 20 Regulaminu z 29.04.2010 r., obowiązującego od 01.10.2010 r., według którego osoba skreślona z listy studentów pierwszego roku może się starać o ponowne przyjęcie na studia wyłącznie w drodze rekrutacji. Pominęły zupełnie § 22 Regulaminu z 25.05.2006 r. obowiązującego w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego, który pozwalał na ubieganie się o zgodę na wznowienie studiów przez studenta każdego roku skreślonego z listy studentów i w oparciu o który to regulamin wydano w stosunku do skarżącego decyzję o wznowieniu studiów, czyniąc wówczas punktem spornym jedynie warunki wznowienia studiów. Tym samym organy nie przeprowadziły jakiejkolwiek analizy sytuacji i oceny kolizji norm prawa nowego i starego wobec pozostających w toku interesów strony. Uchylając decyzje organów obydwu instancji sąd polecił szczegółowe uzasadnienie wyboru stosowanych norm Regulaminu ze wskazaniem, że wybór nowej regulacji wymaga wykazania konieczności ochrony uznanych wartości, praw czy ważnego interesu publicznego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prodziekan Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska ds. nauki decyzją z [...].08.2011 r. orzekł o niewyrażeniu H. J. zgody na wznowienie studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku Ochrona Środowiska Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki B. Organ wskazał, że w sprawie ponownie rozpoznanej zastosowano przepisy Regulaminu Studiów przyjętego przez Senat uczelni uchwałą z 29.04.2010 r. nr 16/24/2010. Wszedł on w życie 01.10.2010 r. i nie zawiera przepisów przejściowych. Wskazano, że celem zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i utwierdzenia studentów oraz pracowników Politechniki o stosowaniu do wszystkich tego samego prawa – przyjęto, że brak stanowiska w kwestii intertemporalnej oznacza bezpośrednie działanie nowego prawa. Wskazano też, że nowy Regulamin studiów jest dużo korzystniejszy i poszerza prawa studentów oraz został w pełni zaakceptowany przez Uczelnianą Radę Samorządu Studenckiego. Biorąc pod uwagę wyraźne dobro studentów, a także ważny interes publiczny (ogólne bezpieczeństwo i zaufanie studentów i pracowników do władz uczelni) – zastosowano Regulamin nowy z 2010 r. Z jego § 20 pkt 1 wynika, że student skreślony z listy studentów ma prawo wznowić studia, ale może się o to ubiegać wyłącznie gdy przerwał je po zaliczeniu co najmniej pierwszego roku studiów. Ponowne przyjęcie na studia po skreśleniu z listy pierwszego roku odbywa się według zasad rekrutacji. Ten przepis, zdaniem organu, ma zastosowanie do strony, która co prawda zaliczyła pierwszy semestr pierwszego roku, ale nie zaliczyła drugiego semestru, co skutkowało skreśleniem z listy studentów pierwszego roku. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu, nie ma podstaw do wznowienia studiów.

Odwołanie od tej decyzji złożył H. J. zarzucając jej naruszenie podstawowych zasad porządku konstytucyjnego, naczelnych reguł postępowania administracyjnego, jak również nieuwzględnienie słusznego interesu odwołującego się oraz ważnego interesu społecznego, a także zignorowanie wydanych w sprawie wyroków WSA w Białymstoku. Jego zdaniem nowy Regulamin jest dla niego zdecydowanie mniej korzystny, a mimo to został do jego przypadku zastosowany bez wskazania, jaki to wyraźny interes publiczny przemawia za jego stosowaniem, a niezastosowaniem Regulaminu starego. Zdaniem strony w sprawie taki interes nie zachodzi, a argumentacja odwołująca się do reguły stosowania nowego prawa przez uczelnię nie uwzględnia, że decyzja administracyjna rozstrzyga konkretną sprawę i konkretne okoliczności ma obowiązek wziąć pod uwagę. Wskazał, że działania organów dowodzą negatywnego do niego nastawienia tylko z powodu skorzystania z przysługujących uprawnień odwoławczych.

Zaskarżoną decyzją z [...].09.2011 r. Prorektor do spraw Studenckich i Dydaktyki utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy podzielając w całości ocenę prawną w niej zawartą. Wskazał, że prawidłowe było ustalenie, iż Regulamin z 2010 r. jest znacznie korzystniejszy dla studentów, z tym że uzależnia możliwość wznowienia studiów od zaliczenia pierwszego roku, a ta przesłanka w sprawie niniejszej nie została spełniona. Zdaniem organu odwoławczego niedopuszczalne jest dowolne stosowanie prawa nowego lub starego, bowiem każda sprawa w uczelni musi być rozpatrywana według tego samego stanu prawnego ze względu na poczucie bezpieczeństwa i sprawiedliwości studentów oraz pracowników uczelni. Wskazano, że H. J. otrzymał już zgodę na wznowienie studiów na postawie Regulaminu z 2006 r., jednak z tego nie skorzystał, bowiem uznał za krzywdzącą konieczność zdawania egzaminu z matematyki. W trakcie sporu wszedł w życie Regulamin z 2010 r. nakładający obowiązek, przy ubieganiu się o wznowienie, posiadania zaliczenia co najmniej pierwszego roku studiów, którego to warunku strona nie spełniła (student nie zaliczył chemii z pierwszego semestru, a z drugiego na 16 przedmiotów otrzymał aż 9 ocen niedostatecznych). Nowy Regulamin nie zamyka mu drogi studiowania – po przyjęciu na zasadach rekrutacji. Podkreślono, że każda osoba ubiegająca się o wznowienie studiów jest traktowana identycznie i podlega identycznemu prawu.

Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego H. J. wnosząc o uchylenie obydwu rozstrzygnięć wydanych w sprawie (z 26.09.2011 r. i z 17.08.2011 r.). Zarzucił naruszenie:

- art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 Kpa w zw. z art. 160 ust. 1 ustawy z 27.07.2005 r. o szkolnictwie wyższym przez pominięcie w trakcie załatwiania sprawy interesu społecznego i słusznego interesu studenta, przeprowadzenie postępowania i załatwienie sprawy w sposób godzący w zaufanie skarżącego do władzy publicznej, oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym, naruszenie obowiązku jego wszechstronnego rozważenia, wadliwie sporządzone uzasadnienie,

- zasady ochrony praw nabytych oraz nieretrospektywności prawa,

- celową przewlekłość postępowania.

Uzasadniając skargę wskazał, że organy bezrefleksyjnie przyjęły zasadę stosowania Regulaminu z 2010 r. w stosunku do wszystkich spraw o wznowienie studiów, podczas gdy powinny uzasadnić ten wybór konkretnymi argumentami, odnoszącymi się do indywidualnej sytuacji skarżącego. Ta, oceniona w całokształcie, uprawnia do wniosku, że nowy Regulamin zawiera regulacje mniej korzystne dla niego. Nie wskazano, jaki to konkretnie interes publiczny zostałby naruszony, gdyby w sprawie zastosować Regulamin z 2006 r. W ocenie skarżącego nie doszłoby do takiego naruszenia, a wręcz przeciwnie – pogłębione zostałoby zaufanie zainteresowanego do władzy publicznej oraz urzeczywistniona byłaby zasada ochrony praw nabytych. Wskazał, że zabrakło rozważenia okoliczności tej konkretnej sprawy, co dyskwalifikuje zaskarżoną decyzję, również wobec zignorowania wyroków sądów wydanych w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako uzasadniona podlegała uwzględnieniu, przy tym sąd administracyjny z mocy art. 135 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., uprawniony był także do wzruszenia decyzji organu I instancji, a z mocy art. 134 p.p.s.a. rozstrzygając w granicach danej sprawy nie był związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. To ostatnie oznacza także uwzględnienie, przy rozpatrywaniu skargi, naruszeń prawa w skardze niewskazanych.

Organy obydwu instancji rozstrzygając decyzjami z [...].08.2011 r. oraz [...].09.2011 r. dopuściły się po raz kolejny naruszeń prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego wyżej wskazane decyzje podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie zostały zaskarżone do sądu decyzje organu uczelni.

Stosownie do treści art. 207 § 1 ustawy z 27.07.2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Z uwagi na to, że organy uczelni nie są typowymi organami administracji publicznej, w stosunku do wydanych przez nie rozstrzygnięć w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa liberalna linia co do oceny naruszeń procedury. Wskazuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów Kpa ma przede wszystkim zapewnić gwarancje proceduralne przy podejmowaniu decyzji o charakterze wewnątrzzakładowym (por. wyrok NSA z 19.05.2010 r., II OSK 774/10, wyrok WSA w Białymstoku z 21.04.2011 r., II SA/Bk 26/11).

Jednakże, z uwagi na obowiązek badania przez sąd legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, przy rozpatrywaniu skarg sąd nie może zupełnie nie zauważać i nie wyciągać konsekwencji prawnych w stosunku do uchybień proceduralnych organów uczelni.

Dlatego – w sprawie niniejszej – nawet stosując zasadę liberalnej oceny naruszeń prawa, nie można było odmówić słuszności zarzutom skargi oraz z urzędu nie zauważyć naruszenia art. 153 p.p.s.a., zwłaszcza wobec rozstrzygania przez obecny sąd sprawy niniejszej po raz kolejny (trzeci).

Przede wszystkim organy uczelni zlekceważyły ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy wyrażone przez sąd w sprawie II SA/Bk 179/11, a odnośnie wymogów uzasadnienia decyzji – ocenę prawną zawartą w wyroku w sprawie II SA/Bk 254/10. Tym samym podlegające kontroli sądu w sprawie niniejszej decyzje zapadły z obrazą art. 153 p.p.s.a, który to przepis stanowi: "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia".

Oceną prawną zawartą w wyrokach już wydanych wcześniej w tej sprawie, jak wyżej wskazano, związany był także obecnie orzekający skład sądu.

Nie ulega wątpliwości i faktem bezspornym w sprawie jest data złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie studiów w dniu 22.10.2008 r. Błędnie wskazuje tę datę organ II instancji w decyzji z [...].09.2011 r. na [...].10.2009 r. Wniosek ten wszczął postępowanie administracyjne w sprawie (art. 61 § 3 Kpa).

Bezspornym faktem jest także to, że w dacie wszczęcia postępowania oraz wydawania pierwszych trzech decyzji, obowiązywał regulamin studiów przyjęty przez Senat uczelni uchwałą z 25.05.2006 r. z późniejszymi zmianami, według którego kwestię wznowienia studiów regulował § 22 pkt 1 i 2 następującej treści: "Student, który został skreślony z listy studentów, ma prawo wznowić studia najpóźniej w ciągu pięciu lat od dnia skreślenia. Zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku student może uzyskać dwa razy w czasie trwania studiów. Decyzję o wznowieniu podejmuje Dziekan, określając jednocześnie zasady wznowienia. W szczególnych przypadkach Rektor na wniosek Dziekana może wyrazić zgodę na kolejne wznowienie"

Poza sporem pozostaje fakt wejścia w życie z dniem 01.10.2010 r. nowego regulaminu studiów przyjętego uchwałą Senatu uczelni nr 16/24/10 z 29.04.2010 r., który w całości uchylił poprzednio obowiązujący regulamin bez przepisów przejściowych. Według § 20 ust. 1 "nowego" regulaminu "Student, który został skreślony z listy studentów, ma prawo wznowić studia po zaliczeniu co najmniej pierwszego roku studiów. Ponowne przyjęcie na studia osoby skreślonej z listy studentów pierwszego roku, odbywa się według zasad rekrutacji".

Nie ulega wątpliwości, że dla osób skreślonych z listy studentów pierwszego roku, a do takich zalicza się skarżący, nowa regulacja jest mniej korzystna. Dlatego już uchylając oparte na "nowym" regulaminie decyzje z dnia [...].11.2010 r. I instancji oraz z [...].02.2011 r. II instancji – WSA w Białymstoku w wyroku z 14.06.2011 r. w sprawie II SA/Bk 179/11 wskazał na niedopuszczalność automatycznego stosowania przepisów "nowych", niekorzystnych dla strony, bez analizy sytuacji i bez oceny kolizji norm prawa "nowego" i "starego" wobec pozostających w toku interesów strony. Przytoczył bogate orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz NSA sprowadzające się do tezy, iż to " ... czy dać pierwszeństwo zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady". W ostatnim akapicie uzasadnienia sąd bardzo precyzyjnie wskazał organom uczelni zalecenia, czynności w sprawie i zasady orzekania.

Na skutek wyroków sądu w sprawach II SA/Bk 179/11 i II SA/Bk 254/10 zostały skasowane wcześniejsze decyzje - do decyzji Rektora Politechniki z [...].12.2009 r. – także kasacyjnej, uchylającej pierwszą decyzję – z [...].11.2009 r. z powodów wskazanych w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej. Te decyzje nie były skarżone do sądu.

Według ogólnych zasad procesowych, organy orzekają według stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania. Dlatego w kontekście podstawy prawnej ma znaczenie zmiana regulaminu studiów dokonana bez przepisów przejściowych. Na jej temat wypowiedział się WSA w wyroku z 14.06.2011 r. Zatem organ I instancji winien wniosek o wznowienie studiów H. J. rozpoznać z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej dokonanej przez sąd w wyroku w sprawie II SA/Bk 179/11. Ocena ta wiązała także organ drugoinstancyjny.

Oceny tej nie uwzględnił ani organ pierwszoinstancyjny, ani wydając zaskarżoną decyzję z [...].09.2011 r. organ II instancji. Organy obydwu instancji ponownie orzekły arbitralnie, bez analizy indywidualnej sprawy skarżącego w kontekście wskazanym przez sąd oraz naruszając przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mające odpowiednie zastosowania z mocy art. 207 § 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Orzeczono stwierdzając, że: "W uczelni przyjęto zasadę stosowania nowego prawa do wszystkich rozpatrywanych spraw biorąc pod uwagę fakt, iż obowiązujący regulamin studiów jest dużo korzystniejszy i poszerzający prawa studentów i w pełni został zaakceptowany przez Uczelnianą Radę Samorządu Studenckiego. Biorąc pod uwagę wyraźne dobro studentów, a także ważny interes publiczny (ogólne bezpieczeństwo i zaufanie studentów i pracowników do władz Uczelni) zastosowano nowy Regulamin Studiów".

Takie "rozpatrzenie" indywidualnej sprawy administracyjnej bez jakiegokolwiek odniesienia do sytuacji strony narusza istotę postępowania w konkretnej, indywidualnej sprawie. Łamie podstawowe zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 6, 7, 8, 11 Kpa: legalności działania, prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywatela, pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz zasadę przekonywania.

Rozpatrując wniosek w konkretnej sprawie organ administracji publicznej nie może odstąpić od indywidualnego jej zbadania przyjmując jako podstawę rozstrzygnięcia zasadę automatyzmu polegającego na ogólnikowym przekonaniu, że "każda sprawa jest rozpatrywana według tego samego prawa". Nie może orzekać arbitralnie, bez wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, a swoje stanowisko winien uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa mającego odpowiednie zastosowanie także do orzeczeń organów drugoinstancyjnych.

Realizacji tych obowiązków nawet w minimalnym stopniu w sprawie niniejszej zabrakło i orzeczenia organów obydwu instancji zapadły z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Aktualne pozostają, w kontekście tych naruszeń, wszystkie zalecenia oraz ocena prawna zawarte w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Bk 179/11, a co do wymogów uzasadnień – w wyroku w sprawie II SA/Bk 254/10.

Nie można jednocześnie nie zauważyć czasokresu zawisłości przedmiotowej sprawy, jak wyżej wskazano – toczącej się od 22.10.2008 r. Wedle reguł postępowania administracyjnego w zakresie szybkości postępowania (art. 12, art. 35 – 36 Kpa) sprawa powinna być załatwiona przed wejściem w życie "nowego" regulaminu. Uchylanie decyzji przez sąd wskazuje na wadliwości postępowania leżące po stronie organu, nie skarżącego, i nie można czynić skarżącemu zarzutów (jak robi to organ II instancji) z korzystania z uprawnienia do odwołania się od decyzji. Jest to procesowe uprawnienie strony i jego realizacja nie może być interpretowana na niekorzyść strony. Wezmą to pod uwagę organy uczelni przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Skład orzekający w sprawie niniejszej w całości przychyla się do oceny prawnej wyrażonej w sprawie II SA/Bk 179/11. Tę ocenę mają obowiązek uwzględnić także organy uczelni i przeprowadzić analizę sytuacji kolizji norm "nowego" regulaminu w stosunku do poprzedniego wobec interesów skarżącego pozostających w toku sprawy. Powtórzyć trzeba za składem orzekającym w podanej wyżej sprawie, że organy uczelni winny uzasadnić wybór stosowanych norm regulaminu, pamiętając że przyjęcie nowych, niekorzystnych dla strony regulacji wymaga wykazania, iż przemawia za tym konieczność ochrony wartości wyższych czy wyraźnie ważny interes publiczny oraz zastosowanie procedury umożliwiającej stronie dostosowanie się do zmiany przepisów w toku trwającego postępowania (wyrok TK z 15.09.1998 r. w sprawie K 10/08, OTK ZU nr 5 z 1998 r., poz. 64).

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

W punkcie 2. wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania pełnomocnikowi ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).