Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 881/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant sekretarz sądowy Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 881/17

UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. po rozpatrzeniu odwołania P. [...] S.A. od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] nakazującej P. [...] S.A. z/s w W. usunięcie odpadów z terenu działki nr [...] w m. S. , gm. O. , powiat [...] , woj. [...] , orzekł o:

uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i nałożeniu na P. S.A. z siedzibą [...], obowiązek usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, tj. terenu działki ewid. o nr [...] w miejscowości S. , gm. O. , powiat [...] , województwo [...] , na warunkach określonych poniżej:

I Nakazuję usunięcie odpadów w terminie do dnia 31 maja 2017 r.

II. Wskazuję rodzaje odpadów, wraz z przypisanymi im, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U.2014 r. poz. 1923), kodami odpadów, które należy usunąć z ww. lokalizacji:

a. zużyte opony - kod odpadu: 16 01 03;

b. tworzywa sztuczne - kod odpadu: 16 01 19;

c. elementy usunięte ze zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 - kod odpadu: 16 02 16

d. odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów - kod odpadu: 1701 01;

e. odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia - kod odpadu: 17 01 03

f. odpadowa papa - kod odpadu: 17 03 80;

g. materiały budowlane zawierające azbest - kod odpadu: 17 06 05*;

h. szkło - kod odpadu: 20 01 02;

i. tekstylia - kod odpadu: 20 01 11;

j. tworzywa sztuczne - odpad o kodzie: 20 01 39; k. metale - kod odpadu: 20 01 40.

III. Wyżej wymienione rodzaje odpadów należy usunąć z terenu działki ewid. nr [...] w miejscowości S., gm. O., poprzez ich zebranie i przekazanie podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie z zakresu gospodarowania odpadami.

IV. W celu wykazania wypełnienia obowiązku należy przedstawić Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] dokumenty (karty przekazania odpadów) poświadczające przekazanie odpadów upoważnionemu podmiotowi w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r.

Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Pismem z dnia 12 maja 2016 r. Starosta [...] zawiadomił Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] , zwanego dalej: "RDOŚ w [...] " o stwierdzeniu składowania odpadów na terenach leśnych na działce nr [...] w m. S. , która stanowi teren zamknięty. W związku z powyższym Starosta [...] zawnioskował, stosownie do treści art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2016 r. 1987, z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą o odpadach", o wydanie posiadaczowi terenu tj. P. S.A. w W., zwanej dalej: "P. ", nakazu niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Do pisma dołączono informację z rejestru gruntów wg stanu na dzień 10 maja 2016 r., zgodnie z którą działka nr [...] ark. [...] obręb [...] S. jest własnością Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie P. S.A. w Warszawie, wyrys z mapy ewidencyjnej z zaznaczonym miejscem składowania odpadów; dokumentację zdjęciową, fragment decyzji nr 3 Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 24 marca 2014 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych oraz protokół z oględzin przeprowadzonych przez przedstawicieli Starostwa [...] w dniu 9 maja 2016 r. w sprawie usunięcia drzew wzdłuż linii kolejowej na działce [...] w O. W pkt 6 protokołu odnotowano występowanie na terenie działki o nr [...] w m. S. "wysypiska śmieci" i wniosek o interwencję w przedmiotowej sprawie.

Pismem z dnia 20 maja 2016 r. w [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, jednocześnie zawiadomiono o terminie przeprowadzenia oględzin przedmiotowej działki w dniu 20 czerwca 2016 r.

P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] Wydział [...] w piśmie z dnia 3 czerwca 2016 r. potwierdził, iż P. jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki, która jest oddana P. S.A., zwanej dalej: "P. [...] ", do odpłatnego korzystania z linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi na podstawie umowy [...] z dnia [...] września 2001 r. W związku z powyższym zwrócono się o obecność P. [...] podczas oględzin przedmiotowego terenu.

W protokole z dnia 20 czerwca 2016 r. wskazano, iż w oględzinach przedmiotowego terenu uczestniczyły osoby reprezentujące RDOŚ w [...] , P. , P. [...] , Urząd Gminy O. oraz Starostwo Powiatowe w S. Z przedmiotowego protokołu wynikało, iż w dniu 20 czerwca 2016 r. w odległości 25-50 m od krawędzi torów stwierdzono obecność odpadów komunalnych, budowlanych, fragmentów sprzętu elektrycznego i AGD, elementów wyposażenia oraz części samochodowych, fragmenty poszycia dachowego - azbest, opony samochodowe. Ze względu na warunki terenowe (brak znaków granicznych) nie było możliwe jednoznaczne wytyczenie działek, na których składowane są odpady. Do protokołu dołączono materiał fotograficzny.

Ponowne oględziny przedmiotowej działki odbyły się w dniu 12 października 2016 r. W trakcie dokonywania oględzin stwierdzono składowanie odpadów budowlanych (zmieszanych), zmieszanych odpadów komunalnych (m.in. butelki PET, doniczki), zdekompletowanego sprzętu RTV AGD (lodówka) oraz opon samochodowych i części karoserii samochodowej (zderzaki plastikowe). Od czasu dokonania poprzednich oględzin przedmiotowej działki, ilość odpadów składowanych na działce nie uległa zmianie. P. wytyczyła granicę działki potwierdzając, iż odpady pozostają w granicach działki nr [...], na potwierdzenie czego w trakcie, oględzin przedłożono mapę przedmiotowej działki wraz z obmiarem. Z przeprowadzonych oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną.

W nawiązaniu do przeprowadzonych oględzin, P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] Wydział [...] przy piśmie z dnia 17 października 2016 r. przesłał kopię umowy [...] z dnia [...] września 2001 r., na podstawie której przedmiotowa działka oddana jest P. [...] do odpłatnego korzystania linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi. Podkreślono, iż w umowie zobowiązano P. [...] do przestrzegania przepisów z zakresu ochrony środowiska.

W tym stanie rzeczy RDOŚ w [...] wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] orzekając nałożyć na P. [...] S.A. z/s w W. obowiązek usunięcia odpadów z terenu działki ewid. nr [...] w m. S.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka P. [...] .

Organ odwoławczy ocenił, iż decyzja organu I instancji winna być uchylona z uwagi na zasadność zarzutów wniesionych przez odwołującą.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Wyjaśnił, iż termin posiadacz odpadów został zdefiniowany w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, zgodnie z którym stanowi on wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Wskazał ponadto, iż termin władającego powierzchnią ziemi nie jest definiowany w ustawie o odpadach, jednak termin ten winien być rozumiany zgodnie z art. 3 pkt 44 Poś. Bowiem ustawa o odpadach stanowi jeden z elementów przepisów ochrony środowiska, gdzie Prawo ochrony środowiska jest ustawą wiodącą zawierającą szereg definicji pojęć stosowanych w innych przepisach z grupy przepisów dotyczących zagadnień środowiskowych. Stąd przez władającego powierzchnią ziemi - rozumie się na podstawie ww. przepisu Poś właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. W niniejszej sprawie skarżąca słusznie wskazała, iż organ I instancji dysponował dokumentami w postaci wypisu z rejestru gruntów, w którym P. [...] nie figuruje jako podmiot władający działką ewid. o nr [...]. Organ odwoławczy ocenił więc, że , adresowanie zaskarżonej decyzji do P. [...] S.A. na podstawie zawartego w art. 3 ust. 1 pkt 19 domniemania, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, jest nieuprawnione w odniesieniu do tej działki. Fakt zawarcia umowy pomiędzy P. [...] S.A., a podmiotem ujawnionym w wypisie z rejestru gruntów, bez ujawnienia P. [...] S.A. w tym rejestrze nie daje podstaw do obciążania tego podmiotu na podstawie art. 26 ust. 2 i 3 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach.

Zdaniem organu odwoławczego nie można również obciążyć P. [...] S.A. jako posiadacza odpadów, gdyż brak jest dowodów by odpady pozostające na tej działce były wytworzone przez tą Spółkę lub była ona ich posiadaczem. W ocenie organu odwoławczego należy wykluczyć P. [...] S.A. jako zobowiązaną do usunięcia odpadów w przedmiotowej sprawie.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 138 § 2 Kpa organ odwoławczy można uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W niniejszej sprawie nie sposób wskazać takich okoliczności, dlatego też organ odwoławczy orzekł w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa.

Biorąc pod uwagę konstrukcję przepisu art. 26 ustawy o odpadach w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach to na władającym przedmiotowym terenem ciąży obowiązek wskazania posiadacza odpadów w celu zdjęcia z siebie obowiązku usunięcia odpadów z tej działki. Władającym przedmiotowym terenem zgodnie z wypisem z rejestru gruntów jest P. S.A. - w którego trwałym zarządzie znajduje się działka nr [...] w m. S. Ustawodawca zastosował w niniejszym trybie postępowania domniemanie, co do posiadacza odpadów. Zgodnie z tym domniemaniem posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi, na której się one znajdują. Obalenie tego domniemania należy w tym wypadku do władającego powierzchnią ziemi. W orzecznictwie przyjmuje się, iż wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą mieć świadomość dbałości o porządek na swoich nieruchomościach i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2014 r. II SA/Bk 149/14 [LEX nr 1512885], Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Po 121/14 [LEX nr 1495362]). Podkreślenia wymaga, iż obalenie domniemania przez władającego powierzchnią ziemi winno być oparte na wykazaniu kto jest posiadaczem odpadów znajdujących się na jego terenie, a nie tylko na jego wskazaniu. Biorąc pod uwagę, iż P. uczestniczyło czynnie w niniejszym postępowaniu (upoważnieni pracownicy prowadzili korespondencję z organem ochrony środowiska oraz uczestniczyli w wizjach lokalnych) oraz fakt, iż dowody zgromadzone w niniejszej sprawie nie wskazują na innego posiadacza odpadów, należało zastosować domniemanie wynikające z art. 3 pkt 19 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach i nałożyć obowiązek usunięcia odpadów na władającego powierzchnią ziemi, w tym wypadku działki o nr [...] w m. S.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka P. SA. z siedzibą w W. zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o: uchylenie decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] lutego 2017 roku i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. niewłaściwą interpretację przepisów art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska,

2. niewłaściwą interpretację przepisów art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach jakoby posiadaczem odpadów zalegających na działce nr [...] w miejscowości S. była P. S.A. ,

3. naruszenie art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza tego, kto w istocie jest posiadaczem odpadów oraz władającym powierzchnią ziemi.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca już na pierwszych oględzinach (20 czerwca 2016 r.) informowała, że przedmiotowy teren jest oddany do odpłatnego korzystania linii kolejowych oraz innych nieruchomości niezbędnych do zarządzania liniami kolejowymi na podstawie umowy [...] z dnia [...].09.2001 r.

Podczas oględzin dnia 12 października 2016r. skarżąca przekazał organowi I instancji mapę działki nr [...] w m. S. wraz z obmiarem i oznaczeniem jej granic. W dalszym toku postępowaniu pismem z dnia 17 października 2016 r. skarżąca przekazała organowi I instancji kopię Umowy [...] z dnia [...].09.2001 r. wraz ze wskazaniem działek w obrębie S. objętych umową.

Skarżąca przytoczyła definicję posiadacza wynikającą z art.336 k.c., a także § 8 wskazywanej umowy [...] z dnia [...].09.2001 r. w którym określono, że [...] jest obowiązana do przestrzegania przepisów z zakresu ochrony środowiska, przeciwpożarowych, BHP, sanitarno-epidemiologicznych.

Zdaniem skarżącej mając na uwadze fakt, że P. [...] S.A. jest na podstawie przytoczonej umowy [...] z dnia [...].09.2001 r, dzierżawcą a więc użytkownikiem nieruchomości, organ I instancji właściwie wskazał, że dzierżawca jest władającym nieruchomością - działką nr [...] w m. S.

Niesłuszne jest orzeczenie organu II Instancji, który bierze pod uwagę, że skarżąca uczestniczyła czynnie w przedmiotowym postępowaniu i m.in. z tego powodu należy zastosować art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach oraz domniemywać jakoby skarżąca rzeczywiście władała nieruchomością.

Skarżąca zwróciła uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2015 roku II OZ 1374/14.

W rozpatrywanej sprawie, podczas przeprowadzania oględzin dnia 20 czerwca 2016 r. ustalono i zapisano w protokole, że na terenie działki stwierdzono obecność odpadów komunalnych budowlanych, fragmentów sprzętu elektronicznego, AGD, elementów wyposażenia oraz części samochodowych, fragmenty poszycia dachowego - azbest, opony samochodowe.

Skarżąca nie ma czynnika woli i żadna ze stron nie uważa się za władającego odpadami. Określono, że charakter składowanych na ww. terenie odpadów wskazuje, iż nie są to odpady pochodzące od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, lecz pochodzą one z gospodarstw domowych osób fizycznych, a art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystość i porządku w gminach wskazuje, że Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania.

W świetle powyższego przepisu należy wysnuć wniosek, że Urząd Gminy O. nie dopełnił spoczywającego na nim obowiązku i nie zapewnił wszelkich niezbędnych warunków dla zapewnień czystości i porządku na swoim terenie.

Skarżąca wskazała, iż organ II instancji naruszył w toku postępowania art. 7 oraz art. 77 k.p.a. nie wyjaśniając w sposób dostateczny wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza tego, kto w istocie jest posiadaczem odpadów oraz władającym powierzchnią ziemi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2017 r. nie narusza przepisów prawa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 26 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust. 1). Według ust. 1 i 2 tego przepisu, w przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (...).

Prawidłowa wykładnia art. 26 ustawy o odpadach z 2012 r., wymaga niewątpliwie zdefiniowania pojęcia "posiadacza odpadów". Przepisy ustawy o odpadach z 2012 r. ustalają definicję legalną pojęcia "posiadacza odpadów". Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 19 tej ustawy "posiadaczem odpadów" jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Przepis ten ustanawia również domniemanie, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Pojęcie wytwórcy odpadów określone zostało w art. 3 ust. 32 ustawy o odpadach zgodnie z którym jest nim każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.

Jak wskazano wyżej zgodnie z treścią art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy za posiadacza odpadów może być uznany podmiot władający powierzchnią ziemi, na której zgromadzone są odpady. Ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2012 r., poz. 1232 ze zm.). Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający". Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia wykładnia systemowa. Niewątpliwie ustawa o odpadach stanowi element całego systemu ochrony środowiska.

Domniemanie to wprowadzone zostało przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy nie jest możliwe ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości i będącego ich aktualnym posiadaczem. W takim przypadku domniemanie może być obalone jedynie wtedy, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, innego posiadacza odpadów. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa zatem na podmiocie będącym władającym powierzchnią ziemi. Jeżeli chodzi o wykazanie podmiotu będącego w posiadaniu odpadów, to zdaniem sądu nie wystarczy jak oczekuje tego skarżąca spółka wskazanie na podmiot, który znajduje się we władaniu nieruchomości na której nielegalnie zeskładowano odpady, bez wykazania że oprócz faktycznego władztwa, posiadanie odpadów przejawia się także w woli władania nimi. Posiadanie odpadów należy traktować bowiem jak posiadanie rzeczy, a zatem posiadanie będące stanem faktycznym wiązać musi się z dwoma elementami tj. obiektywnym, którego wyrazem jest władztwo nad rzeczą i subiektywnym, którego wyrazem jest zamiar sprawowania tego władztwa. W przeciwnym razie, gdyby wykazanie posiadacza miało polegać tylko na wskazaniu, że dany podmiot może swobodnie korzystać z odpadów, nie byłoby konieczne wprowadzanie powyższego domniemania. Zawarte w ustawie domniemanie wprowadza właśnie odpowiedzialność opartą na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Nie wiąże się z nią element subiektywny.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że przedmioty wyszczególnione w zaskarżonej decyzji, znajdujące się na działce nr [...] w miejscowości S. w gminie O. są odpadami zgromadzonymi na terenie do tego nieprzeznaczonym. Nie ma wątpliwości również co do tego, że odpady te nie powstały w wyniku działalności strony skarżącej, jak też posiadacza zależnego nieruchomości tj. P. S.A., a stanowią odpady komunalne, których pozbyli się pierwotni posiadacze. Spór dotyczy tego, kto jest posiadaczem tych odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy, zobowiązanym do ich usunięcia z nieruchomości.

Organ odwoławczy ocenił, że takim posiadaczem jest skarżąca spółka, gdyż ona jest podmiotem ujawnionym w ewidencji gruntów jako podmiot władający nieruchomością. Ustalenie to zdaniem sądu jest prawidłowe. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że w momencie wszczęcia postępowania spółka P. S.A była wpisana w ewidencji gruntów jako podmiot, w którego trwałym zarządzie znajduje się przedmiotowa działka. Aktualnie spółka jest użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości, na co wskazywała w toku postępowania i co potwierdza wypis z księgi wieczystej nr [...] (fakt znany z urzędu).

Z uwagi na obiektywny brak możliwości ustalenia wytwórców odpadów, a także brak okoliczności wskazujących na to, że podmiot będący posiadaczem zależnym nieruchomości jest jednocześnie aktualnym posiadaczem odpadów, usprawiedliwione i konieczne było ustalenie posiadacza odpadów na podstawie ustawowego domniemania. Organ odwoławczy słusznie ocenił, iż zastosowanie domniemania wobec spółki P. [...] S.A. jako podmiotu, który nie został ujawniony w ewidencji gruntów jako podmiot władający nieruchomością, nie jest uprawnione. Fakt zawarcia przez ten podmiot umowy odpłatnego korzystania z przedmiotowej nieruchomości ze skarżącą spółką na okres 30 lat nie czyni z tego podmiotu władającego powierzchnią ziemi zgodnie z definicją ustawową, mimo że stanowi podstawę tytułu prawnego do władania nieruchomością. Nie ma wątpliwości, że skarżąca spółka oddająca w posiadanie zależne przedmiotową nieruchomość, nie zadbała o ujawnienie w ewidencji gruntów posiadacza zależnego jako podmiotu władającego nieruchomością. Wykazanie więc okoliczności zawarcia umowy odpłatnego korzystania z tej nieruchomości i wskazanie podmiotu, który uzyskał tytuł prawny do nieruchomości nie powoduje skutku w postaci obalenia domniemania, iż posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziem. Takim podmiotem zaś jest tylko ten wykazany w ewidencji gruntów. Skarżąca nie wykazała tym samym, że posiadacz zależny nieruchomości jest równocześnie posiadaczem odpadów, gdyż zawarcie umowy nie dowodzi po stronie posiadacza zależnego nieruchomości zamiaru władztwa nad nielegalnie zgromadzonymi na tej nieruchomości odpadami, porzuconymi przez pierwotnych posiadaczy.

Podnoszone w skardze zarzuty nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego tj. art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach i art. 3 pkt 44 ustawy Prawo ochrony środowiska są niezasadne.

Nie znajduje usprawiedliwienia także zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7 i 77 § 1 kpa, gdyż okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a zatem nie było przeszkód do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. W oparciu o dwukrotnie przeprowadzony dowód z oględzin, mapę przedmiotowej nieruchomości, dokumentację fotograficzną fakt składowania określonych w decyzji odpadów na tej konkretnie nieruchomości został wykazany. W sytuacji obiektywnego braku możliwości ustalenia wytwórców odpadów lub podmiotów będących w ich posiadaniu, organ był uprawniony do ustalenia posiadacza na podstawie domniemania ustawowego. Organ także prawidłowo ocenił, że w wyniku przedstawionej przez podmiot władający powierzchnią ziemi argumentacji i dowodu (umowa odpłatnego korzystania z nieruchomości) nie doszło do obalenia domniemania ustawowego i ustalenia innego posiadacza odpadów.

W prowadzonym postępowaniu wszczętym w przedmiocie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z terenu działki nr [...] w miejscowości S. , gmina O. na skutek próby obalenia domniemania ustawowego przez skarżącą spółkę ujawnioną w ewidencji gruntów, od pierwszej przeprowadzanej czynności tj. oględzin z dnia 20 czerwca 2016 r. brały udział 2 podmioty, a więc P. S.A i P. [...] S.A. Dlatego mimo, że dopiero w wyniku zaskarżonej decyzji na skarżącą spółkę został nałożony obowiązek, tym samym została ona pozbawiona możliwości wniesienia odwołania, to jednak naruszenie zasady dwuinstancyjności w tym przypadku nie mogło mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Skarżąca spółka zajmowała w toku całego postępowania takie samo stanowisko, próbując wykazać, że odpowiedzialność za odpady ponosi posiadacz zależny nieruchomości na podstawie zawartej umowy o odpłatne korzystanie z nieruchomości. Identyczne stanowisko zawarła w skardze do sądu, nie podnosząc żadnych innych okoliczności. Skarżąca brała udział w postępowaniu prowadzonym faktycznie co do dwóch podmiotów i nie została pozbawiona możliwości przedstawienia argumentacji, która mogłaby obalić niekorzystne dla niej domniemanie.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.