Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 769/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2006 r. sprawy ze skargi J. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez J.z o.o. z siedzibą w Z. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lutego 2006 r. o nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., odmawiającą zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych, wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] października 2003 r. J.Sp. z o. o. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar, który został objęty zgłoszeniem celnym SAD nr [...] , deklarując autonomiczną stawkę celną w wysokości 60%.

Zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego zostało przyjęte, co spowodowało objęcie towaru w postaci bielizny damskiej wnioskowaną procedurą celną i określenie kwoty wynikającej z długu celnego zgodnie z wnioskiem skarżącej spółki.

W dniu 27 listopada 2003 r. (data nadania pocztowego) skarżąca zwróciła się z wnioskiem o zmianę zastosowanych stawek celnych odnośnie towaru objętego zgłoszeniem celnym z [...] .10.03 r., dołączyła do wniosku świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] października 2003 r. (błędnie wskazane w zaskarżonej decyzji jako z dnia 8 września 2003 r.) oraz [...] nr [...] z dnia [...] września 2003 r. (błędnie wskazane w decyzji jako z dnia 16 sierpnia 2003 r. ).

Naczelnik Urzędu Celnego w P., powziął wątpliwości co do autentyczności przedstawionych przez Stronę dowodów pochodzenia i skierował je do weryfikacji przez chińskie władze celne, a następnie zawiesił postępowanie celne z urzędu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] . Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] utrzymał postanowienie o zawieszeniu w mocy.

Po uzyskaniu pozytywnego wyniku weryfikacji Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydał [...] grudnia 2004r. postanowienie nr [...] , którym podjął z urzędu przedmiotowe postępowanie.

Następnie Naczelnik Urzędu Celnego w P. [...] stycznia 2005 r. wydał decyzję nr [...] , którą uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] października 2003 r. za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, wymiaru cła i wysokości zobowiązania podatkowego. Organ wyjaśnił, że dla towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem celnym (bielizna damska), zastosowano deklarowaną przez Stronę autonomiczną stawkę celną. W chwili zgłoszenia Spółka nie przedstawiła świadectwa pochodzenia, a towar znajdował się na liście towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Po złożeniu przez Stronę wniosku o zastosowanie preferencji celnych i przedstawieniu prawidłowego, wystawionego zgodnie z wymogami (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia – Dz.U. Nr 130, poz. 851 z późn. zm. ) świadectwa Form A możliwe było zastosowanie konwencyjnej stawki celnej, niższej od autonomicznej. Wskutek zmiany autonomicznej stawki celnej wynoszącej dla przedmiotowego towaru 60 % na stawkę celną konwencyjną wynoszącą 18 % powstała nadpłata cła w wysokości 43.140,80 PLN.

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. orzekł o zwrocie cła w kwocie 43.140,80 PLN, która została przekazana na rachunek bankowy skarżącej w dniu 14 kwietnia 2005 r.

Pismem z dnia 17 marca 2005 r. (data nadania pocztowego) skarżąca spółka wniosła o uzupełnienie wyżej wymienionej decyzji w zakresie wypłaty odsetek od zwróconych należności celnych na podstawie art. 250 § 3 ustawy - Kodeks celny.

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] odmówił zwrotu odsetek od nadpłaconych należności celnych.

Od powyższej decyzji Skarżąca działając przez pełnomocnika złożyła w dniu 27 czerwca 2005 r. odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2006 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że z treści art. 250 § 3 Kodeksu celnego wynika, iż przepisy prawa materialnego przewiduję wypłatę odsetek od zwracanych należności celnych jedynie w sytuacji, gdy zostanie udowodnione, że dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do niewłaściwego ustalenia kwoty należności celnych.

Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił, że organ celny przyjął zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym, określonym w art. 64 Kodeksu celnego, oraz objął przedmiotowy towar procedurą celną wg SAD [...] z dnia [...] października 2003 r. z zastosowaniem zadeklarowanych przez Stronę stawek celnych, w myśl obowiązujących przepisów regulujących obrót towarowy z zagranicą. Zaimportowany przez Stronę towar znajduje się na liście towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. nr 134 z 1997 r., poz. 886 z póżn. zmianami), którego Strona nie załączyła do zgłoszenia, ponieważ nie była w jego posiadaniu.

Dalej, Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił, że prowadzone następnie postępowanie dotyczące autentyczności przedstawionych przez Stronę świadectw pochodzenia nie stanowi błędu organu celnego. Zdaniem organu nie można również w niniejszej sprawie stwierdzić, że dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do niewłaściwego ustalenia kwoty długu celnego, gdyż nie będąc w posiadaniu stosownych dokumentów sam zgłosił towar za zastosowaniem wyższej stawki celnej.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. analiza stanu faktycznego i prawnego w przedmiotowej sprawie nie pozwala na stwierdzenie, iż zaszły przesłanki od zaistnienia których ustawa Kodeks celny uzależnia wypłatę przez organ odsetek od zwracanych należności celnych.

Od przedmiotowej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. Spółka J., działająca przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

­ art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy załatwianiu sprawy słusznego interesu skarżącego,

­ art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa,

­ art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływa na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, oraz poprzez błędne pouczenie,

­ art. 10 k.p.a. i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, oraz nieumożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

­ art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych,

­ art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przewlekłe działanie organów podatkowych w sprawie oraz poprzez nieposługiwanie się przez organ najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia,

­ art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przewlekłe załatwienie sprawy,

­ art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, dla których odmówił wiarygodności dokumentom przedstawionym przez stronę, które to wzbudziły wątpliwości co do ich autentyczności,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

­ art. 250 § 3 Prawa celnego poprzez nieuiszczenie należnych stronie odsetek pomimo, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie opóźnienie związane ze zwrotem cła stronie spowodowane było wyłącznie działaniem organu, a dokładnie na skutek błędnego stwierdzenia przez organ, iż istnieją wątpliwości co do autentyczności dokumentów dostarczonych przez stronę. Strona natomiast w żaden sposób nie przyczyniła się do zaistniałej zwłoki.

Następnie skarżąca podniosła, iż organ, poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania oraz posługiwanie się środkami nieznajdującymi uzasadnienia, naruszył zasadę wynikającą z art. 125 § 1 i 129 Ordynacji podatkowej. Prowadzenie postępowania przez organ nastąpiło w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych.

Ponadto skarżąca podkreśliła to, że nie brała czynnego udziału w postępowaniu oraz że nie została pouczona o przysługującym jej uprawnieniach związanych z udziałem w postępowaniu.

Skarżąca jednocześnie wskazała, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Dalej skarżąca zauważyła, iż w aktach sprawy brak jest końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, a zatem prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a.

Dalej, skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji organ administracji błędnie pouczył stronę o przysługującym jej prawie odwołania, w sytuacji gdy decyzja została wydana właśnie na skutek wniesionego odwołania.

Zdaniem skarżącej na podkreślenie zasługuje fakt, iż realizacją zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji okoliczności faktycznej za udowodnioną. Warunkiem tym jest stworzenie przez organ administracji publicznej przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu.

Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że organ obowiązany jest do udzielania całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego.

Reasumując, skarżąca nie zgadza się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Celnej w W. zawartym w decyzji z dnia [...] lutego 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W., podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, nie podzielając zarzutów skargi, oddalił ją.

Zgodnie z przepisem art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, do spraw dotyczących długu celnego stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zatem z normą przejściową zawartą w powyższym przepisie, w rozpatrywanej sprawie, w której dług celny powstał w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. 1 października 2003r. zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.).

Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 250 § 3 Kodeksu celnego od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim przypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi.

Powyższy przepis wskazuje 2 przesłanki, które muszą zaistnieć łącznie aby dłużnikowi przysługiwało roszczenie o wypłatę odsetek od zwracanych należności celnych, od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi. Są nimi:

1. niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego

2. dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu.

W niniejszej sprawie skarżąca w zgłoszeniu celnym zastosowała autonomiczną stawkę celną 60%. Następnie 27 listopada 2003 r. (data nadania pocztowego) zwróciła się z wnioskiem o zastosowanie preferencji celnych – "o zwrot nadpłaty cła z faktury nr [...] z dnia [...] .08.03."( pismo k 2 akt admin).

Sąd w całości podziela pogląd Dyrektora Izby Celnej w W., że w tej sytuacji ustalenie kwoty należności nie było wynikiem błędu organu celnego. Należy wręcz stwierdzić, że nie może być mowy o "niewłaściwym", a więc błędnym ustaleniu kwoty należności na etapie przyjęcia zgłoszenia celnego, a skoro tak, to stan faktyczny zaistniały w tej sprawie nie jest objęty normą art. 250§3 Kodeksu celnego.

Zgodnie z przepisem art. 65 § 1 Kodeksu celnego organ przyjmuje niezwłocznie zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom określonym w art. 64 k.c. (tzn. dokonywane jest przez zgłaszającego w formie pisemnej, na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym dla objęcia towaru określoną procedurą celną, jest podpisane i zawiera wszystkie elementy niezbędne dla objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany, a także dołączone są do niego dokumenty, którym przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany). Powoduje to z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą i określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Określenie kwoty długu celnego w niniejszej sprawie nastąpiło wyłącznie w oparciu o dane wskazane przez Stronę w JDA SAD [...] z dnia [...] .10.2003r., które zresztą były prawidłowe, a zastosowane stawki celne nie mogły być inne, ze względu na niedysponowanie przez Skarżącą w tamtym momencie wymaganym dla zastosowania preferencji celnych świadectwem pochodzenia. Z tego wynika, iż nadpłata należności celnych, zwróconych w ostatecznym rozrachunku Stronie, nie była wywołana działaniami organu celnego, lecz samej Spółki.

Dlatego też należy podzielić pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] .06. 2005r., iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do wypłaty odsetek od zwracanych należności celnych, o których mowa w art. 250 § 3 Kodeksu celnego.

Chybione są również zarzuty skarżącej o charakterze procesowym.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisami tytułu IX Kodeksu celnego – do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy tego kodeksu oraz - odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy – Ordynacja podatkowa. W związku z tym nie mogły zostać naruszone, wskazane w skardze, przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż orzekające organy celne nie działały według tej procedury.

W tym miejscu należy też uczynić zastrzeżenie, że w myśl art. 145 § l pkt l lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uwzględnienia skargi tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszeń tego rodzaju.

Decyzja wydana została na podstawie przepisów prawa, postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie do organów celnych. Strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, po zakończeniu merytorycznego postępowania Strona i jej pełnomocnik zostali poinformowani o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej ( pismo z dnia 24 sierpnia 2005 r. – k. 13-15 akt administracyjnych).

Odnosząc się do zarzutu błędnego pouczenia Strony w decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. należy zgodzić się z argumentacją Dyrektora Izby Celnej w W., że błędne pouczenie Skarżącej nie wywołało dla niej negatywnych skutków, albowiem decyzja została doręczona również jej pełnomocnikowi, który jako osoba wykonująca profesjonalnie swój zawód w przepisanym terminie wniósł skargę.

Ponadto, wbrew twierdzeniom Skarżącej, zaskarżona decyzja wskazywała powody dla których odmówiono zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, dotyczącego przewlekłości postępowania, należy stwierdzić, iż wyżej wymienione uchybienie miało miejsce w postępowaniu w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, a nie w postępowaniu o zwrot odsetek od nadpłaconych należności celnych, wywołanym wnioskiem Strony z dnia 21.03.2006r. ( data wpływu do Dyrektora Izby Celnej - k 4 akt admin.), które podlega kontroli sądu w niniejszej sprawie. Ponadto jakakolwiek przewlekłość postępowania nie daje podstaw do wypłacenia odsetek od zwracanych należności celnych, gdyż nie można przyjąć, aby w rozpoznawanej sprawie przyczyniła się do niewłaściwego ustalenia kwoty należności celnych, o którym mowa w dyspozycji art. 250 § 3 k.c.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę jako niezasadną.