Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 2687/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Teza: Wadliwe jest powoływanie się przez organy administracji na przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ w sytuacji, gdy wniosek o wpis do księgi wieczystej oraz wpis prawa użytkowanie wieczystego w tej księdze dokonane zostały po dniu 1 stycznia 1998 r.

TEZY

Wadliwe jest powoływanie się przez organy administracji na przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ w sytuacji, gdy wniosek o wpis do księgi wieczystej oraz wpis prawa użytkowanie wieczystego w tej księdze dokonane zostały po dniu 1 stycznia 1998 r.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2001 r. sprawy ze skargi Marii R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 6 listopada 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, (...).


UZASADNIENIE

Prezydent Miast C. decyzją z dnia 31 czerwca 1977 r. (...) orzekł o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za nieruchomość położoną w C. przy ul. S. 60, oznaczoną na mapie geodezyjnej nr 337, jako działki nr 35/4 i 35/7 o pow. 5.181 m2, stanowiącą współwłasność Wiktorii S., Marii R., Zofii J. i Stanisławy K.

Wywłaszczona nieruchomość była przeznaczona pod realizację budynku biurowego typu "Lipsk" dla PZU w C.

W dniu 5 stycznia 1998 r. byłe właścicielki Maria R. i Wiktoria Ś. złożyły wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda C. decyzją z dnia 9 kwietnia 1998 r. (...) odmówił zwrotu wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w C. przy ul. S. 60.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość stała się z dniem 5 grudnia 1990 r. w mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego zarządcy tego gruntu tj. Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń. W związku z powyższym z uwagi na treść art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość nie podlega zwrotowi.

Od decyzji tej wniosła odwołanie Maria R. Podniosła ona okoliczność, że na części wywłaszczonej działki odrębna firma wybudowała kioski i podnajmuje je osobom prowadzącym działalność handlową. A więc nieprawdziwe były twierdzenia uprzedniej decyzji z 1993 r. odmawiającej zwrotu nieruchomości, uzasadniające, że wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z planem realizacyjnym.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 6 listopada 1998 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podał, że decyzją Wojewody C. z dnia 5 listopada 1997 r. stwierdzone zostało, iż działka zawnioskowana do zwrotu stała się z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przedmiotem użytkowania wieczystego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń. Prawo PZU zostało ujawnione w księdze wieczystej KW Nr 92104. W świetle więc art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje.

Prawidłowo organ I instancji winien był umorzyć postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jednak orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości również nie narusza prawa.

Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Maria R., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W skardze oprócz argumentów podniesionych uprzednio w odwołaniu, skarżąca zarzuciła również brak ustosunkowania się przez organa obu instancji do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia 25 lutego 1993 r., w której niesłusznie stwierdzono, że całość wywłaszczonej nieruchomości została zagospodarowana zgodnie z planem realizacyjnym.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł ojej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn aniżeli wniosła to skarżąca.

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Z takim wnioskiem wystąpiła w dniu 5 stycznia 1998 r. skarżąca Maria R. oraz Wiktoria Ś., podnosząc, iż cześć działki przejętej w trybie wywłaszczenia położonej w C. przy ul. S. 60, przeznaczona została pod inny cel aniżeli określono w decyzji o wywłaszczeniu.

Organa obu instancji wydając decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie rozpatrując zarzutów wniosku, powołały się na zaistnienie przesłanek z art. 229 cytowanej wyżej ustawy. Przepis ten określa, iż roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. tj. 1 stycznia 1998 r. na nieruchomości tej ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Wojewoda C. decyzją z dnia 5 listopada 1997 r. (...) stwierdził, że nieruchomość należąca uprzednio do skarżącej, stała się z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa przedmiotem wieczystego użytkowania zarządcy gruntu -Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nr KW92104.

Jednakże wniosek o ujawnienie prawa wieczystego użytkowania w księdze wieczystej złożony został dopiero w dniu 8 stycznia 1998 r. Sąd Rejonowy w C. wpisu zaś w księdze wieczystej dokonał dnia 19 lutego 1998 r.

Skoro więc wniosek o wpis do księgi wieczystej oraz wpis w tej księdze, dokonane zostały po dniu 1 stycznia 1998 r., organa administracyjne wadliwie w obu decyzjach powołały się na przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponieważ w decyzjach nie ustosunkowano się merytorycznie do wniosku skarżącej i Wiktorii S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, należy to ocenić jako nie wyjaśnienie podstawowej dla rozstrzygnięcia okoliczności z naruszeniem art. 7 i art. 77 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie przesądzając więc kwestii, czy zawnioskowane do zwrotu nieruchomości zostały zagospodarowane zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł jak w sentencji.