Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 829/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2013r. przy udziale Prokuratora Prokuratury [...] w [...] A.K. sprawy ze skargi C.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2013r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 829/13

UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2013 r. Burmistrz Miasta R. odmówił C. P. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – R. P.

W uzasadnieniu decyzji organ opisując stan faktyczny i prawny podniósł m.in., że w niniejszej sprawie specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje z uwagi na brak spełnienia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.

Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia C. P. wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy.

Wyjaśnił, że ubiega się o "przedłużenie" specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką, która ukończyła 90 lat i pobiera rentę chorobową z tytułu niepełnosprawności. Dodał, że konieczne jest sprawowanie nad nią opieki przez całą dobę. Ponadto podał, że od [...] czerwca 2000 r. był zatrudniony w Urzędzie Miasta w R. do czasu zachorowania z powodu zarażenia wirusem typu B podczas oddawania krwi. Z tego powodu został zwolniony z pracy i otrzymał orzeczenie o niepełnosprawności. Następnie pobierał zasiłek z MOPS w formie gotówkowej i w bonach. Nadmienił, że jego rejestracja w PUP była powodem zwiększenia dochodu a nie otrzymywanie tylko zasiłku z MOPS. Wskazał, że ostatecznie z zasiłku zrezygnował, aby przejść na specjalny zasiłek opiekuńczy ze względu na opiekę nad schorowaną mamą a uprawnienia do niego nabył [...] lipca 2010 r. - bezterminowo. W związku z "cofnięciem decyzji" przez MOPS wniósł o przedłużenie zasiłku specjalnego przyznanego na czas nieokreślony decyzją nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że od 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało wprowadzone - obok świadczenia pielęgnacyjnego - nowe świadczenie opiekuńcze w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego art. 16a. Zgodnie z art. 11 ust. 1,3 i 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz innych ustaw, na mocy której zaczął obowiązywać art. 16a - osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowywały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniały warunki określone w przepisach dotychczasowych (ust. 1). Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (ust. 3).

Organ przytoczył brzmienie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że świadczenie w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego ma na celu częściowe zrekompensowanie uszczerbku w budżecie osoby rezygnującej z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i jest adresowane do osób, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny. Powołany przepis wskazuje nadto na konieczność rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Niespełnienie zaś jednej z nich skutkuje brakiem podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ podniósł, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że R. P. – matka wnioskodawcy, jest osobą wymagającą opieki z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności od [...] lipca 2010 r. Dochód rodziny nie przekracza zaś ustawowego kryterium dochodowego określonego. Dalej organ podał, że skarżący zakończył aktywność zawodową [...] września 2000 r. - rozwiązanie umowy o pracę z upływem okresu, na który została zawarta, następnie od czerwca 2001 r. do kwietnia 2004 r. korzystał z zasiłku stałego wyrównawczego, a od maja 2004 r. do grudnia 2006 r. i od czerwca 2007 r. do grudnia 2008 r. z zasiłku stałego z uwagi na umiarkowany stopień niepełnosprawności. W okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] marca 2010 r. zarejestrowany był w PUP jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Od [...] lipca 2010 r. do [...] czerwca 2013 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką.

Na gruncie powyższego organ wskazał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną osobą. Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest zaś istnienie ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy a podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżący nie zrezygnował z pracy w związku z koniecznością opieki nad matką, gdyż między ostatnią umową o pracę wygasłą w dniu [...] września 2000 r. a złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne - [...] sierpnia 2010 r. upłynęło 10 lat a nadto - powstanie znacznego stopnia niepełnosprawności u matki zostało ustalone na dzień [...] lipca 2010 r. Skoro zatem ustawodawca przyjął, że rezygnacja z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej w wyżej określonym rozumieniu ma być spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności to, co do zasady, winna istnieć ścisła korelacja między powstaniem niepełnosprawności a momentem rezygnacji z aktywności zawodowej. W niniejszej sprawie takiego powiązania brak.

Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, C. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i podniósł, że nie zgadza się z ww. decyzją. Podał, że w decyzji z 2010 r. nr [...] orzeczono o przyznaniu na jego rzecz świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką bezterminowo wskazując, że spełnia ustawowe przesłanki.

Ponadto przytoczył argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji, ponownie wskazując na zły stan zdrowia matki i konieczność sprawowania nad nią stałej opieki.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] odmówiono stronie skarżącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – R. P.

Organy obydwu instancji podjęły orzeczenia na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) i uznały, że strona skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia ponieważ przed złożeniem wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego miała przyznane prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, do którego uprawnienie nabyła z tytułu niepodejmowania zatrudnienia na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r.

Od 1 stycznia 2013 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, mocą której w przedmiotowej ustawie dokonano podziału świadczeń opiekuńczych na trzy rodzaje: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) zmieniającej m.in. ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r.

Przyznanie powyższego świadczenia uzależnione jest od szeregu przesłanek wynikających z art. 16 a ustawy.

W ocenianej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny spełnienia przez stronę skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającej z art. 16a ust. 1 ustawy.

Organy uznały, że strona skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ uprawnienie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nabyła w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia.

Bezsporne jest to, że złożenie wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przez stronę skarżącą rozpoczęło nowe postępowanie o przyznanie nowego świadczenia. Należy podkreślić, że wniosek ten został złożony w celu zapewnienia kontynuacji opieki nad osobą niepełnosprawną, którą wcześniej strona skarżąca opiekowała się i z tego tytułu pobierała świadczenie pielęgnacyjne, a więc zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami ustawowymi.

W ocenie Sądu, z uwagi na powyżej przedstawione okoliczności stanu faktycznego organy orzekające w sprawie wadliwie zastosowały przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wskazać należy, że ocena spełnienia przesłanki wynikającej z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego musi być dokonana w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie ubiegania się wnioskodawcy o świadczenie, tj. specjalny zasiłek opiekuńczy. Dlatego bez wpływu na wynik sprawy pozostają przesłanki, w oparciu o które strona skarżąca nabyła uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. Organy powinny natomiast ocenić skutki jakie wywołało w obrocie prawnym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w znaczeniu spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma okoliczność ta, że strona skarżąca posiadała przyznane uprawnienie – świadczenie pielęgnacyjne wg przepisów ustawy obowiązujących do 1 stycznia 2013 r. i wystąpiła o nowe świadczenie – specjalny zasiłek opiekuńczy, który jest świadczeniem mającym na celu zapewnienie dalszej opieki nad osobą niepełnosprawną, a więc jest z uwagi na cel ustawowy kontynuacją wcześniejszego uprawnienia na nowych zasadach.

W dacie złożenia wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy strona skarżąca nie pracowała, a to dlatego, że miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami ustawowymi.

Przyznane na mocy decyzji administracyjnej na określony czas świadczenie pielęgnacyjne lub do czasu wygaśnięcia tego uprawnienia z mocy ustawy w związku z jej nowelizacją od 1 stycznia 2013 r. wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której stanowi art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślić należy, że przyznane wcześniej świadczenie pielęgnacyjne było nierozerwalnie związane z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Celem ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013 r. nie było pozbawienie osób wymagających dotychczas stałej opieki drugiej osoby opiekunów faktycznie wywiązujących się ze świadczenia pomocy osobie bliskiej. Z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (patrz Druk nr 724 http://www.sejm.gov.pl/ sejm7.nsf/druk.xsp?nr=724) wynika, że od 1 stycznia 2010 r. liczba osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne gwałtownie rosła, z uwagi na zniesienie kryterium dochodowego warunkującego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (w 2011 r. liczba osób uprawnionych zwiększyła się o 100%).

Wśród grupy świadczeniobiorców, którzy uzyskali prawo do świadczenia pielęgnacyjnego po 2010 r. w wyniku rozszerzenia katalogu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, w połączeniu ze zniesieniem kryterium dochodowego, o którym mowa powyżej, aż 83% stanowiły osoby inne niż rodzice dzieci niepełnosprawnych pobierający świadczenie pielęgnacyjne. W tym znaczną część stanowiły osoby nadużywające pomocy finansowej ze strony państwa. Zauważalna była również postępująca tendencja do wyszukiwania przez osoby nieaktywne zawodowo osób niepełnosprawnych w swoich rodzinach jedynie w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, bez faktycznego sprawowania opieki nad taką osobą. Dlatego za konieczne uznano inne określenie warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, aby środki z budżetu państwa były kierowane do adresatów rzeczywiście sprawujących opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia.

Wprowadzając do katalogu świadczeń opiekuńczych nowe świadczenie - specjalny zasiłek opiekuńczy - uwzględniono możliwość lub obowiązek (w zależności od przesłanek) przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Założono, że przy ustalaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przeprowadzenie wywiadu będzie miało charakter obligatoryjny. Ponadto wywiad musi być aktualizowany po upływie 6 miesięcy oraz w każdej innej sytuacji, gdy wystąpią wątpliwości co do spełnienia przesłanek warunkujących prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Oceniając cel ustawy zmieniającej należy stwierdzić, że założeniem ustawodawcy była weryfikacja dotychczasowego świadczenia, tj. zasiłku pielęgnacyjnego pod kątem faktycznie sprawowanej opieki nad podopiecznym. To ochrona osoby wymagającej opieki jest głównym celem nowych świadczeń rodzinnych. Ustawodawca rozdzielając dotychczasowe świadczenie pielęgnacyjne na świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy wprowadził nowe wymogi ustawowe do przyznania uprawnień, ale jego zamiarem nie było pozbawienie funkcji opiekuna tych wszystkich osób, które na skutek niepodejmowania zatrudnienia nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na równi z osobami rezygnującymi z zatrudnienia, a które to osoby faktycznie wywiązywały się jako opiekun ze swoich obowiązków.

Ustawodawca poprzez nowelizację przepisów założył bowiem ukrócenie patologii i nadużyć w pozyskaniu świadczenia, jako dochodu przyznanego z budżetu państwa tam, gdzie nie ma faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu, nie można pominąć wagi wywiadu środowiskowego, który wprowadza ustawa w nowym brzmieniu, a który to środek dowodowy ma na celu weryfikację faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną. W przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawa wprowadza w stosunku do innych świadczeń rodzinnych obostrzenie polegające na tym, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego jest obligatoryjne dla organu. Wynika to z art. 23 ust. 4e i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych po zmianie przepisów. Ustalając prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, organ właściwy zwraca się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu weryfikacji okoliczności dotyczących spełniania warunków, o których mowa w art. 16a. Aktualizację wywiadu, o którym mowa w ust. 4e, przeprowadza się po upływie 6 miesięcy, jeżeli do końca okresu, na który ustalone zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, pozostało więcej niż 3 miesiące, oraz w każdej sytuacji, gdy zaistnieją wątpliwości co do spełniania warunków, o których mowa w art. 16a.

To rolą organu jest stała kontrola nad tym, czy przypadkiem nie dochodzi do nadużyć przy przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dlatego w ocenianej sprawie organy powinny skoncentrować się na rzetelnym przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego mając za główny cel dobro osoby wymagającej opieki.

Zdaniem Sądu, skoro przepis poprzednio obowiązującej ustawy przyznawał uprawnienie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia, w sytuacji konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to należy uznać, że w chwili przyznania świadczenia pielęgnacyjnego cel, któremu przyświeca ustawa o świadczeniach rodzinnych, a jakim jest konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną został spełniony. Tym samym osoba, która nie podejmowała zatrudnienia, jak i osoba, która zrezygnowała z zatrudnienia w poprzednio obowiązującym stanie prawnym muszą być traktowane na równi, ponieważ z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną związały one swoją przyszłość w zamian za świadczenie pielęgnacyjne, którego istotą, jak już wyżej wspomniano było finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Zatem osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym nie podejmowały zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Wykładni art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy dokonywać w zgodzie z Konstytucją. Przepis ten winien być stosowany w sposób nienaruszający zasad konstytucyjnych i umożliwić najpełniejsze urzeczywistnianie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. Wartości konstytucyjne oraz reguły wykładni zgodnej z zasadami konstytucyjnymi wskazują oraz precyzują wyroki Trybunału Konstytucyjnego. Wobec tego w procesie prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa nie można pomijać dorobku Trybunału Konstytucyjnego zawartego w jego wyrokach.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ukształtował się pogląd, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w przekonujących argumentach. Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych może więc być uznane za zgodne z Konstytucją, jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej lub służy urzeczywistnianiu tych zasad. Zostaje ono natomiast uznane za niekonstytucyjną dyskryminację (uprzywilejowanie), jeżeli narusza zasadę sprawiedliwości społecznej. W tym sensie zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej w znacznym stopniu nakładają się na siebie (por. np. wyroki TK: z dnia 16 grudnia 1997 r., sygn. akt K. 8/97, OTK ZU nr 5-6/1997, poz. 70 oraz z dnia 13 kwietnia 1999 r., sygn. akt K. 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40, s. 243-244).

W związku z powyższym wskazać należy, że osoba, która nie podejmowała zatrudnienia lub zrezygnowała z zatrudnienia i przed dniem 1 stycznia 2013 r. uzyskała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Różnicowanie pozycji osoby niepodejmującej zatrudnienia i osoby rezygnującej z zatrudnienia, gdy świadczenie pielęgnacyjne było im nadane z mocy decyzji wydanej na podstawie art. 17 ustawy w brzemieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2013 r. byłoby przejawem naruszenia zasady równości. Nie można dopuścić do sytuacji, gdy świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy zarówno osobie rezygnującej z zatrudnienia, jak i osobie niepodejmującej zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a po zmianie przepisów i wprowadzeniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, pierwsza z tych osób spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, a druga, która nie podejmowała zatrudnienia, nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia na podstawie art. 16a ustawy.

Zachwiana zostałaby wówczas pewność wobec prawa, ponieważ osoba, która nie podejmowała zatrudnienia, a otrzymała świadczenie musiałaby uciekać się do fikcji rezygnacji z zatrudnienia, a mianowicie podjąć zatrudnienie, aby następnie z niego zrezygnować w celu kontynuacji opieki nad osobą niepełnosprawną.

Jeszcze raz podkreślić należy, że celem nowego świadczenia, jakim jest specjalny zasiłek opiekuńczy, jest konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu, organy niewłaściwie zastosowały art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w ocenianej sprawie. Skoncentrowały się jedynie na przesłance niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącego w okresie przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, a pominęły okoliczność, że skarżący z chwilą przyznania jemu zasiłku pielęgnacyjnego wyczerpał stan faktyczny na równi z rezygnacją z zatrudnienia, bo tak traktowała sytuację skarżącego poprzednio obowiązująca ustawa.

Specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Stwierdzić zatem należy, że faktyczne sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, w sytuacji gdy ubieganie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego poprzedzone było bezpośrednio decyzją o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na osobę podopieczną daje podstawy do uznania, iż została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy.

Organ natomiast winien przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy, który potwierdzi faktyczne sprawowanie opieki, gdy zaistnieją wątpliwości co do spełniania warunków, o których mowa w art. 16a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zastosuje się do zaleceń Sądu zawartym w uzasadnieniu wyroku.