Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 326/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Protokolant: referent Kinga Bilska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. J.-V. i J. V. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku doprowadzenia ściany zewnętrznej wydzielającej z przestrzeni lokal do stanu poprzedniego poprzez demontaż istniejącej stolarki okiennej i zamurowania otworów okiennych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 1014 zł (słownie: jeden tysiąc czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...].03.2019 r. (nr [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "DWINB"), po rozpatrzeniu odwołania M. J.-V. i J. V., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] nr [...] z [...].12.2018r., którą nałożono na K. A., G. A., A. H., M. M. – H., M. J. – V. i J. V. - jako współwłaścicieli lokalu nr [...] w budynku usytuowanym przy [...][...] we [...]- obowiązek doprowadzenia ściany zewnętrznej wydzielającej z przestrzeni przedmiotowy lokal do stanu poprzedniego poprzez demontaż istniejącej stolarki okiennej i zamurowanie 3 otworów okiennych wykonanych w obrębie lokalu nr [...] w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...][...] we [...] od strony sąsiedniej działki nr [...]. .

Jak wynika z uzasadnienia decyzji oraz akt administracyjnych postępowanie prowadzone było na podstawie art. 51 ust. 1 i 7 ustawy z 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz.1202, ze zm.) dalej jako "u.p.b.". W toku kontroli przeprowadzonej w dniu [...].11.2016 r. stwierdzono, że w lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...][...] zlokalizowane są 3 otwory okienne w elewacji szczytowej na granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...]. W trakcie kontroli okazano projekt architektury i technologii medycznej specjalistycznego ośrodka okulistycznego z października 1997 r. stanowiący załącznik do decyzji nr [...] z [...].12.1998 r. Na rzutach w/w projektu uwidoczniono sporne otwory okienne. J. V. oświadczył, że w momencie nabycia lokalu opisane w protokole otwory okienne już istniały. Wyjaśniono dalej, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym podjęto czynności poszukiwawcze celem pozyskania dokumentacji budynku, w tym ewentualnych decyzji administracyjnych. Zwrócono się w tym celu do: Gminy [...] (byłego właściciela lok. [...]); zarządcy nieruchomości – Zakładu Gospodarki Nieruchomościami [...] sp. z o.o.; Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego we [...] oraz Miejskiego Konserwatora Zabytków we [...]. Po analizie nadesłanej dokumentacji archiwalnej stwierdzono brak dokumentów zezwalających na wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej w obrębie lokalu nr [...]. Wskazano na znajdujące się w teczce archiwalnej nr [...] tom II zdjęcie ściany szczytowej budynku z 1998 r., dołączone do akt związanych z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na montaż 2 tablic reklamowych, na której widoczne są wykonane otwory okienne z zamontowaną stolarką okienną w obrębie lokalu nr [...]. W tej teczce znajduje się również decyzja Prezydenta [...] nr [...] z [...].12.1998 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenie na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie i adaptacji lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...][...] we [...] na gabinety lekarskie - okulistyczne. W projekcie budowlanym datowanym na październik 1997 r., stanowiącym załącznik do w/w decyzji, widoczne są naniesione na rzut lokalu nr [...] trzy otwory okienne w ścianie szczytowej budynku od strony dz. nr [...]. Natomiast w teczce archiwalnej nr [...] tom I znajduje się decyzja Naczelnika Dzielnicy z [...].06.1982 r. o sygnaturze [...] udzielająca pozwolenia na wybicie otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...][...] w mieszkaniu [...]. Na załączonym szkicu – przedstawiającym przedmiotową elewację od strony wnętrza budynku, naniesiono 3 otwory okienne w poziomie parteru. Organ ochrony zabytków poinformował natomiast , że budynek przy ul. [...][...] powstał ok. 1910 r. i figuruje w gminnej ewidencji zabytków, zaś do organu nie wpływały żadne wnioski dotyczące opiniowania robót budowlanych. Z kolei Zarząd Zasobu Komunalnego, działając z ramienia Gminy [...], przekazał umowę najmu nr [...] z [...].11.1996 r., protokół zdawczo-odbiorczy lokalu nr [...], w którym wskazano 7 kompletów skrzydeł okiennych skrzynkowych podwójnych, co potwierdza istnienie w tej dacie 3 sztuk okien w ścianie szczytowej przedmiotowego budynku, akt notarialny Repertorium A nr [...] z [...].06.1997 r. oraz dwa protokoły przeglądu lokalu nr [...] i [...] z [...].01.1995 r. wraz ze szkicami (które w późniejszym czasie zostały połączone w jeden lokal), na których zaznaczono 3 sztuki okien w ścianie szczytowej przedmiotowego budynku. Natomiast Zarząd Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego we [...] poinformował, że granica po obrysie budynku przy ul. [...][...] została ustalona podczas prac terenowych w 1967 r. zaewidencjonowanych pod numerem [...] i potwierdzona podczas wydzielenia działki nr [...] w dniu [...].12.1982 r., zatwierdzonego decyzją nr [...] Naczelnika Dzielnicy [...] z [...].12.1982 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności DWINB stwierdził, że zaistniały podstawy do nałożenia na współwłaścicieli lokalu nr [...] obowiązku doprowadzenia ściany zewnętrznej wydzielającej z przestrzeni przedmiotowy lokal do stanu poprzedniego poprzez demontaż istniejącej stolarki okiennej i zamurowanie 3 otworów okiennych wykonanych w obrębie lokalu nr [...] w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...][...] we [...] od strony dz. nr [...]. DWINB powtórzył przy tym w znacznej części zawartą w decyzji PINB analizę obowiązujących na przestrzeni kilkudziesięciu lat regulacji prawnych celem zweryfikowania dopuszczalności sytuowania okien w ścianie położonej na granicy działek budowlanych i wymagań dotyczących pozwolenia budowlanego. Powołał właściwe przepisy począwszy od ustawy z 31.01.1961 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46) a skończywszy na aktualnym stanie prawnym. W rezultacie DWINB stwierdził, że sprawę otworów okiennych w lokalu nr 2 można rozpatrzyć bez konieczności ustalenia konkretnej daty ich wykonania, ponieważ przepisy prawa obowiązujące w możliwym czasie wykonania przedmiotowej inwestycji, a także aktualnie obowiązujące przepisy (w tym techniczno-budowlane) - nie pozwalają na wykonanie okien w ścianie szczytowej budynku w granicy z sąsiednią nieruchomością, która to ściana dodatkowo pełni funkcję ogniochronną. W każdym również czasie tego rodzaju roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę. Tym samym – zdaniem DWINB – w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 4 u.p.b, tj. nastąpiło wykonanie robót bez wymaganego pozwolenia oraz w sposób naruszający przepisy ustawy z 23.07.2003 r. o ochronie i opiece nad zabytkami - poprzez brak zgody konserwatora zabytków; a także z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). DWINB zaznaczył przy tym, że dla oceny możliwości legalizacji wykonanych robót znaczenie mają przepisy obecnie obowiązujące, co wynika z art. 103 ust. 1 u.p.b. Ponieważ prawnie niedopuszczalne jest istnienie otworu okiennego w ścianie usytuowanej na granicy z działką budowlaną, to należało w takim przypadku orzec na zasadzie art. 50 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 u.p.b, a więc nakazać zamurowanie otworów okiennych. Jednocześnie DWINB wyjaśnił, że decyzja została wydana na aktualnych współwłaścicieli lokalu nr [...] z uwzględnieniem art. 52 u.p.b., bowiem są oni jedynymi osobami, które dysponują tytułem prawnym do nieruchomości i mają możliwość wykonania decyzji.

W skardze na powyższą decyzję M. J.-V. i J. V. (dalej jako "skarżący"), zarzucili organowi II instancji naruszenie: 1) art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 51 ust. 7 u.p.b., przez przyjęcie, że po stronie inwestora miała miejsce "samowola budowlana", podczas kiedy z zebranego materiału dowodowego wynika, że organ prowadzący postępowanie nie ustalił osoby dokonującej tejże samowoli, a także czasookresu, w którym miało mieć miejsce wybicie "spornych" okien, a zatem nie ustalono istotnych elementów samowoli; 2) art. 2 ust. 1-3 ustawy o własności lokali wskazującego, że w momencie sprzedaży lokalu nr [...] umową z [...].06.1997 r. sprzedawany lokal winien mieć cechy samodzielności w postaci trwałego wyodrębnienia ścian i okien, co dokumentuje legalność i zgodność z prawem wyodrębnionego lokalu; 3) art. 3 pkt 12 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.b. przez legalizację istniejącego stanu okien w formie zatwierdzenia dokumentacji projektowej przewidującej wykorzystanie okien objętych postępowaniem - decyzją Prezydenta [...] nr [...] wraz z pozwoleniem na budowę. Ponadto skarżący podnieśli zarzut naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, na których oparte powinno być rozstrzygnięcie, które to naruszenie miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Formułując takie zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę na złożoność stanu faktycznego wynikającego ze zmian dokonywanych legalnie w substancji budowlanej, wzniesionej przed rokiem 1939 - w okresie powojennym. Zmiany te mały charakter przystosowania "starych" budynków do ówczesnych norm mieszkaniowych. Takie zmiany miały charakter trwały, skoro utworzono samodzielne lokale. Ustosunkowując się do argumentu orzekających w sprawie organów, że sporne okna znajdują się na ścianie szczytowej i z tego powodu naruszają przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, autor skargi zauważył, że przepisy te nie obowiązywały w okresie przed rokiem 1982. Brak natomiast ustaleń w zakresie zmian dokonywanych w budynku nr [...], w tym lokalu nr [...], w okresie powojennym uniemożliwia "nadawanie" tym zmianom cech braku legalności, czy "samowoli budowlanej". Skarżący uznali przy tym za nieuprawnione czynienie domniemania polegającego na przypisaniu trzem otworom okiennym, które wykonano w obrębie lokalu nr [...], cechy samowoli budowlanej tylko na podstawie tego, że organom nie udało się odszukać dokumentów wskazujących na uzyskanie zezwolenia na ich wykonanie. Niedopuszczalność tego rodzaju domniemania wynika chociażby z wydania późniejszych decyzji zezwalających na wybicie, w tej samej ścianie innych otworów okiennych. Wnioskować zatem można, że również wcześniejsze zezwolenia mogły mieć charakter legalny, skoro żaden z organów przez około 40-50 lat nie reagował na fakt "rzekomej samowoli". Według skarżących istotnym w sprawie pozostają również okoliczności związane ze sprzedażą lokalu nr [...] przez Gminę [...] w roku 1997. Nabywca tego lokalu w momencie sprzedaży przez Gminę, zakupił go ze spornymi otworami (co wynika niezbicie z protokołu przekazania lokalu). Zatem powstała sytuacja nie została spowodowana przez obecnych właścicieli, ani też przez ich poprzedników. Zaskarżona decyzja pomija przy tym fakt, że do momentu sprzedaży lokalu nr [...] znajdował się w zasobach Gminy, a przed komunalizacją stanowił własność Skarbu Państwa. W tej sytuacji, koniecznym dla prawidłowości decyzji jest ustalenie czasookresu wykonania spornych otworów okiennych, a także ówczesnego inwestora, bowiem nie można wykluczyć, że otwory te wykonał organ Skarbu Państwa. Skarżący zwrócili przy tym uwagę, że w treści powołanego przez organ I instancji zezwolenia dla lokalu nr [...], znalazła się informacja o istnieniu otworów okiennych na parterze (lokal nr [...]), co pozwala przyjąć, że wybicia otworów okiennych dokonano przed datą [...].06.1982 r. Brak ustalenia tak istotnej w sprawie kwestii, którą jest czasookres wybicia otworów okiennych oraz osoby inwestora, wyklucza prawidłowość stosowania art. 50 ust. 1 i 4 u.p.b. Skarżący zwrócili również uwagę na kwestie związane z ustanowieniem odrębnej własności lokalu nr [...]. Warunkiem do tego koniecznym, było stwierdzenie samodzielności tego lokalu, co potwierdzono decyzją administracyjną. Skoro więc doszło do sprzedaży lokalu nr [...], to lokal ten miał statut "samodzielnego lokalu". Dalej skarżący zwrócili uwagę na okoliczności związane z przekwalifikowaniem tego lokalu w lokal użytkowy. Na co uzyskali stosowne zgody i decyzje o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. Projekt ten zawierał informację, co do lokalizacji otworów okiennych, jako istotnej jego części. Zdaniem odwołujących, brak odniesienia się do tych okoliczności przez organ odwoławczy skutkuje nie rozpoznaniem odwołania w istotnej jego części. Jest to istotna wada zaskarżonej decyzji. Niezależnie od tego naruszenia prawa, autorzy skargi wskazali, że przedmiotem badania w sprawie powinny być w pierwszej kolejności dokumenty archiwalne sporządzone w okresie przed rokiem 1980 (zgromadzone w archiwach państwowych, a także w Muzeum Architektury).

W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał decyzję odwoławczą i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Występujący w niniejszej sprawie problem był już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w prawomocnym wyroku z 25.06.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 267/19. Jego mocą uchylono decyzję organów nadzoru budowlanego obu instancji, nakładające na właścicielkę lokalu nr [...] w budynku usytuowanym przy ul. [...][...] we [...] - obowiązek doprowadzenia ściany zewnętrznej wydzielającej z przestrzeni tego lokal do stanu poprzedniego, poprzez demontaż istniejącej stolarki okiennej i zamurowanie usytuowanego bliżej ul. [...] otworu okiennego wykonanego w obrębie lokalu nr [...] w ścianie szczytowej budynku od strony sąsiedniej działki nr [...]. Zarówno powołana podstawa prawna nałożonego obowiązku (art. 51 ust. 1 i 7 u.p.b.), jak i uzasadniająca jego zastosowanie argumentacja prawna i faktyczna została powtórzona w niniejszej sprawie. Zasadza się ona na przyjmowaniu przez organy nadzoru budowlanego, że bez względu na konkretną datę powstania spornych otworów okiennych, na ich wykonanie było wymagane pozwolenie na budowę, a jego brak oznacza popełnienie samowoli budowlanej. Ponadto wykonanie w ścianie szczytowej, położonej w granicy działki otworów okiennych, powoduje nienadające się do usunięcia naruszenie prawa - przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które mają charakter bezwzględnie obowiązujących i nie dopuszczają żadnych odstępstw w zakresie odległości ściany budynku posiadającej otwór okienny od granicy. Powołaną w tym miejscu argumentację, Sąd orzekający w sprawie II SA/Wr 267/19 uznał za co najmniej przedwczesną, wobec braku ustalenia w sposób wiarygodny, że sporne okno wykonano w warunkach samowoli.

Wobec tożsamości uchybień polegających na naruszeniu art. 6, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogą mieć istotny wpływ na ustalenie daty wykonania okien w lokalu nr 2, co dopiero umożliwi identyfikację właściwego stanu prawnego, a w rezultacie także identyfikację okoliczności wymagających dodatkowego ustalenia w celu przesądzenia, czy w istocie wystąpił tu jeden z przypadków wymienionych w art. 50 ust. 1 u.p.b., Sąd w składzie orzekającym w rozpoznanej sprawie pogląd wyrażony w sprawie II SA/Wr 267/19 i uzasadniającą go argumentację w pełni podziela, przytacza ją zatem jako własną.

Przyjdzie wobec tego wskazać, że wydanie decyzji z art. 51 ust. 1 u.p.b. wymaga uprzedniego zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i jego prawidłowej oceny (zob. art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.). Wymaga również uwzględnienia właściwych przepisów stanowiących podstawę przeprowadzanych przez organ ocen i dokonania ich prawidłowej wykładni (zob. art. 6 i art. 7 in princ. k.p.a.). Skoro ustalono na podstawie decyzji z [...].06.1982 r. - odnoszącej się do lokalu nr [...], że w tej dacie istniały już trzy otwory okienne w poziomie parteru, które można przypasać do lokalu nr [...], to obowiązkiem organów było rozważyć około siedemdziesięcioletni okres, w którym mogły powstać sporne otwory okienne (lata 1910 – 1982), w tym trzydzieści pięć lat pod rządami prawa niemieckiego. Zwrócił na tą okoliczność również autor niniejszej skargi, wskazując na ponad stuletnią historię budynku przy ul. [...][...] we [...], w tym na skomplikowaną sytuację faktyczną i prawną związaną ze zmianami jaki miały miejsce po zakończeniu II wojny światowej. Zarówno PINB jak i DWINB w swych decyzjach pomijają milczeniem ewentualność powstania okien w okresie przed 1945 r., mimo że w aktach administracyjnych nie ma dowodów, które by taką możliwość wykluczały. Organy nie powołują się na jakiekolwiek okoliczności znane powszechnie lub urzędowo, w świetle których należałoby taką możliwość wykluczyć Organy nie dysponują również projektem budowlanym budynku ani jakąkolwiek jego dokumentacją techniczną, która wykluczałaby możliwość wykonania problemowego okna w pierwszych latach istnienia budynku. Tymczasem jest to istotny aspekt sprawy. Ewentualne ustalenie, że okna wykonano przed 1945 r., a więc pod rządami prawa obcego, uniemożliwiłoby przyjęcie, że w sprawie wystąpiła przesłanka samowoli z art. 50 ust. 1 pkt 1 u.p.b. Z akt sprawy nie wynika przy tym, jak kształtowała się wówczas zabudowa sąsiednia, ani jaka była konfiguracja granic nieruchomości. Z tego już tylko względu nie można się zgodzić z twierdzeniem, że ustalenie daty wykonania okien nie miało w sprawie znaczenia.

W kontrolowanej sprawie podzielić należy również stanowisko wyrażone już w wyroku z 25.06.2019 r. dotyczące zbyt dużych uproszczeń na temat przepisów prawnych obowiązujących w interesującej materii po roku 1945. W decyzji PINB rozważania dotyczące regulacji prawnej rozpoczynają się od rozporządzenia z 1928r., co sugeruje, że zdaniem PINB okno powstać mogło już pod rządami we [...] wskazanego aktu prawnego, tj. w latach 1945 – 1961. Z kolei DWINB w decyzji odwoławczej rozpoczyna analizę prawną od ustawy z 31.01.1961 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46, ze zm.), dalej jako "ustawa z 1961 r.", co oznacza, że wykluczył on możliwość powstania okna w latach 1945 - 1961. DWINB nie wyjaśnia przy tym, z jakich powodów wykluczył taką możliwość, a w konsekwencji z jakich powodów ograniczył zakres czasowy ustaleń prawnych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Odnosząc się do powołanego przez PINB rozporządzenia z 1928 r. należy zauważyć, że - wbrew ocenie dokonanej przez organ - nie rozstrzyga ono jednoznacznie o obligatoryjności pozwolenia budowlanego. PINB powołał się tutaj na art. 332 rozporządzenia z 1928 r., z którego wynika, że na wykonanie robót, wyszczególnionych w art. 333 i 334 (w tym przebudowa czy zmiana wyglądu zewnętrznego budynku), o ile roboty te nie dotyczą budynków państwowych, wymagane jest uzyskanie pozwolenia właściwej władzy. PINB pomija jednak, że już powołany przepis wskazywał wyraźnie na brak takich wymagań w stosunku do "budynków państwowych". W przypadku budynków państwowych wystarczyło samo sporządzenie odpowiedniego projektu. W myśl bowiem art. 355 rozporządzenia z 1928 r. roboty, wymienione w art. 333, a dotyczące budynków państwowych, mogą być wykonywane tylko po sporządzeniu, względnie zatwierdzeniu odnośnych projektów przez właściwe władze. Należy przy tym podkreślić, że po 1945 r. pojęcie "budynków państwowych" było rozumiane dość szeroko. Obejmowano nim każdy budynek będący własnością Skarbu Państwa oraz każdy budynek zarządzany lub przejęty do budowy, odbudowy, przebudowy, powiększenia - przez organy władzy państwowej bądź instytucji, zakładu, przedsiębiorstwa państwowego lub pozostającego pod zarządem albo nadzorem państwowym. Wskazuje na to wyraźnie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Budownictwa z 21.06.1949 r. w sprawie kontroli budownictwa państwowego (Dz.U. Nr 40, poz. 290). Powołane rozporządzenie w § 2 wprowadziło przy tym mechanizm rejestrowania państwowych robót budowlanych, wykonywanych bez uprzedniego zatwierdzenia projektu oraz meldowania o tych robotach w drodze służbowej wojewódzkim władzom budowlanym. Świadczy to o powszechności praktyki realizowania robót dotyczących budynków państwowych w oparciu o sam projekt, bez jego zatwierdzenia. Jakkolwiek w aktach administracyjnych nie ma dokumentów pozwalających ustalić status własnościowy kamienicy przy ul. [...][...] w drugiej połowie lat 40., to jednak jest wysoce prawdopodobne, że weszła ona już wówczas do zasobu własności państwowej, jak zdecydowana większość nieruchomości na terenie [...]. Realizowanie w przeszłości na tej nieruchomości robót budowlanych w trybie właściwym dla budynków państwowych jest zatem prawdopodobne.

Podobnie jak w przypadku rozstrzygnięcia dotyczącego lokalu nr [...], również w niniejszej sprawie twierdzenie o niedopuszczalności legalnego realizowania otworów okiennych w lokalu nr [...] - w ścianie usytuowanej na granicy z działką nr [...], nie zostało poparte wystarczającą analizą prawną. Przede wszystkim jednak nie można twierdzić, że przepisy zawsze wykluczały możliwość realizacji okna w tak usytuowanej ścianie. Pozostając już tylko w obrębie przepisów obowiązujących w latach 1945 – 1961 należy zauważyć, że art. 277 ust. 2 rozporządzenia z 1928 r. wprowadzał istotne wyjątki od zasady sytuowania budynków ogniotrwałych - posiadających od strony granicy otwory, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi - w odległości co najmniej 4 m od granic sąsiadów. Wyjątki te zależały od usytuowania i rodzaju zabudowy istniejącej na działce sąsiedniej. Skoro zaś w postępowaniu administracyjnym nie ustalono, jak w tych latach kształtowała się zabudowa sąsiednia, w tym na obecnej działce sąsiedniej nr [...], nie można wykluczyć ewentualności wykonania otworu okiennego w oparciu o art. 277 ust. 2 rozporządzenia z 1928 r. Kwestia sytuowania budynków przy granicy stanowiła również przedmiot rozporządzenia Ministra Budownictwa z 17.11.1950 r. w sprawie tymczasowych ulgowych przepisów budowlanych (Dz.U. Nr 53, poz. 487), które także należałoby uwzględnić przy okazji przedsięwziętej przez organy analizy prawnej.

Skoro sformułowane wyżej uwagi wskazują, że orzekające organy nieprawidłowo przeprowadziły zarówno ustalenia w zakresie stanu prawnego, jak i faktycznego, to w konsekwencji nie mogły prawidłowo dokonać subsumcji i wyprowadzić z tych ustaleń prawidłowych konsekwencji prawnych. W przedmiotowej sprawie, celem ustalenia jaka norma obowiązuje bądź obowiązywała, konieczne było ustalenie okoliczności faktycznych, tj. przybliżonej chociaż daty powstania otworów okiennych. Nie jest natomiast prawidłowe dokonywanie takich ustaleń w sposób wybiórczy, w oderwaniu od okoliczności stanu faktycznego. Z tego powodu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 6, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd zobligowany był do jej uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd, działając na zasadzie art. 135 p.p.s.a. uchylił również decyzję PINB, mając na uwadze, że obciążona jest ona tożsamym uchybieniem, a zakres koniecznych ustaleń faktycznych wykracza poza granice dopuszczalnego na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego.

Podobnie jak w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem z 25.06.2019 r., sygn. akt II SA/Wr 267/19, będzie obowiązkiem organów w ponownie prowadzonym postępowaniu, wykorzystać wszelkie możliwości dowodowe celem ustalenia kwestii zasadniczej, a więc przynajmniej przybliżonej daty wykonania problemowych okien, co zasadnie podniósł również skarżący, zawracając uwagę na niewykorzystanie możliwości dowodowych wynikających chociażby z kwerendy zasobów archiwum budowlanego Muzeum Architektury. Dopiero ustalenie daty wykonania spornych otworów okiennych umożliwi identyfikację właściwego stanu prawnego. W przypadku ustalenia, że pozwolenie budowlane było bezwzględnie wymagane, należy dokonać dodatkowej oceny wiarygodności bezskutecznych poszukiwań takiego pozwolenia w sytuacji budynku starego, którego dokumentacja techniczna jak i administracyjna w ogóle się nie zachowała. Inna jest bowiem wiarygodność twierdzenia o braku stosownego pozwolenia w sytuacji dysponowania przez organy stosowną dokumentacją budynku lub przynajmniej odpowiednimi rejestrami urzędowymi. Inna zaś w sytuacji występowania okoliczności sugerujących, że nawet w przypadku wydania stosownego pozwolenia, nie zachowałoby się ono do chwili obecnej. Do takich okoliczności niewątpliwie może należeć upływ kilkudziesięciu lat do chwili wykonania robót budowlanych wymagających pozwolenia. Dopiero pozytywne ustalenia w powyższym zakresie uprawniać będą organ do podjęcia kolejnych czynności adekwatnych do przeprowadzonych ustaleń, w tym do przeprowadzenia oceny możliwości legalizacji okien.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.