Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1688/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 3, art. 79c ust. 3 i art. 79 d ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 185 poz 1243
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity.
article: art.  2, art. 190 ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężna za naruszenie przepisów o odpadach 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienie się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 1 617 (tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Marszałek Województwa [...] wymierzył "A" Sp. z o.o. z siedzibą w P. ( dalej zwanego "A") karę pieniężną w wysokości [...] zł. Kara ta została nałożona w związku z nieprzedłożeniem przez "A", w terminie do dnia [...] roku, zbiorczego zestawienia danych za rok [...] o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów. Orzeczenie to Marszałek Województwa wydał w oparciu o przepisy art. 79 c ust. 3, art. 79d ust. 3 i art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243). W uzasadnieniu decyzji podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu [...] r. wobec niewywiązania się przez ukarany podmiot z obowiązku określonego w art. 37 ust. 3 ustawy o odpadach.

W odwołaniu "A", zastępowane przez radcę prawnego M. L., wniosło o uchylenie w całości decyzji Marszałka Województwa [...] i umorzenie postępowania. Uzasadniając to żądanie "A" zarzuciło wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach oraz z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. wskazując, że w dniu [...] r. wpłynęło do organu stosowne zestawienie, a w związku z tym Marszałek Województwa miał obowiązek umorzenia wszczętego postępowania. Dodatkowo odwołujące się "A" podniosło, że przepis art. 79 c ust. 3 ustawy na podstawie której wymierzono mu karę administracyjną wszedł w życie dopiero w dniu [...]r., a zatem mógł co najwyżej dotyczyć obowiązku przedstawienia zbiorczego zestawienia danych za rok [...].W ocenie "A" nie wiadomo także czy wymierzono mu karę za nieterminowe przekazania tego zbiorczego zestawienia danych czy tez za naruszenie innych obowiązków, o jakich jest mowa w art. 79c ust. 3 ustawy. "A" dodało także, że do wymierzenia kary administracyjnej może dojść w przypadku wystąpienia subiektywnego elementu zawinienia, a nie może to być mechaniczne i rygorystyczne uregulowanie sytuacji prawnej zobowiązanego. W związku z tym podniosło także, że niezłożenie w terminie wymaganego zestawienia danych o odpadach zostało spowodowane chorobą pracownika odpowiedzialnego za jego przesłanie oraz jego sytuacja rodzinną.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy stwierdził, że wskazany w art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach posiadacz odpadów prowadzący ich ewidencję jest zobowiązany sporządzić na formularzu zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz instalacjach i urządzeniach służących do ich odzysku i unieszkodliwiania zgodnie z formularzem zamieszczonym w załączniku nr 1 do rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych ( Dz. U. Nr 101, poz. 686). Zbiorcze zestawienie takich danych stosownie do art. 37 ust. 3 posiadacz odpadów jest obowiązany przekazywać właściwemu marszałkowi województwa w terminie do końca pierwszego kwartału za poprzedni rok kalendarzowy. W myśl art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach, w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, jeżeli posiadacz odpadów lub transportujący odpady, będąc obowiązanym do prowadzenia ewidencji odpadów lub przekazywania wymaganych informacji lub sporządzania i przekazywania zbiorczego zestawienia danych lub sporządzania podstawowej charakterystyki odpadów lub przeprowadzania testów zgodności, nie wykonuje tego obowiązku albo wykonuje go nieterminowo lub niezgodnie ze stanem rzeczywistym podlega karze pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Następnie Kolegium stwierdziło, że przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący , co oznacza, że organ go stosujący nie może działać w ramach uznania administracyjnego, a decyzje wydawane w tych sprawach mają charakter związany. Wymierzając przedmiotową karę organ nie może także miarkować jej wysokości. W konsekwencji SKO uznało, że zaskarżona decyzja zasługuje na utrzymanie jej w mocy i podzieliło stanowisko organu I instancji. "A" będąc bowiem podmiotem zobowiązanym nie złożyło Marszałkowi Województwa [...] w terminie do [...] r. zbiorczego zestawienia danych za rok [...], o jakim jest mowa w art. 37 ust. 1 ustawy o odpadach.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że nowelizacja ustawy o odpadach, która weszła w życie w dniu 12 marca 2010 r. mogła zaskoczyć stronę, jednakże orzekające w sprawie organy administracji publicznej nie miały żadnego wpływu na zaistniałą sytuację. SKO nie podzieliło jednocześnie stanowiska "A", że przepisy o nałożeniu kary pieniężnej powinny mieć zastosowanie do dopiero do zbiorczych zestawień za rok [...] r., gdyż takie zastrzeżenie nie zostało zamieszczone w ustawie zmieniającej. Kolegium wyjaśniło również, że organ I instancji wyraźnie wskazał w piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie, że dotyczy ono nieprzekazania w terminie zbiorczego zestawienia danych o odpadach. Nie można zatem twierdzić, że organ ten wszczął postępowanie we wszystkich sprawach, o jakich jest mowa wart. 79 c ust. 3 ustawy. W ocenie organu II instancji wreszcie choroba pracownika podmiotu zobowiązanego do przekazania zbiorczego zestawienia danych o odpadach, czy nadmiar nałożonych na tego pracownika obowiązków oraz jego sytuacja rodzinna nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "A", zastępowane przez radcę prawnego M. L., domagało się uchylenia decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...], a także zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciło wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 79c ust. 3 ustawy o odpadach poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz z naruszeniem przepisów art. 6, art. 9, art. 10 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a.

W uzasadnieniu "A" podtrzymało swoje stanowisko zajęte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że z uwagi na wejście w życie przepisu art. 79c ust. 3 w dniu [...] r. mógł on znaleźć zastosowanie dopiero do przekazywania zbiorczego zestawienia danych o odpadach za rok [...], a nie za rok [...]. Strona skarżąca podtrzymała także swój pogląd zawarty w odwołaniu, że kara administracyjna może zostać wymierzona tylko w przypadku wystąpienia po stronie ukaranej subiektywnego elementu zawinienia. Wskazało wreszcie, że kara administracyjna wymierzana w związku z działaniami w zakresie ochrony środowiska powinna zachować gradację w zależności od stopnia szkodliwości danego czynu czy zaniedbania.

W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzut skargi wskazujący na możliwość zastosowania przepisu art. 79 c ust. 3 ustawy o odpadach dopiero do przekazywania zbiorczego zestawienia danych za rok [...], Kolegium wskazało, że ustawa zmieniająca z dnia 22 stycznia 2010 r. nie zawiera przepisów przejściowych pozwalających na tego rodzaju stwierdzenia. Przepisy ustawy zmieniającej nie nałożyły także na posiadaczy odpadów dodatkowych obowiązków oraz nie ograniczyły i nie pozbawiły ich posiadanych uprawnień. Przepis art. 37 ust. 3 ustawy o odpadach w zastosowanym brzmieniu obowiązuje bowiem od [...] r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 7, poz. 78). W znowelizowanym zaś art. 79c ust. 3 ustawy przewidziana została jedynie sankcja w postaci kary pieniężnej za uchylanie się od wykonania wcześniej istniejących obowiązków.

Postanowieniem z dnia [...] r. SKO w K., działając w oparciu o art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wstrzymało z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 40/11, zawiesił natomiast postępowanie sądowe w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w P. do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie oznaczonej sygnaturą P 26/11 zainicjowanej pytaniem prawnym WSA w Łodzi zawartym w postanowieniu z dnia 9 marca 2011 r. , sygn. akt II SA/Łd 1509/10.

Postanowieniem z dnia 28 października 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 40/11, WSA w Gliwicach podjął postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tego Sądu z dnia 28 października 2013r. sprawa została ponownie wpisana do repertorium SA pod numerem II SA/Gl 1688/13.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Poddana kontroli Sądu decyzja Wojewody [...] nie mogła się ostać, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 października 2013 r. , sygn. akt P 26/11 ( Dz. U. z dnia 3 grudnia 2013 r. poz. 1426) , orzekł, że art. 79 c ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ( j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243) w brzmieniu obowiązującym od 12 marca 2010 r. do 19 lipca 2011 r. przez to, że przewiduje niepodlegającą miarkowaniu karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Trybunału art. 79c w zw. z art. 79d ust. 3 wskazanej wyżej ustawy jest natomiast zgodny z art. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji oraz art. 2 w zw. z art. 42 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji. Trybunał w omawianym wyroku umorzył jednocześnie postępowanie w pozostałym zakresie.

Powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stwierdzona została zatem niezgodność z art. 2 Konstytucji R.P. przepisu stanowiącego podstawę wydanych w sprawie decyzji, a to art. 79 c ust. 3 w brzmieniu nadanym temu przepisowi ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. Wyrok ten wszedł w życie z chwilą jego ogłoszenia ( art. 190 ust. 3 Konstytucji), a stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie o niezgodności z Konstytucją (...) aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygniecie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Takim przepisem właściwym w przypadku kontrolowanego postępowania administracyjnego jest art. 145 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 2670 ze zm.- dalej zwanej p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postepowania administracyjnego.

Stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny był zobowiązany ponadto do zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. W konsekwencji kierując się tym przepisem Sąd uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek Województwa [...] będzie miał na uwadze przepis art. 246 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach ( Dz. U. z 2013 r., poz. 21), który do spraw wszczętych i niezakończonych nakazuje stosowanie przepisów karnych oraz o karach pieniężnych w dotychczasowym brzmieniu z zastrzeżeniem, art. 237. Mając na uwadze to unormowanie intertemporalne Marszałek Województwa [...] rozpatrując sprawę dotyczącą niezłożenia przez skarżące "A", w terminie określonym w art. 37 ust. 3 ustawy z 2001 r., zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów (...) za rok kalendarzowy 2009 r. zastosuje w sprawie przepis art. 79c ust. 3 w zw. z art. 79d w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o odpadach ( Dz. U. Nr 138, poz. 809) .

W tym stanie rzeczy działając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit b i art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku zostało oparte na art. 152 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania obejmujących zwrot wpisu od skargi, koszty zastępstwa procesowego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).