Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 742/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Podatek leśny
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 152 art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 47 ust. 1  art. 122 art. 124 art. 127  art. 210 par. 1 pkt 6 art. 233 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 200 poz 1682
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym.
article: art. 1 art. 4 ust. 1 pkt 1 art. 6a ust. 2 art. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 pkt 2 pkt 3 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt 4 art. 6 ust. 7
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 3 lutego 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi M. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2010 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za rok 2010 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących kwotę 322,- (trzysta dwadzieścia dwa) złote tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [...], decyzją z dnia [...] lipca 2010 roku, skierowaną do P. B. i M. B., ustalił za 2010 rok wymiar podatku rolnego (2.393zł), podatku leśnego (141 zł) oraz podatku od nieruchomości (5.498zł) w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na kwotę 8.032zł. Jednocześnie określił, że pierwszą (2.008zł) i drugą (2008zł) ratę podatku należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Wskazał również, że termin płatności raty trzeciej przypada na dzień 15 września 2010 roku, a raty czwartej na dzień 15 listopada 2010 roku.

Organ ustalił, że M. B. i P. B. są, na zasadzie wspólności majątkowe małżeńskiej, właścicielami nieruchomości położonych w:

1. B. -jednostka rejestrowa [...] o pow. 9,7119 ha (dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]),

2. K. -jednostka rejestrowa [...] o pow. 47,95 ha (dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...])

3. K. - jednostka rejestrowa [...] - lokal mieszkalny (pow. 27,8m2) z udziałem w nieruchomości wspólnej [...] (pow. 47,95m2),

4. S. - jednostka rejestrowa [...] o pow. 1,57 ha (dz. nr [...], [...]),

Na podstawie ewidencji gruntów i budynków Wójt Gminy [...] stwierdził, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają:

- nieruchomość położona w [...] (jednostka rejestrowa [...]) z tym, że na działka nr [...] w części obejmującej budynki o pow. 102,24m2 i grunt o pow. 2000m2 jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej (budynki pozostałe - pow. 562,64m2, pozostałe grunt - pow. 2241 m2),

- nieruchomość położona w K. (jednostka rejestrowa [...]) z tym, że: działka nr [...] w części obejmującej pow. 0,91 ha, a pozostała jej części o pow. 2,1 jest sklasyfikowana jako las, działka nr [...] w części obejmującej pow. 2,57, a pozostała jej części o pow. 1,49 jest sklasyfikowana jako las, działka nr [...] w części obejmującej pow. 1,8876ha, a pozostała jej część o pow. 1,11 ha jest sklasyfikowana jako las,

- nieruchomość położona w S. (jednostka rejestrowa [...])

- nieruchomość położona w Si. (jednostka rejestrowa [...]).

Ostatecznie organ przyjął, że podatkowi rolnemu podlegają grunty o łącznej powierzchni 53,9495ha fizycznych (35,8038ha przeliczeniowego), przy czym użytki rolne klasy V, VI i Vlz o łącznej powierzchni 23,3258ha fizycznych (6,1799ha przeliczeniowego) zwolnione są z podatku rolnego. Podatkowi leśnemu podlegają lasy o powierzchni 4,7ha fizycznych. Podatkowi od nieruchomości: budynki (102,24m2) i grunty (2000m2) związane z działalnością gospodarczą, budynki pozostałe i garaże (562,24m2) oraz budynki mieszkalne 27,80m2 i grunty pozostałe (47,95m2).

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy zarzucili, że:

* podatek od nieruchomości został źle naliczony, gdyż winien być pobrany zgodnie z rejestrem gruntów, czyli od gruntu sklasyfikowanego jako RV,

* posiadany przez nich lokal mieszkalny został podwójnie opodatkowany,

* decyzja powinna nakładać podatek na dzierżawcę, a nie właściciela,

* bezpodstawnie został naliczony podatek od gruntów pozostałych o powierzchni 0,2241 ha (w ocenie wnoszących odwołanie grunt jest zwolniony z podatku),

* organ nie uwzględnił, iż lokal mieszkalny jest remontowany (niezamieszkały), a ponadto jest częścią gospodarstwa rolnego i na tej podstawie jest zwolniony z podatku

* nieprawidłowo zostały ustalone terminy zapłaty podatku; obowiązek zapłaty faktycznie sprowadza się do konieczności uiszczenia dwóch rat w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji,

* organy przekroczyły 30-dniowy termin załatwienia sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] września 2010 roku uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości, łącznego zobowiązania pieniężnego oraz kwoty i terminów płatności łącznego zobowiązania pieniężnego. W tym zakresie ustaliło podatek od nieruchomości za rok 2010 w wysokości 4.089zł, a kwotę łącznego zobowiązania pieniężnego w na 6.623zł. Jednocześnie ustaliło, że zobowiązanie należy uregulować w czterech ratach, przy czym trzy pierwsze raty (każda w kwocie 1.656zł) należy uiścić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a ratę czwartą (1.655zł) w terminie do 15 listopada 2010 roku.

W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że w całości podziela stanowisko dotyczące opodatkowania podatkiem od nieruchomości części działki o nr [...] (pow. 0,2000ha) sklasyfikowanej w ewidencji gruntów i budynków jako rola. Opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, jednakże z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza (art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych). Podatkiem od nieruchomości z zastosowaniem stawki jak dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej podlegają również znajdujące się na przedmiotowej działce budynki zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej (stacja paliw).

Organ II instancji za bezpodstawny uznał również zarzut, że niewykorzystywane i stojące pusto budynki pozostałe, garaże o pow. 562,24m2 opodatkowane są jak budynki zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Przedmiotowe budynki zostały opodatkowane według stawek jak dla budynków pozostałych. Jednocześnie nie ma podstaw prawnych twierdzenie, że są one całkowicie zwolnione z opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Niezasadne jest również żądanie by podatkiem od nieruchomości obciążyć dzierżawcę. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatek od nieruchomości obciąża dzierżawcę tylko wówczas, gdy nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Kolegium stwierdziło, że wbrew stanowisku podatników budynki mieszkalne w gospodarstwie rolnym nie są zwolnione z podatku od nieruchomości. W tym zakresie organ stwierdził, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz od części budynków stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Zatem stosownie do art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli wyodrębniono własność lokali, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to opodatkowaniu podlega lokal będący własnością odwołujących się (lokal mieszkalny w K. o pow. 27,80m2) i grunt stanowiący udział 5/100 o pow. 47,95m2.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało jednak, że zmianie uległa wysokość podatku od nieruchomości za 2010 rok, a to z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej na nieruchomości w B. (dz. nr [...]). Działalność gospodarcza została wykreślona z ewidencji z dniem 30 czerwca 2010 roku. Podatek od nieruchomości za okres od 01 stycznia do 30 czerwca 2010 roku wynosi:

- budynki związane z działalnością gospodarczą- 102,24m2 x 18,25zł :12 miesięcy x 6 miesięcy = 932,94zł,

- budynki pozostałe, garaże o pow. 562,24m2 x 3,99zł :12 miesięcy x 6 miesięcy = 1.121,66zł,

- grunty związane z działalności gospodarczą o pow. 2000m2 x 0,68zł :12 miesięcy x 6 miesięcy = 680,00zł.

Natomiast podatek od powyższej nieruchomości za okres od dnia 01 lipca do 31 grudnia 2010 roku SKO wyliczyło na 1.325,63zł (budynki pozostałe o pow. 102,24m2 + 562,24m2x3,99zł:12 miesięcy x 6 miesięcy = 1.325,63zł

Podatek od nieruchomości w K. (lokal mieszkalny z udziałem w nieruchomości wspólnej) SKO ustaliło w następujący sposób:

- budynki mieszkalne 27,80 x 0,62zł = 17,24zł

- grunty pozostałe 47,95m2 x 0,23zł = 11,03zł.

Po zaokrągleniu podatek od nieruchomości za rok 2010 Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło na kwotę 4.089zł.

M. B. i P. B. skorzystali z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądali uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...].

W uzasadnieniu skargi podali, że w kwestionowanych decyzjach znajdują się liczne błędy dyskredytujące wartość łącznych zobowiązań pieniężnych. W ocenie Skarżących wyliczenia organów są niewłaściwe. Dodatkowe wątpliwości budzi fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze znacznie różni się w wycenie od organu I instancji.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w kwestionowanej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący kwestionują prawidłowość ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego odnosząc zarzut błędów w obliczeniach zarówno do podatku od nieruchomości, jak i do podatku rolnego oraz leśnego.

Wyjaśnić należy, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż zgodnie z art. 127 Ordynacji podatkowej sprawę należy w całej rozciągłości rozpoznać ponownie. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie (porównaj wyrok NSA z dnia 1 października 2009 roku, sygn. akt II FSK 658/08, Lex nr 532803). Utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji winno stanowić wynik postępowania przeprowadzonego samodzielnie przez organ odwoławczy (porównaj wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 roku, sygn. akt I FSK 57/09, Lex nr 594060).

Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając, że podatnicy nie podważają wysokości podatku leśnego i rolnego, odniosło się jedynie do zarzutów odwołania (prawidłowości opodatkowania podatkiem od nieruchomości). Przy czym ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani z akt sprawy nie wynika, aby organ drugiej instancji rozpoznał ponownie kwestie ustalenia wysokości podatku rolnego i leśnego. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w tej części.

Z tego względu zaskarżona decyzja w sposób oczywisty narusza art. 210 §1 pkt 6 w związku z art. 122 i 124 Ordynacji podatkowej, gdyż nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia w zakresie podatku rolnego i leśnego. Od uzasadnienia decyzji można odstąpić, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. Podkreślić jednak należy, że nie dotyczy to decyzji wydanej na skutek odwołania - art. 210 §5 Ordynacji podatkowej.

Zawężenie postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym (zaniechanie rozpoznania sprawy w zakresie prawidłowości załatwienia sprawy) jest pogwałceniem zasady dwuinstancyjności (art. 127 Ordynacji podatkowej) i stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pk1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Naruszenia zasady dwuinstancyjności nie można uznać za okoliczność nieistotną (wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 roku, sygn. akt FSK 169/04, Lex nr 149391).

Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie miało na uwadze, że podstawę opodatkowania podatkiem rolnym dla gruntów gospodarstw rolnych stanowi liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klasy użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego.

Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, w jaki sposób Wójt Gminy, dokonując ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania podatkowego, uwzględnił w sprawie treść przepisów art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnych, czy treść art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, z którego wynika, że zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i Vlz oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych.

Organ I instancji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem rolnym obejmują 53,9495ha fizycznego, czyli 35,8038ha przeliczeniowego. W aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument pozwalający zweryfikować sposób, w jaki powyższe wielkości zostały określone. Zdawkowe stwierdzenie znajdujące się w uzasadnieniu decyzji oraz brak choćby adnotacji pracownika organu o sposobie określenia podstawy opodatkowania narusza art. 124 Ordynacji podatkowej, a nadto sprawia, że przeprowadzenie kontroli legalności przedmiotowej decyzji jest niemożliwe.

W tym miejscu podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego. Nie przesłuchuje świadków ani stron postępowania, a dowody z dokumentów przeprowadza wyjątkowo (art. 106 §3 p.p.s.a.). Zakres kompetencji sądu administracyjnego określony kontrolą legalności decyzji nie pozwala na wyręczanie organów administracji publicznej w ocenie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy oraz czynienie na ich podstawie ustaleń faktycznych. Jest to przynależne właściwemu do rozstrzygnięcia sprawy organowi administracji publicznej.

W ocenie Sądu niezasadnym jest uchylenie decyzji Wójta Gminy, gdyż w sprawie nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Zatem nie zaktualizowały się przesłanki określone w art. 233 §2 Ordynacji podatkowej.

Sąd w całości podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w kwestii zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Organ prawidłowo przyjął, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają użytki rolne zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Powyższe jasno wynika z treści art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych.

Trafne jest również stanowisko, że podatnikami podatku od nieruchomości są Skarżący (właściciele), a nie dzierżawcy. Okoliczność wydzierżawiania nieruchomości, która nie stanowi własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie ma żadnego znaczenia w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja opisana w art. 3 ust.1 pkt. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Skarżący błędnie przyjmują, że zwolnienie od podatku rolnego użytków rolnych klasy V, VI oraz Vlz przenosi się na posadowione na tych gruntach budynki i garaże. Podkreślić należy, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają jedynie grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych - art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym. Natomiast budynki lub ich części oraz budowle lub ich części podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości - art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych. Jeśli budynki i budowle nie są przedmiotem opodatkowania podatkiem rolnym, to także zwolnienia i ulgi przewidziane w ustawie o podatku rolnym nie mogą zostać zastosowane do przedmiotów wyłączonych z opodatkowania tym podatkiem. Zakres przedmiotowy opodatkowania podatkiem od nieruchomości oraz zwolnienia od tego podatku określa ustawa z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych.

Organy prawidłowo przyjęły, że lokal należący do Skarżących (mieszkanie o pow. 27,80m2 oraz grunt obejmujący udział 5/100) podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Zgodnie art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Z powołanego przepisów płynie jasny nakaz, że obciążenie podatkiem lub zwolnienia od tej daniny musi znajdować oparcie w przepisie prawa o randze ustawowej.

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych nie przewiduje zwolnienia (wyłączenia) od podatku od nieruchomości dla remontowanych lokali mieszkalnych, czy lokali niezamieszkałych. Stąd okoliczność podnoszone przez Skarżących nie mogą prowadzić do zmiany treści rozstrzygnięcia.

Organy prawidłowo ustaliły terminy zapłaty podatku. Zgodnie z art. 6 ust. ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o podatku leśnym, art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym oraz art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych podatek od nieruchomości podatek rolny oraz podatek leśny jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Jednak z tym zastrzeżeniem, że termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego - art. 47 ust. 1 Ordynacji podatkowej.

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) Sąd orzekł o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W pkt 3 orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego postanowiono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.

/-/ Sz. Widłak /-/ M. Ławniczak /-/ M. Górecka