Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 593/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi K. T. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały oraz uchyla uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] października 2005 r.; 2. stwierdza, że uchwały o których mowa w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz K. T. 406 (czterysta sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. T., zwany dalej skarżącym, zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z prośbą o wydanie mu zaświadczenia o odbytej aplikacji radcowskiej w Okręgowej Komisji Arbitrażowej w latach 1986 – 1989.

Uchwałą Nr [...] Rady OIRP w [...] z dnia [...] października 2005r. odmówiono wydania zaświadczenia stwierdzającego, że K. T. ukończył aplikację radcowską, o której mowa w art. 32 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i pouczono skarżącego o prawie złożenia odwołania do Krajowej Rady Radców Prawnych. W uzasadnieniu podano, iż przepis art. 32 ust. 4 ustawy o radcach prawnych nakłada na radę okręgowej izby radców prawnych obowiązek wydania aplikantowi zaświadczenia o ukończeniu aplikacji radcowskiej, o której mowa w ust. 2 tego artykułu. Obowiązek wydania aplikantowi zaświadczenia dotyczy ukończenia aplikacji, o której mowa w ustawie o radcach prawnych, a skarżący aplikacji nie ukończył, wobec tego brak jest podstaw do wydania zaświadczenia.

Skarżący, zgodnie z pouczeniem, złożył odwołanie od postanowienia podjętego w formie uchwały do KRRP, domagając się jego uchylenia i wydania zaświadczenia o odbytej aplikacji radców prawnych w Okręgowej Komisji Arbitrażowej we wskazanym we wniosku okresie. Skarżący stwierdził, iż z dokumentacji znajdującej się w posiadaniu OIRP w [...] wynika fakt odbycia przez niego aplikacji; podczas jej trwania skarżący wykonał dyspozycję art. 35 ustawy o radcach prawnych, a "żadna nowela ustawy nie kwestionowała i nie nakładała obowiązku weryfikacji czasu i zakresu programowego odbytych aplikacji".

Zaskarżoną uchwałę utrzymała w mocy, na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych oraz na podstawie art. 138 § 1 i art. 145 i art. 134 Kpa., uchwała Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] grudnia 2005r. W uzasadnieniu uchwały podano, iż zażalenie od zaskarżonej uchwały odmawiającej wydania zaświadczenia nie zasługuje na uwzględnienie w świetle aktualnego stanu prawnego wynikającego z art. 134 Kpa. gdyż ustawa o radcach prawnych nie przewiduje odwołania w konkretnej sytuacji. Odmowa wydania zaświadczenia następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Ponadto, jak stwierdził organ, stan prawny na dzień ukończenia przez skarżącego zajęć na aplikacji radcowskiej przewidywał na podstawie art. 361 u.or.p. że aplikacja radcowska kończyła się egzaminem radcowskim; nie można stwierdzić ukończenia aplikacji bez zdania egzaminu, a więc wydanie zaświadczenia nie jest możliwe.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zakwestionował przepisy przywołane jako podstawa prawna odmowy wydania zaświadczenia żądanej przez niego treści, bowiem nie odnoszą się do złożonego wniosku dotyczącego wydania zaświadczenia. Zarówno w skardze, jak też na rozprawie przed Sądem skarżący podkreślił, że domagał się jedynie wydania zaświadczenia potwierdzającego fakt odbywania aplikacji we wskazanym okresie, z czego nie wynika chęć uzyskania wpisu na listę radców prawnych – skarżący nie ubiega się o taki wpis. Podał, iż kierując się postanowieniami ustawy z dnia 14 lipca 1983r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach określonymi w art. 1 i 2 tej ustawy, nie znajduje podstaw dla odmowy faktu dla skarżącego znamiennego i znaczącego w jego życiu. Uzyskaną odmowę ocenił jako "wymazywanie" z jego życiorysu faktu udokumentowanego.

W odpowiedzi na skargę, Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, jak też uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] naruszają prawo, a zatem skargę należało uwzględnić.

Rada OIRP w [...] odmówiła skarżącemu wydania zaświadczenia o ukończeniu przez niego aplikacji radcowskiej, powołując się na art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1059 ze zm. ) zobowiązujący taki organ do wydania aplikantowi zaświadczenia o ukończeniu przez niego aplikacji radcowskiej i argumentując, że skarżący aplikacji nie ukończył. Do postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia znajdują zastosowanie przepisy Działu VII Kpa. Zgodnie z art. 219 Kpa. odmowa wydania zaświadczenia, bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Rada OIRP w [...] dokonała rozstrzygnięcia w sprawie złożonego wniosku w formie właściwej dla organu kolegialnego tj. w formie uchwały, od której, odmiennie od pouczenia w tej uchwale, przysługiwało w związku z wyrażoną odmową wydania zaświadczenia – zażalenie. Tym samym odwołanie K. T. od uchwały Rady OIRP w [...] zostało potraktowane przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych jako zażalenie i jako takie zostało rozpatrzone uchwałą Prezydium KRRP Nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną uchwałę.

Działanie takie opatrzone jest błędem, bowiem w świetle obowiązujących przepisów, przede wszystkim tych wskazanych w uchwale Prezydium, brak jest podstaw do traktowania Prezydium KRRP jako organu wyższego stopnia nad radą okręgowej izby radców prawnych, a tylko taki organ właściwy jest do rozpoznania wniesionego środka odwoławczego zgodnie z art. 127 § 2 w związku z art. 144 Kpa.

Stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy o r.p. , który wymienia wśród organów samorządu radcowskiego m.in. Krajową Radę Radców Prawnych i radę okręgowej izby radców prawnych brak jest takiego organu jak Prezydium KRRP, które zgodnie z art. 59 ust. 3 jest wyłącznie organem wykonawczym Krajowej Rady Radców Prawnych. Kompetencje tego organu do działania jako organu administracyjnego, rozstrzygającego jako organ II instancji, ograniczone są do przypadków wskazanych w ustawie o r.p. i dotyczą decyzji o zawieszeniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego oraz do decyzji o skreśleniu z listy radców prawnych – art. 28 ust. 5 i art. 291 ustawy o r.p. W pozostałych przypadkach konieczności działania organu odwoławczego od uchwał rad okręgowych izb radców prawnych, organem właściwym jako organ wyższego stopnia jest Krajowa Rada Radców Prawnych. Tak więc reasumując, w sprawie nie orzekł jako organ II instancji organ właściwy. Powyższa wada uchwały skutkować zatem musiała stwierdzeniem jej nieważności.

Sąd kontrolując przeprowadzone postępowanie w sprawie o wydanie zaświadczenia, zważył, iż także podjęte w formie uchwały Rady OIRP w [...] postanowienie prawu nie odpowiada.

Niewątpliwie zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy o r.p. właściwa rada okręgowej izby radców prawnych ma obowiązek wydać aplikantowi, który odbył aplikację radcowską, o której mowa w ust. 2 tego artykułu, zaświadczenie o ukończeniu aplikacji radcowskiej. Trudno uznać, że skarżący jest aplikantem, wobec którego ma zastosowanie powołany przepis. Jednak powyższe nie oznacza, że skarżący nie może dochodzić od organu samorządu radcowskiego wydania mu zaświadczenia w trybie art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o nie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, bądź też osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Tym samym, w sytuacji, w której żaden przepis prawa wprost nie nakazuje wydania zaświadczenia, organ zobowiązany jest rozważyć, czy ubiegający się o wydanie zaświadczenia w tym trybie posiada interes prawny w żądaniu urzędowego potwierdzenia określonych faktów. Zastrzec przy tym należy, że w tym przypadku w myśl art. 218 § 1 KPA organ zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Jak wynika z całokształtu sprawy, w tym wniosku skarżącego, domagał się on poświadczenia stanu takiego, jaki wynika z posiadanych przez organ akt, co do którego skarżący jest przekonany, że z uwagi na uczęszczanie przez niego na zajęcia przez wymagany okres, stanowi stan "odbycia aplikacji radcowskiej". Powyższe, skarżący potwierdził na rozprawie przed WSA. Skarżący nie domagał się, tak jak to podała uchwała Rady OIRP wydania zaświadczenia w trybie art. 32 ust. 2 u.r.p. o ukończeniu aplikacji radcowskiej, a zaświadczenia o odbyciu takiej aplikacji, którym to terminem określił stan uczęszczania na zajęcia. W rozpatrywanej sprawie, organ w ogóle nie rozważał możliwości wydania zaświadczenia w oparciu o przepisy Kpa. nie badając również interesu prawnego składającego wniosek o wydanie zaświadczenia, co nie oznacza, że takiego interesu skarżący nie posiada. Co więcej organ, podejmując w formie uchwały postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, nie ustalił, czy skarżący w istocie domaga się zaświadczenia o treści takiej, o jakiej traktowała uchwała. Rozpatrując wniosek skarżącego o treści w istocie innej, niż wyrażona we wniosku, Rada OIRP w [...] ostatecznie nie odniosła się do faktycznej treści żądania. Zgłoszony przez skarżącego wniosek mógł, w zestawieniu ze stanem faktycznym wynikającym z posiadanych przez organ I instancji informacji, nasuwać wątpliwości co do jego ostatecznej treści. W takim natomiast przypadku Rada, na podstawie przepisu art. 218 § 2 Kpa., uprawniającego organ przed wydaniem zaświadczenia do przeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, powinna była zwrócić się do skarżącego o udzielenie stosownych wyjaśnień.

Kwestię zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego w toku postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia poruszył Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 marca 1997 r. Sąd uznał, że gdy w przepisie art. 218 § 2 Kpa jest mowa o postępowaniu wyjaśniającym, to jest to odesłanie do przepisów kodeksu regulujących postępowanie administracyjne sensu stricte, tym bardziej, że przepisy procedury ogólnej posługują się również terminem "postępowanie wyjaśniające" a nawet wiążą z nim doniosłe skutki prawne (np. art. 35 § 3). Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń jest – zdaniem Sądu Najwyższego – sformalizowaną procedurą załatwienia żądania osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia. W związku z powyższym, organy wydające lub odmawiające wydania zaświadczenia są w każdym przypadku obowiązane do przestrzegania wymagań określonych w dziale VII Kpa a w sprawach w tym dziale nieuregulowanych, także do odpowiedniego stosowania przepisów o ogólnym postępowaniu administracyjnym sensu stricte /tak Zbigniew R. Kmiecik, "Instytucja zaświadczenia w prawie administracyjnym", Wydawnictwo UMCS, Lublin 2002, str. 84).

Takiego działania organu w rozpatrywanej sprawie zabrakło, a zatem winien on, uwzględniając ogólne zasady postępowania administracyjnego Kpa. sprawę wyjaśnić i rozstrzygnąć ponownie. Wyjaśnienia wymagać będzie zarówno treść wniosku dotyczącego zaświadczenia, którego wydania skarżący się domaga, jak też stosownie do brzmienia art. 217 § 2 pkt 2 Kpa. interes prawny skarżącego w domaganiu się wydania określonej treści zaświadczenia. Zastrzec przy tym należy, że w tym przypadku w myśl art. 218 § 1 Kpa. organ zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających wyłącznie z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności zaskarżonych rozstrzygnięć orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a