Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 527/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151; art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 136; art. 7; art; 77 par.1; art.80; art. 107 par.3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 136; art. 140 ust. 1 i ust.4
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Beata Basak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi C. C., A. C., T. C., M. N., D. C. – G. , H. C., J. C., R. H., W. H., H. L. i Z. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania C. C., M. N., A. C., T. C., D. C., H. C., J. C., R. H., W. H., H. L. i Z. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...], w sprawie zobowiązania wnioskodawców do zwrotu kwoty [...]zł, określającej wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu w związku z orzeczonym zwrotem części nieruchomości, oznaczonej uprzednio jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w L. przy ul. [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., Starosta L. orzekł zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha na rzecz: K. C., H. C., J. C., T. C., R. H., W. H., H. L., Z. S. oraz odmówił zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha. Jednocześnie zobowiązał wnioskodawców do zwrotu kwoty pobranego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, waloryzowanej na dzień orzeczenia o zwrocie nieruchomości, powiększonej o kwotę stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł tj. kwotę zwiększenia wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, ustalonej na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] stycznia 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że działka nr [...], stała się zbędna na cel nabycia, wobec czego zachodzą przesłanki do orzeczenia o jej zwrocie na rzecz uprawnionych. Natomiast działka nr [...], została zajęta pod ulicę Z. K., która stanowi drogę gminną tj. drogę publiczną, a zatem w myśl art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych, może stanowić wyłącznie własność gminy, co wyłącza możliwość zwrotu tej działki wnioskodawcom.

Od decyzji organu I instancji, odwołanie wniósł pełnomocnik wnioskodawców oraz Prezydent Miasta L..

Pełnomocnik wnioskodawców wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części zawartej w punkcie VI, zobowiązującej do zwrotu kwoty [...]zł z tytułu odszkodowania pobranego za wywłaszczoną nieruchomość, wskazując, że kwota ta jest sprzeczna z zasadą przewidzianą w art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Bezpośrednią przyczyną zawyżenia tej kwoty, zdaniem pełnomocnika wnioskodawców jest błędne ustalenie przez organ I instancji celu wywłaszczenia i w ślad za tym błędne określenie wartości nieruchomości w dacie wywłaszczenia.

Natomiast Prezydent Miasta L. wniósł o uchylenie decyzji Starosty L. w punkcie I, zarzucając, że orzeczona do zwrotu działka nr [...], na której zrealizowano stadion [...] wraz z otaczającą go roślinnością, została zagospodarowana zgodnie z celem nabycia i stanowi część infrastruktury osiedla mieszkaniowego, służącej także mieszkańcom osiedla.

Po rozpatrzeniu ww. odwołań Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli: Gmina L oraz K. C., H. C., J. C., T. C., R. H., W. H., H. L. i Z. S..

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 549/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Gminy L oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] marca 2010 r. w zakresie pkt VI tejże decyzji, co do kwoty [...]zł.

W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że organy obu instancji nieprawidłowo oceniły dowód, jakim jest w niniejszej sprawie operat szacunkowy z dnia [...] stycznia 2010 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, bowiem operat ten jest niekompletny poprzez brak w nim tabeli ilustrującej sposób dokonania obliczeń, które doprowadziły autora tego operatu do przyjęcia wartości odtworzeniowej składników budowlanych wynoszącej [...] zł, a tym samym do ustalenia wartości części składowych wnioskowanej do zwrotu projektowanej działki nr [...].

Mając na uwadze fakt, że przedmiotowy operat szacunkowy stracił ważność w [...] stycznia 2011 r., organ II instancji, odesłał, na podstawie art. 136 k.p.a., organowi I instancji akta sprawy, celem dokonania aktualizacji przedmiotowego operatu.

Następnie Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty L. w zakresie zobowiązania wnioskodawców do zwrotu kwoty [...]zł, określającej wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przez wnioskodawców, skargi na powyższą decyzję Wojewody, WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 263/12, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że głównym zarzutem skarżących jest bezpodstawne, w ich ocenie, zwiększenie podlegającej zwrotowi na rzecz Gminy L kwoty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Sąd potwierdził, że z uwagi na utratę ważności operatu szacunkowego i brak możliwości jego aktualizacji, sprawa musi być prowadzona przed organem I instancji, bowiem postępowanie w tym zakresie nie mogło być uzupełnione przez organ odwoławczy bez zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Starosta L. wydał w dniu [...] lutego 2013 r. decyzję znak: [...], umarzającą postępowanie w zakresie zobowiązania wnioskodawców do zwrotu kwoty [...]zł ustalonej tytułem zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po wywłaszczeniu. Organ uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do obciążania wnioskodawców kosztami dokonanych na zwróconym gruncie nakładów, bowiem nie pozostają one w związku z realizacją celu wywłaszczenia.

W wyniku rozpoznania odwołania Prezydenta Miasta L. od powyższej decyzji, Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...], uchylił w całości decyzję Starosty L. z dnia [...] lutego 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że brak było podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, bowiem organy związane są oceną prawną zawartą w wyrokach WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 549/10 oraz z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 263/12. Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez sporządzenie operatu szacunkowego, związany był wytycznymi i oceną prawną Sądu, zawartymi przede wszystkim w wyroku z dnia [...] grudnia 2012 r., w którym sąd w żaden sposób nie kwestionował obowiązku zwrotu nakładów poczynionych na zwracanej nieruchomości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli wnioskodawcy. Wyrokiem z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Lu 594/13 WSA oddalił skargę, stwierdzając, że Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję zastosował się do wskazań zawartych w wyrokach Sądu zapadłych w niniejszej sprawie, zatem koniecznym było przeprowadzenie dowodu w postaci operatu szacunkowego.

W trakcie prowadzonego postępowania zmarł K. C., a jako następców prawnych wskazano: C. C., M. N., A. C. oraz T. C. (akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] maja 2015 r.).

Celem określenia zmiany wartości nieruchomości wskutek działań poczynionych na niej po wywłaszczeniu Starosta L. zlecił sporządzenie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowemu J. L..

W dniu [...] lipca 2017 r. biegły sporządził operat szacunkowy, z którego wynika, że nastąpił wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek poczynionych na niej nakładów, określony na kwotę [...]zł. Zakres wyceny objął określenie wartości nieruchomości według dwóch stanów: stanu na dzień wywłaszczenia tj. na datę zawarcia aktu notarialnego - [...].11.1969 r. oraz stanu na dzień zwrotu - [...] marca 2011 r. (z tym dniem decyzja Starosty L. z dnia [...] marca 2010 r. stała się ostateczna w zakresie punktu I dotyczącego zwrotu działki nr [...]). Rzeczoznawca stwierdził, że obecny stan bezpośredniego otoczenia wycenianej nieruchomości zmienił się w stosunku do otoczenia z 1969 r., wskutek wybudowania w sąsiedztwie osiedla mieszkaniowego. W dacie wywłaszczenia wyceniana działka była niezabudowana, użytkowana rolniczo, bez części składowych, a najbliższe urządzenia infrastruktury technicznej przebiegały w ul. [...], w odległości ponad 200 m od działki, dostępność komunikacyjna słaba. Natomiast w dacie zwrotu nieruchomość zagospodarowana i użytkowana jako stadion sportowy [...] L., z elementami zagospodarowania terenu tj. płyty boiska trawiastego z jedna bramką, trybuny niezadaszone, ogrodzenie z siatki w ramach stalowych na cokole betonowym, chodnik o nawierzchni asfaltowej, słup oświetleniowy z linią energetyczną napowietrzną, wewnętrzna sieć wodociągowa do nawadniania boiska z dwoma hydrantami, 4 reklamy o konstrukcji stalowej oraz urządzona zieleń - drzewa rosnące wzdłuż ogrodzenia od ul. [...]. W dacie wywłaszczenia przedmiotowa działka leżała w terenie przeznaczonym pod usługi oświaty - zawodowe szkoły średnie - symbol "[...]", a w dacie zwrotu w terenach sportowo- rekreacyjnych "[...]". Biegły określił wartość rynkową nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia, ponieważ dostępne dane umożliwiły określenie takiej wartości - odnotowano wystarczającą liczbę transakcji sprzedaży nieruchomości niezabudowanych przeznaczonych pod usługi publiczne, w tym usługi oświaty.

Natomiast na dzień zwrotu zmienił się stan techniczno-użytkowy i stan zagospodarowania nieruchomości, a analiza rynku nie wykazała transakcji nieruchomościami przeznaczonymi pod usługi publiczne o porównywalnym stanie techniczno-użytkowym do nieruchomości wycenianej tj. zagospodarowanej pod boisko sportowe z urządzoną nawierzchnią, trybunami, ogrodzeniem, składnikami roślinnymi. W tej sytuacji, wobec braku transakcji nieruchomościami podobnymi, rzeczoznawca określił wartość odtworzeniową nieruchomości według stanu z dnia zwrotu. Wartość rynkową nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia biegły określił w podejściu porównawczym, metodą porównywania parami w wysokości [...] zł, a wartość odtworzeniową nieruchomości (suma wartości rynkowej gruntu i kosztów odtworzenia części składowych gruntu, pomniejszonych o wartość ich zużycia) według stanu na dzień zwrotu w podejściu kosztowym, metodą kosztów odtworzenia. Określona przez biegłego wartość rynkowa gruntu według stanu z dnia zwrotu jest taka sama jak ww. określona wartość nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia tj. [...] zł, bowiem w myśl art. 140 ust. 4 u.g.n. nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym i zmian w jej otoczeniu. Wartość rynkową gruntu według stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia i na dzień zwrotu określono zatem według aktualnego sposobu użytkowania. Przy określeniu wartości budowli, w myśl art. 135 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, rzeczoznawca, oszacował koszt ich odtworzenia z uwzględnieniem stopnia zużycia.

Mając na uwadze wytyczne zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Lublinie zapadłych w niniejszej sprawie, jak również przepisu art. 140 ust. 4 u.g.n., dotyczący określenia zmiany wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, organ I instancji zlecił rzeczoznawcy majątkowemu J. L. sporządzenie wyceny zwracanej działki (operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2018 r.).

Rzeczoznawca określił wartość rynkową nieruchomości według jej stanu w dacie wywłaszczenia na kwotę [...]zł oraz wartość odtworzeniową nieruchomości według jej stanu w dacie zwrotu na kwotę [...]zł, co oznacza, że wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po wywłaszczeniu, jej wartość zwiększyła się o kwotę [...]zł, a zatem taką kwotę, osoby na rzecz których nastąpił zwrot nieruchomości (bądź ich spadkobiercy), winne zwrócić Gminie L, stosownie do przypadających im udziałów.

Organ nie zgodził się z zarzutem wnioskodawców, że skoro nakłady finansowe poczyniła osoba trzecia - Klub [...] to orzeczona kwota zwiększenia wartości nieruchomości nie może być zwrócona Gminie L. Jak również, w ocenie organu na uwzględnienie nie zasługują zarzuty odnoszące się do braku związku poczynionych nakładów na nieruchomości z celem wywłaszczenia, co w konsekwencji powoduje brak możliwości orzeczenia obowiązku zwrotu na rzecz Gminy L, kwoty wzrostu wartości nieruchomości (poczynionych nakładów), od osób na rzecz których nastąpił zwrot nieruchomości.

Podsumowując organ wskazał, że skoro w niniejszej sprawie nastąpił wzrost wartości nieruchomości, powstały na skutek działań podjętych na nieruchomości po wywłaszczeniu, co zostało określone w operacie szacunkowym z dnia [...] lipca 2017 r. na kwotę [...]zł, to zasadnym jest orzec o obowiązku zwrotu na rzecz Gminy L tej kwoty przez osoby na rzecz których nastąpił zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyli: C. C., A. C., T. C., M. N., D. C., H. C., J. C., R. H., W. H., H. L. i Z. S.. Pełnomocnik reprezentujący skarżących zarzucił zaskarżonej decyzji:

I. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, nie dokonanie oceny całego materiału dowodowego i nie wzięcie pod uwagę, że przedmiotowa nieruchomość została po wywłaszczeniu wykorzystana na cel niezgodny z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a inwestycja w postaci części stadionu sportowego zlokalizowana na nieruchomości nie stanowi inwestycji celu publicznego;

II. naruszenie art. 140 ust. 4 u.g.n.:

- poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu tylko o jego wykładnię językową, podczas gdy istotą instytucji zwrotu nieruchomości uregulowanej w Dziale III, rozdziale 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest ochrona własności i ograniczenie wywłaszczenia tylko pod inwestycje celu publicznego, co nakłada na organ administracji obowiązek dokonywania rozliczeń w postępowaniu zwrotowym przy dokonaniu wykładni systemowej i prokonstytucyjnej tego przepisu, z uwzględnieniem przepisów art. 136 ust. 1 i 2, art. 137 u.g.n. w zw. z art. 2, art. 21 i art. 64 Konstytucji RP;

- poprzez przyjęcie, że skarżący, którym została zwrócona przedmiotowa nieruchomość zobowiązani są do zwrotu na rzecz Gminy L odszkodowania zwiększonego o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu mimo, iż zwiększenie wartości nieruchomości nastąpiło wskutek nakładów dokonanych na cel niezgodny z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu;

III. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez powołanie się na związanie organów wskazaniami zawartymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 549/10 oraz z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 263/12 w zakresie zobowiązania skarżących do zwrócenia Gminie L odszkodowania zwiększonego o kwotę równą różnicy wartości nieruchomości określonej na dzień zwrotu przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym, podczas gdy Sąd nie rozważał tego aspektu sprawy ani nie zajął w tym zakresie stanowiska.

Mając powyższe na uwadze, pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...]

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Z treści powyższego uregulowania wynika, że nie każde naruszenie prawa daje Sądowi podstawę do uwzględnienia wniesionej skargi, lecz jedynie takie, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenia przepisów, które nie miałyby wpływu na wynik sprawy, nie mogą stanowić podstawy jej uwzględnienia. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi - skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżoną decyzją zostało naruszone prawo materialne albo przepisy postępowania w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Rozważania, jakie doprowadziły do takiej oceny zaskarżonej decyzji poprzedzić należy uwagą, że postępowanie dotyczące sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości było już trzykrotnie przedmiotem oceny sądowej.

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Lu 549/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę osób wnioskujących o zwrot nieruchomości i uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2010r. w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] marca 2010 r., w zakresie pkt VI tejże decyzji, co do zwrotu przez wnioskodawców kwoty [...]zł.

Następnie w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2012r. uchylił decyzję Starosty L. z dnia [...] marca 2010r., w zakresie pkt VI tejże decyzji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku zaskarżenia do WSA w Lublinie powyższej decyzji Wojewody przez wnioskodawców, wyrokiem z dnia 22 maja 2012r., sygn. akt II SA/Lu 263/12 WSA oddalił skargę.

W ocenie sądu uchybienia proceduralne dotyczące decyzji Starosty L., jakie zaistniały w postępowaniu, nie mogły zostać usunięte w postępowaniu odwoławczym, bowiem pozostawałoby to w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności i wykraczało poza zakres regulacji art. 136 k.p.a. Sąd wskazał ponadto, że organ odwoławczy uchylając decyzję w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez sporządzenie operatu szacunkowego związany był wytycznymi i oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Lu 549/10, który w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odnosząc się do kwestii zwrotu nakładów poczynionych na zwracanej działce nie zakwestionował tego obowiązku istniejącego po stronie podmiotów, na rzecz których dokonywany jest zwrot. Rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zwrotu kwoty [...]zł nie wynikało z braku podstaw prawnych do nałożenia obowiązku zwrotu nakładów, lecz z powodu dostrzeżonych uchybień zawartych w operacie szacunkowym

Z kolei kontrolowane postępowanie, w wyniku którego WSA w wyroku o sygn. akt II SA/Lu 594/13 z dnia 15 lipca 2014 r. oddalił skargę, dotyczyło uchylenia przez Wojewodę decyzji Starosty L. z dnia [...] lutego 2013 r., o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zobowiązania wnioskodawców do zwrotu kwoty [...]zł. Sąd ponownie wyjaśnił, że w wyroku II SA/Lu 549/10 Sąd odnosząc się do kwestii zwrotu nakładów poczynionych na zwracanej działce nie kwestionował obowiązku zwrotu tych nakładów przez podmioty na rzecz których dokonywany jest zwrot. Rozstrzygnięcie Sądu uchylające zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obowiązku zwrotu kwoty pobranego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zwaloryzowanej na dzień orzeczenia o zwrocie nieruchomości, powiększonej o kwotę stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, wynikało z powodu dostrzeżonych uchybień jakie zawierał w tym zakresie sporządzony - również na okoliczność określenia wartości tych nakładów - operat szacunkowy.

W skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku II SA/Lu 594/13, Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt I OSK 3073/14, wskazał, że wynikające z oceny prawnej wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wydanym w tej sprawie w wyroku WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 549/10 powtórzone w wyroku WSA w Lublinie z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 263/12 są wiążące dla organów oraz WSA w Lublinie.

W skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku II SA/Lu 594/13, Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt I OSK 3073/14, wskazał, że wynikające z oceny prawnej wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wydanym w tej sprawie w wyroku WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 549/10 powtórzone w wyroku WSA w Lublinie z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 263/12 są wiążące dla organów oraz WSA w Lublinie.

Oznacza to, że dokonana obecnie kontrola legalności zaskarżonej decyzji musi zostać przeprowadzona w kontekście przedstawionej przez Sąd wykładni prawa oraz wytycznych, co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu przywołanych wyroków.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Związanie Sądu oceną prawną zawartą w wyroku oznacza, że wywiera ona skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Sąd Administracyjny orzekający ponownie w tej samej sprawie nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego – co w niniejszym postępowaniu nie miało miejsca. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania, co do dalszego postępowania działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowanym w sprawie, w której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślić przy tym należy, że związanie oceną prawną i wskazania, co do dalszego postępowania samego sądu oznacza, że Sąd zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie poglądowi wyrażonemu we wcześniejszym postanowieniu.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody z dnia [...] marca 2018 r nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...], w sprawie zobowiązania wnioskodawców do zwrotu kwoty [...]zł, określającej wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu w związku z orzeczonym zwrotem części nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], położonej w L., przy ul. [...].

Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję zastosował się do wskazań zawartych w wyrokach WSA z dnia 20 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Lu 549/10 oraz II SA/Lu 263/12 z dnia 22 maja 2012r., a także do wyroku z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Lu 594/13.

Dokonując w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest art.140 ust.4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 121) dalej jako "u.g.n.".

Postępowanie organów zostało wszczęte na wniosek: K. C., W. H., H. L., Z. S., R. H., J. C., H. C., W. C. i T. C. - wszyscy reprezentowani przez pełnomocnika.

Poza sporem w sprawie pozostaje okoliczność wywłaszczenia nieruchomości na cele publiczne oraz nierealizowanie na jej obszarze celu wywłaszczenia. Spór natomiast dotyczy zwrotu kwoty pobranego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, powiększonej o kwotę stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu w łącznej wysokości [...] złotych.

Sąd również nie ma wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość słusznie została uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i zachodzą podstawy do jej zwrotu. Jednocześnie należy zaznaczyć, że uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości ma charakter cywilnoprawny, jednakże jego realizacja - przeniesienie własności nieruchomości ze Skarbu Państwa z powrotem do poprzedniego właściciela, a także na jego następcę - następuje w drodze postępowania administracyjnego, a skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności wywołuje nie umowa o prawo żądania zwrotu nieruchomości, lecz decyzja administracyjna - z chwilą, gdy stanie się ona ostateczna (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1996 r., sygn. akt III CZP 29/96, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt III CKN 520/00, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednym z elementów tego stosunku cywilnoprawnego jest rozstrzygnięcie kwestii rozliczeń związanych z dokonanymi działaniami na nieruchomości po jej wywłaszczeniu powodujących zwiększenie albo zmniejszenie się wartości nieruchomości. Ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje bowiem zasadę, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu. Regulacja zawarta w art. 139 - 140 u.g.n. ma charakter szczególny w stosunku do unormowania obowiązującego na gruncie Kodeksu cywilnego.

Zasadę rozliczeń reguluje art. 140 ust. 4 u.g.n. przewidując, że w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio. Należy przy tym zauważyć, że art. 140 ust. 4 u.g.n. nie stanowi samoistnej regulacji, lecz jest konsekwencją orzeczenia zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, na podstawie art. 136 u.g.n.

Sądowi znany jest pogląd wyrażony w doktrynie oraz orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie z którym przyrost wartości nieruchomości należy uwzględnić niezależnie od tego, czy stanowił realizację celu wywłaszczenia i niezależnie od tego przez kogo został dokonany (T. Woś – "Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot" Warszawa 2007, s.332, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012r. sygn. akt I OSK 303/11 oraz WSA w Lublinie z dnia 2 lipca 2008r. sygn. akt II SA/Lu 142/08 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednak Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, oddalając skargę kierował się nie wskazanym wyżej poglądem judykatury, ale związaniem wynikającym z art. 153 p.p.s.a. W uzasadnieniu wyroku sygn. akt. II SA/Lu 549/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, odnosząc się do kwestii zwrotu nakładów poczynionych na zwracanej działce nie zakwestionował obowiązku istniejącego po stronie podmiotów, na rzecz których dokonywany jest zwrot. Po raz kolejny należy podkreślić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zwrotu kwoty [...]zł nie wynikało z braku podstaw prawnych do nałożenia obowiązku zwrotu nakładów, lecz z powodu dostrzeżonych uchybień zawartych w operacie szacunkowym. Nie ulega wątpliwości, że sporządzenie na nowo operatu szacunkowego oraz przeprowadzenie na jego podstawie dowodu co do wartości nieruchomości obejmowało zasadniczy zakres postępowania. Na jego podstawie bowiem, zobowiązano wnioskodawców do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania wraz z poczynionymi nakładami. Wyrok ten jest prawomocny i wiążący w niniejszej sprawie, co również podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt I OSK 3073/14.

W zastanym stanie faktycznym, organ stwierdził, co uznał za prawidłowe również Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę, że pomimo, iż inwestorem poczynionych na przedmiotowej nieruchomości jest osoba trzecia – K. S. "B.", to orzeczona kwota zwiększenia wartości nieruchomości powinna być zwrócona Gminie L. Zgodnie z art. 140 ust.1 u.g.n., w przypadku orzeczonego zwrotu nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa bądź właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego kto w dacie zwrotu jest właścicielem nieruchomości, zwaloryzowane odszkodowanie pobrane za wywłaszczoną nieruchomość powiększone o wartość nakładów poczynionych na nieruchomości po wywłaszczeniu. W niniejszej sprawie, odszkodowanie jako właścicielowi przedmiotowej nieruchomości w dacie orzekania o zwrocie, należne jest Gminie L. Nakłady, bowiem na wywłaszczoną nieruchomość poniesione przez użytkownika tej nieruchomości mają charakter wyłącznie cywilnoprawny i w razie sporu mogą być dochodzone przed sądem powszechnym, niezależnie od kwestii rozliczeń, o jakich mowa w art. 140 u.g.n.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w szczególności nie narusza art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096) dalej jako "k.p.a.", uzasadnienie decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.