Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 371/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 75 par. 1 i 2,80, 107 par.3, 154
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt.2, art. 4
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokatowi J. R. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2005 roku Nr [...], w której na podstawie art. 154 § 1 i 2 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r., nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2000 roku nr [...], odmawiającej przyznania pani H. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w tej ustawie.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Decyzją z dnia [...] listopada 2000 roku nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania pani H. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich uznając, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest nie wystarczający do wydania pozytywnej decyzji, z uwagi na to, że strona nie przedstawiła stosownych dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2003 roku nr [...] utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2000 roku nr [...] wskazując, iż w toku postępowania odwoławczego nie uzyskano dodatkowych materiałów dowodowych potwierdzających deportację skarżącej do pracy przymusowej.

Następnie w dniu [...] marca 2004 roku została wydana na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa kolejna decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...], w której utrzymano w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2003 roku nr [...]. W uzasadnieniu swego stanowiska organ podniósł, iż brak jest podstaw do przyznania H. K. wnioskowanego świadczenia, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne potwierdzenie pobytu strony na robotach przymusowych na terenie III Rzeszy. Podkreślono również, iż w trakcie postępowania strona odmówiła odpowiedzi na pytania zawarte w nadesłanym kwestionariuszu.

Pismem z dnia 27 sierpnia 2004 roku pani H. K. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączając jednocześnie nadesłany przez organ kwestionariusz dla osób deportowanych do pracy przymusowej. W uzasadnieniu podkreśliła, iż nie mogła wcześniej wypełnić wskazanego dokumentu z powodu złego stanu zdrowia, na co przedłożyła stosowne karty lekarskie.

Postanowieniem z dnia [....] października 2004 roku nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził niedopuszczalność odwołania od własnej decyzji z dnia [...] marca 2004 roku. W uzasadnieniu wywiódł, iż mimo pouczenia zawartego w decyzji, strona odwołała się do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów zamiast wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Dlatego też na podstawie art. 15 i 134 Kpa organ stwierdził niedopuszczalność odwołania.

Na powyższe rozstrzygnięcie pani H. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę.

Wyrokiem z dnia 10 lutego 2005 roku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 809/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, iż obowiązkiem organu jest załatwienie pisma zgodnie z intencją nadawcy, a zatem wydanie postanowienia w trybie art. 134 kpa winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, tj. wyjaśnieniem czy faktycznie pismo strony stanowi odwołanie, czy taki środek zaskarżenia w danej sprawie przysługuje, czy pochodzi od uprawnionego podmiotu, czy zostało złożone w ustawowym terminie i spełnia wymogi pisma procesowego. Mając wątpliwości w którejkolwiek z podanych kwestii – przed podjęciem postanowienia w trybie art. 134 kpa organ administracyjny stosownie do potrzeb powinien wezwać stronę do usunięcia braków (art. 64 § 2 kpa) lub do złożenia wyjaśnienia na piśmie w trybie art. 50 § 1 kpa. Dopiero po zgromadzeniu podstaw do oceny organ administracji może podjąć stosowne rozstrzygnięcie.

W nawiązaniu do powyższego rozstrzygnięcia w dniu 21 czerwca 2005 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do pani H. K. o jednoznaczne określenie, czego dotyczy pismo z dnia 27 sierpnia 2004 roku. W odpowiedzi na powyższe skarżąca wskazał, iż pismo to dotyczy przyznania jej dodatku do emerytury za pracę przymusową na rzecz III-ciej Rzeszy.

Mając powyższe na uwadze, decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 roku Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 154 § 1 i 2 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. "a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996 r., nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2000 roku nr [...], odmawiającej przyznania pani H. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w tej ustawie.

W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, iż ze względu na to, że skarżąca – mimo wezwania organu – nie sprecyzowała swego żądania jej wniosek został zakwalifikowany - stosownie do dyrektyw określonych w art. 235 § 1 kpa – jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 kpa. Ponadto organ cytując treść art. 154 kpa podniósł, iż pierwsza z przesłanek tam wskazanych została spełniona, bowiem decyzja o której uchylenie strona wnosi jest ostateczna. Jednakże skarżąca nie wskazała, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Okoliczności na które powołuje się skarżąca we wniosku – zdaniem organu - takiej oceny nie uzasadniają, ponieważ od dnia wydania decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego uprawnienia stan prawny i orzecznictwo Kierownika Urzędu nie uległ zmianie.

Cytując w dalszym ciągu treść przepisu art. 2 pkt 2 lit. "a" przedmiotowej ustawy organ stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowody wskazuje, że pani H. K. nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających deportację do Kruglanken. Odmówiono bowiem wiarygodności lakonicznym zeznaniom pana J. Ł. i pani N. K. Z ankiety kierowanej zaś przez wnioskodawczynię do Biura Dowodów Osobistych w G. w dniu 05.05.1952 r. wynika wyraźnie, iż skarżąca w czasie okupacji przebywała w Ł. gm. W. Również z karty osobowej wnioskodawczyni wynika także, że przebywała podczas wojny w Ł. i nie wyjeżdżała za granicę. Ponadto Archiwum Państwowe w O. nie odnalazło żadnych danych dotyczących pobytu strony w Prusach Wschodnich. Organ przytoczył także rozbieżności w relacjach skarżącej dotyczących doznanych represji.

Ze względu na to, iż skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających deportację oraz z uwagi na rozbieżności w oświadczeniach skarżącej Kierownik Urzędu odmówił przyznania jej świadczenia pieniężnego wskazanego w tej ustawie.

W dniu 16 września 2005 roku pani H. K. wyraziła ogólne niezadowolenie z w/w decyzji podnosząc, iż nie potrafi zrozumieć dlaczego organ odmówił wiarygodności jej twierdzeniom o pracy przymusowej na rzecz III-ciej Rzeszy.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Kierownik Urzędu

do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2005 roku Nr [...], w której odmówiono uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2000 roku nr[...], odmawiającej przyznania pani H. K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w tej ustawie.

Organ podkreślił, iż zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie jest wystarczający do przyznania skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Karta osobowa i ankieta skarżącej kierowane do Powiatowego Biura Dowodów osobistych nie potwierdzają deportacji i pracy przymusowej strony. Również Archiwum Państwowe w O. nie posiada w swoim zasobie żadnych dokumentów mogących poświadczyć pracę przymusową pani H. K. Ponadto organ wskazał, iż przesłuchany przez Urząd Gminy świadek – pani N. K. - na okoliczność deportacji skarżącej do pracy przymusowej do miejscowości K., pow. W. w okresie od maja 1943 r. do zakończenia wojny oświadczył, iż nie pamięta pani H. K. i nie jest w stanie powiedzieć nic o jej deportacji i pracy przymusowej. Natomiast skarżąca odmówiła udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w załączonym przez urząd kwestionariuszu.

Powyższe w ocenie organu dało podstawy do przyjęcia, iż zebrany materiał dowodowy nie potwierdził jednoznacznie pobytu skarżącej na robotach przymusowych, a w toku postępowania skarżąca odmówiła złożenia wyjaśnień pod odpowiedzialnością karną, a tym samym brak było podstaw do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku pani H. K. ponownie wyraziła ogólne niezadowolenie

z wydanego w jego sprawie rozstrzygnięcia. Postawę Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznała za niezasadną i dowolną, wybiórczo uwzględniającą zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2006 roku pełnomocnik skarżącej sprecyzowała skargę pani H. K. i zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

I. art. 1 w zw. z art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, mające wpływ na wynik sprawy – poprzez ich błędne niezastosowanie i nie przyznanie H. K. statusu osoby represjonowanej, której przysługuje świadczenia w ramach wyżej wymienionej ustawy,

II. art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez pominięcie inicjatywy dowodowej w zakresie dotyczącym zeznań świadków i brak ustalenia (potwierdzenia) faktu ich przebywania na deportacji i wykonywania robót przymusowych na terenie III Rzeszy,

III. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 7 i art. 8 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powodów, z jakich odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadków N. K. i J. Ł. złożonych dla potrzeb Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie,

IV. art. 75 § 1 i 2 kpa poprzez pominiecie dowodów w postaci zeznań świadków N. K. i J. Ł. złożonych dla potrzeb Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie, pominięcie przysługujących skarżącej uprawnień do otrzymania świadczeń dla pracowników przymusowych i deportowanych na teren III Rzeszy – przyznanych skarżącej przez w/w Fundację i uprawnień emerytalnych przyznanych skarżącej przez KRUS, odebranie oświadczenia w trybie art. 75 § 2 kpa pomimo braku wniosku strony w tym zakresie oraz ograniczenie zakresu dowodowego poprzez żądanie od skarżącej dowodów z dokumentów, przy odrzuceniu dowodów z zeznań świadków.

Na tej podstawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 roku oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]sierpnia 2005 roku, a także zasądzenie kosztów nieopłaconej, pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał wyrażone w decyzji stanowisko, iż brak jest w tej sprawie wiarygodnych dokumentów, potwierdzających deportację pani H. K. do pracy przymusowej. Na potwierdzenie represji skarżąca bowiem przedstawiła jedynie zeznania dwóch świadków bez żadnych dowodów potwierdzających ich deportacje oraz pracę przymusową. Natomiast karta osobowa i ankieta skarżącej kierowane do Powiatowego Biura Dowodów osobistych nie potwierdzają jej deportacji i pracy przymusowej. Również Archiwum Państwowe w O. nie posiada w swoim zasobie żadnych dokumentów mogących poświadczyć pracę przymusową Pani H. K.

Ponadto organ podkreślił, iż pismem z dnia 03 listopada 2003 roku Urząd zwrócił się do Urzędu Gminy o przesłuchanie skarżącej na okoliczność deportacji do pracy przymusowej do miejscowości K., pow. W. w okresie od maja 1943 r. do zakończenia wojny. Urząd Miejski w Z. poinformował jednakże pismem z dnia 25 listopada 2003 roku, że skarżąca odmówiła udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte z załączonym przez Urząd kwestionariuszu. W związku z powyższym Urząd zwrócił się do Urzędu Gminy N. o przesłuchanie świadka strony - pani N. K.. Świadek w przesłuchaniu z dnia 27 marca 2006 r. oświadczyła, iż nie pamięta pani H. K. i nie jest w stanie powiedzieć nic o jej deportacji i pracy przymusowej.

Na tej podstawie organ uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, bowiem zaskarżona decyzja zapadła

z naruszeniem przepisów prawa procesowego.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest obowiązek podjęcia przez organ administracji wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli – art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w dalszej części zwany w skrócie kpa. Zasadzie tej towarzyszy ciążący na organie obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 kpa. Poszukiwanie i ujawnianie dowodów oparte jest z kolei na zasadzie legalności i jawności. Dowodem w sprawie administracyjnej jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, o ile nie jest to sprzeczne z prawem – art. 75 § 1 kpa. Trzeci, równie istotny filar dowodzenia w postępowaniu administracyjnym, stanowi zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Ocenie podlega każdy dowód z osobna oraz wszystkie dowody we wzajemnej z sobą łączności.

Pani H. K. występując do Urzędu Do Spraw Kombatantów

i Osób Represjonowanych w 1998 roku z wnioskiem o przyznanie jej prawa do świadczenia pieniężnego wyjaśniła, iż w maju 1943 trafiła wspólnie z inną młodzieżą do wsi K. w powiecie A., gdzie zostali rozdzieleni do poszczególnych gospodarzy. Ona pracowała przymusowo w gospodarstwie Niemca H. S. Tam też spotykała N. K. i J.Ł., którzy pracowali u innych gospodarzy. Mając powyższe na uwadze skarżąca do załączonych do wniosku dokumentów dołączyła: zeznania dwóch świadków: N. K. i J. Ł. złożone na potrzeby Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie oraz w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziale Regionalnym w B., którzy zgodnie potwierdzili wersję pani H. K.; zawiadomienie z Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu doznanych prześladowań nazistowskich; zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w B. o zaliczeniu pracy przymusowej wykonywanej na rzecz hitlerowskich Niemiec w czasie II wojny światowej od maja 1943 roku do kwietnia 1945 roku, wykonywanej w gospodarstwie rolnym w miejscowości K. w powiecie A., u gospodarza H. S.; podanie do Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskiej oraz opinię Stowarzyszenia do spraw Poszkodowanych przez III Rzeszę Oddział Wojewódzki w B.

W toku postępowania organ również do akt sprawy dołączył kartę osobową i ankietę skarżącej kierowaną do Powiatowego Biura Dowodów osobistych, które nie potwierdziły deportacji skarżącej i jej pracy przymusowej. Ponadto uzyskano informację z Archiwum Państwowego w O., iż brak jest w ich zasobie dokumentów mogących poświadczyć pracę przymusową Pani H. K.

Tak zebrany materiał dowodowy, a przede wszystkim uzyskane w toku postępowania dokumenty, w ocenie organu pozwalały na postawienie tezy, iż skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów potwierdzających deportację i pracę przymusową, a zatem brak jest podstaw do przyznania jej świadczenia pieniężnego wskazanego w przedmiotowej ustawie.

W jednej z wydanych w tej sprawie decyzji, organ odmawiając świadkom wiarygodności stwierdził, iż ich zeznania nie zostały wsparte dokumentami potwierdzającymi ich represję w tym samym czasie i miejscu co wnioskowane przez skarżącą. Natomiast w decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 roku organ odmówił wiarygodności zeznaniom świadków pana J. Ł. i pani N. K. ze względu na to, że pozostałe dokumenty (karta osoba i ankieta skierowane do Biura Dowodów Osobistych w G.) nie potwierdziły powyższych okoliczności, nadto z uwagi na rozbieżności w relacjach strony dotyczących doznanych represji.

Sąd nie negując prawa organu administracyjnego do swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) zwraca jednak uwagę, że świadkowie J. Ł. i N. K. składając zeznania w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziale Regionalnym w B. i na potrzeby Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie potwierdzili okoliczności podnoszone przez skarżącą, a mianowicie to, iż skarżąca pracowała w gospodarstwie rolnym w miejscowości K. w powiecie A., u gospodarza H. S. W tym czasie świadkowi również pracowali pobliskich gospodarstwach rolnych.

Powyższe okoliczności stanowiły podstawę przyznania skarżącej przez Fundację Polsko – Niemieckie Pojednanie pomocy finansowej z tytułu doznanych prześladowań nazistowskich oraz zaliczeniu przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. pracy przymusowej wykonywanej przez skarżącą na rzecz hitlerowskich Niemiec w czasie II wojny światowej od maja 1943 roku do kwietnia 1945 roku do ustalenia emerytury.

Wobec takich okoliczności niewystarczające jest zatem stwierdzenie organu, że świadkowie nie posiadają żadnych dokumentów potwierdzających ich represję w tym samym czasie co wnioskowany przez skarżąca czy też, że przedłożone do sprawy dokumenty nie potwierdzają faktu deportacji i pracy przymusowej. Nie wyklucza to bowiem jeszcze faktu, że świadkowie mogli wykonywać pracę przymusową we wskazanym okresie i wspólnie ze skarżącą, w pobliskich miejscowościach u innych gospodarzy. Odmienne rozumienie w istocie bowiem sprowadzałoby się do tego, że skarżąca nie dość, iż musi sama wykazać i potwierdzić wykonywanie pracy przymusowej, to jeszcze jest zobligowana do udowodnienia, iż taką pracę wykonywali przedstawieni świadkowie. Trafnie przy tym wskazał pełnomocnik skarżącej w skardze, iż z jednej strony organ administracji odmówił wiarygodności zeznaniom N. K., w zakresie jej twierdzeń co do przymusowej pracy skarżącej, a z drugiej strony dał wiarę jej twierdzeniom co do nieznajomości skarżącej w okresie deportacji i pracy przymusowej. Nie podjął przy tym żadnej próby wyjaśnienia skąd wzięły się powyższe rozbieżności, mając również na uwadze, iż skarżąca w tamtym okresie miała nazwisko Ci.. Organ był władny sprawdzić z urzędu, czy N. K. i J. Ł. (obecnie nieżyjący) otrzymali pozytywne decyzje o przyznaniu uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło ponadto odniesienia się do przedłożonego przez panią H. K. zawiadomienia z Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" z dnia [...] lutego 1993 roku i [...] sierpnia 2002 roku, z którego wynika z niego, iż na podstawie dokumentów znajdujących się w Fundacji pani H. K. została przyznana pomoc finansowa z tytułu doznanych prześladowań nazistowskich. Organ również nie ustosunkował się do zaliczenia przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B. pracy przymusowej wykonywanej przez skarżącą na rzecz hitlerowskich Niemiec w czasie II wojny światowej od maja 1943 roku do kwietnia 1945 roku do uprawnień emerytalnych. Strona może czuć się pokrzywdzona w sytuacji, gdy jeden organ administracji uznaje te same dowody za wiarygodne, a drugi odmawia im wiarygodności.

W ustaleniach stanu faktycznego organ administracyjny oparł się przede wszystkim na dokumencie "Karta osobowa" i ankiecie personalnej z dnia 5 maja 1952 roku, z których wynika, iż w czasie okupacji pani H. K. przebywała w miejscowości Ł. gm. W. Faktem jest, iż dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Domniemanie prawdziwości tego, co wynika z dokumentu urzędowego jest jednak wzruszalne. Wynikająca z dokumentu urzędowego prawda formalna nie musi bowiem w każdym przypadku odpowiadać prawdzie materialnej (obiektywnej). Stąd też przepisy nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów – art. 76 § 1 i 3 kpa. Już bowiem w trakcie postępowania administracyjnego pani H. K. wskazywała, iż nie potrafi powiedzieć, skąd wzięły się te błędne zapisy, podkreślając przy tym, iż w tamtym okresie nikt na to nie zwracał uwagi. Dlatego też jako miejsce jej pobytu w czasie okupacji, wskazano jej miejsce pobytu jeszcze z przed okupacji. Na etapie postępowania sądowo-administracyjnego prawdziwości tych twierdzeń nie można zweryfikować, lecz w świetle opracowań historycznych dotyczących tego okresu, nie można ich także wykluczyć. W piśmie z dnia 1 grudnia 2000 roku skarżąca wyjaśniła, że H. S. był zięciem właściciela gospodarstwa, w którym ona pracowała i zarządzał tym gospodarstwem. Ta okoliczność mogłaby tłumaczyć fakt, że w Archiwum Państwowym w O. nie figurował H. S., jako właściciel gospodarstwa (pismo Archiwum z 20 stycznia 2000 roku). Organ nie odniósł się do tego elementu wyjaśnień skarżącej.

Rozbieżności w zebranym w sprawie materiale dowodowym nie dają –

w ocenie Sądu - podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że pani H. K. nie była wywieziona do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Istniejące wątpliwości Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winien wyeliminować przy pomocy dostępnych organowi administracyjnemu środków dowodowych. Przede wszystkim należy wskazać, iż wprawdzie w przedmiotowej sprawie w dniu 27 marca 2006 r.

w Urzędzie Gminy N. przesłuchiwana była N. K., która pierwotne potwierdziła wykonanie pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym w miejscowości K. w powiecie A., u gospodarza H. S.. Niemniej jednak organ nie wyjaśnił powstałych rozbieżności w jej zeznaniach i nie ustalił skąd się one wzięły. Ponadto oceniając przedmiotowe okoliczności organ winien mieć również na uwadze znaczny upływ czasu oraz wiek zarówno skarżącej, jak i świadka, co niewątpliwie ma także wpływ na treść składanych zeznań. Zdaniem Sądu niestosowne zatem się wydaje ponowne wzywanie skarżącej do wypełnienia kwestionariusza, w sytuacji gdy był on już kilkakrotnie wypełniany. Zupełnie zrozumiałym przy tym jest, iż choćby z uwagi na upływ czasu oraz wiek skarżącej, odpowiedzi udzielone w tych kwestionariuszach mogą nieco się różnić, co nie oznacza jeszcze, iż nie polegają na prawdzie. Trudno bowiem wymagać od skarżącej aby po 50 latach była w stanie dokładnie pamiętać np. gdzie nocowała przez cały okres pracy przymusowej. Nadto, skarżąca składała wniosek do organy, by zażądał z Urzędu Gminy W. listy osób deportowanych na roboty przymusowe do Niemiec w maju 1943 roku. Zdaniem skarżącej lista ta powstała w Urzędzie. Co prawda, z uwagi na tak długi upływ czasu, dokument mógł się nie zachować, lecz organ mógłby podjąć próbę zażądania informacji na ten temat.

Przechodząc do kolejnej kwestii należy podnieść, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 roku nr [...] oparł się w tej mierze między innymi na art. 154 kpa. Wskazał przy tym, że pierwsza z przesłanek została spełniona, bowiem decyzja jest ostateczna, a strona nie nabyła żadnych praw, ale skarżąca nie wykazała, że za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Godzi się podkreślić, że zastosowanie przepisu art. 154 § 1 kpa wymaga łącznego spełnienia następujących przesłanek tj. decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania i za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 kpa.

Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 10 listopada 2000 r. (III SAB 91/99, LEX nr 48 002), "możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 kpa uzależniona jest od wykazania, że za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej". Decyzja zatem może nie zawierać żadnej wady prawnej, niemniej będą podstawy do jej uchylenia lub zmiany ze względu na zaistnienie przesłanek wymienionych w § 1. Jeszcze mocniej zaakcentował to NSA w wyroku z dnia 12 sierpnia 1999 r. (I SA 1906/98, LEX nr 48 663), wskazując, że "możliwość wzruszenia decyzji wchodzi w rachubę, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie przez ustawodawcę spójnika »lub« oznacza, że wystarczające są racje interesu społecznego bądź też jedynie wzgląd na słuszny interes strony. Wymagania interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego, interesu strony powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy". Można zatem powiedzieć, że omawiany przepis, ze swej istoty nie pozwala na uniwersalne zdefiniowanie pojęcia "interesu społecznego", czy "słusznego interesu strony". Można to zrobić wyłącznie w odniesieniu do konkretnej sprawy.

W niniejszej sprawie natomiast organowi umknęły z pola widzenia jego obowiązki co do ustalenia przesłanek związanych ze stosowaniem art. 154 kpa.

Należy bowiem podkreślić, że organ jedynie wskazał, iż skarżąca nie wykazała, by za zmianę przedmiotowej decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. W dalszej części zaś uzasadnienia przeszedł do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia. Takie ograniczenie się przez organ przy rozpoznawaniu sprawy w trybie art. 154 kpa wyłącznie do skontrolowania legalności zaskarżonej decyzji i pominięcie rozpoznania sprawy w świetle przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji określonych w tym artykule stanowi naruszenie prawa. Tym samym zaskarżona decyzja z [...] kwietnia 2006 utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 roku powieliła to naruszenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie art. 154 kpa, ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, tym bardziej więc jest obowiązany wnikać, czy w świetle tych przesłanek sprawa była w ogóle rozpoznawana.

Należy mieć bowiem na uwadze, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i 155 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (tak wyrok NSA z 13.08.1997 r., III SA 854/96, LEX nr 30615). W tym natomiast zakresie w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek argumentów, na potwierdzenie stanowiska organu.

Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, a także art. 75 § 1 i 2, 77 § 1, 80, art. 107 § 3, art. 154 § 1 cyt. ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Przeprowadzając ponownie postępowanie organ administracyjny podejmie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250

cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów

§ 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę

ze czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 zł.