Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 71/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9g pkt 1 , art. 3aa pkt 1, art. 9zb ust. 1, art. 9zd ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi PGK Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Związek Międzygminny "C. " w C., wymierzył PGK Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu z frakcji papier, metal, tworzywo sztuczne i szkło, odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy C. będącej członkiem Związku Międzygminnego "C. " w roku 2020 r.

Karę w wysokości [...] zł nałożono w oparciu o przepis art. 9x ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888, dalej "u.c.p.g.") stanowiący, iż jej wysokość oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219) i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Organ I instancji wskazał, że PGK Sp. z o.o. w dniu [...] stycznia 2021 r. przedłożyło sprawozdanie o odebranych odpadach komunalnych za 2020 r. W dniach [...] i [...] marca 2021 r. dokonano następnie jego korekt. Ze wskazanego sprawozdania wynikało, że do recyklingu i przygotowania do ponownego użycia PGK Sp. z o.o. przekazało w 2020 roku odpady komunalne z frakcji papier, metal, tworzywo sztuczne i szkło w łącznej ilości 0,1348 Mg.

W oparciu o § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2167 z późn. zm.) organ I instancji dokonał obliczenia poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, przyjmując jako podstawę do obliczeń ilości odpadów komunalnych z tych frakcji, wskazanych przez odwołującą w sprawozdaniu o odebranych odpadach komunalnych za rok 2020 r. W konsekwencji powyższego organ I instancji ustalił, że PGK Sp. z o.o. uzyskało 2,63% (z wymaganej ilości 2,5652 Mg) poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w stosunku do wymaganego poziomu 50% za 2020 r. - o czym stanowi art. 3aa pkt. 1 u.c.p.g. Do osiągnięcia poziomu 50% zabrakło zatem 2,4304 Mg. Ilość tą organ, zgodnie z art. 9x ust. 3 u.c.p.g., pomnożył przez kwotę 270,00 zł, będącą jednostkową stawką opłaty zł/Mg wynikającą z załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz. 2490). Pozwoliło organowi I instancji wyliczyć wysokość kary i określić ją na kwotę [...]zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło PGK Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Odwołująca się spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania - tj. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zmierzających do wyjaśnienia czy spółka podjęła działania mające na celu pozyskanie klientów na usługi odbioru odpadów segregowanych i czy mogła mieć jakikolwiek faktyczny wpływ na wykonanie zawartych ze spółką umów na odbiór segregowanych odpadów, a tym samym wykonanie obowiązków wynikających z powołanych w decyzji przepisów. Spółka zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 9g pkt. 1 w związku z art. 3aa i art. 9x ust. 2 pkt. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez wydanie decyzji wymierzającej karę pieniężną na podstawie tych przepisów bez uprzedniego podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia okoliczności dot. stanu faktycznego stanowiącego podstawę do wydania decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał na stan faktyczny sprawy i treść decyzji organu I instancji, a także odwołania. SKO wskazało, że zgodnie z art. art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 tj. następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo. Organ II instancji poinformował, że w § 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (obowiązującego do 31.12.2020 r.) ustawodawca zawarł wzór, na podstawie którego należy obliczać poziomy recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. SKO podało, że korzystając z tego wzoru oraz z danych ujętych w sprawozdaniu o odebranych odpadach komunalnych za rok 2020 r. złożonym przez spółkę PGK Sp. z o.o. organ I instancji dokonał wyliczeń, w wyniku których nałożył na odwołującą karę pieniężną w kwocie [...]zł.

W ocenie Kolegium w zaskarżonej decyzji bardzo szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną, jak i mechanizm naliczenia kary pieniężnej, a podstawy do obliczenia tej kary ustalono w oparciu o zacytowane w decyzjach w sposób prawidłowy przepisy prawa, na podstawie sprawozdania za 2020 r. złożonego przez odwołującą. Kolegium zauważyło, że pochodzące z tego sprawozdania, wykonane działania matematyczne i uzyskane obliczenia nie były i nie są kwestionowane przez Odwołującą się spółkę, a zdaniem Kolegium wykonane zostały należycie. Należy wobec tego zdaniem SKO wskazać, że poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięty, jak również wysokość wyliczonej kary pieniężnej, są wskazane prawidłowo.

Odnosząc się do zarzutu braku winy w nieosiągnięciu po stronie PGK Sp. z o.o. wymaganego poziomu recyklingu organ II instancji wskazał, że mimo poinformowania o zamiarach organu co do nałożenia rzeczonej kary pieniężnej Odwołująca się spółka nie wskazała żadnych dowodów i nie zgłosiła żadnych zarzutów. Organ zauważył, że w aktach sprawy brak informacji, by Odwołująca się przekazała Wójtowi Gminy C. informacje o niedopełnieniu przez choćby jednego właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Dalej Kolegium argumentowało, że Odwołująca się ma możliwość zagwarantować sobie odpowiednią segregację odbieranych odpadów, niezależnie od generalnego obowiązku gminy w tym zakresie, poprzez bowiem indywidualne umowy spółka jest w stanie także wpływać na właściwą realizację nałożonych nań ustawowych obowiązków. Tymczasem Kolegium podało, że spółka poza lakonicznym stwierdzeniem, że nie ma możliwości przymuszania właścicieli do przekazywania odpadów segregowanych, nie przedstawiła żadnych twierdzeń ani dowodów w sprawie, że taka sytuacja miała miejsce i że dołożyła w tym zakresie należytej staranności. Tym samym zdaniem Kolegium brak było podstaw do uznania, że spółka nie ma możliwości przymuszania właścicieli do przekazywania odpadów segregowanych, jak również do tego, by materiał zgromadzony w aktach sprawy nie był wystarczający by dokładnie wyjaśnić stan faktyczny. Dodatkowo zdaniem organu przepisy ustawy nie przewidują wprost możliwości uwolnienia się od kary od strony subiektywnej, a jedynie poprzez wykazanie, że osiągnęło się wymagany poziom. Jednakże organ odwoławczy wskazał, że jest możliwe odstąpienie od wymierzenia kary, ale tylko w wypadku powodów, za które spółka nie ponosi odpowiedzialności, co jednak nie zostało wykazane w sprawie niniejszej.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiodło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu PGK Sp. z o.o. z siedziba w Ś., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji wydanej przez Związek Międzygminny "C. " i umorzenie postępowania, a ewentualnie o uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy do organu I instancji celem wydania decyzji odstępującej od wymierzenia kary pieniężnej w związku z tym, że Skarżąca nie miała jakiegokolwiek faktycznego wpływu na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu (odbioru segregowanych odpadów).

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wyjaśnień dotyczących przyczyn, które uniemożliwiają Skarżącej uzyskanie wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu z frakcji papier, metal, tworzywo sztuczne i szkło, w szczególności okoliczności, iż Skarżąca nie ma faktycznego wpływu na wykonanie zawartych ze Skarżącą umów na odbiór segregowanych odpadów, a tym samym wykonanie obowiązków wynikających z powołanych w decyzji przepisów (art. 9 g pkt. 1 w związku z art. 3aa albo art. 3b ust. 11 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach), a także przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w związku z tym, że organ odwoławczy nie uchylił zaskarżonej decyzję w całości i nie przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, pomimo, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 k.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy w zakresie możliwości faktycznego wpływu Skarżącej na wykonanie obowiązków w zakresie osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego - tj. art. 9 g pkt. 1 w związku z art. 3aa i art. 9x ust. 2 pkt. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez utrzymanie w mocy decyzji wymierzającej Skarżącej karę pieniężną, pomimo, że Skarżąca z powodów, za które nie ponosi odpowiedzialności nie mogła osiągnąć wymaganego poziomu recyklingu, a zatem organ mógł odstąpić od wymierzenia kary.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca opisała stan faktyczny sprawy i treść decyzji organów I i II instancji. Skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem SKO w P. i poinformowała, że zawiera z właścicielami nieruchomości wyłącznie umowy na odbiór odpadów segregowanych, ponieważ od dawna innych umów nie stosuje, przy czym nawet w przypadku podpisania umowy na odbiór odpadów segregowanych Skarżąca jako odbiorca odpadów nie ma możliwości przymuszenia właścicieli nieruchomości do przekazywania odpowiedniej ilości odpadów segregowanych, ponieważ, jak wynika z obserwacji Skarżącej, osoby zawierające umowę na odbiór odpadów segregowanych poszukują rozwiązań, które są dla nich tańsze lub nie powodują żadnych kosztów. Jako przykład takich działań Skarżąca spółka wskazała na odpad w postaci papieru, który to właściciele nieruchomości mogą nieodpłatnie przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej nie będącej przedsiębiorstwem odbierającym odpady. PGK Sp. z o.o. wskazało, że nie posiada na tę okoliczność żadnych dowodów, ale jest to utrwalona praktyka. Skarżąca jako Spółka prowadząca działalność w zakresie odbioru odpadów nie ma możliwości nieodpłatnego przyjmowania od przedsiębiorców odpadów segregowanych, jak inne firmy, ponieważ przy przyjęciu odpadów przez instalację do odbioru odpadów jest obciążana opłatami.

Zdaniem spółki organ wydający decyzję powinien mieć świadomość wskazanych wyżej okoliczności lub wyjaśnić je przed wydaniem decyzji, uwzględniając również pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 września 2009 r. sygn. Akt SK 3/08 OTK-A 2009/8/125, który stwierdził, że odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego i podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić. Tymczasem, wydający decyzję w ogóle nie rozważał czy Skarżąca zawierając indywidualne umowy z podmiotami z terenu Gminy C. była w stanie wpływać na właściwą realizację nałożonych na nią ustawowych obowiązków w zakresie osiągania wymaganych poziomów recyklingu, jak również nie dokonał żadnej oceny czy Skarżąca podjęła realne działania mające na celu pozyskiwanie klientów na usługi odbioru odpadów komunalnych segregowanych, jak również w jaki sposób osoby podpisujące umowy realizują zawarte umowy.

Skarżąca wskazała, że przekazywała wszystkie odpady zmieszane do instalacji wskazanej przez Związek Międzygminny "C. " - tj. P. sp. z o.o. co oznacza, że spełniła ciążący na niej obowiązek wynikający z art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Końcowo spółka wskazała, że w dniu [...] marca 2020 roku został ogłoszony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii w związku z koronawirusem. W związku z ogłoszeniem stanu epidemii nastąpiło zamknięcie na kilka miesięcy placówek oświatowych (szkół, przedszkoli, świetlic wiejskich). Obowiązywał również zakaz zgromadzeń publicznych. Wiele instytucji publicznych i firm zaniknęło biura dla klientów zewnętrznych. Powyższa sytuacja była powodem zmiany morfologii odpadów (składu odpadów), a także mniejszej ilości wytwarzanych i przekazywanych odpadów, czego zdaniem Skarżącej organy nie wzięły pod uwagę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu braku winy spółki w nieosiągnięciu wymaganego poziomu recyklingu wskazał, że podtrzymuje stanowisko zawarte w decyzji, a także, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. W sytuacji gdy Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu, bądź dowodów potwierdzających że nie ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy, zastosowanie przedmiotowych przepisów jest prawidłowe. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 6ka ustawy w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. W aktach sprawy brak informacji, by Skarżąca przekazała Wójtowi właściwej Gminy informacje o niedopełnieniu przez choćby jednego właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Końcowo SKO wskazało, że spółka mogła podjąć inne działania zmierzające do odpowiedniej segregacji odpadów, np. przeprowadzenie wśród mieszkańców Gminy akcji edukacyjnych w zakresie selektywnej zbiórki odpadów. Skarżąca, mająca prawo do czynnego udziału w postępowaniu, ani na etapie prowadzenia jej przez organ I instancji, ani na etapie składania odwołania, nie przedstawiła żadnych twierdzeń ani dowodów w sprawie, że taka sytuacja miała miejsce i że dołożyła w tym zakresie należytej staranności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej – "P.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję I instancji wydaną na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9g pkt 1 , art. 3aa pkt 1, art. 9zb ust. 1, art. 9zd ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888, zwanej dalej: "u.c.p.g."), orzekająca o wymierzeniu skarżącej spółce kary administracyjnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu.

W ocenie Sądu, organy administracji I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje jako podstawę do swoich dalszych rozważań.

Zdaniem Sądu w sprawie doszło do zgodnego z prawem wymierzenia skarżącej spółce administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu z frakcji papier, metal, tworzywo sztuczne i szkło, odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy C. będącej członkiem Związku Międzygminnego "C. " w C. w roku 2020 r.

Zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1.

Zgodnie z art. 3aa u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć za rok 2020 poziom:

1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo;

2) recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70% wagowo.

Przepis art. 6 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2361) stanowi, że o obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa u.c.p.g., stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 i 875).

Organ I instancji, w oparciu o § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2167), dokonał obliczenia poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, przyjmując jako podstawę do obliczeń ilości odpadów komunalnych z tych frakcji, wskazanych przez odwołującą w sprawozdaniu o odebranych odpadach komunalnych za rok 2020 r.

W konsekwencji organ I instancji ustalił, że skarżąca uzyskała 2,63% (z wymaganej ilości 2,5652 Mg) poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, stanowiących odpady komunalne w stosunku do wymaganego poziomu 50% za 2020 r. - o czym stanowi art. 3aa pkt. 1 u.c.p.g.

Karę w wysokości [...] zł nałożono w oparciu o przepis art. 9x ust. 3 u.c.p.g. stanowiący, że jej wysokość oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Bezsporny jest przy tym poziom uzyskanego przez skarżącą spółkę recyklingu na poziomie 2,63% przy wymaganym 50%. Skarżąca nie kwestionowała bowiem ustalonego poziomu recyklingu.

Zgodnie z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.

Naliczenie kary dla przedsiębiorcy, który w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych nie osiągnął poziomu recyklingu, następuje na podstawie art. 9x ust. 3 ustawy, jak wskazano wyżej.

Powołany przepis art. 9x ust. 3 u.c.p.g. określa zasady wymierzenia kary pieniężnej za nieosiąganie wymaganego poziomu recyklingu i delikt ten ma charakter bezwzględny, co oznacza, że zaistnienie przesłanek wymienionych w powołanym przepisie powoduje obowiązek nałożenia kary. Kara pieniężna, o której mowa w art. 9x ust. 2 .c.p.g. to iloczyn brakującej masy odpadów wymaganych do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu i jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych komunalnych na składowisku. Zgodnie z załącznikiem nr 2 Rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz. 2490) pod pozycją nr 1051 określono jednostkową stawkę opłaty za niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne w wysokości [...] zł.

W niniejszej sprawie spełnione zostały zatem przesłanki nałożenia kary administracyjnej w trybie art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g u.c.p.g. za nieosiągnięcie w 2020 r. poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Okoliczność ta została w sposób prawidłowy ustalona przez organy.

Kwestią istotną w niniejszej sprawie jest, zdaniem Skarżącej, ocena faktu, czy PGK Sp. z o.o. miała realny wpływ na osiągnięcie poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia przedmiotowych odpadów i czy mogło to stanowić podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary.

Jak trafnie wskazywał organ II instancji przepisy ustawy u.c.p.g. nie przewidują wprost możliwości uwolnienia się od nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 9x ust. 2 u.c.p.g. inaczej, aniżeli poprzez wykazanie, że osiągnęło się wymagany poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Przepisy przywołanej wyżej ustawy jednoznacznie wskazują, że stwierdzenie deliktu obliguje organ do nałożenia kary pieniężnej. Zgodnie z art. 9zc u.c.p.g. odstąpienie od kary możliwe jest wyłącznie w przypadkach określonych w art. 9x ust. 1 pkt 2-4, art. 9xa pkt 2, art. 9xaa pkt 1 , art. 9xb pkt 1, art. 9y ust. 1 pkt 2-4 i art. 9z ust. 1 pkt 2 i ust. 4, w których organ może wziąć pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu (zob. wyrok WSA w szczecinie z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 826/21, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

W orzecznictwie nie ma również jednolitości co do kwestii możliwości stosowania regulacji z działu IVa (administracyjne kary pieniężne) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej "K.p.a.") w odniesieniu do kar z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g.

Stwierdzić więc należy, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu w przypadku wymierzenia kary z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. W sytuacji jednak, gdy spółka zagrożona karą podnosi, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g., z powodów za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary.

Jednakże w niniejszej sprawie Skarżąca przede wszystkim nie wykazała, że niespełnienie wymagań stawianych jej w art. 9g u.c.p.g. nastąpiło z powodów, za które nie ponosi ona odpowiedzialności. Skarżąca podnosi jedynie, że zawiera z właścicielami nieruchomości wyłącznie umowy na odbiór odpadów segregowanych, ale równocześnie nie ma możliwości przymuszenia właścicieli nieruchomości do przekazywania ich w odpowiedniej ilości. Słusznie wskazuje zatem organ odwoławczy, że Spółka na etapie postępowania nie wykazała, że w sposób niezależny od niej nie mogła odebrać odpowiedniej ilości odpadów segregowanych, nie dokonała bowiem żadnego zgłoszenia nieprawidłowości w zakresie odbioru odpadów od właścicieli nieruchomości. Także w skardze, spółka poprzestała jedynie na zgłoszeniu zarzutu nienależytego zebrania materiału dowodowego przez organy i niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy jednoczesnym braku wskazania konkretnych okoliczności stanowiących uzasadnienie niespełnienia wymagań stawianych w przepisie art. 9g u.c.p.g., za które nie ponosi odpowiedzialności.

Wskazać należy, że PGK Sp. z o.o. przy wymaganym poziomie 50% recyklingu uzyskała 2,63%, zatem poziom znacznie mniejszy od wymaganego. Zdaniem Sądu spółka podejmując się tego konkretnego rodzaju działalności jako przedsiębiorca winna liczyć się z wynikającymi z obowiązujących przepisów wymaganiami, m.in. brać pod uwagę ilość i rodzaj odbieranych odpadów. Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbioru odpadów komunalnych musi tak organizować swoją działalność, żeby móc wywiązać się z ciążących na nim ustawowych obowiązków. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu, określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2014 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 11/22, CBOSA). Skarżąca, jak słusznie zauważył organ II instancji, nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu, bądź dowodów, że nie podnosi odpowiedzialności za taki stan rzeczy. W ocenie Sądu, skarżąca spółka nie zakwestionowała więc skutecznie prawidłowości wymierzenia kary administracyjnej za niewykonanie obowiązków, o których art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Do odstąpienia od wymierzenia kary może dojść tylko wówczas, gdy spółka wykaże, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych.

Jednocześnie Sąd nie podzielił zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze. Organy orzekające w niniejszej sprawie miały obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co uczyniły w rozpoznawanej sprawie zgodnie z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Nie miały one natomiast obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez Skarżąca i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia kary. Organy dokonały dogłębnej analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w treści decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, aby dokonać rozstrzygnięcie, w którym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą skarżącej administracyjną karę pieniężną.

Podsumowując, należy wskazać, że postępowanie przed organami obu instancji zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. W ocenie Sądu, nie można również stwierdzić naruszeń przepisów K.p.a., na które wskazano w skardze, ani innych przepisów, które mogłyby stać się podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji.

Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 lutego 2022 r. (k. 25 akt sąd.).