Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 149/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze sprzeciwu A. R. i S. R. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. R. i S. R. od, wydanej z upoważnienia Starosty Powiatu Ś., decyzji Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. z dnia [...] października 2017 r. ([...]), uchylającej w całości decyzję nr [...] z dnia [...] października 2014 r., dotyczącą przyznania - z tytułu pełnienia funkcji niezawodowej rodziny zastępczej dla K. B. - pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej w kwocie 1000 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 września 2014 r. do dnia faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej, na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W motywach uzasadnienia podało, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] maja 1997 r., A. R. i S. R. zostali ustanowieni rodziną zastępczą dla K. B. W dniu 8 lipca 2011 r. wychowanka osiągnęła pełnoletniość, jednak - za zgodą rodziny zastępczej - do czasu ukończenia nauki pozostaje w rodzinie zastępczej.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. (nr [...]) przyznano małżonkom R. pomoc pieniężną na pokrycie kosztów utrzymania K. B. w pieczy zastępczej, w kwocie 1000 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 września 2014 r. do dnia faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej.

W dniu 28 listopada 2016 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. zawiadomił A. R. i S. R. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie prawa do świadczenia, które A. R. i S. R. zostało przyznane na pokrycie kosztów utrzymania K. B. w pieczy zastępczej.

W efekcie przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] marca 2017 r. ([...]), uchylającą w całości opisaną wyżej decyzję z dnia [...] października 2014 r. Decyzję z dnia [...] marca 2017 r. w wyniku odwołania małżonków R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło i przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Kolegium zarzuciło organowi I instancji nie pełne respektowanie zasady czynnego udziału strony w toku postępowania.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] października 2017 r. W jej uzasadnieniu organ szczegółowo opisał poszczególne szkoły, do których uczęszczała K. B. wraz z terminami oraz przyczynami przerwania nauki. Następnie wskazał, że analizując etapy pobierania nauki przez pełnoletnią wychowankę rodziny zastępczej stwierdza, że nie realizuje ona postanowień zawartych w programie usamodzielniania (brak frekwencji, nieprzystępowanie do egzaminów). Podkreślono, że wielokrotne zmiany szkół i kierunków nauki, dokonywane przez K. B., nie były wynikiem osiągania słabych wyników w nauce, lecz brakiem odpowiedniej frekwencji na zajęciach lub też nieprzystępowaniem do egzaminów. Podniesiono również, że A. R. i S. R. świadomie wprowadzają w błąd organ przyznający pomoc, zatajają fakty mające znaczenie dla przyznania pomocy oraz nie współpracują z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Ś.

A. R. i S. R. odwołali się od pierwszoinstancyjnej decyzji, zarzucając naruszenie art. 88 ust. 4 i ust. 5, a także art. 80 ust. 1 i ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a także naruszenie art. 7 i art. 77, a także art. 10, w związku z art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzili, że w ich ocenie nie zaszła żadna z przesłanek warunkujących uchylenie decyzji przyznającej świadczenia. Podnieśli, że stan faktyczny został ustalony w sposób nierzetelny, bez dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Zaprzeczyli, jakoby wprowadzali organ w błąd lub nie współpracowali z nim oraz wskazali, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji K. B. pobierała naukę. Podnieśli również, że nie zagwarantowano im prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Wnieśli o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie wskazało, że w podstawach prawnych zaskarżonej decyzji, organ pierwszej instancji powołał się na art. 88 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 697) i powołało treść tego przepisu.

Stwierdziło, że z powyższego należy wnioskować, że - zdaniem organu pierwszej instancji - nastąpiła taka zmiana sytuacji osobistej rodziny zastępczej lub K. B., która uzasadniała uchylenie decyzji przyznającej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wskazał jednoznacznie, na czym polegała ta zmiana i kiedy nastąpiła. Pomimo że organ pierwszej instancji sporządził bardzo obszerne uzasadnienie, to zawiera ono wiele danych, które są zbędne z punktu widzenia wyjaśnienia rozstrzygnięcia, natomiast nie zawiera tych, które istotnie by je wyjaśniały. Innymi słowy, prawidłowe uzasadnienie nie musi być rozbudowane, ważne, aby tłumaczyło, dlaczego organ wydał orzeczenie o danej treści. W przedmiotowej sprawie organ w żadnym miejscu uzasadnienia nie nawiązał do treści art; 88 ust. 5 ustawy. Świadczy to o uchybieniu organu pierwszej instancji w zakresie sporządzenia uzasadnienia, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu należy wykazać wpływ sytuacji faktycznej istniejącej w konkretnej sprawie na treść rozstrzygnięcia oraz sprawić, aby między uzasadnieniem a rozstrzygnięciem istniał logiczny związek. W zaskarżonej decyzji brak związku pomiędzy wymienionymi podstawami prawnymi a jej uzasadnieniem. Ponadto, podstawą prawną do zmiany bądź uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie jest art. 88 ust. 5 ustawy i to on - jako lex specialis - powinien być powołany w decyzji zamiast ogólnej normy art. 163 k.p.a. (mającej charakter odsyłający).

Niezależnie od powyższego, zdaniem Kolegium, materiał dowodowy sprawy nie uzasadnia uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie, zwłaszcza w kontekście informacji, że K. B. w dacie wydawania ocenianej decyzji kontynuowała naukę.

W świetle powyższego, konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji. Organ ten, powinien ustalić, czy istotnie K. B. nie kontynuuje nauki (np. poprzez odebranie od niej oświadczenia, zwrócenie się do szkoły o wydanie zaświadczenie). Dopiero potwierdzenie, że nastąpiła zmiana sytuacji osobistej wychowanki, pozwoli wydać decyzję na podstawie art. 88 ust. 5 ustawy. Przy czym organ powinien uwzględnić wskazane wyżej uwagi Kolegium i tak sporządzić decyzję, aby odpowiadała ona przepisom ustawy oraz zawierała uzasadnienie, spełniające wymogi art. 107 § 1 k.p.a.

W sytuacji natomiast, gdy organ nie stwierdzi, że nastąpiła zmiana sytuacji, o jakiej mowa w art. 88 ust. 5 ustawy, zasadne będzie umorzenie postępowania wszczętego w dniu 28 listopada 2016 r.

Z kolei wykazane w uzasadnieniu okresy, w których K. B. nie uczyła się, mogą świadczyć o tym, że w owym czasie świadczenie nie powinno być wypłacane. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji powinien rozważyć wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z art. 92 ust. 3 ustawy, wysokość należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych oraz termin ich spłaty ustala, w drodze decyzji, organ, który przyznał świadczenie pieniężne. W myśl art. 92 ust. 2 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia:

1) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części;

2) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

Nienależnie pobrane świadczenia pieniężne podlegają zwrotowi, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przez osobę, która je pobrała (art. 92 ust. 1 ustawy).

Zresztą, w ocenie Kolegium, uzasadnienie zaskarżonej decyzji bardziej odpowiadałoby właśnie decyzji w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych. Jeśli zatem organ uważa, że strona nie zawiadomiła go o zaistnieniu okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia lub też świadomie wprowadzała w błąd, powinien to wykazać w decyzji wydanej na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Kolegium przypomniało także organowi pierwszej instancji o realizacji obowiązku, wynikającego żart. 10 k.p.a., poprzez zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Dodało, że w tym celu organ powinien wyznaczyć termin na ewentualne pisemne lub ustne wypowiedzenie się co do zebranych w postępowaniu dowodów.

Sprzeciw od powyższej decyzji złożyli A. i S. R. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozpoznanie przez organ odwoławczy sprawy co do jej istoty. Zarzucili, że została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.

W motywach skargi podali, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji ich wychowanka kontynuowała naukę, istniejący stan faktyczny uzasadniał uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Brak było podstaw do zastosowania przez organ II instancji art. 138 § 2 k.p.a. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W zaskarżonej decyzji Kolegium potwierdziło, że materiał dowodowy sprawy nie uzasadnia uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie. Powyższe stwierdzenie pozostaje w sprzeczności z następującym poglądem, że konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia z powinnością ustalenia, czy wychowanka nie kontynuuje nauki. Jest to całkowicie zbędne w świetle zaświadczeń wydanych przez szkołę, do której uczęszcza wychowanka.

Tym samym całkowicie bezpodstawne jest kierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Do skargi dołączono zaświadczenie wydane przez A we W. z dnia 22 lutego 2018 r. potwierdzające, że wychowanka skarżących jest słuchaczem III semestru szkoły.

W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o oddalenie sprzeciwu. W uzasadnieniu wskazał, że nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. Natomiast z akt sprawy wynika jednoznacznie, że wychowanka zainteresowanych wielokrotnie przerywała naukę, po czym podejmowała ją na nowo. W dacie wydania decyzji Kolegium nie dysponowało potwierdzeniem, że nauka jest przez nią kontynuowana, również nie posiadał takiego dokumentu organ.

Wobec tego, że przesłanka kontynuowania nauki nie może być dokumentowana wyłącznie poprzez przedkładanie zaświadczenia o zaliczeniu kolejnych semestrów i kontynuowaniu na kolejnych semestrach Kolegium zobowiązane było do uchylenia decyzji I instancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, tak by weryfikacji – uwzględniającą zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – podlegały zarówno materialnoprawne jak i prawnoprocesowe przesłanki podjęcia decyzji przez organ pierwszej instancji.

Wobec takiego stanu sprawy Kolegium zobowiązane do tego treścią art. 138 § 2 k.p.a. wskazało jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), która wprowadziła zmiany w p.p.s.a. W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu zostało znacznie uproszczone, gdyż organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4 p.p.s.a.), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3 p.p.s.a). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1 p.p.s.a.) organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4 p.p.s.a.), a sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1 p.p.s.a.).

Dodatkowo należy zauważyć, że zgodnie z art. 64e p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151 a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, jeśli organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15). Natomiast konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).

Wszystkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej muszą zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją obowiązywania zasady praworządności jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a. ustanawiającym, obok innych wymogów decyzji, obowiązek zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powyższe obowiązki ciążą na organach administracji publicznej obu instancji. Organ odwoławczy ma obowiązek nie tyle dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, co rozpatrzyć merytorycznie całość sprawy. Na organie odwoławczym ciążą zatem te same obowiązki co na organie pierwszej instancji w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W tym zakresie może on zaś działać samodzielnie, bądź za pośrednictwem organu pierwszej instancji.

Jak wynika bowiem z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli zatem organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie.

Ponadto należy zwrócić również uwagę na § 2 cytowanego przepisu, obowiązującego od 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którym jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję.

Dokonując w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 64e p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydał decyzję z zruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy bezpodstawnie uchylił się bowiem od załatwienia sprawy co do jej istoty. Jak wynika ze stanowiska organu odwoławczego, "materiał dowodowy sprawy nie uzasadnia uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie zwłaszcza w kontekście informacji, że wychowanka w dacie wydawania ocenianej decyzji kontynuowała naukę". Dalej następuje stwierdzenie, że konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie do ponownego rozpoznania, a organ I instancji powinien ustalić czy wychowanka kontynuuje naukę – poprzez odebranie oświadczenia, zwrócenie się do szkoły o wydanie zaświadczenia.

Dalej następuje wskazówka, że w zależności od treści tych dokumentów organ może wydać decyzję na podstawie art. 88 ust. 5 ustawy lub umorzyć postępowanie. Artykułowane są też wnioski co do stosowania art. 107 § 3 k.p.a., art. 10 k.p.a a także rozpoznania sprawy w trybie art. 92 ust. 3 ustawy.

Oceniając zatem zebrany materiał dowodowy organ II instancji stwierdził jednoznacznie, że brak było podstaw do wydania decyzji o zaskarżonej treści, nie wskazał też iż materiał dowodowy był niewyczerpująco zebrany. Sąd zauważa w tym momencie, że w aktach sprawy znajdowały dwa zaświadczenia A spółka z o.o. we W. – z dnia 17 września 2017 r. i z dnia 12 października 2017 r. potwierdzające, że wychowanka skarżących jest słuchaczką tej szkoły.

Jeżeli zaś organ II instancji powziął wątpliwości, czy w dacie wydania przez niego decyzji wychowanka kontynuowała naukę mógł tę okoliczność sprawdzić, wysyłając zapytanie do właściwej szkoły.

W każdym razie brak w tym zakresie aktualnych danych nie mógł stanowić podstawy w myśl art. 138 § 2 k.p.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ostatecznie bowiem z uzasadnienia decyzji wynika, że tą okoliczność winien ustalić organ przez odebranie oświadczenia oraz zaświadczenia ze szkoły.

Podkreślić w tym momencie trzeba, że dla wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. koniecznym jest wykazanie, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie, że brak jest podstaw do zastosowania art. 136 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie zaś z tym przepisem, organ odwoławczy mógł przeprowadzić postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, nawet wówczas gdy doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W szczególności nie można uznać, że to jedynie na organie pierwszej instancji spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz ustalenia na jego podstawie, czy dana okoliczność została udowodniona zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Reasumując przyjąć należy, że organ odwoławczy uchylił się od ponownego rozpoznania sprawy co do jej istoty i wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 138 § 2 k.p.a. Na organie odwoławczym ciążył obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 k.p.a.).

Ponownie zatem rozpoznając sprawę organ odwoławczy przeprowadzi samodzielnie dowody wymagające wykazania, czy wychowanka spełnia warunki do kontynuowania świadczenia przyznanego decyzją z dnia [...] października 2014 r.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.