Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1650/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1.
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 14a ust. 1.
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

W. K. (skarżący) wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] wydaną po rozpoznaniu odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] kwietnia 2012 r. stwierdzającej, że W. K.:

• w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, a w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 marca 2001 r. nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...];

• w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia zawieszenia lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej stosownie do przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity- Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nazwą - [...] W. K. z siedzibą ul. [...] , [...],utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] pismem z dnia 29 listopada 2011 r. znak: [...] zwrócił się do [...] OW NFZ z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez Pana W. K. z tytułu prowadzenia przez ww. osobę pozarolniczej działalności gospodarczej.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdził, że W. K.:

• w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, a w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 marca 2001 r. nie został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...];

• w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia zawieszenia lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej stosownie do przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity- Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nazwą - [...] W. K. z siedzibą ul. [...],[...]

Od powyższej decyzji Pan W. K. wniósł odwołanie, w którym zarzucił, iż będąc od 2003 r. na emeryturze jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w związku z tym nie widzi potrzeby podwójnego opłacania przedmiotowych składek. Podniósł ponadto, że od 1998 r. do stycznia 2008 r. będąc inwalidą II grupy zwolniony był od płacenia jakichkolwiek składek. Zarzucił także, iż ZUS nie upominał się na bieżąco o opłacanie składek pomimo, że skarżący składał różnego rodzaju deklaracje z których wynikało, że prowadzi działalność gospodarczą, a nadto, że roszczenia funduszu przedawniają się z upływem 3 lat.

Rozpatrując odwołanie skarżącego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów w nim podniesionych i opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.- zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ", a także art. 8 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym" - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, a według art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

W myśl natomiast art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie" obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r.: "osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r. "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Organ podkreślił, że w ww. okresie obowiązywały również kolejno trzy ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą prawo działalności" i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności". Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności uchylonego z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808 z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast według przepisu art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Obecna treść art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Ponadto zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 ustawy prawo działalności, przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ww. ustawy, jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego (a zatem i zdrowotnego) od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej, w brzmieniu art. 36a ust. 2 ustawy o systemie, obowiązującym do dnia 6 marca 2009 r.

Natomiast od dnia 7 marca 2009 r. przepis stanowi, iż zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

W celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące, że zgłosiła ten fakt w organie ewidencyjnym.

W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o świadczeniach.

Ponadto ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97), która z dniem 31 marca 2009 r. znowelizowała art. 14 ustawy o swobodzie działalności wprowadzając art. 14 ust. 3 zgodnie z którym, przedsiębiorca ma prawo we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej określić późniejszy dzień podjęcia działalności niż dzień złożenia wniosku.

Jednocześnie w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Organ zauważył, iż stosownie do art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy prawo działalności, wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej.

Przeprowadzając analizę stanu faktycznego odnoszącego się do sytuacji skarżącego Prezes NFZ wskazał, że Urząd Miasta [...] pismem z dnia 27 grudnia 2011 r. znak: [...]poinformował, że W. K. posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...] z datą rozpoczęcia prowadzenia działalności od dnia 10 września 1998 r. i z określonym przedmiotem działalności gospodarczej: Obsługa prawna podmiotów gospodarczych w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Do dnia 27 grudnia 2011 r. ww. wpis nie został wykreślony z ewidencji.

Organ podniósł, iż ww. urząd poinformował, że W. K. figurował również w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...] jako wspólnik spółki cywilnej od dnia 1 sierpnia 1998 r. do dnia 1 kwietnia 2001 r.

Z informacji zamieszczonych w systemie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) wynika natomiast, że W. K. figuruje w ewidencji jako aktywny przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą zarejestrowana pod nazwą - [...] W. K. i brak jest informacji o zawieszeniu prowadzonej działalności gospodarczej.

Z kolei Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] pismem z dnia 20 stycznia 2012 r. znak: [...] poinformował, że W. K. figuruje w ewidencji podatników z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą: K. W. [...] z adresem prowadzenia działalności gospodarczej w miejscu zamieszkania od dnia 3 sierpnia 1998 r. Natomiast od dnia 1 sierpnia 1998 r. do 1 stycznia 2001 r. skarżący figurował w ewidencji podatników jako wspólnik spółki cywilnej pod nazwą: Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowe "[...] z siedzibą [...], ul. [...].

Ponadto, W. K. za lata 2000-2010 złożył zeznania roczne o wysokości osiągniętego przychodu (poniesionej straty) PIT-36 dla osób opodatkowanych na zasadach ogólnych, w których wykazywał przychody (dochody).

Prezes NFZ wskazał także, że skarżący w piśmie z dnia 29 grudnia 2012 r. poinformował, iż prowadzi działalność gospodarczą od dnia 10 września 1998 r. do chwili obecnej. W trakcie prowadzonej działalności nie zgłaszał przerw ani zawieszeń, składkę zdrowotną opłacał do końca 2002 r. oraz zatrudniał pracownika do końca 2001 r., w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 sierpnia 2002 r. pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym. W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej pobierał rentę, a od 21 marca 2003 r. pobiera świadczenie emerytalne.

Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji organu I instancji albowiem skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach wskazanych w tej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu Prezes NFZ stwierdził, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym, w brzmieniu obowiązującym od 27 września 2001 r. - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Z przedstawionych wyżej względów zarzut dwukrotnego opłacania składki przez osobę będącą na emeryturze uznał za niezasadny. Jednocześnie zauważył, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

- uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

- opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

W odniesieniu do zarzutu przedawnienia Prezes NFZ podniósł, że w przepisach brak jest wyraźnego unormowania ustanawiającego przedawnienie w stosunku do ustalania podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zarzut przedawnienia może być natomiast podniesiony przez skarżącego przed organami ZUS określającymi wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne. Prezes NFZ stwierdził, że w myśl art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, ewentualnego ich umorzenia bądź rozłożenia na raty, należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Tym samym, organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia składek na ubezpieczenie zdrowotne dla Pana W. K. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie może uchylić się od obowiązku podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, powołując się na okoliczność, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie poinformował go o obowiązku opłacania składek z tego tytułu. Wskazał, że W. K. jako przedsiębiorca miał obowiązek zaznajomienia się z przepisami prawnymi regulującymi jego obowiązki z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a brak wiedzy w tym zakresie nie upoważnia do zwolnienia z ich wypełnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. K. ponowił zarzuty podnoszone w toku postępowania administracyjnego. Zarzucił również niekonstytucyjność przepisów wskazanych jako podstawa prawna rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest sprawa ze skargi W. K. na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r. ustalającą, że W. K. (skarżący) podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej

1) w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...] a nadto

2) w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia zawieszenia lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej stosownie do przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity- Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nazwą - [...] W. K. z siedzibą ul. [...],[...]

W. K. w oparciu o art. 8 ust. 1 i 8 ust. 2. Konstytucji RP w związku z art. 67 ust. 1. Konstytucji RP zarzucił niekonstytucyjność przepisów wskazanych jako podstawa prawa rozstrzygnięcia gdyż - jak argumentuje - w okresie objętym zaskarżoną decyzją był rencistą a aktualnie jest emerytem. Zdaniem skarżącego, jako rencista i emeryt jest objęty zabezpieczeniem społecznym na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym. Według strony, nie ma możliwości ubezpieczenia społecznego tej samej osoby wielokrotnie, jako że ubezpieczenia społeczne albo są albo ich nie ma. Skarżący akcentuje, że nie ma żadnych dodatkowych świadczeń zdrowotnych, nie ma żadnych dodatkowych zabezpieczeń społecznych nie ma, zatem żadnych świadczeń ekwiwalentnych z tytułu rzekomego objęcia ubezpieczeniem społecznym zaś realne jedynie jest pobieranie pieniędzy (składek) w zamian za nic. Ponadto podnosi, że jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym jako rencista i emeryt, płacił składkę na to ubezpieczenie całe życie i Konstytucja RP gwarantuje mu dożywotnie ubezpieczenie.

Odnosząc się do powyższych zarzutów stwierdzić należy, że nie mogą one prowadzić do uwzględnienia przedmiotowej skargi.

W literaturze (por. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne, Zarys wykładu, wyd. 5, Liber, Warszawa 2001, str. 65) podkreśla się, że określenie Rzeczypospolitej jako demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, nawiązuje do spotykanej w ustawodawstwie konstytucyjnym niektórych państw zasady państwa socjalnego, to jest państwa, które ma pewne zobowiązania w stosunku do obywateli, które ma być do pewnego stopnia opiekuńcze. "Zasada państwa sprawiedliwości społecznej stanowić może, według jednego z możliwych ujęć, wyłącznie pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną do wykładni przepisów prawa - analizując możliwe interpretacje wybierać należy takie, które czynią zadość wymaganiom sprawiedliwości społecznej. Tę rolę zasady sprawiedliwości społecznej widać zwłaszcza na tle orzeczniczej wykładni zasady równości (art. 32 Konstytucji RP).

Odnosząc się z kolei do zasady równości autor (op. cit., str. 95-96) zwrócił uwagę, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, a wiec w pewnych sytuacjach pozwala na różnicowanie sytuacji podmiotów podobnych. Musi to jednak być uzasadnione (usprawiedliwione) - dopiero jeżeli takiego uzasadnienia brakuje, to zróżnicowanie nabiera charakteru dyskryminacji (uprzywilejowania) i staje się sprzeczne z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. Sprawą zasadniczą jest więc odpowiedź na pytanie, czy zróżnicowanie wprowadzone przez daną ustawę ma charakter uzasadniony. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że: "Wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Argumenty te muszą mieć:

1) charakter relewantny, a więc pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma oraz służyć realizacji tego celu i treści. Innymi słowy wprowadzane zróżnicowania muszą mieć charakter racjonalnie uzasadniony (...)

2) argumenty te muszą mieć charakter proporcjonalny, a więc waga interesu, któremu ma służyć zróżnicowanie sytuacji adresatów normy musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych;

3) argumenty te muszą pozostawać w jakimś związku z innymi wartościami, zasadami czy nomami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne potraktowanie podmiotów podobnych (...). Jedną z tych zasad konstytucyjnych jest zasada sprawiedliwości społecznej (orzeczenie K 10/96 z 3 września 1996 r., i liczne późniejsze)."

W myśl art. 68 ust. 2 Konstytucji RP obywatelom niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa.

Innymi słowy, w tym zakresie Konstytucja RP zawiera delegację do uregulowania konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia - warunków i zakresu udzielania świadczeń - w drodze odpowiedniej ustawy. Obecnie jest nią ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zawierająca m.in. art. 82 ust. 1 ustawy, w myśl którego w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Niewątpliwie jest to jeden z warunków udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, a więc mieści się on w ramach delegacji konstytucyjnej.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd WSA w Warszawie zaprezentowany w prawomocnym wyroku z dnia 13 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/ Wa 279/11, że jednolitemu (co do treści) prawu każdego obywatela do ochrony zdrowia, niezależnemu od sytuacji materialnej, nie musi towarzyszyć zasada ekwiwalentności (równości) świadczeń na ten cel. Nierówności w tym zakresie, których przejawem jest m.in. art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, są uzasadnione wieloma względami faktycznymi, życiowymi, związanymi m.in. z posiadanym wykształceniem, dostępem do pracy, zaradnością życiową itp. Nierówności te nie niweczą konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, równego traktowania przez władze publiczne i zasady niedyskryminacji. Są one natomiast przejawem konieczności ograniczania interesu indywidualnego na rzecz dobra wspólnego, jakim jest Rzeczpospolita Polska i wyrazem solidarności z innymi (solidarności społecznej).

Według art. 1a pkt 1 ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym ubezpieczenie zdrowotne zostało oparte w szczególności na zasadzie solidarności społecznej. Oznacza to, że zgodnie z art. 22 ust. 1 wymienionej ustawy jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3-7. Odpowiednikiem tego przepisu jest obecna regulacja w art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych z 2004 r., który stanowi, iż w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Jak już wyżej wskazano w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o świadczeniach zdrowotnych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

W sprawie istotnym jest rozróżnienie dwóch pojęć: "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu i "objęcie" tym ubezpieczeniem. Jak wyraził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie I UK 227/05 – "podleganie" ubezpieczeniu zdrowotnemu związane z obowiązkiem opłacania składki wynika z "objęcia" ubezpieczeniem społecznym. W art. 8 ust. 1 ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym wśród "objętych" ubezpieczeniem wymieniono osoby prowadzące działalność gospodarczą W kontekście ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy systemowej z dnia 13 października 1998 r. kategoria osób objętych ubezpieczeniem społecznym jest szersza niż podlegających temu ubezpieczeniu. Podleganie wynika z objęcia ubezpieczeniem ale jest kategorią węższą niż objęcie. Objęcie ubezpieczeniem to przynależność do określonej kategorii podmiotów w razie spełnienia ustawowych przesłanek. Podleganie natomiast oznacza przyznanie (na ogół z mocy ustawy, czasem tylko na wniosek) prawa powiązanego z nałożeniem obowiązku. W tym rozumieniu skarżący w okresie wskazanym w decyzji podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba objęta ubezpieczeniem społecznym, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów według art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powiązany został nie z objęciem ubezpieczeniami społecznymi, a ze spełnieniem warunków do objęcia nimi, o czym stanowi m.in. lit.c tego przepisu i ten warunek skarżący spełniał wykonując gospodarczą działalność pozarolniczą w okresach wskazanych w decyzji.

Podkreślić należy, iż co innego jest naliczenie i wysokość składek ubezpieczeniowych, a co innego fakt objęcia ubezpieczeniem. Obowiązek opłacania składek jest skutkiem podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez objęcie tym ubezpieczeniem ubezpieczonego, a ich wysokość określa właściwy terytorialnie dla ubezpieczonego Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Istotą kontrolowanych w niniejszej sprawie przez Sąd decyzji administracyjnych jest stwierdzenie, czy skarżący w okresach wskazanych w decyzji był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Jak wspomniano, w kręgu osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ustawodawca wymienił w ust. 1 pkt 16 art. 66 ustawy o świadczeniach osoby pobierające emeryturę.

Należy zauważyć, że regulacje prawne zawarte w rozdziale 2 Działu IV- zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu (art. 82 ust. 1 i art. 82 ust. 8) ustawy o świadczeniach wskazują, że w przypadku uzależnienia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu od spełnienia warunków do objęcia ubezpieczeniem społecznym z określonego tytułu - składka na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzana jest zarówno wówczas, gdy ubezpieczenie społeczne z danego tytułu jest obowiązkowe jak i wówczas, gdy określona osoba spełnia jedynie warunki do podlegania z danego tytułu dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu. Istotny jest bowiem sam fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu z danego tytułu, to jest wypełnienie ustawowych warunków do skorzystania z tego ubezpieczenia, niezależnie od tego czy ubezpieczenie jest w tej sytuacji obowiązkowe czy dobrowolne i niezależnie od tego czy dana osoba złożyła wniosek o objęcie jej z danego tytułu dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym (por. K. Baka, G. Machulak, A. Pietraszewska-Machała, A. Sidorko Komentarz ABC 2010 r. do ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Oznacza to, że jeśli skarżący prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą (a ten fakt nie jest przez skarżącego kwestionowany) i jednocześnie pobiera emeryturę to podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zarówno jako emeryt jak i jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.

Jednocześnie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

- uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

- opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Jak zatem wynika z cytowanego przepisu emeryt lub rencista, uzyskujący dodatkowe przychody z tytułu działalności gospodarczej , nie przestał być objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, lecz może być zwolniony z obowiązku opłacania składki. W tej kwestii jednakże orzeka Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w zakresie kompetencji Prezes NFZ leży jedynie ustalenie, czy skarżący był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie tej okoliczności przez Fundusz jest kwestią niejako wstępną dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który dopiero po stwierdzeniu przez NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Podstawą materialnoprawną wydania powyższych decyzji są przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W tym miejscu należy zaznaczyć, że powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego w zakresie pozarolniczej działalności gospodarczej na przestrzeni ostatnich lat, w tym także okresu, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów prawnych i znacząco się zmieniał.

I tak:

1) do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.c ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2004 r., Nr 210 poz. 2135), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;

2) z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać ww. przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, w brzmieniu zmienionym art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r., Nr 141, poz. 888 - zwaną dalej "ustawą o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej"), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity - Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027).

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji - w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 - zwaną dalej także "ustawą o systemie ubezpieczeń") - obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia społecznego dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tj. od 20 września 2008 r. - przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity - Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585).

Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz o systemie ubezpieczeń, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie ustawy o swobodzie gospodarczej. Mianowicie

art. 1 ustawy o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (tekst jednolity - Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 - zwanej dalej jako "ustawa o swobodzie gospodarczej"), art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ust. 3 cytowanego przepisu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Przenosząc powyższe rozważania oraz dokonaną analizę prawną obowiązujących przepisów na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2000 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej na podstawie wpisu nr [...] do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...]; ponadto od 1 stycznia 1999 r. do chwili wydania decyzji przez organ odwoławczy prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] W. K. z siedzibą w [...] ul. [...] nr Regon [...]. Faktom tym skarżący nie tylko nie zaprzeczył ale je potwierdził w toku prowadzonego postępowania administracyjnego (v. np. pismo strony z dnia 29 grudnia 2012 r.), wynikały one również z pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie. Ustalenia faktyczne poczynione przez organ na podstawie informacji uzyskanych od skarżącego oraz z Urzędu Miasta [...] (v. pismo z dnia 27 grudnia 2011 r. znak: [...]), Urzędu Skarbowego (pismo z dnia 20 stycznia 2012 r. znak: [...]) pozwalały, zdaniem Sądu, na przyjęcie cezury czasowej prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, którą wskazano w zaskarżonej decyzji. Dowody te zostały ocenione w sposób kompleksowy i spójny, a wyprowadzone z nich wnioski są logiczne. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie nosi znamion oceny dowolnej

(v. art. 80 k.p.a.).

Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku prowadzonego postępowania, dokonując jego wszechstronnej oceny.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. Nr 270) orzekł, jak w sentencji.