Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 667/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-02 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata
Powołane przepisy: article: art. 243 , 244 , 245 , 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 marca 2016r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu 25 listopada 2016r. skarżąca M.B. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie swej skargi na postanowienie SKO w K. z dnia 25 marca 2016r. wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu.

Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą bardzo ubogą, wydatkuje większość osiąganych dochodów na utrzymanie, utrzymuje się jedynie z minimalnego, niepełnego wynagrodzenia. Wiele lat pozostawała bez stałej pracy. Wskazuje na koszty utrzymania, leczenia, koszty dojazdu do pracy. Ponadto wskazuje, iż w szeregu prowadzonych przed tut. Sądem sprawach musiała opłacić wpisy sądowe co znacznie uszczupliło jej bieżący budżet. Aktualnie wnioskodawczyni wskazuje na koszty energii elektrycznej 160 zł, telefon 25 zł, bilet miesięczny 95 zł, opłata za odpady 9 zł, opłata za wodę 52,64 zł, leki 80 zł i badania 130 zł, IV rata podatku od nieruchomości 46 zł, opłaty na poczcie , koszty xero 40 zł. Skarżąca dołącza do wniosku szereg faktur i decyzji wymiarowych, a także zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę w celu dochodzenia należności w łącznej kwocie 1760,99 zł.

Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż przedmiotowy wniosek skarżącej jest jej kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek został rozpoznany ostatecznie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2016r., którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza WSA z dnia 22 lipca 2016r. oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia pełnomocnika. Ponieważ postanowienie to stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę.

Analizując aktualnie przedstawioną sytuację skarżącej – nie uległa ona zmianie w stosunku do poprzednio ocenianej przez sąd.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zatrudniona jest w niepełnym wymiarze etatu z wynagrodzeniem w wysokości 1116,00 zł.

Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada na zasadach współwłasności z T.i J. S. dom oraz nieruchomość rolną o pow. 15 arów. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Dodaje, iż nie posiada samochodu ani nie prowadzi żadnych inwestycji. Wykazuje koszty : prąd – 160 zł, woda – 44 zł, koszty opłat od szeregu skarg prowadzonych przed tut. sądem, zobowiązanie do zapłaty 1760 zł dla Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. , leki – 80 zł, podatek od nieruchomości 46 zł, koszt biletów 95 zł, koszty biletów tramwajowych za dojazdy do lekarzy specjalistów i urzędów 28 zł, koszty xero 40 zł. Wskazuje, iż pozostała z dochodu część finansów przeznaczana jest na wyżywienie, zakup środków czystości, bielizny.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania, a jej sytuacja materialna obecnie uległa pogorszeniu skutkującemu zmiana poprzednio wydanego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Obecnie skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.116 zł . Jej wydatki konieczne zamykają się kwotą około 500 zł ( opłaty za media, wykup lekarstw i podatek od nieruchomości ). Pozostałe zadeklarowane przez skarżącą wydatki nie mają charakteru koniecznych. Szczególnie wydatki na zakup tuszu, papieru do drukarki czy usług kserograficznych.

Nawet jeśli skarżąca osiąga miesięczny dochód netto z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.116 zł, to jednak zsumowanie wszelkich wiarygodnie wykazanych wydatków o charakterze stałym i koniecznym (około 500 zł) wskazuje, że miesięcznie skarżąca po ich opłaceniu dysponuje jeszcze kwotą ok. 600 zł. Orzekający nie neguje faktu, że skarżąca znajduje się w niełatwej sytuacji majątkowej, ale jednocześnie sytuacja ta nie jest na tyle zła, aby uzasadniać przyznanie prawa pomocy w zakresie choćby częściowym.

Wskazane obecnie dodatkowe koszty poniesienia kosztów sądowych należnych od licznych skarg złożonych w tut. sądzie były do przewidzenia i ew. zaplanowania. Strona musi liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych – w szczególności na początku – należnego wpisu sądowego – od składanych szeregu skarg do tut. Sądu na decyzje czy postanowienia organów administracyjnych.

Po przeprowadzeniu analizy dołączonych do szeregu wniosków składanych w sprawach prowadzonych przed tut. Sądem - dokumentów orzekający uznał zatem, iż skarżąca nie wykazała skutecznie, iż spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie jej obecnie od ponoszenia kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika . Z przedstawionych przez skarżącą danych pojawia się wątpliwość, czy skarżąca faktycznie prowadzi gospodarstwo domowe sama. Świadczą o tym dokonywane przez nią opłaty za media – przedłożona w innej sprawie, a znana z urzędu informacja o opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi – kwota 18 zł. Według dostępnego załącznika do uchwały Nr VII/69/15 Rady Miejskiej w N. z dnia 30 kwietnia 2015 r. wynika, iż opłata za gospodarowania odpadami liczona za gospodarstwo jednoosobowe wynosi 9 zł. Skarżąca musiała więc zadeklarować dwie osoby w gospodarstwie domowy, stąd naliczona opłat 18 zł. Podobnie ma się sprawa z fakturą VAT nr [...] z dnia 21 kwietnia 2016 r. za dostawę wody na kwotę 144,51 zł. Opłata ta obejmowała zużycie wody w okresie od 28 stycznia 2016 r do 18 kwietnia 2016 r. Wskazana ilość zużytej wody to 33 m3, dzieląc zużycie na 3 daje to miesięcznie 11,3 m3, a przyjęta norma miesięczna dla gospodarstwa jednoosobowego wynosi 3,5 m3 wody. Tak samo w przypadku rachunku za energię elektryczną, wskazana kwota 160 zł z pewnością nie dotyczy deklarowanego przez skarżącą gospodarstwa jednoosobowego. Jest to zdaniem orzekającego istotne, biorąc pod uwagę, iż skarżąca w każdym z licznie prowadzonych postępowań sądowych podkreśla, że jest osobą ubogą, uzyskuje najniższe krajowe wynagrodzenie, gospodarstwo domowe prowadzi sama i nie może liczyć na niczyją pomoc. Będąc w takiej sytuacji skarżąca czyniłaby znaczne oszczędności w prowadzonym przez siebie gospodarstwie domowym, a z przedłożonych do licznych spraw rachunków ten fakt nie wynika. Daje to uzasadnione wątpliwości zdaniem orzekającego, co do tego, czy prowadzi ona gospodarstwa domowe sama, czy z innymi osobami, których dochodów nie ujawnia. Orzekający pragnie podkreślić, iż przedstawione rachunki wskazują na realne zużycia a nie prognozy czy opłaty abonamentowe. Orzekający nie dał wiary skarżącej, iż prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, skoro ponosi opłatę za śmieci w Gminie, także za syna czyli za dwie osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość (vide: art. 6h i 6j ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 2016. 250 t.j.). Trudno więc przyjąć, że obowiązek ten skarżąca realizuje tylko "dla zadowolenia T.S,. ". Nie mniej należy zauważyć, że nawet gdyby owe koszty ponosiła tylko "dla zadowolenia T.S. " to znaczy, że stać ją i godzi się na dodatkowe wydatki, które w takiej sytuacji trudno uznać za konieczne.

W związku z powyższym, wskazać należy, iż skarżąca nie ujawniła całokształtu swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Nie podała jakie dochody uzyskuje jej syn. Wymaga podkreślenia, iż skarżąca przedstawia także szereg rachunków za rzeczy, które nie mają charakteru koniecznych wydatków tj. opłaty poligraficzne, za tusz, opłaty za wysyłanie listów czy też opłaty za xero.

Orzekający w związku z wątpliwościami jakie zrodziły się po analizie przedstawionych przez skarżącą dokumentów nie jest w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji materialnej i bytowej, rodzinnej skarżącej, a fakt prowadzenia przez skarżącą szeregu postepowań przed tutejszym Sądem pozwala na wniosek, iż musi się ona liczyć z kosztami do jakich jest zobowiązana ustawą, gospodarując swym dochodem w taki sposób aby umożliwić prowadzenie tychże postepowań.

Argumentem, przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być też fakt, że ze skargi tej samej skarżącej toczy się bardzo duża ilość postępowań sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 341/12, Lex Omega nr 1270155).

Duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 723/14, Lex Omega nr 1510362, podobnie – w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 521/12, Lex Omega nr 1261047).

Reasumując, oceniana obecnie sytuacja materialna wnioskodawczyni nie zasługuje na stwierdzenie, iż uległa ona pogorszeniu czy też istotnej zmianie , która skutkowałaby odmiennością oceny w stosunku do poprzednio wydanego przez WSA w Krakowie orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).