Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 547/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję z dnia 6 maja 2021 r. nr 19/2020/2021/OKS Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego im. [...] we W. w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej stypendium socjalnego, odmowy przyznania tego stypendium i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 maja 2021 r., działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 87, art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r. (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 478, zwaną dalej "ustawą"), § 8 ust. 1 pkt 8 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego we W. oraz § 6 ust. 1 pkt 1, § 15 i § 16 "Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego we W. od roku akademickiego 2019/2020" (załącznik do zarządzenia nr 111 /XV R/2019 Rektora Uniwersytetu Medycznego we W. z dnia 31 lipca 2019 r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; w skrócie "k.p.a."), Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu Medycznego we W. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – P. D. - od decyzji Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego we W. nr 17/KS/2020/2021 z dnia 11 lutego 2021 r. uchylającej w części decyzję nr SSO/WZ/FI/STJ/001/2019-2020 z dnia 8 listopada 2019 r., wydaną w sprawie przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości i odmowy przyznania stronie skarżącej tego stypendium w okresie od 01.01.2020 r. do 30.06.2020 r. oraz zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 7 200 zł - utrzymała w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przytoczono między innymi, że Komisja Stypendialna przyznała stronie skarżącej wymienione stypendium na okres od 01.10.2019 r. do 30.06.2020 r. w wysokości po 1200 zł miesięcznie wydając opisaną decyzję z dnia 8 listopada 2019 r. Student odebrał decyzję w dniu 19.11.2019 r. składając jednocześnie oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania.

W związku z otrzymaniem raportu z systemu POL-on, to jest Zintegrowanej Sieci Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym, dotyczącym osób, które przekroczyły 6-letni okres studiowania, a którym w roku akademickim 2019/2020 zostały przyznane świadczenia dla studentów oraz ustaleniu na jego podstawie, że okres odbywania przez skarżącego nauki przekroczył 6 lat z dniem 1 stycznia 2020 r. (student bowiem rozpoczął studia w 2011 roku), co reguluje art. 93 ust. 1-3 ustawy, Komisja Stypendialna wydała w dniu 16 listopada 2020 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego zaś w dniu 11 lutego 2021 r. decyzją nr 17/KS/2020/2021 uchyliła w części decyzję z 8 listopada 2019 r., nie przyznała tego stypendium za okres od 01.01.2020 r. do 30.06.2020 r i zobowiązała skarżącego studenta do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 7200 zł.

Rozpatrując wniesione odwołanie od tej decyzji organ drugiej instancji podniósł, że w sprawie ujawnione nowe okoliczności faktyczne, dotyczące przekroczenia 6-letniego okresie studiowania, nie były znane organowi pierwszej instancji podczas wydawania decyzji z dnia 8 listopada 2019 r. Okoliczność ta została wyjawiona po otrzymaniu raportu z Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, z którego wynika, że skarżący studiował przez okres 6 lat – poczynając od kierunku [...] na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Ł. od 01.10.2011 r. do 29.03.2012 r., następnie na kierunku [...] na Wydziale Wojskowo-Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Ł. od 01.10.2012 r. do 19.04.2013 r. oraz od 01.10.2013 r. do 14.05.2014 r., na kierunku [...] Wyziału Nauk o Zdrowiu na Uniwersytecie Medycznym w L. od 01.10.2015 r. do 05.10.2017 r. oraz na kierunku [...] - Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego we W od. 01.10.2017 r. - do chwili obecnej.

Organ powołał się na stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaprezentowane w "Przewodniku po systemie szkolnictwa wyższego i nauki" wydanego i opracowanego w 2019 roku oraz na portalu internetowym, wskazując, że na tle redakcji art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy uczelniane świadczenia pomocy materialnej przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat. Oznacza to, że łączny okres, w którym dana osoba może otrzymywać świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane - nie może przekroczyć 6 lat, tj. 72 miesięcy. Dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.).

Powyższe oznacza w przekonaniu organu, że termin 6 lat przysługiwania świadczeń należy liczyć w latach, z uwzględnieniem wszystkich okresów, w których student posiadał prawo do świadczeń (co najmniej jednego z nich), o których mowa w art. 86 ustawy, a więc w okresie, w którym posiadał status studenta.

W ocenie organu, skarżący student ponosi wszelkie konsekwencje wpływające na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ z dniem 1 stycznia 2020 r., kiedy to przekroczył 6-letni okres studiowania, nie spełniał już warunków, by owe stypendium nadal otrzymywać. Strona skarżąca w dniu składania wniosku o przyznanie stypendium oświadczyła, iż zapoznała się z Regulaminem świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego we W. od roku akademickiego 2019/2020, jak również, iż dane zawarte we wniosku i załącznikach są zgodne ze stanem faktycznym wg stanu na dzień składania wniosku, a także zobowiązała się do niezwłocznego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, zapoznała się także z zapisem odnoszącym się do max. 6-letniego okresu studiowania (§ 6 ust. 1 pkt 1 Regulaminu).

W skardze wywiedzionej od tej decyzji strona skarżąca zarzuciła ruszenie przepisów postępowania:

1) art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez bierne zachowanie organu w prowadzeniu postępowania dowodowego, brak wyczerpującego zebrania wszelkich dowodów w sprawie, a następnie brak kompleksowego ich rozpoznania oraz oceny, jak również pominięcie istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, a w konsekwencji wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i naruszenie swobodnej zasady oceny dowodów, czego skutkiem było utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy;

2) art. 7a § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji miał wątpliwości interpretacyjne do art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a w konsekwencji nierozstrzygnięte ich na korzyść strony, podczas gdy wszelkie wymagane ku temu przesłanki były przez stronę spełnione;

3) art. 8 ust. 1 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania, niekierowania się zasadą proporcjonalności, bezstronności oraz równego traktowania, w konsekwencji czego postępowanie było prowadzone zarówno przez organ I jak i II instancji w sposób ukierunkowany na określony cel (pozbawienie studenta prawa do stypendium socjalnego, które wcześniej przyznano i wypłacano), przy jednoczesnym pominięciu przez organ odwoławczy, że organ I instancji nie uzyskał informacji z systemu POL-on przed przyznaniem stypendium;

4) art. 155 k.p.a., poprzez zmianę decyzji organu I instancji, a następnie utrzymanie tejże decyzji przez organ odwoławczy, podczas gdy brak było podstaw prawnych i faktycznych do zmiany decyzji przez organ, który ją wydał (I instancji), jak również sprzeciwiał się za tym interes społeczny i słuszny interes strony, a w konsekwencji bezpodstawne pogorszenie sytuacji strony postępowania oraz naruszenie zasady prawa nabytego;

5) naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wnikliwego uzasadnienia, które zostało sformułowane w sposób ogólnikowy i oparty w dużej mierze na opisie stanu faktycznego, a przy tym nie umożliwia skarżącemu zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia, tokiem rozumowania organu, ponadto brak jest odniesienia się do wszystkich twierdzeń skarżącego, uzasadnienie nie zawiera wskazania dowodów na których organ się oparł oraz wszystkich faktów mających znaczenie w sprawie wraz z ich wyjaśnieniem, brak zasadniczych przyczyn rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia zastosowanych, podstaw prawnych decyzji oraz niewskazanie zasadniczych powodów wydania przedmiotowej decyzji, a w konsekwencji również naruszenie art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a.

W zakresie naruszeń przepisów prawa materialnego strona skarżąca sformułowała następujące zarzuty:

1) art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, poprzez błędną wykładnie, a następnie błędne przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie skarżący nie spełniał kryteriów do przyznania mu stypendium socjalnego, podczas gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie przedmiotowej regulacji prowadzi do przeciwnego wniosku, że skarżący spełniał kryteria do przyznania mu stypendium;

2) § 33 ust. 1 pkt 5 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu od roku akademickiego 2019/2020, poprzez błędną wykładnię, z pominięciem regulacji ustawowych, a w konsekwencji bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oraz powielenie błędów interpretacyjnych, które dokonała w postępowaniu pierwszoinstancyjnym Komisja Stypendialna;

3) art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, poprzez pominięcie przedmiotowej regulacji w procesie wykładni i interpretacji podstaw prawnych w procesie wydawania decyzji, a w konsekwencji naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do nauki.

Na tle powyższych zarzutów strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż utrzymuje zaskarżoną decyzję Komisji Stypendialnej z dnia 11 lutego 2021 r., obarczoną wadą nieważności decyzji, która to została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa, tj. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a.; ewentualnie, w razie braku podstaw do stwierdzenia, że powyższe naruszenie miało charakter rażący, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Ponadto, w każdym przypadku wniosła o stwierdzenie nieważności poprzedzającej zaskarżoną decyzję decyzji Komisji Stypendialnej jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz o umorzenie postępowania administracyjnego I instancji na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Poza tym zażądała zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi organ wnioskował o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Podniósł, że zaistniała w sprawie konieczność wznowienia postępowania wobec ustalenia, że skarżący przekroczył 6-letni okres studiowania, zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Okoliczność przekroczenia 6-letniego okresu studiów wyszła na jaw dopiero po otrzymaniu raportu z systemu POL-on. Do tego czasu organ polegał na oświadczeniu złożonym przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej przywoływana jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron, oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję, w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego we W. o utrzymaniu w mocy Komisji Stypendialnej uchylającej w części, po wznowieniu postępowania, swą decyzję ostateczną o przyznaniu stronie skarżącej stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości i odmawiającej przyznania tego stypendium za okres od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. oraz zobowiązującą stronę skarżącą do zwrotu tego nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 7200 zł.

W pierwszym rzędzie należało zważyć, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego. W tej materii wypada podnieść, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją podjęto, było dotknięte wadliwością. W związku z tym, że zastosowana w sprawie instytucja procesowa stanowi odstępstwo od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., to wadliwość postępowania administracyjnego musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wskazane w przepisach prawa procesowego. Postępowanie wznowieniowe ma własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Jedną z obligatoryjnych podstaw wznowienia przewiduje przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie Sądu, pod względem formalnoprawnym organ niewadliwie zastosował ten ekstraordynaryjny tryb postępowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem w dacie wydawania decyzji ostatecznej przyznającej stypendium, nie posiadał wiedzy na temat pełnego okresu studiowania skarżącego, którą to nową okoliczność faktyczną - istniejącą w dacie wydawania decyzji ostatecznej a nieznaną wówczas organowi - uznał za istotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie dopatrzył się zaniedbania tudzież bierności organu. Skoro bowiem raport Zintegrowanej Sieci Informacji o Nauce i szkolnictwie Wyższym (POL-on), na podstawie którego można było ustalić całkowity okres studiowania skarżącego - był możliwy do uzyskania dopiero po doręczeniu ostatecznej decyzji z dnia 8 listopada 2019 r. o przyznaniu świadczenia, to organ orzekający uczelni nie miał jeszcze wiedzy w dacie wydania tej decyzji o sumarycznym czasie studiowania skarżącego, który podejmował wcześniej studia (od 2011 roku) na dwóch kierunkach czterech uczelni wyższych. Przekroczenie okresu 6 lat nauki w szkołach wyższych nastąpiło w przypadku skarżącego w dacie 1 stycznia 2020 r. i tym samym obejmowało dalszy okres, na który przyznano pierwotnie, ostateczną decyzją, stypendium socjalne (to jest do 30 czerwca 2020 r.).

Przechodząc natomiast do istoty sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (zwanej poniżej w skrócie ustawą) student może ubiegać się o przyznanie pomocy materialnej, w tym o stypendium socjalne (pkt 1). Przepisy ustawy określają nadto przesłanki, które muszą zostać dodatkowo spełnione aby student mógł uzyskać uprawnienie do stypendium, w szczególności w art. 87 ust. 1 stanowiąc między innymi, że może je otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Według ust. 3 art. 87 w szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości. W art. 88 wprowadzono szczegółowe warunki uzyskania stypendium socjalnego, uzależniając je od dochodów studenta. W art. 92 ust. 1 postanowiono, że stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy.

Z kolei w świetle art. 93 ustawy w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy:

"1. Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku.

2. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1:

1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat;

2) nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny,

b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia."

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowi przytoczony wyżej przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, w myśl którego świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Organy uznały, że czas studiowania przez skarżącego przekroczył z dniem 1 stycznia 2020 r. 6 lat, dlatego po wznowieniu postępowania uchylono uprzednio wydaną decyzję ostateczną o przyznaniu stypendium i odmówiono przyznania tego świadczenia za okres przekraczający 6 lat studiowania (72 miesiące), do którego to okresu zaliczono wszystkie (liczone w latach) okresy studiowania przez skarżącego, to znaczy posiadania przez niego statusu studenta. Zdaniem organów bowiem - dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student faktycznie występuje o te świadczenia i je pobiera, gdyż 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy z chwilą złożenia ślubowania na pierwszym roku studiów, przy czym okresy studiowania sumują się.

W ocenie Sądu, zastosowana przez organy wykładnia zacytowanego przepisu nie jest prawidłowa. Jednocześnie przy tym podkreślenia wymaga, że Sądu nie wiąże przywoływane w zaskarżonej decyzji pisemne stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 - nie stanowi ono źródła prawa podług art. 87 Konstytucji RP. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (ust.1) oraz na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (ust.2).

W omawianej materii Sąd podziela zapatrywanie wyrażane jednolicie w motywach wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, przykładowo w wyrokach WSA: we Wrocławiu z 2 października 2020 r., sygn. IV SA/Wr 66/20, w Szczecinie z 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 596/20, w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 461/20 i z 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 460/20; w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 106/20, w Olsztynie z 28 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 107/20, w Poznaniu z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Po 773/20; w Warszawie z 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2166/20 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Według poglądów tamże prezentowanych i które skład orzekający uznaje za własne, trzeba przyjąć, że pojęciu "przysługuje", o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechne rozumienie i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów, a nie do okresu samego studiowania i związanego z nim samego prawa do ubiegania się o świadczenia. Skoro zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy student może ubiegać się o przyznanie pomocy materialnej, w tym o stypendium socjalne, tak więc samo posiadanie statusu studenta nie jest równoznaczne z posiadaniem prawa do stypendium. W celu otrzymania stypendium student musi bowiem złożyć wniosek o przyznanie tego świadczenia oraz spełnić przesłanki. W związku z tym, iż z racji statusu studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych, nie sposób zatem uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6 letni termin ograniczający czas przysługiwania świadczenia. Ponadto zważyć trzeba, że zgodnie z art. 92 ust. 1 stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, a zatem student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy.

Komentowany termin 6 lat należy więc odnosić do okresu kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało w ujęciu wyżej przedstawionym, tj. gdy na skutek jego wniosku i po spełnieniu przesłanek zostało mu przyznane stypendium, na określony w decyzji czas. I właśnie ten czas zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat.

Za takim rozumieniem pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa, przemawia również uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w którym w odniesieniu do regulacji dotyczących pomocy materialnej dla studentów przytoczono, że: "(...) realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Oznacza to, że pobieranie stypendium nie może trwać dłużej niż 6 lat, a nie okres studiowania. Godzi się również zaznaczyć, że w ustawie nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Z unormowań art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ustawy wprost wynika, w jakich sytuacjach studentowi prawo do stypendium nie przysługuje lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żadne z tych uregulowań nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, który może być spowodowany nie tylko nieprzykładaniem się do nauki lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną.

Reasumując, niezależnie od długości okresu posiadania przez daną osobę statusu studenta, może ona pobierać świadczenia wymienione w art. 86 ust.1 pkt 1 – 4 ustawy tylko przez okres sześciu lat, chyba że zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 93 ust. 2 pkt 2, ust. 3 i 4 ustawy.

Analogiczne zapatrywanie w kwestii interpretacji komentowanego przepisu wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 1 października 2021 r. sygn. akt III OSK 3967/21, z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21, z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21, stawiając tezę, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Dokonanie nieprawidłowej wykładni w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej skutkuje w konsekwencji uznaniem, że rozstrzygnięcia te obarczone są wadami proceduralnymi. Przepis art. 86 ust. 2 ustawy wyraźnie stanowi, że przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym organy uczelni do podejmowanych decyzji w przedmiocie przyznania stypendium są obowiązane do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej. Jakkolwiek, w świetle wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak rygorystycznych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, powinny spełniać standardy umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium powinny zatem zgromadzić materiał dowodowy stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., co oznacza, że należy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawrzeć również uzasadnienie faktyczne, czyli przytoczyć ustalone okoliczności faktyczne mające znaczenie prawotwórcze w kontekście stosowanych norm prawa oraz wskazać dowody wspierające stwierdzone fakty. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji pomija aspekt rozważenia za jaki okres skarżący pobierał stypendium. W tej materii brak jest ustaleń faktycznych. Organy nie zbadały bowiem w jakim okresie skarżący był beneficjentem świadczenia.

W powyższym świetle Sąd uznał, że wydane decyzje dotknięte są mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem zarówno prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przez błędną jego wykładnię, jak i wymienionych przepisów prawa procesowego.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną ocenę prawną. W świetle tej oceny przedwczesne jest rozstrzyganie, czy zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż sprawa wymaga wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych w kwestii ewentualnego pobierania przez skarżącego studenta stypendium oraz okresu otrzymywania takiej pomocy materialnej.

W sprawie nie doszło do uchybienia normy procesowej z art. 155 k.p.a., gdyż ten – całkowicie odrębny od instytucji wznowienia postępowania - tryb procedowania nie był w ogóle zastosowany w sprawie. Sąd nie dopatrzył się także spełnienia unormowanych w art. 156 k.p.a. przesłanek stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie decyzji. Nie doszło do naruszeń prawa o charakterze rażącym wbrew zapatrywaniu wyrażonemu w skardze.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.