Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 996/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 2040
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej M.J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc


UZASADNIENIE

II SA/Łd 996/21

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r., wydaną w trybie art. 6 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (dalej u.p.p.u.w.), po rozpatrzeniu wniosku M.J., Prezydent Miasta Ł. potwierdził wysokość i okres wnoszenia rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 31, oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 477/2 w obrębie [...], objętej księgą wieczystą nr [...], w stosunku do jej współwłaścicieli – J. J. i M.J.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na wydane przezeń zaświadczenie z dnia 2 listopada 2020 r., potwierdzające, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przekształciło się z mocy prawa w prawo własności, w którego treści wskazano również wysokość (2388 zł) i okres wnoszenia (20 lat) rocznej opłaty z tego tytułu. Następnie wyjaśnił, że Wnioskodawczyni i jej mąż nie należą do żadnej z kategorii podmiotów zwolnionych z opłaty za przekształcenie, o których mowa w art. 8 u.p.p.u.w. Decyzja ta została doręczona M. J. w dniu 16 lutego 2021 r.

Po rozpatrzeniu odwołania M.J. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. i jednocześnie ustaliło wysokość rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 31, oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 477/2 obrębie [...], objętej księgą wieczystą nr [...] w kwocie 2388 zł oraz okres jej wnoszenia - 20 lat, licząc od dnia przekształcenia, czyli od dnia 1 stycznia 2019 r.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nie została zaskarżona do sądu administracyjnego.

W dniu 29 czerwca 2021 r. do Kolegium wpłynął wniosek M.J. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r.

Ze względu na fakt, że kwestionowana decyzja rozstrzygała sprawę dotyczącą dwóch Stron, tj. M.J. i J. J., a do Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. wróciła przesyłka adresowana do J. J. z adnotacją "adresat zmarł", Kolegium podjęło czynności wyjaśniające zmierzające do ustalenia, kiedy nastąpił zgon Strony, czy spadkobiercy zmarłego zostali już ujawnieni, a jeśli tak, to kto wstąpił w prawa J. J. Z przesłanego przez Urząd Stanu Cywilnego w Ł. skróconego aktu zgonu o numerze [...] wynika, że J. M. J. urodzony w dniu [...] października 1956 r. zmarł w dniu [...] czerwca 2018 r. Jak wynika z wygenerowanej w dniu 13 sierpnia 2021 r. informacji z rejestru gruntów na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia rep. A nr [...] sporządzonego w dniu 24 lutego 2021 r. przez notariusza A. P. spadkobiercami J. J. zostali jego żona M. B. J. i jego dzieci D. E. A. i B.G.J. Dane tych dwóch ostatnich wymienionych osób zostały ujawnione w ewidencji gruntów dopiero w dniu 10 maja 2021 r., czyli już po wydaniu decyzji w sprawie zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zgodnie z nakazem zawartym w art. 61 § 4 k.p.a. wysłało do D. E. A. i B. G. J. zawiadomienie o wszczęciu wnioskiem M.J. postępowania w sprawie stwierdzenie jej nieważności ostatecznej i prawomocnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r.

W zawiadomieniach tych Kolegium, wypełniając obowiązki określone w sposób ogólny w art. 9 i 10 k.p.a. a szczegółowo w art. 61 par. 4 i art. 41 k.p.a., poinformowało Strony, że o treści art. 10, art. 32, art. 41 k.p.a.

Pomimo doręczenia tych zawiadomień w dniu 1 września 2021 r. (zgodnie z art. 43 k.p.a.), ani D. E.A., ani B. G. J. nie odnieśli się w żaden sposób do wniosku M.J. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. ani też nie skorzystali z prawa do czynnego udziału w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji.

Natomiast M.J. w piśmie z dnia 19 lipca 2021 r., potwierdzając, że została przez Kolegium poinformowana o przysługujących jej prawach, zarzuciła organowi, iż nie odniósł się zupełnie do jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Powtórzyła uzasadnienie tego wniosku i podkreśliła: "Oczekuję od Państwa konkretnej i rzetelnej odpowiedzi na mój wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ostatnim piśmie Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało mnie jedynie o moich prawach, które zresztą dobrze znam. Proszę odniesienie się w sposób formalno-prawny do mojego uzasadnienia wniosku. Oczekuję odpowiedź na moje argumenty".

W cytowanym piśmie z dnia 19 lipca 2021 r. M. J. nie podała informacji o śmierci swojego męża J. J. oznaczanego jako Strona w decyzji, której stwierdzenia nieważności Wnioskodawczyni żądała. M.J. na żadnym etapie postępowania administracyjnego ani zwykłego w sprawie ustalenia wysokości rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 31, ani nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej w tej sprawie tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nie ujawniła ani nie powołała się na bezspornie znany jej fakt, że druga ze Stron, tj. J. J. będący jej mężem zmarł i to w dniu [...] czerwca 2018 r., czyli przed wszystkimi czynnościami procesowymi związanymi z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu, a przede wszystkim przed złożeniem przez nią w dniu 7 r. wniosku o ustalenie opłaty w drodze decyzji.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło stwierdzenia nieważności z dnia [...] r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji badane jest wyłącznie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności, czy też nie. W rozstrzygnięciu kończącym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ administracji publicznej rozstrzyga zatem wyłącznie co do nieważności albo niezgodności z prawem tej decyzji, nie jest zaś władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 393/87, ONSA 1990, Nr l, poz. l czy wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r. sygn. akt I SA/89/85, ONSA 1985, Nr l, poz. 30).

Zatem przedmiotem toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ł. a zainicjowanego wnioskiem M.J. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tego Kolegium z dnia [...] r. jest ustalenie, czy decyzja ta dotknięta jest którąś z wad wymienionych w katalogu zamkniętym zawartym w art. 156 § 1 k.p.a.

We wniosku z dnia 27 czerwca 2021 r. M. J. stwierdziła, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 7 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności, natomiast nic nie wspomina J.J. nie żyje, a jego zgon nastąpił przed wszczęciem postępowania zakończonego wskazaną we wniosku M.J. decyzją.

Z odpisu skróconego aktu zgonu przesłanego w toku niniejszego postępowania do Kolegium przez Kierownika Stanu Cywilnego w Ł. wynika, iż J.J., do którego zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy skierowały swoje decyzje odpowiednio z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. zmarł w dniu [...] czerwca 2018 r. Zatem nastąpiło to jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia wysokości rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 31, oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 477/2 w obrębie [...], objętej księgą wieczystą nr [...]. Podkreślić należy, że dane J. J. jako jednego z dwóch użytkowników wieczystych określonej w zdaniu poprzednim nieruchomości i w dniu wydawania rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji (tj. w dniu [...] r.) i w dniu orzekania przez Kolegium (tj. w dniu [...] r.) widniały w ewidencji gruntów budynków prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł. Ponadto i postępowanie zwyczajne, i postępowanie nadzwyczajne zostały zainicjowane wnioskami żony osoby zmarłej, która żadnej informacji o tej istotnej okoliczności nie przekazała przez cały czas trwania zainicjowanych przez siebie postępowań.

Bezsporne zatem jest, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej nie wynikało z lekceważenia przez organy wiadomości o jej śmierci, lecz z braku takiej wiedzy i ustalenia stron na podstawie danych zawartych w publicznym rejestrze, jakim jest ewidencja gruntów i budynków prowadzona przez Prezydenta Miasta Ł. Nie można zatem postawić organom zarzutu rażącego naruszenia prawa. Podkreślić ponadto należy, iż decyzja Kolegium z dnia [...] r. , jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie przyznawała żadnych praw, czy nie nakładała żadnych obowiązków na adresatów decyzji w tym na nieżyjącego już wówczas J.J., lecz potwierdzała skutek, który wystąpił z mocy samego prawa. Istotny dla niniejszych rozważań jest także fakt, że ustawodawca jako zasadę przyjął, że potwierdzenie zaistnienia przekształcenia i wysokości ustalonej opłaty ma mieć postać zaświadczenia. A zaświadczenie nie kreuje żadnego stosunku prawnego, a jedynie potwierdza istniejące fakty. Podobnie jak samo przekształcenie, obowiązek uiszczenia opłaty następuje z mocy prawa, z dniem, w którym to przekształcenie następuje. Tylko wyjątkowo fakty te ma potwierdzać decyzja, lecz ma ona charakter deklaratoryjny. Ona również tylko potwierdza zaistniałe z mocy samego prawa fakty przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i obowiązek uiszczenia opłaty z tym faktem związanej. W prawa i obowiązki J.J. w dniu jego śmierci wstąpili spadkobiercy, co zostało potwierdzone aktem notarialnym i zostało uwidocznione w ewidencji gruntów. Zatem D. E. A. i B.G.J. jako następcy prawni J. J. wstąpili we wszystkie prawa i obowiązki o charakterze zbywalnym bądź dziedzicznym. Uchybienie zatem polegające na wymienieniu w decyzji Kolegium z dnia [...] r. J. J. nie miało więc znaczenia tak istotnego, aby kwalifikować je jako naruszenie praworządności uzasadniające całkowite wyeliminowanie wyżej wymienionej decyzji z obrotu prawnego.

Odnosząc się do twierdzenia M.J., że decyzja Kolegium z dnia [...] r. rażąco narusza art. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.p.u.w. z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. W myśl zasady sformułowanej w art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Jeżeli w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio przepis art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia, która to opłata stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1. W art. 8 u.p.p.u.w. wymienione zostały, w formie zamkniętego katalogu, kategorie podmiotów zwolnionych z mocy prawa z obowiązku uiszczania opłat z tytułu przekształcenia. Przepis ten stanowi, że za przekształcenie opłaty nie wnoszą: parki narodowe w rozumieniu art. 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody; osoby fizyczne lub ich spadkobiercy oraz spółdzielnie mieszkaniowe, w przypadku gdy: a) wniosły jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego, b) użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie: art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, innych tytułów prawnych, w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r.

W zaświadczeniu z dnia 2 listopada 2020 r. znak: [...], Prezydent Miasta Ł. poinformował osoby, których dane jako dotychczasowych współużytkowników wieczystych nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 31, oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 477/2 w obrębie [...], objętej księgą wieczystą nr [...], zabudowanej na cele mieszkaniowe, widniały w tym właśnie dniu w ewidencji gruntów i budynków o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości 2388 zł przez okres 20 lat, począwszy od 2019 r. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione na rzecz poprzedników prawnych M.J. i J.J. na podstawie umowy z dnia [...] października 1986 r. Rep. [...] nr [...]. W § 3 tej umowy wskazano, że na poczet opłat z tytułu użytkowania wieczystego, tj. zarówno pierwszej jednorazowej opłaty, jak i dalszych opłat rocznych, zaliczona została wartość mienia pozostawionego przez pierwotnych współużytkowników wieczystych poza granicami Państwa, która pokrywa w całości wartość wszystkich opłat z tytułu użytkowania wieczystego za cały okres trwania tego prawa. 1 M. J. i J.J. nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 31, oznaczonej jako działka nr 477/2 w obrębie [...], na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1988 r. Rep. [...] nr [...]. W § 1 tej umowy odnotowano, że "prawo wieczystego użytkowania opłacone zostało do końca jego trwania poprzez zaliczenie wieczystym użytkownikom na poczet opłat wartości mienia pozostawionego poza granicami Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej". Zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego zostało następnie potwierdzone w pisemnych oświadczeniach Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] oraz z dnia [...] października 2011 r. znak: [...].

W ocenie M.J. kwota rocznej opłaty przekształceniowej ustalona przez organ pierwszej i drugiej instancji "nie ma uzasadnienia w myśl rozumienia art. 7 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów", bowiem powinna ona wynosić zero złotych. W ocenie Kolegium brak jest podstaw do zwolnienia współwłaścicieli działki nr 477/2 w obrębie [...] z obowiązku uiszczania rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tej nieruchomości ze względu na to, że nie należą oni do żadnej z kategorii podmiotów wymienionych enumeratywnie w art. 8 u.p.p.u.w.

Konstrukcja i brzmienie przepisu art. 7 ust. 2 ustawy przekształceniowej nie pozwala na proste odczytanie woli ustawodawcy odnośnie ustalenia wysokości opłaty w razie korzystania przez użytkowników wieczystych z ulg i zwolnień. Tymczasem o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w razie ewidentnego i łatwo uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Znamienne jest, że M. J. nie skorzystała z możliwości poddania decyzji kontroli sądu administracyjnego, a zatem początkowo zaakceptowała stanowisko organów administracji publicznej i przyjęła argumentacje zaprezentowaną przez organy.

Biorąc powyższe pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdza, że w tej sytuacji nie sposób uznać, iż nastąpiło kwalifikowane, rażące naruszenie wskazanego we wniosku M.J. art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Trudno bowiem w sposób nie budzący wątpliwości wywieść, że kwestionowana przez Wnioskodawczynię decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, aby treść tegoż rozstrzygnięcia pozostawała w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu i aby charakter naruszenia powodował, iż nie może być ona akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Skoro zaś decyzja z dnia [...] r. nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, to nie są spełnione przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i nie można stwierdzić jej nieważności.

Kolegium, badając z urzędu pozostałe wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, nie dopatrzyło się także innych wad swojej decyzji z dnia [...] r., które stanowiłyby podstawę stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § l pkt l, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a. Według Kolegium decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie była niewykonania w dniu jej wydania, w razie wykonania nie wywoła czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wad powodujących jej nieważność z mocy prawa.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. J. podniosła zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. w związku z wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia [...] roku w stosunku do osoby zmarłej. Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] roku oraz stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] roku, a także decyzji jej poprzedzającej wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu [...] r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), zwanej ustawą covidową, znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż ‘prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".

Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 5 kwietnia 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 25 lutego 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że skarżąca i uczestnicy postępowania nie złożyli oświadczeń o możliwościach technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 5 kwietnia 2022 r.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej jako: "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co powoduje, że musi ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli przez tut. Sądem stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia wysokości rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 31.

Jak wynika z uzasadnienia przedmiotem analizy przez Kolegium w kontekście zaistnienia wady nieważności stały się skutki wydania decyzji w czasie, kiedy J. J. (jeden ze współwłaścicieli nieruchomości) już nie żył oraz kwestia zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

Odnosząc się do pierwszej z okoliczności, tut. Sąd nie podziela argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że charakter decyzji "przekształceniowej" wyklucza możliwość uznania, że skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej nosi cechy rażącego naruszenia prawa.

Z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 k.p.a. wynika m.in. obowiązek organu ustalenia z urzędu stron postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia im wydanych rozstrzygnięć. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania ma, w świetle art. 156 § 1 k.p.a. szczególne znaczenie, także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Prowadzenie postępowania administracyjnego "z udziałem" osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być obiektywnie musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. niezależnie od rodzaju rozstrzygnięcia. Skoro doszło do wydania decyzji m.in. w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego (por.m.in. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83; z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99; z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 952/07; z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06; z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1876/10; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 r., sygn. akt II SA/Gl 617/21). Natomiast nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał, ponieważ art. 156 § 1 k.p.a. w ogóle nie nawiązuje do takiego kryterium w okolicznościach skutkujących nieważnością decyzji. I chociaż w okolicznościach niniejszej sprawy na podkreślenie zasługuje jednak naganność zatajenia przez skarżącą przez cały tok postępowania administracyjnego faktu śmierci jej męża, będącego współwłaścicielem nieruchomości, to jednak nie może to zwolnić od stwierdzenia oczywistego faktu, że w dniu [...] r. Kolegium wydało decyzję skierowaną do dwojga współwłaścicieli nieruchomości, z których jeden już nie żył.

W ocenie Sądu wydanie decyzji, która adresowana jest do osoby, która nie żyła w dacie jej wydania, a nawet w dacie wszczęcia postępowania stanowi o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem zaskarżona decyzja musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego z uwagi na nieprawidłową ocenę przez Kolegium skutków w/w zdarzenia, co musi być traktowane w kategoriach naruszenia art. 6 i art. 107 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Natomiast w całej rozciągłości podzielić należy stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji odnoszące się do kwestii rażącego naruszenia wskazanego we wniosku M.J. art. 7 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, wobec czego zasadnym jest odstąpienie od powielania przyjętej argumentacji.

Mając powyższe na uwadze, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy w wysokości 200 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

dc