Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3792/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 996
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Tamara Dziełakowska del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 188/18 w sprawie ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie odwołania dyrektora szkoły podstawowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 188/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie odwołania dyrektora szkoły podstawowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] r. Wójt Gminy[...], dalej jako "Wójt", odwołał z dniem 8 stycznia 2018 r. bez wypowiedzenia J. O. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi w[...], powołując się m.in. na art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.), dalej jako "u.p.o."

W uzasadnieniu Zarządzenia wyjaśniono, że odwołanie nastąpiło wskutek wątpliwości w zakresie właściwego gospodarowania środkami finansowymi na realizację projektu "[...]". Organ zaznaczył, że na skutek przeprowadzonej w dniach od 13 do 22 listopada 2017 r. kontroli wykryto nieprawidłowości dotyczące realizacji powyższego projektu, które zostały zawarte w protokole pokontrolnym z dnia 24 listopada 2017 r.

Organ zwrócił uwagę na nieprawidłowy sposób wydatkowania środków pieniężnych otrzymanych w ramach projektu, przez wielokrotne naruszenie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1579 ze zm.), dalej jako "u.p.z.p.". Jednakże głównym zarzutem stawianym Dyrektorowi przez organ prowadzący było wypłacenie sobie wynagrodzenia z tytułu koordynowania projektu, bez podstawy prawnej. Wynagrodzenie zostało wypłacone na podstawie pełnomocnictwa Wójta Gminy nr [...] z dnia[...]., którego zakres obejmował jedynie złożenie wniosku o dofinansowanie oraz realizację projektu. Koordynator projektu nie został wyznaczony, nie określono także wysokości jego wynagrodzenia, ani zakresu obowiązków. Dodatkowe wynagrodzenie dla Dyrektora z tytułu koordynowania projektu wyniosło 13.979,02 zł netto i zostało wypłacone bez wiedzy organu prowadzącego.

Wójt nie zgodził się z opinią [...] Kuratora Oświaty we [...] z dnia 22 grudnia 2017 r. w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora szkoły podnosząc, że dalsze pozostawanie zainteresowanej na tym stanowisku w sytuacji, gdy wykazała się nieznajomością przepisów związanych z prowadzeniem gospodarki finansowej, a także rozporządzaniem środkami finansowymi na swoją rzecz, stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. i na tej podstawie dokonał odwołania zainteresowanej z zajmowanego stanowiska. Organ prowadzący wezwał też Dyrektora do zapłaty kwoty 13.979,02 zł tytułem zwrotu nienależnie wypłaconych wynagrodzeń.

Od powyższego zarządzenia Wójta Gminy, Dyrektor szkoły złożyła do Wojewody wniosek o wydane rozstrzygnięcia nadzorczego w przedmiocie unieważnienia zarządzenia Wójta przez stwierdzenie jego nieważności w całości.

Wojewoda [...] rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] r. nr [...] stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy z dnia [...] r. w sprawie odwołania Dyrektora szkoły z zajmowanego stanowiska. Wojewoda stwierdził podjęcie zarządzenia z istotnym naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., polegającym na odwołaniu nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia, pomimo niezaistnienia przesłanki pozwalającej na takie odwołanie. Wprawdzie w trakcie kontroli realizacji projektu przez Wojewodę ustalono, że wynagrodzenie koordynatora projektu w łącznej wysokości 24.000 zł nie zostało rzetelnie i zgodnie z zasadami programu udokumentowane, co wyczerpywało znamiona naruszenia dyscypliny finansów publicznych, jednakże nie wpływa to na ocenę legalności zarządzenia Wójta.

Na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, dalej również jako "WSA", złożyła Gmina, reprezentowana przez Wójta Gminy. Wskazanym na wstępie wyrokiem WSA uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd I instancji wskazał na treść art. 85, art. 91 ust. 1, ust. 4 u.s.g., po czym zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawę odwołania Dyrektora szkoły ze stanowiska stanowił art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Przy czym zgodność z prawem wydanego przez organ prowadzący szkołę zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska dyrektora placówki oświatowej należy oceniać na podstawie okoliczności, które zostały wskazane w jego uzasadnieniu.

Sąd ten zaznaczył, że szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektorów szkół świadczy o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na stanowisku dyrektora szkoły, a wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek muszą być traktowane jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawienie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłoby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków. WSA podkreślił też, że art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. stanowi wyjątek od zasady stabilności stosunku zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna.

Jak dalej wskazał WSA, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej szkoły lub innych zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły, zwłaszcza odmienna koncepcja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt z organem prowadzącym lub współpracownikami, nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków i nie uzasadniają odwołania dyrektora szkoły na tej podstawie. Zatem nie każde naruszenie prawa przez dyrektora szkoły uzasadnia jego odwołanie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.

Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. nie ustanawia obowiązku, lecz jedynie upoważnia właściwy organ do odwołania dyrektora z funkcji kierowniczej, nie podając przy tym wprost żadnych kryteriów oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jednakże użyte w omawianym przepisie pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" musi być rozumiane wąsko. Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem dyrektora, lecz decyzja o pozbawieniu dyrektora funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Chodzi o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych.

Tymczasem WSA ocenił, że w rozpatrywanej sprawie Wojewoda zasadnie przyjął, że organ prowadzący szkołę, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie wykazał, aby w niniejszej sprawie w wyniku działań podejmowanych przez Dyrektor szkoły, zostały spełnione przesłanki uzasadniające odwołanie jej z tej z funkcji bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego. Innymi słowy WSA uznał, że w uzasadnieniu zarządzenia Wójt Gminy nie wykazał wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., czyli "przypadku szczególnie uzasadnionego".

Sąd I instancji zauważył, że w trakcie kontroli przeprowadzonej od 27 grudnia 2017 r. do 29 stycznia 2018 r. przez pracowników Wydziału Organizacji i Rozwoju [...] Urzędu Wojewódzkiego we [...] w zakresie prawidłowości realizacji przedmiotowego projektu, w tym zgodności z prawem wspólnotowym i krajowym, kontrolujący nie potwierdzili wniosków zespołu kontrolnego powołanego przez Wójta Gminy, zawartych w protokole z kontroli doraźnej Gminy, odnośnie nieprawidłowego szacowania wartości zamówień publicznych. Nie został bowiem potwierdzony zarzut nieprawidłowego szacowania wartości zamówień publicznych w ramach realizowanego projektu bez zachowania zasady uczciwej konkurencji oraz równego traktowania. WSA wskazał, że w uzasadnieniu zarządzenia Wójta nie wyjaśniono przyczyn zbyt niskiej refundacji środków finansowych przeznaczonych na realizację projektu (planowana w 2017 r. kwota -159.612 zł, niedobór - 86.002,80 zł) i czy za ten stan rzeczy można przypisać odpowiedzialność Dyrektor szkoły (zakwestionowane wynagrodzenie koordynatora projektu wynosiło 24.000 zł). WSA uznał wiec, że powyższe okoliczności nie mogły stanowić przyczyny odwołania Dyrektor szkoły bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym.

Jak dalej wskazał WSA, takimi okolicznościami nie jest również kwestionowane pobieranie przez Dyrektor szkoły bez podstawy prawnej wynagrodzenia z tytułu koordynacji przedmiotowego projektu i antydatowanie "Aneksu do wymiaru wynagrodzenia z dnia 1 września 2016 r.". Mimo ustaleń, że wynagrodzenie koordynatora projektów nie zostało rzetelnie i zgodnie z zasadami programu udokumentowane, to negatywna ocena działalności dyrektora szkoły w zakresie gospodarki finansowej szkoły nie mieści się w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków".

W ocenie WSA, Wójt Gminy nie wykazał, że samowolne pobieranie wynagrodzenia z tytułu realizacji zadań koordynatora projektu w pewnym okresie czasu stanowiło sytuację nagłą oraz powodującą, że dalsze kierowanie szkołą przez dotychczasowego Dyrektora stanowiło istotne zagrożenie dla funkcjonowania szkoły. Nie sposób uznać, że naruszenie to wystąpiło nagle, w sposób niespodziewany, w związku z czym nastąpiła natychmiastowa konieczność odwołania Dyrektora. Dla WSA brak było również podstaw do przyjęcia, że w szkole wystąpiła sytuacja powodująca destabilizację i zagrożenie w realizacji funkcji oświatowych i wychowawczych szkoły. W niniejszej sprawie nie wykazano takiego rodzaju uchybień w wykonywaniu zadań przez Dyrektor szkoły, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania przez nią tej funkcji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Nadto [...] Kurator Oświaty w piśmie z dnia 22 grudnia 2017 r. nr [...] wyraził negatywną opinię w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora szkoły. Organ nadzoru zatem zasadnie stwierdził nieważność zarządzenia o odwołaniu z funkcji Dyrektora szkoły.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Gmina[...], zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:

1. przepisu prawa materialnego art. 91 ust.1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię w wyniku przyjęcia, że błędne rozliczenie środków unijnych w programie "[...]" w kwocie 22.000 zł brutto, i tym samym nienależnie wypłacone wynagrodzenie J. O. przez nią samą nie jest przypadkiem "szczególnie uzasadnionym" podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że niegospodarność oraz niekompetencja w zarządzaniu publicznymi środkami jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym uprawniającymi do natychmiastowego odwołania dyrektora szkoły z zajmowanego stanowiska;

2. przepisu prawa procesowego mającego wpływ na treść wydanego orzeczenia - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", poprzez oparcie orzeczenia na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, iż treść "aneksu do wymiaru wynagrodzenia" opatrzonego datą 5 września 2016 r. wskazuje na to, że samowolne pobieranie wynagrodzenie przez J. O. nie było okolicznością nagłą, podczas gdy treść aneksu została sporządzona przez J.O. i dodatkowo antydatowana i przedłożona do podpisania Wójtowi Gminy, co powoduje, że Wójt Gminy nie miał wiedzy o pobieraniu przez Dyrektor dodatkowego wynagrodzenia przez dłuższy czas

Wobec tak sformułowanym zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 30 maja 2018 r. (sygn. IV SA/WR 188/18) poprzez uchylenie Rozstrzygnięcia Nadzorczego Wojewody z dnia [...] r. NR[...]. Ponadto wniosła o zasądzenie od Wojewody na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną przedstawiła także Dyrektor Szkoły, również wnosząc o jej oddalenie i podtrzymując dotychczasową argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

I tak uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r. I OSK 487/08). Co więcej Sąd ma obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, co obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Jedynie w sytuacji, gdy lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego akt administracyjny, pozbawiałoby stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, naruszałoby prawo. Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza eo ipso naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Jako bezzasadny uznać należało zarzut naruszenia "przepisu prawa materialnego art. 91 ust. 1 naruszenie w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2" ustawy prawo oświatowe. W tym kontekście podnieść należy, że Sąd I instancji nie stosował art. 91 ust. 1 u.p.o. - zwłaszcza, że przepis ten dotyczy możliwości połączenia w zespół przez organ prowadzący szkół różnych typów lub placówek. Takie połączenie nie narusza odrębności rad pedagogicznych, rad rodziców, rad szkół lub placówek i samorządów uczniowskich poszczególnych szkół lub placówek, o ile statut zespołu nie stanowi inaczej. Być może skarżącemu kasacyjnie chodziło o art. 91 ust.1 u.s.g. zgodnie, z którym za nieważne uznawane są uchwały lub zarządzenia sprzeczne z prawem. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 u.s.g. Jednak przepis ten nie został wyraźnie wskazany w tym zarzucie kasacyjnym, ani też w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12).

Również zarzut dotyczący naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. nie znajduje uzasadnienia. Jak wynika z jego brzmienia organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Jego treść jest tożsama z poprzednio obowiązującym przepisem tj. art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Tym samym - jak słusznie zresztą przyjął WSA - dotychczasowe orzecznictwo sądowe dotyczące tej kwestii i odnoszące się do wykładni art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty zachowuje nadal swoją aktualność.

Zatem wykładnia przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. dokonana przez WSA jest prawidłowa. "Przypadki szczególnie uzasadnione", o których mowa w art.66 ust.1 pkt 2 u.o s.o., muszą być wąsko ujmowane - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego (np. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b, c cytowanej ustawy). To właśnie w trybie zwykłym organ prowadzący szkołę sprawując nadzór w oparciu o art. 57 ust. 2 (zwłaszcza pkt 1) u.p.o. nad działalnością szkoły w zakresie dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem może na podstawie art.66 ust.1 pkt 1 lit. b u.p.o. odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego. Tryb "zwykłego" odwołania należy stosować wówczas, gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a więc przykładowo wówczas, gdy dyrektor nie radzi sobie z obowiązkami na płaszczyźnie organizacyjnej, dydaktycznej, wychowawczej, kierowniczej lub finansowej jak i w relacjach z podwładnymi lub uczniami, lecz nie jest konieczne natychmiastowe uzdrowienie nieprawidłowej sytuacji. Zatem wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ prowadzący szkołę nie jest pozbawiony realnych i skutecznych instrumentów prawnych pozwalających na efektywne sprawowanie nadzoru nad działalnością placówki. Tymczasem art.66 ust.1 pkt 2 u.p.o., ze względu na charakter i konsekwencje z niego wynikające, musi być stosowany wyjątkowo - "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", który to zwrot należy interpretować przy zastosowaniu metody wykładni zawężającej (interpretatio restrictiva). Związane jest to z objęciem nauczycieli szczególnymi regulacjami związanymi m.in. z gwarancjami dla stabilności zatrudnienia. Zatem wszelkie akty niweczące te gwarancje muszą być szczególnie i rygorystycznie traktowane. O wystąpieniu takich przypadków można więc mówić tylko wówczas, gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez dyrektora funkcji, bowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Przy czym z uwagi na dyskrecjonalne ujęcie uprawnień organu prowadzącego szkołę, zarządzenie takie powinno zawierać uzasadnienie, w którym przedstawione muszą być okoliczności spełniające przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego". Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wskazano okoliczności, które zdaniem organu miały stanowić podstawę odwołania uczestniczki ze stanowiska dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, jednakże należy podzielić ocenę Sądu I instancji, że nie obligowały one do zastosowania trybu nadzwyczajnego uregulowanego w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Również [...] Kurator Oświaty pismem z dnia 22.12.2017r. negatywnie zaopiniował odwołanie J.O. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi w [...] wskazując, że organ prowadzący szkołę nie wykazał nieprofesjonanych działań stosowanych w kierowaniu placówką, stanowiących zagrożenie interesu publicznego oraz istotne zagrożenie dla osiągnięcia celów szkoły i nie stwierdził także, że uchybienia w pracy Dyrektora mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Kurator wskazał, że organ prowadzący szkołę nie wyjaśnił, czy i w jakim zakresie zarzucone uchybienia uniemożliwiają dalsze funkcjonowanie placówki i jakie negatywne skutki dla kierowanej przez niego szkoły wywołałoby pozostawienie go na zajmowanym stanowisku Dyrektora. Opinia ta oczywiście nie jest wiążąca, lecz niepodobna jej pominąć w badaniu całokształtu okoliczności sprawy.

Co więcej - jak zauważył WSA - w trakcie kontroli przeprowadzonej od 27 grudnia 2017r. do 29 stycznia 2018r. przez pracowników Wydziału Organizacji i Rozwoju [...] Urzędu Wojewódzkiego we [...] w zakresie prawidłowości realizacji projektu "[...]", w tym zgodności z prawem wspólnotowym i krajowym, kontrolujący nie potwierdzili wniosków zespołu kontrolnego powołanego przez Wójta Gminy, zawartych w protokole z kontroli doraźnej Gminy, odnośnie nieprawidłowego szacowania wartości zamówień publicznych. Powyższe okoliczności nie mogły więc stanowić przyczyny odwołania Dyrektor szkoły bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym. Takimi okolicznościami nie jest również kwestionowane pobieranie przez Dyrektor szkoły bez podstawy prawnej wynagrodzenia z tytułu koordynacji projektu "[...]" i antydatowanie "Aneksu do wymiaru wynagrodzenia z dnia 1 września 2016 r." Istotnie w trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracowników Wydziału Organizacji i Rozwoju [...] Urzędu Wojewódzkiego ustalono, że wynagrodzenie koordynatora projektów łącznej kwocie 24.000 zł nie zostało rzetelnie i zgodnie z zasadami programu udokumentowane. Jednakże negatywna ocena działalności dyrektora szkoły w zakresie gospodarki finansowej szkoły nie mieści się w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Eksponowane przez organ w zarządzeniu oraz w skardze kasacyjnej okoliczności mogą co najwyżej uzasadniać odwołanie dyrektora szkoły ze stanowiska za wypowiedzeniem na koniec roku szkolnego, ale nie stanowią "szczególnie uzasadnionego przypadku" będącego powodem dla natychmiastowej reakcji organu prowadzącego szkołę. Naruszenie zasad gospodarności finansami publicznymi prowadzące do utraty zaufania względem Dyrektora szkoły nie prowadzi w sposób bezwarunkowy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., którego zastosowanie ma charakter wyjątkowy przez zastosowanie zwrotu "szczególnie uzasadniony przypadek".

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a