Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2408/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt. 2, ust. 4 pkt. 6 i ust. 5 pkt. 1, art. 41
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 992/13 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 992/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J.K. (dalej określanej jako skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego.

Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Dnia 19 września 2011 r. skarżąca złożyła wniosek do Prezydenta Miasta K. o przyznanie jej zasiłku na zakup opału. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. organ ten odmówił jej przyznania specjalnego zasiłku celowego na ten cel, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie uwzględniło odwołania skarżącej i utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. W wyniku skargi złożonej przez skarżącą obie decyzje zostały jednak uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 315/12. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że organy nienależycie wyjaśniły stan faktyczny, nie wskazując przyczyn, dla których uznały, iż skarżąca przekroczyła przewidziane w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, ze zm., obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa) kryterium dochodowe, w wyniku czego rozstrzygały w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego, a nie zasiłku celowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], przywołując m.in. art. 41 pkt 1 ustawy oraz § 1 nieobowiązującego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) odmówił skarżącej przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu decyzji zaznaczył, że w związku z wyrokiem z dnia 11 października 2012 r. ustalił precyzyjnie dochody gospodarstwa domowego, które skarżąca prowadzi wspólnie z mężem oraz dwójką dzieci. Stwierdził, że w sierpniu 2011 r. na dochody te składały się: renta męża skarżącej, zasiłek pielęgnacyjny oraz zasiłek rodzinny w kwotach odpowiednio: 691,29 zł, 153 zł i 159 zł. Nawiązał również do informacji uzyskanej od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wedle której w sierpniu 2011 r. wypłacono skarżącej zasiłek chorobowy za lipiec 2011 r. i świadczenie rehabilitacyjne za sierpień 2011 r. na łączną kwotę 2348,60 zł. Skarżąca przedstawiła potwierdzenia wypłaty zasiłku chorobowego w kwocie 1149,40 zł z dnia 11 sierpnia 2011 r. oraz świadczenia rehabilitacyjnego w kwocie 1199,20 zł z dnia 25 sierpnia 2011 r. Ponadto organ uwzględnił średni dochód z "posiadanych w rodzinie" gruntów rolnych o łącznej powierzchni 0,9327 hektara przeliczeniowego (193, 07 zł miesięcznie). Na tej podstawie uznał, że łączny dochód rodziny w sierpniu 2011 r. (3544,96 zł) przekroczył obowiązujące wówczas kryterium dochodowe (1404 zł) o 2140,96 zł.

W związku z tym Prezydent Miasta K. powołał regulację art. 41 pkt 1 ustawy, wyrażając pogląd, że sytuacja skarżącej nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, wedle tego przepisu uprawniającego do przyznania specjalnego zasiłku celowego.

Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji, kwestionując sposób wyliczenia dochodu jej rodziny, w tym zaliczenie do niego kwoty 1404,20 zł, którą faktycznie otrzymała dopiero 9 września 2011 r., oraz podatku należnego w kwocie 213 zł.

Przywołaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podniosło, że dochody rodziny skarżącej przekraczają wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy kryterium dochodowe, także jeżeli nie wliczy się do nich wspomnianej kwoty 1462 zł, wobec czego jej wniosek musi być rozpatrzony z uwzględnieniem art. 41 pkt 1 ustawy. Zaznaczyło, że choć przepis ten nakłada na organ obowiązek dokładnego zbadania, czy sytuacja wnioskodawcy może być uznana za "szczególnie uzasadniony przypadek", rozstrzygnięcie podejmowane na jego podstawie ma charakter uznaniowy. W konsekwencji nawet w razie spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego lub przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną.

W tym kontekście organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżąca systematycznie otrzymuje pomoc społeczną, mimo iż pomoc ta powinna stanowić jedynie wsparcie w przezwyciężaniu trudnej sytuacji, nie zaś źródło stałego dochodu, zaspakajającego wszelkie potrzeby podopiecznych. Zaakcentował zarazem, iż w rozpatrywanym zakresie należy mieć na względzie cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych. Ponadto szczególny przypadek w rozumieniu art. 41 ustawy musi odbiegać od położenia osób korzystających z pomocy społecznej swoją nadzwyczajnością, okazjonalnością oraz dotkliwością skutków, tak daleko ingerujących w sytuację życiową danej osoby, że nie jest ona sama w stanie jej pokonać, "nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości".

Skarżąca złożyła skargę od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Podważyła w niej sposób wyliczenia dochodu rodziny poprzez doliczenie do niego dochodu z gospodarstwa rolnego, które nie istnieje, skoro powierzchnia posiadanych przez nią gruntów rolnych nie przekracza 1 ha przeliczeniowego. W jej ocenie należało również uwzględnić uiszczone przez nią składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne w kwotach odpowiednio 597,39 zł i 249,39 zł. Ponadto niezasadnie wliczono do dochodu w sierpniu 2011 r. świadczenia z ZUS, które otrzymała dopiero we wrześniu 2011 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyliczył 32 sygnatury akt spraw wszczętych w tym Sądzie ze skarg skarżącej, po czym, po krótkim przedstawieniu zasad kontroli sądowoadministracyjnej, omówił regulację art. 39 i art. 41 ustawy dotyczącą odpowiednio zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. Wskazał, że organy mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia dowodów w zakresie pozwalającym zastosować przepis prawa materialnego. Odnotował, iż w niniejszej sprawie organy stwierdziły przekroczenie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, w wyniku czego wydały rozstrzygnięcie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego.

Sąd przypomniał stanowisko organu odwoławczego, z którym się zgodził. Jego zdaniem dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe, nawet liczony tak korzystnie, jak to zrobił organ odwoławczy, który nieprawidłowo skorygował wyliczenia organu pierwszej instancji poprzez odliczenie od niej kwoty 1462,20 zł, wysłanej do skarżącej 25 sierpnia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu podnoszącego konieczność odliczenia od dochodu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zauważając, że składki te są obowiązkowe i niezależne od osiąganych dochodów. Odwołał się również do treści art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy. Następnie Sąd zaznaczył, że dopiero ustawą z dnia 22 lutego 2013 r. przyjęto, iż do dochodu nie wlicza się dochodu z użytków rolnych o powierzchni poniżej 1ha przeliczeniowego, podczas gdy wniosek skarżącej dotyczy 2011 r.

W końcowym fragmencie uzasadnienia Sąd pozytywnie ocenił sposób ustalenia stanu fatycznego sprawy i podzielił stanowisko organu co do roli pomocy społecznej jako wsparcia znajdujących się w trudnej sytuacji oraz uznaniowego charakteru rozstrzygnięć podejmowanych w tej materii. Organ ma zatem możliwość wyboru rozstrzygnięcia, przyjmując kryterium, jakim są cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej. W przypadku osób ubiegających się o specjalny zasiłek celowy kryteria te muszą być przy tym oceniane z większym rygorem niż wobec osób, które są uprawnione do zasiłku celowego, gdyż istotą tego świadczenia jest jego wyjątkowość. Sąd skonstatował, że sytuacja skarżącej nie była zaś szczególnym przypadkiem, o którym mowa w art. 41 ustawy. Na marginesie z kolei zauważył, że nie jest ona pomijana przez organ, który w miarę możliwości finansowych pomoc jej przyznaje.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej powoływanej jako P.p.s.a.).

Skarżąca, reprezentowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, wniosła skargę kasacyjną od wyroku z dnia 20 lutego 2014 r., zaskarżając to orzeczenie w całości.

Pełnomocnik, powołując się na art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zarzucił "naruszenie przepisów prawa materialnego, na których oparto rozstrzygnięcie, a to przepisów art. art. 8 ustępy 4 punkt 6 i ustęp 5 punkt 1 oraz 41 Ustawy o pomocy społecznej z dnia z dnia 12 marca 2004 r. i Ustawy z 22 lutego 2013 r." Jak wyjaśnił, polega ono "na braku wzięcia pod uwagę nowego, względniejszego dla strony uregulowania ustawowego zagadnienia, jakie dotyczy tej sprawy". Pełnomocnik podniósł zarazem "fakt uznania złej sytuacji skarżącej, czyli wyjątkowości jej stanu materialnego", a nadto, że na poprzednim etapie postępowania "uznano jej prawo do pomocy procesowej".

Autor skargi kasacyjnej wytknął następnie Sądowi pierwszej instancji "zbytnie zacieśnienie pola" uznania administracyjnego. Sąd miał bowiem na względzie przede wszystkim możliwości finansowe organu pomocy społecznej, a nie materialne potrzeby skarżącej, zwrócił natomiast uwagę z urzędu na "okoliczność jej stałego absorbowania krakowskiego Sądu Administracyjnego". W ocenie pełnomocnika "takiego passusu w wyroku nie powinno być", gdyż może on świadczyć o braku obiektywizmu i narusza "prawo procesowe, administracyjne i ma wpływ na rozstrzygnięcie".

Po tych spostrzeżenia autor skargi kasacyjnej wyraził jej wnioski – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (w tym kontekście zaznaczył, że "opłaty nie zostały zapłacone ani w części, ani w całości").

Po wnioskach, a przed uzasadnieniem skargi kasacyjnej następuje krótki fragment, w którym pełnomocnik powtarza wcześniejsze tezy. Zaakcentował mianowicie, że Sąd pierwszej instancji narusza obowiązujące prawo, uzasadniając swoje stanowisko "brakami w funduszach społecznych" oraz że "popada w sprzeczności, raz uznając zły stan finansowy skarżącej, a z drugiej strony odmawiając jej tej pomocy przy twierdzeniu, że nie zachodzi przypadek wyjątkowy".

W krótkim uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nawiązał do wcześniejszego przebiegu postępowania, zauważając, że "to postępowanie sądowoadministracyjne było już drugim w tej sprawie", że poprzedni wyrok uwzględnił skargę oraz że w wyniku ponownego postępowania administracyjnego "Prezydent Krakowa wydał w dniu [...] kwietnia 2013 r. decyzję o takim samym, niesatysfakcjonującym stronę rozstrzygnięciu". Tymczasem zaskarżoną decyzją nie uwzględniono odwołania, a Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Pełnomocnik stwierdził, że "wyrok tego Sądu też nie satysfakcjonuje skarżącą" i "nie uczynił zadość wszystkim wymogom, jakie stawia przed nim zasada kontroli decyzji administracyjnej". One zaś "są takie same jak wcześniej, acz tylko z drobnymi poprawkami", toteż "widać tu niekonsekwencję w orzekaniu sądu administracyjnego". Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawiła się adwokat wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie niedługo przed jej terminem celem reprezentowania skarżącej. Pełnomocnik, która zdołała wcześniej zapoznać się z aktami sprawy, poparła skargę kasacyjną, wnosząc o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, co stanowi następstwo sposobu, w jaki została ona sporządzona. Zgodnie wszak z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego. Granice te muszą być więc wyznaczone precyzyjnie, gdyż taka konstrukcja prawna wyklucza niejako zbiorcze zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić sąd pierwszej instancji, pozwalając Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, odnieść się tylko do tych przepisów, które zostały objęte tymi granicami, bez możliwości ich domniemywania poprzez wykładnię zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów kasacyjnych czy też poprawianie ich niedokładności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1420/14, LEX nr 1658243). Naczelny Sąd Administracyjny nie ma też obowiązku prawidłowego formułowania zarzutów za stronę czy też ich wyodrębniania na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, zwłaszcza że niesie to ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1695/13, LEX nr 1658172).

W tym ostatnim kontekście odnotować trzeba, że uzasadnienie rozpoznawanej skargi kasacyjnej w ogóle nie koresponduje z jej zarzutami, otwierając nowy wątek wywodu, całkiem odrębny od kwestii poruszonych w jej wcześniejszej części. Pełnomocnik nie rozwinął bowiem swoich tez na temat podniesionych przez siebie naruszeń prawa, akcentując, że zaskarżony wyrok jest drugim orzeczeniem wydanym w sprawie oraz że pierwszy wyrok uchylił poprzednie decyzje kwestionowane przez skarżącą. Nie powiązał jednak swojego spostrzeżenia z zarzutem odniesionym do art. 153 P.p.s.a., w którym mowa o mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w sprawie orzeczeniu, i – tak jak w pozostałych przypadkach – nie przedstawił jakichkolwiek argumentów mogących przemawiać na rzecz jego kategorycznie wypowiadanych poglądów. Nie podał, w jakim zakresie nie zastosowano się do takiej oceny lub jakich wskazań nie wykonano. Tymczasem to, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 315/12 satysfakcjonował skarżącą, nie oznacza, iż wszystkie dalsze podejmowane w sprawie przez ten Sąd orzeczenia też muszą odpowiadać jej oczekiwaniom. W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organy usunęły zaś mankamenty wytknięte w tym wyroku, ograniczające się wyłącznie do niedostatecznego zbadania tego, czy skarżąca przekracza kryterium dochodowe, co z kolei stanowi przesłankę zastosowania art. 41 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem osobie, która to kryterium przekracza, może być przyznany specjalny zasiłek celowy, a nie zasiłek celowy, jaki może być przyznany na podstawie art. 39 w związku z art. 8 ustawy osobie spełniającej to kryterium, uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Uzasadnienie wyroku z dnia 11 października 2012 r. odnosiło się tylko do tego zagadnienia, nie zawierało natomiast stanowiska co do zasadności żądania skarżącej, pozostawiając ten problem otwarty do rozstrzygnięcia w dalszym postępowaniu.

Na analogicznym nieporozumieniu opiera się wnioskowanie pełnomocnika skarżącej odwołujące się do tego, iż przyznano jej prawo pomocy w postępowaniu sądowym. Fakt taki nie może mieć przecież wpływu na wynik tego postępowania, mającego na celu przeprowadzenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wprawdzie przyznać wypada, że przesłanki tej decyzji, tak jak w wypadku postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, dotyczą sytuacji materialnej strony, lecz to wyczerpuje podobieństwa pomiędzy tymi rozstrzygnięciami. Nie można utrzymywać, że przyznanie stronie prawa pomocy ze względu na brak środków na samodzielne dochodzenie praw przed sądem przesądza o konieczności uwzględnienia wszelkich jej roszczeń o udzielenie pomocy społecznej, zwłaszcza w jej fakultatywnych formach, zależnych od uznania organu administracyjnego. Osoby ubiegające się o pomoc społeczną zazwyczaj nie mają przecież takich środków, co zresztą ustawodawca uwzględnił, skoro skarżący działanie, bezczynność organu lub przewlekłe postępowanie w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej zostali wymienieni na pierwszym miejscu zamkniętego katalogu wyliczającego podmioty zwolnione z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.). Przyjęcie rozumowania prezentowanego przez pełnomocnika skarżącej musiałoby więc prowadzić do wypaczenia sensu i istoty kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ wynika z niego, iż skargi wnoszone przez te wszystkie osoby powinny być uwzględnione, niezależnie od zasadności podniesionych w nich zarzutów i prawidłowości zaskarżonych nimi rozstrzygnięć.

Dotychczasowe uwagi poświęcone były tej części stanowiska prezentowanego w skardze kasacyjnej, które wykraczały poza jej granice. Granice te zostały jednak zakreślone bardzo wąsko i pozostawiają poza swoim zakresem większość okoliczności, które były w tej sprawie sporne. Pełnomocnik skarżącej poprzestał na sformułowaniu zarzutów materialnoprawnych, te zaś nie mogą zwalczać przyjętego w sprawie stanu faktycznego, gdyż temu służyć mogą jedynie zarzuty podnoszące naruszenie przepisów postępowania, wskazujących zasady dokonywania ustaleń faktycznych (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 981/13, LEX nr 1637150). W efekcie Naczelny Sąd Administracyjny może tylko rozważyć dokonaną w sprawie wykładnię objętych zarzutami przepisów prawa materialnego i ich zastosowanie do stanu faktycznego, którego nie może już weryfikować, mimo iż skarżąca w toku wcześniejszego postępowania kwestionowała wnioski organu w tym przedmiocie.

Pełnomocnik skarżącej nie podjął należytej polemiki z tą wykładnią, w szczególności nie przedstawił takiego rozumienia treści zarzucanych przepisów, które jego zdaniem jest prawidłowe, poprzestając na wygłoszeniu kilku krótkich, wręcz hasłowych twierdzeń mających podważać rozważania Sądu. Twierdzenia te zresztą nie są trafne. To, że Sąd pierwszej instancji wyliczył sprawy zainicjowane przed nim ze skarg skarżącej i wziął tę okoliczność pod uwagę, nie może być uznane jako dowód braku obiektywizmu. Sąd odnotował wszak jedynie obiektywny fakt, prowadzący zresztą do oczywistego wniosku dotyczącego postawy skarżącej, która traktuje środki z pomocy społecznej jako stały dochód mający zaspakajać wszystkie zgłaszane przez nią potrzeby. Nie można się przy tym zgodzić z pełnomocnikiem, że Sąd tych potrzeb nie dostrzegł. Otóż przyznał on, że one występują, ale zauważył także zasadnie, iż są zaspakajane w miarę możliwości przez organ pomocy społecznej. Miał też w polu widzenia inne względy, do których pełnomocnik skarżącej w ogóle się nie ustosunkował – związane z zadaniami pomocy społecznej czy z nadzwyczajnym charakterem specjalnego zasiłku celowego, wynikającym z art. 41 pkt 1 ustawy.

Pełnomocnik skarżącej nie wykazał zatem, że zaskarżony wyrok naruszył ten ostatni przepis, natomiast w odniesieniu do zarzutu dotyczącego art. 8 ust. 4 pkt 6 i ust. 5 pkt 1 ustawy nawet nie próbował tego uczynić. Tymczasem art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy wprost nakazuje uwzględniać podatek należny oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne podczas obliczania na potrzeby kryterium dochodowego dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, który skądinąd w niniejszej sprawie został zgodnie z oświadczeniem ustalony w kwocie zerowej. Z kolei art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy, przewidujący pominięcie w tym zakresie dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, nie obowiązywał w okresie, za który stwierdzono przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego (sierpień 2011 r.), ponieważ został wprowadzony dopiero z dniem 11 maja 2013 r. na podstawie art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 22 lutego 2013 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 509). Pełnomocnik nie wskazał tego przepisu w skardze kasacyjnej, ograniczając się do ogólnego przywołania wspomnianego aktu prawnego, bez podania jego tytułu i miejsca opublikowania. Bezsprzecznie nie powinien zaś czuć się zwolniony z obowiązku precyzyjnego sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej z tego powodu, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustawę tę również oznaczono w taki sposób. Niemniej pełnomocnik nie przedstawił podstaw prawnych, z których wywiódł pogląd o możliwości czy nawet konieczności zastosowania w sprawie art. 8 ust. 4 pkt 6 ustawy. Jest poza sporem, że podstaw takich nie zawiera ustawa z dnia 22 lutego 2013r., która nie przewiduje w tym zakresie przepisów przejściowych, umożliwiających stosowanie tej regulacji do stanów faktycznych powstałych przed jej wejściem w życie. Nie można też przyjąć proponowanej przez pełnomocnika koncepcji sięgnięcia po ustawę względniejszą dla strony z powodu braku przepisu, który by to nakazywał w sprawach z zakresu zasiłków celowych, takiego jak art. 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.).

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw branych pod uwagę z urzędu, skargę kasacyjną oddalił, stosownie do art. 184 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w przedmiocie wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikom, którzy zostali wyznaczeni do reprezentowania skarżącej w ramach przyznanego jej prawa pomocy. Należy to bowiem do Sądu pierwszej instancji, który udzielił prawa pomocy i jest właściwy do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie na zasadzie art. 250 P.p.s.a. oraz przepisów w sprawie opłat za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z uwzględnieniem czynności dokonanych w toku postępowania kasacyjnego. Niewątpliwie Sąd powinien mieć przy tym na uwadze stopień staranności, jaki każdy z wyznaczonych pełnomocników przejawił w sprawie podczas wykonywania swoich czynności. Wynagrodzenie powinno być wszak adekwatne do prezentowanego poziomu profesjonalizmu i wpływu działań pełnomocnika na przebieg postępowania kasacyjnego. Nie można tracić z pola widzenia m.in. sposobu, w jaki autor skargi kasacyjnej sformułował i uzasadnił zarzuty kasacyjne, a także tego, iż pełnomocnik wyznaczony celem reprezentowania skarżącej na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym swoją postawą umożliwił zakończenie sprawy na tym posiedzeniu.