Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 930/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Teza: 1.	Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia (art. 97-101 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko) w zakresie ustaleń faktycznych oraz ocen opiera się zasadniczo na weryfikacji prawidłowości i wiarygodności formy i treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, co oznacza, że strona ponosi zasadniczą odpowiedzialność za bazę dowodową w tym postępowaniu oraz za wykazanie przesłanek wydania postanowienia o uzgodnieniu realizacji przedsięwzięcia. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu z obowiązku czynienia własnych ustaleń oraz rozważań, jednak mają one w takim wypadku charakter weryfikacyjny i uzupełniający względem przedłożonego raportu, nie zastępując jego koniecznych ustaleń i analiz.

2.	Obowiązek prowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego z urzędu i ustalenia prawdy materialnej w zakresie okoliczności objętych treścią raportu jest z mocy art. 98 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ograniczony do weryfikacji formy i treści raportu, natomiast ciężar dowodu, że przedsięwzięcie nie będzie albo nie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 jest w znacznym stopniu przerzucony na inwestora, który planuje dane przedsięwzięcie i ma obowiązek przedłożyć prawidłowy formalnie, metodologicznie i merytorycznie raport, a więc konieczny i kluczowy dowód w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.

3.	Nawet minimalny stopień prawdopodobieństwa znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody stanowi podstawę do odmowy uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia, chyba że zachodzi wyjątek z art. 98 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

4.	W razie wątpliwości co do możliwości znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 organy orzekające w sprawach o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia, kierując się zasadą przezorności (ostrożności) środowiskowej, mają obowiązek rozstrzygania tych wątpliwości na korzyść ochrony obszarów Natura 2000.

TEZY

1.	Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia (art. 97-101 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko) w zakresie ustaleń faktycznych oraz ocen opiera się zasadniczo na weryfikacji prawidłowości i wiarygodności formy i treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, co oznacza, że strona ponosi zasadniczą odpowiedzialność za bazę dowodową w tym postępowaniu oraz za wykazanie przesłanek wydania postanowienia o uzgodnieniu realizacji przedsięwzięcia. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu z obowiązku czynienia własnych ustaleń oraz rozważań, jednak mają one w takim wypadku charakter weryfikacyjny i uzupełniający względem przedłożonego raportu, nie zastępując jego koniecznych ustaleń i analiz.

2.	Obowiązek prowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego z urzędu i ustalenia prawdy materialnej w zakresie okoliczności objętych treścią raportu jest z mocy art. 98 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ograniczony do weryfikacji formy i treści raportu, natomiast ciężar dowodu, że przedsięwzięcie nie będzie albo nie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 jest w znacznym stopniu przerzucony na inwestora, który planuje dane przedsięwzięcie i ma obowiązek przedłożyć prawidłowy formalnie, metodologicznie i merytorycznie raport, a więc konieczny i kluczowy dowód w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.

3.	Nawet minimalny stopień prawdopodobieństwa znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody stanowi podstawę do odmowy uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia, chyba że zachodzi wyjątek z art. 98 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

4.	W razie wątpliwości co do możliwości znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 organy orzekające w sprawach o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia, kierując się zasadą przezorności (ostrożności) środowiskowej, mają obowiązek rozstrzygania tych wątpliwości na korzyść ochrony obszarów Natura 2000.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia sposobu zagospodarowania terenu i warunków zabudowy -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi JR (skarżącego) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy ustalenia sposobu zagospodarowania terenu i warunków zabudowy.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

W dniu 13 kwietnia 2015 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe oraz studni kopanej, wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, na części działki nr 8/5 w [...].

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr L[...] Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej m.in. jako "ustawa środowiskowa"), art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] wyszczególnionych w rozstrzygnięciu postanowienia dokumentów, w tym m.in. karty informacyjnej przedsięwzięcia.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] nałożył na skarżącego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia oraz przedłożenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Jednocześnie w rozstrzygnięciu ustalił szczegółowy zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Po przedłożeniu i uzupełnieniu raportu przez skarżącego, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] odmówił uzgodnienia warunków realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia.

W podstawie prawnej organ wskazał art. 123 § 1 k.p.a., art. 98 ust. 3, ust. 7 i 8 oraz art. 99 ustawy środowiskowej oraz art. 33 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (u.o.p.).

RDOŚ podał, że w dniu 24 listopada 2014 r. do siedziby organu wpłynął Raport o oddziaływaniu na obszary Natura 2000 dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe, studni kopanej wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na części działki o nr ew. 8/5 w miejscowości [...], gmina [...]. Po przeanalizowaniu przedłożonego Raportu stwierdzono, iż nie spełnia on wymogów merytorycznych i na jego podstawie nie jest możliwe dokonanie oceny wpływu wnioskowanej inwestycji na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000, tj. obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] oraz obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...]. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wezwał Inwestora do uzupełnienia Raportu o oddziaływaniu na obszar Natura 2000 przedmiotowego przedsięwzięcia.

W dniu [...] lipca 2015 r. do organu wpłynęło uzupełnienie ww. Raportu wraz z pismem z dnia 14 maja 2015 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r.nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] ponownie wezwał Inwestora do uzupełnienia Raportu o oddziaływaniu na obszar Natura 2000 przedmiotowego przedsięwzięcia.W dniu 22 października 2015 r. do organu wpłynęło uzupełnienie ww. Raportu.

Organ podał, że w dniu 29 października 2015 r. przekazał do udziału społecznego do Urzędu Gminy w [...] raport o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wraz z jego uzupełnieniami.Dla przedmiotowego przedsięwzięcia Wójt Gminy [...] uwzględniając wymogi art. 33 - 66 i 38 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, zapewnił możliwość udziału społeczeństwa. Termin składania uwag i wniosków został wyznaczony na 21 dni od dnia 24 listopada 2015 r. W wyznaczonym terminie nie wpłynęły żadne uwagi i wnioski, o czym Wójt Gminy [...] poinformował pismem z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...].Organ zaznaczył, że Regionalna Rada Ochrony Przyrody działająca przy Regionalnym Dyrektorze Ochrony Środowiska w [...] (stanowiąca organ opiniodawczo - doradczy w zakresie ochrony przyrody) po zapoznaniu się z całością dokumentów w analizowanej sprawie, Uchwałą nr 6/15 z dnia 20 listopada 2015 r. negatywnie zaopiniowała przedmiotowe przedsięwzięcie.

Organ podał, że obszary Natura 2000 są najmłodszą prawną formą ochrony przyrody w polskim prawodawstwie, funkcjonującą od 1 maja 2004 r., tj. od wejścia Polski do Unii Europejskiej. Obowiązek ich wyznaczania i chronienia wynika z całokształtu przepisów prawa unijnego, w tym stosownych dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady. Głównym celem funkcjonowania Sieci Natura 2000 jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych i gatunków roślin i zwierząt, które uważa się za cenne (znaczące dla zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy) i zagrożone wyginięciem w skali całej Europy. Cel ten ma być realizowany poprzez wyznaczenie i objęcie ochroną obszarów, na których te gatunki i siedliska występują. Działania w zakresie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej flory i fauny mają służyć zachowaniu lub odtworzeniu różnorodności biologicznej Europy, co jest jednym z priorytetów działalności Unii Europejskiej. Dodatkowo państwa członkowskie zobowiązane są do podejmowania w razie potrzeby starań w celu zachowania ekologicznej spójności sieci Natura 2000, w celu utrzymania migracji, rozprzestrzeniania i wymiany genetycznej gatunków.

Idea sieci Natura 2000 zakłada zwiększenie skuteczności działań ochronnych poprzez stworzenie dodatkowego - kompletnego i metodycznie spójnego - systemu ochrony dziedzictwa przyrodniczego Europy, który nakłada się na już funkcjonujące systemy ochrony obszarowej i gatunkowej, stanowiąc ich uzupełnienie i zdecydowane wzmocnienie. Jest on światowym ewenementem w zakresie międzynarodowej obszarowej ochrony przyrody. Podstawą jego funkcjonowania są dwie unijne dyrektywy: dyrektywa 2009/147/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (zwana dyrektywą ptasią) oraz dyrektywa 92/43/EWG Rady z, dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (zwana dyrektywą siedliskową).

Dyrektywa ptasia nakazuje państwom członkowskim podjęcie szczególnych działań ochronnych dla gatunków ptaków istotnych dla Europy. Jednym z obowiązków jest ustanowienie obszarów specjalnej ochrony ptaków (OSO), których przedmiotami ochrony są ptaki oraz ich siedliska. W ramach ptasich obszarów Natura 2000 chroni się gatunki ptaków zagrożonych wyginięciem (ujętych w Załączniku 1 dyrektywy ptasiej), jak również regularnie występujące gatunki ptaków wędrownych (również te nie wymienione w Załączniku 1 dyrektywy ptasiej), które w czasie swych corocznych wędrówek odpoczywają łub zatrzymują się w krajach Unii Europejskiej.

W dyrektywie siedliskowej natomiast jako cele ochrony wymienione zostały wymagające działań ochronnych typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu dla całej Unii Europejskiej (naturalne oraz półnaturalne tereny lądowe i wodne wyróżniające się specyficznymi czynnikami geograficznymi, fizycznymi cechami środowiska określonymi zbiorowiskami roślinnymi) oraz wybrane cenne gatunki roślin i zwierząt (poza ptakami). Miejsca ich ochrony wyznacza się jako specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO). Część wymienionych w dyrektywie siedliskowej gatunków roślin i zwierząt oraz siedlisk przyrodniczych oznaczono jako priorytetowe, czyli takie, za które Europa ponosi szczególną odpowiedzialność z uwagi na fakt, iż większość naturalnego zasięgu ich występowania pozostaje w granicach administracyjnych Unii Europejskiej. Ta kategoria przedmiotów ochrony jest w sposób szczególny brana pod uwagę na etapie wyznaczania obszarów Natura 2000 (każdy obszar istotny dla siedliska lub gatunku priorytetowego powinien bezwzględnie zostać wyznaczony), a także w czasie oceniania ewentualnego zezwolenia na realizację działań negatywnie wpływających na cele ochrony na takim obszarze.

RDOŚ wskazał, że ochrona obszarów Natura 2000 realizowana jest nie tylko poprzez wyznaczanie obszarów sieci. W myśl dyrektywy ptasiej oraz dyrektywy siedliskowej każdy kraj członkowski Unii Europejskiej ma obowiązek zapewnić siedliskom przyrodniczym i gatunkom roślin i zwierząt, o których mowa w tych dyrektywach, warunki sprzyjające ochronie, a także zadbać o zachowanie lub odtworzenie ich dobrego (właściwego) stanu, m.in. poprzez sporządzanie dla nich stosownych planów ochrony, wykonywanie działań ochrony czynnej, w razie konieczności modyfikację prowadzonej gospodarki czy poddawanie ocenie oddziaływania na te obszary różnego rodzaju planów i zamierzeń inwestycyjnych.

Organ podał, że wnioskowana inwestycja planowana jest do realizacji w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] - funkcjonującego na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków oraz w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty [...].

Obszar specjalnej ochrony ptaków [...] położony jest w zasięgu [...] (zewnętrzne Karpaty Wschodnie). Na terenie Obszaru występuje dwupiętrowy układ leśnych zbiorowisk roślinnych. W pasie pogórza występują głównie leśne zbiorowiska grądowe odmiany wschodniokarpackiej. W reglu dolnym dominują lasy bukowe i bukowo - jodłowe. Pośród lasów znajdują się enklawy pól uprawnych, łąk i pastwisk. Na terenie obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] występuje co najmniej 24 gatunki ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 8 gatunków wymienionych w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt. W okresie lęgowym obszar zasiedla 7 par orła przedniego (12% populacji krajowej), 40-60 par puszczyka uralskiego (10% populacji krajowej), ok. 40 par orlika krzykliwego (powyżej 2% populacji krajowej). Ponadto na terenie tego obszaru stwierdzono występowanie: bociana czarnego, bociana białego, puchacza, muchołówki małej, muchołówki białoszyjej, derkacza, dzięcioła trójpalczastego oraz drozda obrożnego.

Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...], stanowi miejsce występowania 5 siedlisk przyrodniczych z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG oraz 10 gatunków z jej II załącznika. Obszar ten jest ważny dla zachowania m.in. siedliska 9170 (grądy środkowoeuropejskie i subkontynentalne), 9130 (żyzne buczyny) oraz 9180 (jaworzyny i lasy klonowo - lipowe na stokach i zboczach). Obszar Ostoja [...] stanowi także ważną ostoję fauny leśnej, w tym dużych drapieżników tj. niedźwiedzia brunatnego (Ursus arctos), wilka (Canislupus), rysia (Lynxlynx).

RDOŚ wskazał, że wśród głównych zagrożeń dla ww. obszarów Natura 2000 wymieniona jest m. in. silna presja turystyczno-rekreacyjna, presja osadnicza, związana z nowym osadnictwem, oraz zanik terenów otwartych. Organ podał, że objęta wnioskiem działka nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z przedłożonego wypisu z rejestru gruntów działka o nr ew. 8/5 w miejscowości [...] o całkowitej powierzchni 1,209 ha jest objęta użytkiem RIVa o pow. 0,7010 ha, RIVb o pow. 0,4400 ha i ŁVI o pow. 0,0680 ha. Teren działki o niewielkim nachyleniu w kierunku południowo - zachodnim, od strony wschodniej graniczy z drogą gminną o nawierzchni gruntowej, za drogą tereny użytkowane rolniczo, od strony zachodniej graniczy z zadrzewieniami oraz ciekiem, od strony północnej tereny użytkowane rolniczo dochodzące do rozległego kompleksu leśnego (położonego w odległości ok. 200 m od granicy działki 8/5), od południa użytki zielone a w odległości ok. 120 m pojedynczy budynek mieszkalny jednorodzinny zlokalizowany przy drodze gminnej. Zwarta zabudowa miejscowości [...] koncentruje się na wchodzie - wzdłuż drogi krajowej nr 28 (ok. 270 m od miejsca inwestycji) oraz w odległości ok. 250 m. na południe (pojedyncze domy wzdłuż drogi gminnej).

Organ wskazał, że zgodnie z przedłożoną dokumentacją projektowane przedsięwzięcie będzie obejmowało wykonanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z użytkowym poddaszem, podpiwniczonego o powierzchni zabudowy do 150 m2, zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe, studni kopanej. Projektowany budynek będzie wyposażony w instalację elektryczną, wodociągową, kanalizacyjną oraz grzewczą. Budynek będzie posiadał przyłącza: kablowe (ziemne), energii elektrycznej, wodociągowe oraz kanalizacyjne do zbiornika bezodpływowego. Planowane jest również wykonanie utwardzonych powierzchni dojazdów, parkingu, placu manewrowego i dojść do budynku o łącznej powierzchni ok. 130 m2. Planowana inwestycja realizowana będzie w północno - wschodniej części działki w bezpośrednim sąsiedztwie drogi gminnej. Wprowadzona zostanie również zieleń ozdobna (niska, średnia i wysoka) z rodzimych gatunków drzew i krzewów. Planowana jest również budowa ogrodzenia, wyłącznie dla części działki wskazanej liniami zabudowy ABCD.

Na potrzeby sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 została przeprowadzona inwentaryzacja florystyczna i faunistyczna. Badania składu gatunkowego roślin oraz zbiorowisk roślinnych objęły swym zasięgiem wyłącznie przedmiotową działkę o nr 8/5, na której wykonano 2 zdjęcia fitosocjologiczne - zlokalizowane we wschodniej części działki. Zinwentaryzowano 36 gatunków roślin, wśród których nie stwierdzono gatunków chronionych. Dominującymi roślinami są rajgras wyniosły, kostrzewa łąkowa, bodziszek łąkowy i tymotka łąkowa, ponadto dość licznie występuje jaskier rozłogowy, chaber łąkowy, babka lancetowata, koniczyna łąkowa, krwawnik pospolity i marchew zwyczajna. Zinwentaryzowane na przedmiotowej działce siedlisko łąkowe ze związku Arrchenatherion elatioris stanowi jeden z przedmiotów ochrony obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty [...] - siedlisko niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie o kodzie 6510. W przesłanym raporcie kilkakrotnie mowa jest raz o ekstensywnym, raz o intensywnym użytkowaniu siedliska łąkowego na przedmiotowej działce. Zgodnie jednak z przesłanym uzupełnieniem do raportu "Użytkowanie łąki ma charakter intensywny. Łąka jest koszona co najmniej dwa razy w roku, a w okresie jesiennym łąka stanowi pastwisko". Dalej w ww. uzupełnieniu do raportu podano, iż "Utrata siedliska świeża łąka z rządu Arrchenatherion elatioris o powierzchni 0,13 ha nie spowoduje znacznego zmniejszenia powierzchni będącej przedmiotem ochrony w obszarze ochrony mającym znaczenie dla Wspólnoty [...]. Nie spowoduje fragmentaryzacji siedliska przyrodniczego niżowe i świeże łąki użytkowane ekstensywnie Arrchenatheretalia elatioris. Również nie spowoduje zmiany reprezentatywności oraz stanu zachowania tego siedliska". W zachodniej części analizowanej działki zinwentaryzowano łęg zastoiskowy o powierzchni ok. 950 m2 położony bezpośrednio przy potoku przepływającym przy granicy działki Inwestora. Zgodnie z treścią raportu "W okresach gwałtownych lub długotrwałych opadów atmosferycznych na tym terenie stagnuje woda, która nie mieści się w przepływającym obok potoku". Występująca na tym terenie roślinność to głównie turzyce, przytulia błotna, knieć błotna i brodawnik zwyczajny. Oba brzegi potoku porośnięte są drzewami i krzewami.

Organ podał, że do oceny stanu fauny posłużono się ogólnymi opracowaniami dotyczącymi Parku Krajobrazowego [...], opinią ornitologiczną [...], inwentaryzacją ornitologiczną i faunistyczną na potrzeby aktualnej inwestycji. Inwentaryzację hepterofauny przeprowadzono w okresie od 22 kwietnia 2014r. do 29 września 2014r. wpięciu kontrolach. Do wyszukiwania płazów zastosowano metodę wzrokową przemieszczając się pomiędzy transektami. Ponadto przeprowadzono wyszukiwanie płazów w nocy przy świetle latarki oraz metodę nasłuchu samców. W wyniku inwentaryzacji stwierdzono następujące gatunki: żaba moczarowa i ropucha szara . Do wyszukiwania gadów zastosowano metodę "na upatrzonego" polegającą na wzrokowym wykrywaniu wszelkich osobników w nasłonecznionych miejscach. Stwierdzono jaszczurkę zwinkę i zaskrońca zwyczajnego . Z informacji w przedłożonym raporcie wynika, że na przedmiotowej działce nie stwierdzono obecności gatunków hepterofauny, które są przedmiotem ochrony obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty [...] tj. traszki karpackiej i kumaka górskiego.

Inwentaryzacja ssaków zgodnie z treścią raportu została zaś przeprowadzona głównie przy okazji inwentaryzacji ptaków w okresie od 22 kwietnia 2014r. do 29 września 2014 r., wykorzystano również informację z [...]. Inwentaryzację ssaków przeprowadzono metodą obserwacji bezpośredniej w połączeniu m.in. z inwentaryzowaniem ptaków, identyfikowania tropów i innych śladów bytowania zwierząt (odchody, sierść itp.), prowadzenia nasłuchu (samce samy, lisy). W raporcie stwierdzono, że teren działki o nr ew. 8/5 w [...] jest "dogodnym obszarem do bytowania i żerowania ssaków. Tereny otwarte są dogodnym obszarem do stałego przebywania gryzoni takich jak: mysz polna, nornica ruda oraz jeż. Również i na działce 8/5 występują te zwierzęta. Inna grupą zwierząt dziko żyjących są drapieżne ssaki z rodziny łasicowatych: łasica, gronostaj oraz tchórz. Z tego terenu okresowo mogą korzystać duże drapieżniki, takie jak lis i wilk. Ponadto z działki jako obszarów żerowania korzystają sarna, jeleń oraz zając szarak. Na cieku wodnym przepływającym obok działki 8/5 nie stwierdzono bytowania i żerowania bobrów. Z przedłożonego po wezwaniu uzupełnienia dotyczącego okresowej obecności wilka na działce wynika, iż "wyniki inwentaryzacji przeprowadzonej dla potrzeb raportu, nie potwierdzają aby wilk korzystał z tego terenu. Podczas inwentaryzacji stwierdzono występowanie takich zwierząt jak sarna, dzik, lis i zając. Również dane uzyskane w leśnictwach [...], nie potwierdzają występowanie wilka na tym obszarze. Zatem twierdzenie, że wilk może korzystać z tego terenu jest mylne i nieprawdziwe.".

Organ podał, że w przypadku entomofauny wyniki inwentaryzacji - przy której zastosowano metodę wyszukiwania aktywnie latających owadów dorosłych podczas inwentaryzacji płazów, gadów, ssaków - nie wykazały aby teren działki był wykorzystywany przez owady chronione w ramach rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt oraz umieszczonych w załącznikach Dyrektywy Siedliskowej.

Na potrzeby sporządzenia raportu wykonano również inwentaryzację ornitologiczną. Obserwacje prowadzono w dwóch punktach oznaczonych na mapie 1, 2 (punkty zlokalizowane na działce 8/5) oraz zlustrowano teren objęty planowaną inwestycją "Prace terenowe prowadzono od 22 kwietnia 2014r. do 20 lipca 2014r. z zastosowaniem podziału na kontrole poświęcone wykrywaniu różnych gatunków ptaków, stosownie do okresów ich aktywności. Kontrole drobnych ptaków dominujących na badanym terenie przeprowadzono w następujących terminach: 16 maja 2014r., 27 czerwca 2014 r.". Rozkład punktów obserwacji został dopasowany do lokalnych warunków terenowych, zapewniając jak najszersze pole widzenia. Obserwacje prowadzono po 2 godziny zegarowe na każdym punkcie w godzinach od 4 rano do 10 rano licząc wszystkie ptaki widziane i słyszane na punktach. Kontrole nastawione na wyszukiwanie ptaków o aktywności nocnej - derkacza oraz sów prowadzono godzinę po zachodzie słońca i godzinę przed wschodem słońca. Celem polepszenia efektywności wykrywania prowadzono stymulację głosową spodziewanych gatunków. W wyniku kontroli na przedstawionym obszarze stwierdzono ogółem 17 gatunków ptaków, z czego jeden gatunek (bocian biały) jest gatunkiem wymienionym w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej. Jednym z głównych założeń przeprowadzonej inwentaryzacji była inwentaryzacja ptaków drapieżnych w szczególności orlika krzykliwego. Zastosowaną metodą była 3 godzinna popołudniowa obserwacja najbliższej okolicy przy pomocy lornetki z punktów widokowych oraz penetracja piesza terenu na obrzeżach lasu w odległości ok. 250 m od granic analizowanej działki 8/5. Obserwacje prowadzone były w terminach 22 kwietnia 2014r., 16 maja 2014r., 27 czerwca 2014r., 20 lipca 2014r. przy optymalnych warunkach pogodowych. Łączny czas obserwacji wyniósł 12 godzin. Z treści opinii wynika, iż nie stwierdzono obecności żadnych ptaków drapieżnych. Przesłane po wezwaniu uzupełnienie dot. m.in. zasięgu strefy objętej badaniami orlika krzykliwego podaje, iż obserwacja orlika krzykliwego oparta była na penetrowaniu terenu w promieniu do 3 km od obszaru inwestycji z wytypowanych punktów badawczych (mapa nr 1) przez trzy godziny w godzinach popołudniowych ("w szczycie aktywności ptaków drapieżnych Punkt obserwacji znajdował się na obszarze inwestycji, pod miejscowością W. oraz w okolicy starorzecza w B. Kolejne uzupełnienie dot. obserwacji orlika krzykliwego podaje że "We wcześniejszym uzupełnieniu do raportu mylnie przepisano ilość punktów obserwacyjnych tj. trzech zamiast czterech dla orlika krzykliwego, dla którego przeprowadzono obserwację w godzinach popołudniowych na punktach w miejscowościach: jeden punkt obserwacyjny w miejscowości [...], drugi punkt obserwacyjny również w miejscowości [...], trzeci punkt obserwacyjny w miejscowości W. i czwarty punkt obserwacyjny w miejscowości B. (mapa poprawiona nr 1 uzupełnienia raportu)". Uzupełniono również informację o tym, iż spenetrowano teren na obrzeżach lasu na północ od przedmiotowej działki oraz penetrowano teren w promieniu 3 km prowadząc obserwację z samochodu poruszającego się z prędkością 20 km/h przemieszczając się pomiędzy punktami obserwacji posługując się lornetką 10x50. W sezonie 2014 obserwację na punktach wykonano 4 krotnie. Łączny czas obserwacji na każdym punkcie wynosił 3 godziny pozostały czas przeznaczony był na przemieszczanie się samochodem pomiędzy punktami i obserwacje okolicy. Ogółem w sezonie 2014 łączny czas obserwacji na wszystkich punktach wyniósł 12 godzin. Nie stwierdzono obecności orlika krzykliwego natomiast pojawiła się informacja o obserwacji dwóch ptaków szponiastych: jastrzębia i myszołowów obserwowanych z ww. punktów obserwacyjnych.

Zdaniem organu przedłożony raport wraz z uzupełnieniami zawiera liczne błędy metodologiczne w związku z czym, jego ustalenia nie mogą być uznane za wiarygodne. Z przedłożonych danych dotyczących obserwacji orlika krzykliwego wynika, iż obserwacje prowadzone były w terminach 22 kwietnia 2014r., 16 maja 2014r., 27 czerwca 2015r., 20 lipca 2014 r., przy czym podano że łączna liczba godzin obserwacji orlika wynosiła 12 godzin. Uzupełnione po wezwaniu informacje dotyczące ilości punktów obserwacyjnych i dokładnego czasu obserwacji na każdym z punkcie wskazują, iż czas obserwacji na jednym punkcie obserwacyjnym wynosił 45 minut a obserwacje prowadzone były w godzinach popołudniowych od 13 - 18. Zgodnie z poradnikiem metodycznym dot. monitoringu ptaków lęgowych (na który w bibliografii powołuje się autorka opinii ornitologicznej) Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z. (red.) 2009. Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią. GIOŚ, Warszawa - w zależności od wariantu monitoringu podany czas trwania jednaj kontroli z punktu wynosi od 1 - 1,5 godziny w przypadki kontroli gniazd, do 3 godzin w przypadku monitoringu wskaźnika liczebności i liczeniu z kilku punktów. W treści opinii autorka powołuje się na prowadzenie obserwacji zgodnie z instrukcją prac terenowych stosowanych przy monitoringu ptaków drapieżnych - opracowanie Zdzisław Cenian, Przemysław Chylarecki (a więc na opracowanie inne niż podaje w bibliografii). O ile autorka ma na myśli opracowanie Zdzisława Ceniana "Państwowy Monitoring Ptaków Drapieżnych - metodyka oceny liczebności i rozpowszechnienia na rozległych powierzchniach próbnych" ww. opracowanie dotyczy śledzenia trendów wskaźników liczebności i rozpowszechnienia 11 gatunków ptaków szponiastych oraz bociana czarnego na rozległych powierzchniach (a więc jednoczesne obserwacje 12 gatunków ptaków różniących się fenologią). W opinii tut. organu przyjęta metodyka jest błędna a obserwacje orlika krzykliwego powinny być prowadzone zgodnie z metodyką dedykowaną ściśle temu gatunkowi, co zostało zaznaczone w streszczeniu ww. metodyki ("Państwowy Monitoring Ptaków Drapieżnych - metodyka oceny liczebności i rozpowszechnienia na rozległych powierzchniach próbnych).

Również podana przez autorkę opinii ornitologicznej pora kontroli zdaniem kontroli nie może być uznana za w pełni prawidłową. Szczytowa aktywność ptaków drapieżnych przypada na godziny przedpołudniowe czyli godziny 9.00 - 12.00.Zgodnie z zapisami uzupełnienia do opinii "obserwacje terenowe pozwoliły stworzyć mapę występowania i żerowania orlika krzykliwego w obszarze do 3 km od planowanej inwestycji: Prowadzone obserwacje wykazały 2 obszary (mapa nr 1) występowania orlików krzykliwych i określono tereny żerowania:

– obszar A - [...] potencjalne siedlisko żerowania pary występującej pod miejscowością L.;

– obszar B - m. [...] w okresie 1995-2005 teren żerowania pary ptaków gniazdujących w rezerwacie [...].

Na podstawie własnych obserwacji określono obszary występowania i żerowania orlika krzykliwego w oparciu o preferencje siedliskowe tj. wilgotne łąki i tereny otwarte w dolinach rzek i określono, że rozciągają się głównie w dolinie rzeki [...] pod miejscowością [...] od [...] do [...]. Tereny te znajdują się poza terenem planowanej inwestycji. Prowadzone obserwacje nie potwierdzają aby obszar działki 8/5 w [...] wykorzystywany był jako miejsce żerowania orlika krzykliwego, pomimo że zgodnie ze stanowiskiem Komitetu Ochrony Orłów obszar ten znajduje się w strefie występowania stwierdzonej pary w rezerwacie Polanki. "

W ocenie RDOŚ należy podkreślić, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] ustalił na czas nieokreślony strefę ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową na terenie Nadleśnictwa [...], Leśnictwa [...] w oddziale 209a dla gatunku orlik krzykliwy Aquila pomarina. W/w strefa zlokalizowana jest w rezerwacie Polanki, w którym orlik nieprzerwanie, używając naprzemiennie kilku gniazd, gniazduje od wielu lat. Rezerwat ten znajduje się w odległości ok. 1500 m od przedmiotowego terenu i zgodnie z dostępnymi danymi o ekologii orlika krzykliwego przedmiotowa inwestycja znajduje się w potencjalnym, obszarze żerowania przedstawicieli tego gatunku. Należy zaznaczyć, iż badania telemetryczne prowadzone w Niemczech i na Łotwie wskazują jednoznacznie, że orlik krzykliwy jest gatunkiem podatnym na zmiany zachodzące w obszarze użytkowanym łowiecko (Meyburg B. - U., Meyburg Ch., Matthes J., Matthes H. 2006. GPS-Satelliten-TelemetriebeimSchreiadler Aquila pomarina: aktionsraum und territorialverhaltenimbrutgebiet. Vogelvelt 127: 127-144). Utrata areału łowieckiego zarówno w buforze jedno-, jak i trzykilometrowym, przekłada się na obniżenie zdolności reprodukcyjnych populacji. Eliminowanie nawet niewielkich powierzchni (np. w związku z ich zabudową) może wywołać niekorzystne wewnątrzgatunkowe interakcje, wynikające z poszukiwania przez ptaki alternatywnych, z reguły suboptymalnych żerowisk.Autorka opinii nie wskazała rzeczywistych terenów żerowiskowych orlika krzykliwego w tym rejonie - przedstawione zapisy oraz mapa wskazują jedynie na potencjalne żerowisko (w dodatku pary orlików z miejscowości [...] oraz miejsce historyczne w [...] - brak jest wskazania aktualnych terenów żerowiskowych.

Mając na uwadze ww. informacje dotyczące lokalizacji strefy orlika w bliskiej odległości od terenu działki oraz brak wskazania aktualnych żerowisk tej pary w ocenie RDOŚ za bezpodstawne należy uznać stwierdzenia w przedłożonej opinii, że "planowana inwestycja nie będzie stanowić zagrożenia dla gniazdującej pary orlika krzykliwego ani też utraty siedliska żerowania zarówno w sąsiedztwie jak i na obszarze [...]". Teren działki o nr 8/5 jak już wspomniano stanowi siedlisko niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie Arrchenatherion elatioris o kodzie 6510. Siedlisko to zgodnie z Poradnikiem ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 (Herbich J.(red.). 2004. Murawy, łąki, ziołorośla, wrzosowiska, zarośla. Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - poradnik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T.3., s. 200) jest dogodnym środowiskiem życia i żerowania dla wielu gatunków ptaków m.in. orlika krzykliwego Aquila pomarina. Oprócz łąk ekstensywnie użytkowanych z biologii orlika wynika, iż preferują one również tereny okresowo podmokłe z wilgotnymi łąkami. Zgodnie z zapisami raportu teren zachodni działki stanowi teren podmokły okresowo zalewany wodami przepływającego przy granicy działki potoku, autor raportu podaje również, że "teren działki nr 8/5 jest dogodnym obszarem do bytowania i żerowania ssaków. Tereny otwarte są dogodnym obszarem do stałego występowania gryzoni takich jak: mysz polna, nornica ruda oraz jeż. Również i na działce 8/5 występują te zwierzęta". Zgodnie z dostępnymi informacjami (strona internetowa Komitetu Ochrony Orłów http://www.koo.org.pl/orlik-krzykliwy, Gromadzki M. (red.) 2004. Ptaki. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 7 (s. 242) pożywieniem orlika są głównie gryzonie, rozmnażające się szczególnie intensywnie na granicach różnych siedlisk. Drobne ssaki stanowić mogą w diecie orlika 80 %, a okresowo nawet 90% ofiar, dodatkowym pokarmem są płazy i gady oraz drobne ptaki.

Organ wskazał, że w związku z powyższymi informacjami teren działki 8/5 w [...] spełnia wszystkie wymogi potencjalnego siedliska dla orlika krzykliwego, a z uwagi na bliskość lasu gniazdowego teren ten może być szczególnie ważny dla samicy orlika, która najchętniej eksploruje tereny położone najbliżej gniazda. Na to, że teren analizowanej działki może być potencjalnym terenem żerowiskowym orlika krzykliwego wskazuje w drugim uzupełnieniu sama autorka opinii (zaprzeczając swoim poprzednim zapisom) "wskazano zagrożenie w strefie bezpośredniej oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i nie wykazano zagrożenia w jego pośredniej strefie. Główne zagrożenie w bezpośredniej strefie oddziaływania planowanej inwestycji to utrata potencjalnego siedliska do żerowania w wyniku działalności antropogenicznej i wzmożonej penetracji ludzkiej na przedmiotowej działce poprzez zmechanizowania robót budowlanych związanych z zabudową tego terenu oraz zamiany łąki z rzędu Arrchenatherion elatioris (6510-1) na siedlisko pod zabudowę". Zdaniem organu o tym, że teren ten może być atrakcyjnym terenem żerowiskowym dla orlika krzykliwego świadczą dane będące w posiadaniu tut. Organu (dane inwentaryzacyjne Biura Urządzenia Lasu i Geodezji Leśnej w [...] z 2007 r.) zgodnie z którymi w bezpośrednim sąsiedztwie zachodniej części działki 8/5 dokonano obserwacji tego gatunku. W ocenie organu należy zatem podkreślić, że zabudowa nawet tylko części działki 8/5 wiąże się z utrata dogodnego żerowiska orlika krzykliwego o znacznej powierzchni (cały teren działki i tereny przylegle), co jest znaczącym negatywnym oddziaływaniem na przedmiotowy gatunek. W działaniach minimalizujących nie przedstawiono działań, które mogą zniwelować lub zminimalizować to istotne negatywne oddziaływanie.

Organ wskazał, że teren w obrębie którego zlokalizowana jest działka skarżącego znajduje się w zasięgu występowania 3 dużych ssaków drapieżnych - wilka i rysia (przedmiotów ochrony obszaru PLH180013) oraz niedźwiedzia (dane Atlasu Ssaków Polski). Obserwacje ssaków przeprowadzone na potrzeby raportu dla projektowanej inwestycji nie pozwalają na pełną waloryzację ocenianego terenu. Informacje przedstawione w raporcie są oparte głównie na mogących tu potencjalnie występować gatunkach ssaków. Inwentaryzacja ssaków została przeprowadzona "przy okazji obserwacji ptaków" oraz jak podano w uzupełnieniu raportu, kilku obserwacji autora raportu oraz właściciela działki. Nie podano bliższych informacji odnośnie ewentualnych obserwacji zimowych, w przedłożonym uzupełnieniu znalazły się zapisy: "Z wywiadu nie wynika, że teren inwestycji oraz tereny do niego przyległe są wykorzystywane przez duże ssaki drapieżne. Działka Inwestora ze względu na intensywne wykorzystywanie (brak suchej szaty roślinnej, kretowisk pod pokrywą śniegu), zimą jest wykorzystywana przez miejscowe dzieci do zjazdów na sankach oraz nartach. W okresie zimowym na śniegu nie zaobserwowano tropów wilka w rejonie inwestycji''. W ocenieorgan inwentaryzacja powinna być oparta na naukowych metodach badawczych i być ukierunkowana na konkretny gatunek, gdyż prowadzone badania powinny być dostosowane do biologii i ekologii badanego gatunku. Niedopuszczalne jest prowadzenie inwentaryzacji "przy okazji" - wyniki takiej inwentaryzacji nie mogą być uznane za wiarygodne i na ich podstawie nie jest możliwe przeprowadzenie analizy ewentualnych negatywnych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia.

Organ podał, że w przypadku wilka oraz rysia założenia metodyczne opracowane na potrzeby ogólnopolskiej inwentaryzacji wilków i rysi w nadleśnictwach i parkach narodowych zakładają zastosowanie dwóch metod inwentaryzacji (http:/www.zbs.bialowieza.pl/artykul/526.html): a) tropienia zimowe prowadzone po świeżym opadzie śniegu celem wykrycia wszystkich grup wilków lub pojedynczych osobników; rozróżnienia poszczególnych grup lub pojedynczychosobników i ustalenie liczby watah; ustalenie wielkości poszczególnych watah; ustalenie (o ile to możliwe) obszarów przebywania poszczególnych watah lub osobników w dniu tropienia oraz zmapowanie tras ich przejścia; b) całoroczne obserwacje, polegające na notowaniu wszystkich przypadkowych spotkań, zaobserwowanych śladów obecności i aktywności dużych drapieżników; celem tych obserwacji jest ustalenie: wielkości watah (na podstawie maksymalnej liczby osobników zaobserwowanych jednocześnie); faktów przystępowania drapieżników do rozrodu i przybliżonych lokalizacji miejsc rozrodu (na podstawie przypadkowo odnalezionych nor, obserwacji szczeniąt, wycia wilków ze szczeniętami oraz koncentracji tropów i odchodów w okresie od maja do lipca) oraz obecności drapieżników nie wykrytych podczas tropień zimowych lub potwierdzenie ich obecności (na podstawie zarejestrowanych odchodów, resztek ofiar, tropów lub obserwacji).

Zdaniem organu należy zaznaczyć, iż całoroczne obserwacje mogą więc stanowić istotne uzupełnienie informacji z tropień zimowych, a w niektórych przypadkach mogą być głównym wyznacznikiem liczby i wielkości watah oraz liczebności populacji wilków na danym obszarze. Dlatego dopiero zastosowanie obu tych metody może dać podstawy do wnioskowania na temat znaczenia ocenianego obszaru dla wilka (i rysia).

Organ podniósł, że przedłożony raport nie określał zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. Po wezwaniu o uzupełnienie autor raportu określił, iż zasięg oddziaływania będzie ograniczony do terenu przeznaczonego pod budowę oraz strefy o promieniu ok. 30 m znajdującej się wokół terenu inwestycji, co zobrazowano na przedłożonej mapie zasięgu oddziaływania. W ocenie organu takie założenie nie jest uzasadnione merytorycznie, nie podano bowiem na jakiej podstawie przyjęto tak niewielki zasięg oddziaływania. Wyznaczony zasięg oddziaływania przedsięwzięcia nie uwzględnia m.in. biologii gatunków antropofobnych, ich reakcji na wprowadzenie nowego obiektu kubaturowego i stałej obecności człowieka w ich siedlisku. Już sama autorka w uzupełnieniu do opinii ornitologicznej podkreśla, że "ptaki jak i inne dziko występujące zwierzęta wykazują wrodzony lęk przed człowiekiem który objawia się dystansem ucieczki czyli najmniejszej odległości między zwierzęciem a człowiekiem, przy której zwierzę czuje się bezpiecznie i jego zachowanie jest naturalne. Zachowanie dystansu ucieczki jest wprost proporcjonalne do wielkości ptaka: od kilkunastu metrów u ptaków wielkości sikory do kilkuset metrów dla bocianów, ptaków drapieżnych". W przypadku ssaków drapieżnych zasięg oddziaływania inwestycji jest jeszcze większy. Ograniczenie badania wpływu inwestycji na gatunki i siedliska tylko do granic działki i promienia 30 m jest zdaniem organu sprzeczne z powyższym stwierdzeniem i jest poważnym błędem metodycznym.

Organ wskazał, że w przedłożonym raporcie jak i jego uzupełnieniach skumulowane oddziaływanie planowanej inwestycji zostało przeanalizowane wyłącznie w kontekście utraty ogółem siedliska łąkowego, a nie siedliska przyrodniczego 6510 niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie Arrchenatherion elatioris - jednego z przedmiotów ochrony wyznaczonego tu obszaru Natura 2000. Należy tutaj nadmienić, że w przedłożonych dokumentach - zarówno w raporcie jak i jego uzupełnieniach - podano sprzeczne ze sobą informacje. Co prawda podano, iż na działce zostało zinwentaryzowane siedlisko 6510 przy jednoczesnym stwierdzeniu, że siedlisko na działce nie jest przedmiotem ochrony obszaru Ostoja [...]. Wpływ skumulowanego oddziaływania na siedliska łąkowe nie jest tożsamy z wpływem na chronione w ramach obszaru [...] Siedlisko [...].

W przypadku wpływu na potencjalne żerowiska ptaków, stanowiących przedmioty ochrony obszaru [...] skupiono się na jednej inwestycji położonej w odległości 800 m od przedmiotowej działki 8/5 oraz na budowie gazociągu i kanalizacji i "nie zidentyfikowano oddziaływań skumulowanych wynikających z realizacji innych przedsięwzięć na tym terenie w tym samym czasie". Całkowicie pominięto wpływ oddziaływania skumulowanego na pozostałe przedmioty ochrony obszaru Ostoja [...] m.in. ssaki drapieżne. Jest to zdaniem organu w tym przypadku o tyle istotne, iż analizowany teren okolic [...] poddany jest bardzo silnej presji osadniczej nowej zabudowy mieszkaniowej, budowie dróg na tereny otwarte i polno-leśną strefę ekotonową. Autor raportu skupił się wyłącznie na wspomnianej inwestycji oddalonej o 800 m od analizowanej działki w kontekście skumulowanego oddziaływania na siedliska łąkowe oraz potencjalne żerowiska jak wspomniano wyżej. Organ podkreślił, że zabudowa terenu okolic [...] odbywa się w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Z danych będących w posiadaniu tut. Organu wynika iż w latach 2009 - 2015 prowadzono 87 postępowań dla przedsięwzięć mogących w sposób znaczący oddziaływać na obszary Natura 2000 zlokalizowanych na terenie gminy [...] w tym m.in. 33 w m. [...]43 w m. [...] oraz 11 w m. [...]. Większa część tych postępowań dotyczyła także budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnego w zróżnicowanej ekspozycji terenowej. Dodatkowo uchwalone i projektowane miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego powodują przesuniecie istniejącej linii zwartej zabudowy mieszkaniowej (koncentrującej się w dużej mierze wzdłuż drogi krajowej nr 28) w kierunku północnym i północno-wschodnim – w kierunku dużego zwartego kompleksu leśnego, nierzadko dochodząc do niego (dane o miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego za [...] '). Organ wskazał, że w chwili obecnej toczy się m.in. postępowanie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie 100 domów mieszkalnych jednorodzinnych na działce o nr ew. 468/1 w m. [...] obręb [....], której brak uwzględnienia w analizie oddziaływań skumulowanych jest niezgodne z wyznaczonym zakresem raportu - art. 97 pkt 1 b ustawy o ochronie środowiska oraz z ustawą ochronie przyrody zgodnie z którą; właściwy stan ochrony siedliska przyrodniczego oznacza sumą oddziaływań na siedlisko przyrodnicze i jego typowe gatunki, mogącą w dającej się przewidzieć przyszłości wpływać na naturalne rozmieszczenie, strukturą, funkcje lub przeżycie jego typowych gatunków na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej lub naturalnego zasiągu tego siedliska, przy której naturalny zasiąg siedliska przyrodniczego i obszary zajęte przez to siedlisko w obrąbie jego zasiągu nie zmieniają się lub zwiększają się, struktura i funkcje, które są konieczne do długotrwałego utrzymania się siedliska, istnieją i prawdopodobnie nadal będą istniały oraz typowe dlatego siedliska gatunki znajdują się we właściwym stanie ochrony.

Zgodnie z powyższym zdaniem organu nie można określić wpływu przedmiotowej inwestycji m.in. na stan ochrony siedlisk niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie, na który inwestycja ma bezpośredni negatywny wpływ, bez odniesienia się do skumulowanego negatywnego wpływu innych planowanych inwestycji na przedmiot ochrony w ramach obszaru Natura 2000 Ostoja [...].

Organ podniósł, że postępująca zabudowa mieszkaniowa powoduje zabór otwartych terenów dotychczas użytkowanych rolniczo, ich fragmentację, przerywanie korytarzy ekologicznych, zaburzenie funkcjonowania strefy ekotonowej, polno-leśnej, wzrost presji na przyległe obszary leśne. Wszystkie zagrożenia związane z tego typu przedsięwzięciami na chronione zwierzęta i siedliska, korytarze ekologiczne, będą kumulowane na skutek realizacji przedsięwzięć oddziałujących na te same elementy. Wynikiem tego jest kurczenie się terenów żerowiskowych dla cennych gatunków ptaków oraz obszarów odpowiednich m. in. dla gatunków wykorzystujących rozległe terytoria jak wilk czy ryś. Kluczowa jest więc ochrona terenów otwartych determinujących występowanie szeregu gatunków chronionych, w szczególności na obszarach objętych ochroną prawną. W związku z powyższym w kontekście tak dużej presji osadniczej na tereny otwarte za błędne należy uznać zapisy z przedłożonej inwentaryzacji ornitologicznej iż "planowana inwestycja nie będzie znacząco oddziaływać na środowisko przyrodnicze, gdyż zagospodarowanie tak małego wycinka terem nie będzie miała istotnego wpływu na populację i trwałość ich lokalnej populacji występującej na całym obszarze specjalnej ochrony ptaków Góry Słonne" i dalej "(..) utracone siedlisko jest dostępne w szerokim otoczeniu przedmiotowej działki".

Po analizie dokumentacji przedłożonej przez inwestora tj. Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, uzupełnieniu do Raportu oraz opinii ornitologicznej,organ stwierdza, że przedłożona dokumentacja została sporządzona nierzetelnie i nie można na jej podstawie przeprowadzić oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 [...].

RDOŚ wskazał, że działania minimalizujące określono w Raporcie jako następujące:

1. Etap projektowania: budynek mieszkalny będzie miał powierzchnie zabudowy nie więcej niż. 150 m2; powierzchnia zieleni czynnej w obrębie terenu wskazanego do zabudowy nie może być mniejsza niż 78 %; ścieki bytowe kierowane będą do szklanego bezodpływowego zbiornika służącego do gromadzenia nieczystości i okresowo wywożone wozem asenizacyjnym na oczyszczalnię ścieków w Trepczy; wody opadowe i roztopowe z połaci dachowych powinny zostać rozprowadzone w obrębie działki (wskazana studnia łub rów chłonny); ogrodzenie tylko dla części działki obejmującej teren zabudowy.

2. Etap realizacji inwestycji: przy pracach przygotowawczych jak i związanych z realizacją budowy należy uwzględnić: przeprowadzenie głównych prac (oddanie stanu surowego zamkniętego i wykonanie prac ziemnych) poza okresem lęgowym, zaplecze techniczne budowy, teren budowy oraz jego zaplecze magazynowe (miejsce składowania sprzętu, materiałów etc.) należy zabezpieczyć przed zanieczyszczeniem wód gruntowych, wyznaczyć miejsca do tymczasowego składowania materiałów; odpady należy składować selektywnie z możliwością ich powtórnego wykorzystania; sposób postępowania z odpadami powinien ustalić Inwestor z wykonawcą; w obrębie prowadzonych prac ziemnych, należy uwzględnić ochronę elementów środowiska takich jak: ochronę gleby, zieleni, naturalnego ukształtowania terenu i stosunków wodnych; w czasie realizacji prac budowlanych, wykorzystanie i przekształcanie elementów przyrodniczych, może nastąpić wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonania przedsięwzięcia; urobek powstały przy pracach ziemnych, powinien być tak rozplantowany aby nie zmieniał w istotny sposób stosunków wodnych, panujących w sąsiedztwie przedsięwzięcia; prace związane z emisją hałasu należy prowadzić wyłącznie w porze dzienne; należy przestrzegać, aby w minimalnym stopniu spowodować zmiany klimatu akustycznego w trakcie budowy w wyniku pracy betoniarek, agregatów prądotwórczych, pił motorowych oraz innych urządzeń wykorzystywanych przy realizacji budynku. Należy używać sprzętu o parametrach hałasu nie wykraczających ponad normy określone przez producenta urządzeń; w trakcie prowadzenia robót budowlanych należy zapewnić bezpieczeństwo ludzi oraz zadbać o to aby prowadzone roboty stwarzały jak najmniejszą uciążliwość dla zdrowia ludzi i środowiska; prace budowlane powinny być prowadzone sprzętem sprawnym technicznie, posiadającym aktualne badania techniczne; wierzchnią warstwę gruntu humusowego należy zebrać i wykorzystać do odtworzenia zniszczonych warstw gleby.

3. Funkcjonowanie przedsięwzięcia: prowadzenie właściwej gospodarki odpadami komunalnymi poprzez ich selektywne magazynowanie; odpady komunalne będą w całości przekazywane zbierającemu odpady na zasadach przyjętych dla Gminy [...]; budynek mieszkalny ogrzewany będzie kotłownią c.o. opalaną drewnem.

Organ wskazał, że w odniesieniu do zminimalizowania negatywnego oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków Góry Słonne w uzupełnieniu do opinii ornitologicznej jej autorka podaje, iż "termin wykonywania prac przygotowawczych i budowlanych dostosowany zostanie do ekologii gatunku. (...) Prace te będą wykonywane poza okresem lęgów co pozwoli uniknąć uszczuplenia siedlisk ptaków, których potencjalne terytoria lęgowe będą pokrywać się z planowaną inwestycją ".

Zdaniem organu zaproponowane przez autora raportu działania minimalizujące negatywne oddziaływanie planowanej inwestycji, jakkolwiek słuszne i stanowiące dobrą praktykę w realizacji i utrzymaniu przedsięwzięcia nie są adekwatne do oddziaływań generowanych przez przedsięwzięcie, związanych z trwałym wprowadzeniem w przedmiotowy teren obiektu kubaturowego i stałej obecności człowieka. Przedstawione rozwiązania chroniące środowisko przyrodnicze nie dają gwarancji, iż po zrealizowaniu inwestycji teren ten zachowa swoją wartość przyrodniczą, głównie jako teren żerowiskowy ptaków drapieżnych o wysokiej antropofobności oraz jako areał występowania dużych drapieżników.Autor raportu oceniając przedmiotowe przedsięwzięcie pod kątem negatywnego wpływu na obszary Natura 2000 skupił się głównie na oddziaływaniach związanych z fazą realizacji budowy inwestycji oraz oceniając ją jako wpływ pojedynczego budynku pod kątem fizycznego zajęcia terenu działki. W Raporcie nie oceniono prawidłowo oddziaływań pośrednich, długoterminowych oraz skumulowanych.Pominięto natomiast całkowicie fakt, że lokalizacja zabudowy w tym terenie może być przyczyną do dalszej zabudowy tego obszaru i całkowitej zabudowy terenów nieleśnych, stanowiących tereny bytowania wielu gatunków stanowiących przedmioty ochrony obszaru [...] i [...]. Należy mieć na uwadze, że w przypadku gatunków rzadkich i zagrożonych, każde zaburzenie w ich środowisku, skutkujące pogorszeniem warunków ich bytowania może mieć istotny wpływ na pogorszenie stanu ich ochrony. Najskuteczniejszą formą ochrony zagrożonych gatunków jest zapobieganie degradacji zajmowanych przez nie siedlisk, z powyższych względów omawiany teren powinien pozostać w użytkowaniu rolniczym (jako łąka) co jest jedynym gwarantem zachowania cech krajobrazu które determinują występowanie gatunków chronionych.

Organ podał, że przedłożony raport o oddziaływaniu planowanej inwestycji na obszar Natura 2000 wraz z jego uzupełnieniami nie identyfikuje wszystkich możliwych zagrożeń dla poszczególnych potencjalnie występujących tu gatunków, nie konfrontuje ich z ekologią/biologią ich odbiorców, nie nadaje im odpowiedniej wagi, swoje założenia metodyczne i wnioski nie opiera o stosowną literaturę tematu. Wobec braku właściwej diagnozy rodzaju oddziaływań duże wątpliwości co do słuszności budzą przedstawione w raporcie i jego uzupełnieniu wnioski dotyczące wpływu (brak wpływu) inwestycji na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000 Góry Słonne, w szczególności dotyczy to ptaków drapieżnych (oraz dużych ssaków drapieżnych, stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000).

Ponadto raport (wraz z jego uzupełnieniami) w ocenie organu charakteryzuje się dużą wewnętrzną niespójnością. Przekładowo: na str. 4 pierwszego uzupełnienia do opinii ornitologicznej "planowane przedsięwzięcie w [...] ze względu na awifaunę lęgową może mieć znaczący wpływ na spójność i właściwe funkcjonowanie obszaru Natura 2000..." natomiast na stronie 12 tego samego uzupełnienia autorka podaje, iż "na podstawie przeprowadzonych analiz, przy zastosowaniu środków łagodzących nie przewiduje się istotnego negatywnego wpływu inwestycji na integralność obszarów Natura 2000", przy czym w działaniach minimalizujących nie są podane żadne działania minimalizujące wpływ inwestycji na integralność obszarów Natura 2000. W innym miejscu w raporcie stwierdza się że: "...w strefie oddziaływania planowanej inwestycji występuje znaczna liczba potencjalnych biotopów spełniających wymogi gniazdowania i żerowania dla stwierdzonych tutaj ptaków" - natomiast na str. 12, oraz str. 4 pierwszego uzupełnienia raportu "Poza potencjalnym obszarem żerowania bociana białego, obszar inwestycji nie pełni żadnych funkcji związanych ze zwierzętami stanowiącymi przedmiot ochrony wyżej wymienionych obszarów Natura 2000". Odnośnie do aktualnego sposobu zagospodarowania działki również podawane są sprzeczne informacje: na stronie 24 raportu jego autor podaje "Obecnie cała działka nie jest użytkowana rolniczo. Jedynie jest raz do roku koszona dla uzyskania dopłat rolniczych" i dalej na stronie 52 " W chwili obecnej w obrębie działki znajduje się łąka kośna ruderalnie koszona dwa - trzy razy w roku. Użytkowanie łąki ma charakter intensywny. Nie są stosowane żadne zabiegi agrotechniczne. W obrębie działki w chwili obecnej nie jest prowadzony także wypas zwierząt" aby następnie na stronie 72 stwierdzić iż "Inwestor planuje, że istniejący w obrębie pozostałej części działki teren otwarty, na którym znajduję się teren łąki zostanie zachowany, a łąka nadal pozostanie w ekstensywnym użytkowaniu". Po wezwaniu do ujednolicenia zapisów odnośnie aktualnego sposobu użytkowania działki autor raportu ostatecznie stwierdził, że "obecnie użytkowanie łąki jest intensywne. Łąka jest dwa razy koszona a w okresie jesiennym łąka jest wykorzystywana jako pastwisko dla bydła (krów)".

Organ podniósł, że po dokonaniu analizy całości zgromadzonej dokumentacji w toku prowadzonego postępowania ustalono, że:

1. przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...] oraz w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] w terenie nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,

2. planowana inwestycja usytuowana będzie w terenie niezabudowanym na terenie siedliska przyrodniczego niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie 6510 Arrchenatherion elatioris - chronionego w ramach obszaru Ostoja [...],

3. zgodnie z danymi będącymi w posiadaniu organu planowana inwestycje realizowana będzie w potencjalnym terenie żerowiskowym orlika krzykliwego Aquila pomarina, którego strefa ochrony wyznaczona decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] znajduję się na terenie pobliskiego rezerwatu przyrody [...],

4. przedłożony raport zawiera liczne błędy metodyczne przy wykonanej inwentaryzacji, przy identyfikacji możliwych oddziaływań, przy nadawaniu im rangi oraz przy wyznaczeniu zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, oraz oceny oddziaływań skumulowanych,

5. przeprowadzona inwentaryzacja przyrodnicza nie objęła terenu w zasięgu możliwego oddziaływania inwestycji oraz nie została przeprowadzona w sposób pozwalający na pełną waloryzację przyrodniczą tego terenu,

6. zaproponowane rozwiązania chroniące środowisko przyrodnicze nie są w stanie zminimalizować kluczowych oddziaływań, związanych z trwałym wprowadzeniem w omawiany teren obiektów kubaturowych oraz infrastruktury z nimi związanej, do poziomu nieistotnego,

7. przedłożony raport i jego uzupełnienie nie udowadnia braku znaczącego negatywnego oddziaływania przedmiotowej inwestycji na obszar specjalnej ochrony ptaków [...] oraz obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...],

8. Regionalna Rada Ochrony Przyrody działająca przy regionalnym dyrektorze ochrony środowiska (stanowiąca organ opiniodawczo - doradczy w zakresie ochrony przyrody), po zapoznaniu się z całością akt sprawy Uchwałą nr 6/15 z dnia 20 listopada 2015 r. negatywnie zaopiniowała przedmiotowe przedsięwzięcie,

9. zezwolenie na realizację tej inwestycji byłoby złamaniem art. 33 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651), zgodnie z którym zabrania się podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu z innymi działaniami znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uzgadniając przedsięwzięcie, jeżeli nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody, musi mieć pewność, iż dana inwestycja nie pogorszy stanu siedlisk oraz nie wpłynie w sposób negatywny na gatunki stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000, w myśl zasady przezorności. Powyższa zasada oznacza, iż wszelkie niepewności dotyczące trafności dokonanej oceny powinny być interpretowane na korzyść ochrony obszarów Natura 2000. Jeżeli nie uzyskano pewności (nie rozwiano racjonalnych wątpliwości co ma miejsce w przedmiotowej sprawie), że oddziaływanie jest nieznaczące, to należy przyjąć że jest ono znaczące.

Końcowo RDOŚ wskazał, że odmowa uzgodnienia przedmiotowej inwestycji uwzględnia zapisy art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej mówiącego, iż Polityka Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Wspólnoty; opiera się na ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), w zw. z art. 100 ustawy środowiskowej oraz art. 104 k.p.a., odmówił ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowydla inwestycji: Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budowa bezodpływowego zbiornika na ścieki bytowe, budowa studni kopanej wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na części działki nr8/5 w konturze ABCD, w miejscowości [...].

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wójt podał, że działka nr 8/5 położona w [...] leży w obszarze "Natura 2000"- Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków (OSO) oraz w proponowanym obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013r. nałożyła na skarżącego obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art.96 ust.3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, celem stwierdzenia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] czy istnieje obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego, budowie bezodpływowego zbiornika na ścieki bytowe, budowie studni kopanej wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na części działki nr 8/5 w konturze ABCD, w miejscowości [...]. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014r. nałożył na skarżącego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia oraz ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszary Natura 2000.

Organ podał, ze w piśmie z dnia 29 października 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] Wydział Spraw Terenowych II w [...] zwrócił się do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu w trybie art. 33-36 i art. 38 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.Pismem z dnia 15 grudnia 2015r. Wójt poinformował RDOŚ Wydział Spraw Terenowych II w [...], że została zapewniona możliwość udziału społeczeństwa w przedmiotowym postępowaniu i o tym, że nie wpłynęły żadne uwagi, wnioski w tej sprawie. Organ podał, że w dniu 4 grudnia 2015r. do organu wpłynęło pismo z dnia 30 listopada 2015 r. Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, w którym zgłosiło zamiar uczestniczenia na prawach strony w niniejszym postępowaniu.

Organ wskazał, że opisanym wyżej postanowieniem z dnia [....] stycznia 2016 r. RDOŚ w [...] odmówił uzgodnienia warunków realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia, a postanowienie to zgodnie z art. 100 ustawy środowiskowej wiąże organ właściwy w sprawie wydania decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, wobec czego brak było możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr L.dz. [...] Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 111 § 1a i § 1b k.p.a., z urzędu uzupełnił ww. decyzję o warunkach zabudowy z dnia [...] marca 2016r.nr [...], odmawiającą ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy na inwestycję pn.:Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budowa bezodpływowego zbiornika na ścieki bytowe, budowa studni kopanej wraz z niezbędna infrastrukturą towarzyszącą na części działki nr ew. 8/5 w konturze ABCD w miejscowości [...] — poprzez dodanie na końcu uzasadnienia następującego zapisu: "Od decyzji niniejszej służy stronom odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w terminie 14 dni, licząc od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Wójta Gminy [...]".

W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2016 r. skarżący podniósł, że planowanie inwestycji na obszarze Natura 2000 nie stanowi wystarczającej przesłanki do odmowy uzgodnienia warunków zabudowy, gdyż celem uzgodnienia jest zbadanie dopuszczalności realizacji planowanej inwestycji na gruncie przepisów o ochronie przyrody. Opracowany raport i sporządzone ekspertyzy, nie potwierdzają, aby inwestycja w istotny sposób zagrażała gatunkom, dla których wyznaczono obszar ochrony. Teren przy drodze gminnej uzbrojony jest w sieć gazową, wodociągową, energetyczną, światłowód szerokopasmowy, uzupełniany będzie w najbliższym czasie o zaprojektowaną już sieć sanitarną. Skarżący podał, że wzdłuż tej drogi w sąsiedztwie jego działki wybudowane zostało sześć budynków mieszkalnych, a najbliższy znajduje się w odległości 120 m od jego własności. Ponadto zostały wydane warunki zabudowy dla kolejnego budynku mieszkalnego na działce 11/1. Skarżący podniósł, że skoro w sąsiedztwie jego działek domy są budowane, dlaczego organ"dyskryminuje" go i "ogranicza prawa do dysponowania nieruchomością". Jako obywatel ma bowiem prawo oczekiwać, że sprawy administracyjne o zbliżonym stanie faktycznym będą rozpatrywane z zachowaniem takiego samego standardu obiektywnej oraz wszechstronnej oceny. Ponadto, jeżeli RDOŚ uznał, że raport zawiera błędy i ekspertyzy nie są wystarczające to oczekiwałbym zobowiązania mnie do kolejnych ekspertyz, monitoringu itp. aby doprowadzić do sytuacji maksymalnego ograniczenia negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, gdyż zakazu budowania nie ma, a ze względów społecznych organ winien dołożyć wszelkich starań, aby wyegzekwować od inwestora kompletne i rzetelne dane.

Skarżący podniósł, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, mówiąc o negatywnym oddziaływaniu na cele ochrony Natura 2000, nie stanowi o jakimkolwiek oddziaływaniu lecz jedynie o znaczących negatywnych oddziaływaniach na środowisko. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizacje przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala oddziaływania będzie uznana za znaczącą. Skoro budowane domy w jego sąsiedztwie nie stanowią znaczącego negatywnego oddziaływania to de factojego dom mieszkalny również nie stanowi.

Skarżący podniósł ponadto, że RDOŚ odmawiając uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, powinien w sposób precyzyjny i wszechstronny wskazać przesłanki, na których się opierał, dyskwalifikując realizację tego przedsięwzięcia. Raport nie ma bowiem cech dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a., a zatem nie korzysta on z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym. W konsekwencji tego stwierdzenia zawarte w raporcie analizy podlegają ocenie, jak każdy dowód w sprawie zgodnie z przyjętą w art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Tak więc sporządzenie raportu nie zwalnia organu uzgadniającego od czynienia własnych ustaleń w zakresie ochrony środowiska, zmierzających do zweryfikowania przedstawionych w raporcie danych (wyrok NSA z 4.12.2009 r., II OSK 1877/08).

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2016 r.

Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.p.z.p. Zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 u.p.z.p., zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Celem postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy jest ocena, czy zamierzona przez inwestora zmiana zagospodarowania terenu, dla którego nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jest dopuszczalna. Dlatego też wydanie decyzji musi poprzedzać postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez właściwy organ w zakresie spełnienia przesłanek, o których mowa wart. 61 ust. 1 u.p.z.p.. W myśl tego przepisu, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;

2) teren ma dostęp do drogi publicznej;

3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;

4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;

5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.

Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.z.p, decyzję o warunkach zabudowy wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi.

Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 96 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w przypadku zamiaru realizacji inwestycji na obszarze Natura 2000, organ właściwy do wydania decyzji wydawanej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia przed wydaniem decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na ten obszar. Do decyzji, o których mowa w tym przepisie należy w szczególności decyzja o warunkach zabudowy (art. 96 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku). Z mocy art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej, jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1 (w tym przypadku wójt gminy), uzna, że przedsięwzięcie, inne niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wniosku o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 1 wraz z innymi dokumentami określonymi w/w przepisem. Regionalny dyrektor ochrony środowiska po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z posiadanymi kompetencjami stwierdza, w drodze postanowienia, brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 lub po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje, na podstawie przepisów art. 98 ustawy środowiskowej, postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na ten obszar. Stosownie do przepisu art. 100 ustawy środowiskowej, postanowienie to wiąże organ właściwy do wydania decyzji.

Kolegium podało, że w opisywanej sprawie organ I instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy ze względu na wydanie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] postanowienia na podstawie przepisówart. 98 ust. 3, ust. 7 i 8 oraz art. 99 ustawy środowiskowej oraz na podstawie art. 33 ustawy o ochronie przyrody, odmawiającego uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia planowanego przez skarżącego. W ocenie organu odwoławczego uzasadnienie postanowienia RDOŚ zawiera, wymagane przepisem art. 99 ustawy środowiskowej elementy. Zawiera informację o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, że w toku tego postępowania nie wpłynęły żadne uwagi i wnioski. Uzasadnienie postanowienia RDOŚ zawiera też omówienie ustaleń zawartych w raporcie oraz w uzupełnieniach tego raportu (inwestor dwukrotnie był wzywany o uzupełnienie przedłożonego raportu - postanowieniami z dnia 7 stycznia 2015r. i z dnia 13 sierpnia 2015r.).

Organ odwoławczy zauważył, że po analizie całości zgromadzonej dokumentacji w toku postępowania RDOŚ m.in. ustalił, że przedłożony raport i jego uzupełnienie nie udowadniają braku znaczącego negatywnego oddziaływania przedmiotowej inwestycji na obszar specjalnej ochrony ptaków [...] oraz na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...], a zezwolenie na realizację planowanej inwestycji byłoby złamaniem art. 33 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym zabrania się podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu z innymi działaniami znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszarów Natura 2000.

Stwierdzając, że postanowienie o odmowie uzgodnienia jest prawidłowe, organ odwoławczy podkreślił, że uzgadniając przedsięwzięcie organ współdziałający, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody, musi mieć pewność, iż dana inwestycja nie pogorszy stanu siedlisk oraz nie wpłynie w sposób negatywny na gatunki stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000, w myśl zasady przezorności. Zasada ta oznacza, że wszelkie niepewności dotyczące trafności dokonania oceny powinny być interpretowane na korzyść ochrony obszarów Natura 2000. Jeśli nie uzyskano pewności (nie rozwiano racjonalnych wątpliwości, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie), że oddziaływanie nie może być znacząco negatywne, to należy przyjąć, że może mieć ono taki charakter.

Kolegium podało, że postanowienie RDOŚ odmawiające uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia objętego wnioskiem skarżącego z uwagi na fakt, że planowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar specjalnej ochrony ptaków Góry [...] oraz obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Ostoja [...], wyłącza wydanie decyzji o warunkach zabudowy (decyzji pozytywnej) dla planowanej inwestycji. Decyzja pozytywna byłaby niezgodna z przepisami odrębnymi tj. art. 33 ustawy o ochronie przyrody. Wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy, w sytuacji prawidłowo wydanego postanowienia o odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, naruszałoby art. 100 ustawy środowiskowej, uchybiając zasadzie związania organów wydających decyzję o warunkach zabudowy oraz odbierałoby organowi uzgadniającemu prawo do wiążącego decydowania w zakresie zarezerwowanym ściśle dla niego.

Zdaniem organu odwoławczego mając powyższe na względzie brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Wójta Gminy [...], mimo, że decyzja ta, jak też poprzedzające ją postępowanie, zawierają uchybienia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie omówił bowiem kwestii spełnienia przez planowaną inwestycję pozostałych wymogów określonych przepisami art. 61 ust. 1 pkt 1-4 u.p.z.p. Niespełnienie tylko jednego z warunków określonych wart. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p., skutkuje odmową ustalenia warunków zabudowy. Wobec tego Kolegium stwierdziło, że brak oceny pozostałych przesłanek określonych przepisami art. 61 ust. 1 pkt 1-4 u.p.z.p. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, nie będzie miało bowiem wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, nie doprowadzi do wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy. Kolegium wskazało ponadto, że zaskarżona decyzja została doręczona Ogólnopolskiemu Towarzystwu Ochrony Ptaków, dopuszczonemu do udziału w postępowaniu na prawach strony, nie zaś pełnomocnikowi tego Towarzystwa. W ocenie Kolegium okoliczność ta także nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika bowiem, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania, mimo że adresowane do Towarzystwa, nie zaś do pełnomocnika, pełnomocnikowi zostało w istocie doręczone. Świadczy o tym to, że zarówno pełnomocnik jak i Prezes Zarządu Towarzystwa, wystosowali pismo z dnia 15 lutego 2016r. do Urzędu Gminy w [...] będące "odpowiedzią" na zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Zważywszy na to, że pełnomocnik Towarzystwa jest jego członkiem, a podany adres pełnomocnika jest adresem Towarzystwa, przyjąć można, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została pełnomocnikowi.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że wobec przedstawionych w uzasadnieniu decyzji okoliczności, nie mogą być one uwzględnione. RDOŚ w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2016 r. szczegółowo omówił raport oddziaływania na środowisko, jak też okoliczności faktyczne skutkujące odmową uzgodnienia planowanego przedsięwzięcia. Wnioskodawca dwukrotnie był wzywany do uzupełnienia raportu. Stąd też bezzasadnym byłoby wzywanie po raz kolejny do uzupełnienia tego raportu, o czym mowa w odwołaniu, gdyż kolejne jego uzupełnienie nie doprowadziłoby do innej oceny stanu faktycznego w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na obszar Natura 2000. Okoliczności, na które powołuje się skarżący, dotyczące budowy wzdłuż drogi gminnej budynków, uzbrojenia terenu przy drodze gminnej w sieć wodociągową, elektryczną, itd., pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w przedmiotowej sprawie. Chybione są zarzuty odwołania, że organ uzgadniający nie dokonał własnych ustaleń w zakresie będącym przedmiotem uzgodnienia. Ocena raportu i ustalenia w zakresie wpływu planowanej inwestycji na obszar Natura 2000, zostały obszernie omówione w postanowieniu RDOŚ z dnia 15 stycznia 2016r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...], uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenieart. 33 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 98 ust. 2 pkt. 1 ustawy środowiskowej przez przyjęcie, że wskazane w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2016 r. okoliczności uzasadniają odmowę ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy oraz znacząco negatywnie oddziałują na obszar Natura 2000, mimo że z postanowienia tego wynika brak takiego znaczącego oddziaływania.

Skarżący podał, że powodem wydania decyzji odmownej było postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2016 r. odmawiające uzgodnienia warunków zabudowy dla inwestycji. Wójt przyjął przy tym że postanowienie to jest wiążące w związku z czym odmówił ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy, nie oceniając w ogóle merytorycznie zasadności wydania przez RDOŚ postanowienia tej treści. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrujące odwołanie od decyzji Wójta podzieliło jego stanowisko co do zasadności odmowy ustalenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO stwierdził, że opinia Dyrektora RDOŚ w kwestii oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000 nie wskazuje jednoznacznie że planowana inwestycja nie pogorszy stanu siedlisk i nie wpłynie w sposób negatywny na gatunki stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000. Kolegium powołało się jednak na zasadę przezorności, zgodnie z którą wszelkie niepewności dotyczące trafności dokonania oceny powinny być interpretowane na korzyść ochrony obszarów Natura 2000. W dalszej części uzasadnienia SKO wprost stwierdziło, że planowana inwestycja może znacząco oddziaływać na obszar specjalnej ochrony ptaków mimo, że z treści uzasadnienia tego postanowienia literalnie to nie wynika.

Skarżący podał, że przepisy art. 33 ustawy o ochronie przyrody zabraniają podejmowania działań mogących osobno lub w połączeniu z innymi znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000. W toku postępowania skarżący przedłożył raport oddziaływania przedsięwzięcia na obszary Natura 2000. Na potrzeby tego raportu przeprowadzono też inwentaryzację florystyczną i faunistyczną. W wyniku tej inwentaryzacji nie stwierdzono obecności żadnych roślin, które byłyby przedmiotem ochrony obszaru. Ponadto nie stwierdzono, że teren działki skarżącego był wykorzystywany przez owady chronione czy ptaki drapieżne. Raport nie stwierdza też, że z działek korzystają chronione ssaki.

Skarżący podał, że w toku postępowania Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazywał kilkakrotnie na konieczność uzupełnienia raportu, i mimo że raport ten był uzupełniany, w ostatecznym postanowieniu całkowicie bezpodstawnie zakwestionował jego wnioski. RDOŚ ostatecznie dowolnie wbrew zapisom raportu uznał, że teren działki może być potencjalnym obszarem występowania orlika krzykliwego. RDOŚ uznał to za znaczące negatywne oddziaływanie na ten gatunek.

Zdaniem skarżącego przepis art. 33 ustawy o ochronie przyrody przede wszystkim zakazuje działań mogących znacząco oddziaływać na cele obszaru Natura 2000. Za cel taki można uznać zaś ochronę populacji określonego gatunku bądź siedlisk gatunku. Ustawa zabrania więc działań mogących zaszkodzić występowaniu całej populacji nie zaś pojedynczym osobnikom gatunku. Ponadto nawet sam RDOŚ uznaje, że w sprawie zachodzi jedynie potencjalna możliwość wykorzystywania terenu przez orlika, którego siedlisko znajduje się w odległości 1 500 m od działki inwestora. Nie ma żadnych dowodów, że działka skarżącego w ogóle jest wykorzystywana przez osobniki orlika krzykliwego. W tej sytuacji zdaniem skarżącego nie można uznawać że inwestycja na działce będzie negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru.

W ocenie skarżącego nie bez znaczenia jest fakt, że inwestycją ma być objęta tylko część działki przy drodze, a ponadto fakt, że z działką inwestora sąsiadują inne nieruchomości siedliskowe. Poza tym teren jest uzbrojony i były już tam prowadzone prace, na które wyrażono zgodę. Wobec faktu, że teren inwestycji znajduje się w obszarze Natura 2000 w raporcie wskazano szereg działań minimalizujących ewentualne skutki oddziaływania na obszar tak na etapie projektowania jak i etapie samej inwestycji.

Skarżący podniósł, że ustawa o ochronie przyrody zakazuje działań, które mogą negatywnie oddziaływać na gatunki chronione i siedliska tych gatunków oraz integralność obszarów. Potencjalna możliwość negatywnego oddziaływania na obszary lęgowe czy żerowiska nie jest w ustawie o ochronie przyrody ani w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku wymieniana jako wykluczająca możliwość prowadzenia tam inwestycji. Ani z raportu ani z uzasadnienia postanowienia RDOŚ nie wynika, aby inwestycja miała oddziaływać na te siedliska czy też gatunki chronione, w tym orlika krzykliwego. W uzasadnieniu swego postanowienia RDOŚ wskazuje jedynie na możliwość negatywnego oddziaływania na potencjalne żerowiska lub obszary lęgowe orlika. RDOŚ poza hipotetyczną możliwością nie wskazuje na żadne argumenty czy dowody mogące świadczyć o tym, że takie zagrożenie może realnie wystąpić. Samo stwierdzenie o potencjalnej możliwości nie uprawnia zaś w świetle zapisów ustawy o ochronie przyrody do zakazania przeprowadzania inwestycji.

Niezależnie od powyższego skarżący podał, że ustawa zakazuje działań które mogłyby w sposób znaczący oddziaływać negatywnie na obszary Natura 2000. W postanowieniu odmawiającym nie wskazano zdaniem skarżącego, na czym to znaczące oddziaływanie miałoby polegać. Co więcej, zapisy raportu dotyczącego oddziaływania również nie wskazują na to by oddziaływanie to miało znacząco wpływać na obszary czy gatunki chronione. Wprawdzie RDOŚ na ostatniej stronie uzasadnienia postanowienia wypowiedział się o znaczącym oddziaływaniu, to jednak nie uzasadnia na czym to znaczące oddziaływanie polega. W tej sytuacji zdaniem skarżącego stwierdzenie to uznać należy za dowolne.

Skarżący podał, że z uzasadnienia postanowienia RDOŚ wynika, że jednym z powodów negatywnej decyzji jest to, że raport nie udowadnia braku znaczącego negatywnego oddziaływania inwestycji na obszar ochrony ptaków. Zdaniem skarżącego, faktycznie raport ten nie wskazuje na brak bezpośredniego negatywnego oddziaływania (flory czy fauny obszaru). Poza tym z przepisów ustawy o ochronie przyrody nie wynika, by to inwestor miał wykazać brak znaczącego negatywnego oddziaływania. Przepisy te nakazują organom wykazanie takiego oddziaływania.

Skarżący podał, że uzasadniając swe postanowienie RDOŚ powołał się na zasadę przezorności, zgodnie z którą organ musi mieć pewność że inwestycja nie pogorszy stanu siedlisk i nie wpłynie negatywnie na gatunki stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000. W ocenie skarżącego brak pozytywnych przesłanek pozwalających mówić o znacząco negatywnych skutkach realizacji inwestycji nie pozwala na powołanie się na zasadę przezorności. Gdyby zasadnym było w tej sytuacji powoływanie się na zasadę przezorności, to należałoby przyjąć, że żadne inwestycje nie mogą być realizowane w obszarze Natura 2000, gdyż wszelkie gatunki ptactwa migrują i mogą potencjalnie korzystać z terenów inwestycji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. stowarzyszenie Towarzystwo Ochrony Przyrody z siedzibą w [...] zgłosiło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika.

Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. Sąd uwzględnił powyższy wniosek, wydając postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnego ww. podmiotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje legalnościową kontrolę zaskarżalnych działań lub zaniechań organów administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych), będąc związany jedynie granicami sprawy administracyjnej sensu largo, której dotyczy skarga. Jednocześnie sąd ten nie jest związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami i wnioskami oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a.), biorąc z urzędu pod rozwagę wszelkie stwierdzone naruszenia prawa i sankcjonując je w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. lub w przepisach szczególnych. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd jest uprawniony do przekroczenia granic skargi lub także przedmiotu zaskarżenia, obejmując rozpoznaniem i orzekaniem także niezaskarżone bezpośrednio akty lub czynności wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do jej końcowego załatwienia.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd w toku legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz – rozszerzając na podstawie art. 135 p.p.s.a. granice rozpoznania skargi – także decyzji organu pierwszej instancji i postanowienia organu ochrony środowiska o odmowie uzgodnienia warunków realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia, nie stwierdził naruszeń prawa, których postać lub stopień mogłyby stanowić podstawę do ingerencji w moc obowiązujących kwestionowanych orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Podniesione w skardze (zasadniczo w sposób zbiorczy i opisowy) zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego są bezzasadne, natomiast przeprowadzona w pozostałym zakresie z urzędu kontrola legalności proceduralnej oraz materialnoprawnej wydanych w sprawie rozstrzygnięć nie wykazała podstaw do uwzględnienia skargi.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 11 marca 2016 r. o odmowie ustalenia sposobu zagospodarowania terenu i warunków zabudowy dla planowanej inwestycji, jest w płaszczyźnie materialnoprawnej nie tylko ściśle powiązana z treścią postanowienia w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, wydanego na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa z dnia 3 października 2008 r.), lecz jest jego bezpośrednią konsekwencją. Taki charakter oddziaływania postanowienia z art. 98 ust. 1 wynika z jednej strony z art. 100 ustawy z dnia 3 października 2008 r., który ustanawia związanie organu właściwego do wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1 (decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony) i którą zgodnie z art. 96 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 3 jest decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Z drugiej zaś strony z art. 101 ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. wynika expressis verbis, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, organ właściwy do wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1 (a więc m.in. organ właściwy do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy), odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Z przepisu art. 101 ust. 4 w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. oraz art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika zatem obowiązek właściwego organu do wydania decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w razie ustalenia w świetle wydanego na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. przez współdziałający organ ochrony środowiska (regionalnego dyrektora ochrony środowiska) postanowienia o odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, że przedsięwzięcie to może znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar, oraz że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Powyższa bezpośrednia i ścisła zależność materialnoprawna decyzji w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz postanowienia w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia oddziałującego na obszar Natura 2000 sprawia, że kontrola sądowoadministracyjna decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w razie wydania postanowienia o odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia musi zostać skoncentrowana przede wszystkim na weryfikacji prawidłowości tego postanowienia. Należy przy tym uznać, że tego rodzaju postanowienie w sprawie uzgodnienia mieści się w granicach sprawy wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. (a więc m.in. sprawy wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu), pozwalając sądowi administracyjnemu na rozszerzenie zakresu rozpoznania sprawy.

W przedmiotowej sprawie właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska po przeprowadzeniu oceny oddziaływania uznał na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., że planowana inwestycja (polegająca na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe oraz studni kopanej, wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, na części działki), znajdując się w granicach obszarów Natura 2000 (Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków [...] oraz Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty – [...]), może znacząco negatywnie oddziaływać na te obszary, a jednocześnie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wyjątkowej kompetencji z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zezwalającej na realizację inwestycji. Jednocześnie z ustaleń organu współdziałającego wynika, że planowana inwestycja znajduje się ok. 0,5 km od Parku Krajobrazowego Gór Słonnych oraz w granicach Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. W ocenie organu przedłożony raport o oddziaływaniu na obszar Natura 2000 oraz jego uzupełnienia nie wykazują ("nie udowadniają"), że planowane przedsięwzięcie nie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000.

Oceniając prawidłowość działań i wniosków sformułowanych przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska należy mieć na względzie uwarunkowania normatywne procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz jej rezultat w postaci postanowienia w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia.

Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, którą zgodnie z art. 3 pkt 7 jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ograniczona do badania oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Stosownie zaś do art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Oznacza to, że kluczowym elementem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a zasadniczym zadaniem organu współdziałającego jest weryfikacja ustaleń oraz ocen powyższego raportu w celu znalezienia odpowiedzi pytanie: czy i w jakim zakresie planowane przedsięwzięcie będzie albo może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia w zakresie ustaleń faktycznych oraz ocen opiera się zasadniczo na weryfikacji prawidłowości i wiarygodności formy i treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, co oznacza, że strona ponosi zasadniczą odpowiedzialność za bazę dowodową w tym postępowaniu oraz za wykazanie przesłanek wydania postanowienia o uzgodnieniu realizacji przedsięwzięcia. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organu z obowiązku czynienia własnych ustaleń oraz rozważań, jednak mają one w takim wypadku charakter weryfikacyjny względem przedłożonego raportu, nie zastępując jego koniecznych ustaleń faktycznych i analiz.

Jeżeli organ ochrony środowiska na podstawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 (przede wszystkim na podstawie weryfikacji przedłożonego raportu) ustali, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco oddziaływać negatywnie na ten obszar, albo że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar i jednocześnie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wtedy ustawa nakazuje wydanie postanowienia o uzgodnieniu warunków realizacji przedsięwzięcia (art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.).

Jeżeli organ ochrony środowiska na podstawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 ustali, że przedsięwzięcie może (realnie albo tylko potencjalnie) znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar i jednocześnie nie zachodzą przesłanki z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, wtedy organ ten ma obowiązek wydania postanowienia o odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia (art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r.).

Dopiero wykazanie na podstawie raportu oraz jego weryfikacji, że przedsięwzięcie nie może (nawet potencjalnie) znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, uprawnia właściwy organ do pozytywnego uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia. Oznacza to, że nawet minimalny stopień prawdopodobieństwa znaczącego negatywnego oddziaływania stanowi podstawę do odmowy uzgodnienia, chyba że zachodzi wyjątek z art. 98 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

W świetle powyższych przepisów należy przyjąć, że podstawą do wydania postanowienia o odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia oddziałującego na obszar Natura 2000 jest wynikająca z treści raportu oraz jego weryfikacji potencjalna możliwość znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na ten obszar.

Zgodnie zaś z art. 3 pkt 17) ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody działaniami mogącymi osobno lub w połączeniu z innymi działaniami znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, są m.in. działania mogące: 1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub 2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub 3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami.

Odnosząc treść art. 98 ust. 3 i art. 3 pkt 17) ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody do stanu faktycznego sprawy, należy wskazać m.in. na następujące okoliczności wskazujące, że przeprowadzona przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska ocena oddziaływania przedsięwzięcia stanowiła wystarczającą podstawę do sformułowania wniosku, że planowana inwestycja skarżącego może potencjalnie znacząco negatywnie oddziaływać na obszary Natura 2000 (Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków [...] oraz Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty – [...]):

1. przedłożony raport wraz z uzupełnieniami jest dotknięty licznymi, wskazanymi szczegółowo przez organ wadami metodologicznymi oraz brakami merytorycznymi, które – pomimo wielokrotnych wezwań do usunięcia – nie zostały usunięte i które podważają jego wiarygodność i prawidłowość, a tym samym nie pozwalają na uznanie za prawidłowych konkluzji, że planowane przedsięwzięcie nie będzie mogło znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 (zob. szczegółowe omówienie w treści uzasadnienia postanowienia RDOŚ z dnia [...] stycznia 2016 r.);

2. z treści uzupełnienia do raportu wynika, że: "realizując inwestycję przewiduje się ograniczenie wielkości lub pogorszenie jakości potencjalnych siedlisk gatunków fauny (...)"; "dla gatunków wymienionych w Dyrektywie Ptasiej wpływ na etapie eksploatacji może spowodować zmniejszenie areałów ich żerowania", "przedsięwzięcie może wpływać negatywnie na korzystny stan ochrony ptaków poprzez: utratę siedlisk, śmiertelność, płoszenie"; zgodnie natomiast z art. 3 pkt 17) ustawy z dnia 3 października 2008 r. w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody już sama możliwość pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk chronionych gatunków roślin i zwierząt oraz możliwość negatywnego wpływu na objęte ochroną Natura 2000 gatunki stanowi realizację przesłanki możliwości znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;

3. w uzupełnieniu do raportu z października 2015 r. podniesiono, że co do objętych ochroną ptaków: bociana czarnego, orła przedniego, puszczyka uralskiego, orlika krzykliwego, trzemielojada oraz derkacza "wykazano zagrożenie w strefie bezpośredniej oddziaływania planowego przedsięwzięcia i nie wykazano zagrożenia w jego strefie pośredniej", jednocześnie w kolejnym uzupełnieniu raportu wskazano m.in., że "nie przypuszcza się, aby inwestycja mogła znacząco negatywnie wpłynąć" na stan ochrony puszczyka uralskiego oraz że "można przypuszczać, że (...) ingerencja w niszę żerowiskową" orlika krzykliwego "nie wpłynie znacząco na silną karpacką populację tego gatunku"; tego rodzaju niekonsekwencje oraz niestanowcze i wątpliwe stwierdzenia podważają wiarygodność raportu oraz jego pozytywnych dla inwestycji wniosków;

4. w raporcie brak wnikliwej analizy skumulowanego oddziaływania na siedlisko przyrodnicze niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie Arrchenatherion elatioris o kodzie 6510, których stan może zostać pogorszony;

5. raport nie uwzględnia w ramach analizy oddziaływań skumulowanych planowanej inwestycji polegającej na budowie na działce nr 468/1 w [...] 100 domów mieszkalnych jednorodzinnych, co jest konieczne ze względu na to, że zgodnie z art. 97 ust. 4b ustawy z dnia 3 października 2008 r. określając, analizując i oceniając oddziaływanie na obszar Natura 2000, w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, bierze się pod uwagę oddziaływania skumulowane z innymi realizowanymi, zrealizowanymi i planowanymi przedsięwzięciami; ponadto właściwy stan ochrony siedliska przyrodniczego oznacza "sumę oddziaływań na siedlisko przyrodnicze i jego typowe gatunki, mogącą w dającej się przewidzieć przyszłości wpływać na naturalne rozmieszczenie, strukturę, funkcje lub przeżycie jego typowych gatunków (...)" (art. 5 pkt 25) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody).

6. pomimo zasadniczej wadliwości raportu regionalny dyrektor ochrony środowiska po dokonaniu oceny zawartych w nim prawidłowych ustaleń oraz uwzględniając posiadaną wiedzę fachową (jako specjalistyczny organ ochrony środowiska), literaturę naukową i posiadane z urzędu informacje (dane) zasadnie sformułował wniosek, że planowane przedsięwzięcie może co najmniej potencjalnie pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000, oraz wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, a zatem może znacząco negatywnie oddziaływać na przedmiotowe obszary Natura 2000.

7. proponowane w raporcie działania minimalizujące negatywne skutki oddziaływania na obszary chronione nie są w stanie zapobiec stałej możliwości negatywnego wpływu na chronione ptactwo drapieżne (wskazane wyżej gatunki) oraz pogorszenia stanu siedlisk przyrodniczych łąk Arrchenatherion elatioris, ze względu na projektowaną trwałość zabudowy terenu części działki budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, zbiornikiem bezodpływowym na ścieki bytowe oraz studnią kopaną, wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą.

Niezależnie od zasadności dokonanej przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska dyskwalifikacji wiarygodności i prawidłowości raportu oraz niewadliwości wniosku, że istnieje prawdopodobieństwo znaczącego negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000, Sąd zauważył, że przedłożony raport jest wadliwy również z tego względu, że wbrew dyspozycji art. 97 ust. 4a w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. w pierwotnej wersji nie zawiera on pełnego opisu i uzasadnienia wyboru racjonalnego wariantu alternatywnego dla planowanego przedsięwzięcia, natomiast w wersji po uzupełnieniu jest on w ogóle pozbawiony co najmniej jednego racjonalnego wariantu alternatywnego. W uzupełnieniu raportu zawarto ponadto pozbawione uzasadnienia stwierdzenie, że wariant proponowany przez wnioskodawcę jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Należy jednak uznać, że nawet jeśli wariant proponowany przez wnioskodawcę jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, to i tak wnioskodawca jest zobowiązany do przedstawienia co najmniej jednego racjonalnego wariantu alternatywnego. Stwierdzono również braki raportu w zakresie realizacji wymogu z art. 97 ust. 4c ustawy z dnia 3 października 2008 r. (ponieważ z analiz przedstawionych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wynika, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, powinien on zawierać dane pozwalające na ustalenie braku rozwiązań alternatywnych oraz informacje pozwalające na ustalenie, czy wymogi nadrzędnego interesu publicznego przemawiają za realizacją przedsięwzięcia).

Powyższe wady formalne i metodologiczne raportu są wystarczające do jego negatywnej weryfikacji. Podważenie przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska zasadniczych metod sporządzenia i uzasadnienia raportu na podstawie powołanej literatury fachowej (szczegółowo wskazanej w uzasadnieniu postanowienia), informacji uzyskanych od innych organów i instytucji oraz danych zgromadzonych z urzędu (wskazujących m.in., że planowana inwestycja będzie realizowana na potencjalnym terenie żerowiskowym orlika krzykliwego) oraz własnej wiedzy fachowej i doświadczenia, należy uznać za dopuszczalne. Są to bowiem wady, które mają charakter podstawowy (konstrukcyjny), a zatem na tyle poważny, że dopuszczenie dodatkowych dowodów z opinii biegłych lub z innych porównywalnych opracowań nie było konieczne. Organ ochrony środowiska nie miał bowiem w przedmiotowym postępowaniu obowiązku wzywania po raz kolejny (trzeci) strony skarżącej do uzupełnienia lub poprawienia raportu, jeśli przedłożone dotychczas modyfikacje nie dawały podstaw do uznania, że jest on prawidłowy formalnie, rzetelny, pełny i wiarygodny.

Obowiązek prowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego z urzędu i ustalania prawdy materialnej w zakresie okoliczności objętych treścią raportu jest bowiem z mocy art. 98 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ograniczony do weryfikacji formy i treści raportu. W tym sensie zakres zastosowania przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w prowadzonym na podstawie art. 97-100 ustawy z dnia 3 października 2008 r. postępowaniu w sprawie uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia jest niewątpliwie zmodyfikowany. Również ciężar dowodu, że przedsięwzięcie nie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 jest w znacznym stopniu przerzucony na inwestora, który planuje dane przedsięwzięcie i ma obowiązek przedłożyć prawidłowy formalnie i merytorycznie raport, a więc konieczny i kluczowy dowód w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. Oczywiście dyskwalifikacja raportu nie może być oparta na ogólnikowych i niemerytorycznych przesłankach, gdyż niezależnie od ogólnego wymogu z art. 107 § 3 k.p.a. zgodnie z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. uzasadnienie postanowienia w sprawie uzgodnienia musi zawierać rzetelne informacje o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione ustalenia zawarte w raporcie. W ocenie Sądu powyższy wymóg został w niniejszej sprawie spełniony w stopniu wystarczającym.

Jeśli więc wnioskodawca nie przedstawi prawidłowego, rzetelnego i wiarygodnego raportu, z którego w ramach jego weryfikacji można wyprowadzić wniosek, że planowane przedsięwzięcie nie może znacząco negatywnie wpłynąć na obszar Natura 2000, to organ ochrony środowiska ma obowiązek odmowy uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

Sąd stoi na stanowisku, że w razie przedłożenia wadliwego konstrukcyjnie (formalnie lub metodologicznie) raportu i nieusunięcia wad pomimo wezwań organu, organ nie ma obowiązku sporządzania lub zlecania sporządzenia z urzędu nowego opracowania (np. opinii biegłego lub tzw. kontrraportu) w celu poczynienia pełnych ustaleń i wniosków, które powinien zawierać raport wnioskodawcy. Na tym etapie organ dokonuje w istocie formalnej dyskwalifikacji raportu, która jest wystarczająca do odmowy uzgodnienia. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 zmierza bowiem do weryfikacji formy i treści raportu, a nie do zastępowania wnioskodawcy w zakresie przedstawienia prawidłowego raportu. Konsekwencją konstrukcyjnych błędów i braków raportu, które podważają jego prawidłowość lub wiarygodność, jest niemożność sformułowania jednoznacznego wniosku co do braku możliwości oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

W dalszej kolejności należy odnieść się do eksponowanej w sprawie kwestii niewyjaśnienia przez stronę skarżącą wątpliwości dotyczących oceny stopnia negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na elementy objęte ochroną na obszarach Natura 2000. Niewątpliwie braki w zakresie ustaleń, analiz i wniosków raportu nie pozwoliły organowi uzgadniającemu na dokonanie takiej weryfikacji raportu, która pozwoliłaby na wysunięcie jednoznacznych i stanowczych ocen co do stopnia prawdopodobieństwa negatywnego oddziaływania. Normatywne ujęcie "działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000" jest jednak bardzo szerokie, obejmując nawet działania, które mogą jedynie potencjalnie pogorszyć stan siedlisk lub wpłynąć negatywnie na gatunki, które są objęte ochroną na tym obszarze. Stąd wystarczający w tym zakresie jest minimalny stopień prawdopodobieństwa znaczącego negatywnego oddziaływania.

Dodatkowo trzeba wskazać, że w razie wątpliwości co do możliwości znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 organy orzekające w sprawach o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia mają obowiązek kierowania się tzw. zasadą przezorności (ostrożności) środowiskowej, która znajduje swoją normatywną podstawę w art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska.

W świetle powyższej zasady wszelkie wątpliwości co do ryzyka wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 powinny być rozstrzygane na korzyść ochrony tych obszarów, a nie "na korzyść planowanego przedsięwzięcia" (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2016 r., II OSK 3230/14).

Taki kierunek wykładni i stosowania przepisów o ochronie przyrodniczej obszarów Natura 2000 znajduje jednoznaczne potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), którego uwzględnienie jest obowiązkiem każdego sądu krajowego (zob. np. wyroki z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C-127/02 Landelijke Verenigingtot Behoud van de Waddenzee i NederlandseVerenigingtotBescherming van Vogels przeciwko Staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, Zb. Orz. [2004], s. I-7405; z dnia 13 stycznia 2005 r. w sprawie C-117/03 Societ- ItalianaDragaggiSpA i inni przeciwko MinisterodelleInfrastrutture e dei Trasporti, RegioneAutonoma del Friuli Venezia Giulia, Zb. Orz. [2005], s. I-167; z dnia 14 września 2006 r. w sprawie C-244/05 Bund Naturschutz in Bayern e.V., Johann Märkl i in., Angelika Graubner-Riedelsheimer i in., FriederikeNischwitz i. in. przeciwko Freistaat Bayern, Zb. Orz. [2006], s. I- 8445).

Przykładowo w wyroku z dnia 7 września 2004 r. w sprawie C-127/02 Trybunał stwierdził, że: "Właściwe organy państwowe, mając na uwadze ocenę skutków planu lub przedsięwzięcia na przedmiotowy teren z punktu widzenia założeń jego ochrony, mogą udzielić pozwolenia na ten plan lub przedsięwzięcie jedynie wówczas, gdy uzyskają pewność, że nie będzie on miał negatywnych skutków na ten teren. Ma to miejsce wówczas, gdy z naukowego punktu widzenia brak jest racjonalnych wątpliwości co do braku wystąpienia takich skutków" (zob. pkt 61).

Podobnie w wyroku TSUE z dnia 20 września 2007 r. w sprawie C-304/05 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Włoskiej (Zb. Orz. [2007], s. I-07495) podkreślono, że dyrektywa siedliskowa ustanawia procedurę oceny, która za pomocą wstępnego badania ma zapewnić, aby zgody na realizację planu lub przedsięwzięcia – które nie są bezpośrednio związane z zagospodarowaniem danego terenu lub konieczne dla jego zagospodarowania, ale które mogą w istotny sposób na niego oddziaływać - udzielano jedynie wówczas, gdy nie wpłyną one na niekorzystnie na ten teren. Ocena ta powinna być przeprowadzona w taki sposób, aby właściwe władze krajowe mogły uzyskać pewność, że plan lub przedsięwzięcie nie będą miały negatywnych skutków z punktu widzenia integralności danego terenu, a w przypadku braku pewności co do nie wystąpienia takich skutków władze te są zobowiązane do odmowy udzielenia pozwolenia, o które wniesiono (pkt 56-58). Nie można natomiast uznać za odpowiednie oceny sprawozdań i badań, które charakteryzują się występowaniem luk i brakiem całościowych, precyzyjnych i ostatecznych spostrzeżeń i wniosków, które mogłyby rozwiać z naukowego punktu widzenia wszelkie uzasadnione wątpliwości dotyczące skutków zamierzonych robót dla omawianego obszaru specjalnej ochrony (por. pkt 56-58, 62-71).

W wyroku TSUE z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie C-98/03 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec (Zb. Orz. [2006], s. I-00053) przyjęto natomiast, że dyrektywa siedliskowa uzależnia wymóg odpowiedniej oceny skutków planu lub przedsięwzięcia, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu położonego w specjalnym obszarze ochrony, od warunku istnienia prawdopodobieństwa lub zagrożenia, że będą one w istotny sposób oddziaływać na dany teren. Uwzględniając w szczególności zasadę ostrożności, zagrożenie takie występuje wówczas, kiedy na podstawie obiektywnych okoliczności nie można wykluczyć, że plan lub przedsięwzięcie będzie oddziaływać na dany teren w istotny sposób (pkt 40-41).

Niezależnie od wyrażonej wyżej negatywnej oceny zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, Sąd pragnie końcowo wskazać, że odmowa uzgodnienia warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia oraz odmowa ustalenia warunków zabudowy nie stoją na przeszkodzie złożeniu ponownego wniosku o ustalenie tych warunków. W ponownie wszczętym postępowaniu strona skarżąca będzie miała możliwość złożenia nowej wersji raportu, który będzie eliminował wskazane wyżej braki i wady, zawierając pełne ustalenia oraz spójne i stanowcze wnioski co do możliwości pogorszenia stanu siedlisk oraz negatywnego wpływu na gatunki objęte ochroną w ramach występujących na działce inwestycyjnej obszarów Natura 2000.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja, decyzja organu pierwszej instancji oraz postanowienie regionalnego dyrektora ochrony środowiska odpowiadają prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.