Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 450/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 148
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 3 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 roku sprawy ze skargi Gminy Miasta Łódź na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia 28 marca 2018 r. nr PNIK-I.4131.186.2018 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w Łodzi nr LXVII/1723/18 z dnia 21 lutego 2018 roku w sprawie połączenia prowadzonych przez Miasto Łódź domów pomocy społecznej, nadania nazwy połączonym jednostkom budżetowym – Zespół Domów Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku oraz nadania statutu 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz Gminy Miasta Łódź kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 28 marca 2018r. nr PNIK-I.4131.186.2018 Wojewoda Łódzki, na podstawie art.91 ust.1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2017r. poz.1874) stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Łodzi nr LXVII/1723/18 z dnia 21 lutego 2018r. w sprawie połączenia prowadzonych przez Miasto Łódź domów pomocy społecznej, nadania nazwy połączonym jednostkom budżetowym – Zespół Domów Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku oraz nadania statutu.

Jak wynika z akt sprawy powyższą uchwałą Rada Miejska w Łodzi dokonała połączenia jednostek budżetowych działających pod nazwami: 1.) Dom Pomocy Społecznej "Pogodna Jesień" w Łodzi przy ul. Dojazdowej 5/7, 2.) Dom Pomocy Społecznej "Włókniarz" im. Jana Pawła II w Łodzi przy ul. Krzemienieckiej 7/9, 3.) Domu Pomocy Społecznej "Dom Kombatanta" im. majora Eugeniusza Gedymina Kaszyńskiego "Nurta" w Łodzi przy ul. Przyrodniczej 24/26 oraz 4.) Domu Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15. Połączenie to polega na włączeniu Domów Pomocy Społecznej wymienionych w punktach 1 – 3 do Domu Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15.

Podjęcie uchwały budziło zastrzeżenia organu nadzoru, co spowodowało wszczęcie postępowania nadzorczego i skierowanie do Rady Miejskiej w Łodzi zawiadomienia w dniu 16 marca 2018 r., w którego uzasadnieniu organ przedstawił swoje zastrzeżenia.

W odpowiedzi, w piśmie z dnia 22 marca 2018 r. Przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi przedstawił stanowisko w sprawie. Wskazał, że w podstawie prawnej przedmiotowej uchwały zostały wskazane stosowne przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, które mają decydujące znaczenie dla możliwości dokonania łączenia jednostek budżetowych. Podkreślił, że zgodnie z wolą organu stanowiącego Miasta, przedmiotowe połączenie ma polegać na włączeniu jednostek przejmowanych do jednostki przejmującej, w wyniku którego nie powstaje nowa jednostka organizacyjna. Brak jest podstaw prawnych w zakresie konieczności regulowania w uchwale sytuacji jednostki budżetowej przejmującej, która nadal funkcjonuje. Zgodnie z art. 12 ust. 3 w związku z ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (który to w ust. 5 pozwala na stosowanie do łączenia jednostek budżetowych ust. 3 odpowiednio czyli po modyfikacjach, z możliwością dokonania pewnych zmian) należy stwierdzić, iż w przedmiotowej uchwale określono przeznaczenie mienia znajdującego się w zarządzie jednostki. Niezrozumiałym zatem jest stwierdzenie organu nadzoru, zgodnie z którym Rada Miejska w Łodzi powinna postanowić o mieniu, należnościach i zobowiązaniach jednostki budżetowej, która nadal istnieje i której księgi rachunkowe nie zostaną zamknięte. Nie zmieni się również jej NIP i REGON. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, księgi rachunkowe zamyka się wyłącznie w jednostce przejmowanej na dzień połączenia związanego z przejęciem jednostki przez inną jednostkę. Nie ulegnie zmianie również sytuacja prawna pracowników domu pomocy społecznej, stanowiącego jednostkę wiodącą w procesie połączenia, za wyjątkiem zmiany nazwy podmiotu. Ponadto Przewodniczący Rady Miejskiej poinformował, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej również stoi na stanowisku, iż w wyniku połączenia poprzez włączenie nie mamy do czynienia z nową jednostką organizacyjną i w takim przypadku § 6 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej nie ma zastosowania.

Wojewoda Łódzki w treści rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdził, że zgodnie z § 1 uchwały Rada Miejska w Łodzi dokonała połączenia Domów Pomocy Społecznej poprzez włączenie Domu Pomocy Społecznej "Pogodna Jesień" w Łodzi przy ul. Dojazdowej 5/7, Dom Pomocy Społecznej "Włókniarz" im. Jana Pawła II w Łodzi przy ul. Krzemienieckiej 7/9 oraz Domu Pomocy Społecznej "Dom Kombatanta" im. majora Eugeniusza Gedymina Kaszyńskiego "Nurta" w Łodzi przy ul. Przyrodniczej 24/26 do Domu Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15. W myśl § 2 uchwały z dniem połączenia Dom Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15 otrzymuje nazwę Zespół Domów Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku. Użycie nazwy Zespół Domów Pomocy Społecznej oznacza, że w jego skład wchodzą cztery odrębne jednostki organizacyjne, które zostały połączone w nowy "twór" nazwany Zespołem.

Organ nadzoru wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej przez jednostkę organizacyjną należy rozumieć m.in. dom pomocy społecznej. Zatem jeżeli powstaje Zespół to konsekwentnie do zasad łączenia jednostek budżetowych wynikających z ustawy o finansach publicznych tj. art. 12 ust. 3 i 5 należy określić przeznaczenie mienia łączonych jednostek, które w tym przypadku powinien przejmować Zespół. W momencie utworzenia Zespołu mienie tych Domów staje się mieniem Zespołu. Konsekwencją utworzenia Zespołu Domów Pomocy Społecznej jest likwidacja dotychczasowych jednostek organizacyjnych (Domów Pomocy).

Zdaniem Wojewody nie można uznać, że z treści § 1 uchwały wynika, że Rada Miejska w Łodzi postanowiła o połączeniu domów pomocy społecznej, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, gdyż z przepisu tego wynika, że Rada dokonała likwidacji trzech jednostek organizacyjnych i włączyła je do innej jednostki organizacyjnej. Potwierdza to również treść § 3 ust. 1 uchwały, z którego wynika, że Dom Pomocy Społecznej "Pogodna Jesień" w Łodzi przy ul. Dojazdowej 5/7, Dom Pomocy Społecznej "Włókniarz" im. Jana Pawła II w Łodzi przy ul. Krzemienieckiej 7/9 oraz Domu Pomocy Społecznej "Dom Kombatanta" im. majora Eugeniusza Gedymina Kaszyńskiego "Nurta" w Łodzi przy ul. Przyrodniczej 24/26 ulegają likwidacji, a jego mienie przejmuje Zespół Domów Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku. Zdaniem organu nadzoru uchwała jest wewnętrznie sprzeczna, bowiem raz używa określenia, że łączy domy pomocy społecznej tworząc Zespół gdy de facto powstaje tylko jedna jednostka organizacyjna (Dom Pomocy Społecznej przy ul. Rojnej 15) a z drugiej strony posługuje się określeniem, że łączy domy pomocy społecznej poprzez włączenie trzech domów w struktury czwartego.

Sprzeczność ta istnieje pomiędzy treścią § 1 uchwały a treścią pozostałych paragrafów, które odnoszą się do nowej jednostki organizacyjnej jaką jest Zespół.

W świetle powyższego Wojewoda uznał, wbrew twierdzeniu Rady, że powstała nowa jednostka organizacyjna jakim jest właśnie Zespół Domów Pomocy Społecznej. Twierdzenie Rady, że nie powstała nowa jednostka organizacyjna, bowiem nie były podjęte czynności wymagane przez przepisy ustawy o rachunkowości nie stanowi dowodu na prawidłowe działanie, bowiem można przyjąć, że Rada błędnie (omyłkowo) zaniechała czynności koniecznych, związanych z daną formą przekształcenia. Właśnie następstwem powstania Zespołu, zgodnie z zasadami prowadzenia ewidencji rachunkowości w jednostkach budżetowych jest zamknięcie ksiąg Domów Pomocy Społecznej wchodzących w skład Zespołu a tym samym cały majątek i mienie staje się mieniem Zespołu. Podstawowy problem jaki wynika z tej uchwały to brak jednoznaczności, co do przyjętej formy prawnej łączonych domów pomocy społecznej.

Dodatkowo organ nadzoru zwrócił uwagę, że na skutek połączenia już funkcjonujących domów pomocy społecznej uruchamia się procedura związana z koniecznością wystąpienia przez podmiot prowadzący do Wojewody o uzyskanie stosownego zezwolenia na prowadzenie w tym przypadku Zespołu. Ustawodawca nie przewidział w takich sytuacjach innej procedury niż określona wart. 57 ustawy o pomocy społecznej. Zatem w pierwszej kolejności podmiot, prowadzący domy, które zamierza połączyć winien przedłożyć wojewodzie dokumenty pozwalające na podjęcie rozstrzygnięcia, a wojewoda po ich zweryfikowaniu wyda stosowną decyzję.

Odnosząc się do argumentów zawartych w wyjaśnieniach, że w innych uchwałach organ nadzoru nie kwestionował regulacji dotyczących mienia jednostki przejmującej Wojewoda wskazał, że uchwały te nie zawierały żadnej sprzeczności a ponadto podjęte były na podstawie innego przepisu ustawy o pomocy społecznej tj. art. 111 a.

Skoro powstała, jak wynika z treści § 2 uchwały, nowa jednostka organizacyjna jakim jest Zespół, to w ocenie organu nadzoru doszło do naruszenia art. 12 ust. 5 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, bowiem jak wcześniej wykazano nie zostały zachowane zasady dotyczące łączenia jednostek budżetowych.

Wojewoda wskazał, że uchwała w sprawie połączenia domów pomocy społecznej jest aktem prawa miejscowego regulującym istotne, bardzo ważne kwestie dotyczące pracowników tych jednostek organizacyjnych a przede wszystkim dotyczy osób w nim przebywających dlatego nie może budzić wątpliwości co do zawartych w niej regulacji, treści poszczególnych paragrafów i nie może być wewnętrznie sprzeczna. Zgodnie z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad Techniki Prawodawczej" z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz.U. z 2016 r, poz. 283) przepis § 6 tego rozporządzenia ma zastosowanie do aktów prawa miejscowego, którymi są uchwały, dlatego treść przepisów uchwały redaguje się tak, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nim norm wyrażały intencje uchwałodawcy.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę wniosła Gmina Łódź zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację:

1. przepisu art. 56 a ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej,

2. art. 18 ust. 2 pkt 9 ppkt h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

3. art. 12 ust. 3 w związku z ust. 5 ustawy dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Skarżąca podniosła, że przepis art. 56 a ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie stanowi wyłącznej podstawy prawnej łączenia domów pomocy społecznej, gdyż w pierwszej kolejności w podstawie prawnej przedmiotowej uchwały zostały wskazane stosowne przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz z ustawy dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, które mają decydujące znaczenie dla możliwości dokonania łączenia jednostek budżetowych. Wolą organu stanowiącego Miasta przedmiotowe połączenie ma polegać na włączeniu jednostki przejmowanej do jednostki przejmującej, w wyniku którego nie powstaje nowa jednostka organizacyjna. Brak jest podstaw prawnych w zakresie konieczności regulowania w uchwale sytuacji jednostki budżetowej przejmującej, która nadal funkcjonuje. Zgodnie z art. 12 ust. 3 w związku z ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (który to w ust. 5 pozwala na stosowanie do łączenia jednostek budżetowych ust. 3 odpowiednio, czyli po modyfikacjach, z możliwością jednak dokonania pewnych zmian) Gmina stwierdziła, że przedmiotowej uchwale określono przeznaczenie mienia znajdującego się w zarządzie jednostki przejmowanej, a zatem zasady połączenia zostały określone w przedmiotowej uchwale w sposób zgodny z wymogami merytorycznych przepisów prawnych.

Skarżący nie podzielił poglądu organu nadzoru, zgodnie z którym Rada Miejska w Łodzi powinna postanowić o mieniu, należnościach i zobowiązaniach jednostki budżetowej (przejmującej), która nadal istnieje i której księgi rachunkowe nie zostaną zamknięte. Nie zmienił się również jej NIP, REGON. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości księgi rachunkowe zamyka się wyłącznie w jednostce przejmowanej na dzień połączenia związanego z przejęciem jednostki przez inną jednostkę. Nie ulegnie zmianie również sytuacja prawna pracowników domu pomocy społecznej, stanowiącego jednostkę wiodącą w procesie połączenia, z a wyjątkiem zmiany nazwy podmiotu.

Skarżąca odnosząc się do zarzutu naruszenia § 6 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej podkreśliła, że nie ma on zastosowania dla przedmiotowego stanu faktycznego, bowiem w wyniku połączenia nie powstaje nowa jednostka organizacyjna, gdyż połączenie następuje poprzez włączenie jednej jednostki budżetowej w strukturę drugiej istniejącej jednostki. Jednostka przejmująca utrzymuje ten sam numer NIP, REGON i nie zamyka swoich ksiąg rachunkowych co jednoznacznie przesądza o fakcie, iż nie marny do czynienia z tworzeniem nowego domu pomocy społecznej.

Gmina podniosła, że niekompletny zapis jednostki redakcyjnej w § 3 uchwały stanowi jedynie oczywistą omyłkę pisarską, nie zaś "poważny błąd legislacyjny" .

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

Natomiast po myśli art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875), zwanej dalej "u. s. g.", organ nadzoru może orzec o nieważności uchwały organu gminy w całości lub w części, jeżeli uzna ją za sprzeczną z prawem. Rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności uchwały organu gminy przez organ nadzoru może być natomiast wydane, gdy uchwała narusza prawo w sposób istotny, a zatem gdy pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawa.

W pierwszej kolejności badając dopuszczalność skargi sąd stwierdził, że dotyczy ona aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a., wniesiona została w przepisanym prawem terminie, a przed jej wniesieniem zachowano wymogi proceduralne wynikające z art. 98 ust. 3 u.s.g., gdyż złożenie skargi w dniu 14 lutego 2018 r. poprzedzone zostało podjęciem przez Radę Miejską w Łodzi stosownej uchwały z dnia 24 stycznia 2018 r.

Zgodnie z art. 148 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt. W razie zaś jej nieuwzględnienia sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Powołany przepis art. 148 p.p.s.a. nie wymienia żadnej przesłanki uchylenia przez sąd zaskarżonego aktu nadzoru. Również z przepisów ustawy o samorządzie gminnym nie wynikają przesłanki uchylenia takiego aktu. Przyjąć więc należy, że do uchylenia aktu nadzoru może dojść w każdym przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia tym aktem prawa, zarówno materialnego jak i procesowego. W szczególności zaś naruszenie prawa przez organ nadzoru może polegać na wadliwej ocenie legalności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym.

Z procesem dokonywanej przez sąd oceny prawidłowości zaskarżonego aktu nadzoru nierozłącznie związane jest zatem badanie uchwały, której nieważność stwierdzono. Jedynie w ten sposób sąd może stwierdzić, czy organ nadzoru prawidłowo ocenił czy doszło do naruszenia prawa i czy zarzucane naruszenie prawa może prowadzić do stwierdzenia nieważności zapisów uchwały.

Pojęcie istotnego naruszenia prawa nie zostało zdefiniowane w ustawach samorządowych. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że istotnymi naruszeniami prawa, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie, są takie naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 28 marca 2018 r. nr PNIK-I.4131.186.2018 Wojewoda Łódzki na podstawie art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g. stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Łodzi Nr LXVII/1723/18 z dnia 21 lutego 2018 r. "w sprawie połączenia prowadzonych przez Miasto Łódź domów pomocy społecznej, nadania nazwy połączonym jednostkom budżetowym - Zespół Domów Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku oraz nadania statutu". W ocenie Wojewody kontrolowana uchwała narusza art. 12 ust. 3 w związku z ust. 5 ustawy dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz § 6 w zw. z przepisem § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad Techniki Prawodawczej".

Wojewoda Łódzki w treści rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z § 1 uchwały Rada Miejska w Łodzi dokonała połączenia Domów Pomocy Społecznej poprzez włączenie Domu Pomocy Społecznej "Pogodna Jesień" w Łodzi przy ul. Dojazdowej 5/7, Dom Pomocy Społecznej "Włókniarz" im. Jana Pawła II w Łodzi przy ul. Krzemienieckiej 7/9 oraz Domu Pomocy Społecznej "Dom Kombatanta" im. majora Eugeniusza Gedymina Kaszyńskiego "Nurta" w Łodzi przy ul. Przyrodniczej 24/26 do Domu Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15. W myśl § 2 uchwały z dniem połączenia Dom Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15 otrzymuje nazwę Zespół Domów Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku. Zdaniem Wojewody użycie nazwy Zespół Domów Pomocy Społecznej oznacza, że w jego skład wchodzą cztery odrębne jednostki organizacyjne, które zostały połączone w nowy "twór" nazwany Zespołem.

Organ nadzoru wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1769 ), przez jednostkę organizacyjną należy rozumieć m.in. dom pomocy społecznej. Zatem jeżeli powstaje Zespół to konsekwentnie do zasad łączenia jednostek budżetowych wynikających z ustawy o finansach publicznych tj. art. 12 ust. 3 i 5 należy określić przeznaczenie mienia łączonych jednostek, które w tym przypadku powinien przejmować Zespół. W momencie utworzenia Zespołu mienie tych Domów staje się mieniem Zespołu. Konsekwencją utworzenia Zespołu Domów Pomocy Społecznej jest likwidacja dotychczasowych jednostek organizacyjnych (Domów Pomocy).

W świetle powyższego Wojewoda uznał, wbrew twierdzeniu Rady, że powstała nowa jednostka organizacyjna jakim jest właśnie Zespół Domów Pomocy Społecznej. Twierdzenie Rady, że nie powstała nowa jednostka organizacyjna, bowiem nie były podjęte czynności wymagane przez przepisy ustawy o rachunkowości nie stanowi dowodu na prawidłowe działanie, bowiem można przyjąć, że Rada błędnie (omyłkowo) zaniechała czynności koniecznych, związanych z daną formą przekształcenia.

Skoro, jak stwierdził Wojewoda, powstała, nowa jednostka organizacyjna jakim jest Zespół, to w ocenie organu nadzoru doszło do naruszenia art. 12 ust. 5 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz.U. z 2017 r. poz. 2077), bowiem nie zostały zachowane zasady dotyczące łączenia jednostek budżetowych.

Organ nadzoru stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały również z uwagi na istotne naruszenie § 6 w zw. z przepisem § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad Techniki Prawodawczej" (Dz.U. z 2016 r, poz. 283) gdyż uchwała budzi wątpliwości co do zawartych w niej regulacji, treści poszczególnych paragrafów oraz jest wewnętrznie sprzeczna.

W skardze Gmina Miasto Łódź twierdziła, że wolą organu stanowiącego miasta przedmiotowe połączenie ma polegać na włączeniu jednostki przejmowanej do jednostki przejmującej, w wyniku którego nie powstaje nowa jednostka organizacyjna. Brak jest podstaw prawnych w zakresie konieczności regulowania w uchwale sytuacji jednostki budżetowej przejmującej, która nadal funkcjonuje. Zgodnie z art. 12 ust. 3 w związku z ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (który to w ust. 5 pozwala na stosowanie do łączenia jednostek budżetowych ust. 3 odpowiednio, czyli po modyfikacjach, z możliwością jednak dokonania pewnych zmian) – Gmina stwierdziła, że w przedmiotowej uchwale określono przeznaczenie mienia znajdującego się w zarządzie jednostki przejmowanej, a zatem zasady połączenia zostały określone w przedmiotowej uchwale w sposób zgodny z wymogami merytorycznych przepisów prawnych.

Przechodząc do rozważań merytorycznych należy wskazać, że zaskarżona uchwała Rady Miejskiej w Łodzi Nr LVXII/1723/18 z dnia 21 lutego 2018 r. została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.h u.s.g., art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w związku z art.19 pkt.10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy: tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek.

Na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych ustaw, tworzą, łączą i likwidują: organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego - gminne, powiatowe lub wojewódzkie jednostki budżetowe. Likwidując jednostkę budżetową, organ, o którym mowa w ust. 1, określa przeznaczenie mienia znajdującego się w zarządzie tej jednostki, z zastrzeżeniem ust. 7 (ust. 3). Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do łączenia jednostek budżetowych (ust. 5).

Zgodnie z art. 6 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej oprócz ośrodków pomocy społecznej do jednostek organizacyjnych pomocy społecznej zaliczane są: domy pomocy społecznej, placówki specjalistycznego poradnictwa (w tym rodzinnego), ośrodki wsparcia, ośrodki interwencji kryzysowej.

Z treści zaskarżonej uchwały wynika, że z dniem 1 lipca 2018 r. nastąpi połączenie jednostek budżetowych działających pod nazwami: Dom Pomocy Społecznej w Łodzi "Pogodna Jesień" w Łodzi przy ul. Dojazdowej 5/7, Dom Pomocy Społecznej "Włókniarz" im. Jana Pawła II w Łodzi przy ul. Krzemienieckiej 7/9, Domu Pomocy Społecznej "Dom Kombatanta" im. majora Eugeniusza Gedymina Kaszyńskiego "Nurta" w Łodzi przy ul. Przyrodniczej 24/26 oraz Domu Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15. (§ 1 uchwały). Połączenie to w myśl § 1 ust. 2 uchwały polega na włączeniu Domu Pomocy Społecznej w Łodzi "Pogodna Jesień" w Łodzi przy ul. Dojazdowej 5/7, Domu Pomocy Społecznej "Włókniarz" im. Jana Pawła II w Łodzi przy ul. Krzemienieckiej 7/9 oraz Domu Pomocy Społecznej "Dom Kombatanta" im. majora Eugeniusza Gedymina Kaszyńskiego "Nurta" w Łodzi przy ul. Przyrodniczej 24/26 zwanego dalej jednostkami przejmowanymi do Domu Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15, zwanego dalej jednostką przejmującą. W świetle § 2 uchwały z dniem połączenia Dom Pomocy Społecznej w Łodzi przy ul. Rojnej 15 otrzymuje nazwę Zespół Domów Pomocy Społecznej dla osób w podeszłym wieku. Jak zaś wynika z § 3 uchwały z dniem połączenia Zespół przejmie mienie oraz należności i zobowiązania jednostki przejmowanej.

W ocenie sądu przepisy tej uchwały są czytelne i jasne. Wbrew twierdzeniom organu nadzoru zapisy tej uchwały nie dowodzą powołania nowej jednostki pomocy społecznej w postaci Zespołu i naruszenia tym samym art. 12 ust. 5 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, z powodu niezachowania zasad dotyczące łączenia jednostek budżetowych w zespół.

W kontekście zaskarżonej uchwały słowo "Zespół" stanowi tylko o nazwie jednostki pomocy społecznej a nie o jej formie prawnej. Dobitnie świadczy o tym sam tytuł podjętej uchwały oraz treść § 2 uchwały. W ocenie sądu to do Rady podejmującej uchwałę należy interpretacja jej zapisów w kontekście woli organu tworzącego (łączącego) dane jednostki budżetowe. W tej sytuacji twierdzenie Wojewody, że w istocie Rada utworzyła nową jednostkę w formie zespołu i tylko błędnie (pomyłkowo) nie zastosowała odpowiednich regulacji prawnych i zaniechała czynności koniecznych, związanych z daną formą przekształcenia wynikających z ustawy o rachunkowości jest nadinterpretacją podjętej uchwały.

Zdaniem sądu bezpodstawne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 12 ust. 5 w zw. z ust. 3 ustawy o finansach publicznych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w tezie wyroku z dnia 27 kwietnia 2005 r. w sprawie sygn. akt OSK 1615/04 "utworzenie jednej placówki wielofunkcyjnej z trzech placówek jednofunkcyjnych należy uznać za połączenie placówek nie zaś za likwidację poszczególnych placówek. Likwidacja jednostki organizacyjnej polega na całkowitym zaprzestaniu jej działalności operatywnej, zadysponowaniu jej mieniem, zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli. Utracenie bytu prawnego nie jest elementem przesądzającym o tym, że nastąpiła likwidacja".

W uzasadnieniu tego wyroku NSA podniósł, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęć "likwidacja", "połączenie" lub "przekształcenie". Należy więc sięgnąć do "odczytania" znaczenia tych słów w języku polskim. Według Słownika języka Polskiego (PWN, Warszawa 1978) "likwidacja" oznacza zniesienie, usunięcie, rozwiązanie czegoś; "przekształcenie" to przybranie innego kształtu, wyglądu, innej postaci formy; "połączyć" słownik definiuje jako spoić, złożyć mechanicznie, zespolić w jedność, w całość, powiązać, związać, zmieszać, zsumować, połączyć organizacyjnie dwie instytucje, dwa wydziały jakiegoś urzędu.

Już więc wykładnia gramatyczna przemawia za tym, aby utworzenie jednej placówki wielofunkcyjnej z trzech placówek jednofunkcyjnych uznać za połączenie placówek nie zaś za likwidację poszczególnych placówek. Jak trafnie podnosi skarżąca Rada likwidacja jednostki organizacyjnej polega na całkowitym zaprzestaniu jej działalności, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca skoro wszystkie dotychczasowe jednostki nadal prowadzą działalność a zmianie uległa jedynie forma organizacyjna.

Przepis art. 12 ust. 3 ustawy o finansach publicznych nakłada na organ stanowiący przy likwidacji jednostki budżetowej obowiązek określenia przeznaczenia mienia znajdującego się w użytkowaniu jednostki. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie również do łączenia jednostek budżetowych. Tak więc zarówno przy likwidacji jak i łączeniu Rada winna określić przeznaczenie mienia. Istotna różnica sprowadza się do tego, iż likwidacja powoduje zakończenie działalności operatywnej natomiast przy połączeniu jednostka budżetowa kontynuuje swą działalność, przy zmienionej formie organizacyjnej. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie W tej sytuacji w zgodzie z tymi przepisami postanowiono tylko o mieniu jednostki przejmowanej. Dodatkowym argumentem może być fakt pozostawienia dla połączonych jednostek NIP-u i Regonu jednostki przejmującej. W konsekwencji nieuzasadnione jest twierdzenie organu nadzoru że w sprawie mamy do czynienia z nową jednostka organizacyjną w formie zespołu domów pomocy społecznej i naruszenie tym samym przepisów o finansach publicznych w zakresie zasad dotyczące łączenia jednostek budżetowych w zespół.

Podkreślenia wymaga również, że w ustawie o pomocy społecznej brak jest jakiejkolwiek szczegółowej procedury łączenia domów pomocy społecznej. Przepisy nie określają również nazewnictwa jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, wskazują jedynie na typy placówek, dlatego też nazwa konkretnej placówki nie zawsze umożliwia jej zaszeregowanie wówczas do identyfikacji niezbędna jest uchwała powołująca taki podmiot lub jego statut. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

W doktrynie podkreśla się również, że na mocy art. 1 pkt 14 ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48, poz. 320) z dniem 1 kwietnia 2007 r. dodano do komentowanej ustawy art. 56a. Dopuszczono tym samym możliwość prowadzenia domów pomocy społecznej typu kombinowanego. Nie jest on żadnym odstępstwem od reguł typizacji zawartych w art. 56 pkt 1-6, ale stanowi instytucjonalne ułatwienie dla podmiotów ubiegających się o zezwolenie na prowadzenie domu pomocy społecznej dla więcej niż jednego katalogu adresatów świadczeń wymienionych w art. 56. Wprowadzenie typu kombinowanego domu pomocy społecznej spowodowało, że osoba ubiegająca się o zezwolenie na jego prowadzenie może uzyskać tytuł do prowadzenia jednego zakładu administracyjnego w jednym budynku dla więcej niż jednej kategorii osób wymienionych w art. 56. Podmiot ubiegający się o zezwolenie nie jest w tym przypadku obowiązany do składania odrębnych wniosków i organizacyjnego wyodrębniania dwóch lub więcej domów pomocy społecznej z jednego zaplecza lokalowego, rzeczowego i kadrowego. Może w ramach jednej jednostki organizacyjnej zapewniać całodobowo usługi realizowane wobec różnych grup odbiorców (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, s. 216). Inny sposób łączenia typów domów pomocy społecznej niż określony w art. 56a ust. 1 jest dopuszczalny pod warunkiem usytuowania każdego z nich w odrębnym budynku.

Możliwość łączenia domów pomocy społecznej ma przede wszystkim obniżyć koszty ich utrzymania, poprawić jakość usług, ułatwić wprowadzanie programów naprawczych, a wiele placówek uchronić przed likwidacją. Ponadto zwiększa szansę zmiany profilu działalności i rozszerzenia oferty usług przez funkcjonujące placówki.

Zdaniem sądu jako nieuzasadnione należy również uznać zarzuty organu nadzoru odnośnie istotnego naruszenia przepisów § 6 w zw. z § 143 rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" gdyż uchwała budzi wątpliwości co do zawartych w niej regulacji, treści poszczególnych paragrafów i jest wewnętrznie sprzeczna.

W tym względzie sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie z którego wynika, że zasady techniki prawodawczej są zbiorem dyrektyw skierowanych do prawodawcy (a właściwie do legislatorów) wskazujących, jak poprawnie wyrażać normy prawne w przepisach prawnych i jak je grupować w aktach normatywnych. Stanowią zatem pewien zbiór zasad technicznych dotyczących sposobu tworzenia prawa. Natomiast nie służą one ocenie ważności obowiązującego prawa. Innymi słowy, rozporządzenie w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" nie jest aktem normatywnym, ale odzwierciedla standardy kultury prawnej. Naruszenie tych zasad nie stanowi automatycznie o sprzeczności uregulowań z prawem i nie może stanowić samoistnej podstawy stwierdzenia nieważności podjętej uchwały tym bardziej, że zaskarżona uchwała, wbrew zarzutowi organu nadzoru, w ocenie sądu nie budzi wątpliwości co do zawartych w niej regulacji, treści poszczególnych paragrafów i nie jest wewnętrznie sprzeczna.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 148 p.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Orzeczenie o kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), oparto o przepis art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

R.T.