Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 25/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 145 par1  pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. G., A. G., E. B., M. D., M. D., E. D., W. G., K. D., M. Z., E. M., K. G., R. K., A. L., J. L. i M. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. G., A. G., E. B., M. D., M. D., E. D., W. G., K. D., M. Z., E. M., K. G., R. K., A. L., J. L. i M. L. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania A. G., E. D., W. G., K. D., M. Z., E.M., K. G., R. K., A.L., J. L., M. L., M. G., E.B., M.D., M. D., decyzją z 26 października 2021 r. nr DAP-WOSR-7280-142/2021/AP utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 16 sierpnia 2021 r. nr 2392/2021 odmawiającą A. G., E. D., W. G., K. D., M. Z., E.M., K. G., R. K., A.L., J. L., M. L., M. G., E.B., M.D., M. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S. województwo t.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z 21 grudnia 1990 r. M. D. zwróciła się do Kierownika Urzędu Rejonowego w Warszawie w imieniu własnym oraz J.G. i Z. z G.L. do Kierownika Urzędu Rejonowego w Warszawie o odszkodowanie za utracone mienie ich rodziców W. i Z. z B. G., leżące na b. ziemiach polskich (...), Są to: J. koło L. /dawniej pow. G. J.o pow. ok. 3000 ha /maj. leśny/, K. koło Z. /maj. rolno-Ieśny/ o pow. ok. 1200 ha.

Prezydent m.st. Warszawy postanowieniem z 8 grudnia 2008 r. nr 2410GK/SP/2008 przekazał wniosek, zgodnie z właściwością, Wojewodzie Mazowieckiemu.

Pismem z 7 września 2017 r. strony postępowania wniosły zażalenie na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez spadkobierców rodzin G. i B. szeregu majątków opisanych we wniosku z 17 lutego 1998 r. Do pisma z 7 września 2017 r. strony załączyły kopię pisma M. Z. z 17 lutego 1998 r. skierowanego do Dyrektora Departamentu Postępowań Szczególnych w Ministerstwie Skarbu Państwa, zgodnie z którym: "W załączeniu przesyłam ankiety dotyczące mienia pozostawionego w latach 1939-1945 i nieodzyskanego po 1945 r., położonego na terenach dzisiejszej Republiki Ukrainy, terenów wchodzących w skład Il Rzeczypospolitej Polskiej. Ankiety składam w imieniu żyjących spadkobierców rodzin G. i B. - właścicieli majątków ziemskich i nieruchomości miejskich S.n/Z. d. ordynacja hr. G., J. d. pow. G. J., pałac i willa we L., po rodzinie hr. M. B., K. k/Z., S. i P. k. S. (...). Z pisma tego wynika, że opuszczenie rodzinnych stron przez W. i Z. z B. i ich dzieci miało miejsce w okresie ll Wojny Światowej i nastąpiło nieoczekiwanie i gwałtownie, tak więc brak pełnej dokumentacji wszystkich majątków i nieruchomości, a także szczegółowych danych wymaganych w ankiecie. Adresat pisma poprosił o uwzględnienie załączonych ankiet i wciągnięcie ich do prowadzonego rejestru. Do ww. kopii pisma z 17 lutego 1998 r. załączono kopię dowodu nadania tego pisma.

W piśmie z 3 marca 2018 r. zatytułowanym "Stanowisko w sprawie majątków ujętych we wniosku z dnia 17.02.1998 r." radca prawny I. P. wskazał, że w załączeniu przesyła dowody dotyczące majątków pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ujętych we wniosku z 17 lutego 1998 r. Podał, że ponieważ majątki, o których mowa w niniejszym piśmie stanowią własność innych właścicieli, aniżeli J. i K.(za wyjątkiem kamienicy we L.) wniósł o wydzielenie ich do odrębnych postępowań, tak by każde postępowanie toczyło się w przedmiocie rekompensaty po określonym właścicielu. Do ww. pisma załączono dowody dotyczące m.in. własności nieruchomości położonej w miejscowości S.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z 16 sierpnia 2021r. odmówił A. G., E. D., W.G., K. D., M. Z., E. M., K. G., R. K., A. L., J.L., M. L., M. G., E. B., M.D., M. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. B. nieruchomości w miejscowości S., województwo t., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej,

Strony postępowania wniosły odwołanie od ww. decyzji do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Odwołanie wniesiono w terminie.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 26 października 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 16 sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia stronom prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.B. nieruchomości w miejscowości S., województwo tarnopolskie, poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wojewódzki stwierdził, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za przedmiotowe mienie został złożony do organu wojewódzkiego 3 marca 2018 r., a więc po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097) – dalej zwanej "ustawą". W związku z powyższym organ wojewódzki, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy, odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia ww. nieruchomości.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzja organu I instancji odpowiada prawu.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że wnioskiem z 21 grudnia 1990 r. M. D. zwróciła się do Kierownika Urzędu Rejonowego w Warszawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. G. i Z. z B. G. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. majątku J. oraz majątku K. Pismem z 7 września 2017 r. strony postępowania wniosły zażalenie na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez spadkobierców rodzin G. i B. szeregu majątków opisanych we wniosku z 17 lutego 1998 r. Do pisma z 7 września 2017 r. załączono kopię pisma z 17 lutego 1998 r. M. Z., skierowanego do Dyrektora Departamentu Postępowań Szczególnych w Ministerstwie Skarbu Państwa oraz kopię dowodu nadania tego pisma. Następnie w piśmie z 3 marca 2018 r. będącym stanowiskiem stron w sprawie majątków ujętych we wniosku z 17 lutego 1998 r. pełnomocnik stron postępowania wskazał, że przesyła dowody dotyczące majątków pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ujętych we wniosku z 17 lutego 1998 r. Pełnomocnik wskazał, że ponieważ majątki, o których mowa w niniejszym piśmie majątek S., majątek S.stanowią własność innych właścicieli aniżeli J. i K. (za wyjątkiem kamienicy we L.), to wnosi o wydzielenie ich do odrębnych postępowań, tak by każde postępowanie toczyło się w przedmiocie rekompensaty po określonym właścicielu. Do ww. pisma załączono m.in. dowody dotyczące własności nieruchomości w miejscowości S.

W odniesieniu do użytego w zażaleniu z 7 września 2017 r. oraz w piśmie z 3 marca 2018 r. sformułowania - wniosek z 17 lutego 1998 r. Minister wskazał, że pismo z 17 lutego 1998 r. nie jest wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W piśmie z 17 lutego 1998 r. M. Z. wskazała, że w załączeniu przesyła ankiety dotyczące mienia pozostawionego w latach 1939-1945 i nieodzyskanego po 1945 r., położonego na terenach dzisiejszej Republiki Ukrainy, terenów wchodzących w skład ll Rzeczypospolitej Polskiej. Podała, że ankiety składa w imieniu żyjących spadkobierców rodzin G. i B. - właścicieli majątków ziemskich i nieruchomości miejskich S. n/Z. d. ordynacja hr. G., J. d. pow. G. J., pałac i willa we L., po rodzinie hr. M. B., K. k/Z., S. i P. k. S.. Wskazała, że nie posiada pełnej dokumentacji wszystkich majątków i nieruchomości, a także szczegółowych danych wymaganych w ankiecie. Poprosiła o uwzględnienie załączonych ankiet i wciągniecie ich do prowadzonego rejestru.

Zdaniem Ministra z pisma tego wynika wprost, że M. Z. przesłała przy piśmie z 17 lutego 1998 r. ankiety dotyczące mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i zwróciła się o uwzględnienie tych ankiet w rejestrze. Ww. pismo jest więc wnioskiem o zarejestrowanie ankiet dotyczących mienia zabużańskiego, a nie wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podał, że z urzędu posiada wiedzę, że ankiety dotyczące mienia zabużańskiego nie były tożsame z wnioskami o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie i tym samym nie wywoływały skutków prawnych przewidzianych w przypadku złożenia takiego wniosku.

Zgodnie z odpowiedzią z 2 kwietnia 1998 r. Ministra Skarbu Państwa E. W. na interpelację nr [...] w sprawie rekompensaty za mienie pozostawione na wschodnich terenach ll Rzeczpospolitej Polskiej projekt ustawy o reprywatyzacji i rekompensatach będzie wniesiony do Sejmu w kwietniu lub maju br. Dalsze losy tego projektu i termin uchwalenia przedmiotowej ustawy będą zależały od prac sejmowych. Prowadzone obecnie prace w tym zakresie dotyczą oszacowania skali roszczeń na podstawie przygotowanej w Ministerstwie Skarbu Państwa ankiety, którą wypełniali zarówno zabużanie, jak i inne osoby zainteresowane, posiadające tytuł do ubiegania się o zwrot mienia, mienie zamienne lub rekompensatę w bonach reprywatyzacyjnych. Należy jednak dodać, że ankieta nie była wnioskiem o odszkodowanie i od jej wypełnienia (lub niewypełnienia) ono nie zależy. Niezależnie od prac nad projektem ustawy reprywatyzacyjnej, której rozwiązania będą przedmiotem dyskusji sejmowych, zabużanie nie są obecnie pozbawieni możliwości regulowania swoich roszczeń na podstawie dotychczasowych przepisów. W dniu 13 stycznia 1998 r. Rada Ministrów wydała – na podstawie art. 212 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741) - rozporządzenie w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz.U. Nr 9, poz. 32). Organami właściwymi do rozpatrywania wniosków w tym zakresie są - ze względu na zamieszkanie repatrianta - urzędy rejonowe, których kierownicy potwierdzą (na podstawie przedłożonych dokumentów) posiadanie uprawnień w formie zaświadczenia.

W ocenie Ministra z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby strony postępowania lub ich poprzednicy prawni złożyli pod rządami przepisów zawierających regulacje dotyczące mienia zabużańskiego, poprzedzających obowiązywanie ustawy, a także w terminie przewidzianym w art. 5 ust. 1 ustawy, tj. do 31 grudnia 2008 r. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. B. nieruchomości w miejscowości S., województwo t., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pełnomocnik stron ani w pismach kierowanych do organu wojewódzkiego, ani w rozpatrywanym odwołaniu nie podniósł, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w ww. zakresie i terminie (oprócz błędnie utożsamianego przez pełnomocnika stron z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty pisma z 17 lutego 1998 r. dotyczącego przesłania ankiet) został przez strony złożony.

Wojewoda Mazowiecki w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że wniosek z 17 lutego 1998 r. nigdy nie wpłynął do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego. Z akt postępowania wynika, że informacja o pozostawieniu nieruchomości w miejscowości S. pojawiła się dopiero w załączonym do zażalenia na bezczynność z 7 września 2017 r. piśmie z 17 lutego 1998 r. M. Z., dotyczącym przesłania ankiet w sprawie mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie do pisma z 3 marca 2018 r. będącego stanowiskiem stron w sprawie majątków ujętych we wniosku z 17 lutego 1998 r. pełnomocnik stron dołączył m.in. dowody dotyczące własności majątku S.

Z akt postępowania wynika zatem, że jedynym wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. B. nieruchomości w miejscowości S., województwo t., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jest wniosek z 3 marca 2018 r.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy strony postępowania, reprezentowane przez radcę prawnego I. P., wniosły do Wojewody Mazowieckiego o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. B. nieruchomości w miejscowości S., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w piśmie z 3 marca 2018 r.

Mając na względzie brzmienie powołanego wyżej art. 5 ust. 1 ustawy Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty został przekroczony. Uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie terminy mają charakter zawity i nie podlegają przywróceniu. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. W ustawie brak jest przepisu przewidującego taką możliwość.

Minister podkreślił, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów wskazanych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 (m.in. jeżeli został złożony po 31 grudnia 2008 r.) wojewoda zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 października 2021 r. A. G., E. D., W.G., K. D., M. Z., E. M., K. G., R. K., A. L., J.L., M. L., M. G., E. B., M.D., M. D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: I. prawa materialnego i przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo nieistnienia przesłanek do jej utrzymania w mocy, a istnienia przesłanek do jej uchylenia, jako nieopartej na prawie; 2. art. 5 ust. 1 w zw. z art. 27 ustawy poprzez przyjęcie, że wniosek w zakresie nieruchomości w miejscowości S. nie został złożony w terminie, podczas gdy wniosek złożono pismem z 17 lutego 1998 r., a zatem powinien być rozpoznany w reżimie ustawy; 3. art. 7 kpa i art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 61 §3 kpa w zw. z art. 63 § 2 kpa w z art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 65 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 212 ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości w zw. z art. 219 kpa poprzez przyjęcie, że wniosek z 17 lutego 1998 r. nie jest wnioskiem, podczas gdy spełnia on wymogi zawarte w ówcześnie obowiązujących przepisach, zaś organ odmawia jego załatwienia w trybie ustawy pomimo, że sprawa z tego wniosku nie została załatwiona w określony przepisami sposób; 4. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji czym, zdaniem Ministra, jak nie wyrażeniem woli dochodzenia uprawnień do rekompensaty, jest wniosek o "zarejestrowanie ankiety" na gruncie przepisów prawa, a więc niedokonanie kluczowych dla sprawy ustaleń i brak uzasadnienia dla przyjętego w zaskarżonej decyzji stanowiska oraz poprzez uzasadnienie decyzji w sposób niezrozumiały, a to odwolywanie się przez Ministra nie do prawa, a do wypowiedzi Ministra Skarbu Państwa z odpowiedzi na interpelację poselską "znaną organowi z urzędu", tak jakby z odpowiedzi na interpelację, wynikać mogły jakiekolwiek skutki prawne. W związku z powyższym skarżący wnieśli o: I. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i nakazanie Ministrowi przeprowadzenia postępowania; II. zwrot kosztów postępowania, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżących.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jego oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżących r.pr. I. P. zmodyfikował wnioski skargi wskazując, że wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem MSWiA oraz Wojewody Mazowieckiego w kwestii złożenia po terminie z art. 5 ust. 1 ustawy (w 2018 r.) wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. B. w miejscowości S.

Zdaniem Sądu w obecnym stanie sprawy ocena przez organy obu instancji tego zagadnienia była przedwczesna.

Wojewoda Mazowiecki winien wyjaśnić w jakich okolicznościach zostało złożone Ministrowi Skarbu Państwa pismo M. Z. z 17 lutego 1998 r. i jakie były późniejsze losy tegoż pisma. Wojewoda Mazowiecki nie ustalił, czy Departament Postępowań Szczególnych Ministerstwa Skarbu Państwa prowadził w owym czasie działania zmierzające do uzyskania od uprawnionych danych odnośnie nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, czy zbierał ankiety dotyczące pozostawionego mienia i odnotowywał to w jakimś rejestrze oraz czy pismo M. Z. jest odpowiedzią na tego typu działania Ministra. Nie wiadomo także w jaki sposób Minister Skarbu Państwa potraktował wskazane wyżej pismo z 1998 r., czy pozostawił je bez dalszego biegu, czy nadał mu bieg, np. poprzez wyjaśnienie z udziałem M. Z., czy jest to wniosek o ekwiwalent za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP, złożony w trybie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz.U. Nr 9, poz. 32).

Zdaniem Sądu organ I instancji powinien wyjaśnić opisane wyżej zagadnienia i w tym celu wystąpić do pełnomocnika skarżącej M. Z. oraz Ministra Skarbu Państwa o udzielenie wyjaśnień i przedłożenie dowodów w opisanym wyżej zakresie. Jeżeli okazałoby się, że podmioty te nie mają wiedzy na ten temat i nie dysponują dokumentacją w tej kwestii należałoby wystąpić do właściwego archiwum państwowego o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentacji ministerialnej dotyczącej pisma z 1998 r. Z okazanego Sądowi przez pełnomocnika skarżących na rozprawie pisma likwidatora Ministerstwa Skarbu Państwa w likwidacji z 3 marca 2017 r. nr [...], stanowiącego odpowiedź na pismo dr J. R., który domagał się od organu wyjaśnień na temat losów pisma M. Z. z 19 lutego 1998 r. zdaje się wynikać, że Ministerstwo Skarbu Państwa w 2017 r. nie było już w posiadaniu dzienników podawczych z wymienionego okresu (luty 1998 r.), a bazy danych dotyczące rekompensat przekazało MSWiA.

Jeżeli prowadzone postępowanie wyjaśniające w opisanym wyżej zakresie nie pozwoli na ustalenie opisanych wyżej okoliczności Wojewoda Mazowiecki winien rozważyć przesłuchanie strony M. Z. w trybie art. 86 kpa, przy wykorzystaniu tzw. pomocy prawnej (art. 52 kpa) lub w miejscu jej pobytu, jeżeli spełnione są przesłanki z art. 50 § 3 kpa, na okoliczności związane z przesłaniem pisma z 17 lutego 1998 r. za pośrednictwem poczty Ministrowi Skarbu Państwa, w szczególności dotyczące powodów przesłania tego pisma Ministrowi, jego dalszych losów, podejmowanych przez stronę osobiście lub przez inne osoby działań związanych z tym pismem (w tym wyjaśnienie o jakim piśmie M. Z. z 19 lutego 1998 r., a nie z 17 lutego 1998 r., wspominał dr J. R.), korespondencji urzędowej związanej z tym pismem.

Zdaniem Sądu wyjaśnienie tych okoliczności mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak przeprowadzenia przez organy obu instancji w opisanym wyżej zakresie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego nie pozwalał na ocenę statusu prawnego pisma z 1998 r.

Przy czym wyjaśnienie wskazanych wyżej okoliczności musi nastąpić – zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa) – na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego Zasada ta przemawia za tym, aby wszystkie strony postępowania miały zapewnione prawo do zbadania sprawy przez organy dwóch różnych instancji. Strony postępowania muszą mieć zapewnione prawo do wypowiedzenia się w zakresie przeprowadzonych dowodów przed organami dwóch instancji (art. 81 kpa).

Poza tym Sąd zwraca uwagę, że decyzja Wojewody Mazowieckiego jest wewnętrznie niespójna, jeżeli chodzi o jej rozstrzygnięcie oraz jej uzasadnienie, czego nie dostrzegł organ odwoławczy.

Organ I instancji w osnowie decyzji wskazał, że po rozpoznaniu wniosku M. D. odmawia przyznania prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną w miejscowości S. Z kolei w uzasadnieniu wskazał, że M. D. wystąpiła o przyznanie prawa do rekompensaty wnioskiem z 21 grudnia 1990 r. dotyczącym mienia położonego w J. koło L. i K. koło Z. W dalszej części uzasadnienia organ wojewódzki wskazał zaś, że powodem odmownego załatwienia sprawy zarejestrowanej pod nr SPN-VI.7541.45.2018.MG jest złożenie po terminie z art. 5 ust. 1 ustawy wniosku z 3 marca 2018 r. o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie położone w miejscowości S. (skoro pismo M.Z. z 17 lutego 1998 r. – zdaniem organu - nie jest wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty), który to wniosek nie pochodził od M.D., lecz od 13 innych osób, w tym M. Z.

Zatem Sąd uznał, że decyzję organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja zaś organu I instancji dodatkowo z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa w zakresie jej wewnętrznej niespójności.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda Mazowiecki weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku. Organ wojewódzki przyjmie, że skarżący domagają się w niniejszej sprawie rozpatrzenia, jako wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty, pisma z 17 lutego 1998 r. w części obejmującej nieruchomość położoną w miejscowości S. Organ I instancji wyjaśni opisane wyżej kwestie związane z pismem M. Z. z 17 lutego 1998 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji oceni status prawny tego pisma w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w zależności od okoliczności sprawy wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego (wpisu sądowego od skargi oraz kosztów działania pełnomocnika) Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).