Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2013/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekretarz sądowy Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 08 grudnia 2004r. sprawy ze skargi Spółki "A" w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odsetek od zwracanych należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ M. Kosewska /-/ T. M. Geremek /-/ B. Sokołowska AR


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Dyrektor Urzędu Celnego , decyzją nr [...] z dnia [...] działając na podstawie przepisów art. 151par. 2 w zw. z art. 146 par. 1 k. p. a. w zw. z art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny /Dz. U. Nr 23 z 1997r. poz. 117 z późn. zm./ oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne /Dz. U. Nr 71 z 1994r. poz. 312/ - stwierdził, że decyzja zawarta w dokumencie SAD nr [...] z [...] została wydana z naruszeniem prawa w zakresie ustalania wartości celnej w oparciu o art. 26 ust. 1 i 8 ustawy z dnia z dnia 28.12.1989r. prawo celne oraz orzekł o zwrocie cła w kwocie 56598,20 zł wraz z odsetkami w kwocie 3674,02 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w dniu [...] firma "A" Sp. z o. o. w W. wprowadziła na polski obszar celny towar /tunery/, którego wartość celną oraz wymiar cła ustalono w oparciu o dokumenty wymagane przepisami art. 50 ust. 3 i 4 prawa celnego, doliczając do wartości celnej jedynie koszty transportu, ponieważ innych kosztów strona nie wykazała.

W wyniku kontroli przeprowadzonej u importera ustalono, że firma ponosiła również wydatki z tytułu opłat licencyjnych i konsultingowych, w związku z czym postanowieniem z dnia [...] wznowiono postępowanie zakończone decyzja zawartą we wskazanym wyżej dokumencie SAD na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 5 k. p. a.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ celny I instancji decyzją z dnia [...] uchylił wcześniejszą decyzję zawarta w ww. zgłoszeniu celnym i dokonał ponownego określenia wartości celnej oraz wymiaru cła od przedmiotowego towaru.

W wyniku odwołania spółki - Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wartości celnej oraz wymiaru a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyrokiem z dnia 6.11.2001r. w sprawie I SA/Po 982/00 Naczelny Sad Administracyjny uchylił powyższą decyzję oraz poprzedzającą ja decyzje organu celnego I instancji wskazując na naruszenie przez organy celne w przedmiotowej sprawie art. 83 ust. 1 prawa celnego oraz na fakt ze zgodnie z uchwałą NSA z dnia z dnia 4.12.2000r. w sprawie FPS 10/00 pod pojęciem "wydanie decyzji" należy rozumieć doręczenie decyzji stronie przed upływem 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych.

W tej sytuacji organ celny I instancji uznał, że nie może nastąpić uchylenie decyzji zawartej w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] i należy ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

Organ celny uznał również, że należności celne w kwocie 56598,20 zł i uiszczone od nich odsetki w wysokości 3674,02 zł stanowiące wykonanie uchylonej przez NSA decyzji wymiarowej stanowią nadpłatę w rozumieniu art. 83 ust. 2 prawa celnego i podlegają zwrotowi stronie.

"A" spółka z o. o. odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w części odmowy wypłaty odsetek od zwracanej kwoty 56.598,20 zł i rozstrzygniecie co do istoty sprawy przez orzeczenie o zwrocie odsetek za zwłokę od należności celnych pobranych n nienależnie, stosownie do treści art. 79 w zw. z art. 81 ust. 2 prawa celnego.

Zdaniem odwołującej się strony, że decyzja wymierzająca należności celne nie mogła i nie może zostać wydana w niniejszej sprawie, ponieważ znajduje tutaj zastosowanie art. 83 ust. 1 prawa celnego, z którego wynika, że nie można wydąć decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia/przedawnienie/.

W ocenie strony w sprawie zachodzą podstawy do zwrotu cła wraz z należnymi odsetkami, skoro bowiem należności te zostały przez stronę uiszczone a brak jest w obrocie decyzji o wymiarze tych należności, to nie powinno budzić wątpliwości iż należności celne nienależne powinny być zwrócone stronie z odsetkami.

Dyrektor Izby Celnej, decyzją nr [...] z dnia [...]- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organ celnego I instancji, podkreślając m. in., że obowiązek uiszczenia odsetek nie powstaje w każdym przypadku zwrotu należności celnych.

Decydujące znaczenie ma dopiero ustalenie, czy różnica w wysokości cła dokonana w wyniku uchylenia decyzji przez organ odwoławczy jest cłem nadpłaconym czy tez nienależnym.

Zdaniem organu odwoławczego o cle nienależnym w rozumieniu art. 79 ust. 1 prawa celnego można mównic wtedy, gdy towar zgłoszony do odprawy celnej z mocy ustawy był zwolniony od cła. Nienależnym cłem będzie również różnica w należnościach celnych, która powstała w wyniku błędów rachunkowych powstałych przy obliczeniu jego wysokości przez organ celny mimo podania przez stronę właściwej wartości celnej.

W dotychczasowym orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że za cło nienależne uznaje się wyłącznie takie cło, które było już nienależne w chwili jego zapłaty, gdy podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą nie był w ogóle zobowiązany do zapłaty cła lub winien zapłacić cło niższe.

W ocenie organu odwoławczego obowiązek zapłaty od zwracanych należności celnych nie dotyczy przypadków, gdy chodzi o nadpłaty wynikające z uchylenia decyzji ustalających wysokość tych należności z powodu ujednolicenia interpretacji przepisów prawa jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

"A" spółka z o. o. wniosła skargę na powyższą decyzje do sądu administracyjnego, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 23 ust. 1, art. 79, art. 81 ust. 1 i 2 prawa celnego ze względu na odmowę zapłaty odsetek od zwracanych należności celnych, pomimo istnienia faktycznych i prawnych podstaw do takiego rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 7, 8 i art. 77 par. 1 i art. 80 k. p. a. przez dowolna ocenę materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W konsekwencji skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła okoliczności i argumenty podobne jak w toku dotychczasowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sporny problem w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy skarżącej spółce przysługują odsetki od kwoty zwróconego przez organy celne cła wcześniej uiszczonego przez stronę.

Niespornym jest, że decyzje wymierzające cło w podwyższonej wysokości zostały wydane przez organ celny I instancji z naruszeniem art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. prawo celne /Dz. U. Nr 71 z 1994r., poz. 312/ tj. po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia /przedawnienie/.

Organ celny I instancji zwracając skarżącej spółce cło, jednocześnie stwierdził, że brak jest podstaw do wypłaty odsetek od zwracanych kwot, ponieważ wydane wcześniej decyzje "wymiarowe" miały oparcie w zaistniałym stanie faktycznym i zostały wyeliminowane z obrotu prawnego tylko z powodów procesowych.

Stosownie do treści art. 79 ust. 1 prawa celnego, pobrane należności celne zwraca się osobie uprawnionej, jeżeli stwierdzono, że były one nienależne.

W myśl art. 81 ust. 2 cyt. ustawy, od należności celnych zwracanych na podstawie art. 79 ust. 1 płaci się odsetki za zwłokę, wg zasad i w wysokości określonej w odrębnych przepisach w sprawie pobierania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

W art. 83 ust. 2 tej ustawy, mowa jest o nadpłatach wynikłych w związku z uchyleniem lub zmianą decyzji ustalającej wysokość należności celnych oraz o kwotach nadpłaconych i nienależnie uiszczonych/cła/

Wobec powyższego, zasadniczego znaczenia nabiera wykładnia pojęcia należności celnych "nadpłaconych" i "nienależnie" uiszczonych i w związku z tym czy w sprawie niniejszej należności celne uiszczone przez stronę były nienależne lub nadpłacone. Nie ulega wątpliwości, że w świetle przepisów ustawy z dnia 28.12.1989r. prawo celne, podstawą wymiaru cła była decyzja organu celnego I instancji, zamieszczona w dokumencie SAD.

Cło wymierza się wg stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i wg stawek w tym dniu obowiązujących /art. 23 ust. 1 prawa celnego/.

Z tezy uchwały 7 sędziów NSA z dnia 4.12.2000r., którą Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela wynika, że pojęcie "wydanie decyzji" użyte w art. 83 ust. 1 prawa celnego z 1989r. obejmuje doręczenie /ogłoszenie/ decyzji stronie przed upływem 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych. por. uchwała NSA FPS 10/00 publik. ONSA 2001/2/56/

W uzasadnieniu tej uchwały Sąd m. in. stwierdził, że decyzja administracyjna jako akt zewnętrzny będący oświadczeniem władczym woli organu administracji, może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. Skoro bowiem decyzja administracyjna jest oświadczeniem woli o charakterze zewnętrznym, to musi ona ujawniać wolę organu administracyjnego i to na zewnątrz organu. Oświadczenie woli nieskierowane na zewnątrz nie może być uznane za decyzję.

W tej sytuacji uznać należy ze decyzja nie doręczona stronie /w terminie/ nie wywiera skutków w niej określonych a zatem nie może stanowić podstawy wymiaru cła.

Nie można się zgodzić zatem ze stanowiskiem organów celnych, że w niniejszej sprawie chodzi jedynie o ujednolicenie interpretacji przepisów prawa, w wyniku którego dokonano zwrotu cła.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zachodzi przypadek zwrotu nienależnie uiszczonego cła, bowiem brak było w tym zakresie podstawy prawnej, uzasadniającej zapłatę cła w wyższej wysokości.

Nie można też podzielić poglądu organu celnego I instancji, że to strona przyczyniła się do takiego stanu rzeczy

Sąd jednocześnie podziela pogląd skarżącej spółki, że w takiej sytuacji zwrot uiszczonego cła wiąże się z obowiązkiem zapłaty należnych odsetek. Organy celne obu instancji jedynie w uzasadnieniu swoich decyzji odniosły się do kwestii zapłaty odsetek od zwróconych należności celnych.

W nowym postępowaniu organ odwoławczy powinien zatem ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej spółki o zapłatę przedmiotowych odsetek uwzględniając ustalony stan faktyczny i prawny a zwłaszcza dyspozycje przepisów art. 79 ust. 1 i art. 81 ust. 2 prawa celnego.

W tej sytuacji, skoro skarżąca spółka wykazała, że brak jest podstaw do odmowy zapłaty odsetek od zwrotu cła, z przytoczonych wyżej względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ należało orzec jak w pkt. 1 wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.

Sad stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu na podstawie art. 152 powołanej ustawy.

/-/ M. Kosewska /-/ T. M. Geremek /-/ B. Sokołowska

AR