Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 295/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Marek Kraus Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2021 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Stowarzyszenia Osiedle na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 marca 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta Miasta z 4 sierpnia 2020 r. w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na; budowie budynku biurowo-usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz wewnętrznym układem komunikacji drogowej przy ul. S. w G. (dz. ewidencyjne nr [..]-[..]) została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 30 stycznia 2020 r. A. wystąpiła do Prezydenta Miasta o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą: "budowa budynku biurowo-usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz wewnętrznym układem komunikacji drogowej przy ul. S. w G. (dz. ewidencyjne nr [..]-[..])".

Prezydent Miasta w oparciu o ustawę z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r. poz. 283 ze zm.), dalej ustawa OOŚ, przeprowadził postępowanie administracyjne we wnioskowanej sprawie. Następnie na podstawie art. 84 ust. 1a ustawy OOŚ w decyzji z 4 sierpnia 2020 r. orzekł o braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz określił warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji tego przedsięwzięcia oraz określił wymagania konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosło m.in. Stowarzyszenie, a także A. O., M. B. i R.B., M. P. i G. P.

Rozpoznając je Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. prawo wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Do obowiązków organu odwoławczego należy więc w pierwszej kolejności zbadanie czy podmiotowi wnoszącemu odwołanie przysługuje status strony w tym konkretnym postępowaniu. Legitymację strony do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie należy oceniać według przepisów art. 74 ust. 3a i 3b ustawy OOŚ.

Zgodnie z art. 74 ust 3a ustawy OOŚ, stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:

przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;

działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub

działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

Przepis art. 74 ust. 3b ustawy OOŚ wskazuje, że prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, organ ustala na podstawie dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6 (tj.: wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania, zawierający co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego), lub innych dokumentów przedłożonych przez wnoszącego podanie, przy czym domniemywa się, że dane zawarte w tych dokumentach są prawdziwe.

Powyższy przepis ust. 3b wskazuje sposób ustalania przez organ prowadzący postępowanie faktu przysługiwania danym podmiotom praw rzeczowych do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Podstawowym dokumentem ustalającym tę okoliczność jest treść wypisu z rejestru gruntów.

W aktach badanej sprawy znajduje się wypis z rejestrów grantów położonych w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Ponadto A. O. do wniesionego odwołania załączyła kopię umowy dzierżawy zawartej między A. W. (nazwisko poprzednie) a Gminą Miasta na dzierżawę nieruchomości położonej w G. przy al. Z., oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [.. obręb [..] w G. (uprzednia numeracja [..]). M. B. i R. B. do wniesionego odwołania załączyli kopię umowy dzierżawy zawartej między nimi a Gminą Miasta na dzierżawę nieruchomości położonej w G. przy al. Z., oznaczonej numerem ewidencyjnym działki [..] w G. (uprzednia numeracja [..]).

M. P. i G. P. do wniesionego odwołania załączyli kopię umowy dzierżawy zawartej między nimi a Gminą Miasta na dzierżawę nieruchomości położonej w G. przy al. Z., oznaczone; numerem ewidencyjnym działki [..] w G. (uprzednia numeracja [..]).

Natomiast, jak wynika z załączonego do akt badanej sprawy, wypisu z rejestru gruntów właścicielem działek nr [..]-[..] jest Gmina Miasta. W piśmie przekazującym ww. odwołania, Prezydent Miasta, wskazał, że osoby wnoszące podania nie posiadają prawa rzeczowego do wymienionych nieruchomości.

Ocenę przysługujących praw rzeczowych Kolegium oceniło w oparciu o ustawę z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.). Księga druga Kodeksu cywilnego wskazuje na własności i inne prawa rzeczowe, w tytule III (art. 244 § 1 k.c.) Kodeks cywilny wyszczególnia jako ograniczone prawa rzeczowe: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka. W powyższym zestawieniu, stanowiącym katalog zamknięty, dzierżawa się nie mieści.

Podzieliło Kolegium podgląd, że dzierżawca posiada jedynie prawo do używania i pobierania pożytków z dzierżawionej nieruchomości, wynikające wprost z zawartej umowy dzierżawy. To właśnie ta umowa, a nie norma prawa materialnego stanowi źródło jego uprawnień. Jest to więc wyłącznie interes faktyczny, a nie prawny, gdyż jego byt zależy od stosunków łączących dzierżawcę i właściciela nieruchomości, nie wynika zaś z przepisu prawa (por. Wyrok WSA w Warszawie z 30 stycznia 2019r. - sygn. IV SA/Wa 2970/1S, LEK nr 3025868).

W związku z powyższym, zdaniem Kolegium umowa dzierżawy nie stanowi źródła uprawnień do występowania w charakterze strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Oceniając odwołanie Stowarzyszenia wskazał organ odwoławczy, że dołączono do niego Regulamin Stowarzyszenia z dnia 5 kwietnia 2018 r., z którego wynika iż "Celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz zabudowy i zagospodarowania osiedla mieszkaniowego jednorodzinnego zlokalizowanego przy al. Z. w G., ochrony warunków życia i jego mieszkańców oraz przekształcenia prawa nieruchomości na rzecz członków". Z treści załączonego Regulaminu wynika także, że przy realizacji celów regulaminowych Stowarzyszenie "bierze udział miedzy innymi w działaniach związanych z ochroną środowiskowych warunków życia w osiedlu (...)".

W art. 44 ust. 1 i 2 ustawy OOŚ, ustawodawca przewidział szczególny tryb, w jakim mogą uczestniczyć organizacje ekologiczne w sprawach dotyczących ochrony środowiska. Zgodnie bowiem z art. 44 ust. 1 ustawy OOŚ: organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Ponadto w świetle art. 44 ust. 2 ustawy OOŚ organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim, postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Z brzmienia przytoczonych powyżej regulacji, zawartych w art. 44 ust. 1 i 2 ustawy OOŚ, wynika, że jednym z warunków, od spełnienia których uzależnione jest ich zastosowanie, jest to, by w określonym postępowaniu był wymagany udział społeczeństwa.

Wymóg udziału społeczeństwa w danym postępowaniu musi wynikać z konkretnego przepisu prawa. Brak tego typu rozwiązania jest równoznaczny z uznaniem danej kategorii spraw za niewymagającą udziału społeczeństwa (por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 44 ustawy OOŚ., Lex-el 2013). Taka sytuacja zdaniem Kolegium zaistniała w niniejszej sprawie, w której została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Podstawę prawną wydania tej decyzji stanowił bowiem art. 84 ustawy OOŚ, który w przeciwieństwie do art. 79 ust. 1 ustawy OOŚ, nie wymaga zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Wymaga bowiem podkreślenia, że w obecnym systemie ochrony środowiska występują dwa rodzaje decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach: te, których wydanie było poprzedzone przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko, czyli wymagające udziału społeczeństwa oraz te, które mogą być wydane bez tej części postępowania. Skoro w postępowaniu, w którym wydana została, tak jak w niniejszej sprawie, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzająca brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie jest wymagany udział społeczeństwa, to art. 44 ust. 1 i 2 ustawy OOŚ nie może stanowić podstawy uzyskania przez Stowarzyszenie legitymacji do wniesienia odwołania od takiej decyzji. Z uwagi zaś na przedmiot niniejszej sprawy Kolegium podkreśliło, że brak w art. 84 ustawy OOŚ wymogu udziału społeczeństwa nie oznacza, że organizacja ekologiczna nie może brać w nim udziału i wnieść odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W takiej sytuacji mają jednak zastosowanie zasady ogólne, regulujące udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, wskazane w art. 31 k.p.a. (por. Wyrok NSA z 23.07.2019 r., II OSK 2335/17, LEX nr 3073601).

Art. 31. k.p.a. wskazuje, że: Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny, dalej przepis ten mówi, że: Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.

Zatem, organizacja społeczna może brać udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym o ile zostaną spełnione przesłanki określone w art. 31 k.p.a., jednakże w rozpatrywanej sprawie przesłanki te nie wystąpiły, gdyż "Stowarzyszenie- jak wynika z akt sprawy w trakcie postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wystąpiło zgodnie z art. 31 § 1 ust. 2 k.p.a. z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu.

Kolegium podkreśliło, że postępowanie w l instancji zostaje zakończone z chwilą wydania decyzji. Organizacja społeczna może wnieść odwołanie od takiej decyzji, jeżeli została wcześniej (przed wydaniem decyzji) dopuszczona do udziału w postępowaniu na prawach strony. Wydanie decyzji w sprawie wyłącza zatem możliwość przystąpienia organizacji społecznej do postępowania i do wniesienia przez nią odwołania od decyzji.

Jak podaje WSA w Warszawie w wyroku z 21 stycznia 2008 r. (sygn. IV SA/W a 1651/07. LEX nr 506190) w sytuacji, gdy organ odwoławczy rozpoznający zażalenie stwierdzi, że zażalenie wniesione zostało przez osobę, która nie jest stroną postępowania, winien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego. Dotyczy to także sytuacji, w której organ odwoławczy stwierdzi, iż zażalenie zostało wniesione przez organizację społeczną, która nie brała udziału w postępowaniu na prawach strony.

W wyroku WSA we Wrocławiu z 10 stycznia 2018 r. (sygn. IV SA/Wr 637/17, LEX nr 2432654), wskazał: Ponieważ przepis art. 138 § i pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, w każdej indywidualnej sprawie przyczyny bezprzedmiotowości postępowania należy poszukiwać z uwzględnieniem treści art. 105 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego będzie miała zatem miejsce wtedy min., jeżeli organ odwoławczy w toku postępowania ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 k.p.a.) - co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

We wniesionej skardze skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie skarżącego za stronę postępowania w przedmiotowej sprawie.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że prawo do statusu strony postępowania oraz odwołania po wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wynika z wadliwego przyjęcia przez Prezydenta Miasta, jakoby postępowanie ws. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wymagało udziału społeczeństwa i przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia. Zarówno wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach organ, jak i Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny oparli swoje opinie na KIP sporządzonej przez wnioskującego, czyli zainteresowanego inwestora, a zawierającej błędne informacje i interpretacje. Opinie te pominęły zupełnie istnienie mieszkańców w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji o bardzo wysokim wskaźniku intensywności zabudowy i zaludnienia, nie wspominając o wpływie inwestycji w czasie jej wykonania, eksploatacji i użytkowania, nie wskazując żadnych warunków do umieszczenia w tejże decyzji. W wyniku powyższego społeczeństwo zostało pozbawione prawa do udziału w postępowaniu, dające organizacji ekologicznej prawo do uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu odwoławczym, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze, do którego w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie złożyło odwołanie podjęło decyzję odrzucającą odwołanie Stowarzyszenia bez merytorycznego rozpatrzenia, które ukazuje wadliwość przyjętego przez Prezydenta Miasta procedowania bez udziału społeczeństwa oraz bez obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.

Zarzuciło Stowarzyszenie, że pominięcie kumulacji emisji i oddziaływań przedsięwzięcia spowodowało wadliwie uznanie o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Tymczasem budowa układu komunikacyjnego, zaburzenia stosunków wodnych stworzą zagrożenie dla warunków życia i zdrowia mieszkańców okolicznych domów jednorodzinnych. Brak określenia jakichkolwiek granic dla wytworzenia emisji doprowadzi do przekroczenia np. norm hałasu, emisji spalin z pojazdów przyszłych mieszkańców osiedla,. Kwestionuje także skarżący przyjęcie zgodności zamierzenia z obowiązującym na terenie planem miejscowym oraz podnosi kwestię prowadzenia robót budowlanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. . Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta, którą stwierdzono brak potrzeby oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku biurowo-usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz wewnętrznym układem komunikacji drogowej przy ul. S.w G. (dz. ewidencyjne nr [..]-[..]). Organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze uznając, iż Stowarzyszenia w G. , nie biorąc udziału w postępowaniu przed organem I instancji, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym dotyczącym określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w sytuacji, gdy organ I instancji uznał, że nie ma konieczności dokonania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ze stanowiskiem organu nie zgodziło się skarżące Stowarzyszenie, co oznacza, iż istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy przysługuje mu status strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym.

W sprawie bezsporne jest, iż skarżące Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Stowarzyszenie w toku postępowania nie ubiegało się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku biurowo-usługowego z garażem podziemnym i infrastrukturą techniczną oraz wewnętrznym układem komunikacji drogowej przy ul. S. w G.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. zgodnie z którym organ umarza postępowanie odwoławcze. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednak, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Przechodząc do rozważań dotyczących udziału organizacji społecznych w postępowaniach środowiskowych, podać należy, że uprawnienia organizacji w sprawach prowadzonych z udziałem społeczeństwa reguluje art. 44-45 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 283 ze zm. – dalej ustawa lub ustawa OOŚ). Stosownie do art. 44 ust. 1 ustawy organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Przepisu art. 31 § 4 k.p.a. nie stosuje się. Natomiast zgodnie z art. 44 ust. 2 organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa (art. 44 ust. 3).

Z powyższego wynika uprawnienie organizacji ekologicznych do zgłoszenia udziału w postępowaniach dotyczących ściśle określonej kategorii postępowań, a mianowicie postępowań wymagających udziału społeczeństwa. Społeczeństwo ma zagwarantowany udział w postępowaniu, w tych kategoriach spraw, w których ustawa lub inne przepisy szczególne przyznają mu taką możliwość. Ustawodawca w art. 79 ust. 1 ustawy wskazał, że społeczeństwo ma zagwarantowany udział w takich postępowaniach wszczętych wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w których przeprowadzana jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przepis art. 59 ust. 1 ustawy stanowi, że przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;

2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

Z art. 84 ust. 1 ustawy wynika, że w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja ta wydawana jest po uzyskaniu opinii, o których mowa w art. 64 ust. 1 i 1a.

Jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, gdyż Prezydent Miasta decyzją z dnia 4 sierpnia 2020 r. stwierdził brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Art. 44 ust. 2 ustawy nie miał więc w sprawie zastosowania.

Mając powyższe na uwadze należy ocenić, czy w niniejszej sprawie zasadnym było umorzenie postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Co do zasady, organizacje społeczne, w tym organizacje ekologiczne, mogą uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym, po spełnieniu wymagań wynikających z art. 31 § 1 k.p.a., w myśl którego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:

1) wszczęcia postępowania,

2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,

jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (§ 2). Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (§ 3).

Organizacja społeczna dopuszczona do udziału w postępowaniu ma prawa strony, w tym prawo do wniesienia odwołania. Wynika to z rozwiązania przyjętego w art. 31 § 3 k.p.a., który stanowi, że organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Z użycia w przepisie słowa "uczestniczy" wynika, że prawa strony służą organizacji społecznej, jeżeli została już dopuszczona przez organ administracji publicznej do udziału w postępowaniu. Jeżeli zatem organizacja społeczna nie brała udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, nie ma ona legitymacji do złożenia odwołania. (por. Andrzej Wróbel Komentarz do art. 31 k.p.a., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2005 r. sygn. OSK 1076/04 Lex nr 165912, B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 580). Organizacja społeczna korzysta z prawa strony od chwili wydania postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Podkreślenia jednak wymaga, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. warunkiem skuteczności wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, jest pozostawanie tego postępowania w toku. Uprawnienie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. do dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w danej sprawie ma miejsce wówczas, jeżeli postępowanie to jest w toku, bowiem instytucja ta nie funkcjonuje samodzielnie, abstrakcyjnie, w oderwaniu od konkretnej sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1076/04, Lex nr 165912). Oznacza, to iż w sytuacji gdy organizacja społeczna nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji a sprawa nie wymaga udziału społeczeństwa, złożenie odwołania przez organizację społeczną co do zasady winno skutkować wydaniem postanowienia w trybie art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Podmiotowy charakter mają m.in. przyczyny w postaci braku po stronie wnoszącego odwołanie legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia. Stosownie do art. 127 § 1 k.p.a. legitymacja do złożenia odwołania służy stronie. Jednak wobec konieczności dokonania wykładni art. 31 § 1 k.p.a. i art. 44 ust. 2 ustawy i oceny dopuszczalności wniesienia odwołania przez skarżące Stowarzyszenie w sprawie, zasadnym jest przyjęcie, iż prawidłowym w stanie niniejszej sprawy było wydanie przez organ II instancji decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Nie podlegają ocenie podniesione w skardze zarzuty merytoryczne, bowiem sąd mógłby je ocenić tylko wówczas, gdyby kontroli sądowej poddawana byłaby decyzja merytoryczna. Tymczasem w sprawie zapadło orzeczenie formalne, procesowe sprowadzające się do oceny braku legitymacji strony skarżącej do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Powoduje to brak możliwości oceny sformułowanych zarzutów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.