Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 913/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 47
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Dobek – Rak Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia 30 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody, którą uchylono decyzję Starosty i orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z 29 listopada 2011 r., uzupełnionym pismem z 30 stycznia 2012 r., L. D. wystąpiła do Wojewody o zwrot nieruchomości oznaczonej obecnie m.in. jako działki nr [..]-[..], powstałych w wyniku przekształceń geodezyjnych działki nr [..], wywłaszczonej na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego z 12 sierpnia 1975 r., nr [..].

Postanowieniem z 28 marca 2012 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, od załatwienia wniosku w sprawie o zwrot części nieruchomości położonej w G. przy ul. R., oznaczonej jako działki nr : [..] –[..], które to działki stanowią własność Miasta, bądź własność Miasta z ustanowionym użytkowaniem wieczystym na rzecz osób fizycznych lub osób prawnych i wyznaczył Starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do prowadzenia przedmiotowej sprawy.

Starosta zauważył, że w prowadzonym postępowaniu wydał dotychczas decyzję z 20 września 2016 r. w sprawie zwrotu działek nr [..]-[..].

Decyzją z 12 sierpnia 1975 r., nr [..], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego, na podstawie art. 1, 15 i 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. Nr 10, z 1974r., poz. 64) orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. G., zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego, oznaczonej jako parcela [..] o pow. 8.187 m2. Wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności nieruchomości stanowiącej własność L. D. W pkt 2 decyzji przyznano L.D. odszkodowania za grunt w kwocie 147.366 zł. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek A. na cele budowy parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A.

Na podstawie wykazów zmian gruntowych przekazanych z zasobu ewidencji gruntów przez Urząd Miejski ustalono, że działka nr [..] o pow. 8.187 m2 uległa podziałowi na działki nr [..] o pow. 331 m2- ujawniona w ewidencji gruntów w 1984 r. oraz nr [..] o pow. 7.856 m2. Działka nr [..] podzieliła się na działki nr [..] o pow. 7.758 m2 i nr [..] o pow. 105 m2 - ujawniona w ewidencji gruntów w 1984 r., następnie działka nr [..] uległa podziałowi, w wyniku czego powstały między innymi działka nr [..] o pow. 69 m2 - ujawniona w ewidencji gruntów w 1985 r. oraz działki nr [..] i [..].

Na podstawie odpisu z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych KW [..], w której m.in. ujawnione są działki nr [..] i nr [..] oraz z KW Nr [..], w której m.in. ujawniona jest działka nr [..] ustalono, że stanowią one własność Gminy Miasta.

J. D. przedłożył akt notarialny poświadczenia dziedziczenia (Repertorium A nr [..] z 9 maja 2016 r.), mocą którego spadek po zmarłej w dniu 9 lutego 2016 r. L. D. nabył na podstawie testamentu jej syn J. R. D. i podtrzymał wniosek w sprawie zwrotu nieruchomości.

Zarząd Dróg i Zieleni, jednostka budżetowa Gminy Miasta zajmująca się utrzymywaniem dróg gminnych, w piśmie z 3 września 2012 r. poinformował, że działki nr [..] i nr [..] w części znajdują się w liniach rozgraniczających pasy drogowe dróg publicznych ul. R. i ul. Ż., natomiast działka nr [..] nie wchodzi w skład pasa drogowego.

W dniu 5 grudnia 2012 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości, z których spisany został protokół. W trakcie oględzin ustalono, że: działka nr [..] w części stanowi pas ulicy Ż., na pozostałej części znajduje się ogrodzenia i pas zieleni, 4 drzewa, brama i wjazd oraz wybetonowane pozostałości nieokreślonego przeznaczenia o rozmiarach ok. 1,5 m x 1,5 m. Działka [..] w części jest w pasie drogowym ul. R. - chodnik, pozostała część porośnięta jest trawą oraz na części znajduje się ogrodzenie z siatki. Działka nr [..] znajduje się w obrębie ogrodzenia przy posesji nr [..] przy ul. R. i stanowi wjazd do podwójnego garażu.

W odpowiedzi na pismo Starosty Urząd Miasta Referat Administrowania Gruntami poinformował w piśmie z 21 stycznia 2013 r., że w stosunku do działki nr [..] znajdującej się w ogrodzeniu posesji przy u. R., nie posiada w swoich zasobach umowy dzierżawy, użyczenia.

Zawiadomieniem z 15 lipca 2013 r. Starosta powiadomił J. D. oraz Prezydenta Miasta, że zlecono podział działek nr [..] i nr [..] w celu wydzielenia ich części zajętych pod pas drogowy.

W ramach wykonywanych czynności podziałowych geodeta uprawniony dokonał wznowienia znaków granicznych m.in. działki nr [..] i w notatce z 30 sierpnia 2013 r. poinformował, że przeprowadzenie wznowienia znaków granicznych działki nr [..] przy ul. R. w G. wykazało, że jej obszar znajduje się poza pasem drogi. Wschodnia część działki nr [..] jest zajęta przez właścicieli gruntów przyległych - wznowione tam kamienie graniczne znajdują się wewnątrz ogrodzenia przyległego terenu, w związku z czym nie zachodzi konieczność wydawania decyzji podziałowej.

W projekcie podziału zostały zaprojektowane działki : nr [..] o pow. 0,0131 ha "dr" oraz nr [..] o pow. 0,0200 ha "Bp". Kopię projektu podziału Starosta przesłał stronom postępowania. Przy piśmie z 8 stycznia 2014 r. Gmina Miasta przesłała w załączeniu opinię Zarządu Dróg i Zieleni z 18 grudnia 2012 r., w której ZDiZ negatywnie opiniuje przedłożony projekt podziału dz. nr [..], wskazując na konieczność doprowadzenia go do zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnic P. i O. w G., rejon ulic [..]-[.] zatwierdzonego uchwałą nr 111/30/10 Rady Miasta z dnia 22 grudnia 2010 r.

Na zlecenie Starosty rzeczoznawca majątkowy sporządził w październiku 2013 r. operat szacunkowy określający wartość rynkową działek nr [..], [..] oraz projektowanej działki nr [..], w którym określił jej wartość wg stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia , tj. na dzień 12 sierpnia 1975 r. oraz na dzień zwrotu na kwotę 74.660, zł

Pismem z 2 października 2014 r. poinformowano strony o zakończeniu postępowania dowodowego, przesłano zestawienie waloryzacji otrzymanego odszkodowania do zwrotu i wyznaczono 7 - dniowy termin do wypowiedzenia się pisemnie co do zebranych dowodów i materiałów. Pismem z 17 października 2014 r. Prezydent Miasta przedstawił swoje stanowisko w kwestii zwrotu działki położonych w G. przy ul. Ż./R. nr [..], [..] i projektowanej działki nr [..], wnosząc o uwzględnienie negatywnej opinii Zarządu Dróg i Zieleni w przedmiocie podziału działki nr [..]. Podniósł również, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, szerokość chodnika przy jezdni nie powinna być mniejsza niż 2,0 m oraz iż niedostatecznie wyjaśniono stan prawny działki nr [..], która znajduje się w ogrodzeniu posesji przy ul. R., niewykazanie czy na przedmiotową nieruchomość została zawarta umowa najmu, użyczenia, itp. co skutkowałoby koniecznością uznania za stronę właściciela nieruchomości oznaczonej nr [..].

Pismem z 16 października 2015 r. Urząd Miasta poinformował o trwającym procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków, co skutkować będzie nowym podziałem jednostki ewidencyjnej Miasta na 22 obręby ewidencyjne, likwidacją dotychczasowych arkuszy oraz przenumerowaniem działek.

Na podstawie informacji zamieszczonej na stronach internetowych Urzędu Miasta ustalono, że w wyniku przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków działki będące przedmiotem niniejszego postępowania otrzymały numerację odpowiednio: [..]- obecnie [..], [..] - obecnie [..], [..] - obecnie [..].

Do akt postępowania dołączono kopię protokołu z przesłuchania świadka L. E., sporządzony w sprawie prowadzonej przez Prezydenta Miasta, wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. [.].-[.], oznaczonej jako działka nr [..]. Z protokołu sporządzonego 10 grudnia 2015 r. z zeznań L. E. - pracownika A. w latach 1970 -1995 - wynika, że do roku 1975 teren działki nr [..] stanowił pusty plac oraz że po roku 1975 na terenie działki nr [..] w jej południowej części od ul. [..]-[..] powstała betoniarnia i zbudowany został garaż. Na działce parkowały samochody ciężarowe i osobowe A. i pracowników.

Na zlecenie Starosty rzeczoznawca majątkowy powtórnie sporządził w październiku 2016 r. operat szacunkowy określający wartość rynkową działek nr [.].-[..] oraz projektowanej działki nr [..], w którym określił jej wartość według stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia, tj. na dzień 12 sierpnia 1975r. oraz na dzień zwrotu na kwotę 79.688, zł. Dokonano również waloryzacji zwracanego odszkodowania, które stanowi kwotę 3.006,12 zł.

Pismem z 8 grudnia 2016 r. poinformowano strony o zakończeniu postępowania dowodowego, przesłano zestawienie waloryzacji otrzymanego odszkodowania do zwrotu i wyznaczono 7 - dniowy termin do wypowiedzenia się pisemnie co do zebranych dowodów i materiałów. W dniu 22 grudnia wpłynęło pismo Prezydenta Miasta, w którym Gmina Miasta podtrzymała swoje stanowisko prezentowane w piśmie z 17 października 2014 r. oraz podniosła, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a także iż zwrot działek będących przedmiotem niniejszego postępowania należy traktować nie indywidualnie, lecz wraz z działką nr [..] ([..]), jako fragment znacznie większej całości z uwagi na tożsamy cel wywłaszczenia.

Decyzją z 30 grudnia 2016 r., nr [..], Starosta orzekł:

1. o odmowie zwrotu położonej w G. przy ul. Ż., obręb P. działki nr [..] o pow. 0,0131 ha, karta mapy 10, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [..],

2. zwrot niezabudowanej nieruchomości położonej w G., obręb P., stanowiącej wydzieloną geodezyjnie działki:

• nr [..] o pow. 0,0200 ha, karta mapy 10, położoną przy ul. Ż., KW nr [..],

• nr [..] o pow. 0,0105 ha, karta mapy 10, położoną przy ul. Ż., KW nr [..]

• nr [..] o pow. 0,0069 ha, karta mapy 10, położoną przy ul. Ż., KW nr [..],

stanowiących własność Gminy Miasta na rzecz J. D. – spadkobiercy byłej właścicielki,

3. zobowiązaniu J. D. do zwrotu na rzecz Gminy Miasta zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 3.006,23 zł (trzy tysiące sześć złotych 23/100),

4. należność, o której mowa w ust. 3 podlega spłacie w całości w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, na konto wskazane przez Urząd Miasta,

5. o zabezpieczeniu wierzytelności Gminy Miasta opisanej w pkt 3 niniejszej decyzji, polegającym na ustanowieniu hipoteki przymusowej na nieruchomości opisanej w pkt 2 niniejszej decyzji, w wysokości 6.012,46 zł (sześć tysięcy dwanaście

złotych 46/100) na rzecz Gminy Miasta,

6. w/w nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu,

7. ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział nieruchomości, stanowiącej wydzieloną geodezyjnie działkę nr [..] o pow. 0,0331 ha, karta mapy 10, KW nr [..] na działki:

• nr [..] o pow. 0,0131 ha /dr/,

• nr [..] o pow. 0,0200 ha /Bp/

8. Decyzja niniejsza stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej oraz dokonania wpisu hipoteki.

W uzasadnieniu Starosta przypomniał, że wobec faktu, iż na ww. nieruchomość nie została zawarta umowa dzierżawy, najmu, organ uznał, iż jedynymi stronami niniejszego postępowania są obecny właściciel nieruchomości, tj. Gmina Miasta oraz jej poprzedni właściciel – L. D., a po jej śmierci – J. D.

Następnie organ wskazał, że stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. podstawową przesłanką materialnoprawną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku ustalenia, że na nieruchomości został zrealizowany cel jej nabycia przed 1 stycznia 1998 r., to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie znajdują zastosowania.

Z analizy wykazów zmian gruntowych wynika, że działki nr [..], nr [.].-[..] zostały wydzielone już w 1984 r. i od chwili wydzielenia posiadały użytek "ul" /ulica/. Na działkach nie stwierdzono żadnego zainwestowania związanego z parkingiem. Jak ustalono w trakcie oględzin z 5 grudnia 2012 r. działka nr [..] nie wchodzi w skład pasa drogowego ul. R., lecz znajduje się wewnątrz ogrodzenia posesji prywatnej oznaczonej nr [..], stanowiąc wjazd do garażu i użytkowana jest bezumownie. Zarząd Dróg i Zieleni w piśmie z 3 września 2012 r. potwierdził, że działka nr [..] nie wchodzi w skład pasa drogowego. W trakcie oględzin nieruchomości ustalono również, że działka [..] w części jest w pasie drogowym ul. R. - chodnik, pozostała część porośnięta jest trawą oraz na części znajduje się ogrodzenie z siatki. Geodeta uprawniony wznawiając znaki graniczne działki nr [..] ustalił, wbrew twierdzeniom Zarządu Dróg i Zieleni, że w całości znajduje się ona poza pasem drogowym ul. R., wznowione tam kamienie graniczne znajdują się wewnątrz ogrodzenia przyległego terenu.

Zgodnie z protokołem z oględzin nieruchomości ustalono, że działka nr [..] w części stanowi pas drogowy ulicy Ż., na pozostałej części znajduje się ogrodzenie i pas zieleni, 4 drzewa, brama i wjazd oraz wybetonowane pozostałości nieokreślonego przeznaczenia o rozmiarach ok. 1,5m x1,5 m, które po analizie mapy zasadniczej z uzbrojeniem terenu wskazują, że jest to studzienka na sieci wodociągowej. Na zlecenie Starosty geodeta uprawniony sporządził projekt podziału działki [..] (zaktualizowany w związku ze zmianą numeracji działek), w którym wydzielił działkę o szerokości od 1,5 m w części północnej do 2.2 m w części południowej zajętą pod pas drogowy ul. Ż., która obejmuje chodnik i pas zieleni. Z analizy mapy wynika, że część chodnika znajduje się w działce zasadniczej ul. Ż. i łącznie z projektowaną działką [..] stanowi pas o szerokości ok. 2,2 m.

Starosta uznał, że podział działki nr [..] jest realizacją roszczenia wynikającego z przepisów u.g.n. i ma na celu wydzieleni części działki "rzeczywiście zajętej" pod drogę publiczną, nie zaś przeznaczonej pod drogę publiczną. Ponadto, powołując się na orzecznictwo organ przypomniał, że usytuowanie drogi w liniach rozgraniczających teren w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nie wyklucza zwrotu części tego terenu, gdy nie znajduje się na nim budowla spełniająca warunki drogi publicznej. Jak wynika z analizy dokumentów geodezyjnych, jak również map satelitarnych, oględzin nieruchomości, część działki nr [..] usytuowana jest w ogrodzeniu nieruchomości sąsiedniej, a więc trudno nazwać tę część istniejącym pasem drogowym drogi publicznej, ogólnie dostępnym do powszechnego korzystania.

Zatem na części działki nr [..] - o pow. 0,0131 ha – projektowanej jako działka nr [..] (po podziale), wywłaszczonej pod budowę parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. - zrealizowana została droga publiczna gminna - ul. Ż. Ulica Ż., pod pozycją [..] Rozporządzenia Wojewody z dnia 15 kwietnia 1996 r. nr [..], została zaliczona do dróg gminnych i stanowi ogólnodostępną drogę publiczną: ciąg komunikacyjny dzielnicy P. Zgodnie z orzecznictwem, nie jest możliwy zwrot nieruchomości, jeśli stanowi ona w chwili orzekania drogę publiczną, w znaczeniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Wobec powyższego Starosta w pkt 1 sentencji orzekł o odmowie zwrotu projektowanej działki nr [..].

Z kolei na działkach nr [..] (była dz. nr [..]), nr [..] (była dz. nr [..]), [..] (wydzielona z byłej dz. nr [..]), wywłaszczonych pod budowę parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A., nie zrealizowano celu wywłaszczenia w postaci budowy parkingu. Jak wynika z zeznań L. E. na wywłaszczonej nieruchomości powstała w latach 1975 - 1985 betoniarnia oraz garaż. Fakt parkowania na części nieruchomości samochodów ciężarowych A. oraz samochodów osobowych pracowników tych zakładów, wbrew twierdzeniom Gminy Miasta zawartych w piśmie z 20 grudnia 2016 r., że jako parking w dacie wywłaszczenia należy rozumieć "miejsce postoju pojazdów mechanicznych (...), miejsce wyznaczone do okolicznościowego postoju pojazdów na placu lub ulicy (itp.)", zdaniem Starosty nie jest tożsamy z budową parkingu, tym bardziej parkingu dla samochodów ciężarowych. Organ zwrócił uwagę, że zewnętrzne fragmenty wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki będące przedmiotem niniejszego postępowania, zostały przeznaczone i wydzielone na początku lat 80 - tych XX wieku z terenu wywłaszczonego pod parking A. pod ul. R. i ul. Ż. i również ten cel nie został zrealizowany na działkach nr [..], [..] i projektowanej działce nr [..]. Wobec powyższego organ orzekł, że wywłaszczona, wydzielona geodezyjnie działka nr [..], działka nr [..] oraz działka nr [..] stały się zbędne na cel wywłaszczenia.

Następnie, Starosta przypomniał, że L. D. otrzymała za wywłaszczoną działkę nr [..] odszkodowanie w wysokości 147.366 zł. (przed denominacją). Jako podstawę do waloryzacji przyjęto proporcjonalnie kwotę odszkodowania za grunt o powierzchni 374 m2, tj. kwotę 6.732,00 zł (przed denominacją). Odszkodowanie do zwrotu po zwaloryzowaniu i denominacji wynosi 3.006,23 zł. W myśl art. 140 u.g.n., rzeczoznawca majątkowy określił wartość podlegających zwrotowi działek [..], [..] i projektowanej działki nr [..] według stanu nieruchomości na dzień wywłaszczenia, tj. na dzień 12 sierpnia 1975r. na kwotę 79.688 zł i wg stanu na dzień zwrotu na kwotę 79.688 zł. Wobec czego, zobowiązano wnioskodawcę do zwrotu na rzecz obecnego właściciela działek nr [..]-[..] - Gminy Miasta, zwaloryzowanej kwoty odszkodowania w kwocie 3.006,23 zł.

Decyzją z 28 sierpnia 2017 r., nr [..], Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku sprzeciwu wniesionego przez J. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 50/18, uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda zgromadził dodatkowy materiał dowodowy, m.in. wystąpił o dokumentacje zgromadzoną w sprawie nr [..], prowadzonej przez Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, w związku z faktem, iż sprawa ta obejmuję swym zakresem kwestię wywłaszczenia decyzją Prezydent Miasta z 12 sierpnia 1975 r., nr [..], będącą również przedmiotem niniejszej sprawy.

Decyzją z 30 września 2020 r., nr [..], Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu działki nr [..]-[..], położonej w G. przy ulicy Ż., dla których Sąd Rejonowy prowadzi odpowiednio księgi wieczyste nr [.].-[.].

W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że roszczeniem o zwrot mogą być objęte nieruchomości wywłaszczone w drodze decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie wywłaszczenia dokonano pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ustawa ta nie posługiwała się pojęciem zbędności nieruchomości przyjętym w aktualnie obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami. W art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z 1958 r. przewidziano, że nieruchomość wywłaszczona w jej trybie podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie, a orzekanie o zwrocie nieruchomości następuje za zgodą wywłaszczonego właściciela. Wojewoda wskazał również, że zgodnie z aktualnym orzecznictwem w przypadku ustalenia, że na nieruchomości został zrealizowany cel jej wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., to okoliczność, kiedy ten cel zrealizowano, nie ma znaczenia prawnego, a terminy określone w art. 137 ust, 1 u.g.n. nie znajdują zastosowania. Ponadto, wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a w terminach określonych w art. 137 u.g.n. nie rozpoczęto prac związanych z jego realizacją albo nie został on zrealizowany. Biegu terminów warunkujących zwrot nieruchomości nie należy odnosić do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego: 7-letniego od 1 stycznia 1998 r. oraz 10-letniego od 22 września 2004 r.

Organ odwoławczy przypomniał, że cel wywłaszczenia w decyzji z 12 sierpnia 1975 r. został określony jako "na cele na budowę parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A.". Wojewoda zauważył, że mimo że cel został określony jasno i precyzyjnie, to należy go rozpatrywać przez pryzmat upływu czasu i zmieniających się przepisów prawa i realiów. Zdaniem Wojewody należy zwrócić uwagę na fakt, że sama przestrzeń, użytkowana przez A., która służyła jako parking, plac manewrowy czy też inny teren, będący bezpośrednio związany z działalnością zakładu będzie przesądzał o realizacji celu wywłaszczenia. Dla niniejszej sprawy ma bowiem znaczenie fakt, że w akcie wywłaszczeniowym cel wywłaszczenia został bezpośrednio powiązany z A., co ma istotne znaczenie przy jego analizie. Zaznaczono, że zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym A., spółka Skarbu Państwa, została sprywatyzowana w 1991 r., a następnie jako B. ogłosiła upadłość 17 maja 1996 r., dlatego rozpatrywanie realizacji celu wywłaszczenia należy badać od momentu wywłaszczenia do dnia, w którym spółka przestała istnieć. Zaznaczono również, że działania poczynione przez podmioty prywatne nie mogą mieć znaczenia w kontekście realizacji przedmiotowego celu wywłaszczenia, gdyż muszą one mieć bezpośredni związek z funkcjonowaniem A., na których rzecz dokonano wywłaszczenia. Gdy A. przestały istnieć niemożliwym stało się zrealizowanie celu wywłaszczenia, gdyż był on związany bezpośrednio z funkcjonowaniem zakładu. W kontekście precyzyjnie określanego celu wywłaszczenia należy stwierdzić, że funkcje takiego "parkingu" mogły być różne i odbiegać od dziś definiowanych dla pojęcia "parking". A mianowicie miejsca postojowe, plac manewrowy, skład materiału, produktów, urządzeń, czy też inny sposób wykorzystania wywłaszczonego terenu, bezpośrednio związany z funkcjonowaniem zakładu, będzie wyczerpywał znamiona realizacji celu wywłaszczenia.

Wojewoda uznał, że rozpoznając sprawę organ powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość zwrotu nieruchomości lub jej części określone w art. 229 u.g.n., czy też przesłanki uniemożliwiające zwrot, których zasadność potwierdzona została w orzecznictwie, takie jak m.in. posadowienie na terenie wywłaszczonej nieruchomości drogi publicznej, czy też władanie nieruchomością przez osoby trzecie. Niezbędne jest także określenie celu, na jaki wywłaszczono nieruchomość, a także czy cel wywłaszczenia został zrealizowany (a jeżeli tak - to czy na całej nieruchomości). Następnie, konieczne jest określenie, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające zwrot wywłaszczonej nieruchomości wymienione w art. 137 w związku z art. 136 ust. 3 u.g.n. W dalszej kolejności należy poddać analizie zagospodarowanie nieruchomości.

Mając na względzie zgormadzony materiał dowodowy, w tym protokół oględzin i pismo ZDiZ, Wojewoda zauważył, że Starosta słusznie założył, iż drogą publiczną nie jest wydzielony liniami rozgraniczającymi teren określony zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Usytuowanie drogi publicznej w liniach rozgraniczających teren w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza zwrotu części tego terenu, gdy nie znajduje się na nim budowla spełniająca warunki drogi publicznej. W celu potwierdzenia dokonanych ustaleń Wojewoda uznał, że ma obowiązek dokonać oceny zagospodarowana terenu wydzielonej części działki nr [..] (obecnie działka nr [..]), tj. projektowanej działki nr [..], na której stwierdzono posadowienie drogi publicznej, w celu oceny ich prawidłowości.

Z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wynika wprost, iż aby zaliczyć drogę do dróg publicznych musi ona spełniać obligatoryjnie cztery wskazane w przepisie przesłanki, tj. musi ona 1) stanowić drogę (pojęcie drogi), 2) zostać zaliczona do określonej ustawowo kategorii, 3) posiadać otwarty katalog podmiotów korzystających z drogi - nieograniczony dostęp do drogi, 4) posiadać ograniczenia i wyjątki dotyczące korzystania z tej drogi, wynikające z przepisów u.d.p. lub innych przepisów szczególnych. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż na terenie działki nr [..] posadowiono drogę w znaczeniu ustawy o drogach publicznych, tj. budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Definicję tę uzupełnia ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, gdzie art. 2 pkt 1 wskazuje, że drogą jest wydzielony pas terenu składający się z jezdni, pobocza, chodnika, drogi dla pieszych lub drogi dla rowerów, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych znajdującym się w obrębie tego pasa, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Ponadto, elementy wchodzące w skład drogi, w sposób wyczerpujący określa rozporządzanie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Kolejnym aspektem, jaki musi zaistnieć aby zaliczyć daną drogę do miana dróg publicznych jest jej zaliczenie do określonej kategorii dróg publicznych, co Starosta udowodnił, powołując się na rozporządzenie Wojewody z dnia 15 kwietnia 1996 r., nr [..], którym ulica Ż. została zaliczona do dróg gminnych. Kolejnymi dwiema przesłankami, są możliwość korzystania z drogi przez każdego zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Nie ulega wątpliwości, że usytuowanie nieruchomości stanowiącej sporną działkę, wskazuje iż położona jest w ciągu komunikacyjnym o natężonym ruchu samochodowym i pieszym. Potwierdza to zgromadzony materiał dowodowy taki jak np. oględziny wskazujące na elementy znajdujące się na terenie działki, czy też zdjęcia wykonane na potrzeby sporządzenia operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego. Zatem, bezsporne jest, że na całej projektowanej działce nr [..] posadowiona jest droga publiczna.

Przechodząc do kwestii zasadności zwrotu pozostałych działek objętych niniejszym postępowaniem, Wojewoda stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy i dokonana analiza w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że cel wywłaszczenia jakim była budowa parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A., nie został zrealizowany na działkach nr: [..], [..] (obecnie działka nr [..]), [..] (obecnie działka nr [..]). W ocenie Wojewody, nie można stwierdzić na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że na terenie działek objętych niniejszym postępowaniem nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Powyższe stwierdzenie i powołanie się na zeznanie świadka nie wyczerpuje analizy, na podstawie której jednoznacznie możliwe jest udowodnienie realizacji bądź nie celu wywłaszczenia. W aktach sprawy znajduje się decyzja nr [..] Urzędu Miejskiego z 4 grudnia 1979 r., nr [..] "w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego zagospodarowania terenu ulicy Ż. w oś. P. w G. wraz z liniami rozgraniczającymi zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego m. G.", jednakże nie sposób na jej podstawie stwierdzić, jaki teren został objęty planem realizacji i czy działki będące przedmiotem niniejszego postępowania zostały przeznaczone i wydzielone na początku lat 80 - tych XX wieku z terenu wywłaszczonego pod parking A., pod ul R. i ul Ż." - jak twierdzi Starosta. Uznać należy, za niezgodne z zebranymi dokumentami, powyższą tezę organu pierwszej instancji, gdyż materiał dowodowy wskazuje na chociażby częściowe zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Mowa tu o zeznaniach świadka - pracownika A. w latach 1970 do 1995 r. – który zeznał, że część terenu stanowiącego wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [..] była wykorzystywana przez A. i na terenie tym parkowały samochody A. Świadek zeznał również, że na części spornego terenu powstała betoniarnia. Dlatego, w ocenie Wojewody, istotne jest doprecyzowanie powierzchni, na jakiej zlokalizowana była betoniarnia oraz powierzchni wywłaszczonej działki nr [..], która była we władaniu A. W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 50/18, Wojewoda przypomniał, że został zobligowany do uzupełnienia materiału dowodowego, który pozwoli określić obszar objęty terenem betoniarni jak również obszar będący we władaniu A., i ocenę realizacji, bądź nie celu wywłaszczania przedmiotowego terenu. W związku z czym Wojewoda wypożyczył akta sprawy nr [..], prowadzonej przez Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, w związku z faktem, że sprawa ta obejmuje swym zakresem kwestię wywłaszczenia działki nr [..], decyzją Prezydent Miasta z dnia 12 sierpnia 1975 r., będącą również przedmiotem niniejszej sprawy.

Materiał dowodowy wskazuje na zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Mowa tu o zeznaniach świadków: E. R., który zamieszkiwał w latach 1975 do 1985 r. nieopodal nieruchomości wywłaszczonej oraz L. E. i H. L., pracowników A. Wszyscy oni zeznali, że część terenu stanowiącego wywłaszczoną nieruchomość, oznaczoną jaka działka nr [..], była wykorzystywana przez A. i na terenie tym parkowały samochody A. Jak również są zgodni co do kwestii posadowienia w późniejszym okresie na części spornego terenu betoniarni. Dlatego, w ocenie Wojewody, istotne jest doprecyzowanie powierzchni, na jakiej zlokalizowana była betoniarnia oraz powierzchni wywłaszczonej działki nr [..], która była w użytkowaniu A. oraz od kiedy funkcjonowała betoniarnia na terenie spornej działki. W oparciu o dostępną dokumentację, realia jakie obowiązywały ponad 40 lat temu w kwestiach standardów jakimi powinien odpowiadać "parking", a także zeznania świadków, byłych pracowników A., zdaniem Wojewody, należy uznać, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A., został zrealizowany. Dodano, że nie budzi wątpliwości w niniejszej sprawie powyższy fakt, jednakże zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na istnienie na części spornej nieruchomości betoniarni.

Powołując się na orzecznictwo Wojewoda wskazał, że nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później została zagospodarowana przez aktualnego właściciela w inny sposób. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości, czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości.

Z zeznań świadków, dokonanych w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta, wynika, że węzeł betoniarski funkcjonował na spornej działce od 1975 do 1985 r. (zeznania E. R. z 19 kwietnia 2018 r.). Natomiast L. E., zeznał w dniu 10 grudnia 2015 r., że do 1975 r., plac był pusty a następnie powstała betoniarnia. Swoje zeznania uzupełnił na przesłuchaniu w dniu 14 lutego 2018 r., gdzie wskazał, że parking istniał od 1970 r., a w latach 1975 - 1976 stał się fragmentem węzła betonowego. Natomiast H. L. zeznał w dniu 21 lutego 2018 r., że działka była pusta, a później powstał węzeł betoniarski. Zeznania w kwestii zagospodarowania spornej działki w latach 1975 - 1976, wskazują, że cały teren nie był zagospodarowany i stanowił pusty teren użytkowany jako parking, a w późniejszym czasie tj. na przełomie lat 1975-1976 lub na początku 1976 r, w części zagospodarowany przez węzeł betoniarski. Jak wynika z protokołu z przesłuchania z 10 grudnia 2015 r. L. E. stwierdził, iż "na wywłaszczonej nieruchomości powstała w latach 1975 - 1985 betoniarnia oraz garaż. (...), na terenie działki obecnej [..] parkowały pojazdy samochodowe osobowe i ciężarowe A. i pracowników (...)".

Wojewoda stwierdził, że zeznania wszystkich ww. świadków, są spójne choć ogólne, na co może mieć wpływ czas, jaki upłynął od wywłaszczenia. Jednocześnie wskazano na archiwalne zdjęcia z 1973 r. oraz z 1996 r., na których widać, iż teren nieruchomości stanowi pusty plac z wyraźnie widocznymi śladami użytkowania przez pojazdy (zdjęcie z 1973 r.). Natomiast drugie zdjęcie z roku 1996 r. stanowi dowód, na użytkowanie terenu przez węzeł betoniarski, posadowione budynki oraz plac postojowy, jednakże jest to stan zagospodarowania terenu po ponad 20 latach od dnia wywłaszczenia. Zdjęcia te potwierdzają zeznania świadków w kwestii zagospodarowania terenu i jednoznacznie potwierdzają istnienie parkingu i betoniarni oraz budynków w późniejszym czasie po wywłaszczeniu. W sprzeczności natomiast z archiwalnym zdjęciem z 1996 r. stoją zeznania świadków w kwestii, terenu zajętego pod parking A. Z zeznań skonfrontowanych z ww. fotografią wynika, że wskazywany teren przez H. L. oraz L. E. zajmowany był przez betoniarnię i budynek, a teren funkcjonujący jako plac parkingowy, znajdował się po przeciwległej stronie działki. Dlatego w tej materii Wojewoda uznał, że nie należy dać wiary świadkom. Reasumując, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczowe znaczenie mają zeznania świadków skonfrontowane ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Zaznaczono, że zgromadzenie przez organ odwoławczy dokumentacji z przesłuchania świadków było niezbędne i znajdowało uzasadnienie w okolicznościach sprawy oraz było podejmowane w celu jej zakończenia w obliczu braku spójnego materiału dowodowego niejednoznacznie wskazującego na istotne okoliczności.

W ocenie organu odwoławczego, Starosta nieprawidłowo uznał, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa parkingu nie został zrealizowany. Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy zauważył, że nie zawsze dla uznania realizacji celu wywłaszczenia niezbędne jest prowadzenie prac, gdyż czasami wystarczy pozostawienie nieruchomości w stanie niezmienionym. W ocenie Wojewody, cel wywłaszczenia został zrealizowany w momencie przeniesienia własności, gdyż teren ten był niezbędny dla A., jako parking (plac) i nie wymagał żadnych nakładów dla spełnienia funkcji użytkowej i funkcjonalnej dla zakładu. Zeznania świadków oraz materiał dowodowy wskazują, że budynki i betoniarnia powstały po fakcie użytkowania terenu przez A. i najczęściej wskazuje się na rok 1976 jako początek częściowej adaptacji terenu na inne cele niż cele związane z funkcjonowaniem A. Dlatego Wojewoda stwierdził, że cel wywłaszczenia, jakim było szeroko rozumiana budowa parkingu dla A., został zrealizowany na terenie działek nr [..]-[..], a późniejsze zmiany zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości nie mają znaczenia dla jej zbędności na cel wywłaszczenia. W związku z czym bez znaczenia dla sprawy jest fakt posadowienia na części działki nr [..] drogi, gdyż podstawą orzeczenia odmowy zwrotu spornych nieruchomości jest fakt realizacji celu ich wywłaszczenia.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. D., zarzucając naruszenie:

1) art. 15 i 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79 k.p.a., poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na podstawie zeznań świadków, które zostały złożone na potrzeby innej sprawy, prowadzonej przed innym organem administracji, tym samym pozbawiając skarżącego możliwości podważenia zeznań świadków w postępowaniu administracyjnym, jak i możliwości udziału w przesłuchaniu świadków na potrzeby niniejszej sprawy,

2) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na przeprowadzonym wadliwie oraz sprzecznie z zasadami obiektywności i bezstronności przesłuchaniu świadków przed innym organem I instancji aniżeli Starosta wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej w niniejszej sprawie, na domiar w trakcie którego zadawano świadkom sugestywne pytania bez zamiaru ustalenia rzeczywistych faktów, wskazano świadkom sporny teren, a także przesłano pytania do świadków przed faktycznym przesłuchaniem, umożliwiając im przygotowanie się do przesłuchania, co czyni je nieprzydatnymi dla niniejszej sprawy, jak i sprawy, w której te zeznania zostały pozyskane;

3) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., w ten sposób, że Wojewoda

pominął w swoich rozważaniach, że:

a) celem wywłaszczenia była budowa parkingu dla samochodów osobowych i ciężarowych A., a jak wskazali świadkowie (których zeznania skarżący niezależnie kwestionuje z uwagi na sposób przeprowadzenia przesłuchania) jakichkolwiek prac zmierzających do realizacji tego celu,

b) nie została nigdy wydana decyzja lokalizacyjna dla realizacji celu wywłaszczenia, a zatem nie mógł on zostać zrealizowany, co wskazuje w powiązaniu z tymczasowym zajęciem terenu przez węzeł betoniarski w ramach B. bezpośrednio po wywłaszczeniu nieruchomości, że wywłaszczenie było przedwczesne i bezpodstawne, wobec czego sporna nieruchomość jest i była zbędna na cel wywłaszczenia,

4) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., w ten sposób, że ustalenia Wojewody są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym, a także sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego z uwagi na to, że:

a) organ dowolnie przyjął, że sporny teren był wykorzystywany przez A. na potrzeby parkingu już od 1970 r., gdy z zeznań świadków wynika, że najwyżej tylko część terenu była w taki sposób wykorzystywana, zgodnie z projektem podziału działki [..] powstałym na potrzeby sprawy [..] i była wykorzystywana w taki sposób po wywłaszczeniu, a nie przed nim,

b) z zeznań świadków wynika, że przed wywłaszczeniem sporny teren był pusty i niewykorzystywany w jakikolwiek sposób, a zatem nie mógł być na nim realizowany cel wywłaszczenia,

c) z zeznań świadków w sprawie [..] wynika, że cała flota samochodowa A. liczyła 30-60 pojazdów, a na terenie spornym parkowało ich kilka-kilkanaście (czy wg świadka H. L. 5-10 pojazdów), a doświadczenie życiowe i zasady logiki wskazują, że dla kilku - kilkunastu pojazdów nie wykorzystuje się ponad 8.000 m2 wywłaszczonego spornego terenu,

d) wbrew ustaleniom Wojewody znajdujące się w aktach zdjęcie lotnicze z 1973 r. (czyli sprzed wywłaszczenia) wskazuje, że teren nie był wykorzystywany jako parking czy nawet jako nieutwardzony i nieogrodzony plac dla pojazdów i potwierdza to co zeznali świadkowie, czyli że teren był pusty przed 1975 r., w którym to roku powstał tymczasowy węzeł betoniarski,

5) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie zeznań świadka E.P. z 11 lipca 2013 r. złożonych w sprawie [..], który przez kilkadziesiąt lat pracował w A. i który wskazał, że na terenie wywłaszczonym nie powstał parking i w dalszym ciągu (po wywłaszczeniu terenu) parking funkcjonował na terenie A. wraz z jednoczesnym powołaniem się na zeznania innych świadków,

6) art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy z uwzględnionych przez Wojewody zeznań świadków wynika, że tylko część spornego terenu była wykorzystywana na plac parkingowy, a pozostała, większa cześć zgodnie z projektem podziału sporządzonym na potrzeby sprawy [..], nie była nigdy wykorzystana w taki sposób, także faktycznie,

7) art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy wywłaszczona nieruchomość nigdy nie została objęta decyzją lokalizacyjną, co pozwala przyjąć w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, że była zbędna na cel wywłaszczenia, wywłaszczenie przeprowadzono na "wyrost", w związku z czym nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz spadkobiercy poprzedniego właściciela.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o połączenie rozpoznania lub także rozstrzygnięcia niniejszej skargi wraz ze sprawą II SA/Gd 787/20, gdyż obie sprawy pozostają ze sobą w związku, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w jego ocenie, poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na zeznaniach świadków pozyskanych na potrzeby innej sprawy, prowadzonej w I instancji przez inny organ (Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej) Wojewoda naruszył zasadę dwuinstancyjności i zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. W związku z tym, że zeznania świadków uzyskane na potrzeby innej sprawy stanowią podstawę uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zdaniem skarżącego, Wojewoda powinien był powtórzyć przesłuchanie świadków lub zlecić to organowi I instancji, aby ponownie ich przesłuchać zgodnie z zasadami rządzącymi postępowaniem dowodowym i k.p.a. Opierając swoje rozstrzygnięcie na tych zeznaniach i wywodząc z nich nielogiczne i sprzeczne zarówno z pozostałym materiałem dowodowym jak i zasadami doświadczenia życiowego wnioski jednocześnie Wojewoda pozbawił skarżącego możliwości obrony swoich praw poprzez zagwarantowanie rzetelnego i obiektywnego przesłuchania świadków. Niezależnie od powyższego zarzutu, dla skarżącego niezrozumiałe jest oparcie zaskarżonej decyzji na zeznaniach świadków przesłuchanych na potrzeby innej sprawy, gdyż pozyskano od nich zeznania sprzecznie z zasadami k.p.a., co czyni te zeznania nieprzydatnymi dla niniejszej sprawy. Następnie, skarżący zakwestionował sposób przeprowadzenia przesłuchań.

Następnie, skarżący zarzucił Wojewodzie, że przy ocenie zebranego materiału pominął, że planowano na spornym terenie budowę parkingu, a nie faktyczne parkowanie samochodów na nieutwardzonym i nieogrodzonym terenie, stanowiącym część wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta, A. złożyło w dniu 17 marca 1975 r. wniosek o wywłaszczenie spornej nieruchomości celem budowy parkingu dla samochodów. Rozumowanie Wojewody każe przyjąć, że cel wywłaszczenia można było zrealizować dowolnie, bez jakichkolwiek nakładów i prac, z czym nie można się zgodzić. Wskazano, że nawet w poprzednim ustroju, w latach 70-tych i późniejszych powstawały liczne parkingi z różnym przeznaczeniem, a każda taka inwestycja związana była z określonymi pracami, szczególnie jeśli miała zostać zrealizowana przez zakłady przemysłowe. W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji ustaliły, że nie zostały wykonane jakiekolwiek prace związane z celem wywłaszczenia wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, co również potwierdza zdjęcie lotnicze, do którego chętnie odwołuje się organ II instancji.

Zdaniem skarżącego, dla sprawy bardzo istotne jest, że Wojewoda pominął, iż cel wywłaszczenia nie mógł zostać zrealizowany, gdyż nie wydano nigdy decyzji lokalizacyjnej dla wskazanej w decyzji wywłaszczeniowej inwestycji. Na gruncie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, stanowiącej podstawę wydania decyzji wywłaszczeniowej, decyzja lokalizacyjna była elementem obligatoryjnym każdego wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (art. 16 ust. 3 pkt 2 tej ustawy), jak również w każdej decyzji wywłaszczeniowej wydanej na podstawie tej ustawy była ona powoływana jako uzasadnienie prawne wywłaszczenia. W niniejszej sprawie decyzja taka nie została nigdy wydana, co wskazuje iż cała wywłaszczona nieruchomość od samego początku była zbędna na cel wywłaszczenia i cel wywłaszczenia wskazany w decyzji wywłaszczeniowej nie mógł zostać zrealizowany. Tym samym nieruchomość była zbędna na cel wywłaszczenia od samego początku i została wywłaszczona na wyrost z wykorzystaniem procedury wywłaszczeniowej. Brak decyzji lokalizacyjnej, a za tym brak pozwolenia na budowę skutkowały brakiem środków na realizację celu wywłaszczenia i dlatego, wbrew stanowisku Wojewody, cel nie został nigdy zrealizowany. Z tego też względu w niniejszej sprawie nie wykonano jakichkolwiek prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, zarówno faktycznych jak i rzeczywistych.

Następnie, skarżący wskazał, że ustalenia Wojewody są całkowicie niezrozumiałe, w sytuacji gdy nawet świadkowie wskazywali że tylko część terenu (mniej więcej tak jak przyjął to organ I instancji) była zajmowana przez 5-10 lub kilka-kilkanaście pojazdów i tylko na części terenu. Przy czym pojazdy te parkowały tam razem z samochodami węzła betoniarskiego. W dodatku teren na którym parkowały pojazdy nie został nigdy ogrodzony i niewydzielony w jakikolwiek sposób. Miał charakter ogólnodostępny (czyli nie był przeznaczony jedynie dla A.), nieutwardzony, brakowało stanowisk postojowych oraz dojazdów łączących te stanowiska. Nie były na tym terenie prowadzone jakiekolwiek inwestycje zmierzające do budowy parkingu, czy choćby tylko utwardzenia nawierzchni.

Skarżący podniósł, że świadkowie wskazywali, że teren sporny przed rokiem 1975 (wywłaszczenie) był pusty, co potwierdza zdjęcie lotnicze z 1973 r. Wbrew interpretacji tego zdjęcia przez Wojewodę, potwierdza ono brak wykorzystania tego terenu pod parking. Na pewno zdjęcie to nie wskazuje na jakiekolwiek pojazdy A. na spornym terenie jak i na całej wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto, za nielogiczne i sprzeczne z doświadczeniem życiowym uznał skarżący przyjęcie przez organ II instancji, że dla 5-10 lub kilku - kilkunastu (a na taką liczbę pojazdów wskazali świadkowie) niezbędny był teren o pow. ponad 8.000 m2, szczególnie w sytuacji gdy świadkowie wskazywali tylko na częściowe wykorzystanie terenu przez pojazdy.

Dodatkowo, skarżący zauważył, że świadek P. wskazał w sprawie [..], że na spornym terenie nie powstał jakikolwiek parking dla A., pomimo wywłaszczenia (za świadkiem "pozyskania") gruntu. Zeznania nie zostały w ogóle uwzględnione przez Wojewodę z uwagi na wskazane wcześniej uchybienia proceduralne. Jednak pozostałe zeznania, pomimo że pozyskane również z rażącym naruszeniem prawa, zostały uznane przez Wojewodę za wiarygodne. Skoro organ miał wątpliwości co do trybu pozyskania zeznań świadka P. to, zdaniem skarżącego, powinien nakazać ponowne jego przesłuchanie lub samodzielnie go przesłuchać, tak by dysponować wszechstronnym materiałem dowodowym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z 26 lutego 2021 r. pełnomocnik Gminy Miasta złożył odpowiedź na skargę wnosząc o jej oddalenie przedstawiając obszerną argumentację w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrolowana decyzja Wojewody z 30 września 2020 r. wydana została po rozpoznaniu odwołania wniesionego od decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z 30 grudnia 2019 r., wydanej po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwrot nieruchomości stanowiących działki nr [..]-[..] (aktualnie odpowiednio: [..]-[..]) o łącznej powierzchni 505 m2, położonych w G. przy ul. Ż., wywłaszczonych od poprzednika prawnego skarżącego – L. D. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z 12 sierpnia 1975 r., wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (t. j. Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64). Zauważyć przy tym należy, że decyzją Prezydenta Miasta z 12 sierpnia 1975 r. nieruchomość stanowiąca własność L. D. (spadkodawczyni skarżącego), położona w G. przy ul. G., oznaczona numerem [..] o powierzchni 8187 m2 została wywłaszczona w celu budowy parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. Przedmiotem niniejszego postępowania jest więc część nieruchomości wywłaszczonej, oznaczonej numerami ewidencyjnymi: [..]-[..]. Natomiast, równolegle w zakresie żądania zwrotu ww. nieruchomości, która wywłaszczona została na tożsamo określony w decyzji cel, organy administracji orzekały w odniesieniu do działki nr [..] (aktualnie [..]) o powierzchni 7577 m2, położonej w G. przy ul. [..]. W tej ostatniej sprawie orzekł również tut. sąd, wydając w dniu 17 lutego 2021 r. wyrok uchylający zaskarżoną decyzję (sygn. akt II SA/Gd 787/20). Orzekając w niniejszej sprawie sąd, nie będąc formalnie związany wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. II SA/Gd 787/20, obowiązany jest uwzględnić zajęte tam stanowisko bowiem żądanie zwrotu dotyczy jednej wywłaszczonej nieruchomości (dz. [..]), która następnie uległa dalszym podziałom, m. in. na działkę [..] (objętą sprawą II SA/Gd 787/20) oraz działki nr [..] -[..], objęte niniejszym postępowaniem. Kluczową w tym stanie rzeczy jest więc okoliczność, że z decyzji Prezydenta Miasta z 12 sierpnia 1975 r. jasno wynika cel wywłaszczenia, a mianowicie - że nieruchomość oznaczona nr [..] o powierzchni 8187 m2 została wywłaszczona w celu budowy parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. Zdaniem sądu też, mimo że organy administracji prowadzą w odniesieniu do zwrotu nieruchomości o nr [..] co najmniej dwa wyżej opisane postępowania, co związane jest z kolejnymi podziałami tej nieruchomości, to ze względu na ten sam cel wywłaszczenia, konieczna jest kompleksowa ocena materiału dowodowego w tych sprawach. Stąd też, orzekając w niniejszej sprawie, sąd uznaje za konieczne uwzględnienie stanowiska wyrażonego w spawie II SA/Gd 787/20, bowiem jest ono w oczywisty sposób powiązane z niniejszą sprawą. Stanowiska te nie mogą więc pozostawać w sprzeczności.

Przechodząc do wskazania materialnoprawnych podstaw realizacji zgłoszonych w niniejszej sprawie żądań o zwrot wywłaszczonej nieruchomości odesłać należy do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1900 ze zm.), zwanej dalej u.g.n. Art. 216 u.g.n. zawiera zamknięty katalog nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, do których mają zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. zatytułowanego "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości". Zgodnie zaś z treścią art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

W tych okolicznościach, jak słusznie przyjęły orzekające w sprawie organy, żądanie skarżącego należało rozpoznać w trybie art. 136 u.g.n., który w ust. 1 stanowi, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z powyższych przepisów wynika, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinno prowadzić do ustalenia przede wszystkim następujących kwestii: 1) jaki był cel wywłaszczenia (nabycia nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r.), 2) co zostało faktycznie zrealizowane na wywłaszczonej (nabytej) nieruchomości, a w szczególności – czy w ramach faktycznych działań zrealizowanych na nieruchomości, wpisujących się w cel wywłaszczenia - został on zrealizowany na całej nieruchomości, czy też tylko na jej części, 3) w jaki sposób nieruchomość wywłaszczona była (ewentualnie jest nadal) wykorzystywana od dnia wywłaszczenia (nabycia), a wreszcie 4) czy użycie nieruchomości, ewentualnie wynik prac na niej wykonanych, stanowią realizację celu wywłaszczenia. W przekonaniu składu orzekającego w sprawie niniejszej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również w zgromadzonym na etapie administracyjnym materiale dowodowym nie można uzyskać pełnych odpowiedzi na wszystkie powyższe pytania.

Z powołanych przepisów wynika, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest obiektywnie stwierdzona jej zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Wykładnia pojęcia "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., prowadzi do wniosku, że o zwrocie nie decyduje wyłącznie niedochowanie wskazanych tam terminów. Podstawową przesłanką zwrotu jest bowiem w ogóle niezrealizowanie celu. Dopiero wówczas, gdy nie doszło do jego zrealizowania, ma miejsce ocena czy upłynął już siedmioletni okres dla rozpoczęcia realizowania celu albo dziesięcioletni dla jego ukończenia, przy czym ten drugi termin ma zastosowanie tylko wówczas gdy doszło do rozpoczęcia realizacji celu. Zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 991/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem wyżej wymienionych terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone. Podobnie, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Przy czym ocenę realizacji celu wywłaszczenia należy dokonywać na dzień złożenia wniosku o jej zwrot. Przyjmuje się, iż w przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła, a także od tego – czy po zrealizowaniu celu wywłaszczenia – nieruchomość jest wykorzystywana w inny sposób.

W świetle powyższego podstawowym obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było ustalenie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia ze zbędnością nieruchomości, bowiem jest to podstawowa przesłanka umożliwiająca jej zwrot. Ustalenia tego zaś należy dokonać poprzez skonfrontowanie wskazanego w ww. decyzji wywłaszczeniowej celu wywłaszczenia z faktycznym wykorzystaniem przejętej działki. Przy czym, ustalenia te powinny dotyczyć wykorzystania na cel wywłaszczenia całej nieruchomości i mieć oparcie w zebranym materiale dowodowym.

Jak wskazano powyżej, z decyzji Prezydenta Miasta z 12 sierpnia 1975 r. jasno wynika cel wywłaszczenia działki nr [..], określony jako "w celu budowy parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A.". Tak określony cel nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i jest przy tym konkretny. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle stosownie do treści art. 136 ust. 1 u.g.n., a nie w sposób dorozumiany, czy rozszerzająco. W judykaturze utrwalony jest też pogląd, że cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). Dopiero w sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować (por. wyrok NSA z 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1044/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, ocena celu wywłaszczenia musi się opierać w pierwszej kolejności na dokumentach (lub dowodach zmierzających do odtworzenia dokumentów), w oparciu o które dokonano wywłaszczenia. Oczywiście, w sytuacjach spornych, gdy ze względu na upływ czasu nie można odtworzyć wszystkich dokumentów, a tak jest niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy, można posłużyć się także innymi dowodami, np. zeznaniami świadków.

Jak wskazano powyżej, z decyzji wywłaszczeniowej wynika w sposób jasny i konkretny cel wywłaszczenia. Zatem o realizacji tego celu świadczyć może użytkowanie nieruchomości jako parkingu lub placu manewrowego w zakresie działalności A. Zdaniem sądu, o ile zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie dowody, wskazują, że na terenie wywłaszczonej działki zrealizowany został cel wywłaszczenia jakim była "budowa parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A.", to z materiału tego nie wynika, że cel ten został osiągnięty na całej wywłaszczonej działce.

Zgromadzony w sprawie materiał dowody nie wskazuje w sposób jasny i konkretny, aby na terenie całej wywłaszczonej działki ([..]) powstał parking dla samochodów ciężarowych i osobowych A. Wojewoda nie przedstawił dowodów w postaci dokumentów, potwierdzających istnienie na przedmiotowym terenie parkingu przed zlokalizowaniem betoniarni. W takiej sytuacji, wbrew twierdzeniem skarżącego, podstawą takich ustaleń mogą i powinny być inne dowody, w szczególności zeznania świadków. W ocenie sądu zaś, z zeznań świadków E. R., L. E. i H. L. wynika bezspornie, że przynajmniej część wywłaszczonej nieruchomości była użytkowana jako parking dla samochodów A. Oczywiście rację ma skarżący, oczekując by zeznania te były konfrontowane z całym materiałem dowodowym zebranym w sprawie, a więc także z zeznaniami pozostałych świadków (w szczególności E. P.), czy innymi dokumentami, takimi jak zdjęcia lotnicze, czy umowa darowizny lokalu użytkowego, znajdującego się na spornej nieruchomości z 29 września 2003 r. wskazującej, że na wywłaszczonej nieruchomości (aktualnie oznaczonej jako działka nr [..]) wzniesiono w 1976 r. lokal użytkowy biurowy dla potrzeb powstałej później betoniarni.

Zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ odwoławczy, mając na uwadze, że wniosek skarżącego odnosi się do całej działki o nr [.]., powinien kompleksowo ocenić okoliczność zrealizowania na niej celu, wynikającego z decyzji wywłaszczeniowej z 1975 r., mimo że postępowania – z względu na dalsze podziały tej działki – zostały rozdzielone. W ramach tych ustaleń – choć sąd ma pełną świadomość trudności w tym zakresie – organ winien ustalić, w jakim zakresie cel ten został zrealizowany w odniesieniu do działek, będących przedmiotem kontrolowanej w niniejszym postępowaniu decyzji, oraz decyzji, której dotyczył wyrok wydany w sprawie II SA/Gd 787/20. Z zebranego materiału dowodowego bowiem nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że cel ten zrealizowano na całej wywłaszczonej działce. Z uwagi na powyższe, przyjęcie przez Wojewodę, że na terenie całej działki wywłaszczonej działki zrealizowany został cel wywłaszczenia, jakim była budowa parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A., a betoniarnia i zabudowania z nią powiązane powstały już po stworzeniu na tym całym terenie parkingu, nie znajduje potwierdzenia w całokształcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd zauważa przy tym, że na podstawie tego samego materiału dowodowego Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej w decyzji z 30 grudnia 2019 r. dokonał oceny, że po wywłaszczeniu działki nr [..], tj. w latach 1875 – 1985, z jej terenu korzystała zarówno betoniarnia jak i A. Organ odwoławczy może dokonać odmiennych ustaleń w toku postepowania odwoławczego, jednakże muszą znajdować one potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Mając powyższe na uwadze, sąd uznał, że dokonana przez Wojewodę ocena realizacji celu wywłaszczenia na terenie działek nr [..]-[..] nie znajduje przekonywującego odzwierciedlenia w całokształcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a tym samym została przeprowadzona z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a., a przede wszystkim art. 80 k.p.a., które to naruszeniem niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). sąd orzekł jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewoda, zgodnie z wymogiem art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez sąd. W szczególności, Wojewoda podejmie starania w kierunku ustalenia w jakim zakresie cel wywłaszczenia został zrealizowany na przejętej działce i te ustalenia odniesie do działek, będących przedmiotem postępowania.

Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) stanowi zaś, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Nadto, w dniu 19 października 2020 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydał zarządzenia nr 49/2020 w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii oraz niemożność przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).