Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1410/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 3, 4 i 5, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 141, art. 142
journal: Dz.U. 2015 poz 612
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 122, art. 187, art. 191
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Magdalena Józefczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. SP. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej A. SP. z o.o. w [...] kwotę 2817 zł /słownie: dwa tysiące osiemset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. (dalej określana jako "Spółka") jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [.] z dnia [.] sierpnia 2015 r. nr [.] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, którą wydano w następującym stanie sprawy;

Postanowieniem z dnia [.] kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [.] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce kary za urządzenie gier poza kasynem. Decyzją z dnia [.] maja 2015 r. nr [.], wymierzył jej karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier poza kasynem gry na automacie [...] nr [.]. W dniu 16 lutego 2012 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [.] przeprowadzili bowiem kontrolę na prowadzonej przez Spółkę stacji benzynowej SHELL przy ul. [.] i stwierdzili tam automat do gier hazardowych, który wstawiono do lokalu na mocy zawartej przez Spółkę z C. sp. z o.o. (dysponenta automatu) umowy najmu części powierzchni lokalu. Na skutek przeprowadzonego eksperymentu w postaci rozegrania gry na rzeczonym urządzeniu ustalono, że automat umożliwiał przeprowadzenie gry losowej i uzyskanie wygranej rzeczowej w postaci możliwości prowadzenia nowej gry przy wykorzystaniu wygranych wcześniej punktów. Lokal nie był objęty koncesją ani zezwoleniem na urządzanie w nim gier na automatach o niskich wygranych. Sposób rozgrywania gier odpowiadał definicjom określonym w art. 2 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540) dalej zwanej: "Ugh". Automat był wykorzystywany do komercyjnego organizowania gier losowych, na co wskazywało miejsce jego ulokowania. Tym samym zaistniały przesłanki do wymierzenia Spółce kary pieniężnej, stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 Ugh, gdyż udostępniając lokal pod automat urządzała gry hazardowe poza kasynem gry.

Odnosząc się do zagadnienia związanego z oceną wpływu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach o nr C-213/11, C-214/11 i C-217/11 organ uznał, że orzeczenie to nie odnosi się bezpośrednio do przepisów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, a ocenę, czy poszczególne uregulowania zawarte w Ugh mają charakter norm technicznych, pozostawiono sądowi krajowemu. Niemniej, w ocenie organu przepisów art. 2 ust. 3 i 5 Ugh nie można traktować jako regulacji technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (dalej zwana: "dyrektywą 98/34/WE"), a przez to brak było podstaw do odmowy stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh. Z kolei "techniczność" art. 14 ust. 1 Ugh nie miała znaczenia w sprawie, ponieważ regulacja ta jest adresowana do podmiotów działających legalnie, a więc nie dotyczyła Spółki.

W odwołaniu Spółka zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, gdyż miano niezasadnie uznać ją za podmiot urządzający gry hazardowe poza kasynem gier. Przeczyć miała temu bowiem umowa najmu powierzchni lokalu stacji benzynowej. Spółka nie miała żadnego wpływu na organizowanie i przebieg gier na automacie, do którego tytuł prawny przysługiwał C. sp. z o.o. Nie posiadała też koncesji lub zezwolenia, gdyż nie ona organizowała gry na automacie. Miano także błędnie zakwalifikować rzeczone urządzenie jako automat do gier hazardowych, gdyż urządzenie to nie oferowało wygranych pieniężnych, a same gry nie miały charakteru komercyjnego i nie powodowały wzrostu atrakcyjności stacji benzynowej. Miało to być jedynie urządzenie zabawowe, bez wyrzutnika monet.

Opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy uznając decyzję pierwszoinstancyjną za zgodną z prawem.

W ocenie organu odwoławczego rzeczony automat umożliwiał przeprowadzenie gry losowej, gdyż wynik gry był nieprzewidywalny (zależał od przypadku). Automat służył do komercyjnego urządzania na nim gier, gdyż udostępniano go publicznie (na stacji paliw) i w celu zwiększenia atrakcyjności miejsca. Nie uwzględniono argumentu, że Spółka nie była urządzającym grę, gdyż ustalono i przyjęto odmienne stanowisko, skoro umożliwiała ona rozegranie gier na automacie poprzez udostępnienie miejsca pod ulokowanie urządzenia i czerpała zysk z zawartej umowy najmu powierzchni swojego lokalu pod instalację automatu. Fakt braku koncesji lub zezwolenia nie zwalnia zaś od odpowiedzialności z art. 89 Ugh. Odnosząc się zaś do zagadnienia braku notyfikacji ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej, w tym w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. uznano, że nie można za techniczne – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, uznać przepisów znajdujących zastosowanie w tej sprawie. Nie można było też podzielić stanowiska Spółki, że są one bezskuteczne i nie mogły być stosowane.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Spółka, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domagała się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na niezasadnym uznaniu jej za podmiot urządzający gry hazardowe poza kasynem, gdyż przeczyć ma temu umowa najmu powierzchni lokalu stacji benzynowej zawarta z C. sp. z o.o., a Spółka nie miała żadnego wpływu na organizowanie i przebieg gier na automacie, do którego tytuł prawny przysługiwał C. sp. z o.o.; nie była przeto urządzającym gry hazardowe, którym winna być uznana spółka C.; A. nie miała możliwości zbadania legalności działalności prowadzonej przez C. sp. z o.o.;

2) art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 ust. 3, 4 i 5 Ugh poprzez dowolne przyjęcie, że rzeczone urządzenie jest automatem do gier hazardowych, podczas gdy urządzenie to nie oferowało wygranych pieniężnych, a same gry nie miały charakteru komercyjnego i nie powodowały wzrostu atrakcyjności stacji benzynowej, gdyż było to jedynie urządzenie zabawowe, bez wyrzutnika monet.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) dalej zwanej "Ppsa". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa).

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty mogły być uwzględnione. Uchylenie kontrolowanych decyzji nastąpiło z powodu ich wydania z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśniono bowiem dostatecznie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych w zakresie uznania Spółki za urządzającego gry losowe (hazardowe) poza kasynem gry, a zgromadzone dowody oceniono zbyt pobieżnie, czym naruszono zasadę obiektywizmu. Prawidłowo dokonano jednak wykładni przepisów art. 2 i art. 89 Ugh oraz kwalifikacji rzeczonego automatu jako umożliwiającego rozegranie gry hazardowej, a zarzuty skargi w tym zakresie okazały się niezasadne, zaś ustalenia faktyczne prawidłowe.

Kontrolowanymi decyzjami nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry na automacie [...] nr [.]. Z ustaleń faktycznych organów wynikało, że rzeczony automat wstawiono do lokalu Spółki na mocy umowy najmu części powierzchni (1 m2) lokalu stacji benzynowej zawartej przez Spółkę z C. sp. z o.o. Lokal stacji benzynowej nie był objęty koncesją lub zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier hazardowych i ta okoliczność była bezsporna. W wyniku przeprowadzonego w czasie kontroli w ww. lokalu eksperymentu ustalono, że wynik możliwych do rozegrania na automacie gier był nieprzewidywalny i niezależny od woli ani zręczności uczestnika gry. Gra miała charakter losowy i możliwe było uzyskanie wygranej rzeczowej polegającej na prowadzeniu nowych gier przy wykorzystaniu wygranych wcześniej punktów. Automat był urządzeniem elektronicznym, wykorzystywanym do komercyjnego organizowania gier losowych, gdyż rozpoczęcie na nim gier musiało zostać poprzedzone uiszczeniem należności pieniężnej. Wskazane okoliczności, ustalone zasadniczo na podstawie przeprowadzonego eksperymentu, potwierdziło również badanie sprawdzające wykonane przez upoważnioną jednostkę badającą.

Powyższe ustalenia Sąd uznał za prawidłowe i znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy. Nie budzi wątpliwości ustalenie, że lokal stacji benzynowej nie był objęty koncesją lub zezwoleniem, a jego przeznaczenie wskazuje na ogólną dostępność dla klientów (potencjalnych graczy), czyli publiczny, komercyjny cel lokalizacji. Gry na zakwestionowanym automacie odpowiadały zaś dyspozycjom z art. 2 ust. 3, 4 i 5 Ugh, jako że zawierały sobie element losowości (przebieg i wynik gry był niezależny od gracza) i umożliwiały uzyskanie wygranej rzeczowej w postaci możliwości rozegrania kolejnej gry poprzez wykorzystanie wygranych wcześniej punktów, co w szczególności potwierdziły wyniki eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy Służby Celnej. Zgodnie z powołanymi przepisami, grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości (ust. 3), a także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (ust. 5). Wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (ust. 4).

Posiłkując się słownikami języka polskiego należy stwierdzić, że stan rzeczy ma charakter "losowy", jeśli dotyczy nieprzewidzianych wydarzeń, jest oparty na przypadkowym wyborze lub na losowaniu, zależny jest od losu (por. M. Bańko, Słownik języka polskiego, Warszawa 2007, tom 2, str. 424; M. Szymczak, Słownik języka polskiego, Warszawa 1988, tom 2, str. 53; E. Sobol, Mały słownik języka polskiego, Warszawa 1994, str. 396). Tym bardziej opis taki można i należy odnieść do stanu rzeczy, który zawiera element losowości. Powyższe stwierdzenie koresponduje z przyjętą w orzecznictwie wykładnią użytego w art. 2 ust. 3 Ugh sformułowania "element losowości", że taką cechę ma gra, której wynik jest nieprzewidywalny dla grającego, czyli nie zależy od jego umiejętności fizycznych i psychicznych, tj. zręczności, woli czy wiedzy (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1713/13, opublikowane na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do uznania urządzenia za automat do gry w rozumieniu Ugh wystarczające jest, że cechą przeprowadzanej na nim gry jest organizowanie jej w celach komercyjnych i że gra ma charakter losowy. Taka zaś działalność ma charakter koncesjonowany, nawet jeżeli w grze nie występuje wygrana pieniężna (co sugerowała Spółka) lub rzeczowa polegająca choćby na przedłużeniu czasu gry bez wpłaty dodatkowej stawki, czy rozpoczęcie nowej gry poprzez wykorzystanie wygranej (punktów) z poprzedniej gry (art. 2 ust. 4 Ugh).

Organy celne bezspornie wykazały, że gra na rzeczonym urządzeniu charakteryzowała się powyższymi cechami. Jej organizowanie było nastawione na zysk związany z odnoszeniem korzyści z wpłat inicjujących grę przez osoby uczestniczące w danej grze (charakter odpłatny gry) i odbywało się przy tym na urządzeniach wystawionych w miejscu cechującym się ogólną dostępnością dla nieograniczonej liczby potencjalnych graczy. Wyniki przeprowadzonego przez funkcjonariuszy eksperymentu oraz opinia upoważnionej jednostki badajacej w wystarczający sposób dowiodły, że gry na zakwestionowanym urządzeniu odpowiadały ww. definicjom ustawowym.

Nie ulega wątpliwości, że działalność w zakresie gier hazardowych miała i w dalszym ciągu ma w Polsce charakter działalności regulowanej. W myśl art. 3 Ugh, urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry (art. 6 ust. 1 Ugh). Automaty do gier nie mogą zatem być obecnie lokowane w innych miejscach niż kasyna, z wyjątkiem przypadków określonych w przepisach przejściowych Ugh, tj. art. 117 ust. 1 i art. 129 ust. 1.

Naruszenie powyższych warunków stanowi podstawę odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Zgodnie bowiem z art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh, karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w takim przypadku wynosi, stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 Ugh, 12 000 zł od każdego automatu. Jedynie, jak wynika z art. 141 Ugh, w odniesieniu do organizowania zgodnie z art. 129 - 140: 1) gier na automatach w salonach gier na automatach, 2) gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier na automatach o niskich wygranych - art. 89 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się.

W kwestii wykładni powołanych przepisów oraz oceny zagadnienia wpływu naruszenia podczas uchwalania Ugh przepisów dyrektywy 98/34/WE, z uwagi na treść art. 269 § 1 Ppsa, istotne znaczenie ma uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. sygn. II GPS 1/16, w całości aprobowana przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawię. Wyjaśniono w niej, że:

1) art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy;

2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh.

Ze stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że brak jest podstaw do uznania przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh za regulacje techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Nie ustanawiają one bowiem żadnych warunków determinujących w sposób istotny skład, a przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu, lecz sankcję za działania niezgodne z prawem. Jego notyfikacja Komisji Europejskiej nie była zatem wymagana. Przepis ten może zatem stanowić materialnoprawną podstawę nałożenia kary pieniężnej za określone nim naruszenie przepisów Ugh. Dla rekonstrukcji znamion opisanego w nim deliktu administracyjnego nie ma znaczenia techniczny charakter art. 14 ust. 1. Konieczne jest natomiast ustalenie, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych poddał się działaniu zasad w niej określonych, czy też zignorował ją w ten sposób, że np. prowadził taką działalność pomimo, że nie posiadał zezwolenia ani koncesji, czy nawet nie ubiegał się o ich uzyskanie. Brak notyfikacji ustawy nie uchyla bezprawności takich zachowań, a "legitymizacji" takiej działalności nie stwarza wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh ma znaczenie samoistne i nie jest ściśle sprzężony z art. 14 ust. 1 Ugh. Sens określonej w nim kary administracyjnej tkwi w przymuszeniu do respektowania nakazów i zakazów, a jej celem jest restytucja niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowanie strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach, na co uwagę zwrócił również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2015 r. sygn. P.32/12. Dla pociągnięcia danego podmiotu do odpowiedzialności administracyjnej konieczne jest ustalenie faktu urządzania gier na automatach do gry, o których mowa w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 Ugh, oraz, że gra na automacie była urządzana poza kasynem gry. Z punktu widzenia oceny realizacji znamion deliktu nie ma żadnego prawnego znaczenia to, czy podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem legitymował się posiadaniem koncesji lub zezwolenia. Art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh penalizuje zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków rozpoczęcia i prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Gdy chodzi natomiast o zagadnienie odnoszące się do ustalenia podmiotu, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność administracyjna za popełnienie ww. deliktu, istotne jest ustalenie znaczenia pojęcia "urządzającego gry". Podmiotem takim jest każdy, kto urządza (organizuje) grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry.

Organy przyjęły również, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą polegającą na organizowaniu gier na automatach, czego dowodzić ma treść umowy najmu części powierzchni lokalu stacji benzynowej. W ich ocenie za "urządzającego grę" należało uznać podmiot udostępniający lokal pod zainstalowanie w nim automatu, gdyż przez to stworzył graczom - klientom lokalu - warunki umożliwiające uczestnictwo w grze hazardowej. Tym samym w ich ocenie zaistniały przesłanki do wymierzenia jej kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 Ugh. Skarżąca Spółka z kolei uważa, że wadliwie uznano ją za urządzającego gry hazardowe, gdyż nie była właścicielem urządzenia, a ono samo nie spełniało zaś wymagań do uznania go za automat do gier hazardowych, gdyż nie oferowało wygranych pieniężnych i było jedynie urządzeniem zabawowym.

Przyjęta przez organy kwalifikacja Spółki jako urządzającego gry hazardowe, pomimo że sam automat - wbrew stanowisku strony skarżącej - rzeczywiście umożliwiał ich rozgrywanie, co wyjaśniono powyżej, jest w ocenie Sądu co najmniej przedwczesna. Sama treść złożonej do akt umowy, ani inne zgromadzone dotychczas dowody, nie pozwalają na przyjęcie takiego stanowiska, gdyż nie ustalono i nie wykazano, w jaki sposób Spółka faktycznie obsługiwała automat.

Przedmiotem umowy zawartej przez Spółkę z C. sp. z o.o. było wynajęcie przez Spółkę najemcy powierzchni 1 m2 w lokalu użytkowym na cele działalności gospodarczej najemcy, w szczególności zainstalowania oraz użytkowania urządzenia do gier zręcznościowych będących własnością najemcy. Urządzenie miało być udostępniane gościom/klientom lokalu jedynie zgodnie z instrukcją gry przekazaną wynajmującemu przez najemcę. Wyłącznie najemca lub osoba przez niego upoważniona była uprawniona do dysponowania i rozporządzania urządzeniem zainstalowanym w lokalu zgodnie z tą umową. Tytułem wynagrodzenia przewidziano czynsz w kwocie 200 zł netto za okres 4 miesięcy.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę stoi na stanowisku, że samo wynajęcie lokalu lub jego części nie stanowi wystarczającej podstawy do przypisania wynajmującemu dopuszczenia się deliktu administracyjnego z art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh. Wprawdzie ustawa o grach hazardowych nie definiuje pojęcia "urządzanie gier", ale nie wydaje się uzasadnione przyjęcie, że treściowo pojęcie to zawiera w zakresie dotyczącym gier hazardowych już samą tylko czynność oddania do używania części powierzchni lokalu innemu podmiotowi pod eksploatację automatu, w ramach umowy najmu. Oznaczałoby to bowiem, że w przypadku, gdy dany lokal nie stanowi własności podmiotu eksploatującego automat do gier, to zawsze występuje wielość urządzających gry, tj. nie tylko podmiot eksploatujący automat, ale i podmiot oddający temu podmiotowi powierzchnię pod eksploatację automatów. Tymczasem zgodnie z art. 35 pkt 6 Ugh, wniosek o koncesję na kasyno gry powinien zawierać "odpis dokumentów wskazujących na prawo do władania budynkiem (lokalem) lub umowy zobowiązującej do oddania we władanie budynku (lokalu), w którym będą urządzane gry". Wskazuje to niewątpliwie na brak w przepisach Ugh tożsamości pomiędzy urządzaniem gier a zawarciem umowy zobowiązaniowej oddającej prawo do korzystania z lokalu choćby w określonym tylko zakresie. Tym samym nie sposób uznać, jak przyjmuje organ , że już samą czynność cywilnoprawną w postaci oddania za czynsz części lokalu do władania innemu podmiotowi dla eksploatacji automatów w formie umowy najmu, należy traktować jako "urządzanie gier" w rozumieniu art. 89 ust.1 Ugh, a w konsekwencji, że samo tylko wynajęcie części lokalu jest wystarczającą przesłanką do kwalifikowania podmiotu wynajmującego za urządzającego gry hazardowe i podlegającego z tego tytułu karze pieniężnej. Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 Ugh. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 Ugh to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje zatem w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, a więc np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier (np. w zakresie serwisowania urządzenia czy wypłaty wygranych).

W kontrolowanej sprawie z umowy najmu wynika tylko, że Spółka za oddanie 1 m2 powierzchni lokalu stacji benzynowej (niebędącej oczywiście kasynem gry) pod zainstalowanie automatu otrzymywać miała czynsz. Nie wynika z niej jednak, aby pobierała jakieś pożytki z urządzanych gier na tym urządzeniu, bądź też zajmowała się np. jego obsługą, serwisowaniem itp. Czynności te zastrzeżono na rzecz najemcy lub osoby przez niego upoważnionej. Do ewentualnego przypisania Spółce odpowiedzialności z art. 89 ust. 1 pkt 2 Ugh konieczne będzie zatem poczynienie dodatkowych ustaleń faktycznych w celu wyjaśnienia, czy rzeczywiście można jej przypisać wykonywanie aktywnych działań i czynności dotyczących organizowania przedsięwzięcia w zakresie eksploatacji automatu. Wbrew dyspozycjom art. 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej organy nie podjęły jednak dotychczas wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy czynności, a ustalenia faktyczne w omawianym zakresie nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, czym naruszono także art. 187 Ordynacji podatkowej.

Sąd nie podzielił jednak zarzutu Spółki, jakoby nie miała możliwości zbadania legalności działalności prowadzonej przez C. sp. z o.o., gdyż przepisy prawa powszechnie obowiązującego określają jednoznacznie warunki legalnego prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automatach, w tym konieczność uzyskania, a przez to i posiadania, określonych dokumentów (koncesji, zezwolenia, rejestracji automatu). Tak więc kwestia zapoznania się z nimi może być przedmiotem uzgodnień między stronami zainteresowanymi np. zawarciem umowy najmu powierzchni lokalu pod prowadzenie określonego rodzaju działalności przez najemcę. Nie można zatem takim argumentem usprawiedliwiać bezprawnych działań innego podmiot, zwłaszcza jeżeli sposób prowadzenia tej działalności jest najemcy znany z treści zawieranej umowy. Ponadto, jak wynika z art. 142 Ugh, osoba kierująca działalnością gastronomiczną, handlową lub usługową w lokalu, w którym znajdował się punkt gry na automatach o niskich wygranych, miała obowiązek pisemnie powiadomić właściwego ze względu na lokalizację lokalu naczelnika urzędu celnego o wstawieniu do lokalu automatu do gier - przed jego uruchomieniem, pod rygorem kary grzywny za wykroczenie skarbowe. Przepis ten nałożył zatem na podmiot kierujący działalnością gastronomiczną, handlową lub usługową konieczność oceny charakteru i właściwości wstawianego do jego lokalu urządzenia. Dlatego wobec wątpliwości co do legalności określonej działalności ewentualna współpraca nie powinna być co najwyżej podejmowana.

Mając na uwadze stwierdzone naruszenie przepisów postępowania Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji, orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 135 Ppsa.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uzupełnią postępowanie dowodowe i ustalą, czy skarżącej Spółce rzeczywiście można przypisać aktywne działania, i jakie konkretnie, w zakresie urządzania gier na automacie wbrew przepisom Ugh. W ramach powyższego powinny wyjaśnić w miarę możliwości m.in. gdzie znajdowała się instrukcja gry, o której w umowie najmu i czy instrukcja była tożsama z "opisem gry" i "zasadami gry zręcznościowej" naklejonymi na urządzeniu w czasie kontroli i przeprowadzania eksperymentu (czy to ww. opisów i zasad dotyczyło postanowienie umowy). Wszechstronnie ocenią materiał dowodowy dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji uwzględniając przy tym stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w opisanej wyżej uchwale.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Złożyły się na nie: wpis od skargi w kwocie 400 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w minimalnej wysokości przewidzianej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm.) znajdującego zastosowanie w sprawie z mocy § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800) w kwocie 2400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.