Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1546/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego A. B. kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2012r. (nr 2/2012), na podstawie art. 104 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., w zw. z art. 72 i 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), dalej p.r.d, - odmówił rejestracji samochodu osobowego marki [...].

Organ wskazał, że 7 lutego 2012 r. A. B. złożył wniosek o rejestrację ww. pojazdu dołączając umowę kupna-sprzedaży z dnia 6.2.2012 r., którą zawarł ze Z. N. (sprzedającym), dowód rejestracyjny [...] wydany na Z. N., 2 tablice rejestracyjne [...], kartę pojazdu [...] i pokwitowanie uiszczenia opłat za rejestrację.

Organ podał, że 30 grudnia 2011 r. wpłynął wniosek Z. N. o wydanie wtórnika dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu. Zgodnie z oświadczeniem Z. N. złożonym pod rygorem z art. 233 k.k. dowód rejestracyjny [...] został zagubiony 26 grudnia 2011 r. przez kuzyna w C.

Wydano pozwolenie czasowe [...], którego termin ważności upłynął 3 lutego 2012 r. W tym samym dniu Z. N. złożył do organu wniosek o niedokonywanie zmian rejestracji pojazdu i zawieszenie postępowania, wskazując m.in., że został w wyniku podstępu pozbawiony przez A. B. posiadania ww. samochodu. Z. N. złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w zakresie dotyczącym podpisu złożonego na w.w. umowie.

Dnia 9 lutego 2012 r. wpłynęło pismo A. B. wyjaśniające, że wszedł on legalnie w posiadanie tego pojazdu i wnosi o niewydawanie wtórnika dowodu rejestracyjnego Z. N.

Wobec powyższego organ stwierdził, że dołączony do wniosku dowód rejestracyjny [...] ma status dokumentu utraconego (zagubionego) i został wyeliminowany z obrotu przez wydanie pozwolenia czasowego [...].

Ponadto, zgromadzona dokumentacja nie pozwala na ocenę komu przysługuje bezsporne prawo własności samochodu.

Przytoczył art. 73 ust. 1 p.r.d. zgodnie z którym rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela i powołał orzecznictwo wskazujące, że organy dokonują rejestracji pojazdu na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany własnościowe. Jeśli wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu organy obowiązane są odmówić zarejestrowania pojazdu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. [...], po rozpoznaniu odwołania A. B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy SKO wskazało, że odwołanie pomija fakt, iż każdy organ wykonuje zadania zastrzeżone do jego właściwości i nie może wykonywać zadań zastrzeżonych dla innych organów. Pomija także przepisy i zasady ogólne związane z rejestrowaniem pojazdów, jak i prawem własności, w tym przepisy p.r.d., wprowadzające surowe wymogi, bez spełnienia których nie można ani skutecznie nabyć pojazdu, ani go zarejestrować.

Organ przytoczył art. 72 ustawy i stwierdził, że wszystkie dokumenty przedłożone do rejestracji muszą być prawdziwe, w sensie formalnym (wydane przez podmiot upoważniony) i w sensie materialnym (zgodne ze stanem faktycznym). Takie stanowisko wielokrotnie prezentowano w orzecznictwie.

Do wniosku o rejestrację właściciel obowiązany jest zatem dołączyć oryginał dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był zarejestrowany także ostatni dowód rejestracyjny. Dokumentem własności musi być dokument przenoszący prawo własności, zaś dowodem rejestracyjnym dokument sporządzony na podstawie dowodu własności. Ostatni dowód rejestracyjny musi ponadto zawierać zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy numery identyfikacyjne pojazdu.

Kolegium podkreśliło, że w przypadku niedopełnienia powyższych wymogów żaden pojazd nie mógł i nie może być zarejestrowany. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek złożenia dokumentów oczywistych co do autentyczności, jak i zgodnych ze stanem rzeczywistym. Powzięcie uzasadnionych wątpliwości, czy złożone dokumenty mają ww. cechy obliguje organ do wydania decyzji o odmowie rejestracji. Organ nie może bowiem prowadzić działań zastrzeżonych do kompetencji innych organów oraz sądów. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo.

Według organu w badanej sprawie zaszła taka właśnie sytuacja. Pozornie wnioskodawca przedstawił wszystkie wymagane dokumenty. Jednak jeszcze przed złożeniem wniosku wpłynęły dokumenty poddające w wątpliwości, czy złożone dokumenty, w tym umowa kupna-sprzedaży pojazdu, mogą stanowić bezsporny dowód nabycia własności pojazdu. Z. N. złożył bowiem pisemne oświadczenie, że podstepem został pozbawiony posiadania pojazdu przez A. B. i uchyla się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu przy umowie sprzedaży pojazdu.

Zdaniem organu istniała zatem uzasadniona wątpliwość, czy umowa kupna-sprzedaży ww. samochodu jest zgodna ze stanem rzeczywistym. Wbrew żądaniu odwołania, organ nie miał kompetencji do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia prawa własności pojazdu.

Skargę na powyższą decyzję złożył A. B. zarzucając:

I. naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 186, poz. 1322] poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo złożenia kompletnego wniosku;

II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, który miał wpływ na jej treść, poprzez przyjęcie, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego istnieją wątpliwości, czy wnioskodawca jest właścicielem pojazdu, podczas gdy do wniosku załączono niebudzące wątpliwości dowody własności;

III. naruszenie art. 7, 77, 80 i 86 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na bezzasadnych, nieudowodnionych i sprzecznych z logiką twierdzeniach Z. N. z pominięciem materiału dowodowego.

Skarżacy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu dokonania rejestracji.

Podkreślił, że umową z 6 lutego 2012 r. nabył od Z. N. ww. samochód za cenę 98.000 zł. Sprzedający wydał skarżącemu pojazd wraz z dwoma kompletami kluczy i komplet dokumentów (dowód rejestracyjny, kartę pojazdu, kartę ubezpieczenia, polisę ubeczenia OC, dokumenty celne, fakturę VAT za import.).

Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 535 K.c. w zw. z art. 155 § 1 K.c. własność rzeczy oznaczonej co do tożsamości przechodzi na nabywcę z chwilą zawarcia umowy. Dla skutecznego przeniesienia własności konieczne i zarazem wystarczające jest zatem zawarcie umowy. Złożona do akt umowa z dnia 6 lutego 2012 r. jest więc wystarczającym dowodem na przysługujący skarżącemu tytuł prawny do pojazdu. Potwierdzeniem skutecznie zawartej umowy jest również posiadanie samochodu wraz z przekazanymi przez sprzedającego dokumentami.

Podał, że zgodnie z poglądem organów uzasadnione wątpliwości co do nabycia własności samochodu powstały wskutek oświadczenia Z. N., że dowód rejestracyjny [...] zgubiono. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego twierdzenia te nie poddają w wątpliwość tytułu prawnego A. B. do samochodu. Dowód rejestracyjny, rzekomo zgubiony w C., został wydany skarżącemu przez Z. N. wraz z samochodem i pozostałymi dokumentami w dniu 6 lutego 2012 r. i dołączony do wniosku o rejestrację.

Podobnie twierdzenie Z. N., jakoby skutecznie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli w zakresie przeniesienia własności samochodu złożonego rzekomo pod wpływem błędu nie mogło, przy prawidłowej ocenie materiału dowodowego, wzbudzić uzasadnionych wątpliwości w kwestii własności.

Następnie skarżący opisał szczegółowo okoliczności związane ze sprowadzeniem ww. samochodu z [...] przez Z. N. w celu przeniesienia jego własności na skarżącego.

Stwierdził, że żaden z przekazanych dokumentów nie wzbudzał wątpliwości co do prawdziwości ani w sensie formalnym, ani w sensie materialnym. Obowiązkiem organu wynikającym z art. 72 p.r.d. było dokonanie rejestracji samochodu.

Wbrew twierdzeniom organu, to właśnie odmawiając rejestracji przekroczył on swoje kompetencje, wkraczając w sferę uprawnień sądu powszechnego. W zakresie kompetencji organu mieściło się zweryfikowanie kompletności i formalnej poprawności dokumentów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

Skarga jest uzasadniona, albowiem organy co najmniej przedwcześnie odmówiły rejestracji spornego samochodu.

Poddaną konrtoli Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2012r., odmawiającą rejestracji spornego samochodu przyjmując, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy dołączona do wniosku o rejestrację umowa kupna-sprzedaży z dnia 6 lutego 2012r. nie pozwalała na bezporne ustalenie komu przysługuje prawo własności pojazdu.

W związku z powyższym na wstępie przypominieć trzeba, że rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dokumentów wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 1-9 p.r.d.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 p.r.d. do wniosku niezbędne jest dołączenie - między innymi - dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 p.r.d. oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (pkt 5). Pierwszy z przytoczonych wymogów powtarza także § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.). W § 4 ust. 1 ww. rozporządzenie wskazuje, że dowodem własności pojazdu jest w szczególności: umowa sprzedaży, umowa zamiany, umowa darowizny, umowa o dożywocie, faktura VAT, prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności.

Słusznie podkreślił organ w zaskarżonej decyzji, wskazując na ugruntowane w tej kwesti orzecznictwo sądów administracyjnych, że rejestracji pojazdu można dokonać jedynie w oparciu o niesporny stan własnościowy.

Niemniej, zdaniem Sądu, orzecznictwo to nie miało zatosowania w niniejszej sprawie. Nie można było bowiem podzielić stanowiska organów, że istniały wątpliwości, co do tego komu przysługuje prawo własności przedmiotowego pojazdu, pomimo pism i wniosków składanych uprzednio do organów przez Z. N. - poprzedniego właściciela samochodu.

Jak wynika z akt sprawy Z. N. wprawdzie złożył do organu pismo z dnia 1 lutego 2012r. pt. "Przesądowe wezwanie do wydania rzeczy ruchomej i wydania dokumentu oraz oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu", jednak w treści tego oświadczenia jednoznacznie powołał się na umowę kupna-sprzedaży przedmiotowego samochodu zawartą ze skarżącym w dniu 11 lutego 2011r. Natomiast umowa kupna – sprzedaży załączona przez skarżącego do wniosku o rejestrację opatrzona jest datą 6 lutego 2012r., a jej treść nie budzi wątpliwości co do zamiaru stron umowy. Pod umową złożył podpis zarówno A.B. jak i Z. N..

Powyższe potwierdza również - jak zasadnie podkreślono w skardze - wydanie przez Z. N. nie tylko samego pojazdu, ale i wszystkich dokumentów niezbędnych do jego zarejestrowaniu na rzecz nowego właściciela, to jest - oprócz dwóch kompletów kluczy - kompletu dokumentów: zgłoszonego jako zgubiony dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu, karty ubezpieczenia, polisy ubeczenia OC, dokumentów celnych oraz faktury VAT za import samochodu.

W konsekwencji jako dowolne należało ocenić twierdzenia organów, że nie można było w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, iż umowa kupna - sprzedaży z dniu 6 lutego 2012r. jest dowodem własności przedmiotowego pojazdu przysługującym skarżącemu.

Niezależnie zauważyć należy, że organ I instancji, jako kolejną z przyczyn odmowy zarejstowania przedmiotowego pojazdu wskazał, iż załączony do wniosku dowód rejestracyjny [...] ma status dokumentu utraconego (zagubionego) i został wyeliminowany z obrotu przez wydanie pozwolenia czasowego [...].

Jednozdaniowe uzasadnienie stanowiska Prezydenta [...] zakresie tej przesłanki jednoznacznie świadczy o naruszeniu art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z wymogami ostatniego z przytoczonych przepisów, w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji nie chodzi o to, aby ogólnikowo wskazać poczynione ustalenia, ale o to, aby przedstawić argumentację w oparciu o cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, że dana okoliczność została udowodniona z podaniem podstawy prawnej znajdującej zastosowanie do tak ustalonego stanu faktycznego. Motywy decyzji powinny być przy tym tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych zastosowanych przez organ.

Wobec przytoczonych uchybień doszło również do naruszenia przez organ odwoławczy wyżej powołanych przepisów postępowania oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu przypominieć trzeba, że organ odwoławczy ma obowiązek ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów odwołania, ale także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że złożenie przez stronę odwołania powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy w jej całokształcie. Organ II instancji rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie (wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 658/08, LEX nr 532803). Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne po to, aby organ II instancji mógł poprawić, uzupełnić, wyjaśnić i ustalić, to, czego nie zrobił bądź zrobił źle organ I instancji.

Opisane uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy i obligowały Sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji. Brak rozważań organów w zakresie drugiej z opisanych przesłanek do odmowy zarejestrowania spornego pojazdu uniemożliwił Sądowi dokonanie pełnej oceny pod względem zgodności z prawem materialnym. Sąd, jak już wskazano na wstępie, sprawuje bowiem kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w uzasadnianiu podjętych rozstrzygnięć.

Rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu. Organy zobligowane będą do uzasadnienia – stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. – stanowiska, czy – w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy załączony do wniosku dowód rejestracyjny [...] miał status dokumentu utraconego (zagubionego) i został wyeliminowany z obrotu przez wydanie pozwolenia czasowego [...]. Organy winny mieć przy tym na uwadze, że dowód rejestracyjny zgłoszony jako zgubiony w C., został wydany skarżącemu przez Z. N. w dniu zawarcia umowy tj. 6 lutego 2012r., a dowód czasowy utracił ważność w dniu 3 lutego 2012r.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 2 ww. ustawy.