Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 338/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1  ust. 1 pkt 1 lit. a i c; art. 135; art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1; art. 25; art. 28 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
article: art. 36a ust. 5; art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent stażysta Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., znak [...]; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołań D. G., M. G. oraz M. K. (dalej jako: "skarżący"), od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., znak: [...] odmawiającą nałożenia na [...] i K. K. (dalej jako:" inwestorów") obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych, polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ewid. [...], w obrębie geodez. Wschód m. K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił nałożenia na inwestorów, obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku mieszkalnego jednorodzinnego, stwierdzając, że budynek jest realizowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz bez istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę.

Odwołujący od powyższej decyzji podnieśli, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem organu, iż podniesienie rzędnych terenu i "zera" posadowienia budynku jest odstępstwem nieistotnym. Zmiana rzędnych terenu powoduje zmianę spływu wód opadowych (zawyżony wjazd na posesję o nr ewid. [...] spowodował zmiany w spływie wód opadowych), zaś zwiększenie wysokości budynku o minimum 30 cm powoduje większe zacienienie działki sąsiedniej.

Następnie organ II instancji decyzją z dnia [...] r. uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że zmiana rzędnej posadowienia budynku (jeśli jest podana na planie zagospodarowania działki), jest istotnym odstępstwem od projektu zagospodarowania działki lub terenu w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt został zlokalizowany (art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego). Organ odwoławczy podkreślił również, że tryb postępowania dotyczący prowadzenia robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, wymaga dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych, mających na celu wykazanie, czy w konkretnym przypadku doszło do istotnych odstępstw w zakresie projektu zagospodarowania terenu. Ponadto organ odwoławczy uznał, że wyjaśnienia wymaga: wykonanie dodatkowych schodów przy wejściu głównym, nie odniesienie się do okna dachowego oraz zmiana w zakresie przebiegu instalacji zewnętrznych.

Rozpatrując sprawę ponownie PINB w K. postanowieniem z dnia [...] r. nałożył na inwestorów obowiązek dostarczenia inwentaryzacji geodezyjnej aktualnie wykonanych robót budowlanych przy budowie w/w budynku mieszkalnego tj. mapy, o której mowa w art. 2 pkt 7b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, zawierającej pomiary sytuacyjne i wysokościowe, a w szczególności rzędną wysokościową posadowienia parteru budynku i rzędne terenu w jego otoczeniu oraz wzdłuż granicy z sąsiednią działką o nr ewid. [...], ukazującą ukształtowanie terenu (spadki) względem działki sąsiedniej.

Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. organ I instancji stwierdził, że na spornej działce realizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny, wolnostojący, częściowo podpiwniczony, o jednej kondygnacji naziemnej z poddaszem użytkowym wznoszony w technologii tradycyjnej, przykryty dachem dwuspadowym ze ścianą oddzielenia przeciwpożarowego w granicy działki o nr ewid. [...]. Ściany zewnętrzne murowane dwuwarstwowe. Wymiary zewnętrzne budynku oraz jego usytuowanie nie uległy zmianie w stosunku do kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. podczas której stwierdzono, że przedmiotowy budynek jest realizowany na podstawie decyzji Starosty [...] nr [...] znak [...] z dnia [...] r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku wraz z wewnętrznymi instalacjami: gazową, wodociągową, kanalizacji sanitarnej, energetyczną i deszczową oraz przyłączami: wodociągowym i kanalizacji sanitarnej. Zaawansowanie na dzień kontroli określono jako stan zamknięty, częściowo wykończony (poziom parteru). Na obiekcie znajduje się tablica informacyjna. Podczas oględzin organ I instancji stwierdził odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego polegające na wykonaniu: dwóch dodatkowych otworów okiennych w ścianie zachodniej w poziomie piwnic, zmianie przebiegu doziemnej instalacji elektrycznej, zmianie przebiegu instalacji deszczowej i lokalizacji zbiornika na deszczówkę, zmianie przebiegu doziemnej instalacji gazowej, zmianie przebiegu przyłącza wodociągowego, wykonaniu dodatkowych schodów na gruncie przy wejściu głównym i zmianie powierzchni utwardzenia kostką brukową, a także zmianie rzędnej posadowienia parteru. Od czasu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. docieplono sufity na poddaszu budynku. Stwierdzono ponadto, że budynek posiada okna dachowe od strony zachodniej, natomiast w połaci dachowej od strony wschodniej, pomiędzy kominem a kalenicą znajduje się wyłaz dachowy zlokalizowany w odległości 2,90 m od granicy działki o nr ewid. [...]. Dokonano też pomiarów dodatkowych schodów zewnętrznych na gruncie przy wejściu głównym do budynku, które wynoszą: 5 x 14 x 35 cm.

Podczas oględzin organ I instancji stwierdził, że wykonano zalecenia wynikające z poprzedniej kontroli tj. zamontowano tymczasowe bariery zabezpieczające przed upadkiem z wysokości przy schodach wewnętrznych, zdemontowano klamki w stolarce drzwiowej prowadzącej na balkon i taras.

W dniu [...] r. inwestor dostarczył do PINB w K. mapę inwentaryzacji geodezyjnej aktualnie wykonanych robót budowlanych przy budowie przedmiotowego obiektu, a następnie w dniu [...] r. kopię opinii "w sprawie stwierdzenia czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie na działce o nr ewid. [...] poprzez działania właściciela działek o nr ewid. [...] i [...] położonych w K.", opracowanej na zlecenie Gminy U. przez mgr inż. T. D..

Mając na uwadze: wyznaczone przez geodetę rzędne terenu wokół przedmiotowego budynku, rzędną posadowienia budynku wynoszącą 200,90 m n.p.m. zaakceptowane przez projektanta jako odstępstwa nieistotne, a także w/w opinię z której wynika, że na działkach o nr ewid. [...] i [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie, jednakże zmiana stosunków wodnych nie spowodowała szkody dla gruntów sąsiednich, PINB w K. uznał, że zmiana rzędnych terenu i poziomu "zero" budynku, z 200,60 m n.p.m. na 200,90 m n.p.m., stanowią odstępstwo od projektu budowlanego w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki, nie zwiększają one jednak obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której został zaprojektowany przedmiotowy budynek, nie mogą więc być zakwalifikowane jako zmiany istotne.

W powyższej sytuacji organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję, którą na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, odmówił nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowego obiektu.

Po rozpatrzeniu odwołań organ II instancji, decyzją z dnia [...] r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ wyjaśnił, że przedmiotowy budynek, mając na uwadze jego wysokość i usytuowanie od działek sąsiednich, nie narusza w/w warunków techniczno-budowlanych. Ściana usytuowana w granicy z działką o nr ewid. [...] spełnia wymogi ściany oddzielenia przeciwpożarowego, a odległość pomiędzy przedmiotowym budynkiem a budynkami istniejącymi na działkach sąsiednich nie narusza wymogów § 13 i § 6 w/w warunków techniczno-budowlanych. Fakt podniesienia "zera" przedmiotowego budynku, z 200,60 m n.p.m. na 200,90 m n.p.m. został wykazany na rysunku zamiennym i zakwalifikowany przez projektanta jako odstępstwo nieistotne (k. 100, 101 i 112 w aktach I instancji), nie zwiększa więc obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zrealizowany. Przedmiotowy budynek nie ogranicza nasłonecznienia pokoi w budynku mieszkalnym znajdującym się na działce o nr ewid. [...].

Ponadto, organ mając na uwadze w/w opinię hydrologiczną (k. 114 do 158 w aktach I instancji), uznał, że PINB w K. słusznie stwierdził, że zmiana rzędnych terenu stanowi odstępstwo od projektu budowlanego w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki, lecz nie zwiększa to obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której został zlokalizowany przedmiotowy budynek. Zmiany te zatem nie mogą być zakwalifikowane jako zmiany istotne.

Także dokonane zmiany podczas realizacji przedmiotowego obiektu w zakresie przebiegu instalacji zewnętrznych nie są – w ocenie organu - zmianami istotnymi, gdyż nie zwiększają one obszaru oddziaływania obiektu poza działkę. Zmiany te zostały wykazane na rysunkach zamiennych i zakwalifikowane przez projektanta jako odstępstwa nieistotne od pozwolenia na budowę (k. 46 i 94 w aktach I instancji).

Odnosząc się natomiast do okien dachowych organ II instancji stwierdził, że przedmiotowy budynek posiada okna dachowe od strony zachodniej natomiast w połaci dachowej od strony wschodniej, pomiędzy kominem a kalenicą, znajduje się wyłaz dachowy zlokalizowany w odległości 2,90 m od granicy z działką o nr ewid. [...] Okna dachowe spełniają warunek określony w § 12 ust. 6 pkt 2 w/w warunków techniczno-budowlanych (przedmiotowy budynek został usytuowany w odległości 4,30 m od granicy). Powyższy przepis nie dotyczy wyłazu dachowego.

W podsumowaniu, organ odwoławczy stwierdził, że dokonane przez inwestora odstępstwa podczas budowy przedmiotowego obiektu nie odstępują od przepisów techniczno-budowlanych. Odstępstwa te, nie zwiększają oddziaływania przedmiotowego obiektu poza teren działki, na której ten obiekt jest zlokalizowany, są więc odstępstwami nieistotnymi wykazanymi na rysunkach zamiennych i zakwalifikowane przez projektanta jako odstępstwa nieistotne, a więc w konsekwencji brak jest przesłanek do ingerencji organów nadzoru budowlanego.

Skargę do Sądu na powyższe rozstrzygnięcie złożył M. K., zaskarżonej decyzji zarzucając:

- naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. przez błędne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, mimo nie rozpoznania ani przez ten organ ani przez organ odwoławczy wszystkich zarzutów co do naruszenia przepisów postępowania i nie rozpoznania wszystkich wskazywanych naruszeń prawa budowlanego, w tym tych podlegających uwzględnieniu z urzędu przez organ nadzoru budowlanego;

- nierozpoznanie, lub nienależyte rozpoznanie, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. wszystkich zarzutów odwołania a w szczególności dotyczących naruszenia art. 35 ust. 1 i 2 i art. 36a ustawy prawo budowlane, a dotyczących:

1. uznania podwyższenia rzędnej posadowienia budynku za nieistotne odstępstwo od projektu budowlanego, w sytuacji gdy mając na uwadze lokalizacje tego budynku w granicy z sąsiednią działką, takie podwyższenie budynku w sposób oczywisty oddziałuje negatywnie na tę działkę,

2. uznania za nieistotne odstępstwo wykonania przez inwestora w dachu budynku przeszklonego wyłazu dachowego, w sytuacji gdy takowy nie był przewidziany w projekcie budowlanym,

3. pominięcia, mimo przedstawianych dowodów w tym zakresie, że budynek jest użytkowany od [...] r. bez dokonania zgłoszenia zakończenia robót,

4. pominięcia, iż mimo przedstawianych dowodów w tym zakresie, że do dnia pierwszych oględzin w niniejszej sprawie brak było tablicy informacyjnej o prowadzonej budowie, a ta która się pojawiła po informacji o terminie oględzin została zawieszona niezgodnie z wymogami,

- błędne, naruszające art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. oparcie się przy ustaleniach dotyczących podwyższenia działek inwestora ze szkodą dla działki skarżącego, na przedstawionej przez inwestora w czasie postępowania przed organem I instancji opinii biegłego, która to opinia sporządzona w postępowaniu o zakłócenie stosunków wodnych i stanowiąca podstawę orzeczenia wydanego przez Burmistrza [...], została uznana za nieprzekonywującą przez organ odwoławczy (SKO w L.), a w konsekwencji po uchyleniu decyzji, powołano innego biegłego do wydania opinii w postępowaniu, które obecnie toczy się na nowo.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz rozważenie zastosowania art. 135 p.p.s.a. i uchylenie w całości również decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazał na inne odstępstwa wynikające z art.36a prawa budowlanego, które w jego ocenie są odstępstwami istotnymi, a mianowicie zmiana zakresu zagospodarowania działki lub terenu poprzez realizację inwestycji tylko na działce nr [...] (wyłączono z inwestycji działkę [...] przenosząc zbiornik na deszczówkę) - co zmniejszyło procentowy udział powierzchni biologicznie czynnej poniżej procentowej wysokości określonej w planie zagospodarowania przestrzennego oraz zmianę rzędnej posadowienia budynku i umieszczenie w piwnicach okna co spowodowało podwyższenie pomieszczenia piwnic i przez to zwiększenie kubatury budynku. Zmiana rzędnej posadowienia budynku przez jej podwyższenie ma istotny wpływ (przy tak wąskiej działce) na nieruchomości sąsiednie. Podwyższenie rzędnej spowodowało także zmianę wysokości budynku (kolejne istotne odstępstwo) od projektu budowlanego.

Nadto, skarżący podniósł, że przedmiotowy budynek zupełnie nie komponuje się architektonicznie z istniejącą zabudową, naruszając ewidentnie ład urbanistyczny.

W projekcie powierzchnia przed domem, wjazd do garażu była na wysokości 200,3 m n.p.m., wysokość rzędnej posadowienia budynku 200,6 npm. Budynek przez bezprawną zmianę (podwyższenie rzędnej jego posadowienia) jest znacznie wyższy.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś zarzuty skargi są częściowo zasadne. Z uwagi na to, że analogicznymi uchybieniami dotknięta jest również decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., odmawiająca nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych, jako konsekwencja uznania przez organy, że brak jest przesłanek do ingerencji organów nadzoru budowlanego.

Decyzja wydana została na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm. - dalej jako: "prawo budowlane" lub "p.b.").

Istota decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P. b. polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem, w rozumieniu tego przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Mówiąc w tym przypadku o zgodności z prawem, jako że pozwolenie na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego oraz zgłoszenie wykonywania robót budowlanych są instytucjami prawa budowlanego, należy mieć na uwadze doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w znaczeniu przepisów prawa administracyjnego materialnego, a nie innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego. (vide: wyroki NSA: z 26 stycznia 2012 r., II OSK 2140/10, LEX nr 1138086; z 16 maja 2014 r., II OSK 2981/12, LEX nr 1575638).

Tryb postępowania naprawczego z art. 50-51 p.b. ma także zastosowanie do robot budowlanych już wykonanych, co jasno wynika z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego. Zgodnie z art. 51 ust. 7 p.b. nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych możliwe jest wtedy, gdy roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b.

Nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy bezspornym jest, że wykonane roboty nie spełniają wymogów przewidzianych prawem. Natomiast ustalenie, że wykonane roboty budowlane były zgodne ze standardami i nie wymagały przeprowadzenia żadnych dodatkowych czynności ani robót, stanowi podstawę do przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego, że brak jest przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego, co uczyniły organy obu instancji w sprawie niniejszej. Uznawszy bowiem, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi konieczność wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, organ na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, wydał decyzję o odstąpieniu od nałożenia na inwestora obowiązków wymienionych w tym przepisie. Jednak tak przeprowadzone postępowanie organu, w ocenie Sądu nie jest prawidłowe.

W pierwszej kolejności zauważenia wymaga, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Kraśnik, zatwierdzony uchwałą nr LVI/345/2014 Rady Miasta Kraśnik z dnia 4 sierpnia 2014 r., zmienionym uchwałą nr XX/129/2015 Rady Miasta Kraśnik z dnia 30 grudnia 2015 r., w sprawę zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kraśnik, w § 21 wprowadza zakaz prowadzenia prac niwelacyjnych i nadsypywania terenu w sposób utrudniający odpływ wód opadowych, a także znacznie zmieniających naturalnie uformowaną rzeźbę terenu. Wyjątek stanowią prace objęte zakresem inwestycji celu publicznego, lub takie, na które inwestor uzyskał pozwolenie na budowę łącznie z realizacją innego, zamiennego sposobu odwodnienia terenu.

Z akt sprawy wynika, że inwestor na działkach nr [...] i [...] dokonał podwyższenia terenu. Zawyżono także wjazd na działkę [...]. Z akt sprawy wynika, że doprowadziło to do zmiany rzędnych i poziomu terenu działki oraz rzędnych i poziomu "zero" budynku będącego przedmiotem inwestycji. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że poziom parteru przedmiotowego budynku mieszkalnego został zaprojektowany na wysokości rzędnej 200,60 m n.p.m., a w trakcie jego realizacji został wykonany na rzędnej 200,90 m n.p.m. Konsekwencją powyższych działań inwestora, w celu nawiązania powstałej różnicy rzędnych poziomu parteru z dojściami i dojazdem, wykonano dodatkowe schody na gruncie i skarpę od utwardzonego dojścia do poziomu terenu. Pozostałe poziomy i rzędne działki nr [...] nie uległy znaczącej zmianie ze względu na umożliwienie wykonania otworów okiennych w pomieszczeniach piwnic.

Niewątpliwie zmiany te są odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki.

Odrębną kwestią pozostaje natomiast ocena czy zmiany te mają charakter istotnego odstąpienia w rozumieniu art. 36a ust. 5 p.b.

Okolicznością istotną dla oceny tej kwestii ma zaistniała zmiana stanu prawnego, bowiem z dniem 19 września 2020 r. weszła w życie szeroka nowelizacja przepisów ustawy Prawo budowlane, wprowadzona ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471). Nowelizacja w istotny sposób zmieniła m.in. regulacje odnoszące się do kwalifikacji odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego (art. 36a p.b.). Wprowadzone przez ustawodawcę zmiany prowadzą do znaczącej liberalizacji regulacji w zakresie odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, co wyraża się w ograniczeniu przez ustawodawcę katalogu odstępstw, które są kwalifikowane jako istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu (art. 36a ust. 5 p.b.). Zmiana ta wpływa istotnie również na reglamentację tych odstępstw (pozwolenie jest wymagane wyłącznie w przypadku odstępstw istotnych, ciężar odpowiedzialności za pozostałe odstępstwa, mające charakter nieistotny, został przerzucony na projektanta, który dodatkowo powinien dokonać kwalifikacji zmian). Ponadto zmieniając treść art. 36a p.b. ustawodawca zdecydował się na przerzucenie w szerokim zakresie na projektanta ciężaru odpowiedzialności za odstępstwa przy realizacji robót budowlanych w stosunku do zatwierdzonego projektu. Świadczy o tym w szczególności treść ust. 6 powoływanego przepisu, który w nowym brzmieniu wskazuje, że to projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, jest obowiązany zamieścić w projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia.

Co kluczowe dla sprawy, w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 36a ust. 5 p.b. w znowelizowanym brzmieniu. Jak słusznie zauważył L. WINB, wynika to z art. 28 pkt 1 lit. a) wspomnianej nowelizacji, który do spraw wszczętych i niezakończonych nakazuje stosowanie art. 36a ust. 5 i art. 40 p.b. w brzmieniu nadanym nowelizacją. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało bowiem wszczęte w dniu [...] nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie w/w nowelizacji tj. do dnia [...]

W związku z tym, w aktualnie rozpoznawanej sprawie kwalifikacja zmian, jakich dokonał inwestor w stosunku do zatwierdzonego projektu, musi się opierać na aktualnym brzmieniu katalogu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu, wyrażonym w art. 36a ust. 5 p.b.

W aktualnym brzmieniu, w świetle tego przepisu: istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie:

(1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany;

(2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących:

a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%,

b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%,

c) liczby kondygnacji;

(3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze;

(4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części;

(5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

(6) wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia: a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d; (7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym.

Z materiału dowodowego załączonego do akt sprawy wynika, że rzędne terenu dla przedmiotowej inwestycji wynosiły 200,6 m n.p.m., natomiast z mapy inwentaryzacji powykonawczej obiektów budowlanych sporządzonej w dniu 14 października 2020 r. wykonanej już po realizacji inwestycji wynika, że rzędne terenu dla obszaru wokół przedmiotowego budynku wynoszą 200,9 m n.p.m. Mapa ta została opatrzona przez uprawnionego geodetę klauzulą "stwierdza się, że obiekty budowlane zostały wykonane zgodnie z projektem zagospodarowania terenu".

Ustalenia bazujące na tym materiale dowodowym wskazują jednoznacznie, że teren wokół spornego budynku mieszkalnego po zrealizowaniu inwestycji kształtuje się na poziomie od 200,6 m n.p.m. do 200,9 m n.p.m. przy wjeździe na posesję, podczas gdy rzędne terenu wokół obiektu na mapie do celów projektowych wynosiły 200,6 m n.p.m. Świadczy to jednoznacznie o podwyższeniu terenu wokół budynku o około 30 cm w stosunku do projektu, ewidentnie w kierunku północnym (szkic utwardzenia i rzędnych terenu k. 100 akt adm. I inst.).

Organ odwoławczy stwierdził, że zmiana ta nie zwiększyła obszaru oddziaływania budynku poza działkę stanowiącą teren inwestycji, z tego względu, że rzędne terenu we wschodniej części sąsiedniej działki nr [...], będącej własnością skarżącego, wynoszą 200,6 m n.p.m., a zatem są równe rzędnym wskazującym wysokość terenu przy spornym budynku. Organ zwrócił uwagę, że różnica poziomu terenu na działkach [...] i [...] w rejonie budynku garażowego należącego do skarżącego wynosi 0,29 m, z tym, że poziom terenu działki nr ewid. [...] znajduje się wyżej niż działki nr ewid. [...]. Organ zauważył przy tym, że nie mogło dojść do sytuacji, w której doszłoby do zalewania wodami opadowymi z działki na której usytuowany jest przedmiotowy budynek mieszkalny. Uwaga organu skupiła się jednak tylko na wskazanej wyżej części działki, natomiast brak jest ustaleń w tym zakresie co do całej długości działki, co jest istotne z tego względu, że także w północnej jej części, doszło do znacznego podwyższenia rzędnych. Nadto obowiązujący na terenie inwestycji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprowadzał określone zakazy związane z podwyższaniem terenu.

Organy dokonując oceny przedmiotowego zagadnienia pod kątem możności ich uznania za istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego popełniły dwa zasadnicze błędy.

Po pierwsze organy w kwestii tej w zasadzie poprzestały na odwoływaniu się do opinii opracowanej w postępowaniu prowadzonym w sprawie naruszenia stosunków wodnych na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, stwierdzając, że wprawdzie doszło do zmiany stanu wody na gruncie (zmiany stosunków wodnych), jednakże zmiany te nie spowodowały szkody dla gruntów sąsiednich.

Oceny takie były wadliwe z tego podstawowego względu, że podkreślana przez organy kwestia braku szkody dla gruntów sąsiednich, nie ma istotnego znaczenia w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego.

Inne bowiem pozostają przesłanki postępowania prowadzonego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie (naruszenia stosunków wodnych), gdzie istotnie podstawową przesłanką do wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego pozostaje ustalenie czy spowodowane zmiany stanu wody na gruncie wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie, a inne w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w trybie art. 50-51 prawa budowlanego.

W postępowaniu nadzorczym prowadzonym na podstawie przepisów prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego powinny ocenić, czy roboty budowlane wykonane zostały zgodnie z przepisami, w tym w szczególności zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.

Mając na uwadze, że niezgodność wykonania obiektu budowlanego polegała m.in. na podwyższeniu terenu organy powinny ocenić roboty budowlane pod kątem naruszenia dyspozycji § 29 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych budynków" lub "r.w.t.b.u."), który zakazuje dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.

Kwestia czy dokonuje się to ze szkodą dla gruntów sąsiednich nie ma więc znaczenia w przedmiotowym postępowaniu. Do wypełnienia hipotezy § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków wystarczające jest ustalenie, że dokonana zmiana naturalnego spływu wód opadowych spowodowała skierowanie ich na teren sąsiedniej nieruchomości. Nie jest tu wymagane, by zmiana ta spowodowała nadto szkody na gruntach sąsiednich.

Z tych też przyczyn powiązanie przez organy kwestii istnienia istotnego odstąpienia od projektu budowlanego z brakiem szkody dla gruntów sąsiednich było nieprawidłowe.

Organy w tym przedmiocie powinny dokonać własnych i samodzielnych ustaleń, bazując na całości materiału dowodowego. Oceny te powinny odnosić się do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc w odniesieniu do § 29 r.w.t.b.u. do ustalenia czy dokonana na nieruchomości inwestorów zmiana naturalnego spływu wód opadowych spowodowała skierowanie ich na teren sąsiedniej nieruchomości.

Oczywiście w ramach oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organy mogły także uwzględnić opinie opracowane w innych prowadzonych postępowaniach administracyjnych, jednakże w żadnym razie opiniami takimi nie mogły zastępować własnych ocen i ustaleń. Konieczne przy tym było uwzględnienie odrębności istniejących pomiędzy różnymi postępowaniami administracyjnymi, w tym w szczególności tego, że zagadnienie wystąpienia szkody na gruntach sąsiednich ma znaczenie jedynie dla postępowań administracyjnych prowadzonych na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego.

Organy w sprawie zaniechały dokonania tego rodzaju ocen i ustaleń, tj. w szczególności zaniechały zbadania, czy dokonana na nieruchomości inwestorów zmiana ukształtowania terenu spowodowała zmianę naturalnego spływu wód opadowych i skierowanie ich na teren sąsiedniej nieruchomości, bezpodstawnie poprzestając w tym zakresie na przyjęciu, że zmiana nie spowodowała szkody dla gruntów sąsiednich.

Zaniechanie takie miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem niedokonanie takich ustaleń było ważne tak dla oceny naruszenia przez inwestorów zakazu z § 29 r.w.t.b.u., jak również dla oceny powyższego odstępstwa w kontekście tego czy ewentualna zmiana naturalnego spływu wód opadowych może być kwalifikowana jako zwiększająca obszar oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany i tym samym za istotne odstąpienie w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b.

Po drugie organy w ogóle nie dokonały oceny zgromadzanego w sprawie materiału dowodowego pod kątem naruszenia § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Obowiązujący na tym terenie plan miejscowy w § 21 wprowadza zakaz prowadzenia prac niwelacyjnych i nadsypywania terenu w sposób utrudniający odpływ wód opadowych, a także znacznie zmieniających naturalnie uformowaną rzeźbę terenu.

Organy powinny dokonać oceny stanu faktycznego ustalonego w sprawie w kontekście naruszenia dyspozycji tego postanowienia planu miejscowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy jednoczenie organy przyjmowały, że na działce inwestorów doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Bez znaczenia pozostawała tu podnoszona przez organy okoliczność braku spowodowanej tym szkody dla gruntów sąsiednich albowiem § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w ogóle nie nawiązuje do takiej przesłanki.

Dokonanie wyczerpującej oceny tej okoliczności było ważne z tego powodu, że art. 36a ust. 5 pkt 5 p.b. za istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego uznaje odstąpienie w zakresie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

W przedmiotowej sprawie ocen i ustaleń odnoszących się do tego zagadnienia zabrakło.

Dokonanie przedstawionych powyżej ustaleń było w sprawie szczególnie ważne w sytuacji, w której również i w ocenie organów nie budziło wątpliwości, że inwestorzy podwyższając rzędne terenu i obiektu doprowadzili do zmiany stosunków wodnych na działce.

Organy nieprawidłowo rozstrzygnięcie w tym przedmiocie sprowadziły wyłącznie do problemu spowodowania, zmianą stosunków wodnych, szkody dla gruntów sąsiednich.

Stanowisko takie uznać należy za podwójnie wadliwe.

Od strony materialnej wadliwość ta wyrażała się w tym, że organy za istotną, czy wręcz decydującą dla rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia, uznały kwestię wystąpienia lub nie szkody dla gruntów sąsiednich, w sytuacji, gdy ani § 29 r.w.t.b.u., ani § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w ogóle do takiej przesłanki nie nawiązują.

Od strony formalnej nieprawidłowość ta sprowdzała się do dokonania ustaleń w tym przedmiocie jedynie w oparciu o pojedynczą opinie opracowaną w całkowicie innej sprawie, bez dokonania w tym przedmiecie własnych ustaleń i powiązania ich z całokształtem materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Na podstawie fragmentarycznych ustaleń dokonanych przez organy nie sposób jednoznacznie stwierdzić, że nie doszło do zmiany naturalnego ukształtowania terenu działki nr [...], ze skutkiem w postaci spływu wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości, ani też, że podwyższenie terenu działki nie zmieniło znacznie naturalnie uformowanej rzeźby terenu. Co prawda, pomiędzy sporną inwestycją, a granicą między działkami nr [...] i [...] znajduje się nieutwardzony pas ziemi, który mógłby zapobiegać kierowaniu wód z działki nr [...] na działkę skarżącego (nr [...]), jednakże samo to nie jest wystarczające do jednoznacznego zajęcia stanowiska w tej kwestii przez kontrolujący legalność zaskarżonej decyzji Sąd. Ocen i ustaleń takich, w odniesieniu do całokształtu okoliczności faktycznych ujawnionych w sprawie i zgromadzonych dowodów, dokonać powinny bowiem organy. W sprawie tego typu ocen i ustaleń zabrakło.

W tej sytuacji jednoznaczna jest konkluzja, że organ administracji powinien dokonać stosownych ustaleń czy wykonane prace zakłócają stosunki wodne w sposób określony w § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków.

Jak zasadnie zauważył organ II instancji, w obecnym stanie prawnym w przypadku odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego z istotnym odstąpieniem od projektu zagospodarowania działki lub terenu mamy do czynienia jedynie w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany (art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b.).

Mając zatem na uwadze powyższe uwagi dotyczące art. 36a ust. 5 p.b., stwierdzić należy, że uznanie, iż zmiana (podwyższenie) rzędnych terenu wiążące się ze zmianą stanu wód na gruncie nie wpływa na zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu bez jednoczesnego wyczerpującego ustalenia na czym zmiana spływu wód opadowych polegała i czym skutkowała, jest zdaniem Sądu przedwczesne. Tym samym stwierdzenie organu, że nie doszło do zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę nr [...] (teren inwestycji) z uwagi na ewentualne naruszenie przez inwestora postanowień § 29 rozporządzenia jest przedwczesne.

Podkreślić należy także, że oceny czy odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego ma charakter istotny dokonać powinny organy nadzoru budowlanego, a nie projektant.

Rzecz jasna w pierwszej kolejności organy powinny także ocenić czy podwyższając teren inwestorzy nie naruszali postanowienia § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Gdyby doszło do takiego naruszenia to odstąpienie takie miałoby charakter odstąpienia istotnego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 5 p.b., co skutkowałoby koniecznością nałożenia na inwestorów obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

Podwyższenie rzędnych terenu przedmiotowej inwestycji należy rozpatrywać jeszcze w innym aspekcie, a mianowicie kwestii ograniczeń w naturalnym oświetleniu budynków mieszkalnych usytuowanych na działach sąsiadujących z terenem inwestycji. Co prawda w projekcie budowlanym zostały dokonane takie ustalenia z uwzględnieniem § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jednakże ustalenia te odnosiły się do pierwotnych rzędnych terenu wokół przedmiotowej inwestycji, jeszcze przed ich podwyższeniem. W ocenie Sądu takie ustalenia powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w zbadaniu zacienienia budynków usytuowanych na działce nr [...] oraz działce nr [...] i [...], z uwzględnieniem § 13 r.w.t.b.u. Zdaniem Sądu materiał dowodowy powinien zostać uzupełniony m.in. o ustalenia w oparciu o wymogi rozporządzenia dotyczące oświetlenia i nasłonecznienia (tzw. "linijka słońca").

Przechodząc do kolejnej kwestii wzbudzającej wątpliwości Sądu co do prawidłowości zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy przypomnieć treść § 213 r.w.t.b.u., zgodnie z którym wymagania dotyczące klasy odporności pożarowej budynków określone w § 212 oraz dotyczące klas odporności ogniowej elementów budynków i rozprzestrzeniania ognia przez te elementy określone w § 216, z zastrzeżeniem § 271 ust. 8a, nie dotyczą budynków:

1) do trzech kondygnacji nadziemnych włącznie:

a) mieszkalnych: jednorodzinnych, zagrodowych i rekreacji indywidualnej, z zastrzeżeniem § 217 ust. 2,

b) mieszkalnych i administracyjnych w gospodarstwach leśnych;

2) wolnostojących do dwóch kondygnacji nadziemnych włącznie:

a) o kubaturze brutto do 1500 m3 przeznaczonych do celów turystyki i wypoczynku,

b) gospodarczych w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej oraz w gospodarstwach leśnych,

c) o kubaturze brutto do 1000 m3 przeznaczonych do wykonywania zawodu lub działalności usługowej i handlowej, także z częścią mieszkalną;

3) wolnostojących garaży o liczbie stanowisk postojowych nie większej niż 2;

4) inwentarskich o kubaturze brutto do 1500 m3.

Sporna inwestycja to budynek o dwóch kondygnacjach nadziemnych, w tym poddasze użytkowe z częściowym podpiwniczeniem. Budynek jest więc zaliczany do strefy pożarowej ZL IV (mieszkalne), jako budynek niski. Pomimo, że na podstawie powyższego uregulowania (§ 213 r.w.t.b.u.), nie stawia się wymagań dotyczących odporności ogniowej dla projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, to nie można pominąć faktu, że w niniejszej sprawie z uwagi na odległość mniejszą niż 8 m zastosowanie będzie miał § 218 rozporządzenia.

Stosownie do powołanego przepisu, przekrycie dachu budynku niższego, usytuowanego bliżej niż 8 m lub przyległego do ściany z otworami budynku wyższego, z wyjątkiem przypadków wymienionych w § 273 ust. 1, w pasie o szerokości 8 m od tej ściany powinno być nierozprzestrzeniające ognia oraz w pasie tym:

1) konstrukcja dachu powinna mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R 30;

2) przekrycie dachu powinno mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R E 30.

2. Warunki określone w ust. 1 nie mają zastosowania, jeżeli najbliżej położony otwór w ścianie budynku wyższego znajduje się w odległości nie mniejszej niż 10 m od dachu budynku niższego, a gęstość obciążenia ogniowego w budynku niższym nie przekracza 2000 MJ/m2.

3. Postanowienia ust. 1 i 2 odnoszą się również do części niższej budynku, jeżeli część ta stanowi odrębną strefę pożarową.

Na postanowienie § 218 r.w.t.b.u. powołano się wprost w projekcie wskazując, że konstrukcja dachu powinna mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R 30, a przekrycie dachu powinno mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R E 30 (projekt architektoniczno-budowlany s. 17).

Z projektu budowlanego wynika też, że przy wykonaniu przedmiotowego budynku skorzystano z odstępstwa przewidzianego dla budynków wymienionych w § 213, a statuowanego w § 271 ust. 9 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków.

Choć niewątpliwie w odniesieniu do budynków wymienionych w § 213 można skorzystać z ulgi dotyczącej odległości wynikającej z § 271 ust. 9 r.w.t.b.u., stosownie do którego, odległości dla budynków wymienionych w § 213, bez pomieszczeń zagrożonych wybuchem, można zmniejszyć o 25 %, jeżeli są zwrócone do siebie ścianami i dachami z przekryć nierozprzestrzeniających ognia, niemającymi otworów, to jednak w sprawie pozostaje niewyjaśniona kwestia jaki wpływ na możność stosowania tego odstępstwa ma fakt umiejscowienia w połaci dachowej od strony wschodniej, pomiędzy kominem, a kalenicą wyłazu dachowego zlokalizowanego w odległości 2,90 m od granicy działki o nr ewid. [...].

Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że wyłaz dachowy znajduje się od strony wschodniej budynku, jednakże nie zostało to w żaden sposób ujęte w projekcie planu, jak również nie odniesiono się do tej kwestii w protokole kontroli sporządzonym w dniu [...] r.

Organ w kwestii tej wskazał jedynie, że do wyłazu dachowego nie ma zastosowania § 12 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków.

Podzielając co do zasady stanowisko organu, że wyłaz dachowy to nie to samo co okno dachowe, wskazać należy, że tego typu stwierdzenie nie zwalniało organu z konieczności oceny tego faktu pod kątem zgodności z innymi przepisami techniczno-budowlanymi.

Bez wątpienia bowiem inwestorzy budując obiekt wykonali, nie przewidziany projektem budowlanym, otwór w dachu budynku opartym na ścianie budynku mającej charakter ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowanej w granicy nieruchomości.

Organy w żaden sposób nie zbadały jak fakt wykonania takiego otworu w dachu budynku wpłynie na przyjętą w projekcie budowlanym odporność ogniową konstrukcji i przykrycia dachu.

Po drugie organy nie oceniły także jak fakt wykonania otworu w dachu budynku wpływa na możność stosowania odstępstwa z § 271 ust. 9 r.w.t.b.u., które zastosowano w projekcie budowlanym przy projektowaniu przedmiotowego budynku.

Przypomnieć należy, że zgodnie z § 271 ust. 9 r.w.t.b.u. odległości, o których mowa w ust. 1, dla budynków wymienionych w § 213, bez pomieszczeń zagrożonych wybuchem, można zmniejszyć o 25%, jeżeli są zwrócone do siebie ścianami i dachami z przekryciami nierozprzestrzeniającymi ognia, niemającymi otworów.

Z powyższego wynika, że do zmniejszenia odległości, o których mowa w tym przepisie, może dojść jedynie wtedy, gdy budynki są zwrócone do siebie ścianami i dachami z przekryciami nierozprzestrzeniającymi ognia, niemającymi otworów.

Skoro w dachu budynku inwestorów wykonano otwór to tym samym warunek z § 271 ust. 9 r.w.t.b.u. nie jest spełniony.

Uszło więc uwadze organu, że pozostaje niewyjaśniona kwestia zastosowania przepisów przeciwpożarowych regulujących rozwiązania dotyczące zabezpieczenia przeciwpożarowego właśnie w odniesieniu do wykonanego samowolnie przez inwestorów wyłazu dachowego.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego użytkowania budynku przez inwestorów, Sąd wyjaśnia, że na obecnym etapie postępowania kontrowana jest decyzja odmawiająca nałożenia obowiązku w zakresie wykonania robót budowlanych doprowadzających budynek do stanu zgodności z prawem, wobec czego zarzut związany z użytkowaniem budynku nie odnoszący się do zakresu przedmiotowego niniejszej sprawy, nie może być poddany ocenie Sądu.

W odniesieniu natomiast do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów Prawa budowlanego, poprzez brak tablicy informacyjnej i zamontowanie jej dopiero przed przeprowadzoną przez organ kontrolą, wskazać należy, że przepisy prawa budowlanego określają w art. 93 ust. 4 odpowiedzialność za przystąpienie do robót budowlanych lub ich prowadzenie bez dopełnienia wymagań określonych w art. 41ust. 4, art. 42, art. 44 i art. 45 dotyczących niedbałego prowadzenia dziennika budowy, czy też braku tablicy informacyjnej. Jednakże powyższe zaniedbania nie są przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że uchybienia w zakresie zbadania zgodności inwestycji z przepisami prawa, w szczególności w zakresie podwyższenia terenu prowadzącego do zmiany rzędnych terenu, wykonania przeszkolonego wyłazu dachowego nie przewidzianego w projekcie, miały wpływ na wynik sprawy i doprowadziły organy do przedwczesnego wniosku, że odstępstwa te nie miały charakteru istotnego i nie naruszały przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz nie nakładały na organ obowiązku ingerencji w zakresie doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem.

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem pierwszej instancji, celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.), w tym w szczególności z uwzględnieniem przedstawionych wywodów dotyczących właściwej interpretacji art. 36a prawa budowlanego oraz § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków.

W ponowionym postępowaniu organy powinny ustalić czy odstąpienia od projektu budowlanego, których dopuścili się inwestorzy miały charakter odstąpień istotnych, o których mowa w art. 36a ust. 5 p.b.

W pierwszej kolejności organy powinny rozważyć zatem czy podwyższając teren inwestorzy nie naruszyli postanowienia § 21 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Nadto organy powinny ocenić czy wykonane prace zakłócają stosunki wodne w sposób określony w § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków. Jeżeli do naruszenia takiego doszło to organy powinny ocenić czy wpływa to na zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza teren inwestycji i czy naruszenie to kwalifikować należy jako odstąpienie istotne z art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b. W przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia stosunków wodnych w rozumieniu § 29 r.w.t.b.u., lecz odstępstwo to nie ma charakteru istotnego, organy powinny rozważyć nałożenie na inwestorów obowiązku wykonania określonych prac budowlanych.

Materiał dowodowy sprawy powinien zostać uzupełniony także o ustalenia w oparciu o wymogi dotyczące oświetlenia i nasłonecznienia (tzw. "linijka słońca") z § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w odniesieniu do podwyższonych rzędnych terenu i obiektu budowlanego.

Organy powinny także rozważyć jak wykonania otworu w dachu budynku wpływa na przyjętą w projekcie budowlanym odporność ogniową konstrukcji i przykrycia dachu oraz możność stosowania odstępstwa z § 271 ust. 9 r.w.t.b.u., które zastosowano w projekcie budowlanym przy projektowaniu budynku.

Organy rozpatrzą następnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględnią przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych. Sporządzając uzasadnienie decyzji organy zadbają o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia, wskazując w sposób jednoznaczny te ustalenia faktyczne, które zadecydują o nałożeniu na inwestorów określonych obowiązków, bądź o odmowie ich nałożenia.

Wobec uznania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 52 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego w zw. z § 29, 30 i 271 ust. 9 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, uzasadnione stało się ich uchylenie.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasadzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kwoty 500 zł, na którą składał się wpis od skargi.