Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 367/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 pkt 9, art. 8 ust.1,3,4, art. 11 pkt 2, art. 39 ust. 1,2, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 4, art. 107
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 7,8, 138 par. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 135, 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

K.C. wnioskiem z dnia 10 grudnia 2013 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości, a także zakup odzieży zimowej dla niej oraz będącego na jej utrzymaniu syna.

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 7 pkt 9, art. 8 ust. 1, 3, 4, art. 11 pkt 2 oraz art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) Kierownik Rejonu Pracy Socjalnej Nr [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, odmówił przyznania K.C. pomocy we wnioskowanym zakresie, w formie zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości, a także zakup odzieży zimowej dla rodziny.

Organ pierwszej instancji analizując sytuację materialną K.C. ustalił, w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy, że wnioskodawczyni w dniu 15 listopada 2013 r. otrzymała I transzę, obejmującą 90 % bezzwrotnej pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej w wysokości [...] zł przyznanej na mocy umowy z dnia [...] zawartej ze Radą Naczelnej Organizacji Technicznej.

Przytaczając treść art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej organ wyjaśnił, że uzyskaną kwotę w wysokości [...] zł podzielono na 12 miesięcy,

a wynikającą z podziału kwotę [...] zł wliczono do dochodu wnioskodawczyni począwszy od miesiąca listopada 2013 r. przez okres kolejnych 12 miesięcy.

Jednocześnie organ I instancji na potwierdzenie swojego stanowiska powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 700/06, w którym ww. Sąd uznał, że dofinansowanie z tytułu dotacji z PUP na rozpoczęcie działalności gospodarczej, podobnie jak kredyt czy pożyczka jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania, zatem kwoty uzyskane z tego tytułu stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu.

Organ ustalił, że dochód dwuosobowej rodziny K.C. w miesiącu listopadzie 2013 r., czyli miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wyniósł łącznie [...] zł, czyli [...] zł na osobę w rodzinie – i składał się z zabezpieczenia alimentacyjnego w wysokości [...] zł, wsparcia pomostowego (związanego

z działalnością gospodarczą podjętą przez skarżącą) w wysokości [...] zł, a także kwoty [...] zł stanowiącej 1/12 dofinansowania ze środków przyznanych przez Radę Naczelnej Organizacji Technicznej.

W dalszej części uzasadnienia, organ I instancji stwierdzając niewykazanie znamion uprawniających do zakwalifikowania wnioskodawczyni jako szczególnego przypadku uznał, że brak jest podstaw do przyznania jej specjalnego zasiłku celowego stosownie do art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Dodatkowo organ rozpatrzył wniosek K.C. pod kątem przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności na podstawie Uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania - "Pomoc państwa

w zakresie dożywiania na lata 2014 – 2020". Jednocześnie wyjaśnił, że opisana wyżej pomoc może być przyznania nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód na osobę w rodzinie wynosi 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, czyli kwotę 684 zł (456 zł x 150%).

Uwzględniając wyliczony wcześniej dochód na osobę w rodzinie K.C. w wysokości [...] zł organ I instancji stwierdził przekroczenie kryterium dochodowego, uprawniającego do otrzymania pomocy z ww. Programu.

Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją K.C. złożyła od niej odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy albo uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu odwołująca się zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej wskazanych w podstawie prawnej decyzji, a także art. 8 ust. 5 pkt 1 ww. ustawy, jak również przepisów art. 7 i 8 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem wnioskodawczyni, organ błędnie ustalił wysokość jej dochodu

w rodzinie, przyjmując jako jeden ze składników uzyskaną przez nią kwotę na rozpoczęcie działalności gospodarczej i utrzymanie jej na początkowym etapie, co stanowiło o naruszeniu art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie odwołująca wyjaśniła, że przyznana dotacja może być ściśle przeznaczona na określony cel wskazany w umowie, i dopiero po spełnieniu tego warunku w przyszłości będzie można uznać tą pomoc za bezzwrotną. Wydatkowanie przyznanej kwoty nie może być związane z bieżącą konsumpcją jej rodziny, gdyż takie działanie byłoby sprzeczne z postanowieniami zawartej umowy i stanowiłoby o konieczności zwrotu uzyskanej dotacji przyznanej na określony cel (rozpoczęcie działalności gospodarczej).

Ponadto K.C. wskazała na swoją trudną sytuację materialną podnosząc, że aktualnie mieszka wraz z synem w Centrum Kryzysowym, a ta okoliczność powinna zostać przez organ rozważona w aspekcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" przyznania świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Wyjaśniła, że aktualnie nie osiąga żadnego dochodu z działalności i nie ma możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb, zarzucając organowi nieuwzględnienie powyższej kwestii.

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 39 ust. 1 i art. 41, art. 8 ust. 1 pkt 2 oraz art. 7 ustawy o pomocy społecznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej regulujące kwestię przyznania wnioskowanego świadczenia. Podał, że warunkiem koniecznym do jego otrzymania jest spełnienie tzw. kryterium dochodowego, zaś organ zobligowany jest do ścisłego przestrzegania zasad obliczania tego dochodu.

Kolegium ustaliło w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem. W związku z realizacją projektu "Moja Firma – Moją Szansą II" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, realizowanego przez Radę Naczelnej Organizacji Technicznej – K.C. otrzymała środki pieniężne na podjęcie własnej działalności gospodarczej.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wskazane świadczenie stanowi pomoc na rozwinięcie działalności gospodarczej, a w przypadku niezrealizowania tego zamierzenia kwota ta podlega zwrotowi, zatem powyższe przemawiałoby za nieuznaniem takiej pomocy za dochód. Jednakże organ powołując się na treść art.

8 ust. 4 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej podał, że do dochodu rodziny nie wlicza się tylko i wyłącznie dochodu uzyskanego na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Kolegium podniosło, że wobec wyłączenia z dochodu rodziny – tylko dochodu uzyskanego z tytułu prac społecznie użytecznych nie uwzględniając wyłączenia innych świadczeń otrzymanych na podstawie tej samej ustawy o promocji zatrudnienia, w tej sytuacji uznało za prawidłowe przyjęcie przez organ I instancji do dochodu skarżącej kwoty, odpowiadającej 1/12 przyznanej dotacji, czyli [...] zł, oraz ustalenie łącznego miesięcznego dochodu w rodzinie skarżącej na kwotę [...] zł, co stanowiło o przekroczeniu kryterium dochodowego przy uwzględnieniu dodatkowo kwoty [...] zł otrzymanej z tytułu alimentów oraz [...] zł z tytułu wsparcia pomostowego związanego z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą.

Ponadto Kolegium wskazało, że organ I instancji zakresem swoich rozważań objął również kwestię, szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej wyjaśniając, że taka decyzja zostaje podjęta w ramach uznania administracyjnego, i w wyniku tej analizy podał jakie dowody przemawiały za nieprzyznaniem takiego świadczenia.

Oceniając decyzję organu I instancji Kolegium stwierdziło, że jest ona zgodna

z prawem, bowiem przekroczenie kryterium dochodowego bezwzględnie wyłącza możliwość przyznania wnioskodawczyni pomocy w formie zasiłku celowego.

Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją K.C. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie t,j.: art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1,2 i 3 w związku z art. 7 pkt 2-15 oraz art. 8 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 , a także art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, jak również przepisów art. 7 i art. 8 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto zwróciła się o rozważenie przez Sąd celowości zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, 2 i 3

w związku z art. 7 pkt 2-15 oraz art. 8 ust. 4 i ust. 5, a także art. 39 ust. 1 i 2 z art. 32 Konstytucji RP.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca powtórzyła argumenty podniesione uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji kwestionując fakt przekroczenia przez jej rodzinę kryterium dochodowego w wyniku uwzględnienia pomocy pieniężnej na rozpoczęcie działalności gospodarczej w wysokości [...] zł.

Dodatkowo skarżąca przytoczyła treść art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej regulujący kwestię dochodu w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, za który w rozumieniu powołanego przepisu przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony m.in. o koszty uzyskania przychodu. Zaznaczyła, że wliczenie poszczególnych kwot uzyskiwanych w związku z prowadzoną działalności gospodarczą do kryterium dochodowego będzie miało miejsce dopiero, gdy skarżąca zacznie otrzymywać dochód z prowadzonej działalności, zaś aktualnie takiego dochodu nie otrzymuje.

Organ wliczając do dochodu skarżącej kwotę dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej nie zauważył, że ma ona zostać przeznaczona na konkretny cel wskazany w umowie. Sfinansowanie przez skarżącą z uzyskanej kwoty potrzeb konsumpcyjnych jej rodziny stanowiłoby o konieczności zwrotu takiego świadczenia, i co oznaczałoby, że wbrew przekonaniu organu, pomoc ta nie byłaby bezzwrotna.

Zdaniem skarżącej, przyznana dotacja nie stanowi dochodu, a jedynie przychód z działalności gospodarczej, zatem organ nie powinien w ogóle uwzględnić tej kwoty przy obliczaniu jej dochodu. Zwróciła uwagę, że stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – wolne od podatku dochodowego są m.in. środki finansowe otrzymane przez uczestnika projektu jako pomoc udzielona w ramach programu finansowanego z udziałem środków europejskich.

Ponadto skarżąca zarzuciła organom nierozważenie możliwości przyznania jej specjalnego zasiłku celowego stosownie do art. 41 ustawy w kontekście sytuacji materialnej jej rodziny, bowiem w jej ocenie niewystarczające jest stwierdzenie przez organ uznaniowości takiego świadczenia.

Uwzględniając zasady procedury administracyjnej organ winien uwzględnić fakt, że brak możliwości zaspokojenia potrzeb bytowych z powodu braku odpowiedniego wsparcia ze strony organów może uniemożliwić skarżącej właściwe wykorzystanie przyznanej dotacji i rozpoczęcie działalności gospodarczej, dzięki której rodzina mogłaby wyjść z trudnej sytuacji życiowej.

Zaznaczyła, że aktualnie nie osiąga dochodów z prowadzonej działalności i nie ma możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W przekonaniu skarżącej, dokonana przez organy interpretacja przepisów ustawy o pomocy społecznej, a w konsekwencji uznanie o przekroczeniu przez nią kryterium dochodowego stanowi o jej niezgodności z Konstytucją.

Końcowo skarżąca zaznaczyła, że z dniem [...] b.r. musi opuścić dom samotnej matki i nie ma środków na wynajęcie pokoju dla siebie oraz swojego małoletniego syna. W tej sytuacji wniosła o wyeliminowanie z obrotu prawnego krzywdzących ją decyzji.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.).

Analiza zaskarżonych decyzji w aspekcie powołanych przepisów doprowadziła do uznania zasadności skargi. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu stanowią rozstrzygnięcia organów dotyczące odmowy przyznania K.C. zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości, a także zakup odzieży zimowej dla niej oraz będącego na jej utrzymaniu syna.

Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Świadczenie to może być przyznane

w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków

i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2). Treść powyższego artykułu wskazuje, że decyzja wydana na jego podstawie ma charakter uznaniowy.

Organ wydając decyzję w oparciu o powołany przepis zobowiązany jest do ustalenia, czy złożony wniosek dotyczy niezbędnej potrzeby życiowej istniejącej w chwili jego złożenia, a ponadto czy wnioskodawca spełnia ustawowe warunki przyznania takiej pomocy. Podstawowym warunkiem otrzymania wskazanej pomocy jest spełnienie przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem do 1 października 2012 r. kryterium stanowiło kwotę [...] zł dla osoby w rodzinie, a od tej daty kwotę [...] zł – na mocy § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823).

Na tle ustalenia przedmiotowego dochodu zaistniał spór w niniejszej sprawie.

Organy obu instancji przyjęły, że uzyskana przez skarżącą kwota [...] zł stanowiąca pierwszą transzę pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej stanowi jednorazowy dochód skarżącej w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy, z uwagi na pięciokrotne przekroczenie kwoty kryterium dochodowego rodziny i w związku z tym doliczyły, stosownie do dyspozycji powołanego przepisu, do dochodu strony kwotę [...] zł, stanowiącą 1/12 kwoty [...] zł, wynikającą z podziału tej kwoty na 12 kolejnych miesięcy poczynając od miesiąca, w którym dochód ten uzyskano, czyli od listopada 2013 r.

W efekcie tego rozliczenia ustalono, że rodzina skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek celowy uzyskała dochód w łącznej wysokości [...] zł, czyli [...] zł na osobę w rodzinie, przekraczając tym samym kryterium dochodowe. Organy do tak ustalonego dochodu zaliczyły zabezpieczenie alimentacyjne w wysokości [...] zł, 1/12 dofinansowania na rozwój przedsiębiorczości stanowiącą kwotę [...] zł, a także wsparcie pomostowe podstawowe w wysokości [...] zł, związane z utrzymaniem działalności gospodarczej na początkowym etapie, przyznane przez Radę Naczelnej Organizacji Technicznej.

W kwestii oceny sytuacji dochodowej skarżącej nie bez znaczenia pozostaje fakt, że z dniem 2 listopada 2013 r. zarejestrowała ona swoją działalność gospodarczą w postaci pracowni projektowej. Rozpoczęcie powyższej działalności umożliwiło jej uzyskanie pomocy finansowej na podstawie umowy z dnia 2 listopada 2013 r. zawartej ze Radą Naczelnej Organizacji Technicznej, w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

Jak wynika z treści § 1 pkt 1 i 2 przedmiotem umowy jest udzielenie uczestnikowi projektu (skarżącej) wsparcia finansowego w postaci środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości ułatwiających sfinansowanie pierwszych wydatków umożliwiających funkcjonowanie nowopowstałego przedsiębiorstwa. Przyznanie środków finansowych odbywa się w oparciu o zasadę de minimis. Warunkiem uznania wydatków na rozwój przedsiębiorczości za kwalifikowalne jest wydatkowanie środków finansowych, zgodnie z harmonogramem rzeczowo – finansowym wydatkowania środków (§ 4 ust. 3 pkt 1 umowy). Jednocześnie z postanowień szczegółowych dotyczących wypłaty środków finansowych wynika, że jednym z warunków wypłaty tych środków jest oświadczenie skarżącej o dobrowolnym poddaniu się egzekucji (§ 4 ust. 2 pkt 2 umowy).

Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe wsparcie finansowe skarżąca uzyskała ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, do którego głównych zadań należy m.in. wsparcie polityki rynku pracy, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, adaptacyjność i rozwój kadr, wyrównywanie szans na rynku pracy. Dzięki wsparciu uzyskanemu z Funduszu organizowana jest m.in. pomoc przy zakładaniu działalności gospodarczej, a także przygotowanie zawodowe dla osób bezrobotnych. Powyższe wsparcie jest udzielane jako pomoc de minimis, która jest rodzajem pomocy publicznej udzielonej przedsiębiorcom (por. J. Blicharz, Komentarz do ustawy o spółdzielniach socjalnych, publ. zbiór Komentarzy Lex).

K.C. we wniosku wszczynającym niniejsze postępowanie z dnia 10 grudnia 2013 r. podała, że otrzymane ww. środki zobowiązana jest przeznaczyć na sprzęt i maszyny konieczne do prowadzenia działalności. Aktualnie z tytułu prowadzonej działalności nie osiąga żadnego dochodu bowiem lokal jest w trakcie remontu. Z kolei w piśmie z dnia 16 grudnia 2013 r. (k. 21 akt administracyjnych) wyjaśniła, że wsparcie pomostowe uzyskane od Beneficjenta

w wysokości [...] zł związane jest z prowadzoną przez nią działalnością, zaznaczając, że z uzyskanej pomocy będzie musiała się rozliczyć przedstawiając faktury, a pomoc tą będzie otrzymywać przez kolejne 6 miesięcy.

Należy zwrócić uwagę, że za dochód - w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych - przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o wymienione grupy wydatków co wynika z treści art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy. Przytoczony przepis jest szczególnym w stosunku do przepisu art. 8 ust. 3 ustawy - regulującego ogólne pojęcie dochodu, za który uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony m.in. o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zdaniem Sądu, dopiero środki uzyskane przez skarżącą zaangażowane

w działalność gospodarczą mogą w przyszłości przynieść wymierny przychód, który dopiero wówczas będzie mógł podlegać ocenie przez organ stosownie do powołanego przepisu art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy. Jak wynika z treści umowy z dnia 2 listopada 2013 r. skarżąca nie może wydatkować przyznanych środków na inny cel aniżeli z tego aktu wynikający. Podkreślenia wymaga, że skarżąca poddała się monitoringowi i kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania przyznanych środków finansowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, co wynika z § 5 ww. umowy. Inaczej rzecz ujmując mając na uwadze charakter celowy tej pomocy nie może ona jej wykorzystać na inne cele, w tym bytowe, związane z utrzymaniem swojej rodziny.

W tym miejscu odnosząc się do przytoczonego w uzasadnieniu decyzji organu

I instancji wyroku NSA z dnia 8 grudnia 2006 r., I OSK 700/06, wskazać należy, że

w wyroku tym Sąd wyraził pogląd, że pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki, zatem te kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu.

Odnosząc to stanowisko do realiów niniejszej sprawy ponownie podkreślenia wymaga, że skoro skarżąca nie może wydatkować otrzymanej pomocy na cele związane ze swoim utrzymaniem, zatem wyrażony w powołany wyroku pogląd potwierdza brak podstaw do uznania przyznanych środków za dochód.

Sąd zwrócił uwagę, że już na etapie odwołania skarżąca sygnalizowała nieprawidłowe zaliczenie do dochodu ułamkowej części otrzymanej pomocy finansowej, jednakże organ odwoławczy, mimo że zwrócił uwagę na celowy charakter tej pomocy, przeznaczonej wyłącznie na rozwinięcie działalności gospodarcze, dostrzegając, że wydatkowanie jej niezgodnie z przeznaczeniem niweluje jej bezzwrotny charakter, stwierdził, że: "należałoby nie uznać tego rodzaju pomocy za dochód", niemniej powyższa konstatacja nie spowodowała zmiany stanowiska organu.

Wobec powyższych rozważań należy podzielić stanowisko skarżącej kwestionującej zasadność uwzględnienia w jej dochodzie kwot uzyskanych z tytułu pomocy publicznej w ramach środków unijnych, przeznaczonych na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Jak zostało to wykazane, wskazana kwota nie może zostać przeznaczona na wydatki związane z utrzymaniem jej rodziny, a gwarancją jej bezzwrotności jest wyłącznie prawidłowe rozdysponowanie środków stosownie do reguł wynikających z zawartej ze skarżącą umowy.

W ocenie Sądu, podobne zasady rozliczeń dotyczą również przyznanego skarżącej tzw. wsparcia pomostowego podstawowego w kwocie [...] zł na utrzymanie działalności na początkowym etapie, bowiem mimo że w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentu, na podstawie którego został on jej przyznany, niemniej z wyciągu z rachunku bankowego skarżącej (listopad 2013 r.) wynika, że kwota tej pomocy w wysokości [...] zł również została przekazana przez Radę Naczelnej Organizacji Technicznej, a z oświadczenia skarżącej zawartego w piśmie z dnia 16 grudnia 2013 r. (k. 21 akta administracyjnych) wynika, że jest ona zobowiązana do rozliczenia się również z tej pomocy poprzez udokumentowanie jej wydatkowania na cel związany z działalnością gospodarczą w formie faktur. Powyższe oświadczenie skarżącej znajduje potwierdzenie w informacji podanej na stronie internetowej Naczelnej Organizacji Technicznej (www.mojafirma2.not-koszali.org), odnoszącej się do pomocy udzielanej w ramach projektu "Moja Firma – Moją Szansą II", gdzie wskazano, że uczestnik projektu, celem rozliczenia wsparcia pomostowego podstawowego, winien we wskazanym terminie przedstawić "kumulatywne zestawienie wszystkich wydatków poniesionych w okresie 6 m-cy w ramach poszczególnych kategorii wydatków". Dodatkowo wskazano, że uczestnik projektu zostanie poddany kontroli prawidłowości wydatkowania środków w ramach udzielonego wsparcia. W związku z kontrolą uczestnik projektu zobowiązany jest m.in. do udostępnienia dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz realizacją projektu objętego wsparciem finansowym (m.in. dokumentów rejestracyjnych firmy, ewidencji księgowej, Ewidencji Środków Trwałych, faktur, rachunków, potwierdzeń przelewów, wyciągów bankowych, kosztorysów, oraz innych dokumentów potwierdzających prawidłową realizację inwestycji).

Ponadto na uwzględnienie zasługuje argumentacja skarżącej o braku możliwości zaspokojenia potrzeb bytowych z powodu odpowiedniego wsparcia ze strony organów, które uniemożliwi jej właściwe wykorzystanie przyznanej dotacji i rozpoczęcie działalności gospodarczej, dzięki której rodzina mogłaby wyjść z trudnej sytuacji życiowej.

W ocenie Sądu, dokonana w niniejszej sprawie błędna wykładnia oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej stanowi o wydaniu zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji z naruszeniem art. 8 ust. 3 oraz art. 8 ust. 11 w związku z art. 39 ust. 1 ustawy mającym wpływ na wynik sprawy, uzasadniającym ich uchylenie stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.

a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organów będzie ustalenie dochodu skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej dokonanej przez Sąd, a następnie podjęcie odpowiedniego do tych ustaleń rozstrzygnięcia merytorycznego.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o skierowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o treści przedstawionej w skardze, należy wyjaśnić, że takie wystąpienie stanowi jedynie fakultatywne uprawnienie Sądu, co wynika z treści art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, jednakże w niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z takim pytaniem, przedstawiona zaś przez Sąd wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej jest zgodna ze stanowiskiem skarżącej.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku

z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.