Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 253/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner ( spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004r sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 17 stycznia 2002 r Nr: [...] w przedmiocie umorzenia długu celnego skargę oddala


UZASADNIENIE

W dniu [...] 1999 r funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1989 , na niemieckich numerach rejestracyjnych [...], którym kierował J. P.. Ustalono , że w/w pojazd stanowi własność teścia kierującego - M. G., zamieszkałego w N..

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] w dniu [...] 1999 r wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie przedmiotowego samochodu , a następnie decyzją z dnia [...] 1999 r m.in. określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł oraz wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową.

Organ celny wyjaśnił, iż stosownie do § 136 pkt.l Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997 r w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz.U. Nr 147, poz.989 ze zm.) skarżący jako osoba krajowa jest podmiotem nieuprawnionym do wprowadzania i poruszania się w/w pojazdem na polskim obszarze celnym . Poprzez wprowadzenie przedmiotowego samochodu na polski obszar celny doszło do naruszenia warunków procedury odprawy czasowej , czego konsekwencją jest, zgodnie z art.212 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r -Kodeks celny (Dz.U Nr 23, poz. 117 ze zm.) , powstanie długu celnego w przywozie , a obowiązkiem organu celnego - określenie jego kwoty.

Wartość celną w/w samochodu ustalono na podstawie art.29 Kodeksu celnego , natomiast cło wymierzono według stawki 35% min.2500 EUR tj. w wysokości [...] zł.

Prezes Głównego Urzędu Ceł , po rozpatrzeniu odwołania skarżącego , decyzją z dnia [...] 2000 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej , a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wnioskiem z dnia [...] 2000 r skarżący wniósł o umorzenie długu celnego i wstrzymanie egzekucji wynikającej z w/w decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł . W/w podniósł , że postanowieniem z dnia [...] 2000 r Prokuratura Rejonowa w [...] umorzyła postępowanie karne przeciwko niemu w sprawie wprowadzenia na polski obszar celny przedmiotowego samochodu tj. o przestępstwo z art.80 § 1 i 94 § 1 ustawy karnej skarbowej . W/w pojazd został zwolniony spod zajęcia i zarządzono jego zwrot na rzecz skarżącego. Jako podstawę wniosku o umorzenie długu celnego skarżący wskazał art.246 Kodeksu celnego oraz § 1 ust.l pkt.7 i 8 oraz ust.2 pkt.5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U.Nr 158, poz. 1050 i z 1999 r Nr 36, poz.342 ).

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] 2001 r odmówił umorzenia kwoty wynikającej z długu celnego . Organ celny stwierdził, że wobec niedopełnienia warunków odprawy czasowej w chwili objęcia przedmiotowego samochodu tą procedurą skarżący został uznany za dłużnika długu celnego . Fakt umorzenia postępowania karnego skarbowego oznacza , że zachowaniem swym skarżący nie wyczerpał znamion czynu zabronionego określonego w art.80§ 1 i 94 § 1 ustawy karnej skarbowej , jednak to rozstrzygnięcie nie skutkuje brakiem odpowiedzialności na gruncie przepisów celno-administracyjnych , a tym samym nie stanowi podstawy do umorzenia długu celnego z tego tytułu.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca nie przewidział możliwości umorzenia należności celnych w sytuacji zaistniałej w rozpatrywanej sprawie na podstawie przepisów powołanych we wniosku. Wskazany we wniosku art.246 Kodeksu celnego nie znajduje uzasadnienia w rozpatrywanej sprawie, gdyż dotyczy on sytuacji , gdy zarejestrowana kwota należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota została zarejestrowana niezgodnie z art.229 § 3 Kodeksu celnego. Podstawy takiej nie stanowi ani art.246 , ani art.248 Kodeksu celnego w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 0 grudnia 1997 r.

W odwołaniu od w/w decyzji skarżący zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem przepisów i rażącym pokrzywdzeniem skarżącego. W/w wyjaśnił, iż pojazd został wprowadzony na polski obszar celny pod wpływem błędu , a wobec braku " właściwości osobistych " wwożącego ten pojazd , wymaganych przy zastosowaniu procedury odprawy czasowej , towar taki powinien zostać uznany jako wadliwy , stosownie do treści art.248 Kodeksu celnego . Oznacza to , że należności celne powinny być umorzone na podstawie art.248 § 1 i § 2 pkt.2 Kodeksu celnego .

Skarżący wyjaśnił , iż sporny samochód został wywieziony za granicę i zwrócony właścicielowi .

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 17 stycznia 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i uznał , że argument , iż wywóz samochodu z polskiego obszaru celnego stanowi podstawę umorzenia należności celnych jest bezpodstawny , gdyż fakt ten nie skutkuje automatycznie umorzenia należności celnych. Takie umorzenie jest możliwe wyłącznie w przypadkach wymienionych w art.246 - 248 Kodeksu celnego oraz § 1 w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r i w trybie przewidzianym w tym Rozporządzeniu .

Art.246 Kodeksu celnego nie może mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna o wymiarze należności celnych . Z kolei art. 248 Kodeksu celnego także nie może stanowić podstawy do umorzenia tych należności , bowiem przedmiotowy samochód nie może być uznany za towar wadliwy w rozumieniu w/w przepisu.

Brak jest również podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie § 1 ust. 1 pkt.7 i 8 w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r , gdyż sporny pojazd nie został dostarczony wskutek pomyłki kontrahenta zagranicznego , czy też nie był on nieprzydatny do użytku z powodu oczywistej pomyłki w zamówieniu . Użyczającego pojazd M. G. nie można uznać za kontrahenta zagranicznego i nie można mówić o zamówieniu , w związku z którym towar został wprowadzony na polski obszar celny.

W ocenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł żadne ze wskazanych uregulowań nie odpowiada stanowi faktycznemu niniejszej sprawy.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący podtrzymał dotychczasowe zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a ponadto nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego , iż w sytuacji gdy decyzja wymiarowa jest ostateczna , nie może mieć zastosowania art.246 Kodeksu celnego i jedynie wzruszenie tej decyzji mogłoby skutkować umorzeniem długu .

Zdaniem skarżącego wywóz samochodu do Niemiec oznacza , że dług celny określony w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] stał się bezprzedmiotowy i jako taki winien zostać umorzony.

Skarżący nie podzielił także stanowiska organu odwoławczego , iż w sprawie nie ma zastosowania art.248 § 1 i 2 Kodeksu celnego , gdyż - jego zdaniem - jest poza sporem , iż przedmiotowy samochód objęty był istotną wadą prawną , jeżeli nie było możliwości jego eksploatacji na zasadzie użyczenia na polskim obszarze celnym. W/w stwierdził, że gdyby pojazdem wjechał jego teść na stałe zamieszkały w Niemczech , nie było by podstaw do naliczania należności celnych , nawet gdyby tym samochodem w Polsce poruszał się skarżący.

W ocenie skarżącego fakt, że Prokuratura Rejonowa umorzyła przeciwko niemu postępowanie karne skarbowe i wydala mu samochód, który opuścił polski obszar celny , zasadne jest umorzenie długu celnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ celny wyjaśnił, że fakt , iż przedmiotowy samochód został wprowadzony na polski obszar celny w ramach bezcłowej odprawy czasowej , podczas gdy w niniejszej sprawie istniał obowiązek uiszczenia za niego cła , nie jest jednoznaczny z tym , że pojazd jest towarem wadliwym w rozumieniu art.248 Kodeksu celnego. Przepis ten stanowi o towarach wadliwych ze względu na pewne cechy fizyczne tj. uszkodzenie , zniekształcenie , nieprawidłową budowę , czy też złe funkcjonowanie. Za taką interpretacją wskazuje również zawarty w art.248 zapis , iż nie uznaje się za wadliwe towary uszkodzone po ich zwolnieniu.

Odnośnie postępowania karnego skarbowego Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż postępowanie celne jest postępowaniem odrębnym i niezależnym od postępowania karnego skarbowego , a rozstrzygnięcia w nim zapadłe nie pozostają w związku z rozstrzygnięciami zapadłymi w postępowaniu karnym skarbowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ).

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Różnice stanowisk dotyczą oceny prawnej tego stanu pod kątem dopuszczalności umorzenia należności celnych wynikających z ostatecznej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] 2000 r .

Podstawą umorzenia cła są art.246 i art.248 Kodeksu celnego oraz przepisy w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1907 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonania zwrotu lub umorzenia . Stan faktyczny niniejszej sprawy nie odpowiada żadnej z sytuacji przewidzianych w tych przepisach.

Art.246 § 1 Kodeksu celnego stanowi , że należności celne są umarzane , jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art.229 § 3 tej ustawy. Fakt , że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja określająca dług celny , przesądza o tym , iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego w oparciu o wskazany przepis.

Podstawą żądania umorzenia należności celnych nie może być także drugi ze wskazanych przepisów. Art.248 Kodeksu celnego stanowi , że zwrot lub umorzenie cła może nastąpić po ustaleniu , że zarejestrowana kwota cła dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to , że w chwili o której mowa w art.69 , towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu , w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Nie uznaje się za towary wadliwe towarów uszkodzonych po ich zwolnieniu.

Dla zastosowania w/w przepisu konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek : 1/ towar jest przywieziony w ramach kontraktu , 2/ towar jest objęty procedurą celną , 3/ osoba wprowadzająca nie przyjęła tych towarów w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego przez organ celny , 4/ powodem nie przyjęcia towarów były jego wady lub towary te były niezgodne z warunkami kontraktu , w wyniku którego dokonano ich przywozu .

W niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z przytoczonego przepisu , gdyż przedmiotowy samochód nie był przywieziony w ramach kontraktu , a skarżący pojazd ten przyjął i wprowadził na polski obszar celny . Co do wad należy stwierdzić , że nie każda wada towaru może stanowić podstawę umorzenia kwoty długu celnego. Podstawą taką są wady jakościowe i ilościowe.

Z kolei rozpatrując wniosek skarżącego na podstawie w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1907 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonania zwrotu lub umorzenia , a w szczególności § 1 pkt.7 i 8 , należy stwierdzić , że także nie zostały spełnione przesłanki wynikające z tych przepisów. W przepisach tych ustawodawca stanowi , że cło jest umarzane , gdy towary zostały dostarczone odbiorcy wskutek pomyłki kontrahenta zagranicznego lub towary okazały się nieprzydatne do użytku przewidzianego przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury celnej , z powodu oczywistej pomyłki w zamówieniu. Użyty w przytoczonym przepisie określenie "kontrahent zagraniczny " wskazuje , iż chodzi o stosunku handlowe , a więc o dostawy towarów w ramach zawartych kontraktów. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie . Ponadto w pkt.8 jest mowa o " osobie uprawnionej do korzystania z procedury celnej " , a skarżący nie był uprawniony do korzystania z procedury odprawy czasowej .

W świetle powyższych ustaleń argumentacja skargi nie mogła odnieść skutku . Za bezzasadny należy uznać zarzut, iż skarżący nie został pouczony na granicy o skutkach prawnych wprowadzenia na polski obszar celny samochodu w procedurze odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Organy celne nie mają takiego obowiązku, natomiast podróżni przekraczający granicę mają obowiązek dokonania prawidłowego zgłoszenia celnego w odpowiedniej formie. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ celny nie miał obowiązku wydawania "decyzji dot.powinności celnych ".

Nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi w zakresie dotyczącym umorzenia postępowania karnego skarbowego i wywozu przedmiotowego samochodu za granicę. Postępowanie karne skarbowe jest niezależne od postępowania celnego , jakkolwiek twierdzenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł, że rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu karnym skarbowym nie pozostają w związku z postępowaniem celnym nie jest zgodne z prawem , bowiem zgodnie z art.244 pkt.5 Kodeksu celnego dług celny wygasa w wypadkach , o których mowa w art.210 , jeżeli towary , wobec których powstał dług celny , zostały zajęte przy nielegalnym wprowadzeniu i równocześnie lub w późniejszym terminie orzeczono ich przepadek . A zatem nie wywóz samochodu za granicę , ale tylko orzeczenie jego przepadku w postępowaniu karnym skarbowym spowodowałoby wygaśnięcie długu celnego ( a nie jego umorzenie , chociaż skutek dla skarżącego byłby taki sam ).

Za niezgodne z prawem należy uznać również twierdzenie skarżącego , że nie byłoby podstaw do " naliczania cła" , gdyby pojazdem tym granicę przekraczał teść - osoba niekrajowa , nawet gdyby przedmiotowym samochodem w Polsce jeździł skarżący. Z procedury odprawy czasowej może korzystać wyłącznie osoba uprawniona - w niniejszej sprawie M. G., natomiast skarżący nie był uprawniony do korzystania w Polsce z przedmiotowego pojazdu nawet w sytuacji , gdy jego wprowadzenia na polski obszar celny dokonała osoba uprawniona.

Skarga nie może być uwzględniona , ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i rozstrzygnięcia organów celnych nie dają podstaw do ich uchylenia , dlatego Sąd działając na podstawie art.151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.