Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1449/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 196  ust. 2, ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: Art. 145 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 8 września 2015 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia na stacjonarne studia doktoranckie I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu poinformowała P. T. (dalej skarżący), że nie został przyjęty na pierwszy rok stacjonarnych studiów doktoranckich w zakresie [...] w roku akademickim 2015/2016. Komisja Rekrutacyjna wyjaśniła, że w wyniku przeprowadzonego postępowania rekrutacyjnego, skarżący uzyskał łączną ocenę: niedostateczny.

W odwołaniu P. T. zarzucił, że powyższa decyzja nie spełnia wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o szkolnictwie wyższym. Nadto podano tylko łączną ocenę, a nie podano poszczególnych jej elementów, ani sposobu obliczania wyniku. Pod decyzją brak jest podpisów wszystkich członków Komisji Rekrutacyjnej. Brak jest obiektywnych miar oceny i weryfikacji tej oceny. A dodatkowo skarżący zarzucił, że decyzja datowana jest na dzień [...] 2015 r. oraz na dzień [...] 2015 r.

Decyzją z dnia 8 września 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 196, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164 poz. 1365 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze. zm., dalej, k.p.a.), Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji wyjaśnił, że w wyniku badania dokumentów sprawy ustalono, że postepowanie rekrutacyjne zostało przeprowadzone zgodnie z uchwałą Senatu Uniwersytetu nr [...] z 23 marca 2015 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na stacjonarne i niestacjonarne studia doktoranckie w roku akademickim 2015/2016. Skarżący z przeprowadzonego w dniu [...] 2015 r. egzaminu wstępnego otrzymał ogólna ocenę niedostateczną.

Odnośnie składu Komisji Rekrutacyjnej organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżoną decyzję podpisał Przewodniczący Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...], który posiada stosowne upoważnienie od pozostałych członków komisji i występuje jako ich reprezentant, dlatego też dla ważności decyzji podpis Przewodniczącego jest wystarczający.

Odnosząc się do zarzutu dwóch dat decyzji, Rektor wskazał, że decyzja została przygotowana w dniu [...] 2015 r., na podstawie protokołu z egzaminu wstępnego na studia doktoranckie, który odbył się [...] 2015 r., kiedy to Komisja podjęła decyzję o nieprzyjęciu skarżącego na studia doktoranckie.

Organ odwoławczy wskazał również, że decyzja spełnia wymogi przewidziane w k.p.a. oraz w art. 195 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, z który nakłada na doktoranta studiów stacjonarnych obowiązek obecności w połowie programu studiów realizowanych w formie zajęć dydaktycznych w danej jednostce. Skarżący jest uczestnikiem studiów doktoranckich Uniwersytetu na dwóch kierunkach ([...] i [...]), na które został przyjęty w roku akademickim 2014/2015 i trudno sobie wyobrazić by mógł osobiście brać udział w zajęciach dydaktycznych na następnych kierunkach, a w przypadku [...], dublować ten kierunek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. T. podtrzymał swoją dotychczasową argumentację w sprawie, a ponadto podniósł, że organ nie odniósł się całości argumentacji przedstawionej przez niego w odwołaniu. Zarzucił, że organ odwoławczy w sposób irrelewantny przedstawił kwestie związane ze studiami na które został przyjęty w poprzednim roku, gdyż jego zdaniem nie zachodzi konieczność dublowania kierunku, gdyż kandydat może dokonać wyboru czy zostaje na dotychczasowych studiach, czy też podejmuje nowe.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że tutejszy Sąd wielokrotnie wypowiadał się w sprawie sposobu wydawania decyzji przez uczelniane organy kolegialne. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko Sądu wyrażone min. w wyrokach WSA w Krakowie z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1635/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1973/14 oraz z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 623/13 oraz 11 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 799/13 (publ. – http;//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2012.572), oraz uchwały Senatu Uniwersytetu Nr [...] z dnia 23 marca 2015 r. Zasady rekrutacji na studia doktoranckie w roku akademickim 2015/2016, zwanego dalej zasadami rekrutacji; jak i mogących mieć wpływ na ten wynik przepisów prawa procesowego, tj. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Stosownie do art. 196 w ust. 2, ust. 3 i ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym rekrutacja na bezpłatne studia doktoranckie odbywa się w drodze konkursu. Warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, a w jednostce naukowej - rada naukowa jednostki. Przepis art. 169 ust. 5 stosuje się odpowiednio. Uchwałę podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego, w którym rozpoczyna się rok akademicki, którego uchwała dotyczy. Rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie. Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, odpowiednio do rektora lub dyrektora jednostki naukowej. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie. Decyzja rektora lub dyrektora jednostki naukowej jest ostateczna.

Natomiast w myśl art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Wskazać również należy, że zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.

W świetle powyższych ustawowych regulacji nie ulega wątpliwości, że decyzje wydawane przez komisje rekrutacyjne w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie są decyzjami organu kolegialnego, której zdolność do orzekania ustawodawca przyznał jedynie w składzie złożonym z członków powołanych przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej in pleno tj. w pełnym składzie. Komisje rekrutacyjne nie tylko kolegialnie prowadzą postępowanie rekrutacyjne, ale także w sposób kolegialny wypracowują i wydają stosowne decyzje w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie, podpisując je w pełnym składzie. W konsekwencji skoro komisja rekrutacyjna jest organem kolegialnym, w decyzji przez nią wydawanej powinny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie.

W rozpoznawanej sprawie, w decyzji Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu nie wskazano jednak składu komisji, a pod decyzją podpisał się wyłącznie prof. J. R., jako Przewodniczący Komisji Rekrutacyjnej Wydziału [...], który powołał się na stosowne upoważnienie Komisji, w którym członkowie Komisji rekrutacyjnej:. prof. C. P., prof. T. G., dr hab. P. K., dr hab. J. K. oraz dr hab. A. S. upoważnili go, jako Przewodniczącego Komisji do podpisywania ich imieniem decyzji o przyjęciu lub nieprzyjęciu na studia. Podkreślić jednak należy, że do akt został dołączony także protokół z egzaminu wstępnego na studia doktoranckie, z którego wynika, że prof. J. R. nie wchodził w skład tej Komisji. W dniu [...] przewodniczącym Komisji była prof. C. P., natomiast członkami Komisji byli: prof. T. G., dr hab. P. K., dr hab. J. K. oraz dr hab. A. S. Nadto protokół ten nie został prawidłowo podpisany przez wszystkich członków Komisji, ponieważ pod protokołem podpisało się jedynie cztery osoby, podczas gdy Komisja liczyła pięć osób.

Jak już wskazano powyżej, stosownie do art. 196 w ust. 2, Prawa o szkolnictwie wyższym, warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, w formie uchwały. Uchwałę tą podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego. W dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji obowiązywała uchwała Senatu Uniwersytetu z dnia 23 marca 2015 r. Nr [...]. Z § 8 powołanej uchwały wynika, że rekrutacje na studia doktoranckie przeprowadza Komisja Rekrutacyjna, której członkowie są powoływani przez Dziekana Wydziału na wniosek kierownika studiów doktoranckich. Komisja Rekrutacyjna podejmuje decyzje w sprawach przyjęcia na studia.

Z powyższego uregulowania jednoznacznie wynika, że ta sama Komisja prowadzi rekrutacje na studia doktoranckie – w tym przypadku przeprowadza egzamin wstępny na studia doktoranckie, oraz ta sama Komisja Rekrutacyjna wydaje w sprawie decyzje. Tymczasem w Komisji przed którą skarżący w dniu [...] 2015r. składał egzamin wstępny na studia doktoranckie nie było prof. J. R. Dodatkowo Komisja rekrutacyjna, nie mając wystarczającego umocowania, mającego swoje źródło w uchwale Senatu Uczelni, udzieliła mu upoważnienia do podpisania decyzji imieniem Komisji Rekrutacyjnej, jako jej przewodniczącemu Komisji rekrutacyjnej.

Podkreślić należy, że dopiero w następnym roku, Senat Uniwersytetu, w § 8 pkt 1 uchwały z dnia 21 marca 2016 r. Nr [...], w sprawie warunków i trybu rekrutacji na stacjonarne studia doktoranckie w roku akademickim 2016/2017, właściwie umocował członków komisji rekrutacyjnej do udzielania upoważnienia przewodniczącemu komisji do podpisywania decyzji jednoosobowo, poprzez następującą regulację: "decyzje w sprawie przyjęcia lub nieprzyjęcia na studia doktoranckie podpisuje przewodniczący komisji rekrutacyjnej działający z jej upoważnienia, którym jest kierownik studiów doktoranckich lub wszyscy członkowie komisji rekrutacyjnej". Choć oczywiście należy zwrócić uwagę, że przewodniczącym komisji może być jedynie kierownik studiów doktoranckich. W przeciwnym wypadku, decyzję muszą podpisać wszyscy członkowie komisji.

Skoro w przedmiotowej sprawie członkowie Komisji rekrutacyjnej nie mogli udzielić stosownego upoważnienia prof. J. R., przede wszystkim dlatego, że nie był on członkiem Komisji rekrutacyjnej, a nadto uchwała Senatu nie zawierała stosownego upoważnienia, decyzja Komisji rekrutacyjnej nie tylko powinna wymieniać imiona i nazwiska wszystkich członków Komisji, ale także wszyscy członkowie Komisji powinni się pod tą decyzja podpisać. Pominięcie imion i nazwisk członków komisji, którzy wydawali decyzję jako organ I instancji i brak ich podpisów, stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., który stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję rekrutacyjną do spraw przyjęcia na studia doktoranckie, o której mowa w art. 196 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, co wynika z treści art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Jakkolwiek w pracy każdego organu kolegialnego istotną rolę pełni jego przewodniczący, jednakże nie może jednak uzurpować sobie kompetencji samego organu, skoro przysługuje ona organowi kolegialnemu działającemu in pleno (w pełnym składzie). Brak wskazania zatem z imienia i nazwiska oraz stanowiska członków komisji rekrutacyjnej i brak ich podpisów w decyzji organu I instancji stanowi, zdaniem Sądu, kwalifikowane naruszenie regulacji prawnych o charakterze ustrojowym, ustalających strukturę tego organu kolegialnego. Wydanie decyzji przez jednego tylko członka organu kolegialnego, a nie przez ten organ kolegialny, zakwalifikować należy jako działanie z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkujące bezwzględną koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Tak samo należy zakwalifikować utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej tego rodzaju kwalifikowaną wadą prawną. Z tych powodów uznać należy, że zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji – przewodniczącego komisji rekrutacyjnej, są decyzjami wydanymi z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia ich nieważności.

Niezależnie od powyższego Sąd podzielił także stanowisko skarżącego, co do tego, że decyzja organu I instancji nieprawidłowo zawiera dwie daty wydania decyzji tj.: [...] 2015 i [...] 2015 r. Co prawda organ odwoławczy wskazał, że decyzja została jedynie przygotowana w dniu [...] 2015 r., na podstawie protokołu z egzaminu wstępnego na studia doktoranckie, który odbył się [...] 2015 r., kiedy to Komisja podjęła decyzję o nieprzyjęciu skarżącego na studia doktoranckie, jednak nie zmienia to faktu, że decyzja ma nadal dwie daty.

Taka praktyka wskazywania w decyzji dwóch dat jest nie tylko niezgodna z prawem i niedopuszczalna, gdyż powoduje to wątpliwości, kiedy tak naprawdę decyzja została wydana - w dniu [...] 2015 r. czy też w dniu [...] 2015 r. Stanowi to naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organ do podanie daty wydania, a nie dat wydania, decyzji.

Już na koniec wskazać należy, że decyzja organ pierwszej instancji nie spełnia dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a. także z innych powodów. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzja powinna zawierać między innymi: powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne. Z całą pewnością przedmiotowa decyzja Komisji rekrutacyjnej nie spełnia tych warunków, gdyż nie zawiera jakichkolwiek ustaleń stanu faktycznego i uzasadnienia w tym zakresie. Uzasadnienie prawne sprowadza się zaś jedynie do powołania art.196 ust. 1- 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz uchwały Senatu Uniwersytetu z dnia 23 marca 2015 r. Nr [...], a więc do powołania jedynie normy kompetencyjnej upoważniającej Komisję rekrutacyjną do wydania decyzji. Nie daje natomiast wyjaśnienia na jakiej podstawie prawnej oparto merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji. Podobne zarzuty można postawić zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej, a jednocześnie nie wyjaśnia skarżącemu dlaczego podjęto takie właśnie rozstrzygnięcie i na jakiej podstawie prawnej. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Biorąc pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, Rektor ponownie przeprowadzi postępowanie w którym zgromadzi i oceni cały materiał dowodowy, a po przeprowadzonym postępowaniu przedstawi swoje stanowisko w decyzji, której uzasadnienie winno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Organ odniesie się również szczegółowo do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji obu instancji.