Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1246/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 30 oraz 28 ust. 3a, ust. 83b ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151/145 par. 1 pkt 1a,b,c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] ("ZUS") decyzją z 14 czerwca 2021r., nr [...], odmówił L. L. ("skarżący", "strona") wszczęcia postępowania w sprawia rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz odmówił częściowo wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy i FGŚP za pracowników w części finansowanej przez płatnika na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz, 735, zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 30 oraz 28 ust 3a, art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, zwanej dalej "u.s.u.s").

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach:

W dniu 14 maja 2020r. skarżący, który prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą L. L. "O. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie należności z tytułu składek za okres składkowy 2016-2019. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów i nie jest w stanie spłacić powyższych należności, a ewentualne zaspokojenie należności spowoduje pozbawienie skarżącego środków do życia.

W dniu 14 czerwca 2021r. organ wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku, o której mowa na wstępie. Organ rentowy zgodnie z przepisem art. 30 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Z kolei zgodnie z przepisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. organ rentowy odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników w części finansowanej przez płatnika. Wskazano, że treść art. 30 u.s.u.s. nie pozwala na podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego jak i negatywnego. Przepis ten bowiem mówi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s., na podstawie którego organ umarza należności z tytułu składek.

Z kolei w odniesieniu do art. 28 ust. 3a organ wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek z powodu trudnej sytuacji może dotyczyć wyłącznie składek na własne ubezpieczenia płatnika składek. W odniesieniu zaś do należności z tytułu składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez płatnika, przywołany przepis nie ma zastosowania, stąd organ nie mógł podjąć jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w tym zakresie. Zatem decyzja ZUS jest prawidłowa.

L. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł o uchylenie decyzji w całości. Skarżący wskazał, że ZUS zaksięgował składki opłacone za pracowników jako osobiste składki strony i odmówił umorzenia istniejących zaległości, powołując się na przepis art. 30 u.s.u.s. Zdaniem skarżącego takie działanie jest krzywdzące dla jego byłych pracowników, którzy obecnie nie mają opłaconych zaległych składek, albowiem firma skarżącego wskutek "lockdawnów" zbankrutowała. W ocenie skarżącego działanie ZUS, polegające na dowolnym przeksięgowywaniu wpłat jest bezprawne. ZUS raz wydaje decyzję o istniejącym zadłużeniu, a po kilku miesiącach zmienia swoją decyzję dla obejścia prawa i odmawia wszczęcia postępowania co do umorzenia składek.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2019.2325), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę, w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania, tj. art. 61a § 1 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy ani też przepisów prawa materialnego, które zostały w sprawie zastosowane.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca - na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30, art. 83b ust. 1 u.s.u.s. - wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., wszczęcia postępowania o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika.

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W doktrynie i w orzecznictwie wskazuje się, że postanowienie wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także przed wydaniem postanowienia nie prowadzi postępowania administracyjnego, zmierzającego do wyjaśnienia sprawy. W postanowieniu tym organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015r., sygn. akt. II OSK 999/14, dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku.

Zaskarżona decyzja z ZUS z dnia 14 czerwca 2021r. zawiera w swojej treści dwa rozstrzygnięcia, dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o umorzenie jego zaległości składkowych, wraz z odsetkami. Skarżący podważając legalność zaskarżonej decyzji, zakwestionował obydwa rozstrzygnięcia, w ramach których ZUS odmówił wszczęcia postępowania z jego wniosku.

W pkt 1 organ odmówił wszczęcia postępowania w zakresie objętym wnioskiem skarżącego o umorzenie jego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, w części przez nich finansowanej. Taki sposób procedowania ZUS uznać należy za prawidłowy i znajdujący uzasadnienia w art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie bowiem z tym przepisem do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28, tej ustawy, regulującego instytucję umorzenia. Tak więc organ w odniesieniu do tych składek zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ich umorzenia, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Jeżeli chodzi natomiast o odmowę wszczęcia postępowania, do której odnosi się pkt 2 zaskarżonej decyzji, to w tym zakresie stwierdzić należy, że mając na uwadze przesłanki umorzenia zaległości składkowych, wymienione w art. 28 ust 1-3, a także ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, umorzenie składek za zgłoszonych do ubezpieczenia, w części finansowanej przez płatnika, możliwe jest jedynie w oparciu o przesłankę nieściągalności, zdefiniowaną w art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tym wypadku nie ma możliwości ich umorzenia, na podstawie art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika to wprost z brzmienia tego przepisu, który mówi o należnościach z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia i traktuje o możliwości umorzenia jedynie tej kategorii składek.

Tak więc należy się zgodzić z organem, że umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3 a i przepisów rozporządzenia zaległości z tytułu składek za pracowników, nie jest możliwe a w konsekwencji w tym zakresie i w oparciu o tą podstawę prawną nie może toczyć się postępowanie przed ZUS. Bezprzedmiotowym jest bowiem postępowanie o umorzenie składek, w stosunku do tych należności, co do których ustawodawca nie przewidział w żadnym zakresie możliwości ich umarzania.

Zwrócić należy także uwagę, iż organ w pkt 2 zaskarżonej decyzji odmówił jedynie częściowo wszczęcia postepowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika stwierdzając w uzasadnieniu, że w tym zakresie postępowanie nie może toczyć się na podstawie art. 28 ust 3a u.s.u.s. natomiast w kwestii pozostałych żądań zawartych we wniosku toczyć się będzie odrębne postepowanie i akta sprawy obrazują, że takie postepowanie się toczyło, Sąd nie ma informacji czy i wydaniem jakich decyzji się zakończyło. Nie jest to zresztą przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku zaległości składkowych skarżącego nastąpiło ich przeksięgowanie na inne konta czy między kontami a zatem twierdzenia/zarzuty skarżącego dotyczące tej kwestii, zawarte w skardze uznać należy za gołosłowne.

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi L. L..