Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 945/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 23 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi S. M. i U. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz: a) S. M. i U. Z. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego, b) S. M. 96,95 (dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017 roku, poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") – po rozpatrzeniu odwołania S.M., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego w B. z dnia [...], nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej na działce nr ewid. 643/1, obr. [...], miasto B..

Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:

W dniu 23 września 2014 roku do organu szczebla powiatowego wpłynął wniosek S.M. o wszczęcie postępowania w przedmiocie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci kanalizacyjnej, posadowionej na działkach nr ewid. 340/43 i 643 w obrębie nr [...] miasta B., przy ul. A. 2.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] – na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. – umorzył postępowanie w sprawie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej na działce nr ewid. 643/1, obr. [...], miasto B..

Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniósł S.M., który wskazał, iż organ w toku postępowania nie pozyskał materiału dowodowego pozwalającego określić czy przedmiot postępowania – sieć kanalizacji sanitarnej, został wybudowany legalnie.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż ocena przesłanki określonej w art. 105 § 1 K.p.a., wymaga przeprowadzenia dokładnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., prowadzącego do uznania, że istnieją faktyczne bądź prawne przeszkody do podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego.

Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie organ powiatowy prowadził postępowanie w przedmiocie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej na działce nr ewid. 643 i 340/43, obr. [...], miasto B., ul. A. 2. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pozyskał z Archiwum Zakładowego Urzędu Miasta B. decyzję Urzędu Powiatowego w B. z dnia [...] roku, znak: [...] zatwierdzającą pod względem urbanistycznym i architektonicznym rozwiązania i ustalenia planu realizacyjnego I etapu osiedla A. w B., decyzję Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...], znak: [...] zatwierdzającą pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny i udzielającą pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej budowę sieci komunalnych (woda, kanalizacja sanitarna i deszczowa) na terenach położonych w B. przy ul. A., decyzję Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...], znak: [...] udzielającą pozwolenia na budowę inwestycji w części obejmującej I etap osiedla A. w B., decyzję Urzędu Miejskiego w B. z dnia [...], znak: [...] zezwalającą Dyrekcji Inwestycji Miejskich Okręgu [...] w Ł. na roboty budowlane związane z uzbrojeniem terenów pod osiedle mieszkaniowe "A." na nieruchomościach prywatnych położonych w B., m.in. na nieruchomości H.M.. Pozyskano również kserokopię części opisowej projektu technicznego sieci i przyłączy wodno-kanalizacyjnych i kanalizacji deszczowej na os. A. – zadanie III w B., w którym określono położenie osiedla A. w zachodniej części miasta B. między ulicami: ul. A. od północy, ul. B. od wschodu, ul. C. – II od zachodu, ul. E. – II od południa. Zgodnie z ww. projektem w celu odprowadzenia ścieków sanitarnych z projektowanego osiedla przewidziano wykonanie miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej w ul. A. oraz ul. B. zgodnie z ZTE kanalizacji dla m. B.. W celu odprowadzenia ścieków z poszczególnych budynków przewidziano wykonanie odcinków sieci osiedlowych oraz przyłączy włączonych do kanału w ul. A. i ul. B.. Nie udało się pozyskać załączników graficznych do ww. projektu i decyzji.

W aktach sprawy znajduje się również "Ekspertyza techniczna odcinka kanalizacji sanitarnej na terenie działki nr 643/1 obr. [...] Miasto B. w rejonie skrzyżowania ulic A. i B. w B." wykonana w grudniu 2017 roku przez osobę posiadającą uprawnienia w specjalności instalacyjno – inżynieryjnej w zakresie sieci i instalacji sanitarnej oraz ochrony środowiska. Z opisu stanu istniejącego wynika, iż dolny odcinek kanału sanitarnego odbiera ścieki z dwóch budynków mieszkalnych, jednorodzinnych, budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Kanał posiada średnicę 200 mm, jest wykonany z rur kanalizacyjnych, kamionkowych, kielichowych. Biorąc pod uwagę okres budowy kanału, połączenia rur zostały uszczelnione sznurem i zaprawą cementową. Został wykonany remont kanału metodą bezwykopową "rura w rurę" za pomocą przewodów polipropylenowych 200 mm. Monitoring wskazuje, że przepływ w kanale odbywa się bez przeszkód. Ogólnie wnętrze kanału jest w dobrym stanie technicznym, bez nieszczelności i napływu wody gruntowej. Odbiornikiem ścieków z omawianego odcinka kanalizacji jest kanał sanitarny w ul. A. o średnicy 300 mm. Zdaniem autora ekspertyzy, stan techniczny kanału jest dobry i nadaje się on do dalszego użytkowania.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo A Spółki z o.o. z dnia 26 września 2017 roku, z treści którego wynika, iż kanał sanitarny przebiegający przez działki nr ewid. 643 i 340/43 został wykonany w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku z rur kamionkowych Ø200. Wykonano uzbrojenie na ww. działkach o długości ca. 53 mb, posadowiono według rzędnych na głębokości ca. 3,46 m oraz usytuowano na nich dwie studnie rewizyjne wykonane z kręgów betonowych. Inwestorami budowy osiedla A. i uzbrojenia sieci wodno-kanalizacyjnej byli: B, C oraz [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa. W celu zapobiegania przedostawania się wód gruntowych do sieci kanalizacyjnej, poddano na tym odcinku kanał renowacji – modernizacji metodami bezwykopowymi. Nie ma infiltracji wód oraz niedrożności kanału – awarii, stan techniczny sieci jest dobry.

Natomiast z adnotacji urzędowej sporządzonej w dniu 9 czerwca 2017 roku, na okoliczność przeprowadzenia rozmowy z B.S. - specjalistą ds. technicznych B. wynika, iż sieć wodociągowa na działce nr ewid. 643 i 340/43 zasilająca w wodę pawilony handlowe przy ul. A. 4a, 4b, 4c, 4g, 4h została wybudowana w 1992 roku. Sieć kanalizacyjna została wybudowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę wydanego dla Zrzeszenia ds. Budowy Pawilonów Handlowo-Usługowych E - A., kanalizacja sanitarna przebiegająca przez działkę nr ewid. 340/43 i 643 została wybudowana przed 1986 rokiem. Jako materiał dowodowy dołączono do akt m.in.: sporządzony w dniu 20 listopada 1986 roku protokół odbioru końcowego i przekazania do użytkowania zadania inwestycyjnego nie wymienionego w protokole końcowym z dnia 30 listopada 1979 roku sieci kanalizacji sanitarnej oś. A.; protokół przeglądu technicznego sieci kanalizacji sanitarnej wzdłuż bl. Nr 1 oś A. etap I w B. z dnia 26 czerwca 1986 roku; protokół przeglądu technicznego sieci kanalizacji sanitarnej od ul. A. wzdłuż bloków 9, 10, 11, 12, 13, 23, 24, 25, 26 oś A. etap I w B. z dnia 23-25 czerwca 1986 roku; protokół przeglądu technicznego sieci kanalizacji sanitarnej od bloków 14, 15, 16, 17, 35, 36, 37 oś A. etap I w B. z dnia 26 czerwca 1986 roku oraz protokół przeglądu technicznego sieci kanalizacji sanitarnej wzdłuż bloków nr 18, 19, 20, 21, 22, 38, 39, 27 na oś A. etap I w B..

Reasumując organ stwierdził, iż pozyskane dokumenty nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż sporny odcinek kanalizacji sanitarnej został wybudowany w oparciu o pozwolenia na budowę. Jednakże – jak wskazał organ – po zapoznaniu się z całym materiałem dowodowym organ I instancji nie stwierdził konieczności wykonania jakichkolwiek robót doprowadzających sieć kanalizacyjną do stanu zgodnego z przepisami i w związku z tym nie będzie miał zastosowanie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.), a tym samym nie będzie miał również zastosowania art. 42 tej ustawy, który stanowi iż inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Jak ocenił organ, kanalizacja sanitarna wybudowana przed 1986 rokiem nie wymaga uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W odniesieniu do obiektów budowlanych wybudowanych przed dniem 1 stycznia 1995 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i techniczno - budowlanymi, nie ma potrzeby podejmowania żadnych działań legalizacyjnych, gdyż przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku nie przewidywały ani obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ani innych aktów legalizujących samowolę.

Na marginesie organ wyjaśnił, iż Prawo budowlane z 1974 roku nie przewidywało obowiązku przechowywania dokumentacji budowlanej przez cały czas istnienia obiektu. Aktualnie właściciel lub zarządca ma obowiązek przechowywania przez cały okres istnienia obiektu budowlanego dokumentacji budowy (pozwolenia na budowę wraz z załączonym projektem budowlanym, dziennika budowy, protokołów odbioru, w miarę potrzeby, rysunków i opisów służących wybudowaniu obiektu, operatów geodezyjnych i książki obmiarów), a także dokumentacji powykonawczej oraz innych dokumentów i decyzji dotyczących obiektu, jak również, w razie potrzeby, instrukcji obsługi i eksploatacji: obiektu, instalacji i urządzeń związanych z danym obiektem budowlanym (art. 63 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 13 i 14 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1332 ze zm.). Natomiast przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku zasadniczo nie nakładały na właściciela obiektu budowlanego obowiązku archiwizowania dokumentacji związanej z jego użytkowaniem, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez 5 lat. Obowiązki wynikające z art. 63 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 roku nie mogą odnosić się zarówno do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie komentowanej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 roku, jak i do robót budowlanych wykonanych przed tą datą. Oznacza to, że nie ma obowiązku posiadania dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych przed 1 stycznia 1995 roku. Nieprzedłożenie więc przez inwestora pozwolenia na budowę nie świadczy samo przez się o wykonaniu obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej. Okoliczność ta powinna być ustalona w sposób niewątpliwy, na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego.

Jak podkreślił organ, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej na działce nr ewid. 643 i 340/43, natomiast wydane przez organ rozstrzygnięcie kończące postępowanie dotyczy jedynie działki nr ewid. 643/1 (przed podziałem działka nr ewid. 643), ponieważ decyzją Starosty [...] z dnia [...] roku, nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, został zatwierdzony podział nieruchomości, m.in. na działkę nr 643 i 340/43. W wyniku podziału działki nr 643 powstała działka nr 643/1, której współwłaścicielami jest S.M. i U.Z.. W wyniku podziału działki nr 340/43 powstała m.in. działka nr 340/49 (przed podziałem 340/43) której właścicielem jest Gmina Miasto B., a postępowanie dotyczy jedynie działki nr ewid. 643/1.

W ocenie organu odwoławczego, organ powiatowy prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, zatem nie ma podstaw do kwestionowania legalności i prawidłowości decyzji tego organu.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze S.M. i U.Z. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W motywach skargi jej autorzy podkreślili, iż organ zawiadamiając strony w trybie art. 10 K.p.a. nie pozyskał materiału dowodowego pozwalającego określić, czy przedmiot postępowania (sieć kanalizacji sanitarnej) został wybudowany legalnie, tzn. na podstawie pozwolenia na budowę i w sposób zgodny z tym pozwoleniem oraz że organ umarzając postępowanie administracyjne sam przyznał, że powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzje administracyjne nie zawierają załączników graficznych, toteż nie ma możliwości określenia, jakiego konkretnie rodzaju uzbrojenia dotyczą oraz na jakich konkretnie działkach były one projektowane

Skarżący zarzucili decyzji organu powiatowego to, że nie pozwala ona na jednoznaczne stwierdzenie, że kanalizacja sanitarna została wybudowana i jest użytkowana w sposób legalny. Postępowanie odwoławcze jest samodzielnym postępowaniem, w którym organ odwoławczy nie tylko się odnosi do zarzutów podniesionych w odwołaniu, ale również ustosunkowuje się do wszelkich innych nieprawidłowości zaskarżonej decyzji oraz uchybień prowadzonego postępowania. W tym postępowaniu organ odwoławczy prowadzi własne postępowanie dowodowe i wyjaśniające. Te wszystkie okoliczności przedstawione przez skarżących stanowiły uzasadnienie odwołania. Tymczasem, organ odwoławczy rozpatrując odwołanie uznał zasadność decyzji organu I instancji uznawszy, że zebrany materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do wydania orzeczenia umarzającego postępowanie. Wobec tego nie rozpoznając odwołania organ dokonał wykładni, że dla inwestycji wybudowanych w czasie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 roku nie istniał obowiązek przechowywania dokumentacji budowy, a zatem okoliczność braku projektów budowlanych, których pozyskania domagali się skarżący organ uznał za nieistotną dla uznania, że inwestycja jest legalna. Z tym poglądem skarżący nie zgadzają się, bowiem powołane przez organ odwoławczy orzecznictwo odnosi się do sytuacji, w której ustalony stan faktyczny potwierdzał wydanie pozwoleń na budowę. Tymczasem w sprawie takich ustaleń nie ma. Z żadnej z decyzji nie wynika, że dotyczą one budowy kanalizacji oraz że dotyczą nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania. Dopiero pozyskanie dokumentacji w postaci załączników tej decyzji w obszarze nieruchomości pozwoliłoby organom na wywiedzenie wniosków, że powoływane decyzje dotyczą obiektu kanalizacji. Do tego czasu nie ma dowodu na to, że kanalizacja była wybudowana na podstawie pozwolenia na budowę. Organy obu instancji miały możliwość pozyskania tych załączników, czego zaniechały. Organ odwoławczy na str. 5 uzasadnienia decyzji wspomniał, że inwestorem budowy osiedla A. i uzbrojenia sieci wodno-kanalizacyjnej byli: B, C oraz [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa. Organy obu instancji zaniechały wystąpień do tych podmiotów z zapytaniem o ewentualne posiadanie w zasobach archiwalnych dokumentacji budowlanej tych obiektów. Żaden z organów o to nie wystąpił uznając, że jest to zbędne. Tymczasem zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu miało wpływ na wydane rozstrzygnięcia i ma wpływ na ustalenie podstawowych w sprawie okoliczności, które pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem jej argumenty zyskały uznanie składu orzekającego.

Przedmiotem skargi w sprawie jest decyzja organu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie legalności i prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci kanalizacji sanitarnej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 105 § 1 K.p.a., który wskazuje, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Innymi słowy, bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy nie istnieje sprawa administracyjna podlegająca rozpoznaniu w tym postępowaniu. Bezprzedmiotowym może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Posłużenie się przez ustawodawcę w cytowanym przepisie sformułowaniem "organ (...) wydaje decyzję" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne w razie stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Przedstawione uwagi znajdują swoje potwierdzenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela (por. np. wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 9 maja 2013 roku, II SA/Gl 1474/12; w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2013 roku, II SA/Kr 177/13; we Wrocławiu z dnia 4 marca 2013 roku, II SA/Wr 776/12; w Rzeszowie z dnia 8 stycznia 2013 roku, II SA/Rz 833/12; w Lublinie z dnia 8 listopada 2012 roku, II SA/Lu 725/12; w Warszawie z dnia 18 października 2012 roku, II SA/Wa 442/12 i inne; wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na gruncie prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie nie znajdują podstaw do wydania nakazów lub zakazów. Aby organy mogły zasadnie wydać rozstrzygnięcie umarzające prowadzone dotychczas postępowanie administracyjne to obowiązane są kierować się zasadami procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięcie tej zasady przewiduje art. 77 § 1 K.p.a. nakładający na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to niewątpliwie, iż organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jako warunku koniecznego do przekonującego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia. Dopiero na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, organ administracji publicznej ocenia czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 K.p.a.

W ocenie składu orzekającego organy nadzoru budowlanego obu instancji nie sprostały tym obowiązkom, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co doprowadziło do naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. Tym samym kontestowana w skardze decyzja o umorzeniu postępowania jest przedwczesna.

Niewątpliwie, jak wskazał organ odwoławczy, na gruncie przepisów Prawa budowlanego z 1974 roku inwestor (a także jego następca prawny), tudzież zarządca obiektu nie ma obowiązku przechowywania dokumentacji związanej z realizacją obiektu przez cały okres jego funkcjonowania (por. np. wyroki NSA: z dnia 9 stycznia 2018 roku, sygn. II OSK 928/17; z dnia 2 czerwca 2016 roku, sygn. II OSK 1886/14; z dnia 23 lutego 2016 roku, sygn. II OSK 1524/14 i inne). Obowiązek taki wynika z przepisów Prawa budowlanego z 1994 roku i nie rozciąga się na obiekty zrealizowane przed wejściem w życie tej ustawy, zatem przed dniem 1 stycznia 1995 roku (art. 108 Prawa budowlanego z 1993 roku). Jednocześnie, żaden przepis Prawa budowlanego nie wprowadza domniemania samowoli, bądź istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu tylko dlatego, że inwestor (następca prawny inwestora) nie jest w stanie okazać stosownych dokumentów (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2013 roku, sygn. akt II SA/Gl 84/13).

Mimo to organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie w sprawie legalności i prawidłowości wybudowania oraz użytkowania obiektu, nie jest zwolniony z przeprowadzenia postępowania z poszanowaniem art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 K.p.a. W sprawie – jak wskazano wcześniej – organy nadzoru budowlanego jednak nie podjęły wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia kwestii legalności wybudowania obiektu (sieci sanitarnej).

Jak słusznie dostrzegli autorzy skargi, inwestorem budowy osiedla A. i uzbrojenia sieci wodno-kanalizacyjnej byli: B, C oraz [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa. Z akt administracyjnych nie wynika by którykolwiek z organów wystąpił do któregoś z ww. podmiotów z zapytaniem czy mają załączniki do pozwolenia na budowę. Organ wystąpił do gestora sieci, ale nie do inwestora. Z tego powodu – w ocenie składu orzekającego – nie można przyjąć żeby organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające pozwalające przyjąć, że sporna inwestycja w postaci sieci sanitarnej była wykonana legalnie (w znaczeniu zgodnie z zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę projektem budowlanym). Umorzenie postępowania w sprawie – jak wskazano uprzednio – jest przedwczesne.

W toku ponownie prowadzonego postępowania, w kontekście wskazanych uchybień postępowania wyjaśniającego, organy zobowiązane będą do podjęcia wskazanych czynności dowodowych. Dopiero tak zgromadzony materiał dowodowy będzie mógł stanowić podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie.

W tej sytuacji Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku czyniąc to na mocy art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożył się uiszczony przez skarżących solidarnie wpis od skargi (500 zł) oraz zwrot kosztów postępowania w postaci kosztów przejazdu strony do Sądu (96,95 zł).

MR