Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 745/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 50, art. 51 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia SO Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie z dnia 8 lipca 2010 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej H. K. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

H. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 sierpnia 2010r. Nr [...], uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lipca 2010r. nr [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, którą odmówiono wydania nakazu rozbiórki w oparciu o przepisy ar. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. rozbudowy obiektu budowlanego gospodarczego- kurnika o wymiarach 12x40m (obiekt nr 6) wraz z dobudowana wiatą drewnianą (obiekt nr 7) położonych na działce nr [...] w m. Ł., gm. K. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a decyzja ją poprzedzająca została podjęta na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.).

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, w dniu 25 września 2006r. wszczął postępowanie dotyczące sprawdzenia legalności wybudowania obiektów budowlanych położonych na działce nr [...] (obecnie [..]) w Ł. Z protokołu z oględzin ww. działki z dnia 10 listopada 2006r. i zgodnie z załączonym do protokołu szkicem wraz z legendą wynika, że na działce tej usytuowanych jest łącznie 8 obiektów budowlanych.

Zaskarżona decyzja dotyczy obiektów nr 6 – budynek gospodarczy – kurnik i nr 7 wiata konstrukcji drewnianej.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 2 lipca 2010r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania dotyczący obiektów nr 6 i nr 7.

Organ I instancji wskazał, że w wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 10 listopada 2006r. stwierdzono, że na działce siedliskowej nr [...] istnieje między innymi parterowy kurnik o konstrukcji murowanej z dachem dwuspadowym o wym. zewnętrznych 12x40m (obiekt nr 6) wraz z dobudowana wiatą drewnianą (obiekt nr 7) - których obecnie właścicielami są J. S. –P. i P. P. W trakcie wizji lokalnej okazano kopię decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z 23.11.1987r. wydaną przez naczelnika Gminy K., na kurnik wg projektu typowego [...] + zmiany opracowane indywid. na działce nr [...] (obecnie [...]) dla T. S. Inwestorzy zgłosili zakończenie inwestycji i uzyskali zaświadczenie z Urzędu Rejonowego S. z dnia 12 marca 1992r. o zrealizowaniu kurnika zgodnie z pozwoleniem na budowę. Do kurnika (obiekt nr 6) została dobudowana wiata konstrukcji drewnianej (oznaczona w załączniku graficznym jako obiekt nr 7) o wymiarach 10,04x3,32m i wysokości zmiennej od 2,5 do 3m. Wiata jest konstrukcji drewnianej i pokryta jest dachem jednospadowym, poszycie ścian i dachu stanowi blacha falista. Ustalając datę budowy ww. obiektów organ powołał się na oświadczenie skarżącej H. K. złożone do protokołu kontroli z dnia 10 listopada 2006r. oraz oświadczenie inwestorów zawarte we wniosku z dnia 15 stycznia 2007r skierowanym do Sądu Rejonowego w S., w których stwierdzono, że obiekty zostały wzniesione w latach 1987-1992 Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego, w tym ponadto dowodu z zaświadczenia o ubezpieczeniu budynków w gospodarstwie rolnym wydanym przez PZU Inspektorat w S. z dnia 2 lipca 2007r., z którego wynika, że kurnik o wymiarach 42x12 m został zgłoszony do ubezpieczenia w dniu 3 lipca 1991r. i oszacowany w dniu 24 września 1991r. organ I instancji ustalił, że powyższe obiekty powstały przed rokiem 1994r.

Organ I instancji ustalił, że obiekty powstały, w czasie gdy dla obszaru przedmiotowej nieruchomości obowiązywały postanowienia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy K. z dnia 18 lipca 1980r. (Dz. Urzęd. Woj. S. nr 15, poz. 102 z dnia 29 kwietnia 1994r.), Zgodnie z postanowieniami tego planu działka nr [...] (przed podziałem nr [...]) znajduje się na terenie o przeznaczeniu "...pod produkcję żywnościową o profilu ogrodniczo-warzywniczym, sadowniczym bądź drobiarskim". Powyższy plan obowiązywał do dnia 25 marca 1994r.

Powołując się na powyższe organ I instancji wskazał, że dokonane ustalenia powodują, że rozstrzygnięcie sprawy winno opierać się na przepisach ustawy Prawo budowlane z 1974r., ponieważ w stosunku do budowy zakończonej przed dniem 1 stycznia 1995r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Nakaz stosowania przepisów dotychczasowych, jak stanowi art. 103 ust 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, pociąga za sobą obowiązek stosowania wyłącznie art. 37 lub 40 ustawy z 1974r. Stosowanie przepisów innych jest bezprzedmiotowe w odniesieniu do samowoli budowlanych. Powołując się na powyższe ustalenia, a szczególności datę postania obiektu , tj. przed dniem 1 stycznia 1995r. oraz treść przepisu art. 103 ust. 3 ustawy Prawo budowlane organ ustalił, że sprawę należy rozpatrzeć na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r. (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) oraz w oparciu o § 44 ust. pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48 ze zm.), który stanowi, iż pozwolenia na budowę wymaga wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków.

Organ I instancji przytoczył treść przepisu art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r., który stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Powołując się na powyższe regulacje organ I instancji stwierdził, że samowolna rozbudowa obiektu budowlanego- budynku gospodarczego nie narusza określonych w przepisach szczególnych zasad lokalizacji inwestycji. Ponadto w otoczeniu obiektu zlokalizowanego na działce nr [...] usytuowane są inne obiekty gospodarcze. Należy więc uznać, że wzniesiony obiekt nr 6 wraz z dokonaną rozbudową (dobudowaną wiatą nr 7) nie narusza charakteru istniejącej zabudowy, a jedynie stanowi uzupełnienie istniejących zabudowań mieszkalnych i gospodarczych na działce nr [...]. Stan techniczny obiektu oraz jego istnienie od wielu lat nie pozwalają na stwierdzenie, iż obiekt ten powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Nadto organ powołał przepis art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r., który stanowi, że terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność skarbu państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą również powody uzasadniające wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu kurnika na podstawie wyżej cyt. przepisu art. 37 ust. 2.

Powołując się na powyższe ustalenia organ I instancji ustalił, że skoro nie istnieją żadne przesłanki określone w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. obligujące organ nadzoru do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę, to organ jest zobowiązany odmówić wydania nakazu rozbiórki.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli H. K. i L. K. oraz E. K. i K. K..

W odwołaniu H. i L. K. wnieśli :

1) o wydanie przez organ II instancji decyzji merytorycznej z uwzględnieniem zarzutów i wniosków strony, przedstawionych przed organem I instancji,

2) o uwzględnienie dodatkowych dowodów, których we wcześniejszym postępowaniu strona nie posiadała, a pochodzących z akt sądowych spraw toczących się w Sądzie Rejonowym w S.-IX wydział Cywilny, mających znaczenie dla sprawy.

Skarżący zakwestionowali ustalenia wizji lokalnej, w szczególności podaną długość budynku kurnika wynoszącą faktycznie 42m a nie 40m, jak to stwierdzono w protokole. Wskazano, że kurnik jest o około 150 m² większy, niż to wynikało z dokumentacji. A nadto jego budowę rozpoczęto wiosną 1987r. w sytuacji gdy pozwolenie na budowę nosi datę 23.11.1987r. Skarżący powołali się również na plan zagospodarowania przestrzennego z 1994r., który zmienił przeznaczenie przedmiotowego terenu na inny niż rolny oraz na uciążliwości związane z sąsiedztwem zabudowy inwestorów na sąsiedniej działce, m.in. na fetor unoszący się w powietrzu podnosząc, że sąsiedztwo kurników uniemożliwia skarżącym sprzedaż nieruchomości. Nadto wskazali, że zgodnie z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości, na której usytuowane są przedmiotowe obiekty nie jest terenem rolnym, a na terenach wyłączonych z produkcji rolnej, zgodnie z regulaminem utrzymania czystości i porządku na terenie gminy K., obowiązuje zakaz trzymania zwierząt gospodarskich w celach hodowlanych i produkcyjnych

E. i K. K. również wnieśli o wydanie decyzji co do istoty sprawy. Skarżący podnieśli, że sąsiedztwo kurników (fetor, muchy, lisy szczury, rozrzucany obornik) uniemożliwia im zagospodarowanie działki, której są właścicielami, polegające na budowie przedszkola w Ł.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji z dnia 17 sierpnia 2010r. przywołał treść przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, który stanowi, że do obiektów, których budowa, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymi przepisami są przepisy art. 37 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane

Art. 37 ust. 1 stanowi, że obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy (brak pozwolenia na budowę) podlega przymusowej rozbiórce, gdy:

- pkt 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

- pkt 2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia;

- ust. 2) jest to uzasadnione innymi ważnymi przepisami poza wymienionymi w ust. 1

Organ odwoławczy wskazał, że do nakazania rozbiórki konieczne jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek : braku pozwolenia na budowę oraz co najmniej jednej z określonych wyżej sytuacji. Zgodnie natomiast z art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian i przeróbek, niezbędnych dla doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Organ II instancji wskazał, że organ I instancji pominął ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2007r., dla obszaru, w granicach którego znajdują się rozbudowa budynku i wiata. Należało dokonać oceny ich lokalizacji w odniesieniu do zapisów planu obowiązującego w okresie budowy, jak i w odniesieniu do planu aktualnego. Ustawodawca nie przewiduje bowiem wyprowadzania wniosku o zgodności samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym z faktu istniejącej zabudowy.

Organ powołując się na aktualnie zajmowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące zgodności samowolnie wybudowanego przed dniem 1 stycznia 1995r. obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym powołał się na wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2010r. sygn. akt II OSK 234/09, w myśl którego skutki samowoli budowlanej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 oceniać należy w świetle przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązujących w dacie wydawania decyzji. Organy administracji orzekając w przedmiocie samowoli budowlanej popełnionej w warunkach, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy z 1 lipca 1994r. winny mieć na uwadze zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie orzekania, a w razie braku planu - z ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Odwoływanie się do miejscowego planu zagospodarowania obowiązującego w dacie budowy i orzekanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej

Organ II instancji wskazał, że ostatnie zacytowane zdanie interpretuje się w ten sposób, że można uwzględnić dawny plan, jeżeli jego zapisy są korzystne dla oceny lokalizacji obiektu budowlanego, podczas gdy ustalenia aktualnego planu obiekt ten dyskwalifikują.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy organ II instancji wskazał, że stosownie do aktualnie obowiązującego planu miejscowego uchwalonego przez Radę Gminy w dniu 26 stycznia 2007r. uchwałą nr [...] działka nr [...] położona jest na terenie oznaczonym symbolem [...] przeznaczonym pod zabudowę usługowo- mieszkaniową, jednakże przedmiotowy kurnik wybudowano gdy obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wg, którego działka nr [...] znajdowała się w granicach terenu przeznaczonego pod produkcję m.in. o profilu drobiarskim.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji niezasadnie połączył dwa różne przedmioty postępowania: samowolną rozbudowę kurnika i samowolnie wzniesioną wiatę, podczas gdy są to dwie odrębne sprawy.

Wskazano, że w sprawie samowolnej rozbudowy istotne będzie ustalenie jej zakresu oraz faktu, czy związane z nią roboty budowlane zostały wykonane w trakcie budowy kurnika jako istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę( przepisy aktualnej ustawy prawo budowlane), czy po jej zakończeniu – jako nowa część obiektu (przepisy dotychczasowe).

Powołując się na powyższe organ II instancji uznał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i na mocy art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

H. K. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja dotyczy obiektu nr 6 wg protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 10.11.2006r.- jest to kurnik zgodnie z dokumentacją projektową o wym. 12x40 i powstał on jako pierwszy z budynków gospodarczych. Skarżąca ponownie zarzuciła, że jego budowę rozpoczęto wiosną w 1987r., a pozwolenie uzyskano 23.11.1987r, zatem był on budowany bez pozwolenia na budowę. Nadto skarżąca podniosła, że zamiast wymiarów 12x40m (prostokąt) powstał obiekt o wymiarach 12x42 oraz dobudówka 10x10m dająca kształt litery L- ten obiekt powstał w tym samym czasie, natomiast wewnątrz litery L został dobudowany garaż o wym. 4x10m i powstał on wiele lat później. Wiata dobudowana za garażami nie mogła powstać w tym samym czasie, co główna część budowli. Skarżąca podniosła, że w następstwie wybudowania kurników nastąpiło niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, a więc przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. uzasadniająca rozbiórkę. Na rozprawie przed Sądem administracyjnym skarżąca powołała się na orzecznictwo NSA i na przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy Prawo budowlane.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji jest niezgodna z prawem.

Zgodnie z art. 138 § 1 i 2 kpa organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania w niniejszej sprawie, w zależności od dokonanej oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej, mógł wydać decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję, uchylającą zaskarżoną decyzję w całości albo w części i orzekającą co do istoty sprawy bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 kpa).

Wojewódzki Sad Administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji kasacyjnej ocenia jedynie jej legalność w zakresie ograniczającym się do wystąpienia przesłanek z art. 138 § 2 kpa. Jednakże w myśl przepisów art. 107§ 1 i § 3 kpa decyzja administracyjna jest aktem, na który składa się osnowa i uzasadnienie. Uzasadnienie jest integralną częścią decyzji, a jego funkcją wyjaśnienie rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie decyzji kasacyjnej powyższych wymogów nie spełnia, albowiem organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny przesłanek wydania decyzji kasacyjnej w uzasadnieniu decyzji. Brak wykazania podstaw określonych w art. 138 § 2 kpa stanowi naruszenie tego przepisu. Na marginesie jedynie wskazać należy, że przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego była ocena legalności wybudowania obiektów budowlanych: kurnika oraz wiaty drewnianej. Z przyczyn, które nie zostały wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji organ wskazuje, że przedmiotem postępowania jest samowolna rozbudowa kurnika i samowolna budowa wiaty. Nadto w ocenie Sądu, w sytuacji gdy zarówno kurnik, jak i wiata położone są na jednej działce stanowiąc własność tych samych osób nie ma przeszkód, aby ocena legalności ich wybudowania została przeprowadzona w jednym postępowaniu.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji powołały się na przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 228, ze zm.), a to na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.). Zgodnie z normą tego ostatniego przepisu, mającego charakter przejściowy, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229, ze zm.).

Dla zastosowania ww. przepisów ustawy z 1974r, niezbędnym było ustalenie faktu samowoli budowlanej oraz daty budowy obiektu budynku gospodarczego - kurnika (obiekt nr 6) oraz wiaty konstrukcji drewnianej (obiekt nr 7) .

Zgodnie z przepisem art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Dokonując oceny zgodności decyzji administracyjnej z punku widzenia wyżej przytoczonych zasad postępowania administracyjnego Sąd uznał, że postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone z zachowaniem wyżej powołanych zasad postępowania. W szczególności nie został ustalony w sprawie stan faktyczny umożliwiający prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, w tym zastosowanie powołanych przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r. Jedynie ustalenia dotyczące budowy kurnika (obiekt nr 6) w latach 1987-1992r. znajdują swoje potwierdzenie w dowodach powołanych w uzasadnieniu organu I instancji, który przywołał w tym zakresie oświadczenia stron, w tym strony skarżącej, treść pozwolenia na budowę, jak również treść zaświadczenia z dnia 2 lipca 2007r. PZU SA potwierdzającego zgłoszenie do ubezpieczenia kurnika o wymiarach 40x12 w dniu 3 lipca 1991r i jego oszacowania w dniu 24 września 1991r. W wyżej przytoczonym uzasadnieniu decyzji organ powołał się na przeprowadzone postępowanie dowodowe oraz dokonał oceny zebranego w tym zakresie materiału dowodowego.

Organy, jak to wyżej wskazano nie ustaliły stanu faktycznego sprawy dotyczącego wybudowania kurnika oraz wiaty (obiekt nr 7) i nie dokonały ustaleń dotyczących powstania tych obiektów w warunkach samowoli. Organ powołał się z jednej strony na przepis art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. stanowiący o realizacji budowy bez pozwolenia na budowę, z drugiej strony powołał się na wydane przez Naczelnika Gminy K. pozwolenie na budowę nr [...] z 23 listopada 1987r. dotyczące pozwolenia na budowę kurnika według projektu typowego oraz na uzyskane przez inwestorów zaświadczenie z dnia 12 marca 1992r. o zrealizowaniu kurnika zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę, a nadto bez dokonania wyjaśnień i odwołania do zebranego w sprawie materiału dowodowego powoływał się na realizację rozbudowy istniejącego kurnika bez uzyskania pozwolenia na budowę. W tym zakresie organ nie wyjaśnił w pierwszej kolejności, czy i w jakim zakresie wym. obiekty zostały zrealizowane na podstawie złożonych do akt decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, czy powoływaną rozbudowę według organu stanowiło dobudowanie do kurnika wiaty nr 7 czy też wykonanie rozbudowy kurnika (obiektu nr 6), kiedy i w jaki sposób ta rozbudowa nastąpiła oraz czy nastąpiła ona w trakcie realizacji kurnika czy też w okresie późniejszym, przy uwzględnieniu, że kurnik został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, a następnie rozbudowany (bez wyjaśnienia na czym ta rozbudowa polegała).

Nie dokonał też oceny zarzutów skarżących dotyczących naruszenia przez właścicieli działki przepisów prawa budowlanego polegającego na rozpoczęciu budowy przed uzyskaniem pozwolenia na budowę.

W toku postępowania przed organami administracji właściciele działki nr [...] na której usytuowany jest obiekt kurnika oraz wiata składali wyjaśnienia dot. ich budowy, nadto złożyli do akt sprawy uzyskane pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 13 września 1985r., z dnia 23 listopada 1987r. nr 8381/25/87 na budowę kurnika oraz decyzję z dnia 2 kwietnia 1992r. nr [...] zwalniająca od uzyskania pozwolenia na budowę budynku gospodarczego [...] wraz z dokumentacją zawierającą projekty obiektów i ich opisy techniczne. Organy administracji w decyzjach będących przedmiotem kontroli Sądu nie poczyniły natomiast żadnych ustaleń dotyczących ustalenia w pierwszej kolejności stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy w części dotyczącej wybudowania obiektu nr 6 i obiektu nr 7 bez pozwolenia na budowę i nie rozpatrzyły zebranego w tym zakresie materiału dowodowego. Powyższe cyt. wyżej stwierdzenie o samowoli budowlanej należy w takim stanie rzeczy uznać za dowolne. Naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa polega na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i istotnych dla sprawy okoliczności. Dodatkowo wskazać należy, że Sąd nie może za organ dokonywać ustaleń i oceniać zebranych w sprawie dowodów, gdyż sądowa kontrola działalności administracji publicznej oznacza badanie zaskarżonego aktu z prawem.

Zatem organ winien w pierwszej kolejności ustalić przedmiot postępowania, albowiem zarówno organ I, jak i II instancji wskazują, że przedmiotem tym jest rozbudowa, a nie budowa obiektu gospodarczego- kurnika. Takie ustalenie przedmiotu postępowania, jak to już wyżej wskazano, nie zostało przez organ wyjaśnione z powołaniem się na ustalony w sprawie stan faktyczny, ustalony w oparciu o zebrany materiał dowodowy, bez wyjaśnienia na czym taka rozbudowa miała by polegać. Zatem organ winien ustalić, czy obiekty nr 6 i 7 powstały w oparciu o pozwolenia na budowę, czy też zostały wykonane samowolnie, oraz czy zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę, czy też z odstępstwami i na czym one polegały (jakimi). Powyższe naruszenie powołanych przepisów postępowania ma istotny wpływ na wynik sprawy. Od prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zależy prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a więc powoływanego przez organy art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r.

W sytuacji ustalenia, że obiekty nr 6, czy też jego rozbudowa wymagająca uzyskania pozwolenia na budowę i obiekt nr 7 powstały w warunkach samowoli budowlanej, a data zakończenia budowy obiektów przypada przed dniem 1 stycznia 1995 r., to sprawa samowoli nie została wszczęta i zakończona decyzją ostateczną przed tą datą. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiłby zastosowany przez organy administracji przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, który stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, przesłanki nakazu rozbiórki to: naruszenie przepisów obowiązujących w okresie budowy i znajdowania się obiektu budowlanego na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Pierwsza przesłanka, którą stanowi wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, badana jest według stanu prawnego z daty budowy, natomiast drugą przesłankę, według Sądu, ustala się według stanu prawnego z daty rozstrzygnięcia.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 109/08 (nie publ.), a sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela, art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być wykładany z uwzględnieniem aktualnego stanu ustawodawstwa, regulującego ten sam przedmiot, czyli usuwanie samowoli budowlanych rozumianych jako budowa obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W szczególności nowelizacją Prawa budowlanego z 1994 r., dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), wprowadzono możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej (obowiązującą także obecnie), która obejmuje zarówno obiekty budowlane będące w budowie, jak i takie, których budowę zakończono. Warunkami zaś legalizacji są zgodność budowy z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem oraz z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r.). Odwołując się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06 (OTK-A nr 11 z 2007 r., poz. 160) wskazuje się, że chodzi o zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w chwili decydowania o legalizacji, a nie z chwili budowy.

Podzielając w pełni stanowisko wyrażone we wskazanym wyroku WSA (por. także wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 417/08, nie publ.), trzeba przyjąć, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., który wraz z art. 40 tej ustawy dopuszczał legalizację samowolnie pobudowanego obiektu budowlanego lub jego części, wykłada się w ten sposób, że przy legalizacji (rozbiórce) ocenia się, czy taki obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, przy czym oceny tej dokonuje się według stanu prawnego aktualnego w chwili decyzji o rozbiórce, a nie w chwili wybudowania obiektu budowlanego. Ten pogląd prezentowany jest również w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym mówi się, iż zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy rozpoczęcia lub zakończenia budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania decyzji (por. wyroki NSA z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 205/06, z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1454/06, z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1318/06, II OSK 878/09 z dnia 17 maja 2010, II OSK 812/09 z dnia 24 lutego 2010).

Podzielając w pełni tę linię orzeczniczą sądów administracyjnych, w konsekwencji trzeba uznać, że błędnie organ I instancji prawo do zabudowy na przedmiotowym terenie wywodzi z nieobowiązującego w dacie skarżonej decyzji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na tej podstawie, że w dacie wybudowania obiektu kurnika na terenie przedmiotowej działki obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczający zabudowę związaną z produkcją o profilu drobiarskim. Zasada ta bowiem działa niezależnie od tego co będzie korzystniejsze dla inwestora. Jak to bowiem wskazano w wyroku tut. Sadu w sprawie o sygn. akt II SA/Gd.109/09 z dnia 3 czerwca 2008r., w którym powołano się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 czerwca 2003r. w sprawie SK 12/03 "planowanie przestrzenne jest ważnym interesem publicznym, które nie może ustępować przed faktami dokonanymi, tym bardziej, że fakty te powstały w wyniku naruszenia prawa. Trudno przyjąć, aby interes jednostki związany z zachowaniem obiektu budowlanego postawionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nawet w zgodzie z wówczas obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym stawiać ponad interesem publicznym, który wiąże się z potrzebą aktualnego planowania przestrzennego, przede wszystkim dlatego, że stawiając obiekt budowlany bez pozwolenia na budowę naruszono prawo".

W kontekście powyższych rozważań wskazać należy, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) ocenie podlega okoliczność, czy teren jest w ogóle przeznaczony pod zabudowę, co w rozumieniu tej ustawy oznacza zarówno objęcie takich terenów miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jak i określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i decyzji o warunkach zabudowy). W okolicznościach niniejszej sprawy ustalenia czy teren jest przeznaczony pod zabudowę, której sprawa dotyczy i czy zabudowa ta jest dopuszczalna, należy dokonać w oparciu o aktualny stan prawny, tj. w oparciu o obowiązujący dla przedmiotowego obszaru miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 2007r.

Przepis art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. stanowi, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Zatem w przypadku ustalenia, że przedmiotowy obiekt kurnika i wiaty zostały wybudowany w oparciu o pozwolenie na budowę czy też z odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę zastosowanie będzie miała procedura przewidziana w art. 51ust. 1 w związku z art. 50 ustawy Prawo budowlane z 1994r., które to przepisy przewidują wydanie przez organ nadzoru decyzji nakazującej zaniechanie robót bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części bądź też doprowadzenie go do stanu poprzedniego a także przewidują możliwość nałożenia przez organy nadzoru budowlanego obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, z określeniem terminu ich wykonania. W takim stanie faktycznym, gdy inwestor dysponował pozwoleniem na budowę, brak jest podstaw do prowadzenia postępowania na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r., skoro przepis art. 37 stanowi sankcję za wybudowanie obiektu bez pozwolenia na budowę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, uznał, że w niniejszej sprawie błędnie został wyłożony przez organ art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja narusza wymieniony przepis przez to, iż ocenia samowolę budowlaną według stanu prawnego odnoszącego się do przepisów o planowaniu z chwili budowy, a nie orzekania. Wprawdzie organ II instancji wskazał, że ocena samowoli winna być dokonywana w oparciu o przepisy prawa obowiązującego w dacie orzekania przez organ, jednakże od zastosowania tych przepisów odstąpił z przyczyny podanej w uzasadnieniu decyzji. Naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego jak i opisane naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, gdyż art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. był jedyną podstawą odmowy wydania nakazania rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych.

Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego, stosownie do wyżej przedstawionych ustaleń, w pierwszej kolejności wyjaśnią okoliczności faktyczne sprawy w celu ustalenia czy spełniona została hipoteza art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. (brak pozwolenia na budowę) oraz uwzględnią przyjętą przez Sąd wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., lub przeprowadzą postępowanie w trybie powołanego przepisu art. 51 Prawa budowlanego z 1994r. , przy czym ustaleń w powyższym zakresie należy dokonać odrębnie dla każdego z obiektów budowlanych, tj. obiektu nr 6 i nr 7.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako zasadną uwzględnił i uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego.

Wobec uwzględnienia skargi, Sąd działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądził na rzecz skarżącej kwotę 250 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu sądowego.