Uchwała Składu Pięciu Sędziów NSA, sygn. akt OPK 21/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Gospodarka gruntami
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Teza: 1. Obowiązek ponoszenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ ciąży na osobie będącej właścicielem nieruchomości w dniu, w którym decyzja organu gminy, zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości stała się ostateczna.

2. Wartość nieruchomości po podziale dla potrzeb ustalenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 98 ust. 4 tej ustawy ustala się z pominięciem działek gruntu wydzielonych pod drogi, które przechodzą z mocy prawa na własność gminy.

TEZY

1. Obowiązek ponoszenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/ ciąży na osobie będącej właścicielem nieruchomości w dniu, w którym decyzja organu gminy, zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości stała się ostateczna.

2. Wartość nieruchomości po podziale dla potrzeb ustalenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 98 ust. 4 tej ustawy ustala się z pominięciem działek gruntu wydzielonych pod drogi, które przechodzą z mocy prawa na własność gminy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny przy udziale Włodzimierza Skoniecznego, prokuratora Prokuratury Krajowej w sprawie z odwołania Andrzeja Rolanda S. i Jolanty S. od decyzji Zarządu Miasta i Gminy Ch. z dnia 17 lutego 1999 r. (...) w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 1999 r., na posiedzeniu jawnym, pytań prawnych pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zgłoszonych na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./ o następującym brzmieniu:

1/ czy obowiązek ponoszenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w przepisie art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ ciąży na właścicielu nieruchomości podlegającej podziałowi, czy też na osobie będącej właścicielem nieruchomości w chwili wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej?,

2/ czy istnieje obowiązek ponoszenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, powstałych w wyniku podziału, które z mocy przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przeszły na własność gminy - i w przypadku pozytywnej odpowiedzi - na której z osób wymienionych w pytaniu pierwszym ciąży obowiązek jej ponoszenia?

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 22 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. po rozpatrzeniu wniosku składu orzekającego tegoż Kolegium z dnia 4 maja 1999 r. podjął w dniu 25 maja 1999 r. uchwałę o wystąpieniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z następującymi pytaniami prawnymi:

1/ czy obowiązek ponoszenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w przepisie art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./ ciąży na właścicielu nieruchomości podlegającej podziałowi, czy też na osobie będącej właścicielem nieruchomości w chwili wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty adiacenckiej?,

2/ czy istnieje obowiązek ponoszenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, powstałych w wyniku podziału, które z mocy przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przeszły na własność gminy - i w przypadku pozytywnej odpowiedzi - na której z osób wymienionych w pytaniu pierwszym ciąży obowiązek jej ponoszenia?

Postawione Sądowi do wyjaśnienia zagadnienia prawne powstały na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Decyzją z dnia 16 lutego 1998 r. (...) Burmistrz Miasta i Gminy Ch. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w K. gmina Ch. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o Nr 292/24 o pow. 1,0035 ha stanowiącej własność Andrzeja Rolanda S. i Jolanty S. na jedenaście działek. Dwie z nowopowstałych działek o numerach 292/25 i 292/26 o pow. 0,1599 ha zostały wydzielone pod urządzenie dróg i zgodnie z pkt 2 decyzji podziałowej przeszły na własność gminy za odszkodowaniem należnym byłym właścicielom. Kiedy omawiana decyzja stała się ostateczna właściciele nieruchomości umowami z dnia 4 czerwca 1998 r. i 26 czerwca 1998 r. dokonali sprzedaży dwóch działek o Nr 292/29 i 292/28. Następnie w dniu 5 listopada 1998 r. Zarząd Miasta i Gminy Ch. wydał decyzję, którą ustalił Jolancie i Andrzejowi S. opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku dokonanego jej podziału w kwocie 43.835 zł. W związku z odwołaniem zainteresowanych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia 15 grudnia 1998 r. uchyliło powyższą decyzję Zarządu Miasta i Gminy Ch. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zarząd Miasta i Gminy Ch. decyzją z dnia 17 lutego 1999 r. (...) opartą na art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustalił Jolancie i Andrzejowi S. opłatę adiacencką w wysokości 34.180,80 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działkę Nr 292/24 położonej w K., spowodowanego jej podziałem. Opłatę, o której mowa ustalono w wysokości 30 procent różnicy pomiędzy wartością nieruchomości przed podziałem i wartością wszystkich nowopowstałych działek, w tym również sprzedanych w czerwcu 1998 r. osobom fizycznym oraz działek, których własność przeszła na gminę na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Od decyzji tej Jolanta i Andrzej S. złożyli odwołanie kwestionując sposób ustalenia i wysokość przedmiotowej opłaty.

Podczas rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego powziął szereg wątpliwości prawnych w związku z czym postanowieniem z dnia 4 maja 1999 r. (...) wystąpił z wnioskiem do pełnego składu Kolegium o zwrócenie się w tych kwestiach z pytaniem prawnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kwestię ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem reguluje art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stanowi on, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, zarząd gminy może ustalić opłatę adiacencką z tego tytułu w kwocie nie większej niż 50 procent różnicy wartości nieruchomości. O ile w przypadku opłat adiacenckich przewidzianych cytowaną ustawą ustalonych w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym scaleniem i podziałem gruntów /art. 107 ust. 1 tej ustawy/ oraz wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków publicznych /art. 144 ust. 1 ustawy/ przepisy ustawy wskazują wyraźnie osobę zobowiązaną do ponoszenia opłat, to ustalenie podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem budzi poważne wątpliwości. Przy stwierdzeniu, że niekwestionowaną okolicznością w tej sprawie jest wzrost wartości nieruchomości o numerze 292/24 spowodowany jej podziałem, który ustalony został przez biegłych rzeczoznawców w operatach szacunkowych /z dnia 15 lipca 1998 r. i dnia 1 października 1998 r./, problematyczne jest zdaniem Kolegium - kluczowe z punktu widzenia prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy - ustalenie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłaty adiacenckiej. Komentatorzy ustawy o gospodarce nieruchomościami /m.in. M. Wolanin, Gospodarka nieruchomościami - komentarz, Wydawnictwo H.C.Beck 1998/ proponują zastosowanie w tego typu sprawach reguły przyjętej w przepisach art. 144 - 148 ustawy, w myśl której do ponoszenia opłaty adiacenckiej, jako formy uczestniczenia w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej, obowiązani są właściciele nieruchomości. W orzecznictwie utrwalił się już pogląd, że opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej ponosi osoba będąca właścicielem nieruchomości w chwili wydania decyzji ustalającej jej wysokość. Rozwiązanie takie wydaje się być zdaniem Kolegium z jednej strony zasadne, gdyż doprowadziłoby do ujednolicenia zasad postępowania przy ustalaniu wysokości opłaty adiacenckiej niezależnie od tego z jakiego tytułu jest ona naliczana. Byłoby również przejawem równego traktowania dotychczasowego i nowego właściciela nieruchomości, której wartość wzrosła, czy to z tytułu budowy urządzeń infrastruktury technicznej, czy też w wyniku jej podziału. Jednakże, propozycja takiego rozwiązania przedmiotowej wątpliwości prawnej może się spotkać z zarzutem braku odesłania w przepisie art. 98 ust. 4 ustawy do zasad ustalania opłat adiacenckich określonych w przepisach rozdziału 7 działu III ustawy. Skoro ustawodawca w przepisie dotyczącym opłaty spowodowanej wzrostem wartości nieruchomości w wyniku jej podziału nie wskazał na odpowiednie stosowanie art. 144 - 148 ustawy, to może to oznaczać, że wolą ustawodawcy było wprowadzenie odmiennej zasady tj. obciążanie opłatą właściciela nieruchomości dzielonej, niezależnie od tego czy w chwili wydania decyzji o opłacie jest on nadal jej właścicielem. Uzasadnieniem takiego poglądu może być powołanie się na fakt, że podział nieruchomości - na wniosek właściciela - dokonał przysporzenia majątkowego po stronie właściciela nieruchomości dzielonej w związku z czym zasadne wydaje się obciążenie go stosowną opłatą. Za przyjęciem tego drugiego rozwiązania przemawia według Kolegium przyjęta w Kodeksie cywilnym definicja nieruchomości /art. 46 par. 1 Kc/. Jeżeli zatem w dniu, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna nieruchomość dzielona - z wyjątkiem działek pod drogi - stanowi przedmiot odrębnej własności dotychczasowego właściciela nieruchomości to zasadne będzie obciążenie go opłatą. Kontrargumentem dla przyjęcia takiego rozwiązania będzie kwestia dopuszczalności ustalenia opłaty w stosunku do osoby nie będącej w dacie wydania decyzji o ustaleniu jej wysokości właścicielem całej nieruchomości dzielonej /dwie z nowopowstałych działek po sprzedaży stały się przedmiotem odrębnej własności/. Wątpliwości dotyczące przyjęcia jednego z tych rozwiązań są tym głębsze, że dotykają również kwestii dopuszczalności ustalenia opłaty w stosunku do tych działek, które jako wydzielone pod drogi przeszły - za odszkodowaniem - na własność gminy. Jeśli w momencie kiedy decyzja o podziale staje się ostateczna działki gruntu wydzielone pod drogi z mocy prawa przechodzą na własność gminy, to powstaje wątpliwość co do zasadności obciążania opłatą z tytułu wzrostu ich wartości osoby, która w tej dacie nie jest już ich właścicielem. Konstrukcja taka prowadzić może do zachwiania zasady ekwiwalentności świadczeń odszkodowawczych. Rozwiązanie takie prowadziłoby do nałożenia na dotychczasowego właściciela podwójnego obciążenia przez odjęcie prawa własności do działek wydzielonych pod drogi, a po drugie zobowiązania go do ponoszenia opłaty adiacenckiej z tego względu, że w wyniku podziału nieruchomości wzrosła ich wartość. Do innych jeszcze wniosków może prowadzić interpretacja art. 98 ust. 4 ustawy, jeśli szczególny nacisk położony zostanie na konstrukcję przepisu wskazującego, że przesłanką ustalenia opłaty adiacenckiej jest wykazanie wzrostu wartości nieruchomości wynikającego z jej podziału. Wykładnia taka wskazuje, że przesłanka wzrostu wartości dotyczy całej nieruchomości dzielonej. Konsekwencją takiego stwierdzenia jest przyznanie gminie prawa do ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanego jej podziałem, niezależnie od przeznaczenia poszczególnych działek w planie zagospodarowania przestrzennego pod drogi, jak również od faktu zbycia, przez dotychczasowego właściciela, niektórych nowopowstałych działek.

Wskazane wyżej wątpliwości w zakresie interpretacji art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przedstawione przez skład orzekający podzielił pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., w związku z czym uzasadnione jest jego zdaniem postawienie przedstawionych pytań prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości położonych w granicach administracyjnych miast, spowodowanym wybudowaniem przy udziale środków publicznych podstawowych urządzeń infrastruktury technicznej takich jak, ulice, place komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe i elektryczne, nazwane opłatami adiacenckimi, które obciążały osoby fizyczne i prawne będące właścicielami nieruchomości zostały wprowadzone ustawą z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach /Dz.U. 1969 nr 22 poz. 159 ze zm./. Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99 ze zm./, która uchyliła ustawę z dnia 14 lipca 1961 r., o której wyżej mowa początkowo uregulowała kwestię opłat adiacenckich podobnie. Były to więc opłaty ponoszone przez właściciela gruntu, a także użytkowników wieczystych nie płacących opłat za użytkowanie wieczyste, z uwagi na wzrost wartości nieruchomości spowodowany budową urządzeń komunalnych, energetycznych i gazowych, a więc ogólnie mówiąc urządzeń infrastruktury technicznej. Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./ rozszerzyła od dnia 5 grudnia 1990 r. zakres podmiotowy i przedmiotowy opłat adiacenckich zobowiązując do ich ponoszenia osoby, które w wyniku scalania i podziału gruntu przeznaczonego pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne otrzymały wydzielone działki budowlane. Zasady ustalania oraz terminy i sposób wnoszenia opłat adiacenckich pod rządami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości uregulowane były odrębnymi dla każdego z tych rodzajów opłat rozporządzeniami Rady Ministrów stanowiącymi akty wykonawcze do ustawy. Były to więc w obu przypadkach odrębne unormowania.

Aktualnie obowiązująca w zakresie gospodarki gruntami nierolniczymi ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm./, zwana dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami, obok opłat adiacenckich związanych - tak jak i w poprzednio obowiązującym stanie prawnym - z wybudowaniem z udziałem środków publicznych urządzeń infrastruktury technicznej, określonych ustawą, podnoszących wartość nieruchomości /art. 143 - 148/ oraz scalania i podziału nieruchomości /art. 107/ wprowadziła jeszcze opłaty adiacenckie związane z podziałem nieruchomości /art. 98 ust. 4/. Przepisy regulujące opłaty adiacenckie zamieszczone są w Dziale III ustawy o gospodarce nieruchomościami zatytułowanym Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości, w rozdziale 1 dotyczącym podziału nieruchomości, rozdziale 2 traktującym o scalaniu i podziale nieruchomości oraz rozdziale 7 mówiącym o udziale w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej. Unormowania ustawy o gospodarce nieruchomościami zawarte w art. 143 - 148 dotyczące ustalania opłat adiacenckich, będących wynikiem wzrostu wartości nieruchomości spowodowanym wybudowaniem z udziałem środków Skarbu Państwa lub gminy urządzeń infrastruktury technicznej o jakich stanowi art. 143 ust. 2 ustawy określają zarówno podmioty zobowiązane do wnoszenia przedmiotowych opłat, organy uprawnione do wydania decyzji w tych sprawach, jak i zasady ustalania tego rodzaju opłat adiacenckich oraz sposób ich wnoszenia.

Podobnie przedstawia się sprawa z opłatami adiacenckimi, które obowiązane są uiścić osoby otrzymujące nowe nieruchomości wydzielone w wyniku scalenia i podziału. W tym przypadku zasady ustalenia i wnoszenia opłat uregulowane są w art. 107 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 marca 1998 r. w sprawie wykonania przepisów dotyczących scalania i podziału nieruchomości /Dz.U. nr 44 poz. 262/, w rozdziale 5 zatytułowanym Ustalanie opłat adiacenckich oraz rozliczanie kosztów. Zasady ustalania oraz wnoszenia opłat adiacenckich wymierzanych po przeprowadzeniu scalenia i podziału nieruchomości różnią się w sposób istotny od zasad odnoszących się do ustalania opłat stanowiących udział właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej. Przykładowo opłatę adiacencką stanowiącą udział w kosztach budowy infrastruktury technicznej ustala zarząd gminy, natomiast w przypadku opłat ustalanych po scaleniu i podziale nieruchomości wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a ponadto opłaty stanowiące udział w kosztach budowy infrastruktury technicznej można wymierzyć dopiero wówczas, kiedy urządzenia infrastruktury technicznej wpływające na wzrost wartości nieruchomości zostaną wybudowane, zaś przy ustalaniu opłat adiacenckich związanych ze scaleniem i podziałem nieruchomości bierze się pod uwagę, jako element wzrostu wartości nieruchomości, dopiero planowane do wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej. W obu przedstawionych wyżej rodzajach opłat adiacenckich w przepisach je regulujących wskazane są podmioty obowiązane do ponoszenia tych opłat, organy uprawnione do ich wymierzania oraz zasady ich ustalania i wnoszenia. Można zatem stwierdzić, że w tych przypadkach są to unormowania w sposób wyczerpujący regulujące zarówno tryb jak i zasady ustalania wzmiankowanych opłat.

Trochę inaczej natomiast przedstawia się sprawa jeśli idzie o opłaty adiacenckie, o jakich stanowi art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Według tego przepisu zarząd gminy może ustalić opłatę adiacencką, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość w kwocie nie większej niż 50 procent różnicy wartości nieruchomości. Jest to unormowanie w stosunku do poprzednio omówionych bardzo ograniczone, w kontekście przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujących przedstawione wyżej rodzaje opłat adiacenckich. Z omawianej normy nie wynika wyraźnie, kto może być na jej podstawie zobowiązany do ponoszenia przedmiotowych opłat, ani w jakim terminie i w jaki sposób winny być te opłaty wnoszone. Nie ma również w tym przepisie odesłania do odpowiedniego stosowania w kwestiach nie uregulowanych w art. 98 ust. 4 przepisów dotyczących opłat adiacenckich związanych z budową urządzeń - infrastrukturą techniczną - czy scalaniem i podziałem nieruchomości. Wskazuje to, że zawarte w art. 98 ust. 4, art. 107 oraz art. 143-148 ustawy o gospodarce nieruchomościami uregulowania są odrębnymi unormowaniami odnoszącymi się do ustalania opłat adiacenckich z różnych tytułów. Czym innym natomiast jest unormowanie wynikające z art. 4 pkt 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przepis art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak zaznaczono, zezwala zarządowi gminy na ustalenie opłaty adiacenckiej w określonej wysokości, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrosła jej wartość. Ustawodawca położył w tym wypadku szczególny nacisk na fakt podziału nieruchomości, to znaczy moment, w którym decyzja wójta, burmistrza lub prezydenta miasta zatwierdzająca projekt podziału zaczęła obowiązywać w obrocie prawnym i wywierać określone skutki prawne na dzień, w którym decyzja stała się ostateczna. Jeśli już sam podział nieruchomości spowodował wzrost jej wartości, to zarząd gminy jest legitymowany do wymierzania opłaty adiacenckiej z tego tytułu. Wzrost wartości nieruchomości spowodowany podziałem musi być niewątpliwy i na organie gminy ciąży obowiązek wykazania bezpośredniego związku między dokonanym podziałem nieruchomości a wzrostem jej wartości. Podział nieruchomości, który spowodował wzrost jej wartości jest więc w tym przypadku czynnikiem zezwalającym na uruchomienie procedury ustalenia opłaty adiacenckiej i jednocześnie wyznacznikiem podmiotu obowiązanego do uiszczenia tej opłaty. Prowadzi to do wniosku, że na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarząd gminy może wymierzyć opłatę adiacencką podmiotowi, który był właścicielem /użytkownikiem wieczystym/ nieruchomości w dniu kiedy decyzja zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości stała się ostateczna. Bez znaczenia jest zatem w tym przypadku ewentualne zbycie przez właściciela uzyskanych w wyniku podziału nieruchomości przed ustaleniem przez organ gminy opłat adiacenckich związanych ze wzrostem wartości nieruchomości po podziale, ponieważ to on będzie zobowiązany do wniesienia opłaty adiacenckiej, jako ten, który uzyskał po podziale nieruchomość o wyższej wartości. Zachodzi tu pewne podobieństwo z uregulowaniem przyjętym w tej kwestii w art. 107 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczącym ustalania opłat adiacenckich związanych za scalaniem i następnie podziałem nieruchomości. Otóż w przepisie tym jako osoby zobowiązane do ponoszenia przedmiotowych opłat wskazano osoby, które otrzymały nowe nieruchomości wydzielone w wyniku scalenia i podziału, a więc w tym przypadku, to moment otrzymania nieruchomości /dzień wejścia w życie uchwały rady gminy o scaleniu i podziale nieruchomości/ jest warunkiem decydującym o podmiocie zobowiązanym do wniesienia opłat adiacenckich z tego tytułu. Wskazuje to, że niezależnie od tego, kto jest właścicielem takiej nieruchomości w chwili ustalania opłaty adiacenckiej zawsze do jej wnoszenia obowiązana będzie osoba, która otrzymała nieruchomość wydzieloną w wyniku scalenia i podziału. Opłaty adiacenckie, o których mowa w art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami związane są ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym jej podziałem i, jak powiedziano wyżej, do ich poniesienia może zostać zobowiązana osoba będąca właścicielem /użytkownikiem wieczystym/ nieruchomości w dniu, kiedy decyzja organu gminy zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości stała się ostateczna. Dotyczy to więc nieruchomości, która w tym czasie stanowiła własność osoby zobowiązanej do uiszczenia omawianych opłat.

Jeśli z nieruchomości objętej na wniosek jej właściciela podziałem wydzielone zostały grunty pod drogi, to stosownie do postanowień art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przeszły one z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna. Tak więc z chwilą kiedy decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna własność części gruntu wydzielonego z niej pod drogi przeszła z mocy prawa z dotychczasowego właściciela na właściwą miejscowo gminę. Zatem właściciel nieruchomości objętej podziałem nie może być zobowiązany do ponoszenia opłat adiacenckich od nieruchomości, która w momencie, kiedy zaistniała okoliczność uprawniająca organ administracyjny do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej /decyzja o podziale, w wyniku którego wzrosła wartość nieruchomości stała się ostateczna/ na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy, nie stanowiła już jego własności lecz własność gminy. W takim przypadku obowiązek poniesienia opłaty adiacenckiej co do działki, która przeszła na własność gminy, w ogóle nie istnieje. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że właściciel poddanej podziałowi nieruchomości nie dość, że zostałby pozbawiony własności gruntów wydzielonych w wyniku podziału pod drogi, ale do tego byłby jeszcze obciążony opłatą związaną z wątpliwym wzrostem wartości gruntu wydzielonego pod drogi, który przy tym stanowi własność gminy.

Z tych względów należało dojść do wniosku, że obowiązek ponoszenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ciąży na osobie będącej właścicielem nieruchomości w dniu, w którym decyzja organu gminy, zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości stała się ostateczna. Natomiast wartość nieruchomości po podziale dla potrzeb ustalenia opłaty adiacenckiej, o której mowa w art. 98 ust. 4 tej ustawy ustala się z pominięciem działek gruntu wydzielonych pod drogi, które przechodzą z mocy prawa na własność gminy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy o NSA podjął uchwałę jak w sentencji.