Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 195/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.3 § 2 pkt 4, art. 52 § 2 i 3, art. 53 § 2, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 1 i 2, art. 12  ust. 1 pkt 1, art. 31a
journal: Dz.U. 2018 poz 1471
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - tekst jedn.
article: art. 152, art. 153, art. 180 pkt 1, art. 220 ust. 2, art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 285 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi "K." spółki z o.o. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej jako WIOŚ) zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] - działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1471 ze zm. – dalej jako u.i.o.ś.) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach [...] grudnia 2018 r. w firmie K sp. z o.o., udokumentowanych protokołem kontroli nr [...] – zarządził by:

1. węgiel brunatny wykorzystywać jako paliwo w kotłowniach osiedlowych opalanych paliwem stałym wyłącznie po wcześniejszym uzyskaniu pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, i określił termin realizacji tego obowiązku jako niezwłoczny,

2. opłatę za korzystanie ze środowiska w 2018 r. naliczyć i wnieść z uwzględnieniem okresu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza z instalacji energetycznego spalania paliw (kotłowni), przy spalaniu węgla brunatnego be wymaganego pozwolenia, i określił termin realizacji tego obowiązku do 31 marca 2019 r.,

3. dla kotłowni, w której spalany będzie węgiel brunatny prowadzić okresowe pomiary emisji do powietrza. Wyniki pomiarów przekazywać do Delegatury WIOŚ oraz do Starosty, i określił termin realizacji tego obowiązku jako zadania stałe.

Ponadto wyznaczył dzień 15 kwietnia 2019 r. terminem przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń.

W uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono u kontrolowanego nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z tym organ zarządził ich usunięcie. Organ wskazał, iż stosowanie w kotłowni jako paliwa węgla brunatnego obliguje użytkownika kotłowni do uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Prowadzący instalację oraz użytkownik urządzenia są obowiązani do okresowych pomiarów wielkości emisji. Ciągłe lub okresowe pomiary emisji do powietrza prowadzi się dla źródeł spalania paliw wymagających pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, pozwolenia zintegrowanego albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 152 ust. 1 p.o.ś.

Spółka "K" wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższe zarządzenie pokontrolne, zaskarżając punkt 1 i 2 tego zarządzenia. W skardze zarzuciła organowi naruszenie:

- przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 152, art. 180, art. 220 ust. 1, art. 285 ust. 1 i art. 292 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 799 ze zm.; dalej jako p.o.ś.) w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz. U. nr 130, poz. 881) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. nr 130, poz. 880 ze zm.), polegające na nałożeniu obowiązku uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza oraz naliczenia i wniesienia opłaty za korzystanie ze środowiska w 2018 r. zamiast zgłoszenia instalacji nie wymagającej zezwolenia,

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego oraz niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia wbrew regułom wynikającym z art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., podczas gdy organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania, nie odstępując od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Wobec tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie punktu 1 i 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż eksploatuje 24 źródła ciepła o łącznej zainstalowanej w nich mocy 12,3465 MW, które opalane są węglem kamiennym, węglem brunatnym, gazem ziemnym oraz olejem opałowym. Zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia, a także w oparciu o pkt 1 ppkt 1-3 załącznika do tego rozporządzenia użytkowane instalacje nie wymagają uzyskania pozwolenia. W ocenie skarżącej nie ma żadnych podstaw prawnych do nakładania na nią obowiązku uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów dla kotłowni, z których korzysta, a już w szczególności dla lokalnej kotłowni na Osiedlu [...]. Zdaniem skarżącej wskazują na to wyniki kontroli przeprowadzonej przez organ w listopadzie 2016 r., podczas której stwierdzono popełnienie wykroczenia polegającego na braku dopełnienia obowiązku zgłoszenia instalacji energetycznego spalania paliw - kotłowni w myśl art. 152 p.o.ś. Konsekwencją tego było wymierzenie grzywny oraz nałożenie obowiązku polegającego na zgłoszeniu Staroście do dnia 31 stycznia 2017 r. instalacji nie wymagającej pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (instalacji energetycznego spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej wyższej od 1,0 MW zlokalizowanej w kotłowni położonej przy Osiedlu [...]).

Następnie skarżąca podała, iż obecna kontrola dotyczyła czterech kotłowni, w tym trzech opalanych węglem kamiennym i kontrolowanej w 2016 r. lokalnej kotłowni przy Osiedlu [...] opalanej węglem brunatnym. Status tej kotłowni od momentu kontroli w 2016 r. nie uległ zmianie. W dalszym ciągu funkcjonuje ona na zasadach i w oparciu o urządzenia opisane protokołem kontroli z 2016 r. Zmianie nie uległ też stan prawny, a przepisy w tym zakresie są takie same. Dlatego skarżąca nie może pogodzić się z sytuacją, że będąc ukaraną za niewykonanie obowiązku zgłoszenia instalacji energetycznego spalania paliw - kotłowni przy Osiedlu [...], otrzymuje kolejne sankcje tym razem w formie pouczenia za brak decyzji (pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów dla tej kotłowni), nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza oraz naliczenia i wniesienia opłaty za korzystanie ze środowiska w 2018 r. z uwzględnieniem okresu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza z instalacji energetycznego spalania paliw (kotłowni) przy spalaniu węgla brunatnego bez wymaganego pozwolenia. Skarżąca zakwestionowała też zasady i formę prowadzonych czynności, a w szczególności z ich uwieńczenie w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie skarżącej uzasadnienie zaskarżonego aktu w żaden sposób nie wypełnia powołanego przepisu. Mimo, że zarządzenie oparte jest na tych samych przepisach, to zawiera zupełnie odmienne uregulowania niż zarządzenie z 2016 r. Przy czym w międzyczasie nie nastąpiła żadna zmiana stanu prawnego.

W odpowiedzi na skargę WIOŚ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zaskarżonym zarządzeniem zastępczym nie nałożył na kontrolowanego żadnych dodatkowych obowiązków poza tymi, które powinien on realizować z mocy prawa lub posiadanych decyzji administracyjnych. Celem zarządzenia pokontrolnego jest m.in. przypomnienie kontrolowanym podmiotom o obowiązujących przepisach prawnych, do przestrzegania których są one zobowiązane z mocy prawa. Zarządzenie pokontrolne wydawane jest po przeprowadzonej kontroli, której przedmiotem jest przestrzeganie przez kontrolowany podmiot przepisów i decyzji dotyczących ochrony środowiska, a w toku której stwierdzono naruszenie norm prawnych. Zarządzenie pokontrolne nie stanowi decyzji administracyjnej i nie nakłada na kontrolowany podmiot nowych obowiązków.

Następnie organ wskazał, iż w świetle przeprowadzonej kontroli nie ulega wątpliwości, że podstawą wydania zarządzenia pokontrolnego było stwierdzenie naruszenia obowiązujących przepisów w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza. Zgodnie z art. 180 p.o.ś. eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Z przepisów ochrony środowiska nie wynika wprost, że instalacja, w której stosowanym paliwem jest węgiel brunatny wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Jednak zgodnie z zasadą wynikającą z art. 180 pkt 1 p.o.ś. eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia stanowi w § 1 ust. 1, że wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza nie wymaga pozwolenia w przypadku instalacji określonych w załączniku do rozporządzenia. Jednak w przedmiotowym załączniku nie zostały wymienione instalacje energetyczne opalane węglem brunatnym. Również zwolnienia wynikające z § 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia nie dotyczą instalacji energetycznej spalającej węgiel brunatny.

Zgodnie z art. 152 ust. 1 p.o.ś. instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska. Z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia nie wynika, że kotłownia w której jako paliwo stosuje się węgiel brunatny może zostać zaliczona do rodzajów instalacji, z których emisja nie wymaga pozwolenia, a których eksploatacja wymaga zgłoszenia organowi ochrony środowiska. W związku z tym każda instalacja, w której stosowanym paliwem jest węgiel brunatny, wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Ma tu bezpośrednio zastosowanie art. 180 pkt 1 p.o.ś. - wymagane jest pozwolenie na emisję gazów i pyłów do powietrza. Brak zwolnienia instalacji spalających węgiel brunatny z obowiązku posiadania pozwolenia ma m.in. na celu ograniczenie spalania tego paliwa w mniejszych źródłach, ze względu na znacznie większe emisje gazów i pyłów do powietrza z procesów jego spalania.

W ocenie organu nie jest trafiony zarzut skargi dotyczący przeprowadzonej w 2016 r. kontroli i wydanego na jej skutek zarządzenia pokontrolnego, bowiem kontrola ta została przeprowadzona na podstawie art. 9 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, w związku z art. 79a nieobowiązującej już ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.), z zastosowaniem art. 79 ust. 2 pkt 5 tej ustawy.

Kontrola przeprowadzona w 2016 r. wykazała, że skarżąca Spółka nie miała ani pozwolenia, ani zgłoszenia i prowadziła emisje w sposób niezgodny z prawem. W drugiej kolejności właściwy w sprawie organ - Starosta powinien dokonać oceny czy w danym przypadku wystarczające jest zgłoszenie, czy też powinna być wydana decyzja na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza.

Odnośnie punktu 2 zarządzenia organ zauważył, że raz do roku, tj. do końca pierwszego kwartału roku następującego po roku rozliczeniowym, podmioty korzystające ze środowiska są zobowiązane do wyliczenia opłat za korzystanie ze środowiska we własnym zakresie. Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy p.o.ś. opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Eksploatacja urządzeń grzewczych (kotłów) i spalanie w związku z tym paliw powoduje emisje do powietrza pyłów i gazów, co spełnia przesłanki ww. przepisu. Reasumując powyższe podmiot korzystający ze środowiska w zakresie emisji do powietrza gazów i pyłów z procesów spalania paliw w kotłach jest zobowiązany: 1) we własnym zakresie ustalić wysokość należnej opłaty, według stawek obowiązujących w okresie, w którym miało miejsce korzystanie ze środowiska, 2) wnieść ww. opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 p.o.ś.).

W przypadku, gdy podmiot korzysta ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia, zgodnie z art. 276 ust. 1 p.o.ś., ponosi opłatę podwyższoną. Przepis ten nie dotyczy tych rodzajów instalacji i działalności, z których emisje z mocy prawa pozwolenia nie wymagają. Zgodnie z art. 292 pkt 1 p.o.ś., podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% w przypadku braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów.

Obowiązujący termin wniesienia opłaty za korzystanie ze środowiska za 2018 rok to 31 marca 2019 roku. W dniu zakończenia kontroli termin złożenia sprawozdania za korzystanie ze środowiska za 2018 rok jeszcze nie upłynął i nie mógł stanowić nieprawidłowości uwzględnionej w protokole. Punkt 2 zarządzenia pokontrolnego stanowił jedynie przypomnienie o obowiązku wynikającym z mocy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pod względem legalności było zarządzenie pokontrolne WIOŚ z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska. Jeśli chodzi o zaskarżalność zarządzenia pokontrolnego wydawanego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., ugruntowane jest stanowisko, że zarządzenie takie stanowi akt z zakresu administracji publicznej, na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. orzeczenia NSA: z 2 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08, 28 lutego 2008 r., II OSK 216/08 oraz 4 lipca 2008 r., II OSK 972/08; www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Skarga jest więc dopuszczalna i została wniesiona we właściwym trybie. W sprawie objętej niniejszą skargą, stronie skarżącej nie przysługiwał żaden ze środków zaskarżenia określonych w art. 52 § 2 i 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji zgodnie z art. 53 § 2 zd. 1 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), z mocą obowiązującą od dnia 1 czerwca 2017 r., skargę do Sądu należało wywieść w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżąca Spółka dowiedziała się o wydaniu zarządzenia pokontrolnego. Wskazany termin został zachowany.

Podstawę prawną przedmiotowego zarządzenia stanowił art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. Stosownie do art. 11 ust. 1 u.i.o.ś. z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. Protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi (art. 11 ust. 2 u.i.o.ś.). W myśl zaś art. 12 ust. 1 u.i.o.ś. na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może:

1) wydać zarządzenie pokontrolne skierowane do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej;

1a) wydać na podstawie odrębnych przepisów zalecenia pokontrolne;

2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną;

3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej.

Przepis art. 31a u.i.o.ś. przewiduje dla osoby, która:

1) w wyznaczonym terminie nie informuje organu Inspekcji Ochrony Środowiska o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych albo o przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem postępowania przeciw osobom winnym dopuszczenia do uchybień;

2) niezgodnie z prawdą informuje organ Inspekcji Ochrony Środowiska o wykonaniu zarządzeń pokontrolnych lub przeprowadzeniu postępowania służbowego lub innego przewidzianego prawem,

3) korzystając z danych z Ekoinfonetu lub je przetwarzając nie podaje w wytwarzanych informacjach, że dane te pochodzą z Ekoinfonetu,

sankcję karną w postaci kary aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.

Powyższe oznacza, że choć czynności kontrolne przeprowadza się w jednostce organizacyjnej, to jednak adresatem zarządzenia pokontrolnego nie jest ta jednostka, lecz jest nim wyłącznie kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoba fizyczna. W literaturze wskazuje się przy tym, że wydanie zarządzenia pokontrolnego skutkuje powstaniem stosunku administracyjnoprawnego, którego podmiotami są z jednej strony inspektor ochrony środowiska, z drugiej zaś zawsze osoba fizyczna (T. Czech, Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska, ZNSA 3/2011, s. 92). Należy przy tym wskazać, że z kolejnych jednostek redakcyjnych art. 12 u.i.o.ś. wynikają określone obowiązki ciążące właśnie na kierowniku kontrolowanej przez Inspekcję jednostki organizacyjnej. Jest to obowiązek informowania inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu pokontrolnym naruszeń (ust. 2) oraz przeprowadzenia postępowania służbowego (...) przeciwko osobom winnym dopuszczenia do uchybień i poinformowania inspektora o wynikach tego postępowania i podjętych działaniach (ust. 3) (tak: wyrok NSA z dnia 23 lutego 2016 r., II OSK 1534/14, CBOSA). Zarządzenie pokontrolne jest zatem aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska (albo innej osoby fizycznej) (zob. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017 r., II OSK 1156/15, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że celem zarządzenia pokontrolnego jest oficjalne stwierdzenie, jakie naruszenia obowiązków prawnych wykryto w toku kontroli, i zwrócenie – w sposób urzędowy – właściwej osobie uwagi na konieczność podjęcia działań w celu wyeliminowania tych naruszeń. Zarządzenie pokontrolne ma także umożliwić organowi Inspekcji Ochrony Środowiska uzyskanie informacji o tym, czy i jakie działania podjął oraz zrealizował podmiot kontrolowany, aby usunąć stwierdzone naruszenia. Zarządzenie takie stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Badanie jego legalności oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do wydania zarządzenia, a to z kolei rodzi potrzebę zbadania, czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone, określone i dostatecznie wykazane. Zarządzenie pokontrolne nie jest tylko prostym "przypomnieniem" obowiązków wynikających z innych źródeł: przepisów lub decyzji, lecz "przypomnieniem" o obowiązkach naruszonych, a więc stwierdzonych uchybieniach kontrolowanego. W toku kontroli podmiot kontrolowany może wykazywać, że dopełnił wszelkich ciążących na nim obowiązków (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 czerwca 2018 r., II SA/Go 207/18, CBOSA).

Do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., nie stosuje się jednak przepisów k.p.a., gdyż jest to postępowanie odrębne (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., II OSK 723/12, CBOSA) co nie oznacza, że w tym postępowaniu nie obowiązują zasady ogólne kodeksu, ale reżim tego postępowania realizuje się w trybie szczególnym, który nie obejmuje wszystkich wymogów kodeksowych. W orzecznictwie wskazuje się, że treść zarządzenia powinna być tak zredagowana, aby jego adresat mógł dowiedzieć się, jakie naruszenie jest mu zarzucane oraz z jakiego powodu, tzn. w oparciu, o które konkretne ustalenia i które konkretne przepisy prawa doszło do ustalenia występowania naruszeń. Te dwa wymogi powinny być spełnione w zarządzeniu pokontrolnym jednocześnie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2019 r., II SA/Gd 14/19, CBOSA).

Przechodząc do oceny merytorycznej kwestionowanego zarządzenia pokontrolnego wskazać należy, iż wydane zostało ono na podstawie protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach [...] grudnia 2018 r. w firmie K sp. z o.o., udokumentowanych protokołem kontroli nr [...]. Należy dodać, że skarga strony dotyczy pkt 1 i 2 przedmiotowego zarządzenia pokontrolnego. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu kontroli wynika, że skarżąca spółka eksploatuje kotłownię o mocy 0,9 MW (moc nominalna 1,2 MW) zlokalizowaną na Osiedlu [...]. Z poczynionych ustaleń wynika, że kotłownia opalana jest węglem brunatnym. Mając na uwadze wskazane ustalenia i wymienione w zarządzeniu pokontrolnym przepisy prawa WIOŚ zarządził, że stosowanie w kotłowni jako paliwa węgla brunatnego wymaga wcześniejszego uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 180 pkt 1 p.o.ś. eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Na podstawie delegacji zawartej w art. 220 ust. 2 p.o.ś. zostało wydane przez Ministra Środowiska rozporządzenie z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz. U. nr 130, poz. 881). A contrario należy zatem przyjąć, że we wszystkich innych sytuacjach niż te wymienione w przywołanym akcie wykonawczym będzie zachodzić obowiązek uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (zob. K. Gruszecki w: Prawo ochrony środowiska. Komentarz do art. 220, WK 2016). Paliwo w postaci węgla brunatnego nie zostało ujęte w załączniku do rozporządzenia (§ 1 cyt. rozporządzenia), a zatem przedmiotowa instalacja wymaga uzyskania pozwolenia.

Z treści art. 152 p.o.ś. wynika, że instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska. Na podstawie art. 153 p.o.ś. zostało wydane przez Ministra Środowiska rozporządzenie z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. nr 130, poz. 880 ze zm.). Zgodnie z § 1 rozporządzenie określa rodzaje instalacji, z których emisja nie wymaga pozwolenia, a których eksploatacja wymaga zgłoszenia organowi ochrony środowiska.

Z kolei zgodnie z § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia zgłoszenia z uwagi na wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza wymagają instalacje, z których emisja nie wymaga pozwolenia, określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 220 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, z wyjątkiem określonym w pkt 1-11. Skoro jak wyżej wskazano instalacje w których stosuje się węgiel brunatny wymagają pozwolenia gazów lub pyłów do powietrza, to powyższe rozporządzenie również nie znajduje zastosowania w analizowanym stanie faktycznym.

Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej, która wadliwość zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego wywodzi z faktu uprzednio wydanego zarządzenia pokontrolnego z dnia [...] grudnia 2016 r., należy wskazać, że dotyczyło ono innej kwestii (obowiązku zgłoszenia instalacji). Wskazać trzeba, że przedmiotowe zostało wydane w konkretnym stanie faktycznym, częściowo odmiennym od tego, który stanowi podstawę zarządzenia pokontrolnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Zważyć trzeba, że u podstaw zarządzenia pokontrolnego z dnia [...] stycznia 2019 r. legło ustalenie poczynione w trakcie kontroli, tj. stosowania w kotłowni jako opału węgla brunatnego, z czym są związane określone konsekwencje prawne w świetle przedstawionych powyżej przepisów ochrony środowiska. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na redakcję pkt 1 zaskarżonego aktu, który zarządza wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów w przypadku wykorzystywania węgla brunatnego jako paliwa w kotłowniach opalanych paliwem stałym. Zarządzenie pokontrolne jest zatem "przypomnieniem" obowiązków wynikających z przytoczonych powyżej przepisów prawa.

Zdaniem Sądu prawidłowy jest pkt 2 zarządzenia pokontrolnego, zgodnie z którym "opłatę za korzystanie ze środowiska w 2018 r. naliczyć i wnieść z uwzględnieniem okresu wprowadzania gazów i pyłów do powietrza z instalacji energetycznego spalania paliw (kotłowni), przy spalaniu węgla brunatnego bez wymaganego pozwolenia. Termin realizacji do 31 marca 2019 r.". Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Z kolei art. 285 ust. 2 p.o.ś. stanowi, że podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku. Również w tym przypadku zarządzenie pokontrolne jest zatem "przypomnieniem" obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Z powyższych względów w ocenie Sądu postawione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego lub procesowego skutkujących koniecznością uchylenia zarządzenia i dlatego skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a).

-----------------------

#

2