Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 534/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Bankowe prawo
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi E. S. reprezentowanego przez opiekuna prawnego M.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2005 r. E. S. (dalej: skarżący, strona) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) we W. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, deklarując spełnienie warunków uprawniających go do jej uzyskania. Na okoliczność wykazania jednego z tych warunków, tj. legitymowania się wymaganym okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, strona przedłożyła zaświadczenie nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., wystawione przez Oddział Regionalny Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS) we W. Z jego treści wynikało, że skarżący podlegał wskazanemu wyżej ubezpieczeniu od dnia [...] stycznia 1983 r. do dnia wydania tegoż zaświadczenia.

Po poddaniu powyższego wniosku stosownej weryfikacji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. w dniu [...] maja 2005 r. wydał postanowienie o spełnieniu przez stronę warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. Natomiast skarżący w dniu [...] sierpnia 2005 r. złożył oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków rolnych będących w jego posiadaniu i o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej z dniem przekazania gospodarstwa.

Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. przyznał skarżącemu rentę strukturalną w wysokości 1834,01 zł na okres 10 lat, tj. od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] lipca 2015 r.

Wysokość przyznanej skarżącemu renty strukturalnej ulegała odpowiednim zmianom na mocy kolejno wydawanych przez ten organ decyzji z dnia: [...] marca 2016 r., [...] kwietnia 2008 r., [...] kwietnia 2009 r., [...] marca 2010 r., [...] marca 2011 r., [...] marca 2012 r. – w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191 ze zm., zwane dalej: "rozporządzenie w sprawie renty strukturalnej").

W dniu [...] lipca 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynęło pismo z KRUS Placówka Terenowa w T. M. wraz z decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. o przyznaniu emerytury rolniczej dla skarżącego w wysokości 917,89 zł od dnia [...] sierpnia 2011 r. Na tej podstawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości renty strukturalnej, a w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał decyzję nr [...] o zmianie wysokości renty strukturalnej, w której zmniejszył wysokość przyznanej renty o kwotę przyznanej przez KRUS emerytury rolniczej.

Ponadto w dniu [...] lipca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. został poinformowany pismem KRUS Oddział Regionalny we W.z dnia [...] lipca 2012 r., że zgodnie z decyzją Prezesa KRUS wydaną w dniu [...] czerwca 2012 r. ustało ubezpieczenie społeczne rolników dla skarżącego w okresie od [...] lipca 1994 r. do [...] października 2003 r. z powodu podjęcia zatrudnienia na terenie W. Do pisma dołączono zaświadczenie [...] o nowym okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, z którego wynika, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od [...] stycznia 1983 r. do [...] maja 1994 r. oraz od [...] listopada 2003 r. do [...] września 2005 r. Oznacza to, że w dniu składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej, skarżący nie mógł wykazać wymaganego okresu ubezpieczenia w KRUS. Wprawdzie dowód ten nie istniał w dniu wydania decyzji z dnia [...] września 2005 r., jednakże za jego pośrednictwem ujawniły się nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania ww. decyzji i mogące mieć istotny wpływ na jej treść.

W wyniku powziętej informacji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją. W sprawie zaistniała bowiem przesłanka zawarta w art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a., jednak ze względu na uregulowania zawarte w art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z dnia [...] września 2005 r. nie jest możliwe, gdyż od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W tych okolicznościach, uwzględniając treść art. 146 § 1 k.p.a., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. w dniu [...] października 2012 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji nr [...] z dnia [...] września 2005 r.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, iż beneficjent nie spełnia warunku przyznania renty strukturalnej, tj. nie wykazał w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie renty strukturalnej, minimalnego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, czyli co najmniej 5 lat. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku, skarżący podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, jedynie przez 1 rok 4 miesiące 29 dni.

W tym stanie rzeczy, w dniu [...] lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych, przyznanych skarżącemu z tytułu renty strukturalnej na mocy decyzji z dnia [...] września 2005 r. Natomiast w dniu [...] października 2013 r. zawiesił postępowanie, w związku z wnioskiem strony o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem skarżącemu decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie ustalenia ubezpieczenia społecznego rolników, uznając, że w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie, które podejmą organy KRUS będzie miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy.

W dniu [...] maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. otrzymał informację z Oddziału Regionalnego KRUS we W., że wyrokiem z dnia [...] stycznia 2015 r., Sąd Okręgowy we W. VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie strony od decyzji Prezesa Kasy z dnia [...] października 2013 r. o odmowie wznowienia postępowania, zaś skarżący złożył apelację od tegoż rozstrzygnięcia.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. podjął z urzędu zawieszone postępowanie, a w dniu [...] czerwca 2015 r. wydał decyzję, mocą której ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej za lata 2005-2012 w wysokości 182.633,57 zł.

W toku postępowania odwoławczego, decyzją Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] sierpnia 2015 r., powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż analiza materiału zgromadzonego w sprawie, w szczególności dokumentów potwierdzających wypłatę renty strukturalnej w poszczególnych okresach nie potwierdziła kwoty do zwrotu wskazanej w zaskarżonej decyzji. Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. nie dokonał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowego wyliczenia kwoty podlegającej zwrotowi, co uniemożliwiło organowi odwoławczemu zweryfikowanie, jakie kwoty wzięto pod uwagę w poszczególnych okresach.

Rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej za lata 2005-2012 w łącznej wysokości 185.686,45 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w realiach badanej sprawy doszło do nienależnego otrzymania przez skarżącego renty strukturalnej, którą winien on zatem zwrócić. Potwierdzenia zajętego stanowiska organ upatruje w tym, iż skarżący nie spełniał warunku określonego w § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r., a zatem nie prowadził nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tym kontekście organ wskazał, iż skarżący w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu wyłącznie przez 1 rok 4 miesiące i 29 dni.

Mając na względzie powyższe oraz treść decyzji Kierownika Biura ARiMR we W. z dnia [...] października 2012 r., orzekającą o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] września 2005 r., za zasadne uznano ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w kwocie orzeczonej jak w sentencji. Organ wskazał przy tym, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, które wykluczałyby obowiązek zwrotu płatności podnosząc, iż wypłata pierwszej płatności nastąpiła w dniu [...] października 2005 r., natomiast decyzja z dnia [...] października 2012 r. orzekająca o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] września 2005 r. i stanowiąca pierwsze powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności, została doręczona stronie w dniu [...] października 2012 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty realizacji pierwszej płatności. Jednocześnie - zdaniem organu - w sprawie nie można było uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu, gdyż z dokumentacji sprawy wynika, iż składając wniosek o przyznanie płatności skarżący powinien wykazać wymagany okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu zgodnie ze stanem faktycznym i z uwzględnieniem okresu czasu zatrudnienia na terenie W. Niepowiadomienie właściwych organów przed wydaniem zaświadczenia z dnia [...] lutego 2005 r., należy z kolei uznać za błąd wnioskodawcy możliwy do wykrycia w zwykłych okolicznościach.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie wnosząc o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na naruszenie zakazu reformationis in peius, wyrażonego w art. 139 k.p.a. Wskazanego naruszenia strona upatrywała w wydaniu decyzji, która w swej treści zawiera wyliczenie należności w kwocie wyższej niż ta określona od uprzedniej decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2015 r.

Ponadto w przypadku gdyby organ odwoławczy nie podzielał stanowiska strony w zakresie okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji, strona wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozstrzygnięcia apelacji wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego we W., oddalającego odwołanie od decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie ustania ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od [...] lipca 1994 r, do [...] października 2003 r.

W toku postępowania odwoławczego organ ustalił, że wyrokiem z dnia [...] października 2015 r. Sąd Apelacyjny we W. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację strony.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2014 r., poz. 1438) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji wywodząc, że tryb odwoławczy ma w przepisach k.p.a. pierwszeństwo przed trybem nadzoru, obejmującym stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., stąd zasadnym było rozpoznanie odwołania i rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy w kontekście możliwych do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji, które jednak nie obejmują uprawnienia do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Tym samym brak było podstaw, aby organ odwoławczy wydał oczekiwane przez stronę rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność decyzji.

Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował obowiązujące przepisy prawa, jak również prawidłowo ustalił kwotę do zwrotu.

Organ odwoławczy podzielił zapatrywania, iż w realiach badanej sprawy skarżący nie posiadał w ogóle uprawnienia do uzyskania płatności z tytułu renty strukturalnej, a decyzja z dnia [...] września 2005 r. została wydana z naruszeniem prawa, co też zostało stwierdzone w toku odpowiedniej procedury. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającym obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie. Z dokumentacji sprawy wynika bowiem, iż składając wniosek o przyznanie płatności, skarżący powinien wykazać wymagany okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu zgodnie ze stanem faktycznym, z uwzględnieniem okresu zatrudnienia na terenie W. Niepowiadomienie zaś właściwych organów o okresie zatrudnienia na terenie W., przed wydaniem zaświadczenia z dnia [...] lutego 2005 r., należy uznać za błąd wnioskodawcy, możliwy do wykrycia przy zachowaniu przez stronę normalnej w danych okolicznościach staranności.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy zauważył, że możliwość odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej powstała wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 r., Nr 64, Poz. 427). Tym samym w niniejszej sprawie odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności mogłoby nastąpić dla płatności przyznanych w ramach PROW 2007-2013, tj. w okresie od 10/2017 do 10/2012. Zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173), w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, ze zm.), organ odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz.Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90 ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. W realiach badanej sprawy kwota nienależnie pobranych płatności przekracza jednakże kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według przyjętego kursu euro, a co za tym idzie należało przyjąć, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Nie godząc się z podjętym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. złożył skarżący (poprzez pełnomocnika), wnosząc o uchylenie i zmianę zaskarżonej decyzji przez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia obowiązku zwrotu świadczeń pobranych przez skarżącego. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że strona spełnia wszystkie wymogi dotyczące poboru renty strukturalnej wywodząc, że na wcześniejszym etapie postępowania, szczegółowo wyjaśniono okoliczności odnoszące się do przesłanki jej stałego miejsca zamieszkiwania, w rozumieniu Kodeksu Cywilnego, w gminie S. od 1968 r. Skarżący nie kwestionuje przy tym okoliczności, że w latach 1994 - 2003 wyjeżdżał okresowo do W., jednakże wyjazdy te miały miejsce wyłącznie w okresach wolnych od prac agrotechnicznych, a jego włoski adres nigdy nie stanowił adresu zamieszkania w rozumieniu przepisów polskiego prawa cywilnego. Było to miejsce okresowego przebywania, bez zamiaru stałego pobytu.

Dalej podniesiono, że decyzja organu rentowego oparta została na pojedynczym dokumencie ubezpieczenia pochodzenia włoskiego, w którym nawet nie ma literalnie mowy o "adresie zamieszkania", a jedynie o "adresie", co równie dobrze może odnosić się do adresu do korespondencji. Na tej wyłącznie podstawie, organ stwierdził, że skarżący przestał spełniać przesłanki z § 4 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 2004 r. i zadecydował o ustaniu jego uprawnień do świadczeń rentowych z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Zdaniem strony, wywiedziona z pojedynczego dokumentu konkluzja organu rentowego o zwrocie pobranych świadczeń jest zbyt daleko idąca.

Skarżący stwierdził także, iż nie może ponosić żadnej odpowiedzialności i być obciążany konsekwencjami tego, iż organ obowiązek zwrotu przyznanej renty strukturalnej oparł na argumentacji, iż decyzja o przyznaniu tego świadczenia została wydana z naruszeniem prawa. W chwili bowiem złożenia wniosku o przyznanie renty spełniał on wszystkie wymogi, a wypełnienie kryterium odpowiedniego okresu ubezpieczenia zostało potwierdzone zaświadczeniem z dnia [...] lutego 2015 r. oraz postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] o spełnieniu przez stronę warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. Tym samym należy uznać, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie akapit 2 ust. 5 art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stanowiący o skróconym do lat 4 okresie pomiędzy daną płatnością, a pierwszym powiadomieniem beneficjenta o jej nieuzasadnionym charakterze, przesądzająca o braku obowiązku zwrotu płatności.

Strona podniosła, iż działając w zaufaniu do organu pobierała niniejsze świadczenie i była pewna, że ono mu się należy na podstawie wydanej przez właściwy organ decyzji. Wskazała także, że abstrahując od szczególnej regulacji Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, następcze stwierdzenie obowiązku zwrotu oparte na uznaniu, że przyznane świadczenie zostało pobrane 'nienależnie stoi w opozycji do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, z których wynika, że zobowiązanie do zwrotu tych świadczeń wygasło ze względu na to, że skarżący pożytkował na bieżące wydatki związane z codzienną egzystencją uzyskiwane tą drogą środki i nie pozostaje w chwili obecnej bezpodstawnie wzbogacony.

Skarżący zarzucił także organowi naruszenie zasady szybkości postępowania wskazując na okoliczność, że weryfikacja wydanej przez organ rentowy decyzji zajęła mu aż 7 lat.

Wreszcie podniesiono, iż na uwagę zasługują również okoliczności pozaprawne odnoszące się do stanu zdrowia skarżącego, które miały istotny wpływ na możliwość obrony jego interesu prawnego przez organem rozpoznającym sprawę. Przejawem tych okoliczności było przede wszystkim przekroczenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. o ustaleniu ubezpieczenia społecznego, a następnie nieuwzględnienie przez organ wniosku o przywrócenie tego terminu, co stało się bezpośrednią przyczyną wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Pełnomocnik skarżącego wskazywał, że skarżący przeszedł w marcu 2015 r. operację amputacji kończyny dolnej i od tego czasu kontakt z nim jest znacznie utrudniony, w dniu [...] czerwca 2015 r. wydane zostało wobec niego orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Po rozpoznaniu powyższej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia [...] stycznia 2018 r. (sygn. akt [...]), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyraził odmienne niż organy zapatrywanie w kwestii oceny działania skarżącego, a w konsekwencji uznał, że skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawał w dobrej wierze. Zdaniem Sądu, przemawiały za tym okoliczności związane z uzyskaniem przez skarżącego zaświadczenia z KRUS Oddział Regionalny we W. z dnia [...] lutego 2005 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, fakt uprzedniego prowadzenia działalności rolnej, mimo świadczenia pracy zagranicą. Przekonanie skarżącego w tym zakresie było błędne, ponieważ obowiązujące przepisy łączą nabycie prawa do renty strukturalnej z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu rolników, jednakże popełniony przez skarżącego błąd jest również usprawiedliwiony poziomem skomplikowania przepisów nakazujących unikanie podwójnego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wykonujących pracę poza granicami kraju. Sąd zauważył, iż akt administracyjnych nie wynika by do skarżącego wystosowywano jakiekolwiek pouczenie o negatywnych następstwach w razie podjęcia zatrudnienia zagranicą.

W takim świetle błędne przeświadczenie skarżącego, że renta strukturalna mu przysługiwała, Sąd uznał za usprawiedliwione, przyjmując, że działaniom strony zmierzającym do otrzymania tej płatności nie można przypisać złej wiary. Tym samym ocena przez organy spełnienia przesłanki z art. 73 ust. 5 dla przyjęcia krótszego, czteroletniego okresu przedawnienia, to znaczy działania beneficjenta w dobrej wierze, nie została dokonana prawidłowo, przez co doszło do naruszenia prawa materialnego w tej części.

W tym stanie rzeczy, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonując oceny zasadności żądania od skarżącego zwrotu wypłaconej renty strukturalnej, organ zobowiązany został do rozważenia jeszcze raz kwestii przedawnienia omawianych należności w kontekście brzmienia art. 73 ust. 1 i 5 rozporządzenia nr 796/2004, z uwzględnieniem dobrej wiary skarżącego.

Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], umorzył postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w części dotyczącej pobranych płatności w okresie od października 2005 r. do października 2008 r. oraz ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w okresie od listopada 2008 r. do października 2012 r. w łącznej wysokości 109.508,62 zł.

Na uzasadnienie powyższego rozstrzygnięcie, organ wskazał, iż pojęcie "dobrej wiary", na które powołuje się art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, a które nie zostało w tym akcie zdefiniowane, stanowi tzw. klauzulę generalną w prawie, której istota wyraża się w możliwości uwzględnienia w ocenie sprawy różnych okoliczności faktycznych właściwych jedynie dla tej sprawy. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjąć należy, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem.

W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W., na co również wskazuje wyrok WSA we W. sygn. akt [...], skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej pozostawał w dobrej wierze. Za takim podejściem przemawiał fakt, iż otrzymał on zaświadczenie wydane przez KRUS, potwierdzające wymagany okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. W tych okolicznościach, błędne przeświadczenie strony, że świadczenie jej przysługiwało, uznano za usprawiedliwione, a działaniom zmierzającym do otrzymania płatności z tytułu renty strukturalnej nie przypisuje się złej wiary.

W związku z powyższym płatności z tytułu renty strukturalnej, pobrane w okresie od października 2005 r. do października 2008 r. w kwocie 76.177,83 zł, z uwagi na upływ czteroletniego terminu od dnia ich realizacji do dnia doręczenia decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji nr [...] z naruszeniem prawa ([...].10.2012 r.) oraz z powodu przyznania działaniu strony charakteru dobrej wiary, nie są płatnościami nienależnymi w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Organ wskazał, iż w niniejszej sprawie, wszczętej na podstawie wniosku złożonego przez skarżącego w dniu [...] marca 2005 r. zastosowanie mają zapisy rozporządzenia nr 796/2004, albowiem zgodnie z art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., który wskazuje, iż Rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem [...] stycznia 2010 r.

Jednocześnie organ stwierdził, iż wypłacone świadczenie z tytułu pobierania renty strukturalnej w okresie od października 2008 r. do października 2012 r. w kwocie 109.508,62 zł stanowi kwotę nienależnie pobraną podlegającą zwrotowi. Przed wydaniem tego rozstrzygnięcia, organ stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki obligujące do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 349).

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., domagając się uchylenia i zmiany zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia obowiązku zwrotu pobranych przez nią świadczeń. Strona zarzuciła, iż organ I instancji błędnie ustalił, że nie spełniła ona wymogów dotyczących poboru renty strukturalnej. Ponadto zarzuciła, iż weryfikacja decyzji przyznającej rentę nastąpiła dopiero po 7 latach od jej wydania, zaś wydanie decyzji o zwrocie pobranej renty strukturalnej po 6 latach od weryfikacji decyzji o przyznaniu tej renty.

Z ostrożności, gdyby organ podtrzymał jednak swoje stanowisko co do ustaleń faktycznych, skarżący podniósł, iż wypłacenie renty strukturalnej nastąpiło na skutek błędu Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. oraz Oddziału Regionalnego KRUS we W., a skarżący będąc w dobrej wierze nie był w stanie wykryć tego błędu.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. stwierdził, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. w decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] błędnie ustalił stan faktyczny sprawy (tj. kwotę, która uległa przedawnieniu), jednakże nie miało to wpływu na podjęte przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. podzielił przy tym stanowisko organu I instancji, iż strona, składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej, pozostawała w dobrej wierze. Zdaniem organu odwoławczego, przemawiały za tym okoliczności związane z uzyskaniem przez skarżącego zaświadczenia z KRUS Oddział Regionalny we W. z dnia [...] lutego 2005 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, fakt uprzedniego prowadzenia działalności rolniczej, mimo świadczenia pracy zagranicą, nieprzerwanego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Strona zatem pozostawała w przekonaniu, że przysługuje jej dane uprawnienie i działała zgodnie z prawem.

W związku z powyższym, płatności z tytułu renty strukturalnej pobrane w okresie od listopada 2005 r. do [...] września 2008 r. w kwocie [...] zł, z uwagi na upływ czteroletniego terminu od dnia ich realizacji do dnia doręczenia decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji nr [...]z naruszeniem prawa ([...].10.2012 r.) z uwagi przyznania działaniu strony charakteru dobrej wiary, nie są więc płatnościami nienależnymi w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

W tym miejscu organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżoną decyzją organ I instancji błędnie ustalił kwotę, od której się odstępuje od ustalenia nienależnie pobranych płatności z uwagi na upływ czteroletniego okresu przedawnienia, przyjmując iż jest to kwota [...]zł. Organ bowiem dodatkowo przyjął, iż przedawnieniu uległa kwota wypłacona w dniu [...] października 2008 r. w wysokości [...]zł. Kwota ta jednak nie uległa przedawnieniu w myśl art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (ograniczonego do 4 lat), bowiem pierwsze zawiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze tej płatności miało miejsce w dacie [...] października 2012 r. Organ odwoławczy miał jednak na uwadze wynikający z art. 139 k.p.a. zakaz reformationis in peius, jednocześnie uznając, że w tym przypadku nie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w tym przepisie.

Po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W., organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował obowiązujące przepisy prawa, jak również prawidłowo ustalił kwotę do zwrotu. W odniesieniu do stawianych w odwołaniu zarzutów, wskazał, iż organ I instancji przyznając stronie rentę strukturalną na podstawie złożonego przez nią wniosku oraz w oparciu o przedstawione przez nią dokumenty uprawniające do otrzymania świadczenia, w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, tj. [...] września 2005 r. prawidłowo ocenił, iż spełniła warunki do otrzymania tej płatności.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem zajętym przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. w decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. i w konsekwencji wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., domagając się uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz wstrzymania wykonania decyzji organu I i II instancji do czasu uprawomocnienia się orzeczenia Sądu w niniejszej sprawie.

W skardze zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na błędnym ustaleniu, iż skarżący nie spełnił wymogów dotyczących poboru renty strukturalnej i w dniu składania wniosku o przyznanie tej renty nie posiadał wymaganego przepisami prawa okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz że wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej nie nastąpiło na skutek pomyłki właściwej władzy, podczas gdy wypłacenie renty strukturalnej nastąpiło na skutek pomyłki Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. oraz Oddziału Regionalnego KRUS we W., a skarżący będąc w dobrej wierze nie był w stanie wykryć tego błędu.

Ponadto skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez działanie organu wywołujące brak zaufania do organów administracji, gdyż skarżący pobierając świadczenie z tytułu renty strukturalnej był pewien, że świadczenie mu się nie należy na podstawie wydanej przez właściwy organ decyzji zgodnej z przepisami prawa. Organ dopiero po wielu latach poddał weryfikacji tę decyzję, narażając tym samym skarżącego na ogromne uszczuplenia majątkowe poprzez nakazanie zwrotu pobranych świadczeń, które zostały spożytkowane już przez skarżącego na jego bieżące potrzeby. Skarżący zarzucił także naruszenia art. 12 k.p.a. poprzez weryfikację decyzji przyznającej rentę dopiero po 7 latach od jej wydania oraz wydanie decyzji o zwrocie pobranej renty strukturalnej po 6 latach od weryfikacji decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.

W skardze podniesiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy wypłacenie renty strukturalnej nastąpiło na skutek pomyłki Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. oraz Oddziału Regionalnego KRUS we W., a skarżący, będąc w dobrej wierze, nie był w stanie wykryć tego błędu.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wniósł o jej oddalenie w całości.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. wydanym w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Do zakresu właściwości sądów administracyjnych, stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), należy sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej i stosowanie środków określonych w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Natomiast z treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, wynika, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podkreślenia przy tym wymaga, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu, pod względem legalności, podlegała zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Na mocy wspomnianej wyżej decyzji organu I instancji, utrzymanej następnie w mocy przez organ odwoławczy, wobec skarżącego umorzono postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w części dotyczącej pobranej płatności w okresie od października 2005 r. do października 2008 r. oraz ustalono kwotę nienależnie pobranych przez niego płatności z tytułu renty strukturalnej w okresie od listopada 2008 r. do października 2012 r. w wysokości [...]zł.

Zdaniem Sądu, nie sposób uznać, ażeby powyższe decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, a zatem – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie zachodziły podstawy do ich uchylenia. Przeciwnie, przeprowadzona przez Sąd ocena ich zgodności z prawem, doprowadziła do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane na skutek prawidłowego zastosowania w sprawie odpowiednich przepisów prawa materialnego.

Na wstępie rozważań w przedmiocie materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięć organów administracji publicznej w niniejszej sprawie, wskazać należy, iż sprawa ta już uprzednio była rozpoznawana przez tutejszy Sąd. Wówczas, wyrokiem z dnia [...] stycznia 2018 r. sygn. akt [...], Sąd ten uwzględnił skargę E. S. i w konsekwencji uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu renty strukturalnej. W uzasadnieniu tegoż orzeczenia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązano organ, dokonujący oceny zasadności żądania od skarżącego zwrotu wypłaconej renty strukturalnej, do rozważania raz jeszcze kwestii przedawnienia tych należności w kontekście brzmienia art. 73 ust. 1 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. - z uwzględnieniem dobrej wiary skarżącego.

W tym miejscu zważyć należy, iż stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przytoczony wyżej przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Z jego treści wynika bowiem, że jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której wyrażona w art. 153 p.p.s.a. zasada nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019 r., II OSK 1104/17, LEX nr 2646056).

Poza wspomnianymi wyżej wyjątkami, Sąd co do zasady pozostaje związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w sprawie. Pojęcie "oceny prawnej" w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza zaś wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałaby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W konsekwencji ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2018 r., II GSK 3379/16, LEX nr 2568255; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 listopada 2018 r., II SA/Bk 494/18, LEX nr 2586816).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszy sprawy, wskazać należy, iż przy ponownym jej rozpoznaniu, organ administracji publicznej prawidłowo uwzględnił wytyczne - sformułowane przez tutejszy Sąd na gruncie orzeczenia wydanego w sprawie [...] - co do dalszego postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. W świetle przywołanych w treści zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego, nie ulega wątpliwości, iż w przypadku skarżącego doszło do nienależnego pobrania świadczeń, o których mowa wyżej, co zresztą nie było kwestionowane przez Sąd w sprawie [...]. W tym względzie podkreślenia bowiem wymaga, iż decyzją z dnia [...] października 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] września 2005 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej. Oznacza to, że dotychczas wypłacone stronie z tego tytułu świadczenie pozbawione było podstawy prawnej. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika bowiem, że beneficjent nie spełniał wskazanego w § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2004 r. warunku przyznania renty strukturalnej w postaci legitymowania się minimalnym okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W opisanej wyżej sytuacji zastosowanie znajdował zatem przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy – stanowiący, iż obowiązek ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję tę wydaje zaś organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Nie ulega zatem wątpliwości Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, iż w niniejszej sprawie istotnie zachodziły podstawy do wydania przez organ decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranej przez skarżącego renty strukturalnej.

Przedmiotem kontroli Sądu pozostawało jednakże zastosowanie się przez właściwy organ administracji publicznej do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w uzasadnieniu wyroku [...], a dotyczących uwzględnienia przepisu art. 73 ust. 1 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008. Wprawdzie zauważyć należy, iż wspomniane wyżej rozporządzenie utraciło moc, jednakże znajduje ono zastosowanie w rozpoznawanej sprawie z uwagi na okres, w którym nastąpiło nienależne pobranie przez skarżącego renty strukturalnej.

Przepis art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 stanowi, iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeżeli beneficjent działa w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Mając na uwadze treść powyższych regulacji oraz przyjmując, że skarżący działał w dobrej wierze, organ ponownie rozpoznający sprawę w pełni prawidłowo ustalił, że doszło do przedawnienia pobranych przez skarżącego płatności za okres od października 2005 r. do października 2008 r. Toteż prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie podlegało w tym zakresie umorzeniu. Jednocześnie organ I instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w okresie od listopada 2008 r. do października 2012 r. w wysokości 109.508,62 zł. W tym miejscu należy podzielić stanowisko organu odwoławczego co do błędnego ustalenia kwoty płatności, które uległy przedawnieniu, polegającego na objęciu przedawnieniem także kwoty wypłaconej w dniu 24 października 2008 r. w wysokości [...] zł. Podkreślenia jednakże wymaga, iż stosownie do treści art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wypadek nie miał miejsca, a zatem wysokość podlegającej przedawnieniu kwoty nie mogła ulec zmianie, jako że zmiana na niekorzyść skarżącego jest niedopuszczalna.

W odniesieniu do przyjęcia przez organ dobrej wiary skarżącego, Sąd nie powziął jakichkolwiek wątpliwości co do słuszności tego założenia w okolicznościach niniejszej sprawy. W tym względzie należy w pełni podzielić zapatrywania organu I i II instancji, z których wynika, że składając przedmiotowy wniosek o przyznanie renty strukturalnej, skarżący pozostawał w usprawiedliwionym, choć błędnym przekonaniu, że spełnia wszystkie warunki uprawniające go do otrzymania tejże renty. Niewątpliwie bowiem skarżący znajdował się wówczas w posiadaniu zaświadczenia z dnia [...] lutego 2005 r., wydanego przez KRUS Oddział Regionalny we W. Ponadto opłacał stosowne składki na ubezpieczenie społeczne rolników oraz prowadził nadal działalność rolniczą w kraju, pomimo świadczenia również pracy zarobkowej zagranicą. Zdaniem Sądu, wymienione wyżej okoliczności oraz stopień skomplikowania przepisów regulujących kwestię unikania podwójnego podlegania ubezpieczeniu społecznemu, istotnie uniemożliwiały przypisanie skarżącemu złej wiary w zakresie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie mu renty strukturalnej.

W tym miejscu należy jednakże podkreślić, iż skarżący pozostawał w dobrej wierze jedynie do momentu wydania przez organ decyzji z dnia [...] października 2012 r. o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] września 2005 r. o przyznaniu mu renty strukturalnej. Od tej daty, skarżący miał już bowiem świadomość, że otrzymywane przez niego świadczenie jest w istocie nienależne. W konsekwencji organy obu instancji trafnie ustaliły, że momentem granicznym dla przyjęcia dobrej wiary skarżącego - w kontekście zastosowania wobec niego przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - jest październik 2012 r.

W odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, wskazać należy, iż w realiach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Przepis ten stanowi bowiem, iż obowiązek zwrotu przez rolnika nienależnej płatności, nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Podkreślenia przy tym wymaga, iż w uprzednio złożonej skardze, strona nie podnosiła zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Oczywistym jednakże jest, iż stosownie do treści art. 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany wnioskami skargi, a zatem Sąd rozpoznający tamtą skargę (pod sygn. akt [...]) w sposób pełny i kompletny ocenił zaskarżoną nią decyzję, o czym świadczy przytoczenie w uzasadnieniu wyroku także treści art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Oznacza to, że Sąd ten wziął omawiany przepis pod rozwagę, jednakże na skutek dokonanej oceny, uznał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji publicznej obowiązany będzie jedynie do uwzględniania treści art. 73 ust. 1 i 5 ww. rozporządzenia. Ze stanowiska Sądu zajętego na w uzasadnieniu wyroku w sprawie [...], w żaden sposób nie wynika, aby organy administracji publicznej dopuściły się również naruszenia przepisu art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż Sąd rozpoznający niniejszą skargę, związany jest oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi przez Sąd uprzednio orzekający w danej sprawie. Oznacza to, że sformułowana obecnie ocena Sądu nie może być z nimi sprzeczna. Jednocześnie uznać należy, iż w sprawie nie wystąpiły żadne nowe okoliczności, które uzasadniałyby przekonanie skarżącego, iż omawiany przepis istotnie powinien znajdować zastosowanie w jego przypadku. Przeciwnie, skarżący powołuje się w dalszym ciągu na te same okoliczności, które stanowiły podstawę orzekania przez Sąd w sprawie [...].

W odniesieniu zaś do samej zasadności sformułowanego w tym przedmiocie zarzutu, nie sposób przyjąć, że działanie organu polegające na przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej, może być w obecnym stanie rzeczy kwalifikowane jako błąd tego organu. W tym względzie nie ulega wątpliwości, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., wydając decyzję z dnia [...] września 2005 r., opierał się na przedstawionym mu przez stronę materiale dowodowym. Na tej podstawie organ ten - zasadnie na tamten moment - przyznał skarżącemu rentę strukturalną, a to wobec wykazania przez skarżącego spełnienie przesłanek uprawniających go do jej otrzymania. Skarżący przedłożył bowiem m.in. zaświadczenie urzędowe, z którego wynikało, że przez wymagany przepisami prawa okres czasu podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Toteż w zaistniałych wówczas okolicznościach, organ postąpił prawidłowo, a co za tym idzie, obecnie, nie można mu zarzucać błędu w działaniu, co też próbowała bezskutecznie czynić strona w niniejszej skardze.

Oczekiwanego skutku nie mogło także odnieść powołanie się przez skarżącego (reprezentowanego w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika) na zasady współżycia społecznego. W postępowaniu administracyjnym, a także sądowoadministracyjnym, nie występuje klauzula zasad współżycia społecznego. Tym samym okoliczności związane ze stanem zdrowia strony, w szczególności licznymi schorzeniami, na które ona cierpi, nie wywierają żadnego znaczenia w kontekście zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Jednakże wspomnieć należy, że swego rodzaju klauzulę generalną stanowi pozostawanie przez rolnika w dobrej wierze, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, co zostało zresztą uwzględnione w stosunku do osoby skarżącego, zarówno przez organy obu instancji, jak i Sąd rozpoznający skargę.

Przedmiotu rozważań w niniejszej sprawie nie mogły także stanowić kwestie związane z podleganiem przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników, w tym okoliczności dotyczące jego miejsca zamieszkania w latach 1994-2003. Te kwestie zostały już rozstrzygnięte przez właściwe organy oraz sąd pracy I i II instancji. Tym samym nie mogły być poddane ocenie przez organy wydające decyzje w rozpoznawanej sprawie oraz przez Sąd kontrolujący legalność tychże decyzji. W istocie okoliczności te stanowiły jedynie podstawę poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, a co za tym idzie – podstawę do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranej renty strukturalnej.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów art. 8 k.p.a. i art. 12 k.p.a., wskazać należy, iż decyzja o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej podlegała weryfikacji po wielu latach od jej wydania, ponieważ dopiero wówczas organ powziął wiedzę o tym, że skarżący nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników przez wymagany przepisami okres czasu, a zatem nie została przez niego spełniona jedna z przesłanek warunkujących przyznanie mu renty. Brak jest jednak podstaw, aby w tej sytuacji obarczać organ winą za znaczny okres czasu, jaki upłynął od wydania decyzji do momentu wszczęcia postępowania wznowieniowego. Bez wątpienia do takiego stanu rzeczy doprowadziło bowiem samo zachowanie skarżącego, który pozostawał w błędnym przekonaniu, że fakt świadczenia przez niego pracy zagranicą nie rzutuje na objęcie jego osoby ubezpieczeniem społecznym rolników. Przy czym jak ustalono wyżej, przekonanie skarżącego w tym zakresie było usprawiedliwione w okolicznościach niniejszej sprawy, co zdecydowało o przypisaniu mu przymiotu "dobrej wiary", jednakże nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że skarżący nie powinien ponieść z tego tytułu jakichkolwiek negatywnych następstw prawnych.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.