Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1444/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], odmawiającej, we wznowionym postępowaniu, uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu budynków jednorodzinnych z usługą – przedszkole/żłobek, drogami oraz niezbędną infrastrukturą techniczną na dz. nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],, Obr. [...] położonych w P. przy ul. [...].

Decyzja SKO wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Na wniosek I. Ś. i J. Ś., Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2018 r., nr aktualny [...], w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia.

W dniu [...] sierpnia 2019 r. postępowanie to zakończone zostało decyzją Prezydenta Miasta P., nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawcy domagali się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniosek swój uzasadnili tym, że wśród działek sąsiadujących z terenem inwestycji znajdują się działki o nr ewid. [...] i [...], a nieruchomości zapisane w księgach wieczystych obejmujących ww działki są współobciążone ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz działki wnioskodawców w postaci służebności gruntowej. W ocenie organu wniosek ten należało uznać za niezasadny, bowiem I. Ś. i J. Ś. nie mogą być uznani za stronę postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., albowiem nie są oni właścicielami żadnej z działek, na terenie których planowana jest inwestycja, a także działek przylegających bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie. Wśród działek sąsiadujących z terenem inwestycji znajdują się działki o nr ewid. [...] i [...]. Działki te są współobciążone ograniczonym prawem rzeczowym na rzecz działki I. Ś. i J. Ś. w postaci służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez działkę nr [...]. Skoro służebność gruntowa dotyczy działki ewidencyjnej, która nie przylega bezpośrednio do działek terenu inwestycji, nie można mówić, że wnioskodawcom przysługuje prawo rzeczowe do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] (bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji).

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli I. Ś. i J. Ś., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art.151 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy istniała przesłanka do uchylenia decyzji z [...] czerwca 2018 r. na podstawie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz naruszenie art.74 ust.3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie......poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że podmioty którym przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji nie są stronami postępowania o wydanie decyzji środowiskowej. W tak zakreślonych granicach zaskarżenia wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Po rozpoznaniu odwołania, SKO w P. [...] listopada 2019 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię. W ocenie organu, w realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której postępowanie nadzwyczajne musi być zakończone już po pierwszym etapie postępowania wyjaśniającego. Z akt sprawy wynika bowiem, że nie doszło do ziszczenia się przesłanki wznowieniowej, wskazywanej przez skarżącego i stanowiącej podstawę wszczęcia postępowania, tj. przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący zawnioskował bowiem o wznowienie postępowania z uwagi na to, że bez własnej winy został pozbawiony udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] czerwca 2019 r. ([...]) o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu budynków jednorodzinnych z usługą – przedszkole/żłobek, drogami oraz niezbędną infrastrukturą techniczną na dz. nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Udział strony w postępowaniu rozumieć należy jako udział w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dalej organ wskazał, że decyzja, wzruszenia żąda skarżący, jest decyzją w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, o jakiej mowa w art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 283 z późn. zm.; dalej: ustawa). Zgodnie z brzmieniem art. 74 ust. 3a ustawy w wersji (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1405 ze zm.), stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. W aktualnym brzmieniu, obowiązującym po nowelizacji ustawy od 24 września 2019 r., stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. W oparciu zatem o powołany art. 74 ust. 3a ustawy należy ustalać kto jest stroną postępowania w przedmiotowej sprawie. Tymczasem bezspornym jest, że skarżący nie jest wnioskodawcą w sprawie zakończonej decyzją środowiskową, ani nie legitymuje się też tytułem prawnym do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji. Jak wynika z akt sprawy skarżący są właścicielami działki nr [...], położonej w dalszej odległości od terenu inwestycji. Skarżącym jako właścicielom działki nr [...] przysługuje ograniczone prawo rzeczowe – służebność gruntowa polegająca na prawie przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] wraz z prawem przeprowadzenia mediów. Bezsporne jest, że działka nr [...] nie przylega bezpośrednio do terenu inwestycji. W ocenie organu odwoławczego, w sytuacji gdy skarżącym nie przysługuje prawo własności do działek przylegających bezpośrednio do ternu inwestycji, a jedynie służebność gruntowa przejazdu i Przechodu do działki stanowiącej ich własność tj. działki nr [...], to do uznania ich za stronę postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji nie wystarczy samo wskazanie tego prawa. Do uznania za stronę postępowania w rozumieniu art.74 ust.3a u.o.i.ś. istotny jest także przebieg tej służebności. Zgodnie z treścią księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. – [...] pod nr KW [...], służebność polega na prawie przejazdu i przechodu wyłącznie przez działkę nr [...] wraz z prawem przeprowadzenia mediów. Służebność nie obejmuje zatem prawa Przechodu i przejazdu przez teren działek nr [...] i [...] (dróg), przylegających bezpośrednio do terenu inwestycji. Działka nr [...], którą obejmuje ograniczone prawo rzeczowe, nie przylega do terenu inwestycji. Z akt sprawy nie wynika, aby w wyniku realizacji przedsięwzięcia na nieruchomości tej zostały przekroczone standardy jakości środowiska. Działka ta nie znajduje się także w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, które mogłoby wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu tej nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem tj. drogą. W związku z tym skarżącym nie przysługuje status strony w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. Ś. reprezentowany przez pełnomocnika, zgłosił zarzuty tożsame co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie art.151 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy istniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz naruszenie art.74 ust.3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że podmioty którym przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji nie są stronami postępowania o wydanie decyzji środowiskowej. W tak zakreślonych granicach zaskarżenia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi szeroko uargumentował zasadność zgłoszonych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja SKO w P. z dnia [...] listopada 2019 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2019 r., odmawiającej, we wznowionym postępowaniu, uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r., w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu budynków jednorodzinnych z usługą – przedszkole/żłobek, drogami oraz niezbędną infrastrukturą techniczną na dz. nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],, Obr. [...] położonych w P. przy ul. [...].

Kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane w ramach postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Samo wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa (zob. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. W. 1962, s. 230).

W przedmiotowej sprawie skarżący wywodzi, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. jest obarczone kwalifikowaną wadą, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., albowiem zostało wydane bez zapewnienia mu możliwości czynnego udziału w postępowaniu.

Na samym początku zauważenia wymaga, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., został w tym przypadku dochowany. Trafnie zatem organ I instancji postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. wznowił postępowanie.

Rozpoznając tak zakreślony przedmiot sprawy należy w pierwszej kolejności zauważyć, że w sytuacji, gdy wniosek o wznowienia postępowania odnosi się do przesłanki, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., weryfikacja twierdzeń wnioskodawcy jest w istocie badaniem przesłanek wznowienia, co następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd [...]). Dlatego też organy obu instancji oceniając zasadność wniosku o wznowienie postępowania, prawidłowo przystąpiły do badania, czy podana przez stronę podstawa wznowienia w rzeczywistości wystąpiła, a mianowicie, czy wnioskodawcy posiadali interes prawny do bycia stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Oba organy stanęły na stanowisku, że skarżący nie posiadają interesu prawnego i w związku z tym nie powinni być stroną powyższego postępowania, zaś skarżący stoi na stanowisku przeciwnym.

Zdaniem Sądu rację mają organy. Zgodnie z art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1405; dalej: ustawa środowiskowa), stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: (1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; (2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; (3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Podkreślenia wymaga, że na podstawie art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 9 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1712) zmieniono art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej w sposób następujący: stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: (1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; (2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub (3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. W ocenie Sądu zauważyć jednak należy, że skoro ostateczna decyzja, której wznowienia domaga się skarżący, została wydana pod rządami przepisu art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej w brzmieniu z daty [...] października 2018 r., to przepis w tym brzmieniu winien mieć zastosowanie w sprawie. Jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr [...], celem dokonania oceny, czy dany podmiot będzie miał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, konieczne jest ustalenie do jakich nieruchomości przysługuje mu prawo rzeczowe oraz - jeśli nie graniczą one z terenem planowanej inwestycji - jakie jest ich aktualne i potencjalne przeznaczenie wynikające z planu miejscowego (gdyż tak należy rozumieć zwrot: "zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem") i czy z uwagi na usytuowanie w stosunku do terenu planowanej inwestycji, inwestycja ta spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska na tych nieruchomościach lub może wprowadzić ograniczenia w ich zagospodarowaniu.

W przedmiotowej sprawie organy ustaliły, że przedsięwzięcie polegające na budowie zespołu budynków jednorodzinnych z usługą - przedszkole/żłobek, drogami oraz niezbędną infrastrukturą techniczną planowane jest na dz. nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...] położonych w P. przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika, że skarżący i odwołująca są właścicielami działki nr [...], położonej w dalszej odległości od terenu inwestycji, dla której prowadzona jest KW [...] Wnioskodawcom, jako właścicielom działki nr [...] przysługuje ograniczone prawo rzeczowe - służebność gruntowa polegająca na prawie przejazdu i przechodu przez działkę nr [...] wraz z prawem przeprowadzenia mediów. Wnioskodawcy nie są właścicielami żadnej działki na których planowana jest inwestycja ani właścicielami żadnej działki przylegającej bezpośrednio do terenu planowanej inwestycji. Z terenem inwestycji sąsiadują działki nr [...] i [...]. Działki te są obciążone ograniczonym prawem rzeczonym na rzecz działki wnioskodawców w postaci służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez działkę nr [...].

Do uznania ich za stronę postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, nie wystarczy samo wskazanie tego prawa. Do uznania za stronę w rozumieniu art. 74 st. 3a u.o.i.ś. istotny jest także przebieg tej służebności. Zgodnie z treścią księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. - [...] pod nr [...], służebność polega na prawie przejazdu i przechodu wyłącznie przez działkę nr [...] wraz z prawem przeprowadzenia mediów. Służebność nie obejmuje zatem prawa przechodu i przejazdu przez teren działek nr [...] i [...] (dróg), przylegających bezpośrednio do terenu inwestycji.

Zatem działka nr [...], którą obejmuje ograniczone prawo rzeczowe, nie przylega do terenu inwestycji. Z akt sprawy nie wynika, aby w wyniku realizacji przedsięwzięcia na nieruchomości tej przekroczone zostałyby standardy jakości środowiska. Działka ta nie znajduje się także w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, które mogłoby wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu tej nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem tj. drogą. W konsekwencji zasadnie uznał organ I instancji, że ze względu na przebieg ww. służebności skarżącemu nie przysługuje status strony w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

W tym miejscu dodatkowo wskazać należy, że skarżący nie wykazał w skardze, że przedmiotowa inwestycja w jakikolwiek znaczący sposób ograniczy możliwość zagospodarowania którejś z jego nieruchomości, a zatem, że dawałoby mu to legitymację do bycia stroną w postępowaniu środowiskowym. Chodzi tu zarówno o możliwość zarówno rzeczywistą jak i potencjalną (por. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK [...]). Przywołane przez nich zarzuty oraz argumentacja na ich poparcie, okazały się całkowicie niezasadne. Powyższe oznacza więc, że zarzuty podniesione w skardze oraz w uzasadnieniu skargi, są niezasadne.

Reasumując, zdaniem Sądu postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.) niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.