Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 699/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 94a ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 12, art. 107 par. 3 w zw. z art. 126, art. 77 par. 1, art. 80 par. 1, art. 31 par. 1,  par. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r. sprawy ze skargi D. w W. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie prowadzenia reklamy apteki oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2013r., wydanym na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 31 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego [...] W. z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku D. [...] W. w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie: Apteka [...], położonej [...] W. przy ul. (...) oraz reklamy jej działalności - utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu przypomniano, że pismem z dnia [...] lipca 2012 r. D. [...] W. wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej Apteka [...], położonej przy ul. (...) [...] W. oraz reklamy jej działalności przez podmiot, który uzyskał zezwolenie na jej prowadzenie.

Jak wskazała D. jest ona organizacją społeczną, której cele statutowe uzasadniają wszczęcie postępowania administracyjnego. We wniosku podniesiono, że wszelkie zachowania, które naruszają lub mogą naruszać godność zawodu, a w szczególności zachowania aptekarzy, które wykraczają poza dobro nadrzędne, jakim jest dobro pacjenta, jako sprzeczne z zasadami etyki i deontologii zawodowej, nie mogą pozostawać bez stosownej reakcji organów samorządu aptekarskiego. Jako ważny interes społeczny D. wskazała, że podstawą działalności organizacji społecznej z założenia jest interes publiczny, zaś organizacja zgłaszając żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym zmierza do realizacji zadań mających znaczenia dla interesu ogólnospołecznego, o czym przekonuje ścisły związek celów statutowych tej organizacji z przedmiotem postępowania. Do wniosku dołączono:

1) pismo kierowane do pacjenta apteki [...],

2) ofertę współpracy dla apteki,

3) ofertę systemu [...] z dnia [...] listopada 2011 r.,

4) wzór umowy systemu [...],

5) regulamin funkcjonowania systemu [...],

6) pismo kierowane do pacjenta apteki [...],

7) pismo kierowane do pacjenta apteki [...],

8) kopię ulotki Programu [...],

9) listę aptek honorujących legitymację Programu [...],

10) wzór umowy o współpracy określający zasady uczestnictwa apteki w Programie Opieki Farmaceutycznej realizowanym wspólnie z [...] S.A., 11)kopię pisma do Ministra Zdrowia dot. działań podjętych przez Spółkę: [...] SA,

12) kopię ulotki Programu [...],

13) kopię kuponów do realizacji w sieci aptek [...],

14) kopię ulotki [...],

15) PrintScreen witryn [...] i [...].

16) pismo [...] S.A. kierowane do ubezpieczonych dot. przyznania świadczenia z tytułu leczenia szpitalnego i Karty aptecznej.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wezwał D. do uzupełnienia wniosku o statut O. [...] W.; statut D. został dołączony przy piśmie z dnia [...] września 2012 r.

Pismem z dnia [...] września 2012 r. organ I instancji poinformował D. o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu tj. [...] listopada 2012 r.

Ponadto pismem z dnia [...] października 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wezwał wnioskującą izbę aptekarską do uzupełniania wniosku o:

1) wskazanie związku przedmiotu postępowania dotyczącego innej osoby ze swoimi celami statutowymi w powiązaniu z interesem społecznym,

2) skonkretyzowanie interesu społecznego przemawiającego za wszczęciem postępowania w sprawie lub dopuszczenia D. do toczącego się postępowania,

3) wykazanie zasadności udziału O. [...] W. w postępowaniu administracyjnym, którego domaga się wszczęcia lub wnosi o dopuszczenie jej na prawach strony do postępowań już prowadzonych,

4) uprawdopodobnienie, że O. [...] W. przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów (dla interesu społecznego w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a.).

Dnia [...] października 2012 r. do kancelarii [...] Inspektoratu Farmaceutycznego wpłynęło pismo D., w którym jako cel statutowy wskazano § 5 tiret 6 statutu, zgodnie z którym Rada Aptekarska D. kieruje działalnością Izby w okresie pomiędzy zjazdami D., w szczególności poprzez współdziałanie z organami władzy i administracji państwowej w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego. Natomiast jako interes społeczny wskazano ratio legis wprowadzenia zakazu reklamy aptek.

Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wskazał nowy termin załatwienia sprawy, tj. [...] listopada 2012 r.

Dnia [...] listopada 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny postanowieniem odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku D. [...] W. w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie Apteka [...], położonej [...] W. przy ul. (...) oraz reklamy jej działalności.

Na powyższe postanowienie, D. złożyła zażalenie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego za pośrednictwem [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego [...] W. Po zapoznaniu się z zebraną w niniejszej sprawie dokumentacją, Główny Inspektor Farmaceutyczny postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:

1) wszczęcia postępowania,

2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,

jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym opiera się na trzech podstawowych przesłankach. Po pierwsze, postępowanie powinno dotyczyć osoby trzeciej. Po drugie, udział organizacji jest uzasadniony jej celami statutowymi. Po trzecie wreszcie, udział organizacji jest uzasadniony interesem społecznym. Udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie wskazanych przepisów nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Jednocześnie udział organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby nie może powodować naruszenia sfery jej prywatności przez nadmierne poszerzenie kręgu uczestników postępowania.

Interes organizacji społecznej do występowania w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes strony, zwłaszcza że interes strony przeważnie pozostaje w sprzeczności z interesem organizacji społecznej przystępującej do postępowania. W rezultacie ocena wystąpienia przesłanki interesu społecznego w dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu należy do organu administracji. Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja powinna też wykazać, jakie posiada "kwalifikacje" do występowania w danej konkretnej sprawie."

Jak podkreśla się w literaturze nie ma trwałej, stałej definicji interesu społecznego. Jego treść jest ciągle zmieniającą się kompozycją i balansem różnorodnych wartości określonego społeczeństwa w określonym czasie. Istnienie interesu społecznego jest niezwykle ważne, gdyż jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 marca 2012 r., (sygn. akt VII SA/Wa 2492/11) organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r. (sygn. akt II OSK 2580/11) wskazał, że postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa jest tylko takie postępowanie, co do którego wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa jest przewidziany konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego.

Dokonując analizy wniosku organizacji społecznej należy mieć również na względzie fakt, że przepis art. 31 § 1 K.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco, gdyż stanowi on wyjątek od zasady, że uczestnikiem postępowania (stroną) jest podmiot, którego praw lub obowiązków dotyczy postępowanie. Powyższe potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2011 r. (sygn. akt II OSK 1397/10), w którym Sąd stwierdził: "Przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi".

Argumentacja przedstawiona przez Prezesa Okręgowej Rady Aptekarskiej D. w żadnym miejscu nie wskazała na interes społeczny, którym powodowane jest jej działanie. Jak słusznie podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 czerwca 2009 r. (sygn. akt II OSK 1038/08) "Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby (art. 31 k.p.a.) nie może poprzestać na przedstawieniu swoich celów statutowych. Organizacja społeczna powinna uprawdopodobnić, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Dopiero wówczas będzie można przyjąć, że za jej udziałem przemawia interes społeczny."

Interes społeczny wskazywany przez D. jest w rzeczywistości przejawem partykularnego interesu samorządu zawodowego. Wbrew twierdzeniom Prezesa Okręgowej Rady Aptekarskiej D. nie należy utożsamiać samego faktu bycia organizacją społeczną ze spełnianiem przesłanki interesu społecznego. Przeczy temu chociażby już sama konstrukcja przepisu art. 31 k.p.a., gdzie sam ustawodawca wyraźnie wskazał na konieczność wskazania interesu społecznego przez organizację społeczną a zatem nie zakłada a priori, że organizacja społeczna chroni jakiś interes społeczny.

D. nie wykazała konkretnego interesu społecznego a jedynie wyraziła generalne przekonanie, że należy przestrzegać obowiązujących przepisów prawa. Taka konstatacja jest niewystarczająca do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. Główny Inspektor Farmaceutyczny nie poddaje w wątpliwość potrzeby zakazu reklamy aptek i w pełni popiera stanowisko wyrażone przez D. Niemniej jednak argumentacja przytoczona na poparcie istnienia interesu społecznego jest de facto uzasadnieniem dla ratio legis znowelizowanego art. 94a ustawy z dnia 6 września 2001 r. -Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.). W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego nie jest możliwe utożsamianie wprowadzenia konkretnego przepisu z interesem społecznym. Z zasady, racjonalny ustawodawca wprowadzając przepisy nakładające określone obowiązki kieruje się szeroko pojętym interesem społecznym i potrzebą ochrony społeczeństwa przed negatywnymi skutkami poszczególnych zjawisk. Nie oznacza to jednak, iż organizacja społeczna wnosząca o wszczęcie postępowania może wskazywać jako interes społeczny, przesłanki którymi kierował się ustawodawca wprowadzając dany przepis.

D. w zażaleniu na postanowienie organu I instancji wskazała na okoliczność, iż samorząd aptekarski mógłby być wsparciem merytorycznym dla organu na każdym etapie postępowania. W tym miejscu należy wskazać, że organem powołanym do sprawowania nadzoru w zakresie przestrzegania przepisów o zakazie reklamy aptek jest wojewódzki inspektor farmaceutyczny. Rola organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może polegać na przedstawianiu swoich poglądów na temat poszczególnych działań strony toczącego się postępowania. Tylko wojewódzki inspektor farmaceutyczny może dokonać analizy danego działania strony i ocenić czy stanowi ono zabronioną reklamę apteki czy też nie.

W przedmiotowej sprawie należy sobie zadać pytanie jaki interes społeczny chce chronić D. We wniosku wskazuje ona na interes pacjenta, który jest zagrożony jakoby przez potencjalnie nieprawidłowe wykonywanie obowiązków przez farmaceutów, którzy będą chcieli tylko reklamować swoją aptekę. Jednakże analiza użytej przez D. argumentacji wskazuje na chęć ochrony członków samorządu, prowadzących apteki.

W tym miejscu należy zauważyć, iż wszczęcie i dopuszczenie O. [...] W. do udziału w postępowaniu naraża interes strony. O. to zrzeszenie farmaceutów, wykonujących zawód na określonym terenie, nierzadko prowadzących własne apteki. Wszczęcie a następnie dopuszczenie O. do postępowania spowoduje, iż korzystając z praw przysługujących stronie będzie miała ona dostęp do dokumentów, dotyczących działalności gospodarczej podmiotu prowadzącego aptekę. Niewykluczone jest, że będą to dane dotyczące podmiotu bezpośrednio konkurującego na lokalnym rynku. W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego dopuszczenie D. do postępowania, którego stroną jest inny przedsiębiorca, nie zawsze farmaceuta, w której członkowie tej organizacji konkurują z podmiotem działającym na tym samym rynku mogłoby poważnie zagrozić interesom strony a interes społeczny przedstawiony przez D. nie uzasadniania podjęcia takiej decyzji.

Na marginesie należy podkreślić, iż charakter działań podjętych przez samorząd aptekarski (złożenie ponad 80 wniosków jednego dnia) wskazuje, że głównym celem była chęć sparaliżowania działań Inspekcji Farmaceutycznej. Złożenie takiej ilości wniosków nie przyczyni się do szybkiego wyjaśnienia sprawy, a jedynie spowoduje przewlekłość toczących się postępowań.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego D. nie może zostać zrealizowany ze względu na nie wykazanie interesu społecznego.

Jednocześnie Główny Inspektor Farmaceutyczny podkreśla, iż w przedmiotowej sprawie nie badano zasadności wniosku pod względem przepisów materialnych, tj. zgodności z art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne a jedynie oceniano wymóg spełniania dwóch przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skargę napowyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w D. [...] W. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 31 § 1 K.p.a., poprzez przyjęcie, że nie istnieje interes społeczny, który przemawia za udziałem skarżącej w postępowaniu lub za jego wszczęciem;

2) art. 31 § 1 Kpa poprzez przyjęcie, że udział skarżącej w postępowaniu lub jego wszczęcie nie są uzasadnione jej celami statutowymi;

3) art. 7 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającego na ustaleniu stanu faktycznego sprawy, który w bardzo istotnych elementach jest niezgodny z rzeczywistością;

4) art. 8 K.p.a. poprzez lakoniczność oraz nieadekwatność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia do wniosków i argumentacji skarżącej, nie rozpatrzenie zarzutów zażalenia, sformułowanie nieuprawnionych, gołosłownych i niesprawiedliwych ocen na temat motywów działania skarżącej, co podważa zaufanie Skarżącej do władzy publicznej;

5) art. 11 Kpa i art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez brak rzeczywistego i konkretnego wyjaśnienia skarżącej w uzasadnieniu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

6) art. 12 K.p.a. poprzez brak wnikliwego prowadzenia postępowania, przejawiający się w powierzchownym i schematycznym potraktowaniu żądania skarżącej;

7) art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie przedstawionego przez skarżącą materiału dowodowego;

8) art. 80 § 1 K.p.a. poprzez pozostawienie poza swoimi rozważaniami najważniejszych argumentów podnoszonych przez skarżącą oraz dokonanie oceny istotnych dla sprawy materiałów dowodowych wbrew zasadom logiki i wnioskom wynikającym z doświadczenia życiowego;

9) art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niewyczerpujący, nielogiczny i niespójny.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Farmaceutycznego oraz poprzedzającego go postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego, odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku D.

W ocenie skarżącej, złożona skarga dotyczy niezgodnego z prawem stanowiska GIF, że istnieją podstawy odmowy wszczęcia postępowania z wniosku D., którego przedmiotem ma być ustalenie zgodności wskazanych we wniosku zachowań z normą art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, zakazującą reklamowania aptek i ich działalności. Spór dotyczy sposobu interpretacji i stosowania normy art. 31 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o oddalenie skargi.

W ocenie organu, z uwagi na fakt, iż treść przepisu art. 31 § 1 K.p.a. wymaga, aby wszystkie przesłanki zostały spełnione łącznie, a Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, iż D. nie wykazała interesu społecznego, uzasadniającego jej żądanie, należy wskazać, iż Główny Inspektor Farmaceutyczny nie naruszył żadnych przepisów w powyższym zakresie.

Zgodnie z art. 31 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. W przypadku nieuwzględnienia wniosku organizacji społecznej organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Jednocześnie Główny Inspektor Farmaceutyczny podkreśla, iż w przedmiotowej i sprawie nie badano zasadności wniosku pod względem przepisów materialnych, tj. zgodności z art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne a jedynie oceniano wymóg spełniania dwóch przesłanek, o których mowa w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. Analiza wniosku dokonana przez organ II instancji pozwoliła na stwierdzenie, iż wniosek ten nie spełniał wymogów, określonych w art. 31 § 1 K.p.a., dlatego też wydał postanowienie w zaskarżonej treści.

Reasumując, iż Główny Inspektor Farmaceutyczny nie kwestionuje że D. jest co do zasady organizacją społeczną, której cele statutowe umożliwiają jej udział w postępowaniu administracyjnym w zakresie przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne. Jednakże, art. 31 § 1 K.p.a. jako wymóg stawia również wykazanie interesu społecznego, a obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. W zaskarżonym postanowieniu Główny Inspektor Farmaceutyczny wskazał, że D. nie wykazała interesu społecznego, który uzasadniałby jej udział w postępowaniu. Zasadnym było zatem wydanie zaskarżonego postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2013 r., którym utrzymano w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego [...] W. z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku D. [...] W. w sprawie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie: Apteka [...], położonej [...] W. przy ul. (...) oraz reklamy jej działalności.

Odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła wskutek stwierdzenia, że chociaż D. [...] W. jest organizacją społeczną lecz w sprawie reklamy apteki nie ma interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania. Dotyczący tej reklamy przepis art. 94a ust. 1 ustawy Prawa farmaceutycznego stanowi, że "zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności".

Na wstępie należy zatem przypomnieć, że przyjmuje się, iż organizacje społeczne to takie grupy podmiotów (osób fizycznych i prawnych), które związane są wspólnym celem i stałą więzią organizacyjną, nie wchodząc w skład aparatu państwowego i nie będące zarazem spółkami prywatnymi (por. E. Smoktunowicz "Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie" Warszawa 2000 s. 20). Jako podstawowe kryterium kwalifikacji podmiotu jako organizacji społecznej uznaje się trwałość zrzeszenia określonej grupy społecznej, dobrowolność członkostwa i strukturę organizacyjną, w której najwyższą pozycję zajmuje ogół członków, wszelkie zaś inne organy są mu bezpośrednio lub pośrednio podporządkowane. Niewątpliwie skarżąca D. [...] W. spełnia powyższe warunki.

Ustosunkowując się natomiast do podstawowego zarzutu skargi jakim było naruszenie art. 31 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie braku interesu społecznego, który przemawia za posiadaniem przez skarżącą legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie reklamy apteki oraz poprzez przyjęcie, że takie żądanie nie jest uzasadnione celami statutowymi należy wskazać, że Sąd nie dopatrzył się podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia tego zarzutu.

Stosownie do treści art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:

1) wszczęcia postępowania,

2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,

Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, a spełnienie ich podlega ustaleniu właściwego organu administracji publicznej rozpoznającego sprawę. Sąd dokonuje oceny prawidłowości ustalenia przez organy administracji publicznej spełnienia przesłanek żądania wszczęcia przez organizację społeczną postępowania.

W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organu, że nie została w sprawie wykazana przesłanka interesu społecznego. Przede wszystkim w orzecznictwie reprezentowany jest niekwestionowany pogląd, iż przy ustalaniu spełnienia przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08,LEX nr 549644). Dlatego też kwestia interesu prawnego organizacji społecznej musi być badana w zależności od konkretnej sytuacji faktycznej.

D. [...] W. uważa, że domagając się wszczęcia postępowania w sprawie w sprawie prowadzenia reklamy apteki Apteka [...], położonej [...] W. przy ul. (...) oraz reklamy jej działalności czyni to w interesie społecznym, który to interes jest określony jako "interes publiczny, którym jest gwarancja ochrony zdrowia pacjentów przy świadczeniu usług farmaceutycznych przez farmaceutów w ramach celu, dla którego został powołany na zasadach określonych w Konstytucji, czyli dla sprawowania pieczy nad prawidłowym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego - zawodu farmaceuty". Jednakże skarżąca w zajmowanym stanowisku pomija to co zasadnie podkreślił organ, a mianowicie, iż skarżąca to zrzeszenie farmaceutów, wykonujących zawód na określonym terenie, nierzadko prowadzących własne apteki. Po drugie - uznanie legitymacji do wszczęcia postępowania czy też dopuszczenie izby aptekarskiej do udziału w sprawie, w której stroną może być inny przedsiębiorca będący właścicielem apteki, nie zawsze farmaceuta, stworzyłoby sytuacje powstania konkurencji pomiędzy podmiotami prowadzącymi apteki. Idąc tym tokiem rozumowania Sąd podzielił stanowisko organu, iż strona skarżąca w istocie nie kieruje się tylko i wyłącznie interesem pacjenta lecz także chęcią ochrony członków samorządu, prowadzących apteki.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności Sąd zauważa, że udział organizacji społecznej musi uzasadniać potrzeba ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego. Ma to znaczenie z tego względu na to, iż dopuszczenie do udziału organizacji społecznej, której członkowie mają własne indywidualne interesy, które mogą pozostawać w sprzeczności z interesem strony postępowania zaprzecza racji bytu takiego podmiotu w tym postępowaniu. Organizacja społeczna, której członkowie są zainteresowani w sprawie nie chroni interesu społecznego, a tym samym wyłącza dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony (por. cytowany wyżej wyrok NSA). Ponadto jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądowym udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie przepisu art. 31 § 1 K.p.a. nie może służyć jedynie partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych.(por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 151/12, LEX nr 1145792). W konsekwencji Sąd uznał, że po stronie D. istnieje jedynie interes faktyczny w ustaleniu czy dany przedsiębiorca aptekarski naruszył zakaz reklamy apteki. Nie jest to jednak okoliczność, która uzasadniałaby przyznanie Izbie Aptekarskiej pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu dotyczącym reklamy apteki ogólnodostępnej.

Niewątpliwie nie wyklucza to jednak współdziałania samorządu zawodowego aptekarzy z organami administracji publicznej w sposób wskazany w art. 31 § 5 K.p.a. W myśl tego przepisu organizacja społeczna, która nie uczestniczy w postępowaniu na prawach strony, może za zgodą organu administracji publicznej przedstawić temu organowi swój pogląd w sprawie, wyrażony w uchwale lub oświadczeniu jej organu statutowego. Jednocześnie należy podzielić stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego, iż podmiotem powołanym do sprawowania nadzoru w zakresie przestrzegania przepisów o zakazie reklamy aptek jest wojewódzki inspektor farmaceutyczny.

Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wskazanych w skardze, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 12, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 , art. 77 § 1, art. 80 § 1 w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.