Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 53/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 19 par. 1, art. 22
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008 roku sprawy ze skargi A. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w Ł. z dnia [...], nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej – A. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 117,00 (sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 53/08

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w części uznania za nieuzasadniony zarzutu braku doręczenia upomnienia wzywającego do zapłaty podatku od nieruchomości objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] i uznając ten zarzut za nieuzasadniony umorzył prowadzone na podstawie tego tytułu postępowanie egzekucyjne. W pozostałym zakresie zaskarżone postanowienie pozostawił bez zmian.

Powyższe rozstrzygniecie zapadło w związku z postępowaniem egzekucyjnym wszczętym na wniosek wierzyciela Prezydenta Miasta T. w stosunku do A z siedzibą w W. Oddziału Nieruchomości w likwidacji w Ł. oraz A z siedzibą w W. Zakładu Gospodarki Nieruchomościami w Ł. z tytułów wykonawczych z dnia [...] r. i [...] r. o numerach od [...] do [...] oraz [...] i [...] z tytułu zaległości spółki w podatku od nieruchomości za lata [...].

W dniu [...] r. spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, kwestionując właściwość organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł., a ponadto zarzucając doręczenie jej nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego oraz nie doręczenie upomnienia. W uzasadnieniu zarzutów podniesiono, że zgodnie z art. 22 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Z dniem 1.01.2004 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 21.06.1996 r. o urzędach i izbach skarbowych wprowadzająca zmiany w właściwości terytorialnej urzędów skarbowych dla tzw. dużych podmiotów. A spełnia kryterium uznania za duży podmiot w związku z czym urzędem właściwym miejscowo w sprawie prowadzenia w stosunku do spółki egzekucji należności pieniężnych od dnia 1.01.2004 r. jest urząd utworzony dla obsługi tzw. " dużych podatników". Wobec powyższego przedmiotowe postępowania egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. oraz dokonywane w ich ramach czynności egzekucyjne nie mają podstawy prawnej.

Ponadto spółka wyraziła przekonanie, iż tytuły wykonawcze stanowiące podstawę wszczęcia niniejszego postępowania egzekucyjnego zostały wystawione w sposób naruszający przepisy prawa. Art. 27 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. W tytułach wykonawczych wystawionych przez wierzyciela nie podano podstawy prawnej pierwszeństwa, choć na formularzach tytułów zawarto pouczenie " tytuł wykonawczy powinien zawierać dane określone w art. 27 ustawy. W pozostałym zakresie wierzyciel podaje dane będące w jego posiadaniu". Zobowiązana spółka podniosła również, że zgodnie z art. 33 pkt 7 ustawy w przypadku, gdy na wierzycielu ciąży obowiązek doręczenia dłużnikowi upomnienia, brak jego doręczenia stanowi bezwzględną przesłankę umorzenia postępowania. Wierzyciel wystawił i skierował do egzekucji zaskarżone tytuły wykonawcze nr [...] podając w nich, że zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.08.1991 r. nie zaistniał obowiązek przesłania dłużnikowi upomnienia w sprawie. Jednakże powołane rozporządzenia zostało zastąpione przez rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r., które w § 13 pkt 2 przewiduje, iż postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 3 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ egzekucyjny przekazał zarzuty wierzycielowi

Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], nie uznał zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu zażalenia spółki na postanowienie wierzyciela z dnia [...] r., postanowieniem z dnia [...] r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości oraz wyraziło następujące stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów:

- uznało za nieuzasadniony zarzut, którego podstawę stanowił art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odnoszący się do braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia,

- uznał za uzasadnione pozostałe zarzuty, oparte na przepisach art. 33 pkt 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczące prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 tej ustawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], wydanym na podstawie art. 34 § 1, 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oddalił zarzuty jako bezpodstawne.

Organ wyjaśnił, iż związany jest stanowiskiem wierzyciela jedynie w zakresie zarzutów złożonych na podstawie art. 33 pkt 1-5. Nie podzielił poglądu wyrażonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w zakresie zarzutów złożonych na podstawie art. 33 pkt 9 i 10. Wyjaśnił, że zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak wskazania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 5 tytuł wykonawczy winien zawierać wskazanie podstawy prawnej zaspokojenia należności pieniężnej jedynie wtedy, gdy należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Konieczność wskazania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokajania dotyczy przypadków, gdy należności mają charakter wyjątkowy i pierwszeństwo ich zaspokojenia przed innymi należnościami wynika z przepisów szczególnych. Art. 115 § 1 powołanej ustawy określa kategorie i kolejność zaspokojenia konkretnych należności w trakcie postępowania egzekucyjnego. Art. 2 ustawy Ordynacja podatkowa precyzuje do jakich należności stosuje się przepisy tej ustawy i nie ulega wątpliwości, że podatek od nieruchomości jest taką należnością, a kolejność jego zaspokajania wynika bezpośrednio z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ stwierdził, że wobec wejścia w życie w dniu 1.01.2004 r. nowelizacji ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz mając na uwadze rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19.11.2003 r. ( Dz.U. Nr 209, poz. 2027 z późn. zm.) w sprawie terytorialnego działania siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych naczelnicy tzw. dużych urzędów skarbowych są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji należności pieniężnych przysługujących od podatników, do obsługi których urzędy te zostały powołane. Egzekucję na rzecz obcych wierzycieli mogą prowadzić wyłącznie w przypadku zbiegu egzekucji. Wynika to z wykładni tych przepisów potwierdzonej przez Ministerstwo Finansów Departament Systemu Podatkowego pismami z 4.12.2003 r. i 24.03.2004 r. Dlatego też właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego na rzecz obcego wierzyciela przeciwko wskazanemu w tytule wykonawczym zobowiązanemu był Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.

Spółka zażaliła się na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł., podnosząc błędną interpretację art. 33 pkt 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z jej art. 22 § 2 i 3 oraz art. 27 § 1 pkt 5.

W uzasadnieniu zażalenia stwierdziła, iż od dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy z dnia 21.06.1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, wprowadzonej ustawą z dnia 27.06.2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych, uległa zmianie właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych dla podmiotów spełniających kryteria przewidziane przez art. 5 ust. 9 b ustawy z dnia 21.06.1996 r. o urzędach i izbach skarbowych. Skoro A jest podmiotem, o którym mowa w art. 5 ust. 9 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, a art. 19 ust. 1 i art. 22 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organem egzekucyjnym w sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego to do dnia 31.12.2003 r. właściwe dla A organy egzekucyjne określone były w zał. Nr 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.12.2002 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib urzędów skarbowych i izb skarbowych ( Dz.U. z 2002 r., nr 237, poz. 2002).

Z dniem 31.12.2003 r. rozporządzenie z dnia 20.12.2002 r. wygasło i od 1.01.2004 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19.11.2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych ( DZ.U. z 2003 r. Nr 209, poz. 2027). W rozporządzeniu tym właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych w stosunku do podatników spełniających kryteria określone w art. 5 ust. 9 b ustawy z dnia 21.06.1996r. o urzędach i izbach skarbowych została podana w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wpływa na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych wobec podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 9 b. ustawy o urzędach i izbach skarbowych, gdyż ustawodawca nie wyłączył podmiotów spełniających kryteria określone w art. 5 ust. 9 b ustawy z ogólnych zasad ustalania właściwości organów egzekucyjnych określonych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisami o terytorialnym zasięgu działania naczelników urzędów skarbowych. A spełnia kryteria określone w art. 5 ust. 9 b ustawy z dnia 21.06.1996 r. Nowelizacja ustawy o urzędach i izbach skarbowych jednoznacznie określiła właściwość miejscową urzędów skarbowych w stosunku do takich podmiotów. W załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19.11.2003 r. nie została wyłączona właściwość miejscowa tzw. dużych urzędów w stosunku do postępowań wszczętych po dniu 31.12.2003 r. Ponadto żaden przepis prawa nie określa odmiennie właściwości miejscowej organów egzekucyjnych niż art. 22 ustawy. Tym samym przedmiotowe postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte i prowadzone jedynie przez naczelnika urzędu skarbowego wymienionego w zał. Nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Pozbawione podstawy prawnej było postępowanie prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł., t.j. organ wymieniony w zał. Nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych.

Spółka w zażaleniu powtórzyła, zawarte w zarzutach z dnia [...] r., zastrzeżenie dotyczące nieprawidłowego sporządzenia tytułów wykonawczych. Uchybienie , w jej ocenie, polegać miało na nie wskazaniu w przedmiotowych tytułach podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej.

Po rozpatrzeniu zażalenia, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r., Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uznał za uzasadniony jedynie zarzut braku doręczenia upomnienia zapłaty należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym nr [...]. Nie uznał natomiast zasadności pozostałych zarzutów sformułowanych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając przyjęte stanowisko wyjaśnił, iż w myśl art. 5 ust 6 pkt 7 ustawy o urzędach i izbach skarbowych do zakresu działania naczelników urzędów skarbowych należy wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Przepis ten w sposób ogólny przyznaje kompetencje do prowadzenia egzekucji administracyjnej naczelnikom urzędów skarbowych.

Nowelizacja ustawy z dnia 21.06.1996 r. o urzędach i izbach skarbowych nie wywarła wpływu na zmianę właściwości organu egzekucyjnego egzekwującego podatek od nieruchomości. Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 5 ust. 9 a tej ustawy, terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresach:

1. niektórych kategorii podatników,

2. wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6,

może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych.

Zawarte w tym przepisie sformułowanie " wykonywanie niektórych zadań określonych w ust. 6" oznacza, że nie wszystkie zadania wymienione w art. 5 ust. 6 tej ustawy przechodzą do kompetencji " dużych urzędów skarbowych". Ustawodawca nie określił, które z tych zadań nie należą do właściwości " dużych urzędów skarbowych", w związku z tym należy mieć na uwadze przepisy innych ustaw, do stosowania, których zobowiązani są naczelnicy urzędów skarbowych. Takim przepisem jest art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określający właściwość organu egzekucyjnego.

Z kolei w myśl art. 5 ust. 9 b ww. ustawy, wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania określonego urzędu skarbowego zgodnie z ust. 9 a następuje w przepisach określonych na podstawie ust. 9 c. Wykonując delegację art. 5 ust. 9 c ustawy o urzędach i izbach skarbowych, Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 19.11.2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, Z rozporządzenia tego wynika, iż urzędy skarbowe wskazane w zał. nr 2 do rozporządzenia są właściwe w sprawach dotyczących podatników określonych w art. 5 ust. 9 b powołanej ustawy, tj. tzw. " dużych podatników".

Z uregulowań zawartych w art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w art. 9 a pkt 2 ustawy o urzędach i izbach skarbowych wynika, że organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie był ani Naczelnik M. Urzędu Skarbowego ( ze względu na siedzibę spółki w W. i spełnienie kryterium dot. tzw. " dużego podatnika"), ani też Naczelnik Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. ( ze względu na siedzibę oddziału spółki w Ł. i miejsce położenia majątku oraz spełnienie kryterium dot. " dużego podatnika) - jak błędnie uważa strona.

Dokonując oceny właściwości organu przez pryzmat przesłanek określonych w art. 22 § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, według miejsca położenia składników majątku spółki, organem egzekucyjnym właściwym do prowadzenia egzekucji do majątku zobowiązanego był (stosownie do zał. Nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19.11.2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.

W ocenie organu odwoławczego na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczący niewypełnienia przez wierzyciela pola 77 w części D tytułów wykonawczych. Powołany przez stronę art. 115 § 1 pkt 4 w.w. ustawy określa kolejność zaspokojenia należności. Wierzyciel nie podał podstawy pierwszeństwa zaspokojenia należności, gdyż podatek od nieruchomości nie korzysta z tego rodzaju przywileju. Wobec tego nie ma racji strona skarżąca twierdząc, iż przedmiotowe tytuły wykonawcze, jako nie spełniające wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podlegały zwrotowi do wierzyciela w trybie art. 29 tej ustawy.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uznał także za bezzasadny zarzut nie doręczenia zobowiązanemu upomnień wzywających do uregulowania należności, z wyjątkiem upomnienia, dotyczącego uregulowania należności objętej tytułem wykonawczym Nr [...]

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka ponownie zarzuciła organom administracji naruszenie art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 22 § 2 tej ustawy i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 6, 9 a i 9 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, a także § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19.11.2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Stwierdziła, podobnie jak w trakcie wcześniejszego postępowania, iż właściwość miejscowa naczelników urzędów skarbowych w stosunku do podmiotów spełniających wymogi określone w art. 5 ust 9 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych określona jest wyłącznie w załączniku Nr 2 do w.w. rozporządzenia i dotyczy ona całego zakresu kompetencji wymienionych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych.

Zarzuciła ponadto błędną interpretację art. 27 ust.1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z jej art. 115 § 1 pkt 4 poprzez błędne przyjęcie, iż podatek od nieruchomości nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia podczas, gdy podatek ten jest zobowiązaniem, o którym mowa w art. 115 § 1 pkt 4 tej ustawy. Przepis art. 115 § 1 pkt 4 ustawy stanowi o przynależnym pierwszeństwie.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji w części dotyczącej nie uznania podniesionego przez A zarzutu z art. 33 pkt 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Uzasadniając zarzuty skargi przedstawiła argumentację tożsamą z prezentowaną w postępowaniu administracyjnym.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Strony są zgodne co do tego, iż skarżąca spełnia kryteria, o których mowa w art. 5 ust. 9 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Istotą sporu oraz przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest kwestia ustalenia organu terytorialnie właściwego do jego prowadzenia.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 19 § 1 , z zastrzeżeniem § 2-8 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.)- zwanej dalej u.p.e.a. organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych jest naczelnik urzędu skarbowego. Kwestię jego właściwości miejscowej reguluje art. 22 u.p.e.a. Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się ją według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku( art. 22 § 3 u.p.e.a.). U.p.e.a., wskazując podmioty pełniące rolę organów egzekucyjnych oraz ich właściwość nie precyzuje jednak terytorialnego zasięgu działania konkretnego organu egzekucyjnego. Odwołać się zatem należy w tej kwestii do przepisów regulujących terytorialny zasięg działania organów, które są wskazane jako organy egzekucyjne w u.p.e.a. W odniesieniu do naczelników urzędów skarbowych regulacja taka jest zawarta w ustawie o urzędach i izbach skarbowych. Art. 5 ust. 6 tej ustawy określa właściwość rzeczową naczelników urzędów skarbowych, wymieniając wśród powierzonych im zadań wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych ( art. 5 ust. 6 pkt 7 ). Art. 9a ustawy odnosi się do właściwości miejscowej i dozwala na pokrywanie się terytorialnego zasięgu działania urzędów skarbowych wyłącznie w zakresie 1)niektórych kategorii podatników, 2) wykonywania niektórych zadań określonych w ust. 6. Konkretny urząd może być zatem właściwy wyłącznie dla określonej kategorii podatników i wykonywać wszystkie zadania bądź być wyłącznie właściwy do wykonywania tylko niektórych zadań, bądź wyłącznie być właściwy dla niektórych grup podatników i jednocześnie tylko do niektórych działań. Wyznaczenie terytorialnego zasięgu działania określonego urzędu skarbowego zgodnie z ust.9 a ustawy o urzędach i izbach skarbowych ustawodawca powierzył w drodze upoważnienia ministrowi właściwemu do spraw publicznych ( art. 9 b i 9 c w.w. ustawy). Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej określić winien w drodze rozporządzenia, terytorialny zasięg działania oraz siedziby naczelników urzędów i dyrektorów izb skarbowych, uwzględniając zasady określone w ust. 9a i 9b ustawy oraz potrzeby właściwego zorganizowania wykonywania zadań, zwłaszcza z zakresu poboru podatków oraz sprawnej obsługi podatnika ( art. 9 c).

W dniu 19 listopada 2003r. Minister Finansów, korzystając

z upoważnienia ustawowego wydał rozporządzenie w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, w którym określił siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych (w zał. Nr 1), siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych (zał. Nr 2, tzw. dużych urzędów skarbowych) oraz siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych właściwych do wykonywania niektórych zadań określonych w art. 5 ust. 6 tej ustawy, z wyłączeniem właściwości w zakresie wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (zał. Nr 3). Z § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych w zw. z art. 9 a ustawy o urzędach i izbach skarbowych wynika zatem, iż właściwość rzeczowa naczelników urzędów skarbowych właściwych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych obejmuje cały zakres zadań wskazanych w art. 5 ust. 6 tej ustawy, a więc również wykonywanie egzekucji należności pieniężnych w zakresie określonym w art. 19 § 1 u.p.e.a.. Naczelników tych urzędów nie wymieniono bowiem w załączniku 3 do rozporządzenia,

Wskazane wyżej znaczenie przepisów dotyczących właściwości miejscowej i rzeczowej naczelników tzw. dużych urzędów skarbowych zgodne jest z wykładnią dokonaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2005r., sygn. akt K/04( opubl. w OTK-A z 2005, nr 6,poz. 64). Zauważyć należy, iż z uwagi na autorytet Trybunału Konstytucyjnego jako organu powołanego specjalnie do dokonywania oceny zgodności norm prawnych z Konstytucją dokonywana przez Trybunał wykładnia postanowień Konstytucji i ustaw stanowi istotną wskazówkę dla sądów administracyjnych i powszechnych przy interpretacji przepisów prawa ( por. J. Repel- Zasady orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego RP i ich znaczenie w procesie stosowania norm konstytucyjnych w: Prawo i kontrola jego zgodności z Konstytucją –Warszawa 1997,s.161-162).

Trybunał, uznając art. 15 pkt 1 lit. j ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U. Nr 137,poz. 1302 ze zm.) zmieniający art. 5 ustawy o urzędach i izbach skarbowych poprzez dodanie w nim ust. 9a-9c za zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji stwierdził, iż znowelizowane przepisy dają możliwość określenia terytorialnego zasięgu działania urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych podatników lub wykonywania niektórych zadań, przy czym terytorialny zasięg działania określonego urzędu może obejmować zasięg działania innych urzędów skarbowych (art. 5 ust. 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych). Trybunał stwierdził ponadto, iż "wejście w życie znowelizowanych przepisów ustawy o urzędach i izbach skarbowych pozwala utworzyć wyspecjalizowane urzędy skarbowe właściwe do obsługi tylko niektórych kategorii podatników oraz urzędy skarbowe nie wypełniające wszystkich zadań, a jedynie niektóre z wymienionych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Przepis art. 5 ust. 9b ustawy określa krąg podatników objętych właściwością takiego urzędu skarbowego (...).Sytuacja prawna podatników nie mogła ulec zmianie, bo wyznaczenie naczelnika urzędu skarbowego właściwego wyłącznie w zakresie określonych kategorii podatników nie oznacza zmiany kompetencji tego organu, ani odmiennego zakresu działania urzędu skarbowego. Są to równorzędne z innymi urzędy, obejmujące swym działaniem wskazane w ustawie podmioty."

Zasadniczy zarzut skargi dotyczący prowadzenia egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy organ egzekucyjny należy uznać za zasadny. Naruszenie przepisów o właściwości organu egzekucyjnego doprowadziło do wydania wadliwych postanowień.

Organy obu instancji naruszyły przepisy art. 22 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 5 ust. 6 i ust. 9a ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz § 1, § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19.11.2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Sąd odstąpił od oceny zasadności zarzutów skargi odnoszących się do wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych ( niewskazanie w tytułach podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnych). Ocena taka byłaby przedwczesna z uwagi na fakt, iż spełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. nie zostało poddane ocenie właściwego do prowadzenia egzekucji organu egzekucyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

W oparciu o przepis art. 152 p.p.sa. orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania ( 100 zł.-wpis, 17 zł.- opłata skarbowa od pełnomocnictwa) sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.).

T.P.