Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 479/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie NSA Janina Kosowska (spr.), Małgorzata Stahl, Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Wr 176/02 w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego w lokalu nr [...] w [...] 1. oddala skargę kasacyjną 2. przyznaje radcy prawnemu M. N.-M. od Skarbu Państwa – Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 146,40 zł (sto czterdzieści sześć i czterdzieści groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 września 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Wr 176/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. N. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2002 r. w przedmiocie wymeldowania oraz zasądził zwrot kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej z urzędu.

Przedstawiając stan faktyczny rozpoznanej sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż we wniosku z dnia 5 stycznia 1999 r. B. N. zwróciła się do organu ewidencyjnego w W. o wymeldowanie byłego męża K. N. z lokalu mieszkalnego w [...]. Uzasadniając swoje żądanie wskazała, iż były mąż nie przebywa w tym lokalu od lutego 1998 r. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że jest właścicielką tego lokalu i że obecnie przebywa w nim jej brat z rodziną, zaś były mąż bezpodstawnie domaga się prawa do zamieszkiwania w tym lokalu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 r. Burmistrz Miasta i Gminy W. orzekł o wymeldowaniu K. N. z opisanego lokalu, lecz Wojewoda Dolnośląski, na skutek odwołania K. N., decyzją z dnia [...] września 2001 r., uchylił przedmiotową decyzję i przekazał niniejszą sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., Burmistrz Miasta i Gminy W., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r., Nr 32, poz. 174 ze zm.), ponownie orzekł o wymeldowaniu K. N. z lokalu w [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż z ustaleń prokuratora oraz przedłożonych wyroków sądu cywilnego wynika, że K. N. utracił uprawnienie do przebywania w opisanym lokalu i dobrowolnie ten lokal opuścił.

W odwołaniu od wskazanej decyzji, K. N. podniósł, że mieszkanie opuścił wskutek oszustwa byłej żony, z którą po rozwodzie pozostawał w nieformalnym związku. Według jego twierdzeń B. N. zaproponowała oddanie mieszkania do używania swojemu bratu w zamian za możliwość wspólnego zamieszkiwania w większym mieszkaniu należącym do jej matki, położonym w [...]. Z mieszkania tego odwołujący został jednak po pewnym czasie wyrzucony, a jednocześnie była żona wszczęła postępowanie zmierzające do wymeldowania go z lokalu w [...]. K. N. podkreślił ponadto, że partycypował w kosztach wykupu tego mieszkania i nie wiedział, że zostało zapisane wyłącznie na B. N., która pozostawała wówczas na jego utrzymaniu.

Wojewoda Dolnośląski, nie znajdując podstaw do uwzględnienia przedmiotowego odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić zarówno to, że prawo do opisanego lokalu przysługuje wyłącznie B. N., jak również potwierdzić fakt opuszczenia przez odwołującego miejsca stałego zameldowania. Powyższe ustalenia przesądzają natomiast o tym, że w niniejszej sprawie spełnione zostały obie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wystarczające do wymeldowania K. N. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.

W skardze, złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, K. N. podniósł ponownie, że ma prawo przebywać w lokalu położonym w [...]. Podkreślił, że został oszukany przez byłą żonę i nie opuścił lokalu dobrowolnie, o czym świadczy m.in. to, że występował na drogę sądową, żądając stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży przedmiotowego mieszkania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, iż w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlegała ona rozpoznaniu przez ten Sąd na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podniósł, iż u jego podstaw legły unormowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych. Wskazał, iż przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, umożliwiał właściwemu organowi ewidencyjnemu wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego osoby, która: l) utraciła uprawnienie, o którym mowa w art. 9 ust. 2 tej ustawy, czyli uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu, albo 2) bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można było ustalić. Sąd zauważył jednak, iż na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, przepis art. 9 ust. 2 tej ustawy uznany został za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny stanął bowiem na stanowisku, że wskazany przepis dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego tj. rejestrowaniu uprawnień do lokalu. W świetle powyższego, Sąd stwierdził, iż w obecnym stanie prawnym, ustalenia w kwestii uprawnień do lokalu osób w nim zameldowanych nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. W rozpatrywanej sprawie, z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcia organów I i II instancji zapadły przed ogłoszeniem powołanego wyroku, rozstrzygnięcia wymaga jednak, czy i ewentualnie jakie skutki wywiera powyższe orzeczenie na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody Dolnośląskiego.

Sąd I instancji wskazał, iż sprawowanie przez sądy administracyjne kontroli legalności działań administracji publicznej zakłada posługiwanie się przez sąd przepisami prawa jako wzorcem kontroli aktów administracyjnych. Zauważył, iż w wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 202/01, Sąd Najwyższy wypowiedział się przeciwko stosowaniu jako takiego wzorca przepisów, które orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego uznano za niekonstytucyjne. Mając na uwadze stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w tej sprawie, Sąd I instancji stwierdził, iż w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie istniały konstytucyjne podstawy uzależnienia zameldowania (i wymeldowania) od posiadania uprawnień do lokalu. W konsekwencji, do wymeldowania wystarczające było potwierdzenie przez organ faktu opuszczenia przez określoną osobę miejsca pobytu bez wymeldowania lub opuszczenia tego miejsca bez wymeldowania na okres co najmniej 6 miesięcy, gdy nowe miejsce pobytu nie jest znane.

Sąd zauważył, iż w rozpoznawanej sprawie nie budził wątpliwości fakt, że nowe miejsce pobytu skarżącego było znane organowi ewidencyjnemu. Bezsprzeczne było także, że skarżący opuścił lokal w [...] bez wymeldowania. Sąd wskazał jednak, iż w przypadku oparcia decyzji o wymeldowaniu wyłącznie o przesłankę opuszczenia lokalu bez wymeldowania, nie są obojętne okoliczności, w jakich doszło do wyprowadzenia się. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał bowiem, że przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest dobrowolnym takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Sąd I instancji zauważył, iż z akt niniejszej sprawy wynika, że zagadnienie dobrowolności opuszczenia przez skarżącego lokalu w [...] było przedmiotem postępowania wyjaśniającego ze strony organów administracji. Wyjaśnienia skarżącego złożone Policji (protokół z dnia 19 grudnia 1998 r.), w piśmie do Prokuratury Wojewódzkiej we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 1999 r. oraz w postępowaniu administracyjnym (m.in. w odwołaniu z dnia 12 listopada 2001 r.) są zgodne z twierdzeniami B. N. co do tego, że byli małżonkowie dobrowolnie opuścili lokal [...] w [...], po czym B. N. oddała go do użytkowania bratu. Skarżący podkreślał przy tym, że wraz z byłą żoną zdecydowali się na zamieszkanie w większym lokalu położonym w [...], należącym do jego teściowej. Dopiero co do okoliczności opuszczenia tego właśnie lokalu twierdzenia stron były odmienne. Skarżący podnosił bowiem, iż został z niego wyrzucony, podczas gdy zdaniem jego byłej żony miał on do tego mieszkania nadal nieograniczony dostęp. W związku z przedstawionymi okolicznościami, Sąd podkreślił jednak, że badanie przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu musi się odbywać w odniesieniu do lokalu [...], w którym skarżący był zameldowany, a nie w stosunku do innego lokalu, w którym później zamieszkiwał, nawet jeśli opuszczenie miejsca zameldowania nastąpiło wskutek mylnego przekonania skarżącego np. co do planów byłej żony. Późniejszy konflikt pomiędzy K. N., a B. N., pozostaje bowiem bez wpływu na ocenę przesłanki dobrowolności opuszczenia przez skarżącego lokalu [...] w [...]. Sąd wskazał również, iż zarzutów skarżącego co do utrudniania mu korzystania z lokalu nie potwierdzają postanowienia Prokuratury Rejonowej w S. o odmowie wszczęcia dochodzenia z dnia 30 grudnia 1998 r. i 4 stycznia 1999 r., jak również postanowienie z dnia 25 marca 1999 r. którym nie uwzględniono zażalenia K. N. na postanowienie z dnia 4 stycznia 1999 r.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną złożył K. N., reprezentowany przez ustanowionego dla niego w ramach prawa pomocy radcę prawnego. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w części (pkt 1 sentencji wyroku), pełnomocnik skarżącego zgłosiła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie przez organy administracji publicznej w sposób jednoznaczny obiektywnego stanu faktycznego w sprawie z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego oraz

- art. 9 kpa poprzez nieinformowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a ponadto poprzez odstąpienie od udzielenia niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w sprawie oraz pominięcie okoliczności i dowodów, na które wskazywał skarżący zarówno w zakresie jego uprawnień do lokalu, to jest jego uprawnień z istniejącego stosunku najmu, jak i niedopełnienia aktualizacji obowiązku meldunkowego przez jego byłą żonę. Pełnomocnik skarżącego zauważyła bowiem, iż organy z urzędu wiedziały, że była żona skarżącego mieszkała w lokalu swojej matki i nie podjęły żadnych czynności w przedmiocie wymeldowania jej z lokalu nr [...] w [...].

Sądowi I instancji zarzucono ponadto rażące naruszenie przepisów art. 680l, 690 i 692 kc oraz fundamentalnych praw skarżącego wynikających z art. 2, 7, 32, 52 ust. l i 83 Konstytucji RP poprzez oddalenie skargi na decyzję Wojewody Dolnośląskiego, który bez uprawnień kompetencyjnych i bez podstawy prawnej orzekł w sposób władczy o braku prawa skarżącego do lokalu mieszkalnego, podczas gdy w chwili orzekania prawo to po stronie skarżącego istniało i nie wygasło oraz istnieje do chwili obecnej. Pełnomocnik skarżącego zauważyła jednocześnie, iż przywołane zarzuty podniesione podczas rozprawy w dniu 28 września 2004 r. uznane zostały przez Sąd za nie istotne w sprawie. Nierozpoznanie tych zarzutów, czyli odstąpienie od kontroli działalności organów administracji publicznej w tym zakresie, doprowadziło natomiast do naruszenia wiążących Sąd postanowień wynikających z art. 3 § l i § 2 pkt l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na tych podstawach pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o uchylenie w całości poprzedzających ten wyrok decyzji organów administracji publicznej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, a ponadto o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, bądź o zmianę orzeczenia Sądu poprzez uwzględnienie skargi w całości i przyznanie należnych kosztów udzielonej pomocy prawnej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego powołała się na okoliczności, które w jej ocenie świadczą o prawie skarżącego do lokalu w [...]. Wskazała, iż jest on pełnoprawnym najemcą spornego lokalu. Mieszkanie w [...] żona skarżącego wraz ze skarżącym i ich dzieckiem uzyskała bowiem w ramach umowy najmu, a umowa ta nigdy skarżącemu nie została wypowiedziana. Pełnomocnik zauważyła, iż pomimo bezprawności twierdzenia organów o utracie przez skarżącego uprawnień do mieszkania nie doszło do kontroli i ingerencji Sądu w tym zakresie. Dodała, iż powołanie się przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2003 r. jest nieuzasadnione, bowiem przedmiotem oceny Trybunału w tej sprawie była kwestia konstytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zakresie zameldowania, a nie wymeldowania. Pełnomocnik zauważyła ponadto, iż skarżący nigdy dobrowolnie nie opuścił spornego mieszkania, ponieważ od wielu lat było to jego centrum życiowe.

Za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego wniosła o przyznanie należnych kosztów zastępstwa procesowego powiększonych o 50% stawki minimalnej. Oświadczyła jednocześnie, że koszty te nie zostałby przez skarżącego uiszczone w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 tej ustawy, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi, czyli wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna okazała się skuteczna, pomimo tego, że jej podstaw nie można uznać za w pełni usprawiedliwione. Nie w pełni można podzielić również stanowisko pełnomocnika skarżącego wyrażone w ich uzasadnieniu.

Zauważyć należy, że w świetle art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a ponadto 2) naruszenie przepisów postępowania jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Samo odwołanie się do podstaw skargi kasacyjnej, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, nie stanowi przytoczenia podstaw kasacyjnych. W podstawach skargi kasacyjnej wnoszący skargę musi bowiem wyraźnie wskazać konkretną normę prawa materialnego, naruszoną przez Sąd przez błędną jej wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie ze wskazaniem na czym ta błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie polegało i jaka, według skarżącego, powinna być wykładnia właściwa. W odniesieniu do naruszenia przepisów postępowania skarżący powinien natomiast, poza wskazaniem konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez Sąd, wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju, czy skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia.

W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, przyjmuje się, iż w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego.

W pierwszej kolejności, Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się zatem do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 3 § l i § 2 pkt l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odstąpienie od kontroli działalności organów administracji publicznej w zakresie w jakim organy te orzekały o braku uprawniania skarżącego do lokalu mieszkalnego w [...].

Zauważyć należy, że Sąd I instancji, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, stwierdził, iż wraz z jego ogłoszeniem, ustalenia w kwestii uprawnień do lokalu osób w nim zameldowanych nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie.

Stanowisko Sądu I instancji co do skutków ogłoszenia wskazanego wyroku na regulację prawną dotyczącą wymeldowania uznać należy za prawidłowe. Za błędne uznać należy jednak rozstrzygnięcie Sądu podjęte w tych okolicznościach.

Nie powinien budzić wątpliwości fakt, że wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. stworzyło nową sytuację prawną. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, oznaczało bowiem, że z dniem 19 czerwca 2002 r., przedmiotowy przepis, jako regulacja niekonstytucyjna, nie powinien mieć zastosowania w sprawach meldunkowych.

Pomimo zatem tego, że przedmiotowy wyrok nie odnosił się bezpośrednio do przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jego wejście w życie miało bezpośredni wpływ na zakres jego stosowania. Przepis ten, pomimo braku dostosowania jego treści do nowej sytuacji prawnej, nie mógł być bowiem stosowany w części, w jakiej odsyłał do art. 9 ust. 2 tej ustawy. W konsekwencji stwierdzić należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego spowodowało faktycznie, iż przestała istnieć przesłanka związana z utratą uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 tej ustawy, czyli utratą prawa do lokalu. W tych natomiast warunkach przepis art. 15 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organy administracji publicznej nie powinien być uznany za prawidłową podstawę prawną podjętego przez te organy rozstrzygnięcia.

W tej też sytuacji, Sąd I instancji powinien skargę uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję ze względu na naruszenie prawa dające w świetle art. 145a § 1 kpa podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 145a § 1 kpa, wznowienie postępowania jest dopuszczalne w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja.

W niniejszej sprawie utrzymana w mocy przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzja Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 2001 r. o wymeldowaniu K. N. z lokalu w [...], wydana została na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r., Nr 32, poz. 174 ze zm.).

Zgodnie z treścią tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 tej ustawy to uprawnienie do przebywania w lokalu, z którego ma nastąpić wymeldowanie.

Zauważyć należy, że przytoczony przepis prawny jest przepisem odsyłającym. Określone w poprzedniku tego przepisu okoliczności, z którymi należy wiązać, określony w następniku, skutek prawny w postaci wymeldowania (kompetencji organu do wydania decyzji w sprawie wymeldowania), nie zostały bowiem określone przez ustawodawcę w sposób kompletny. Dla ustalenia hipotezy normy prawnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie nie jest zatem wystarczające posłużenie się przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, lecz konieczne jest ponadto sięgnięcie do przepisu art. 9 ust. 2 tej ustawy. Dopiero łączne ich zestawienie umożliwia bowiem określenie warunków, których zaistnienie daje podstawę do wydania decyzji w sprawie wymeldowania.

W takiej zaś sytuacji, stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją przepisu art. 9 ust. 2 powołanej ustawy, a zatem przepisu, do którego odsyła przepis art. 15 ust. 2 i który kształtuje jego treść, uznać należało za uzasadnioną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W konkluzji stwierdzić zatem należy, że ocena Sądu co do wpływu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. na określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki wymeldowania była w istocie prawidłowa. Nieprawidłowe było natomiast merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o zmieniony stan prawny, powstały na skutek wejścia w życie przedmiotowego wyroku i oddalenie skargi w warunkach, które uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji. W tym stanie sprawy skarga kasacyjna musiała okazać się skuteczna, aczkolwiek nie w pełni z przyczyn podniesionych w jej uzasadnieniu. W warunkach niniejszej sprawy nie było bowiem, co wykazano wyżej, nie tylko podstaw do badania czy skarżącemu przysługuje prawo do spornego lokalu mieszkalnego, ale również i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Skoro zaś Sąd I instancji nie wypowiadał się w kwestii prawa skarżącego do lokalu mieszkalnego to trudno tym samym mówić o naruszeniu przez ten Sąd przepisów prawa materialnego, na które powołała się pełnomocnik skarżącego w tym zakresie.

W dalszej kolejności za chybiony uznać należy również zarzut naruszenia art. 7 i 9 kpa, gdyż sprowadza się on w istocie do polemiki z przyjętymi w niniejszej sprawie ustaleniami faktycznymi. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być natomiast skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, próba taka mogłaby bowiem odnieść ewentualnie zamierzony skutek wyłącznie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Ponadto aby podstawa kasacyjna mogła być uznana za skuteczną powinna dotyczyć zaskarżonego wyroku i poprzedzającego jego wydanie postępowania sądowego, a nie postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżony wyrok w części, w jakiej Sąd I instancji oddalił skargę i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. O kosztach postępowaniach kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Wysokość wynagrodzenia radcy prawnego podlegająca zwrotowi ustalona została w oparciu o przepis § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).