Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 688/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 2 pkt 4, art. 40 ust. 1, ust. 2, ust. 5, ust. 12 pkt 1 i ust. 13
journal: Dz.U. 2020 poz 470
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
article: art. 189 f par. 1, art. 189a par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. M. kwotę 4017 (cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], Burmistrz B. na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 19 ust. 2 pkt 4, art. 40 ust. 5, ust. 12 pkt 1 i ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.), wymierzył Z. M. prowadzącemu Zakład Ogólnobudowlany Z. M. w B., karę pieniężną w wysokości 12.800 zł za zajęcie bez zezwolenia Burmistrza B. części pasa drogowego ul. K. i D. w celu ustawienia rusztowania przy budynkach mieszkalnych usytuowanych na działkach nr [...] i [...] w okresie od dnia 31 marca 2021 r. do 8 kwietnia 2021 r. .

Jak wynika z uzasadnienia opisanej wyżej decyzji, podczas przeglądu pasów drogowych a terenie miasta B. w dniu [...] marca 2021 r. pracownicy Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta w B. stwierdzili zajęcie pasa drogowego ul. K. i ul. D. poprzez ustawienie rusztowania przy budynkach mieszkalnych usytuowanych na działkach nr [...] i [...]. W związku z powyższym, w tym samym dniu Burmistrz B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zajęcia bez zezwolenia zarządcy drogi – Burmistrza B. pasa drogowego ul. K. i ul. D.

Wnioski o zajęcie pasa drogowego w celu ustawienia rusztowania przez wykonawcę Z. M. zostały złożone do urny w holu Urzędu Miasta w dniu 30 marca 2021 r. z terminem realizacji od 31 marca 2021 r. do 15 kwietnia 2021 r. – w przypadku ulicy K. natomiast w przypadku ul. D. – w dniu 31 marca 2021 r., z terminem realizacji od 31 marca 2021 r. do 23 marca 2021 r. W dniu 6 kwietnia 2021 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia wniosku dotyczącego ul. D. poprzez wskazanie prawidłowego terminu realizacji, zaś w przypadku wniosku dotyczącego ul. K. – poprzez wskazanie prawidłowego miejsca ustawienia rusztowania.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. Burmistrz B. wydał Z. M. dwie decyzje zezwalające na zajęcie pasa drogowego: jedną dotycząca ul. D. zaś drugą dotyczącą ul. K. W trakcie tego postępowania, wnioskodawca złożył wyjaśnienie, że ustawił rusztowanie ze względu na zbliżający się okres świąteczny, liczne prośby mieszkańców oraz polepszenie warunków atmosferycznych.

Organ ustalił, że powierzchnia zajętego w dniu 31 marca 2021 r. pasa drogowego ulicy K. wyniosła 15 m2, natomiast pasa drogowego ulicy D. - 57 m2. Z kolei powierzchnia pasa drogowego zajętego w pozostałych dniach od 1 kwietnia 2021 r. do 8 kwietnia 2021 r. wyniosła odpowiednio 15 m2 i 40 m2.

Organ przytoczył stosowne przepisy ustawy o drogach publicznych i wyjaśnił, że opłata za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia rusztowania związanego z remontem budynku mieszkalnego wynosi 2,50 zł za 1 m2 powierzchni (zgodnie z zapisami § 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Miasto B.). Natomiast kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego be zezwolenia zarządcy drogi wymierzana jest w wysokości 10-krotności opłaty za zajęcie pasa drogowego.

Opłata za jeden dzień – 31 marca 2021 r. wynosi 180 zł, zaś za pozostały okres od 1 kwietnia do 8 kwietnia 2021 r. wynosi 1100 zł. Łącznie za cały okres opłata wynosi zatem 1280 zł, zaś jej dziesięciokrotność to 12.800 zł.

Organ wskazał w decyzji, że rozważył możliwość zastosowania zapisów art. 189f k.p.a. jednak "nie znalazł podstaw do jego zastosowania".

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Z. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Jak wynika z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy uznał, że wobec niedopełnienia formalności przed umieszczeniem w pasie drogowym rusztowania, Burmistrz co do zasady był zobligowany do wymierzenia kary, jednakże organ ten nie rozważył w sposób przekonujący, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, o których stanowi art. 189f § 1 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Burmistrz B. decyzją z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 4, art. 20 pkt 6, art. 40 ust. 12 pkt 1 i ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz art. 104 k.p.a. po raz kolejny wymierzył Z. M. karę pieniężną w wysokości 12.800 zł za zajęcie bez zezwolenia Burmistrza B. części pasa drogowego ul. K. i ul. D. w celu ustawienia rusztowania przy budynkach mieszkalnych usytuowanych na działkach nr [...] i [...] w okresie od 31 marca 2021 r. do 8 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ponownie przytoczył przepisy ustawy o drogach publicznych oraz przedstawił sposób wyliczenia kary analogicznie jak w decyzji z dnia [...] maja 2021 r.

Burmistrz wyjaśnił ponadto, że "wziął pod uwagę dyrektywę wymiaru administracyjnej kary pieniężnej określoną w art. 189 d pkt 1 k.p.a.". W jego ocenie, Z. M. jako przedsiębiorca (profesjonalista) powinien znać obowiązki wynikające z zajęcia pasa drogowego określone w ustawie o drogach publicznych i się do nich stosować. Naruszenia prawa nastąpiło w sposób istotny, stąd wymierzenie kary pieniężnej jest uzasadnione. Na gruncie ustawy o drogach publicznych priorytetem zarządcy drogi jest ochrona pasa drogowego, natomiast wszelkie prace i działania wykraczające poza utrzymanie techniczne oraz zachowanie bezpieczeństwa dróg jest zabronione. Organ stwierdził, że nie widzi przesłanek do zastosowania art. 189e, 189f oraz 189g k.p.a. To na zarządcy drogi spoczywa odpowiedzialność za stan techniczny pasa drogowego i nie może sobie pozwolić na samowolne wejście inwestorów /wykonawców w pas drogowy, ponieważ w przypadku jakiegoś zdarzenia, które skutkowałoby uszkodzeniem mienia bądź utratą zdrowia odpowiedzialność spada na zarządcę drogi.

W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji, Z. M. podniósł zarzuty:

- naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 12 § 1, art. 16 § 1, art. 62 k.p.a. poprzez niewykonanie przez organ I instancji wytycznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartych w decyzji z dnia [...] stycznia 2022 r.,

- naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 189f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo zaistnienia przesłanek obligujących organ do odstąpienia od nałożenia kry i poprzestania na pouczeniu.

W uzasadnieniu odwołania Z. M. wskazał, że dokonał jedynie znikomego naruszenia prawa, bowiem działał w mylnym przeświadczeniu o prawidłowości swoich działań i terminowości rozpatrzenia jego spraw przez organ. Nadto złożył stosowne wnioski o zezwolenie na zajęcie części pasa ruchu przed terminem podjęcia przedmiotowych prac oraz kierował się licznymi prośbami mieszkańców o jak najszybsze działanie z uwagi na zbliżający się okres świąteczny oraz polepszające się warunki atmosferyczne. O znikomym naruszeniu prawa świadczy także fakt, że skarżący dokonał jedynie kilkudniowego przekroczenia terminu do uzyskania stosownego zezwolenia. Skarżący wypełnił także drugą przesłankę konieczną, warunkującą możliwość odstąpienia od nałożenia wobec niego kary. Zaprzestał bowiem naruszenia prawa i uzyskał stosowne zezwolenia po upływie zaledwie 9 dni od zajęcia pasa drogowego i to w czasie przed wydaniem decyzji w sprawie, co bezsprzecznie świadczy o realizacji przez skarżącego drugiego z warunków wskazanych w treści art. 189f § 1 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 40 ust. 12 pkt 1 w zw. z art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że ustalenia organu I instancji dokonane zostały w sposób prawidłowy. Zgromadzone dowody potwierdzają okoliczność zajęcia pasa drogowego, bez zezwolenia na to zajęcie.

Badając wagę i okoliczności naruszenia prawa, Kolegium wskazało, że Z. M., jako przedsiębiorca prowadzący od pewnego czasu własny zakład ogólnobudowlany powinien był wiedzieć o prawach i obowiązkach związanych z prowadzeniem działalności, w tym umieszczaniem rusztowań budowlanych w pasie drogowym. Nawet uzyskanie zgody na zajmowanie pasa drogowego nie zwolni podmiotu od kary za zajęcie w terminie, kiedy nie było zgody zarządcy, ponieważ organ nie może wydać zezwolenia z mocą wsteczną.

Można zatem przyjąć, że od 31 marca 2021 r. do 8 kwietnia 2021 r. strona miała świadomość popełnienia czynu polegającego na umieszczeniu rusztowań bez zezwolenia zarządcy drogi i świadomie godziła się na nałożenie kary i jej rozmiar. Kolegium uznało, że kara za zajęcie pasa drogowego drogi bez zezwolenia zarządcy drogi – z założenia – nie może być uznana za znikome naruszenie prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Z tych samych powodów nie sposób uznać, by w sprawie mógł zostać zastosowany art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Z. M., reprezentowany przez adwokata, wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo, że istniały podstawy do jej uchylenia, a mianowicie naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 12 § 1, art. 16 § 1, art. 62 k.p.a. poprzez niewykonanie przez organ I instancji wytycznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartych w decyzji z dnia [...] stycznia 2022 r.,

- art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną zmienność poglądu tego organu przejawiającą się w utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, pomimo tego, że organ ten powielił błędy, które uprzednio zaskutkowały rozstrzygnięciem organu odwoławczego o uchyleniu decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania,

- art. 189f § 1 k.p.a. zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji poprzez jego niezastosowanie, pomimo zaistnienia przesłanek obligujących organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu.

W uzasadnieniu skargi, strona wskazała, że Burmistrz B. powielił uchybienia zawarte w poprzednio wydanym rozstrzygnięciu, a tym samym całkowicie pominął wytyczne Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w decyzji z dnia [...] stycznia 2022 r. Organ I instancji ponownie nie rozważył istotnych w sprawie okoliczności, tj. czy zaistnienie przedmiotowego deliktu w postaci zajęcia przez skarżącego bez zezwolenia części pasa drogowego nie było wynikiem działania siły wyższej, o czym stanowi art. 189e k.p.a. oraz czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, o którym stanowi art. 189f § 1 k.p.a. Z kolei Kolegium utrzymało w mocy tę decyzję, mimo tego, że uprzednie rozstrzygnięcie tego organu doprowadziło do uchylenia przedmiotowej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący podkreślił, że art. 189f § 1 k.p.a. obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Z. M. obydwie te przesłanki spełnił. Dokonał bowiem jedynie znikomego naruszenia prawa, bowiem działał w mylnym przeświadczeniu o prawidłowości swoich działań i terminowości rozpatrzenia jego spraw przez organ. Ponadto, złożył on stosowne wnioski o zezwolenie na zajęcie części pasa ruchu przed terminem podjęcia przedmiotowych prac oraz kierował się licznymi prośbami mieszkańców o jak najszybsze działanie z uwagi na zbliżający się okres świąteczny oraz polepszające się warunki atmosferyczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności

z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2022 r. naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, który wydał zaskarżoną decyzję, któremu to wnioskowi nie sprzeciwiła się strona skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia [...] marca 2022 r., wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w wysokości 12.800 zł za zajęcie bez zezwolenia Burmistrza B. części pasa drogowego ul. K. j i ul. D. w celu ustawienia rusztowania przy budynkach mieszkalnych usytuowanych na działkach nr [...] i [...].

Podstawą materialnoprawną tych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1693).

Zgodnie z treścią art. 40 ust. 1 tej ustawy, zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.

Z kolei w myśl art. 40 ust. 2 ww. ustawy, zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy:

1) prowadzenia robót w pasie drogowym;

2) umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych;

3) umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych innych niż wymienione w pkt 2 oraz reklam;

4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3.

Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego, przy czym zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny jest traktowane jak zajęcie pasa drogowego przez 1 dzień (art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych).

Zgodnie z treścią art. 40 ust. 12 pkt 1 wspomnianej ustawy, za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący zajęcia opisanego wcześniej pasa drogowego dokonał (jak wynika z treści decyzji organu I instancji, nastąpiło to w dniu 31 marca 2021 r.), jak również, że w dniach 30 i 31 marca 2021 r. złożył stosowne wnioski o wydanie zezwolenia na zajęcia pasa drogowego ulic: K. (w dniu [...] marca 2021 r.) oraz D. (w dniu 31 marca 2021 r.).

Poza sporem pozostaje także okoliczność, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. Burmistrz N. wydał dwie decyzje zezwalające na zajęcie pasa drogowego w celu ustawienie rusztowania: na ul. D. (decyzja nr [...]) oraz na ul. K. decyzja nr [...]), co oznacza, że zajęcie pasa drogowego tych ulic w okresie od [...] marca 2021 r. do [...] kwietnia 2021 r. miało miejsce bez zgody zarządcy drogi.

Strona nie kwestionuje przy tym sposobu wyliczenia kary wymierzonej przez Burmistrza B., zarzucając jedynie, że ani wspomniany Burmistrz ani organ II instancji nie zastosowali art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. pomimo zaistnienia przesłanek obligujących organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu.

Natomiast zdaniem Kolegium, w okolicznościach analizowanej sprawy, kara za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi – z założenia – nie może być uznana za znikome naruszenie prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przyjęcie odmiennej oceny deprecjonowałoby dyspozycję art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, która wymaga konieczności uzyskania zezwolenia właściwego zarządcy drogi na lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, które może nastąpić tylko w uzasadnionych wypadkach.

Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organu co do braku możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, o jakiej mowa w art. 189f § 1 k.p.a., jest wynikiem nienależytego, niepełnego przeanalizowania okoliczności sprawy.

Ponieważ skarżący dokonał zajęcia pasa drogowego celem ustawienia rusztowania przy budynkach przy ul. D. i ul. K. w B. zanim uzyskał stosowne zezwolenie zarządcy drogi, a przy tym w § 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Miasto B. ustalono stawkę opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego w celu umieszczenia rusztowania związanego z remontem budynku mieszkalnego, zatem w tym wypadku znajduje zastosowanie art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy o drogach publicznych.

Niewątpliwie zastosowanie miał też jednak przepis art. 189f § 1 k.p.a., pozwalający na odstąpienie od wymierzenia kary w przypadkach w nim wskazanych.

Skoro bowiem przepisy ustawy o drogach publicznych nie zawierają uregulowań dotyczących instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, zatem zastosowanie znajdują przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189a § 1 i 2 k.p.a.).

Zgodnie ze wspomnianym wyżej art. 189f § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

Zdaniem Sądu, dla oceny czy w danym wypadku waga naruszenia prawa jest znikoma, niezbędna jest pełna analiza wszystkich okoliczności w jakich do tego naruszenia doszło, a także ocena czy wywołało ono znaczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych.

Przyjmując, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma bowiem skarżący jest przedsiębiorcą prowadzącym od pewnego czasu własny zakład ogólnobudowlany i powinien był wiedzieć o prawach i obowiązkach związanych z prowadzeniem działalności, w tym umieszczania rusztowań budowlanych w pasie drogowym, Kolegium z pewnością takiej analizy nie dokonało.

Gdyby bowiem przyjąć za Kolegium powyższe założenie, wówczas art. 189f § 1 k.p.a. w ogóle nie miałby zastosowania do przedsiębiorców, z których każdy niewątpliwie powinien znać wskazywane przez organ obowiązki. Należy pokreślić, że przepisy rozdziału IVa ustawy Kodeks postępowania administracyjnego takiego wyłączenia nie zawierają.

Podzielając pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2022 r. (sygn. akt V SA/Wa 5177/21), wskazać należy, że przy ocenie warunku odstąpienia od nałożenia od kary, jakim jest znikoma waga naruszenia prawa, należy każdorazowo wyważyć chronione prawem wartości i dobra oraz rzeczywistą skalę uszczerbku w konkretnej sprawie dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego, będącą skutkiem naruszenia sankcjonowanego karą pieniężną przepisu prawa, przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia.

W niniejszej sprawie z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że organy w ramach analizy przesłanek odstąpienia od nałożenia kary miały na uwadze wyłącznie okoliczność, że skarżący dokonał zajęcia pasa drogowego zanim rozpoznany został wniosek o zezwolenie na zajęcie tego pasa, a więc sam fakt naruszenia prawa, pomijając w zupełności takie kryteria jak całokształt okoliczności danego przypadku, w tym zwłaszcza skala naruszeń, czy skutki tych naruszeń. Tymczasem sam fakt, że skarżący dokonał zajęcia wspomnianego pasa drogowego przed rozpoznaniem wniosku o zezwolenie na jego zajęcie nie może, w ocenie Sądu, podlegać analizie pod kątem spełnienia przesłanek z art. 189f § 1 k.p.a. a to z tego względu, że przepis ten znajduje zastosowanie dopiero wtedy gdy do naruszenia prawa już doszło. Gdyby skarżący dokonał zajęcia pasa drogowego po uzyskaniu stosownego zezwolenia, o jakimkolwiek naruszeniu prawa nie mogłoby być mowy, a zatem rozważanie możliwości zastosowania wspomnianego przepisu byłoby zbędne.

W tym kontekście całkowicie niezrozumiały jest pogląd Kolegium jakoby "kara za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi – z założenia – nie mogła być uznana za znikome naruszenie prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.". W ocenie Sądu, powyższe stanowisko Kolegium jest błędne bowiem ani z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ani też z przepisów ustawy o drogach publicznych nie wynika, że zastosowanie tego przepisu jest wyłączone w wypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Wobec tego, organ zobowiązany był rozważyć – o czym była mowa powyżej - rzeczywistą skalę uszczerbku w konkretnej sprawie dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego, będącą skutkiem naruszenia sankcjonowanego karą pieniężną przepisu prawa, czego jednak nie uczynił.

Analizując całokształt okoliczności tej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył stosowne wnioski w dniach 30 marca i 31 marca 2021 r., jednakże zawierały one błędy, do usunięcia których wezwany został on przez organ dopiero w dniu 6 kwietnia 2021 r. Po odebraniu pism wystosowanych do niego przez organ w dniu 7 kwietnia 2021 r. niezwłocznie - w tym samym dniu – złożył on poprawione wnioski, a [...] później – [...] kwietnia 2021 r. uzyskał decyzje zezwalające na zajęcie pasa drogowego ul. K. oraz ul. D. Podkreślenia też wymaga, że rusztowanie w przypadku ul. D. nie zostało ustawione ani na jezdni ani na chodniku lecz na trawnikach przed budynkiem, w związku z czym nie miało ono wpływu ani na ruch pieszych ani pojazdów we wskazanym pasie drogowym. Natomiast rusztowanie na budynku przy ul. K. ustawiono na części chodnika o szerokości 1 m, pozostawiając możliwość swobodnego przejścia jego pozostałą częścią przy czym także w tym wypadku nie miało to wpływu na ruch pojazdów na tej ulicy. Niewątpliwie błędem skarżącego było to, że wziął pod uwagę prośbę Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. D. , ul. K. w B. o przeniesienie rusztowania na front budynku z uwagi na zbliżający się okres świąteczny i poprawę warunków atmosferycznych (co potwierdza pismo Wspólnoty z 19 kwietnia 2021 r. k. 39 akt administracyjnych) przed uzyskaniem stosownego zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Jednakże analizując skutki naruszenia sankcjonowanego karą pieniężną przepisu prawa należy stwierdzić, że nie były one znaczące. Nie doszło do jakiegokolwiek zakłócenia ruchu drogowego, a decyzja z dnia [...] kwietnia 2021 r. potwierdza, że spełnione zostały wszelkie przesłanki do udzielenia stronie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd uznał, że orzekając w sprawie organ odwoławczy dokonał wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., wydając decyzję naruszającą w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną przez Sąd argumentację, dotyczącą w szczególności oceny wagi naruszenia prawa do jakiego doszło w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzekł stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając zwrot poniesionych kosztów w kwocie 417 zł. oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3600 zł na podstawie §14 ust 1 pkt 1 lit a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 poz. 1800).