Wyrok NSA, sygn. akt I SA 623/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Autorskie prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 104 ust. 3
journal: Dz.U. 1994 nr 24 poz. 83
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
article: art. 107 par. 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. W sprawie o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie wykonań artystycznych organizacji zbiorowego zarządzania utworzonej przez stowarzyszenia /art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - Dz.U. nr 24 poz. 83/ stroną postępowania administracyjnego jest utworzona w tym celu organizacja, nie zaś stowarzyszenie, choćby było jej założycielem.

2. Jeśli postępowanie jest prowadzone z inicjatywy stowarzyszenia członkowskiego przed rejestracją organizacji zbiorowego zarządzania, organizacja ta, po uzyskaniu osobowości prawnej, wstępuje do procesu jako strona i powinna złożyć oprócz dokumentów prawnoustrojowych odpowiedni wniosek, określający zakres wnioskowanego zezwolenia, ze wskazaniem kategorii praw oraz określeniem pól eksploatacji.

TEZY

1. W sprawie o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie wykonań artystycznych organizacji zbiorowego zarządzania utworzonej przez stowarzyszenia /art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - Dz.U. nr 24 poz. 83/ stroną postępowania administracyjnego jest utworzona w tym celu organizacja, nie zaś stowarzyszenie, choćby było jej założycielem.

2. Jeśli postępowanie jest prowadzone z inicjatywy stowarzyszenia członkowskiego przed rejestracją organizacji zbiorowego zarządzania, organizacja ta, po uzyskaniu osobowości prawnej, wstępuje do procesu jako strona i powinna złożyć oprócz dokumentów prawnoustrojowych odpowiedni wniosek, określający zakres wnioskowanego zezwolenia, ze wskazaniem kategorii praw oraz określeniem pól eksploatacji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Związku Stowarzyszeń (...) w W. na decyzję Ministra Kultury i Sztuki z dnia 19 marca 1995 r. w przedmiocie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Kultury i Sztuki z dnia 14 lutego 1995 r.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Sztuki decyzją nr (...) z dnia 14 lutego 1995 r., wydaną na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz.U. nr 24 poz. 83 ze zm./, udzielił Związkowi Stowarzyszeń (...) w W. zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych na następujących polach eksploatacji: a/ utrwalanie, b/ zwielokrotnienie określoną techniką, c/ wprowadzenie do obrotu, d/ publiczne odtwarzanie, chyba że jest ono dokonywane za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza, e/ najem, f/ dzierżawa, g/ nadawanie, chyba że jest ono dokonywane za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza.

Na podstawie art. 107 par. 4 Kpa organ odstąpił od uzasadnienia decyzji.

Pismem z dnia 28 lutego 1995 r. Związek Stowarzyszeń (...) zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż wydane zezwolenie nie wyczerpuje zakresu praw powierzonych Związkowi przez członków indywidualnych stowarzyszeń członkowskich zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Z żadnego sformułowania rozdziału 12 ustawy nie wynika, że zezwolenie, o którym mowa w art. 104 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, miałoby być związane z rodzajem utworów wyszczególnionych w art. 1 ust. 2. Pomijając fakt, że wyszczególnienie to ma charakter przykładowy /syntetyczna definicja utworu zawarta jest w art. 1 ust. 1/, zezwolenie udzielone Związkowi dotyczy praw pokrewnych, a nie autorskich. Ustawa nie różnicuje artystycznych wykonań; przeciwnie - w art. 85 określa "każde wykonanie utworu mające charakter artystyczny" jako przedmiot prawa do artystycznego wykonania, którym Związek ma zbiorowo zarządzać i dochodzić jego ochrony. Wynika z tego - zdaniem wnioskodawcy - że niezależnie od rodzaju utworu, który jest wykonywany przez indywidualnego członka chronionego przez Związek, takie wykonanie - jeżeli zostało utrwalone - powinno być przez tę organizację chronione. Członkowie stowarzyszeń tworzących Związek wykonują często utwory należące do różnych gatunków twórczości - nie tylko muzyczne i słowno-muzyczne, lecz także sceniczno-muzyczne /np. artyści opery, kabaretu/ i choreograficzne /np. akompaniament orkiestralny/, oraz współrealizują utwory audialne i audiowizualne w ich warstwie dźwiękowej za pomocą głosu, gry na instrumencie lub odpowiedniej aparatury /reżyserzy dźwięku/. Związek powołuje się na informację na temat zasad udzielania zezwoleń przez Ministra Kultury i Sztuki, przesłaną 5 października 1994 r. Podano w niej, że zakres wnioskowanego zezwolenia powinien wskazywać kategorie praw oraz pole eksploatacji, a nie rodzaje utworów. Ustawa zaś wymienia cztery kategorie praw, to jest prawo autorskie, prawo do artystycznych wykonań, prawo do fonogramów lub wideogramów i prawo do nadań. W konkluzji Związek domaga się wykreślenia z tekstu decyzji wyrazów "utworów muzycznych i słowno-muzycznych" lub dopisania "sceniczno-muzycznych, choreograficznych, audialnych i audiowizualnych".

Wniosek z dnia 28 lutego 1995 r. uzupełniono pismem z dnia 12 marca 1995 r., domagającym się uzupełnienia decyzji o rozstrzygnięcie wynikające z art. 86 ust. 3 ustawy lub o stosowną interpretację pkt g/ i d/ decyzji z dnia 14 lutego 1995 r., gdyż z zastrzeżeń zawartych w pkt d/ i g/ decyzji, nawiązujących do art. 86 ust. 2 pkt 4 i 7, wynika, że jeżeli artystyczne wykonanie jest publicznie odtworzone lub nadane za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza, to nie podlega wyłącznemu prawu korzystania i rozporządzania. W takim wypadku artyście wykonawcy przysługuje prawo do stosownego wynagrodzenia zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy. W decyzji zostało to pominięte, co może spowodować niewłaściwą interpretację przyznanych decyzją uprawnień, a w konsekwencji utrudniać egzekwowanie roszczeń. Niezamieszczenie rozstrzygnięcia wynikającego z art. 86 ust. 3 ustawy oznacza pominięcie około 70 procent nadań radiowych i około 100 procent odtworzeń publicznych /np. w klubach dyskotekowych/, dokonywanych z wprowadzonych do obrotu egzemplarzy. Nie można sobie wyobrazić, aby tym obszernym polem zarządzała inna organizacja, skoro zgodnie z par. 7 statutu zakres praw powierzonych przez członków obejmuje także inkasowanie, repartycję i wypłatę wynagrodzeń z odtworzeń publicznych i nadawania artystycznych wykonań za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza.

Decyzją z dnia 19 marca 1995 r. Minister Kultury i Sztuki utrzymał w mocy decyzję z dnia 14 lutego 1995 r., stwierdzając, iż wprawdzie ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie przesądza zakresu zbiorowego zarządzania przez stowarzyszenia ubiegające się o zezwolenie, niemniej jednak powinien on korespondować z zakresem zarządzania, jaki będzie faktycznie wykonywany, a zakres ten wyznacza pakiet praw uzyskiwanych przez stowarzyszenie od jego członków. Zezwolenie nie może być uzupełnione o utwory audiowizualne, albowiem gdy artystyczne wykonanie jest wkładem w powstanie utworu audiowizualnego, ustawa przyjmuje domniemanie pochodnego nabycia praw do audiowizualnej eksploatacji artystycznego wykonania przez producenta dzieła na mocy umowy z artystą o współudział w realizacji utworu. Ponadto Związek nie może zarządzać prawami reżyserów dźwięku /jak domaga się we wniosku/, ich prawa bowiem należą do kategorii praw autorskich, a więc będących poza zakresem udzielonego zezwolenia. Przedmiotem zezwolenia na podstawie art. 104 ustawy jest zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i pokrewnymi, a ochrona tych praw stanowi realizację postanowień udzielonego zezwolenia. W tej sytuacji umieszczenie w zezwoleniu upoważnienia do dochodzenia ochrony jest zbędne, gdy ochrona stanowi realizację praw objętych zezwoleniem.

Skargę datowaną 12 marca 1995 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Związek Stowarzyszeń (...) /wpłynęła ona do organu w dniu 14 kwietnia 1995 r./; skarżąc decyzję z dnia 14 lutego 1995 r., kwestionował on treść jej pkt d/ i g/. Domagał się zmiany decyzji przez pominięcie sformułowania "chyba że jest ono dokonywane za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza".

W dniu 29 kwietnia 1995 r. skarżący złożył uzupełnienie do skargi w związku z decyzją z dnia 19 marca 1995 r. i domagał się wykreślenia z decyzji wyrazów "utworów muzycznych i słowno-muzycznych". W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż ograniczenie zezwolenia do utworów muzycznych i słowno-muzycznych nie ma żadnego ustawowego uzasadnienia. Z art. 104 ust. 2 pkt 2 ustawy nie wynika, że zezwolenie miałoby być związane z rodzajem utworów wyszczególnionych w art. 1 ust. 2 Ponadto skarga powtarza zarzuty wniosku z dnia 28 lutego 1995 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Sztuki wniósł o jej oddalenie. Przedmiotem zezwolenia udzielonego na podstawie art. 104 ustawy jest zbiorowe zarządzanie powierzonymi prawami pokrewnymi na polach wymienionych w zezwoleniu i ich ochrona. Organizacja zbiorowego zarządzania realizuje prawa pokrewne, występując w imieniu lub na rzecz uprawnionych, udzielając zezwolenia na korzystanie z utworów, pobierając wynagrodzenie, a w wypadku ewentualnych sporów dochodzi wynagrodzenia przed sądem. Ustawa nie nakłada obowiązku pośrednictwa organizacji zbiorowego zarządzania przy pobieraniu wynagrodzenia za nadawanie i publiczne odtwarzanie wykonań za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza, jak to zostało postanowione w art. 70 ust. 3. Oznacza to, iż artysta wykonawca może dochodzić wynagrodzenia osobiście lub przez ustanowionego przez siebie pełnomocnika. Stowarzyszenie więc nie może żądać od Ministra Kultury i Sztuki zamieszczenia w zezwoleniu upoważnienia do dochodzenia wynagrodzenia. Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie przesądza zakresu zbiorowego zarządzania i dochodzonej ochrony, pozwala więc na dowolne kształtowanie treści zezwolenia. Decyzję w tym zakresie pozostawia Ministrowi, który uznał, iż na rynku będzie działać więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania. Konsekwencją tego jest udzielanie zezwoleń na zarządzanie prawami do utworów reprezentatywnych dla danego stowarzyszenia. Związek Stowarzyszeń (...), zrzeszający muzyków należących do Polskiego Stowarzyszenia (...), Stowarzyszenia Polskich Artystów (...) i Stowarzyszenia (...), otrzymał zezwolenie na zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych, czyli utworów wykonywanych przez jego członków. Nieporozumieniem jest twierdzenie, że członkowie stowarzyszenia wykonują np. utwory choreograficzne, przez choreografię bowiem rozumie się sztukę komponowania tańców i baletów, to znaczy łączenia kroków, skoków i obrotów w pewną całość. Jakkolwiek pomiędzy choreografią a muzyką występuje bardzo ścisły związek, to jednak muzyka wykazuje daleko idącą samodzielność i jest eksploatowana samodzielnie. Określenie "zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych" jest bardzo szerokie i obejmuje wszelkie wykonania tych utworów, zarówno samodzielne, jak i towarzyszące innym utworom, jak balet czy spektakl operowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny, powołany na podstawie art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa - mających nadal zastosowanie w myśl art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ - do kontroli legalności zaskarżonych decyzji, przede wszystkim bada dopuszczalność skargi oraz czy zachowano termin do jej wniesienia.

W rozpatrywanej sprawie, w której organ naczelny orzekał na podstawie art. 127 par. 3 Kpa, z powodu opatrzenia skargi do sądu datą 12 marca 1995 r. /a więc przed wydaniem decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu 19 marca 1995 r./ Sąd powziął wątpliwość, czy skarga na decyzję została wniesiona z zachowaniem terminu określonego w art. 199 par. 1 Kpa.

Wątpliwość tę wyjaśnia treść pisma skarżącego z dnia 3 listopada 1995 r. oraz załączona fotokopia "odwołania", zawierająca potwierdzenie złożenia skargi do NSA w sekretariacie Ministra Kultury i Sztuki w dniu 14 kwietnia 1995 r. W świetle wyjaśnień strony skarżącej, iż nastąpiła pomyłka w oznaczeniu daty skargi, która wpłynęła do organu 14 kwietnia 1995 r., a więc przed upływem terminu do zaskarżenia decyzji z dnia 19 marca 1995 r., doręczonej stronie 24 marca 1995 r., Sąd uznał, iż strona zachowała termin ustawowy do wniesienia skargi na decyzję o udzieleniu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi. Wprawdzie Związek Stowarzyszeń (...) określa jako zaskarżoną decyzję z dnia 14 lutego 1995 r., lecz pomyłkowe oznaczenie decyzji przy rozstrzygnięciu utrzymującym tę decyzję w mocy na podstawie art. 127 par. 3 Kpa nie może stanowić podstawy do odrzucenia skargi z tego tylko powodu, że nie wskazano w niej właściwej daty decyzji ostatecznej, skoro z okoliczności sprawy, a zwłaszcza z późniejszych pism wynika, że strona domaga się uchylenia obu niekorzystnych dla niej decyzji, a skarga wpłynęła do organu przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1996 r. III AZP 23/95 /nie publ./, przewidująca możliwość odrzucenia skargi na decyzję wydaną przez naczelny organ administracji państwowej, jeżeli strona przed jej wniesieniem złożyła wniosek do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy - z tego powodu, iż wniesienie skargi nastąpiło po wydaniu decyzji w trybie art. 127 par. 3 Kpa.

Przechodząc do oceny legalności decyzji, Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze oraz w pismach uzupełniających za uzasadnione, a nie będąc związany granicami skargi /art. 206 Kpa/, z urzędu uwzględnił inne jeszcze naruszenia prawa, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Decyzja Ministra Kultury i Sztuki z dnia 14 lutego 1995 r. została wydana z powołaniem się na art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz.U. nr 24 poz. 83/ oraz art. 107 par. 4 Kpa, przewidujący możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. Stroną postępowania, do której skierowano decyzję, był Związek Stowarzyszeń (...) w W., zarejestrowany na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 10 stycznia 1995 r.; Związek ten nabył osobowość prawną z dniem uprawomocnienia się postanowienia, to jest z dniem 1 lutego 1995 r.

Postępowanie prowadzone przed tą datą z udziałem trzech stowarzyszeń: Polskiego Stowarzyszenia (...), Stowarzyszenia Polskich Artystów (...) i Stowarzyszenia (...) stanowiło tylko etap poprzedzający właściwe postępowanie administracyjne, którego przedmiotem było udzielenie zezwolenia Związkowi Stowarzyszeń (...). W związku z powyższym pisma Polskiego Stowarzyszenia (...), Stowarzyszenia Polskich Artystów (...) i Stowarzyszenia (...) z dnia 2 września 1994 r., nazwanego następnie wnioskiem o udzielenie "promesy" zezwolenia, a także jego uzupełnienia z dnia 9 listopada 1994 r. nie można traktować jak wniosku wszczynającego postępowanie w rozumieniu art. 61 par. 1 Kpa. Również pismo Związku Stowarzyszeń (...) z dnia 14 stycznia 1995 r., opatrzone podpisami członków Zarządu, nie może być traktowane jak wniosek, gdyż w tym dniu Związek nie miał jeszcze osobowości prawnej, a skuteczne czynności mógł podejmować dopiero od 1 lutego 1995 r.

Innymi słowy, w sprawie o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań organizacji zbiorowego zarządzania utworzonej przez stowarzyszenia /art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych/ stroną postępowania administracyjnego jest utworzona w tym celu organizacja, nie zaś stowarzyszenie członkowskie, choćby było jej założycielem. Jeśli postępowanie było prowadzone z inicjatywy stowarzyszenia członkowskiego przed rejestracją organizacji zbiorowego zarządzania, to organizacja ta, po uzyskaniu osobowości prawnej, wstępuje do procesu jako strona i powinna złożyć oprócz dokumentów prawnoustrojowych odpowiedni wniosek, określający zakres wnioskowanego zezwolenia, ze wskazaniem kategorii praw oraz określeniem pól eksploatacji. Zakres określony we wniosku będzie wynikać z rodzaju praw uzyskanych przez stowarzyszenie od uprawnionych członków stowarzyszeń. Dopiero taki wniosek zakreśla ramy postępowania i zawiera stanowisko strony, do którego organ prowadzący postępowanie - po dokonaniu niezbędnych wyjaśnień - ustosunkowuje się w decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Wydanie decyzji bez wniosku uprawnionego podmiotu, określającego treść żądania, a w dodatku z pominięciem uzasadnienia na podstawie art. 107 par. 4 Kpa, narusza przepisy prawa procesowego, wpływając w sposób istotny na wynik sprawy. Przepis art. 107 par. 4 Kpa, przewidujący możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji, gdy organ uwzględnia w całości żądania strony, nie mógł mieć zastosowania, gdy w postępowaniu nie ustalono treści żądania strony, a organ orzekał na podstawie wniosku nie uprawnionych podmiotów.

Po dniu 1 lutego 1995 r. organ prowadzący postępowanie powinien żądać złożenia wniosku o wydanie zezwolenia z określeniem zakresu przedmiotowego, to jest rodzaju praw oraz określenia pól eksploatacji i praw uzyskanych od członków stowarzyszenia, i dopiero wówczas prowadzić postępowanie z udziałem uprawnionej strony. Podjętych wcześniej czynności, w tym także rozprawy przeprowadzonej w dniu 30 grudnia 1994 r., nie można zaliczyć do czynności postępowania jurysdykcyjnego, prowadzonych z udziałem stron i w ramach tego postępowania. Już choćby z tych względów decyzja Ministra Kultury i Sztuki z dnia 14 lutego 1995 r. nie powinna się ostać w ramach dokonywanej przez ten organ autokontroli. Utrzymanie w mocy wadliwej decyzji w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 par. 3 Kpa narusza prawo i powoduje konieczność uchylenia przez Sąd obu decyzji.

Oceniając legalność decyzji pod względem zgodności z normami prawa materialnego, Sąd nie podzielił interpretacji przepisu art. 104 ust. 3 ustawy, dokonanej przez organ, uznawszy pod tym względem słuszność zarzutów skargi. Przepis art. 104 ust. 1 omawianej ustawy uprawnia organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi do zbiorowego zarządzania i ochrony powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywania uprawnień wynikających z ustawy. Podjęcie przez organizację zbiorowego zarządzania działalności określonej w ustawie wymaga zezwolenia Ministra Kultury i Sztuki /art. 104 ust. 2 pkt 2/. Z brzmienia powyższych przepisów wynika, iż wszelka działalność określona w ustawie wymaga zezwolenia Ministra. Ustawa nie określa szczegółowych wymagań co do zakresu zbiorowego zarządzania zarówno w odniesieniu do kategorii dóbr, rodzajów utworów, artystycznych wykonań, praw do nagrań fonograficznych lub audiowizualnych, nadań radiowych i telewizyjnych, jak i co do pól eksploatacji, mających za przedmiot zbiorowe zarządzanie i ochronę tych dóbr. Odrębne pola eksploatacji określa art. 50 ustawy, wymieniając je w 12 punktach, i tym zakresem posługuje się organ przy wydawaniu zezwolenia.

Zwężenie w udzielonym przez Ministra zezwoleniu z dnia 14 lutego 1995 r. w odniesieniu do pól eksploatacji wymienionych w pkt d/ i g/ decyzji, to jest publicznego odtwarzania i nadawania z pominięciem dokonywanych za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza, nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy. Sformułowania użyte w kwestionowanych przez stronę skarżącą punktach decyzji zostały przeniesione z art. 86 ust. 2 pkt 4 i 7 ustawy. Przepis ten jednak nie stanowi sztywnych ram dla wydawanego zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, jak to ujęto w decyzji, lecz przedstawia zakres wyłącznych praw artysty wykonawcy do korzystania z artystycznego wykonania i rozporządzania nim na poszczególnych polach eksploatacji. To wyłączne prawo korzystania i rozporządzania obejmuje, oprócz innych praw wymienionych, lecz nie mających istotnego znaczenia z punktu widzenia oceny legalności decyzji, między innymi prawo do publicznego odtwarzania i nadawania, chyba że jest ono dokonywane za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza /art. 86 ust. 2 pkt 4 i 7/. Zastrzeżenie zawarte w pkt 4 i 7 powołanego artykułu należy rozpatrywać łącznie z przepisem art. 86 ust. 3 ustawy, w którym przewidziano wynagrodzenie dla artysty wykonawcy w przypadku nadawania lub publicznego odtwarzania wykonania za pomocą wprowadzonego do obrotu egzemplarza.

Należy podkreślić, iż całokształt przysługujących artyście wykonawcy praw określają przepisy art. 86 ust. 1-3 omawianej ustawy i w tym zakresie organ udziela zezwolenia na zbiorowe zarządzanie tymi prawami. Zakres ten odpowiada zakresowi przyjętemu w par. 7 statutu Związku Stowarzyszeń (...), który w ust. 1 określa poszczególne pola eksploatacji, a w ust. 2 przewiduje w wypadku korzystania z utrwalonego artystycznego wykonania za pomocą egzemplarza wprowadzonego do obrotu ograniczenie zakresu zbiorowego zarządzania do inkasowania, repartycji i wypłaty wynagrodzenia za korzystanie z artystycznego wykonania. To uregulowanie statutu odpowiada nie tylko zakresowi praw przyznanych artystom wykonawcom na podstawie omawianych wcześniej przepisów art. 86 ust. 2-3 ustawy, lecz także nakazowi - wynikającemu z art. 104 ust. 2 - uzyskania zezwolenia Ministra Kultury i Sztuki na podjęcie działalności określonej w ustawie. Powołany przepis posługuje się szerokim pojęciem "działalności określonej w ustawie", co tym samym nie wyłącza prawa do pobierania i wypłaty wynagrodzeń dla artysty wykonawcy, przewidzianego w art. 86 ust. 3 ustawy, jeżeli tylko ochronę tych praw i zarządzanie nimi powierzyli Związkowi poszczególni wykonawcy należący do stowarzyszeń członkowskich.

Odmawiając w tym zakresie udzielenia zezwolenia na zarządzanie takim prawem, organ powinien uzasadnić swą odmowę konkretnymi okolicznościami, nie zaś - jak uczyniono w odpowiedzi na skargę - powołaniem się na to, iż artysta wykonawca może dochodzić wynagrodzenia osobiście lub przez ustanowionego pełnomocnika. Zastrzeżenie to bowiem odnosić się może do wszystkich przysługujących praw, jako że przynależność do organizacji zbiorowego zarządzania, będących stowarzyszeniami, jest dobrowolna, taki też charakter ma powierzenie organizacji ochrony praw artysty wykonawcy. Skoro więc członkowie stowarzyszenia powierzają organizacji zbiorowego zarządzania przysługujące im uprawnienia, wynikające z art. 86 ust. 1-3 ustawy, to nie ma podstaw do ograniczania zakresu zarządzania tylko do niektórych z tych praw. Należy zauważyć, że materiały postępowania nie zawierają podstaw do oceny, czy powierzone przez członków stowarzyszenia prawa obejmują swym zakresem także uprawnienia wynikające z art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Dla oceny legalności wydanej decyzji niezbędne będzie dokonanie ustaleń, jaka była treść deklaracji składanych przez członków stowarzyszeń, oraz zażądanie w tym względzie wniosku Związku Stowarzyszeń (...), czego w dotychczasowym postępowaniu nie uczyniono.

Podniesiony w uzupełnieniu skargi z dnia 28 kwietnia 1995 r. zarzut zwężenia zakresu zezwolenia do kategorii utworów muzycznych i słowno-muzycznych, w zestawieniu z przepisami ustawy nie stawiającymi żadnych ograniczeń co do zakresu zbiorowego zarządzania, nie jest pozbawiony słuszności. Wobec odstąpienia od uzasadnienia decyzji Ministra z dnia 14 lutego 1995 r. oraz lakonicznego uzasadnienia decyzji z dnia 19 marca 1995 r. powód takiego zwężenia nie jest znany, a tymczasem organ działający w granicach uznania administracyjnego - stosownie do wymagań wynikających z art. 7 Kpa - powinien wskazać, dlaczego /z podaniem okoliczności faktycznych/ zwęża zakres zezwolenia do utworów muzycznych i słowno-muzycznych. Zamieszczenie w odpowiedzi na skargę stwierdzenia, że ograniczenie zakresu wynikało z uznania przez Ministra, iż na rynku będzie działać więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania, a konsekwencją tego jest udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami do utworów reprezentatywnych dla danego stowarzyszenia, aczkolwiek logiczne, nie jest jednak poparte żadnymi faktami i wydaje się dowolne.

Przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie wyłączają możliwości działania więcej niż jednej organizacji, o czym świadczy chociażby przepis art. 107, regulujący sytuację, gdy na danym polu eksploatacji działa więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania. Jeśli organ chce się powołać w tym przedmiocie na działanie w ramach uznania administracyjnego, to powinien wykazać, dlaczego ogranicza zakres udzielonego zezwolenia i na czym ewentualnie polegałaby kolizja z interesem społecznym, gdyby ograniczenia takiego nie dokonał. Brak powyższych elementów sprawia, że decyzja narusza przepisy art. 7 i 107 par. 3 Kpa.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił obie zaskarżone decyzje, stosując przepisy dotychczasowe na podstawie art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ i orzekając o zwrocie kosztów na podstawie art. 208 Kpa.