Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 670/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 i 34
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia I instancji o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) oraz art. 33 § 1 pkt 1, 6 i 7 i art. 34 § 5 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, ze zm., dalej "u.p.e.a."), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. – po rozpatrzeniu zażalenia T. K. (zwanego dalej skarżącym, zobowiązanym) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz przedawnienia obowiązków za okres od stycznia 2012 do sierpnia 2016 a także uznania za zasadny zarzutu przedawnienia obowiązku za okres od stycznia 2011 do grudnia 2011 objętego tytułem wykonawczym o nr [...] wystawionym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., obejmującym zaległości z tytułu opłat abonamentowych – uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej przedawnienia obowiązku za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r. i orzekł o uznaniu zarzutu przedawnienia obowiązku za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r. za zasadny i o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w części dotyczącej obowiązku z tytułu zaległych opłat RTV za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., obejmującego zaległości z tytułu opłat abonamentowych.

W toku postępowania egzekucyjnego skarżący wniósł zarzuty: nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z uwagi na brak odbiornika RTV, wymagalności zobowiązania z uwagi na brak nadania nowego numeru identyfikacyjnego, przedawnienia obowiązku z uwagi na fakt, że w jego ocenie upłynął 3 letni okres przedawnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, braku doręczenia upomnienia.

Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. wierzyciel wydał postanowienie, w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty: nieistnienia obowiązku, przedawnienia zobowiązań za okres od stycznia 2012 r. do sierpnia 2016 r., niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązania w okresie od stycznia 2011 r. do grudnia 2011. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie wniósł zażalenia na to postanowienie.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. organ egzekucyjny, zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela, uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku, zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, zarzut przedawnienia zobowiązań za okres od stycznia 2012 do sierpnia 2016 r. i uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązania w okresie od stycznia 2011 r. do grudnia 2011.

Po rozpoznaniu zażalenia organ II instancji, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej przedawnienia obowiązku za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r. i orzekł o uznaniu zarzutu przedawnienia obowiązku za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r. za zasadny i o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej obowiązku z tytułu zaległych opłat RTV za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Dyrektor powołał treść art. 33 § 1 u.p.e.a. Wyjaśnił, że skarżący podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku, nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz zarzut przedawnienia obowiązku jak też brak otrzymania upomnienia. Pierwszy z zarzutów uzasadniany był przez zobowiązanego brakiem odbiornika RTV oraz brakiem nadania numeru identyfikacyjnego, a więc też brakiem możliwości egzekwowania obowiązku. Uzasadnienie tego zarzutu świadczyło – jak wskazał za wierzycielem organ, o tym, że zobowiązany wniósł zarzut nieistnienia obowiązku, a nie braku jego wymagalności. Z brakiem wymagalności obowiązku mamy do czynienia wtedy, gdy obowiązek ciąży na zobowiązanym, ale nie jest wymagalny np. z tego powodu, że nie upłynął jeszcze termin płatności. W niniejszej sprawie treść uzasadnienia zarzutu wskazywała, że skarżący podniósł nieistnienie obowiązku i słusznie – jak wskazał Dyrektor – zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny dokonał takiej właśnie kwalifikacji wniosku skarżącego. W dalszej kolejności organ zażaleniowy zauważył, że w postępowaniu w sprawie zarzutów art. 34 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela w określonych przypadkach (art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 u.p.e.a.) i precyzuje też sytuacje, w których wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a.). Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ egzekucyjny prawidłowo zastosował opisany wyżej tryb postępowania przy rozpatrywaniu zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji, co znalazło odzwierciedlenie w wydanym postanowieniu. Uwzględniając charakter zgłoszonych zarzutów organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska co do ich zasadności. Dyrektor przypomniał przy tym, że stanowisko wierzyciela w zakresie trzech z czterech zgłoszonych zarzutów miało dla organu egzekucyjnego wiążący charakter (w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku, zarzutu dotyczącego braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, zarzutu przedawnienia zobowiązań). Zauważył ponadto, że stanowisko wierzyciela jest także wiążące dla organu zażaleniowego.

Organ II instancji podkreślił, że wierzyciel w swoim postanowieniu w sposób wyczerpujący wypowiedział się w sprawie niezasadność podniesionych zarzutów. Wierzyciel podkreślił, że prawem materialnym, regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm. dalej: ustawa abonamentowa). Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli. W odniesieniu do zarzutu nieposiadania odbiornika RTV wierzyciel w swoim postanowieniu wskazał, iż Poczta Polska nie posiada dokumentu, który potwierdzałby zgłoszenie przez skarżącego w urzędzie pocztowym wyrejestrowania odbiorników RTV, jak również skarżący takiego dokumentu w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie przedstawił. Odnośnie zarzutu nienadania Stronie numeru identyfikacyjnego wierzyciel wskazał, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego zostało wysłane do Strony w dniu 3 września 2008 r. i wierzyciel nie odnotował zwrotu wysłanej korespondencji. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Powyższe wynika z faktu, iż na wierzyciela został nałożony obowiązek przesłania a nie doręczenia powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. W konsekwencji wierzyciel, a za nim organy uznały, że zarzut nieistnienia obowiązku jest niezasadny.

Dyrektor zauważył również, że niezasadny był zarzut braku doręczenia upomnienia. Wierzyciel w swoim postanowieniu wskazał, że w dniu 14 września

2016 r. wysłano do skarżącego (za zwrotnym potwierdzeniem obioru) upomnienie, które zostało doręczone w dniu 29 września 2016 r.

Organ zażaleniowy podzielił także stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutu przedawnienia. Wierzyciel w swoim postanowieniu wskazał, że uznał zobowiązania za okres od stycznia 2011 do grudnia 2011 za przedawnione (upłynął pięcioletni okres przedawnienia). Natomiast pozostałe dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym okresy zaległości - tj. za okres od stycznia 2012 do sierpnia 2016 r. uznał za nieprzedawnione. Wierzyciel podkreślił, że należności z tytułu opłat abonamentu rtv są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa i ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy, zatem opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. Oznacza to, że niezasadny był zarzut przedawnienia obowiązku w odniesieniu do okresu od stycznia 2012 r. do sierpnia 2016 r., gdyż pięcioletni okres przedawnienia, liczony od końca roku, w którym upłynął termin płatności, tj. od końca 2012 r. nie upłynął na dzień wszczęcia egzekucji. Postanowienie organu egzekucyjnego, oddalające zarzut przedawnienia w odniesieniu do tego okresu należało więc – zdaniem organu nadzoru – utrzymać w mocy. Jeżeli chodzi o poszczególne miesiące 2011 r., to na dzień wszczęcia egzekucji obowiązek był już przedawniony, gdyż terminy płatności poszczególnych opłat przypadały w roku 2011, zatem pięcioletni okres przedawnienia, licząc od końca roku 2011, upłynął z końcem 2016 r. Oznacza to, że w tej części zarzut przedawnienia obowiązku okazał się zasadny i należało w tej części umorzyć postępowanie egzekucyjne. Organ zażaleniowy podkreślił przy tym, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu nie dokonał umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie, w jakim został uznany za zasadny zarzut przedawnienia obowiązku, czym naruszony został przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. Dlatego w tym zakresie organ zażaleniowy postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i rozstrzygnąć co do istoty sprawy, tj. umorzyć postępowanie egzekucyjne w tej części, w jakiej za zasadny został uznany zarzut przedawnienia obowiązku.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej organ nadzoru podzielił stanowisko wierzyciela o jego bezzasadności. Skarżący wywiódł ten zarzut z faktu, że Poczta Polska S.A. jest spółką akcyjną i w Krajowym Rejestrze Sądowym ujęta jest jako spółka państwowa, ale nie posiada statusu administracji publicznej jak też nie posiada statusu państwowej instytucji publicznoprawnej, co w ocenie skarżącego oznacza, że nie może korzystać z przywileju prowadzenia egzekucji w trybie administracyjnym. Wierzyciel wskazał, że z dniem 1 września 2009 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz.U. Nr 180. poz. 1109) nastąpiło przekształcenie dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną o nazwie "Poczta Polska Spółka Akcyjna", w której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem. Oznacza to, że zmianie uległa jedynie dotychczasowa forma prowadzenia działalności przez Pocztę Polską, bez jakichkolwiek zmian w zakresie posiadanych praw i obowiązków. Obowiązek występowania Poczty Polskiej S.A. jako wierzyciela zaległości w płatnościach opłat abonamentowych znalazł potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt. K24/08.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu podkreślił, że nie posiada odbiornika RTV od 1998 r., a ponadto nie otrzymał od wierzyciela powiadomienia o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego, co powoduje, że uzasadniony jest zarzut braku wymagalności obowiązku. Wskazał, że niezwłocznie po otrzymaniu upomnienia powiadomił wierzyciela, że jest zwolniony z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych i że nie posiada odbiornika RTV. Zauważył, że samo niewyrejestrowanie odbiornika nie jest faktem prawotwórczym i nie ma wpływu na powstanie obowiązku uiszczania opłaty. Powtórzył także argumentację, zgodnie z którą Poczta Polska nie może prowadzić egzekucji w trybie administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 16 listopada 2017 r. skarżący powtórzył argumentację zawartą w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Uwzględniając powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga była niezasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności były postanowienia organów administracji wydane w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, w pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na specyfikę postępowania w tym przedmiocie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze. zm. dalej: u.p.e.a.).

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2016 r. wystawionego przez Pocztę Polską S.A. (wierzyciela), obejmującego zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Organ egzekucyjny w dniu [...] marca 2017 r. nadał tytułowi klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Zawiadomieniem z [...] marca 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń emerytalno – rentowych zobowiązanego na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Zawiadomienie to wraz z tytułem wykonawczym doręczono skarżącemu w dniu 23 marca 2017 r.

Pismem z [...] marca 2017 r. (data wpływu do organu – [...] marca 2017 r.) skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, podnosząc: nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), przedawnienie (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), brak wymagalności (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), brak doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska wobec zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Wierzyciel ostatecznym postanowieniem uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione, za uzasadniony uznał jedynie zarzut przedawnienia zobowiązania w okresie od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r.

W orzecznictwie ugruntowane jest już stanowisko, co do wykładni art. 34 § 1 u.p.e.a., z którego wprost wynika, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2162/14, opubl.: CBOSA).

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wierzyciel odnosząc się do podniesionego zarzutu braku wymagalności obowiązku słusznie wskazał, że o braku wymagalności decydują w szczególności takie okoliczności jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, wstrzymanie wykonania decyzji. W sprawie okoliczności takie nie wystąpiły, nie podnosił ich też skarżący. Według skarżącego o braku wymagalności obowiązku świadczyło niepowiadomienie go przez Pocztę Polską o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego. Wobec takiej argumentacji zasadnie wierzyciel odniósł się do kwestii związanych z nadaniem numeru identyfikacyjnego w kontekście zarzutu nieistnienia obowiązku (również podniesionego przez skarżącego).

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych reguluje obowiązująca obecnie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze. zm.). Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1) w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z ze zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik - z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ww. ustawy. Z kolei jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo pocztowe. Istotna jest także treść art. 7 ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego. Powyższe regulacje oznaczają, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników RTV powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika.

W świetle powyższych regulacji prawnych należy wskazać, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, ust. 3, ust. 5 i ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Analogicznie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (zob. wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie wierzyciel stwierdził, że na nazwisko skarżącego została zgłoszona rejestracja odbiorników rtv. Po zgłoszeniu rejestracji wydano książeczkę opłat stanowiącą dowód zarejestrowania odbiorników. Skarżący przy tym nie kwestionował faktu zarejestrowania odbiorników RTV, twierdził natomiast, że nie posiada ich od 1998 r. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r. (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), Poczta Polska S.A. została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników o wprowadzonej zmianie. Poczta Polska S.A. została zatem zobowiązana do dokonania technicznej operacji nadania abonentom indywidulanych numerów, poprzez przeniesienie dotychczasowych abonentów legitymujących się imiennymi książeczkami do systemu informatycznego generującego indywidualne numery i do powiadomienia o fakcie nadania indywidulanego numeru. Regulacje prawne nie nakładały na Pocztę Polską S.A obowiązku wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej i stosowania przepisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego.

W realiach niniejszej sprawy należy zauważyć, że – jak wskazał wierzyciel – zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat zostało wysłane do skarżącego w dniu 3 września 2008 r. Poczta Polska S.A. nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie przesłane skarżącemu. Wierzyciel wskazał także, że nie posiada informacji o złożeniu przez skarżącego jakiejkolwiek reklamacji, czy zarzutu nieotrzymania zawiadomienia. Sąd w pełni aprobuje przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK), że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Tego typu czynność materialno-techniczna czyni zadość obowiązkowi wskazanemu w cytowanym już rozporządzeniu. Godzi się bowiem zauważyć, że pisma kierowane do abonentów w formie "Zawiadomienia" mają charakter informacyjny. Wysyłany dokument jest wydrukiem komputerowym, nie wymaga dodatkowych podpisów oraz pieczęci i zgodnie z przepisami prawa doręczany jest listem zwykłym bez potwierdzenia odbioru.

Należy zauważyć, że na dzień wydania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela Poczta Polska S.A. nie dysponowała dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez skarżącego formalności przewidzianych prawem związanych z wyrejestrowaniem odbiornika RTV. Dokumentu takiego nie przedstawił również skarżący. Wyjaśnić należy, że w świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Zatem, chcąc uwolnić się od tego obowiązku, skarżący, zobowiązany był powiadomić urząd pocztowy o zaprzestaniu używania odbiornika, czyniąc to zgodnie z

§ 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, tj. poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, bądź zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami prawa - § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141, poz. 1190) stosownie do którego posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia. Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewidywał także obowiązujący wcześniej akt normatywny, tj. § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), jak również aktualnie obowiązujący akt prawny - § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).

W tej sytuacji, to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. W sytuacji bowiem, gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tą okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany wnosząc zarzut egzekucyjny usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 927/15). Tym samym podnoszona w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze argumentacja na poparcie zarzutu nieistnienia obowiązku z powodu nieposiadania odbiornika RTV od 1998 r. nie zasługiwała na uwzględnienie. Tylko formalne wyrejestrowanie odbiorników RTV, potwierdzone dokumentem, mogło skutecznie zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Podobnie twierdzenia skarżącego o nieotrzymaniu powiadomienia o nadaniu mu numeru identyfikacyjnego, nie mogły stanowić podstawy do uznania zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku. W konsekwencji wierzyciel słusznie uznał, że zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie.

Skoro zatem wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uznał zarzut nieistnienia obowiązku za niezasadny, to organ egzekucyjny był tym stanowiskiem związany. Tym samym, ani organ egzekucyjny, ani organ II instancji, nie był uprawniony

do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie określonego w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzutu nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu natomiast stanowisko wierzyciela jest prawidłowe.

Skarżący podnosząc zarzut przedawnienia (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) wskazał, że w jego ocenie do przedawnienia opłat abonamentowych rtv stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego przewidujące trzyletni okres przedawnienia. Z poglądem tym nie zgodził się wierzyciel, a za nim słusznie organy administracyjne orzekające w sprawie, wywodząc, że do opłat z tytułu abonamentu rtv zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Wskazać należy, że art. 2 ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy, niż wymienione w § 1 pkt 1 ustawy (paragraf 1 pkt 1 odnosi się do organów podatkowych). W ocenie Sądu przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa a brak jest przepisów odrębnych, stanowiących inaczej. Z przepisu nie wynika, że ustalenie lub określenie opłaty ma być powiązane z dwoma typami wydawanych w prawie podatkowym decyzji - deklaratoryjnej lub konstytutywnej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny a jej wysokość i obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy. Tym samym ustalenie lub określenie danej opłaty w rozumieniu tego przepisu jest również możliwe w drodze aktu normatywnego, takiego jak ustawa, w której ustawodawca posłużył się pojęciem "opłaty". Objęcie opłaty za abonament przepisem art. 2 § 2 ordynacji podatkowej oznacza, że do tej opłaty stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, a więc także art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, który odnosi się do biegu terminu przedawnienia zobowiązania powstającego z mocy prawa. Pogląd ten znajduje tym bardziej uzasadnienie, że obowiązek ponoszenia tej daniny publicznej powstaje z mocy prawa, po wystąpieniu zdarzenia jakim jest rejestracja odbiornika. W ocenie Sądu, przyjęcie, że art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do opłat abonenckich, przy jednoczesnym przesądzeniu o publicznoprawnym charakterze tej należności, a więc niemożliwości stosowania do tych opłat przepisów Kodeksu cywilnego, oznaczałoby, że opłaty te w ogóle nie przedawniałyby się. Takie jednak rozwiązanie byłoby niezgodne z ogólnymi uregulowaniami i pozostawałyby w sprzeczności z zasadą określoności sytuacji prawnej podmiotów i stwarzałoby możliwość egzekwowania opłat wraz z odsetkami w nieograniczonym przedziale czasowym. Wymaga bowiem zaakcentowania, że upływ okresu przedawnienia powoduje wygaśnięcie należności, a więc unicestwienie jej bytu. Wygaśnięcie to niesie za sobą zarówno skutek materialny, jak i formalny. Materialny oznacza, że należność przestaje istnieć, a formalny/procesowy, że nie jest możliwe żądanie spełnienia świadczenia. Reasumując, należy przyjąć, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu rtv) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy, a więc że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (por. wyrok WSA w Gliwicach z 30 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 210/12). Oznacza to, że niezasadny był zarzut przedawnienia obowiązku w odniesieniu do okresu od stycznia 2012 r. do sierpnia 2016 r., gdyż pięcioletni okres przedawnienia, liczony od końca roku, w którym upłynął termin płatności, tj. od końca 2012 r. nie upłynął na dzień wszczęcia egzekucji. Słusznie natomiast przyjęły organy, że jeżeli chodzi o poszczególne miesiące 2011 r., to na dzień wszczęcia egzekucji obowiązek był już przedawniony, gdyż terminy płatności poszczególnych opłat przypadały w roku 2011, zatem pięcioletni okres przedawnienia, licząc od końca roku 2011, upłynął z końcem 2016 r. Oznacza to, że w tej części zarzut przedawnienia obowiązku był zasadny i należało w tym zakresie – stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a. umorzyć postępowanie egzekucyjne, czego nie zrobił organ I instancji. Prawidłowo więc organ zażaleniowy uchylił w tym zakresie postanowienie organu I instancji i rozstrzygnął co do istoty sprawy, tj. umorzył postępowanie egzekucyjne w tej części, w jakiej za zasadny został uznany zarzut przedawnienia obowiązku.

Nie zasługiwał także na uwzględnienie sformułowany w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. zarzut niedoręczenia skarżącemu upomnienia. Wierzyciel w swoim postanowieniu wskazał, że w dniu 14 września 2016 r. wysłano do skarżącego (za zwrotnym potwierdzeniem obioru) upomnienie, które zostało mu doręczone w dniu 29 września 2016 r. Ponadto sam skarżący w skardze przyznał, że otrzymał od wierzyciela upomnienie z dnia 14 września 2016 r., na które zareagował pismami wyjaśniającymi kwestię zwolnienia go z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych i nieposiadania przez niego odbiornika rtv.

Odnosząc się do wyczerpującego dyspozycję art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, organy słusznie przyjęły, że jest

on niezasadny. Dyrektor IS, utrzymując w mocy stanowisko organu egzekucyjnego, prawidłowo podkreślił, że co prawda z dniem 1 września 2009 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" (Dz.U. Nr 180. poz. 1109) nastąpiło przekształcenie dotychczasowego przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną o nazwie "Poczta Polska Spółka Akcyjna", w której Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem, jednak oznacza to, że zmianie uległa jedynie dotychczasowa forma prowadzenia działalności przez Pocztę Polską, bez jakichkolwiek zmian w zakresie posiadanych praw i obowiązków. W konsekwencji Poczta Polska S.A. jako wierzyciel zaległości w płatnościach opłat abonamentowych jest uprawniona do ich egzekwowania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.