Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1205/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant Sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi S.R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] S.R. wniósł o umorzenie wszystkich zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy powstałe w latach 2001i 2002 oraz w 2006 r. w czasie przebywania wnioskodawcy na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby będącej następstwem wypadku, jakiemu uległ w 2001 r. Dlatego w tym okresie nie był w stanie prowadzić działalności gospodarczej jako taksówkarz.

Dalej wskazał, że w czasie choroby był w stałym kontakcie z ZUS-em i nikt nie sygnalizował wówczas nieprawidłowości, czy zaległości w uiszczaniu składek. Wskazał także, że nie jest w stanie wykazać swojej sytuacji majątkowej z okresu choroby, która i tak pochłonęła jego oszczędności

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 4 , art. 28 ust. 1 i ust. 3a, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku S.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Oddziału w S.) nr [...] z dnia [...] odmawiającą wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne – za okres: od marca 2001 r. do stycznia 2002 r. oraz od marca 2006 r. do lipca 2006 r. w kwocie [...] zł, oraz odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w wysokości [...] zł;

- ubezpieczenie zdrowotne – za okres od marca 2001 r. do stycznia 2002 r. oraz za październik 2002 r. w kwocie [...] zł. oraz odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie .[...] zł, kosztów upomnienia w wysokości [...] zł ;

- Fundusz Pracy – za okres od kwietnia 2001 r. do stycznia 2002 r., za listopada 2002 ., za okres od marca do lipca 2006 r. w kwocie [...] zł. oraz z tytułu odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w wysokości [...] zł..

W uzasadnieniu wskazanej wyżej decyzji Prezes ZUS-u w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy. W dniu [...] do Oddziału ZUS-u w S. – Inspektorat w J. wpłynął wniosek S.R. o umorzenie należności z tytułu nie opłaconych składek, motywowany brakiem winy w nieuregulowaniu zobowiązań, wprowadzenia w błąd co do sposobu wypełniania deklaracji za sporne okresy. Te same zarzuty zostały powtórzone we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Dodatkowo skazał jeszcze, ze z uwagi na stan kręgosłupa uszkodzonego w wyniku wypadku może pracować jedynie po 4-5 godzin dziennie.

W toku postępowania wielokrotnie wzywano wnioskodawcę do złożenia dokumentacji potwierdzającej jego obecną sytuację finansową, który jednak odmawiał podania stosownych danych, stojąc na stanowisku, że zadłużenia dotyczy lat 2001 – 2002 oraz 2006 r. i to dane z tego okresu powinny być brane pod uwagę. Nadto sytuacji z tego okresu nie wykazał.

Po przeanalizowaniu materiałów zgromadzonych w postępowaniu ustalono w oparciu o pismo z [...], że wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług transportowych - jedynie w okresie od [...] do [...] tę działalność zawiesił - osiąga miesięczny dochód na poziomie [...] zł. Do [...] uzyskiwał także dochód z pracy nakładczej. Według danych posiadanych przez ZUS z urzędu w [...] przychód wyniósł [...] zł. w [...] po [...] zł. Nadto z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wynikało, że nie korzysta z pomocy społecznej.

Wreszcie w oparciu o dane posiadane przez Urząd Miejski w J. ustalono, że wnioskodawca jest współwłaścicielem działki, właścicielem samochodów: [...] [...] oraz [...].

Wobec powyższego organ rentowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do zakwalifikowania zaległości jako całkowicie nieściągalnej, skoro ujawniono majątek wnioskodawcy, do którego można skierować egzekucję, lub na którym można zabezpieczyć roszczenie.

Następnie dokonał analizy akt sprawy pod kątem stwierdzenia "ważnego interesu osoby zobowiązanej", podkreślając, iż ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszcza umorzenie należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak tylko składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek i tylko wówczas, gdy przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia oraz pod warunkiem, że zostaną spełnione warunki wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W ocenie organu warunki te nie zostały spełnione. Zgromadzony w sprawie materiał nie potwierdził istnienia ciężkiej sytuacji finansowej skarżącego.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego S.R. domagał się zmiany decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i umorzenia zaległych składek oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje żądanie powtórzył argumenty przytoczone tak we wniosku wszczynającym postępowanie, jak i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W szczególności stwierdził, że po wypadku, jakiemu uległ w lutym 2001 r. wszystkie zwolnienia lekarskie składał w ZUS-ie, dostarczał wymagane dokumenty zgodnie ze wskazaniami pracowników tej instytucji. W [...] poinformowano go, że za niektóre okresy choroby powinien jednak wypełnić deklaracje, co też uczynił. Jednak były to tzw. deklarację zerowe, z których nie wynikał obowiązek zapłaty składek. Nikt nie mówił wówczas o konieczności dalszych korekt i płatności jakichś zaległych składek. W [...] ponownie kazano mu skorygować deklaracje, nie podając przyczyn i nie informując o skutkach takich korekt. Zatem teraz nie powinien ponosić skutków błędów popełnionych przez urzędników. Dlatego zaległe składki, a przynajmniej odsetki powinny zostać umorzone.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał dotychczasowe stanowisko organu rentowego w tej sprawie, podkreślając, iż skarżący w skardze nie podniósł żadnych nowych okoliczności nie znanych organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że to płatnik jest odpowiedzialny za prawidłowe deklarowanie i rozliczanie składek za każdy miesiąc kalendarzowy. Wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 20 września 2005 r. (sygn. VI S.A./Wa 173/05, LEX nr 192960), że jeżeli postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności.

Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w sentencji podjętego przez siebie rozstrzygnięcia Prezes Zakładu, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek na:

- ubezpieczenie społeczne – za okres: od marca 2001 r. do stycznia 2002 r. oraz od marca 2006 r. do lipca 2006 r. w kwocie [...] zł, oraz odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w wysokości [...] zł;

- ubezpieczenie zdrowotne – za okres od marca 2001 r. do stycznia 2002 r. oraz za październik 2002 r. w kwocie [...] zł. oraz odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w wysokości [...] zł ;

- Fundusz Pracy – za okres od kwietnia 2001 r. do stycznia 2002 r., za listopada 2002 ., za okres od marca do lipca 2006 r. w kwocie [...] zł. oraz z tytułu odsetek liczonych na dzień [...] w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w wysokości [...] zł.

Tymczasem zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Z § 2 tego artykułu wynika natomiast, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Powołany przepis zawiera zamknięty katalog sposobów rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy, o czym świadczy kategoryczne, enumeratywne wyliczenie zachowań tego organu. Jednak w ocenie Sądu "zwrot utrzymuje w mocy decyzję odmawiającą umorzenia" w istocie, biorąc pod uwagę całość decyzji włącznie z jej uzasadnieniem i odniesieniem się w nim do pierwszej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odczytać, jako decyzję "utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...]", a takie rozstrzygnięcie mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 138 k.p.a. , chociaż poprawna forma byłby zwrot "utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji" albo "utrzymuję w mocy zaskarżoną decyzję lub utrzymuje w mocy decyzję z dnia – bez opisywania treści rozstrzygnięcia tej decyzji".

Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić przyjdzie, że stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.): "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty."

W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako rozporządzenie z 31 lipca 2003 r.). § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że: "Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych."

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe, podobnie jak decyzje związane, winny zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne (wyrok NSA z dnia 1 lutego 1982 r., I SA 2671/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 13), a zatem organ działając w ramach uznania administracyjnego określonego w wyżej wskazanych przez Sąd przepisach, nie jest zwolniony z obowiązku podania w uzasadnieniu swej decyzji motywów, jakimi kierował się, wydając decyzję odmowną. W wyroku z dnia 19 lipca 1982 r. (sygn. akt. II SA 883/82, PiP 1983, z. 6, s. 141 z glosą A. Wasilewskiego) NSA stwierdził, że: "1. Organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji (art. 7, 10 § 1 oraz 77 k.p.a.); rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. 2. Decyzje uznaniowe wymagają również wnikliwego i logicznego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.)." Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r., (sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji."

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że przepis art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Charakter decyzji uznaniowej wskazuje, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06, LEX nr 328895).

Ustawodawca, używając w powołanych przepisach zarówno ustawy, jak i rozporządzenia zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Uznanie administracyjne nie wyraża się zatem w dowolności oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru.

Jeśli chodzi o przesłanki ustawowe, to przesądzone zostało że nie wystąpiły okoliczności w nich wskazane, tj. śmierć dłużnika, oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości, zaprzestanie prowadzenia działalności, próba zaspokojenia przedmiotowych należności w postępowaniu likwidacyjnym.

Brak jest również możliwości wywodzenia z materiału dowodowego, skromnego z uwagi na brak współdziałania z organami ze strony skarżącego, który nie ujawnił swojej aktualnej sytuacji majątkowej, by wysokość nieopłaconej składki nie przekraczała kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, czy też, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Reasumując uprawnione jest zatem twierdzenie, że nie wystąpiła żadna z zamkniętego katalogu przesłanek opisujących stanu faktyczne wchodzące w zakres całkowitej nieściągalności, wskazanych w art. 28 ust. 1 ustawy.

Pozostaje zatem do przeanalizowania, czy organ rozważył możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W rozpoznawanej sprawie postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległych składek zostało zainicjowane wnioskiem strony z [...] (data wpływu do ZUS). domagającej się umorzenia zaległych składek, powstałych w okresie w latach 2001 – 2002 i w 2006 r.

Podkreślić w tym miejscu należy, że Sąd administracyjny bada zgodność z prawem decyzji, a nie wnika w celowość jej wydania i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia, czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505). Podkreślić należy bowiem, że nawet spełnienie przesłanki całkowitej nieściągalności nie powoduje automatycznie obowiązku umorzenia należności przez organ.

Słusznie organ nie uznał za zasadne przyznania, że skarżący poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, czy też że wystąpiła przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia wykonawczego). Zwłaszcza, ze w odniesieniu do tej ostatniej przesłanki, co już podkreślono, skarżący nie ujawnił swojej aktualnej sytuacji majątkowej. Jego żądanie, aby za podstawę rozstrzygania sprawy przyjąć jego dochody z czasów, kiedy korzystał ze zwolnień lekarskich, w związku z którymi powstały zaległości, nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie o umorzenie zaległych składek nie bada się przyczyn dla których te składki nie zostały zapłacone w terminie, lecz bada się wyżej wymienione przesłanki pozwalające na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości w całości lub w części. Bada się sytuację osobistą, majątkową zobowiązanego z momentu orzekania.

Odnosząc się do przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należy stwierdzić, że przepis ten wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak, aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną ruinę bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

Nie zaistniała także sytuacja wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dopuszczającym umorzenie zaległości gdy przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazała, aby zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej z powodu choroby, bądź, by choroba – zmiany w kręgosłupie czyniły go całkowicie niezdolnym do pracy.

Skarżący nie wykazał także zaistnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, tj. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłyby spowodować, że opłacenie należności z tytułu zaległych składek pozbawi go możliwości dalszego prowadzenia działalności, podjęcia zatrudnienia, czy też zagrozi jemu lub jego rodzinie.

W tej sytuacji, dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego.

Sąd zwraca także uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.