Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 326/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 200, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie WSA Maciej Jaśniewicz /spr./ WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...]. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt I nie mogą być wykonane do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K.Pawlicki /-/ J.Ruszyński /-/ M.Jaśniewicz


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 grudnia 2007 r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu orzekł o odpowiedzialności T. N. za zaległości podatkowe spółki "[...]" sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień-czerwiec i sierpień 2005 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy stwierdził, że "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu ul. [...] nie dopełniła ciążących na niej obowiązków podatkowych w zakresie płatności podatku od towarów i usług i nie wpłaciła należnego podatku wykazanego w deklaracjach VAT-7 za miesiące kwiecień-czerwiec i sierpień 2005 r. Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu, działając w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko spółce, które nie przyczyniło się do zaspokojenia powyższej wierzytelności Skarbu Państwa. W ramach prowadzonego postępowania została jedynie wyegzekwowana na poczet powyższej zaległości za miesiąc kwiecień 2005 r. kwota należności głównej w wysokości [...]zł.

Od powyższej decyzji, w dniu 23 stycznia 2007 r. strona złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art.116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa), poprzez błędną wykładnię i nieuwzględnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego,

- art.122 i art.191 Ordynacji podatkowej poprzez działanie organu podatkowego pierwszej instancji wbrew przepisom prawa, art. 133 Ordynacji podatkowej, poprzez niewezwanie do udziału w sprawie prezesa zarządu spółki "[...]" B.S.S,

- art.155 Ordynacji podatkowej poprzez niewezwanie prezesa zarządu spółki do złożenia wyjaśnień w postępowaniu o orzeczeniu odpowiedzialności skarżącego,

- przepisu art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie dowodu z zeznań M. B..

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że w sprawie nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych strona podniosła, że pod pojęciem "bezskuteczności egzekucji" należy rozumieć sytuację, w której nie ma jakiejkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Taką pewność daje tylko stosowny formalny akt organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie wydał żadnego postanowienia, które pozwalałoby uznać, iż organ egzekucyjny zakończył prowadzenie egzekucji. Ponadto organ egzekucyjny nie wykorzystał wszystkich sposobów egzekucji, wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, takich jak egzekucję z wkładów oszczędnościowych, egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych i praw majątkowych, egzekucję z ruchomości, egzekucję z nieruchomości położonych poza gminą Poznań.

Skarżący także wskazał, że została naruszona zasada swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie bezskuteczności egzekucji na podstawie oświadczenia strony, iż nie jest jej znany majątek, z którego egzekucja byłaby możliwa. Jednakże wiedza skarżącego w tym zakresie powinna budzić wątpliwości organu podatkowego z uwagi na utratę dokumentacji spółki.

Ponadto podniesiono, że T. N. w okresie powstania przedmiotowych zaległości podatkowych nie pełnił funkcji członka zarządu. Stwierdzono, że organ podatkowy ustalając powyższą okoliczność oparł się jedynie na wpisie do rejestru przedsiębiorców. Przy czym wpis ten co do zasady ma jedynie charakter deklaratoryjny i nie może stanowić jedynej przesłanki przypisania odpowiedzialności. T. N. wyjaśnił, że w tym okresie był w konflikcie z Prezesem Zarządu B. S. S., będącym jednocześnie większościowym udziałowcem spółki. Prowadzeniem spraw finansowych zajmował się wyłącznie Prezes Zarządu, natomiast skarżący odpowiadał za sprzedaż i nie miał świadomości jej sytuacji finansowej. W związku z powyższym nie może odpowiadać za zaległości podatkowe spółki, gdyż w istocie nie miał on wpływu na bieg spraw. Zdaniem strony organ podatkowy pominął dowód z przesłuchania świadka na powyższą okoliczność.

Ponadto z uwagi na fakt, iż Prezes Zarządu na przełomie czerwca i lipca 2005 r. wywiózł dokumentację firmy, nawet gdyby skarżący dołożył najwyższej staranności nie miał możliwości poznania aktualnej jej sytuacji finansowej. Nadto podkreślono, że na przełomie czerwca i lipca 2005 r. kondycja finansowa spółki była dobra i nie uzasadniała wystąpienia członków zarządu o ogłoszenie upadłości. Z drugiej strony z uwagi na brak dostępu do dokumentów finansowych firmy skarżący nie mógł ocenić jej sytuacji finansowej. Z powyższego względu nie mógł on też sporządzić wniosku o upadłość, gdyż nie był wstanie dołączyć stosownych dokumentów jak np. sprawozdania finansowego, wykazu wierzycieli czy wykazu dłużników.

Skarżący również podniósł, iż zaskarżona decyzja narusza art.133 Ordynacji podatkowej. Przeniesienie odpowiedzialności na członków zarządu dotyczy wszystkich osób, wobec których taką odpowiedzialność można orzec. Dlatego też, w ocenie T. N., stronami postępowania winni być wszyscy członkowie zarządu tj. również B. S. S.. Pominięcie drugiego członka zarządu narusza uprawnienia do dochodzenia roszczeń regresowych wobec B. S. S.. W odwołaniu skarżący zawarł także wniosek o przeprowadzenie dowodu z wyjaśnień B. S. S. oraz M. B.. Odwołanie zostało uzupełnione pismem z dnia 24 stycznia 2008 r. (data wpływu 31 stycznia 2008 r.), do którego skarżący załączył zestawienie majątku ruchomego spółki.

Po zapoznaniu się z treścią odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy – powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej – stwierdził, że nie podziela stanowiska strony, iż nie zostały spełnione przesłanki art.116 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczące bezskuteczności egzekucji. Wyjaśniono, że prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zaspokojenia należnych wierzytelności Skarbu Państwa. Wskazane przez skarżącego w odwołaniu środki egzekucyjne nie zostały zastosowane z uwagi na fakt, iż nie ustalono zarówno praw majątkowych, jak i majątku, w stosunku do którego możliwe byłoby ich zastosowanie. Mienia takiego nie wskazała również strona.

Organ podatkowy nie zgodził się także stwierdzeniem strony, iż do wykazania bezskuteczności egzekucji jako przesłanki do wydania orzeczenia o odpowiedzialności członka niezbędne jest wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu odwoławczego takiego wymogu nie zawierają żadne przepisy regulujące kwestię orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu. Bezskuteczność egzekucji oznacza, iż nie przynosi ona żadnych pozytywnych skutków w postaci wyegzekwowania należności podatkowych. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazano, że ustalenie bezskuteczności egzekucji może nastąpić na podstawie każdego dowodu, z którego wynika brak majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela.

Odnosząc się do wykazanego w trakcie postępowania odwoławczego majątku ruchomego tj. sprzętu i odzieży sportowej organ podatkowy wyjaśnił, że nie mógł on być uznany jako przesłanka zwalniająca skarżącego z odpowiedzialności za przedmiotowe zaległości podatkowe, gdyż brak jest dokumentów potwierdzających, że są one własnością spółki "[...]". Ustalono również, iż jest to towar trudno zbywalny. Według wstępnej oceny biegłego skarbowego wartość wycenionego majątku (około 50% zajętego towaru) szacuje się na kwotę około [...],- zł. Jednakże w przypadku bezskutecznej pierwszej i drugiej licytacji, cena uzyskana za sprzedaży z wolnej ręki przyniesie około [...],- zł. Przy czym w kwocie tej uwzględnić należy również koszty postępowania egzekucyjnego wynoszącego około [...],- zł oraz koszty związane z wyceną i sprzedażą tych towarów. Uzyskana ze sprzedaży kwota w niewielkim zakresie zostanie przeznaczona na pokrycie zaległości podatkowej.

Organ odwoławczy nie zgodził się także z zarzutem, iż w okresie powstania przedmiotowych zaległości skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu oraz, że powyższą okoliczność organ podatkowy pierwszej instancji ustalił wyłącznie na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorstw. Organ podatkowy dokonując ustaleń pełnienia przez T. N. funkcji członka zarządu oparł się na danych wynikających z akt prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Poznaniu Wydział Krajowego Rejestru Sądowego. Jednakże z faktu, iż wpis do rejestru ma charakter deklaratoryjny, nie można wywodzić, iż odnośnie składu zarządu nie jest on zgodny ze stanem rzeczywistym. Fakt pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu znajdował potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Przede wszystkim sam skarżący oświadczył do protokółu w dniu 05 października 2007 r., iż jest wiceprezesem do dnia dzisiejszego. Również oświadczenia H. S. i M. B. z dnia 22 października 2007 r., które zostały dołączone przez zobowiązanego do akt sprawy wraz z pismem z dnia 24 października 2007 r., potwierdzają fakt pełnienia przez T. N. powyższej funkcji. Skarżący nie przedstawił żadnego materiału dowodowego, z którego wynikałoby, iż został on odwołany z pełnienia funkcji wiceprezesa, czy też sam złożył rezygnację. Ponadto zaznaczono, że T. N. przez cały okres faktycznie wypełniał funkcję członka zarządu. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że nie może uwzględnić argumentu strony, iż w spółce był jedynie odpowiedzialny za sprzedaż, natomiast sprawami finansowymi zajmował się wyłącznie Prezes Zarządu. Wewnętrzny podział kompetencji nie stanowi okoliczności uzasadniającej brak winy i zwalniającej członka zarządu od ponoszenia odpowiedzialności podatkowej, o której mowa w art.116 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy nie uwzględnił również stanowiska strony odnośnie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, z uwagi na wywóz dokumentacji finansowej przez prezesa spółki i w związku z tym na brak możliwości zapoznania się z jej sytuacją finansową. Wskazano, że z jednej strony T. N. podkreślał, iż sytuacja firmy była na tyle dobra, że nie stanowiła postawy do ogłoszenia wniosku o upadłość z drugiej zaś wskazał, iż z uwagi na zabranie powyższych dokumentów przez B. S. S. nie miał możliwości zapoznania się z sytuacją finansową Spółki w związku z tym nie miał świadomości w zakresie jej kondycji. Niespójne oświadczenia świadczyły – zdaniem organu odwoławczego – o braku należytego zainteresowania się sprawami finansowymi spółki i nie mogły stanowić okoliczności usprawiedliwiających i wskazujących na brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Odnosząc się do zarzutu, iż również B. S. S. winien być stroną postępowania wyjaśniono, że z przepisów prawnych nie wynika obowiązek prowadzenia jednego wspólnego postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej wobec wszystkich członków zarządu. Art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że osoby trzecie (w tym także członkowie zarządu w myśl art. 116 Ordynacji podatkowej) odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za zaległości podatnika. Kwestię odpowiedzialności solidarnej regulują przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 366 § 1 kodeksu cywilnego, kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać w całości lub w części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Uwzględniając treść powyższych przepisów organ podatkowy stwierdził, że może wszcząć postępowanie wobec jednego dłużnika i w stosunku do niego wydać decyzję. Udział innych członków zarządu w tym postępowaniu nie jest niezbędny.

W skardze z dnia 27 czerwca 2008 r. T. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając jej naruszenie:

- art.116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego,

- art.122 Ordynacji podatkowej poprzez działanie organu podatkowego wbrew przepisom prawa,

- art.133 Ordynacji podatkowej poprzez niewezwanie do udziału w sprawie Prezesa Zarządu B. S. S.,

- art.191 Ordynacji podatkowej poprzez działanie organu podatkowego wbrew przepisom prawa,

- przepisu art.155 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewezwanie Prezesa Zarządu do złożenia wyjaśnień w postępowaniu o orzeczeniu odpowiedzialności skarżącego,

- art.187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie dowodu z zeznań M. B.,

- art.188 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie wyjaśnień Prezesa Zarządu mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności skarżącego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że fakt, iż spółka nie jest w stanie wykazać własności zajętych ruchomości, nie stoi na przeszkodzie ich sprzedaży, bowiem instytucją pozwalającą weryfikację twierdzeń spółki o przysługującym jej prawie własności sprzętu i odzieży sportowej jest przewidziana w art.38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji instytucja wyłączenia spod egzekucji praw majątkowych i ruchomości nienależących do zobowiązanego. Wobec powyższego, całkowicie niezrozumiałe i nie znajdujące oparcia w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było przyjęcie przez organ, iż formalnym warunkiem wszczęcia egzekucji z majątku wskazanego w piśmie skarżącego z dnia 24 stycznia 2008 r. jest udokumentowanie przysługującego skarżącemu prawa własności zajętego sprzętu sportowego.

W ocenie skarżącego niemożliwe do zaakceptowania jest także stanowisko organu podatkowego, iż sprzęt i odzież sportowa wyceniona przez biegłego Izby Skarbowej na kwotę [...] zł nie zostanie sprzedana podczas licytacji, a wyłącznie z wolnej ręki i to za kwotę około [...] zł (!), która w niewielkim stopniu zostanie przeznaczona na pokrycie zaległości podatkowej (s. 5 uzasadnienia). Kwota [...] zł stanowi 30% zaległości, a wartość oszacowana przez biegłego - 135% zaległości. Skarżący podkreślił, iż niezależnie od tego, czy prawidłowe jest przyjęcie, że pod pojęciem bezskuteczności egzekucji należy rozumieć sytuację, gdy organ egzekucyjny wydał formalny akt stwierdzający bezskuteczność egzekucji, czy też – jak wywodzi organ podatkowy – sytuację, gdy faktycznie brak możliwości wyegzekwowania zobowiązań, dotychczasowy brak sprzedaży wskazanego przez skarżącego majątku spółki stanowi - zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2) Ordynacji podatkowej - przeszkodę w orzeczeniu wobec skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. W konsekwencji, zdaniem skarżącego można przyjąć, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, że egzekucja z majątku spółki jest rzeczywiście bezskuteczna, bowiem organ podatkowy z jednej strony nie dokonuje sprzedaży praw majątkowych wskazanych przez skarżącego, z drugiej zaś - nie przeprowadza postępowania mogącego potwierdzić własność zajętych oraz ewentualnie ujawnić inne - nieznane skarżącemu wobec braku dostępu do dokumentacji Spółki - składniki majątku spółki. W ocenie skarżącego przez bezskuteczność egzekucji należy rozumieć sytuację, gdy nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi możliwość wyegzekwowania zaległości podatkowych z majątku spółki. Dla uznania egzekucji za bezskuteczną nie wystarcza sam fakt niezaspokojenia roszczenia podatkowego, lecz powinno tu być wydane równocześnie odrębne postanowienie o bezskuteczności egzekucji.

Skarżący podkreślił także, że organ podatkowy ustalając, iż był on w okresie powstania zaległości podatkowych członkiem Zarządu Spółki oparł się wyłącznie na twierdzeniu skarżącego oraz informacji z Krajowego Rejestru Sądowego i pominął wniosek dowodowy podniesiony w odwołaniu od decyzji zmierzający do przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień B. S. S. na okoliczność tego, czy skarżący jest nadal członkiem zarządu spółki, a jeśli nie, to w jakiej dacie przestał nim być. Ponadto okolicznością wyłączającą odpowiedzialność skarżącego, która winna być wzięta pod uwagę w postępowaniu podatkowym, jest także brak winy skarżącego odnoszący się do niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżący podniósł, iż nie znał sytuacji finansowej spółki w okresie powstania zaległości, bowiem cała dokumentacja finansowa została zabrana przez Prezesa Zarządu Spółki, co znajduje potwierdzenie w wyjaśnieniach świadka L. N.. Jako że usunięcie dokumentów z siedziby spółki było zdarzeniem całkowicie niezależnym od skarżącego i pozostającym poza jego kontrolą oraz jednocześnie takim, którego mimo zachowania najwyższej staranności nie mógł przewidzieć i mu zapobiec, skarżącemu nie można racjonalnie przypisać winy w jakiejkolwiek postaci za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Skarżący podniósł również w skardze naruszenie art.133 Ordynacji podatkowej poprzez niewezwanie do udziału w sprawie Prezesa Zarządu B. S. S.. W ocenie skarżącego już z literalnej wykładni art.116 Ordynacji podatkowej wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem wszyscy członkowie jej zarządu, którzy pełnili funkcje w zarządzie w okresie powstania zaległości. Postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie dotyczy interesu prawnego wszystkich osób, wobec których taką odpowiedzialność można orzec, a stosownie do art.133 Ordynacji podatkowej, powinno być ono prowadzone z ich udziałem. Jednocześnie przyjmuje się, że wybór dłużnika, z majątku którego zostanie zaspokojona wierzytelność może nastąpić dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie uznając podniesione w niej zarzuty za nieuzasadnione.

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2008 r. zawieszono niniejsze postępowanie do czasu podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I FPS 4/08. Postanowieniem z dnia 26 marca 2009 r. podjęto zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art.3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Za uzasadniony należy uznać zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art.116 § 1 Ordynacji podatkowej i art.133 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię. Skarżący domagał się prowadzenia postępowania także wobec drugiego z członków zarządu, tj. Prezesa B. S. S.. Jego udział w postępowaniu miał nie tylko przyczynić się do określenia solidarnej odpowiedzialności wobec obojga członków zarządu, ale i też zgodnie z twierdzeniami skarżącego miał doprowadzić do ujawnienia okoliczności egzoneracyjnych dotyczących jego samego.

Zgodnie z art.116 § 1 Ordynacji podatkowe za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu.

Zgodnie z art.133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. W aktach administracyjnych znajdują się zaś dokumenty świadczące o tym, że w czasie, kiedy doszło do powstania zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do sierpnia 2005 r. prócz skarżącego funkcję członka zarządu jako prezes pełnił także B. S. S.. Wskazuje na to odpis z rejestru handlowego (k.24 akt administracyjnych). Ponadto wynika to z aktu notarialnego – umowy spółki z o.o. (k.28 akt administracyjnych) oraz z notatki służbowej pracownika organu podatkowego Ł. B. z dnia 15.03.2007 r. oraz dokumentów źródłowych dołączonych do tejże notatki (k. 102-103 akt administracyjnych). Na okoliczność tą powoływał się także wielokrotnie w toku postępowania podatkowego T. N..

Tymczasem postępowanie podatkowe w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe z tytułu podatku VAT za okres od kwietnia do sierpnia 2005r. toczyło się tylko wobec skarżącego i tylko z jego udziałem. Przepis art.116 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada zaś obowiązek na organ podatkowy do prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. Skoro decyzja podatkowa, podjęta w trybie przywołanego wyżej przepisu, kreuje odpowiedzialność za cudze długi (zaległości) podatkowe, to dopiero z momentem jej podjęcia można zasadnie mówić o powstaniu reżimu kształtowanego przepisami Kodeksu cywilnego, o odpowiedzialności solidarnej. Potrzeba prowadzenia postępowania wobec wszystkich członków zarządu wynika chociażby, z podnoszonej także przez skarżącego konieczności zapewnienia wszystkim osobom, potencjalnie odpowiedzialnym za cudzą zaległość podatkową, możliwości obrony własnych interesów, w tym w zakresie dowodzenia przesłanek egzoneracyjnych. Różne bowiem okoliczności faktyczne rzutujące na odpowiedzialność poszczególnych osób mogą, z różnych powodów, być dla nich nie znane i dopiero współuczestniczenie w postępowaniu spowodować może ich ujawnienie, a co za tym idzie wykorzystanie we własnym interesie. Ponad wszystko zaś wskazuje na nią konieczność respektowania przez każdego wierzyciela, a więc także i Skarb Państwa, prawa podmiotowego tych, którzy zobowiązanie wykonali do realizacji przysługujących im roszczeń regresowych.

W konsekwencji obowiązkiem organu podatkowego jest wszczęcie, po uprzednim ustaleniu, postępowania w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich przeciwko wszystkim osobom mogącym taką odpowiedzialność ponosić. Wymóg taki da się wyprowadzić z treści art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej w powiązaniu z regulacjami szczegółowymi (w tym z art. 116 § 1) oraz art.133 § 1 tej ustawy ocenianymi w kontekście zasady prawdy obiektywnej, która określona została w jej art.122. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w tym zakresie wywody i wnioski wypływające z uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 9 marca 2009 r. podjętej w sprawie I FPS 4/08 (publ. LEX nr 486211 oraz www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto z przepisu art.269 § 1 p.p.s.a wynika moc ogólnie wiążąca uchwał dla wszystkich składów orzekających sądów administracyjnych (por. t.3 do art.269 w B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II).

Przeszkodą do łącznego rozpoznania sprawy wobec wszystkich członków zarządu nie może być także fakt zamieszkiwania Prezesa B. S. S. za granicą, gdyż organy podatkowe dysponują adresem miejsca jego zamieszkania w Wielkiej Brytanii (k.33 i 56 akt administracyjnych). Z kolei przepis art.154a § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość doręczania pism organu podatkowego za pośrednictwem Ministra Finansów. Ponadto w skrajnym przypadku i wystąpienia ewentualnych problemów z ustaleniem aktualnego miejsca pobytu B. S. S. lub doręczaniem mu korespondencji organy podatkowe będą mogły skorzystać z instytucji kuratora dla osoby nieobecnej przewidzianej w art. 138 § 1 Ordynacji podatkowej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie podatkowe z udziałem wszystkich członków zarządu, tj także z udziałem B. S. S. i po przeprowadzeniu postępowania podatkowego i stwierdzeniu niezbędnych przesłanek uzyska dopiero możliwość, aby orzec o ich ewentualnej solidarnej odpowiedzialności zgodnie z wymogiem z art.116 § 1 Ordynacji podatkowej.

W tym stanie rzeczy rozpoznawanie innych zarzutów skargi uznać należy za niecelowe, a także przedwczesne z uwagi na konieczność poczynienia ustaleń faktycznych z udziałem wszystkich członków zarządu "[...]" sp. z o.o.

Z tej przyczyny, że wadą obarczona była także decyzja Naczelnika Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu z dnia 27 grudnia 2007 r. należało orzec również o jej uchyleniu w trybie art.135 p.p.s.a.

Z tych zatem powodów, wobec stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania podatkowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy należało orzec jak w pkt.1 sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt.1) lit.c) p.p.s.a.

O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 p.p.s.a., które obejmują wpis od skargi w wysokości [...] zł.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku należało orzec na podstawie art.152 p.p.s.a.

/-/ M.Jaśniewicz /-/ J. Ruszyński /-/ K. Pawlicki