Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 264/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 pkt 1, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
article: art. 10 par. 1, art. 73 par. 1, art. 81, art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 41
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi [...] K. sp. z o. o. w R. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącej operacji wymiany formy w maszynie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowa Inspekcja Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy we W. nakazem nr [...] z dnia [...] kierowanym do: Prezesa Zarządu –pracodawca [...] K. spółka z o.o. w R. – na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), po przeprowadzaniu kontroli w dniach 10,14,16 października 2008r. nakazała:

zapewnić instrukcję bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącą operacji wymiany formy w zamontowanej w [...] K. Zakład P. [...] maszynie EXACT 1500, wskazującą czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem pracy, zasad i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonywania po jej zakończeniu, zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia określającej miejsce przebywania pracowników, w których osłonięci będą lub w inny sposób zabezpieczeni do wysokości 2,5 m od poziomu podłogi elementów ruchomych i innych części urządzenia, które w razie zetknięcia się z nimi stwarzają zagrożenie.

Decyzji, na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), nadano rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż – jak podano - to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego.

Jako podstawę prawną decyzji powołano:

- art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589),

- art. 237 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwiec 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.),

- § 41 i § 55 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnym przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003r. Nr 169, poz. 1650 ze zm. oraz z 2008r., Nr 108, poz. 690).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 8 października 2008r. w kontrolowanym zakładzie, w trakcie wymiany formy w maszynie EXACT 1500 śmiertelnemu wypadkowi uległ pracownik tego zakładu. W trakcie kontroli, mającej na celu zbadanie okoliczności i przyczyny wypadku, w pierwszym dniu kontroli sygnalizowany był problem braku instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącej operacji wymiany formy w zamontowanej w [...] K. P. [...] maszynie EXACT 1500. Jednak do dnia 1 grudnia 2008r. instrukcja ta nie została udostępniona pracownikom zatrudnionym przy obsłudze maszyny EXACT 1500. Udostępnienie pracownikom instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącej operacji wymiany formy w maszynie EXACT 1500 jest niezbędne ze względu na ochronę życia i zdrowia ludzkiego.

Odwołanie od powyższego nakazu z zarzutem naruszenia przepisów: art. 11 pkt 1, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy oraz rażącego naruszenia procedury administracyjnej i z wnioskiem o uchylenie nakazu i umorzenie postępowania w tym zakresie – złożył [...] K. spółka z .o.o. w R.

Odwołujący się nie zgodził się zarówno z ustaleniami decyzji administracyjnej, jak i z trybem jej wydania.

Zainteresowany podniósł, iż nakaz nie zawiera wszystkich wymaganych prawem elementów, gdyż brak jest określenia terminu wykonania, co zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy – zwanej dalej p.i.p. jest jego istotnym elementem.

W miejscu, w którym winien być wpisany w termin wykonania, wpisano rygor natychmiastowej wykonalności. Świadczy to o niezrozumieniu instytucji rygoru, która odnosi się do nieostatecznych decyzji, na mocy rygoru wykonalnych.

Zarzucił też, że nie doszło do naruszenia art. 237 § 2 Kodeksu pracy, jako że pracodawca dysponuje instrukcją i umożliwił pracownikom dostęp do tej instrukcji oraz dokumentacji wskazanej w nakazie maszyny. Tym samym, nie doszło do złamania normy § 41 ust. 1 pkt 1 wymienionego w nakazie rozporządzenia.

Ponadto, pracodawca wypełniając nakaz zawarty w powołanych przepisach, zorganizował szkolenia pracowników obsługujących te i inne maszyny w zakładzie pracy.

Fakt ten potwierdzili pracownicy w swoich zeznaniach, a także producent maszyny w swoim piśmie z dnia 4 grudnia 2008r.

Dlatego też, w ocenie skarżącego, nie można się zgodzić z zarzutem, iż pracodawca zaniedbał swoje obowiązki co do wydania szczegółowych instrukcji i wskazówek w zakresie bezpiecznego wykonywania pracy na stanowisku dotyczącym maszyny EXACT 1500, skoro zaś takie ustalenie jest nieprawdziwe, to tym samym brak jest podstaw do wykonania nakazu.

Odwołujący się podniósł, że pracodawca wypełnił wszystkie ciążące na nim obowiązki – w tym, w zakresie szkolenia i instrukcji pracowników. Przyznał, że doszło do śmiertelnego wypadku ale nie z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Złamanie podstawowych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, postępowanie wbrew nakazanym i oczekiwanym przez pracodawcę zasadom obsługi maszyn, może się zakończyć tragicznie.

Skarżący nie zgadzał się także z ustaleniem kontroli, bo według niego, mimo że w treści decyzji brak także tego elementu, to wnioskując z faktu wydania nakazu, skarżący założył, że takowe rozstrzygniecie ma miejsce, że w toku kontroli stwierdzono naruszenie przepisów prawa, które to uchybienie należy usunąć.

Zarzucił, że mimo takiego zapisu kontrolujący nie sygnalizował braku instrukcji. Skarżący okazał Inspektorowi Pracy instrukcję użytkowania maszyny EXACT 1500 wraz z pełną dokumentacją DTR.

Podniósł, że zainstalowana w Zakładzie w P. maszyna posiada pełną i aktualną dokumentację wymaganą przepisami prawa, opatrzona jest ona znakiem CE i została co do niej wydana deklaracja zgodności przez producenta maszyny Schlusselbauer Techology Gmbh & Co KG w Gaspolthofen (Austria). Zgodnie z deklaracją zgodności maszyna spełnia normy Dyrektywy 98/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do maszyn, a tym samym spełnia zasadnicze wymogi w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa wymienione w załączniku I. Zgodnie z treścią pkt 1.7.4. załącznika I do przywołanej Dyrektywy maszyna musi być wyposażona w Instrukcję obsługi zawierającą szeroko określone w tymże punkcie elementy. Deklaracja zgodności wymienia zresztą wprost, że maszyna posiada Instrukcje obsługi w językach polskim i niemieckim.

Zgodnie z art. 7 ust. 3 Dyrektywy 98/37/WE organy państwa członkowskiego, a więc także Inspektor Pracy w przypadku stwierdzenia, iż maszyna została niezgodnie z wymogami Dyrektywy oznakowana znakiem CE lub niezgodnie wydano deklarację zgodności, jest zobligowany do podjęcia działań przeciwko stronie, która dokonała oznakowania lub załączyła deklarację zgodności, a przy tym jest zobowiązana do powiadomienia o tym fakcie Komisji Wspólnot Europejskich i pozostałych państw członkowskich.

W świetle powyższego, w przypadku stwierdzenia przez Inspektora Pracy, iż maszyna nie spełnia wymogów zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa winien on dążyć do wszczęcia postępowania kontrolnego w zakresie oznakowania znakiem CE i wydanej deklaracji zgodności, ze wszystkimi tego konsekwencjami wskazanymi w przywołanej Dyrektywie. W przeciwnym bowiem przypadku dochodzi do paradoksu, iż organ administracji kwestionuje spełnienie przez maszynę zasadniczych wymogów w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa wymienionych w załączniku I do Dyrektywy, obciąża jednak usunięciem nieprawidłowości nie podmiot odpowiedzialny za spełnienie tych wymogów, ale użytkownika.

Okręgowy Inspektor Pracy we W., decyzją z dnia [...] znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr 1 zawartą w nakazie z dnia [...] nr [...].

Uzasadniając swoją decyzję przedstawił ustalony przez organ I instancji stan faktyczny i prawny, a także treść odwołania [...] K. spółka z .o.o., a następnie stwierdził, że w toku postępowania organ II instancji mając na względzie obowiązek określony w art. 77 § 1 k.p.a. pismem z dnia 16 lutego 2009r. zlecił inspektorowi pracy na podstawie art. 136 k.p.a. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawach podniesionych w odwołaniu.

W wyniku przeprowadzonej kontroli inspektor pracy dokonał ustaleń stanu faktycznego, które zostały przedstawione na fotografiach i opisane w protokole kontroli nr: [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że ",Maszyna do produkcji elementów betonowych EXACT1500, przy obsłudze której doszło do wypadku, wyprodukowana została w 2007 roku przez firmę Schluesselbauer Technology GmbH & Co KG, A-4673 Gaspoltshofen, Hoerbach 4 (Austria). Przeznaczona jest ona do wytwarzania kręgów i innych elementów studni betonowych (z deklaracji zgodności wynika, że do produkcji elementów dolnych studni betonowych).

W dołączonej do wyrobu dokumentacji technicznej znalazła się, przetłumaczona na język polski deklaracja zgodności, w której producent oświadczył, że podczas projektowania i produkcji maszyny "Exact 1500" uwzględnione zostały następujące dokumenty normatywne: dyrektywa maszynowa 98/37/WE, dyrektywa niskonapięciowa 73/23/EWG oraz dyrektywa w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej (EMV) 89/336/EWG. Deklaracja znajdująca się w dokumentacji nie została podpisana przez upoważnioną osobą reprezentującą producenta. Na maszynie "Exact 1500" zostało umieszczone oznakowanie znakiem zgodności CE. Tabliczka znamionowa z podstawowymi danymi technicznymi urządzenia oraz umieszczona pod nią tabliczka z oznakowaniem CE.

Pracodawca posiada sporządzoną i dostarczoną przez producenta dokumentację techniczno-ruchową dla maszyny "Exact 1500". Dokumentację tę producent dostarczył w wersji polskojęzycznej." Organ II instancji stwierdził też, że "Okazana i udostępniona inspektorowi pracy polskojęzyczna wersja tej dokumentacji składa się z trzech części: PODSTAWY - część 1 (92 strony), OBSŁUGA MASZYNY - część 2 (86 stron) i EKSPLOATACJA MASZYNY - cześć 3 (100 stron). W pierwszej części dokumentacji znalazły się m.in. rozdziały D i E, zatytułowane odpowiednio: "Zasady bezpieczeństwa" oraz "Ochrona osób". Także w częściach 2 i 3 dokumentacji znalazły się rozdziały odnoszące się do bezpieczeństwa:

- w części 2 w rozdziale "Podstawowa wiedza odnośnie obsługi" punkt 2 zatytułowany "Zalecenia dot. bezpieczeństwa pracy/zagrożenia",

- w części 2 w rozdziale "Rdzeń do montażu bezpośredniego" punkt 1 zatytułowany " Bezpieczeństwo",

- w części 3 w rozdziale "Utrzymywanie sprawności maszyny" punkt 1 zatytułowany "Zalecenia dot. bezpieczeństwa pracy, zagrożenia",

- w części 3 w rozdziale "Części zamienne" punkt 1 zatytułowany "Zalecenia dot. bezpieczeństwa pracy, zagrożenia".

Podpunkty odnoszące się do bezpieczeństwa umieszczone zastały także w innych rozdziałach dokumentacji, m.in. w części 3 w rozdziale "Utrzymywanie sprawności maszyny" podpunkt 6.1 i 7J oraz w rozdziale "Schematy ideowe" podpunkt 1.1 (wszystkie te podpunkty zatytułowane "Zasady bezpieczeństwa").

W rozdziale D pierwszej części dokumentacji zatytułowanym "Zasady bezpieczeństwa" zamieszczono ogólne wskazówki dotyczące bezpiecznego użytkowania maszyny. Jednak ani w tym rozdziale, ani w innych częściach dokumentacji techniczno-ruchowej dostarczonej wraz z maszyną "Excat 1500" nie zamieszczono informacji dotyczących wprost bezpieczeństwa pracy podczas operacji wymiany formy w tej maszynie, w szczególności określających czynności, które należy wykonać przed i podczas wymiany formy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonania czynności wymiany formy, zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia.

Poza zapisami zawartymi w powyżej opisanej instrukcji obsługi, kontrolowany pracodawca nie posiada innych instrukcji lub dokumentów odnoszących się do bezpieczeństwa i higieny pracy podczas procedury związanej z wymianą form urządzenia Exact 1500.

Co istotne, nie określono również jednoznacznie, czy dozwolone jest i pod jakimi warunkami przebywanie pracowników w piwnicy w czasie, gdy w trybie ręcznym lub automatycznym uruchamiane są podzespoły maszyny Exact 1500 i gdy możliwe jest zetknięcie się z elementami ruchomymi urządzenia, stwarzającymi zagrożenie urazowe.

W opinii przedstawicieli pracodawcy czynności wymiany formy, a w tym m.in. sprawdzania prawidłowości ustawienia tzw. stepmastera (podajnika stopni) względem formy wymagają obecności pracownika lub pracowników w piwnicy (poziomie -1), a w dodatku wymagają uruchomienia poszczególnych podzespołów maszyny. W opinii przedstawicieli pracodawcy także czynności wyszukiwania ewentualnych usterek w pracy agregatu hydraulicznego, również znajdującego się w piwnicy, wymagają przebywania w piwnicy pracownika, który może wykonać te czynności tylko podczas pracy załączonego urządzenia. W obu tych przypadkach pracownik lub pracownicy muszą wejść do piwnicy przez drzwi wyposażone w wyłącznik bezpieczeństwa, a otworzenie tych drzwi powoduje awaryjne wyłączenie zasilania. Aby jednak było możliwe uruchomienie podzespołów formy lub agregatu hydraulicznego drzwi muszą być ponownie zamknięte, a pracownik (pracownicy) pozostać wewnątrz piwnicy, podczas gdy operator maszyny uruchomi ją z pulpitu sterowniczego znajdującego się na poziomie "0" (sterowanie możliwe jest w trybie ręcznym lub automatycznym, a przy wymianie form stosuje się tryb sterowania ręcznego). Pracownicy pozostając wtedy w piwnicy narażeni są na kontakt z elementami maszyny będącymi w ruchu. Taka możliwość dała niestety tragiczny skutek w postaci śmiertelnego wypadku, jakiemu uległ w dniu 8 października 2008 r. pracownik M. Wi.

Pracodawca nie zapewnił, aby po zainstalowaniu maszyna Exact 1500 poddana została ocenie spełniania wymagań minimalnych. Obowiązek taki wynika z zapisów § 26 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 ze zm. z 2003 r. Nr 178, poz. 1745) stanowiącego, że w przypadku gdy bezpieczne użytkowanie maszyn jest uzależnione od warunków, w jakich są one instalowane, pracodawca powinien poddać maszyny wstępnej kontroli po ich zainstalowaniu, a przed przekazaniem do eksploatacji po raz pierwszy. Bezpieczne użytkowanie maszyny Exact 1500 jest uzależnione od warunków jej zainstalowania, choćby w zakresie doprowadzenia do niej materiałów i surowców niezbędnych do produkcji wyrobów, odbioru tych wyrobów, czy zasilania urządzenia w energię i ciśnienie. W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że maszyna Exact 1500 nie jest w pełni zgodna z wymaganiami obowiązujących przepisów".

Okręgowy Inspektor Pracy rozpatrując odwołanie od decyzji nr 1 zawartej w nakazie z dnia [...] nr [...] i przedstawione przez stronę w odwołaniu zarzuty stwierdził, że organ I instancji nie naruszył art. 11 pkt 1, art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy, a także procedury administracyjnej. Stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem, a przedstawione przez stronę tezy nie znajdują uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym oraz ustalonym stanie faktycznym. Przyznał też, że inspektor pracy wydał decyzję przed podpisaniem protokołu kontroli, jednak ze względu na cel, dla którego wydano sporną decyzję uznano, iż było to w myśl art. 10 § 2 k.p.a. w pełni uzasadnione.

Wskazał, że artykuł 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy stanowi, iż w razie stwierdzenia naruszenia przepisów i zasad dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są między innymi do nakazania, usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym w nakazie terminie.

W spornej decyzji określono, że decyzja nr 1 powinna być niezwłocznie wykonana. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że inspektor pracy wydal niniejszą decyzję w oparciu o ustalony stan faktyczny i obowiązujące przepisy prawa w tym zakresie.

W świetle ustaleń poczynionych w toku postępowania odwoławczego stwierdzono, że pracodawca mimo obowiązku wynikającego art. 237 § 3 Kodeksu pracy, w myśl którego zobowiązany jest wydawać szczegółowe instrukcje dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy oraz przy wykonywaniu prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi, nie zapewnił instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącej operacji wymiany formy w maszynie EXACT 1500 zamontowanej w [...] K. Zakład P. [...].

Organ stwierdził też, że w czasie kontroli uzupełniającej ustalono, iż dokumentacja techniczno-ruchowa będąca w posiadaniu pracodawcy w swojej treści nie zawiera informacji dotyczących bezpieczeństwa pracy podczas operacji wymiany formy w tej maszynie, w szczególności określających czynności, które należy wykonać przed i podczas wymiany formy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonania czynności wymiany formy, zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia. Mimo, iż pracodawca udostępnia dokumentację maszyny pracownikom, to jednak w zakresie dotyczącym wymiany formy w maszynie Exact 1500 nie spełnia ona wymagań przepisu § 41 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.).

Odnosząc się do twierdzeń strony, iż "Zainstalowana w zakładzie w P. maszyna... opatrzona jest ona znakiem CE i została co do niej wydana Deklaracja zgodności przez producenta maszyny", organ nadzoru wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest ocena spełnienia przepisów i zasad bhp przez użytkownika maszyny, tj. przez pracodawcę, u którego nastąpił śmiertelny wypadek. Zarzuty kierowane w stosunku do producenta są inną sferą zagadnień, nie mającą wpływu na obowiązki i odpowiedzialność pracodawcy i z tych względów nie mają one również wpływu na rozstrzygnięcie sprawy przez Okręgowego Inspektora Pracy.

Okręgowy Inspektor Pracy stwierdził, że należy się zgodzić, że wszelkie prace powinny być wykonywane przy zachowaniu zasad BHP i zdrowego rozsądku jednak zaznaczył, że celem wydania zaskarżonej decyzji było zapewnienie wypełnienia przez pracodawcę przywołanych powyżej przepisów, tj. § 41 art. 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 ww. rozporządzenia. Ze wskazanych przepisów wynika jednoznacznie że chodzi o zasady i metody bezpiecznego wykonywania pracy, eliminujące przypadki takich zagrożeń, które spowodowały zaistniały wypadek śmiertelny.

Odpowiadając na zarzuty dotyczące braku podstaw do nałożenia zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności Inspektor Pracy wskazał, iż zaskarżona decyzja została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego.

W uzupełnieniu wyjaśnień do zarzutu dotyczącego braku określenia terminu wykonania zaskarżonej decyzji dodał, że istota rygoru natychmiastowej wykonalności polega na tym, że decyzja nieostateczna staje się natychmiast wykonalna. Powyższe stwierdzenie wskazuje, że decyzja ma być wykonana bez zbędnej zwłoki, zatem tożsame jest to z określeniem terminu, w jakim pracodawca zobowiązany jest usunąć stwierdzone uchybienia.

Skargę na powyższą decyzję wniósł [...] K. spółka z o.o. w R . Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji zawartej w nakazie zarzucił:

- naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 1 i art. 83 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji administracyjnej, nakazu z dnia 1 grudnia 2008r., przed umożliwieniem wypowiedzenia się co do poczynionych przez organ ustaleń oraz sporządzenia protokołu kontroli,

- naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 107 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak w wydanym nakazie z dnia 1 grudnia 2008r. uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej decyzji oraz art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez skierowanie decyzji administracyjnej – nakazu z dnia 1 grudnia 2008r. - do osoby nie będącej stroną w sprawie,

- naruszenie przepisów art. 11 pkt 1, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy w sposób opisany szczegółowo w uzasadnieniu.

W związku z powyższymi zarzutami, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania w tym zakresie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi zainteresowany twierdził, że zakwestionowane decyzje naruszają zasady procedury.

Podniósł, że w dniu 1 grudnia 2008r. wydano nakaz – przed jego wydaniem nie sporządzono protokołu, który udokumentowałby ustalenia kontroli. Obowiązek sporządzenia protokołu wynika z art. 31 ust. 8 i art. 33 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

W związku z powyższym, odwołujący się nie mógł ustosunkować się do wyników kontroli i przed wydaniem nakazu, wnieść zastrzeżenia.

Naruszenie trybu postępowania przy wydaniu nakazu z dnia [...] stanowi rażące naruszenie prawa, stoi w sprzeczności z art. 10 § 1 w zw. Z art. 73 § 1 i art. 81 k.p.a. i jako takie powoduje nieważność postępowania.

Protokół został sporządzony dopiero dnia 30 stycznia 2009r. i dlatego w dniu 6 lutego 2009r. Zakład wniósł do niego zarzuty. Błędnie ustalony w protokole stan faktyczny stał się podstawą do błędnego zastosowania normy prawnej.

Rozpoznając zarzuty strony organ przyznał, że protokół został sporządzony po wydaniu nakazu ale było to podyktowane, jak twierdził, potrzebą zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników.

W ocenie skarżącego była to jednak próba wytłumaczenia rażących błędów, w sprawie nie wystąpiły bowiem przesłanki z powołanego przepisu - załatwienie sprawy niecierpiącej zwłoki, po drugie nie występuje niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia lub groźba niepowetowanej szkody materialnej.

Art. 10 § 3 k.p.a. wymaga sporządzenia adnotacji przyczyn niedopuszczenia strony do czynnego udziału w całości lub części postępowania, wskazania podstaw takiego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie brak jest takich adnotacji.

Tym samym, skoro stronę pozbawiono możliwości uczestniczenia w postępowaniu – decyzja zawiera wadę nieważności – art. 156 § 1 k.p.a.

Ponadto z art. 107 § 1 k.p.a. wynika, że decyzja w swojej treści powinna wskazywać stronę postępowania. Nakaz wskazuje prezesa spółki. Tymczasem stroną jest spółka z o.o. Prezes jest organem spółki. Tym samym, nakaz został wydany w stosunku do osoby nie będącej stroną w sprawie, a to po myśli art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności.

Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne – zaskarżona decyzja takich elementów nie zawiera. Tym samym, narusza również art. 107 § 3 k.pa.

Ponadto skarżący zarzucił, że nakaz nie określa terminu wykonania decyzji. Wskazanie takiego terminu ukazuje art. 11 pkt 1 i art. 34 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Dodał, że rozstrzygnięcie o natychmiastowej wykonalności decyzji nie może być potraktowane jako spełnienie tego warunku. Świadczy bowiem o tym, że decyzja jest natychmiast wykonalna i stanowi tytuł egzekucyjny choć nie jest ostateczne.

Podkreślił też, że skarżący nie zgadza się z ustaleniami kontroli leżącymi u podstaw wydania nakazu.

W tym też miejscu powołał - powtórzył te same argumenty, które zawarł w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swój wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 §1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.); zwanej dalej p.p.s.a.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zatem uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a).

W ocenie Sądu takie uchybienia, wady nie występują. Zatem wnioski skargi nie mogą być uwzględnione.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Państwowej Inspekcji Pracy we W. z dnia [...] zawarta w nakazie z tej samej daty oraz decyzja Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...].

Podstawowym aktem prawnym, w oparciu o który organ wydał zaskarżone decyzje, jest ustawa z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 98, poz. 598 ze zm.) – zwanej dalej p.i.p.

Art.12 powołanej ustawy stanowi, że w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a.

Przepisy ostatniej z wymienionych ustaw dają podstawę do stwierdzenia, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Zgodzić się należy z zainteresowanym, że art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o p.i.p. nakazuje aby wydanie decyzji poprzedziły ustalenia dokonane w toku kontroli. Ustalenia kontroli o czym mówi art. 33 ust. 1 omawianej ustawy dokumentowane są w formie protokołu.

Niesporne jest w sprawie, że protokół taki nie został doręczony skarżącemu przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Jak wskazuje zainteresowany został sporządzony w dniu 30 stycznia 2009r.

Wtedy to, po myśli art. 31 ust. 8 ustawy o p.i.p., kopię protokołu doręczono również podmiotowi kontrolowanemu.

Mając na uwadze treść art. 12 ustawy o p.i.p. należy jednak w tym miejscu przywołać postanowienia art. 10 k.p.a. Przepis ten, zapewniający stronom udział w postępowaniu i możliwość wypowiedzenia się do zebranych dowodów, w § 2 mówi, że gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną organy mogą odstąpić od zasady określonej w § 1, ale w takiej sytuacji, organ jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji przyczyny odstąpienia od zasady wymienionej w § 1 (§ 3).

Według Sądu, organ I instancji spełnił przesłanki wynikające z powołanego przepisu. W nakazie zawarto stwierdzenie, że decyzję podjęto ze względu na ochronę życia i zdrowia. Okoliczności, w jakich doszło do kontroli i wydania decyzji - śmierć pracownika - uzasadniały podjęcie szybkiej decyzji.

Wymieniona motywacja wydania decyzji wynika wprost z treści nakazu. Według Sądu, znajdowała ona uzasadnienie we wskazanych, a zaistniałych na terenie Zakładu faktach.

Ostatecznie też strona, mimo zarzutu pozbawienia prawa do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, po otrzymaniu nakazu czynnie wstąpiła do sprawy.

W ocenie Sądu, nie doszło również do rażącego naruszenia prawa – art. 107 § 1 k.p.a. w związku ze skierowaniem nakazu do prezesa zakładu, a nie do podmiotu postępowania – strony (art. 107 ust. 1 pkt 1 k.p.a.).

Przede wszystkim, nakaz wymienia stronę postępowania, czyli [...] K. Spółka z .o.o. w R. Ponadto, takie określenie strony znajduje oparcie w ostatnim zdaniu art. 33 ust. 2 ustawy o p.i.p. Ustawodawca w tym przepisie stwierdził, że "gdy nie można inaczej uniknąć niebezpieczeństwa zagrażającego życiu lub zdrowiu pracowników, decyzje o których mowa w art. 34 ust. 1 wydaje się osobie kierującej tą jednostkę". Z treści nakazu z dnia 1 grudnia 2008r. wynika jednoznacznie kto jest stroną postępowania, w jakich okolicznościach nakaz został podjęty oraz to, że w ocenie organu (i obiektywnie) istniało niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzkiego.

Według Sądu, wydany nakaz, zawierający zaskarżoną decyzję, odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, szczegółowo wymienia przepisy, które w ocenie organu zostały naruszone.

Żaden zatem z omawianych zarzutów nie jest w pełni uzasadniony i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji po myśli art. 156 § 1 k.p.a.

Uwaga ta odnosi się również do twierdzenia strony, że decyzja będąca przedmiotem sprawy nie określa terminu wykonania nakazu – do czego zobowiązuje treść art. 11 pkt 1 oraz art. 34 ust. 2 ustawy o p.i.p. Istotnie, wskazane przepisy przewidują obowiązek określenia terminu wykonania decyzji. Zgodzić się też należy z organem, że określenie dotyczące wykonalności decyzji nie jest sformułowaniem właściwym dla określenia terminu wykonania decyzji, gdyż jest to instytucja postępowania egzekucyjnego. Jednakże użyta w tym miejscu, w którym powinien być określony termin, jednoznacznie wskazuje, na obowiązek szybkiego, natychmiastowego wykonania decyzji. W ocenie Sądu, zapis ten musi być interpretowany jednoznacznie i jest czytelny dla realizacji wskazanego w decyzji obowiązku.

Wreszcie nie można się zgodzić ze skarżącym, że brak jest podstaw do wydania decyzji z uwagi na to, że maszyna, której ta decyzja dotyczy posiada pełną aktualną dokumentację wymaganą przepisami prawa, opatrzona jest znakiem CE i została co do niej wydana deklaracja zgodności, przez producenta maszyny. Zgodnie zaś z tą deklaracją maszyna spełnia normy Dyrektywy 98/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do maszyn, tym samym spełnia wymogi w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa wymienione w załączniku nr 1. Według skarżącego z załącznika nr 1 wynika obowiązek wyposażenia maszyny w instrukcję obsługi. Deklaracja zgodności wymienia zresztą instrukcję jako załącznik.

Odpowiadając na powyższy zarzut należy podnieść, że organy nie kwestionują tego, że maszyna EXCAT 1500 objęta nakazem jest opatrzona znakiem CE i została do niej wydana deklaracja zgodności, potwierdzająca spełnienie wymaganych norm Parlamentu Europejskiego i Rady i stan techniczny maszyny jest dobry.

Ale też należy podkreślić, że w ocenie Sądu, zobowiązanie zawarte w nakazie z dnia [...] dotyczące obowiązku dostarczenia instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy w przedmiocie wymiany formy w zamontowanej w [...] K. Zakład P. [...] maszynie EXACT 1500 znajduje uzasadnienie w treści § 41 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003r. N 169, poz. 1650 ze zm.). Rozporządzenie to zostało wydane w wyniku delegacji ustawowej zawartej w art. 237 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (t. j. Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.).

Powołany § 41 określa, w jakich sytuacjach pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom do stałego korzystania aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy. Przepis ten mówi o potrzebie dostarczenia w/w instrukcji dotyczących wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników (ust. 1), obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych (pkt 2). Wymianie formy w maszynie EXACT 1500 jest niewątpliwie obsługą maszyny (lub urządzenia technicznego), co wynika z opisu wymiany formy, wiąże się też z wykonywaniem prac związanych z zagrożeniem wypadkowym.

Reasumując rozważania dotyczące zarzutów do decyzji zawartej w nakazie z dnia [...] uznać należy, że nie mają one uzasadnionych podstaw – zatem po myśli art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.