Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 978/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 12 lit. a), art. 54 § 1, art. 67 § 1 i 2, art. 89 § 1, 2 i 3, art. 89a § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 4 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi E. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę [pic]


UZASADNIENIE

III SA/Łd 978/21

Uzasadnienie

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] o oddaleniu jako nieuzasadnionej skargi E. A. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonaną zawiadomieniem z 1 kwietnia 2021 r. oraz oddaleniu jako nieuzasadnionej skargi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. prowadził wobec E. A. postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z 17 kwietnia 2020 r., Nr [...], wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Poczty Polskiej S.A., obejmującego należności z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej za używanie odbiornika RTV za okres od stycznia 2015 r. do października 2019 r. w wysokości 1302,20 zł.

W celu wyegzekwowania dochodzonej należności organ egzekucyjny, zawiadomieniem z 22 kwietnia 2020 r., dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanej wraz z odpisem tytułu wykonawczego 28 kwietnia 2020 r., natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odebrał ww. zawiadomienie 27 kwietnia 2020 r.

Pismem z 7 maja 2020 r. E. A. wniosła, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a., zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]. Poinformowała, że w związku z otrzymanym w sierpniu 2015 r. upomnieniem, złożyła we wrześniu 2015 r. do Kierownika Działu Abonamentu Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej w B. wszystkie dokumenty uprawniające ją do zwolnienia z płacenia abonamentu. Jako podstawę wskazała art. 4 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1801 ze zm.), dotyczący między innymi osób, które mają prawo do korzystania ze świadczeń pieniężnych z tytułu ustawy o pomocy społecznej. Dokumentem potwierdzającym podstawę zwolnienia z opłat abonamentowych był fakt objęcia jej, począwszy od 1 sierpnia 1996 r., opieką przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T.. E. A. podniosła przy tym, że jest po udarze niedokrwiennym i wymaga długotrwałej opieki drugiej osoby.

Postanowieniem z [...] organ egzekucyjny zawiesił, do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w przedmiocie złożonych zarzutów, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., postanowieniem z [...] uznał zarzuty za nieuzasadnione. Następnie, w wyniku złożonego przez stronę zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., postanowieniem z [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Postanowieniem z 28 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne oraz wznowił realizację zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Pismem z 18 marca 2021 r. organ rentowy zawiadomił Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na wysokość przysługującego zobowiązanej świadczenia w kwocie nieprzekraczającej kwoty wolnej od potrąceń.

Następnie, celem odzyskania należności objętej tytułem wykonawczym Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. dokonał, zawiadomieniem z 1 kwietnia 2021 r., zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty lub zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym w T.. Zawiadomienie zobowiązana odebrała 17 kwietnia 2021 r. W wyniku realizacji zajęcia na konto organu egzekucyjnego została przekazana kwota 454 zł.

Pismem z 12 kwietna 2021 r. E. A. wniosła skargę na ww. czynność egzekucyjną. Zaskarżonej czynności strona zarzuciła dokonanie jej z naruszeniem u.p.e.a., powołując się przy tym na okoliczności związane z nieistnieniem dochodzonego obowiązku. Zdaniem zobowiązanej, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, jest ona zwolniona z opłaty abonamentowej za używanie odbiornika RTV, wobec objęcia jej od 1 sierpnia 1996 r. opieką przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T.. Zobowiązana zarzuciła również naruszenie przez Pocztę Polską S.A. art. 122a k.p.a., tj. regulacji prawnej dotyczącej milczącego załatwienia sprawy. Uznała przy tym, że dokonana czynność egzekucyjna jest dla niej zbyt uciążliwa z uwagi na stan jej zdrowia - zobowiązana jest osobą po udarze niedokrwiennym z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Z kolei z przyczyn natury finansowej nie jest w stanie ponosić wydatków, m.in. z tytułu zakupu leków czy zabiegów rehabilitacyjnych, co z kolei jest dla niej szkodliwe oraz obniża jakość jej życia.

Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną.

E. A. złożyła zażalenie na ww. postanowienie, ponownie kwestionując istnienie dochodzonego obowiązku oraz zarzucając dokonanej czynności egzekucyjnej zbytnią uciążliwość. W uzasadnieniu zażalenia strona powtórzyła argumentację zawartą w skardze na czynność egzekucyjną z 12 kwietnia 2021 r.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 . poz. 2070). Stosownie do art. 13 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże w myśl art. 13 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, do egzekucji z wierzytelności z tytułu nadpłaty i zwrotu podatku, wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Ponadto stosownie do art. 13 ust. 5 ustawy zmieniającej, do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Zatem w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., dokonaną zawiadomieniem z 1 kwietnia 2021 r., zastosowanie znajdują przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1/ dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2/ zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

W myśl § 2 ww. przepisu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Stosownie do § 3 skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Jak stanowi art. 54 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym:

1/ oddala skargę na czynność egzekucyjną;

2/ uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.

Natomiast zgodnie z § 5 cytowanego przepisu, na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie.

Artykuł 54 § 6 u.p.e.a. stanowi, że w przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjna organ egzekucyjny:

1/ uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części;

2/ usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej.

Organ wskazał, że egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych jest jednym z wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych.

Z kolei tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z tytułu innych wierzytelności pieniężnych, w tym w postaci nadpłaty lub zwrotu podatku, uregulowany został w Oddziale 1 Rozdziału 5 Dziale II u.p.e.a. Organ odwołał się do treści art. 89 § 1-3 i 89a § 1 i 2 u.p.e.a. Organ wskazał, że zawiadomienie z 1 kwietnia 2021 r., stanowiące zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty lub zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym w T., zobowiązana odebrała 7 kwietnia 2021 r. Odpis tytułu wykonawczego z 17 kwietnia 2020 r. doręczono na wcześniejszym etapie postępowania, tj. 28 kwietnia 2020 r. wraz z odpisem zawiadomienia z 22 kwietnia 2020 r.

Z kolei jak stanowi art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a), stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy albo protokół zajęcia prawa majątkowego albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Zaś w art. 67 § 2 ww. ustawy wymienione zostały elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. zastosował jeden ze środków, do którego stosowania upoważnia go u.p.e.a. Środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej wyszczególniony został w art. 1a pkt 12 lit. a) ww. ustawy. Organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z treści art. 89 § 1 - § 3 oraz art. 89a § 1 i 2 u.p.e.a. Nie doszło również do uchybień formalnych w zaskarżonej czynności, ponieważ organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zgodnie z wzorem tego rodzaju dokumentu stanowiącym załącznik Nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 26).

Jednocześnie organ podkreślił, że przedmiotem postępowania w sprawie skargi, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., jest wyłącznie prawidłowość dokonania przez organ egzekucyjny zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, oceniana pod względem formalnym, tj. zgodności z przepisami regulującymi sposób jej dokonywania. W postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. Oznacza to, że skarga składana w trybie art. 54 ww. ustawy ma ograniczony zakres, co sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane np. z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, czy też brakiem jego wymagalności. W trybie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Zatem argumentacja w zakresie nieistnienia dochodzonego obowiązku oraz naruszenia przez wierzyciela regulacji dotyczącej milczącego załatwienia sprawy (art. 122a k.p.a.) wykracza poza zakres skargi na czynności egzekucyjne.

Ponadto organ nadmienił, że zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 17 kwietna 2020 r. zobowiązana podniosła w piśmie z 7 maja 2020 r. Postanowieniem z 24 września 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. uznał zarzut za nieuzasadniony, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Odnosząc się do zarzutu uciążliwości czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, organ wskazał, że w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego ma on przede wszystkim doprowadzić do wykonania przez zobowiązanego obowiązków poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych. W tym zakresie organ egzekucyjny musi wziąć pod uwagę zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania dochodzonych obowiązków, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny wybierając środek egzekucyjny kieruje się nie tylko jak najmniejszą dolegliwością zastosowanego środka, ale przede wszystkim jego efektywnością. Zasada stosowania najmniej uciążliwego dla zobowiązanego środka egzekucyjnego jest bezpośrednio związana z zasadą celowości, a celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji zobowiązań przez dłużnika. Niewątpliwie każdy zastosowany środek egzekucyjny może być dotkliwie odczuwany przez dłużnika. Niemniej jednak o uciążliwości środka egzekucyjnego nie może świadczyć subiektywne przekonanie strony.

W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności doszło do zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego, które okazało się nieskuteczne, z uwagi na kwotę wolną od potrąceń. Następnie organ egzekucyjny dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnych w postaci nadpłaty lub zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym w T. Zajęcie to okazało się skuteczne, a w wyniku potrącenia na konto organu egzekucyjnego została przekazana kwota 454 zł.

Na ostateczne postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E. A. W uzasadnieniu skargi wskazała, że podstawą złożonego środka zaskarżenia jest dokonanie czynności egzekucyjnej na kwotę 454 zł, będącą zwrotem nadpłaconego podatku z tytułu ulgi rehabilitacyjnej, z naruszeniem k.p.a. Uznała również tę czynność za zbyt uciążliwą. Skarżąca ponownie powołała się na okoliczności związane z nieistnieniem dochodzonego obowiązku. Zdaniem skarżącej, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, jest ona zwolniona z opłaty abonamentowej za używanie odbiornika RTV, wobec objęcia jej od 1 sierpnia 1996 r. opieką przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w T.. Zobowiązana podniosła także, że Poczta Polska S.A. przez okres 10 lat nie podjęła jakichkolwiek czynności egzekucyjnych mających na celu dochodzenie należności z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej za używanie odbiornika RTV. W tym okresie otrzymała jedynie upomnienie z 17 sierpnia 2015 r. z zagrożeniem egzekucji finansowej z powodu zaległości w opłatach abonamentowych od połowy 2005 r. W odpowiedzi na upomnienie, skarżąca przesłała "wyczerpujące i udokumentowane wyjaśnienia czyniące procedurę egzekucji bezpodstawną".

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przez Pocztę Polską S.A. art. 122a k.p.a., tj. regulacji prawnej dotyczącej milczącego załatwienia sprawy. Przytoczone okoliczności, w ocenie skarżącej, świadczą o tym, że czynność egzekucyjna będąca przedmiotem skargi jest sprzeczna z prawem.

Dodatkowo skarżąca wskazała, że jest osobą samotną i wymagającą opieki, po udarze niedokrwiennym, z niepełnosprawnością o znacznym stopniu, stwierdzoną stosownym orzeczeniem. Ponadto była leczona na COVID-19. Ze świadczenia emerytalno-rentowego wypłaconego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz z zasiłku otrzymywanego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest w stanie ponosić wydatków m.in. na leki, czy zabiegi rehabilitacyjne. Wobec powyższego, zdaniem skarżącej, czynność egzekucyjna będąca przedmiotem skargi jest zbyt uciążliwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] o oddaleniu jako nieuzasadnionej skargi E. A. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, dokonaną zawiadomieniem z 1 kwietnia 2021 r. nie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Organy obu instancji zasadnie uznały za nieuzasadniony zarówno zgłoszony w ramach tej skargi zarzut dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, jak i zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skarżąca, zarówno w skardze skierowanej do Sądu, jak i na etapie postępowania egzekucyjnego podnosiła argumenty odnoszące się do wadliwości samego postępowania egzekucyjnego – uważając, że jej zobowiązanie nie istnieje, ponieważ jest zwolniona z opłat abonamentowych na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W związku z tym podkreślić należy, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest tylko postanowienie uznające za nieuzasadnioną skargę na konkretną czynność egzekucyjną.

Do skargi na czynność egzekucyjną w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisu u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. – organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo wywiódł, w oparciu o przepisy ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 . poz. 2070), że w niniejszej sprawie stosuje się przepisy u.p.e.a. w nowym brzmieniu. W myśl art. 13 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy do egzekucji z wierzytelności z tytułu nadpłaty i zwrotu podatku, wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Ponadto stosownie do art. 13 ust. 5 ustawy zmieniającej, do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1/ dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2/ zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Ten środek zaskarżenia służy zatem kontroli prawidłowości podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego z perspektywy ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę ich dokonania. W ramach środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego uregulowana przepisem art. 54 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc ocenia jej zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. Tak jak wskazał organ w uzasadnieniu postanowienia, w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. ma ograniczony zakres i ramach tej skargi nie mogą być oceniane zarzuty o charakterze materialnoprawnym, a jedynie te o charakterze formalnoprawnym. W związku z tym, przestawiana w tym zakresie w przez skarżącą argumentacja kwestionująca istnienie egzekwowanego obowiązku i w związku z tym zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego pozostawała poza oceną organu egzekucyjnego i sądu .

Dodatkowo należy podkreślić, że w przypadku skarżącej zasadność wszczęcia i prawidłowość prowadzenia postępowania egzekucyjnego była przedmiotem kontroli organów, w wyniku zgłoszenia przez nią zarzutów co do prowadzonej egzekucji administracyjnej. Zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 17 kwietna 2020 r. zobowiązana podniosła w piśmie z 7 maja 2020 r. Postanowieniem z 24 września 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. uznał zarzut za nieuzasadniony, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej przez E. A. czynności stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu organ prawidłowo przyjął, że czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo, tj nie doszło do naruszenia przepisów u.p.e.a.

Egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych jest jednym ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, a taka należność była egzekwowana w drodze przymusu od skarżącej.

Tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z tytułu innych wierzytelności pieniężnych, w tym w postaci nadpłaty lub zwrotu podatku, uregulowany został w art. 89 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót, usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (art. 89 § 2 ustawy). W myśl art. 89 § 3 ustawy jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:

1/ wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy:

a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego,

b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania,

c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;

2/ zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem;

3/ doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.

Zgodnie z art. 89a § 1 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku w rozumieniu ustawy - Ordynacja podatkowa obejmuje także wierzytelności przyszłe, wynikające z nadpłaty lub zwrotu podatku powstałych w ciągu roku od dnia dokonania zajęcia. Do zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku art. 89 § 3 pkt 1 nie stosuje się. Na dłużniku zajętej wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku ciąży natomiast obowiązek zawiadomienia organu egzekucyjnego o braku swojej właściwości w sprawie nadpłaty lub zwrotu podatku (art. 89a § u.p.e.a.).

Zawiadomienie z 1 kwietnia 2021 r., stanowiące zajęcie innej wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty lub zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym w T., zobowiązana odebrała 7 kwietnia 2021 r. Odpis tytułu wykonawczego z 17 kwietnia 2020 r. doręczono jej 28 kwietnia 2020 r. wraz z odpisem zawiadomienia z 22 kwietnia 2020 r., którym organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej (czynność okazała się nieskuteczna z uwagi na kwotę wolną od potrąceń).

Z kolei w myśl art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a), stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy albo protokół zajęcia prawa majątkowego albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W art. 67 § 2 ww. ustawy wymienione zostały elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności.

Zatem w ocenie Sądu organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków, do którego stosowania upoważnia go u.p.e.a. Środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej wyszczególniony został w art. 1a pkt 12 lit. a) ww. ustawy. Organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z art. 89 § 1 - § 3 oraz art. 89a § 1 i 2 u.p.e.a. Nie doszło również do uchybień formalnych w zaskarżonej czynności, ponieważ organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zgodnie z wzorem tego rodzaju dokumentu stanowiącym załącznik Nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 26).

Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty lub zwrotu podatku. Czynności te zostały dokonane prawidłowo, z zachowaniem procedur i wymogów formalnych. Zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze, skarżąca w istocie nie podnosi żadnych zarzutów dotyczących niezachowania wymogów formalnych przy zastosowaniu tego środka egzekucyjnego. Podnoszone w skardze zarzuty zarówno dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym 122a k.p.a., wykraczają poza przedmiot kontrolowanego postępowania i co istotne poza ramy skargi składanej na podstawie art. 54 u.p.e.a., a taka była przedmiotem niniejszej kontroli Sądu.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, Sąd stwierdza, że zastosowanie mniej uciążliwego środka egzekucyjnego jest możliwe tylko w przypadku istnienia w tym względzie realnej możności wyboru. Organ egzekucyjny mając do wyboru różne skuteczne środki, powinien zastosować środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, spośród tych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Tymczasem sama zobowiązana nie wskazała żadnego innego alternatywnego środka egzekucyjnego, koncentrując się wyłącznie na kwestionowaniu prawidłowości wszczęcia i prowadzenia samego postępowania egzekucyjnego. Trudno w tej sytuacji uznać, aby organ egzekucyjny w niniejszej sprawie zastosował zbyt uciążliwy środek egzekucyjnych w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w postaci nadpłaty lub zwrotu podatku.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sprawą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszonym w oparciu o art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

a.l.