Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 533/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 9,  art. 12
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia II raty podatku od środków transportowych za 2005r.. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. K. dnia [...] nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy S. K. odmówił J. D. i A. D. umorzenia drugiej raty podatku od środków transportowych za 2005r. za samochód ciężarowy marki K. w kwocie [...] zł oraz za przyczepę o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie [...] zł wraz z odsetkami.

Uzasadniając powyższą decyzję organ I instancji wskazał, iż w stosunku

do podatników nie zachodzą przesłanki w postaci ważnego interesu podatnika

ani interesu publicznego, który przemawiałby za umorzeniem przedmiotowych zaległości.

Od decyzji podatnicy złożyli odwołanie. W uzasadnieniu powołali się na okoliczności związane z brakiem środków finansowych, a także nieuregulowaniem stosunków własnościowych powyższego samochodu oraz przyczepy.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał na przepis art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 143, poz. 1199) regulujący kwestie umorzenia zaległości podatkowych w przedmiotowej sprawie.

Stwierdził, że wątpliwości nie budzą ustalenia organu I instancji w zakresie spadku po zmarłej T. T. Krąg spadkobierców określa prawomocne postanowienie spadkowe wydane przez Sąd Rejonowy w B. Wątpliwości nie budzi także fakt, że prawo własności samochodu ciężarowego o nr rej. [...] oraz przyczepy o nr rej. [...] przysługuje na zasadzie współwłasności J. D. i A. D.. Organ zaznaczył, że wbrew twierdzeniom stron, wymienione pojazdy nigdy nie był także w posiadaniu, czy też dyspozycji E. S. czy R. T.

Dalej podniósł, iż na potrzeby niniejszej sprawy najistotniejsze znaczenie mają okoliczności związane z sytuacja majątkową zobowiązanych i ich możliwości płatnicze.

Organ podatkowy ustalił , iż w 2005r. J. D. uzyskał wraz z małżonką dochód w kwocie [...] złotych. Natomiast córka A. D. otrzymuje rentę rodzinną w kwocie miesięcznej [...] złotych.

Tym samym pomimo ciążącego w tym zakresie na podatnikach obowiązku, nie przedstawili oni dowodów potwierdzających tak trudna sytuacją, która nie pozwalałaby na zapłatę podatku w wysokości objętej postępowaniem. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w latach 2002 do 2004 podatnik skorzystał z umorzeń należności publicznoprawnych w łącznej kwocie [...] zł. Zastosowanie wnioskowanej ulgi w stosunku do podatnika, który już kilkakrotnie z nich korzystał w ocenie organu podatkowego byłoby w świetle powszechnego obowiązku podatkowego stawianiem go w uprzywilejowanej sytuacji wobec pozostałych podmiotów regulujących swoje zobowiązania podatkowe terminowo.

Tym samym, organ wskazał, iż w sprawie nie stwierdzono okoliczności które przemawiałyby za zastosowaniem ulgi z uwagi na ważny interes podatnika. Brak jest ponadto okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi ze względu na interes publiczny.

Na decyzję organu II instancji J. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazał, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. K. wydana została z rażącym naruszeniem prawa z powodu braku udziału strony – A. D. w postępowaniu prowadzonym przez ten organ, ponadto naruszona została właściwość rzeczowa poprzez orzekanie w sprawie własności pojazdu za organ właściwy, jakim jest w tej sprawie Starostwo Powiatowe w B. W jego ocenie obarczanie podatnika odsetkami w sytuacji kiedy to z powodu nieudolności organu podatkowego pierwszej instancji który przedmiotową sprawę załatwiał latami jest wysoce niesprawiedliwe społecznie.

W uzasadnieniu podniósł, że organ podatkowy w całym postępowaniu zignorował zawartą w dniu 31 grudnia 1994 r. pomiędzy J. D. i T. T. umowę spółki cywilnej pod nazwą "J.", a w szczególności § 11 tej umowy, w którym zastrzeżono na wypadek śmierci, że spadkobierca – A. D. (małoletnia reprezentowana przez pełnomocnika – D. D.) wejdzie w miejsce zmarłego wspólnika i przejmie po nim majątek Spółki (środki transportowe). Organ nie wziął również pod uwagę dokumentu w postaci pisma z dnia 10 lutego 2003r. skierowanego przez spadkobierców do Sądu Rejonowego w B. (sygn. akt [...]) w sprawie podziału masy spadkowej po zmarłej T. T. z którego wynika, że A. D. przejmie środki transportowe stanowiące współwłasność łączną Spółki jako wyznaczony zgodnie z § 11 umowy następca zmarłego wspólnika.

Skarżący wskazał, że organ podatkowy wiąże trwanie umowy Spółki z wpisem

do prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy S. K. ewidencji działalności gospodarczej, podczas gdy o prawnym trwaniu umowy spółki decyduje zgodnie z art. 874 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 16, poz. 93 ze zm.) sąd powszechny. Dalej stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie organ ewidencyjny będący zarazem organem podatkowym na wniosek strony miał obowiązek dokonać aktualizacji wpisu lub wydać stosowną decyzję, czego nie wykonał pomimo wyznaczonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. dodatkowego w tej sprawie terminu. Podkreślił, że czynność ta jest konieczna, aby spełniony został warunek wynikający z § 11 umowy spółki oraz warunek zawarty w pkt 2 pisma spadkobierców z dnia 10 lutego 2003 r.

Zarzucił również, że w sprawie ustalenia własności pojazdu organ poza przesłuchaniem w dniu 30 sierpnia 2005 r. strony nie przeprowadził żadnego postępowania. W jego ocenie, organ podatkowy rozpatrując powyższy wniosek złożony na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej związany jest w granicach wniosku w przedmiocie złożonych wcześniej deklaracji na podatek od środków transportowych druk DT-1 i DT1/A z których wynika, że przedmiotowe środki transportu stanowią majątek łączny wynikający z zawartej umowy spółki cywilnej z dnia 31 grudnia 1994r. i w celu wyjaśnienia powyższej okoliczności organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ponadto podkreślił, że przedmiotowy pojazd z uwagi na nieuregulowaną własność nie jest używany od 1999 r., co potwierdza dowód rejestracyjny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie podkreślić należy, iż sprawa dotyczy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych, nie mniej skarżący od początku postępowania kwestionuje istnienie obowiązku podatkowego. Kwestia ta jest istotna o tyle, że brak obowiązku podatkowego czyni bezprzedmiotowe rozważania w przedmiocie umorzenia zaległości, która faktycznie nie mogła powstać.

Przepisy art. 9 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (DZ. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84) stanowią, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. Obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym pojazd został wyrejestrowany.

Zgodnie z art. 11 wskazanej ustawy podatek od środków transportowych

jest płatny w dwóch równych ratach, w terminie do 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku. Podmioty, na których ciąży ten podatek uiszczają go bez wezwania

na rachunek budżetu gminy.

Z cyt. art. 9 wynika, że powstanie obowiązku podatkowego jest związane

z dwiema sytuacjami. W pierwszym przypadku obowiązek podatkowy powstaje

od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany. Decydujące znaczenie ma w tym przypadku dzień rejestracji, a nie dzień nabycia. Może zaistnieć taka sytuacja, że zakupiony nowy pojazd nie zostanie zarejestrowany, a przez to nie powstanie obowiązek płacenia podatku.

W drugim przypadku obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca

następującego po miesiącu, w którym zarejestrowany środek transportowy został nabyty. Decydujące znaczenie ma tu dzień nabycia pojazdu, a nie jego "przerejestrowania". W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. Jeżeli pojazd zostałby do końca miesiąca wyrejestrowany, obowiązek podatkowy wygaśnie z końcem miesiąca

i nie będzie przez to obciążał nowego właściciela (por. L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Komentarz, W wa 1999, s. 103).

W aktach administracyjnych znajdują się kserokopie dowodów rejestracyjnych samochodu ciężarowego o nr. rejestracyjnym [...] z którego wynika iż został on zarejestrowany w dniu 06 kwietnia 1991r oraz przyczepy ciężarowej o nr rejestracyjnym [...] zarejestrowanej w dniu 31 marca 1992r. W dowodach rejestracyjnych jako właścicieli przedmiotowego samochodu wskazano J. D. i T. T.. Osoby te były wspólnikami w spółce cywilnej PPHU "J.".

Skarżący utrzymuje, że zgodnie z § 11 umowy spółki cywilnej strony zastrzegły, iż na wypadek śmierci wspólnika, A. D. wejdzie w miejsce zmarłego wspólnika. W aktach sprawy brak jest tej umowy.

Należy zauważyć, że ustawodawca w zakresie odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy w pełni respektuje zasady odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe określone w przepisach kodeksu cywilnego (art. 98 §1 Ordynacji podatkowej). W związku ze śmiercią T. T. spadek po niej, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], [...] nabyli A. D. w ½ części ora E. S. i R. T. każdy w ¼ części. Podziału spadku dokonano w sposób umowny. W piśmie procesowym z dnia 10 lutego 2003r. ustalono m.in., że samochód ciężarowy marki "K." oraz przyczepę ciężarową nabędzie A. D. i będą one stanowiły współwłasność jej i J. D.. Na pismo te powołują się samorządowe organy podatkowe. Należy jednak zauważyć, że przedmiotem działu były także nieruchomości. Zgodnie natomiast z art.1037 § 2 k.c., jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Forma ta jest zastrzeżona ad solemnitatem (art. 73 § 2 k.c.). W piśmiennictwie przyjmuje się, że w razie niezachowania formy aktu notarialnego nieważnością dotknięta jest cała umowa, a nie tylko te jej postanowienia, które odnoszą się do podziału nieruchomości spadkowej (J.St. Piątkowski, Prawo spadkowe. Zarys wykładu, Warszawa 1979, s.245).

Z akt sprawy nie wynika, aby zawarto umowę o dział spadku w formie aktu

notarialnego albo, aby dział spadku nastąpił na podstawie orzeczenia sądu.

W konsekwencji zawarta w piśmie procesowym z dnia 10 lutego 2003r. porozumienie co do działu spadku nie może odnieść skutku prawnego w postaci przeniesienia

na A. D. własności samochodu ciężarowego wraz z przyczepą.

Samo postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie przesądza o sposobie podziału odziedziczonego majątku, który do chwili działu spadku stanowi współwłasność w częściach ułamkowych. Wyjściem z tej sytuacji mogłoby

być ograniczenie przez spadkobierców umowy o dział spadku tylko do części spadku, z wyłączeniem nieruchomości (art. 1038 § 2 k.c.). Wówczas umowa o dział spadku może być zawarta w formie dowolnej. Należy przy tym zauważyć, że reprezentacja rodzica w sprawach majątkowych dziecka, jeśli obejmuje czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, wymaga umocowania udzielonego przez sąd opiekuńczy (art. 101 § 3 k.r.o)..

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie przedwcześnie stwierdzono, iż A. D. jest podatnikiem podatku od środków transportowych. W konsekwencji orzekanie w przedmiocie zaległości , która nie mogła powstać wobec osoby nie będącej podatnikiem jest bezprzedmiotowe.

Na marginesie Sąd wskazuje, iż w zakończonych przed tut. Sądem sprawach ze skargi J. D. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. sygn. akt sądowych I SA/ Bd 171/07, I SA/Bd 172/07, I SA/Bd 173/07, I SA/Bd 174/07 dotyczących decyzji wymiarowych w zakresie podatku od środków transportowych za lata 2004-2005 o nr: [...], [...],

[...], [...] Sąd uchylił w/w decyzje jak również decyzje organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy rozpoznając wniosek w zakresie umorzenia zobowiązań podatkowych winny wziąć pod uwagę ustalenia zawarte w ostatecznych decyzjach dotyczących wymiaru zobowiązań podatkowych.

Sąd zauważ również , iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została na podstawie art. 67 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa , który został uchylony z dniem 01 września 2005r. ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199 ze zm.). Pomimo, iż nie wskazano tego w sentencji decyzji organu pierwszej instancji powołując taka podstawę prawną miał on zapewne na uwadze art. 26 § 2 cyt. ustawy z dnia 30 czerwca 2005r.

Z tych względów Sąd uznając, że zaskarżone decyzje zostały wydane

z naruszeniem art. 122 Ordynacji podatkowej oraz art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) na mocy art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należnej adwokatowi reprezentującemu skarżącego Sąd nie zasądził z uwagi na brak stosownego wniosku w tym przedmiocie i oświadczenia o którym mowa § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w sprawie ponoszenia opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

H. Adamczewska – Wasilewicz L. Kleczkowski U. Wiśniewska