Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 931/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 5,
journal: Dz.U. 2019 poz 1437
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Olsztyn-Południe w Olsztynie na uchwałę Rady Miasta Olsztyna z dnia 30 października 2019 r. nr XIV/235/19 w przedmiocie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Rada Miasta Olsztyn, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506, z późn. zm.)

w związku z art. 19 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę

i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2019 r. poz. 1437) dalej: "ustawa", podjęła 30 października 2019 r. uchwałę Nr XIV/235/19 w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków.

Prokurator Rejonowy Olsztyn-Południe w Olsztynie wniósł do tut. Sądu skargę na powyższą uchwałę, żądając stwierdzenia jej nieważności w całości.

Zarzucił, że uchwała ta w sposób istotny narusza art. 7 i art. 94 Konstytucji RP

w zw. z art. 19 ust 5 pkt 1 i 6 ustawy, w zw. z § 137 i § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej

(Dz. U. z 2002 r. Nr 100, poz. 908 z późn. zm.) przez:

- niewypełnienie zakresu upoważnienia ustawowego i niewystarczające uregulowanie

w § 4 ust. 3 pkt 2, minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków

w postaci nieokreślenia co najmniej minimalnego poziomu jakości dostarczanej wody przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne;

- częściowe powtórzenie i zmodyfikowanie w § 4 ust. 3 pkt 7 przepisu art. 5 ust 1a ustawy, a w § 9 ust. 2 przepisu art. 27 ust 1 i 5 ustawy;

- przekroczenie zakresu kompetencji, przez wskazanie w § 6 pkt 5 i 6 obowiązków odbiorców usług w postaci obowiązku powiadamiania o uszkodzeniach urządzeń oraz obowiązku zawiadomienia przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego

o planowanych zmianach technicznych w instalacji wewnętrznej, które mogą mieć wpływ na działanie sieci oraz ilość pobieranej wody i odprowadzanych ścieków

i przeznaczenie wody; w § 11 - przesłanek odmowy przyłączenia nieruchomości do sieci, a w § 12 - że warunkiem przystąpienia do wykonania przyłącza zgodnie

z warunkami przyłączenia wydanymi przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne, jest wcześniejsze uzgodnienie dokumentacji technicznej

z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym.

Ponadto, w ocenie Prokuratora Rejonowego z przekroczeniem delegacji ustawowej i unormowano w regulaminie treść, która powinna zostać zawarta w umowie między odbiorcą usługi a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, gdyż wskazano w:

- § 8 ust. 4, że postanowienia umów nie mogą ograniczać praw i obowiązków stron wynikających z przepisów ustawy, przepisów wykonawczych oraz postanowień regulaminu,

- § 8 ust. 6, że umowa jest zawierana na czas nieokreślony lub określony,

- § 8 ust. 7, że umowa winna określać możliwość jej rozwiązania,

- § 9 ust. 7, że odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób, a zgłoszenie przez odbiorcę zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty.

W ocenie skarżącego również § 21 uchwały w sposób istotny narusza art. 7

i art. 94 Konstytucji RP w związku z art. 19 ust. 5 pkt 9 w zw. z art. 22 pkt 2 ustawy przez wskazanie, że zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje "na podstawie umowy zawieranej pomiędzy gmina a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, podczas gdy nie jest możliwe określenie ilości wody pobieranej na cele przeciwpożarowe, a jej zapewnienie jest obowiązkiem przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego i rozliczenia dokonuje gmina na podstawie cen i stawek w taryfie.

W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o oddalenie skargi.

Wskazała w uzasadnieniu, że minimalny poziom usług określony został w § 4

ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 pkt 1 uchwały. Natomiast kwestię jakości dostarczanej wody określono przez odesłanie do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ustawy (§ 4 ust. 3 pkt 2 uchwały). Zatem, normy jakości wody wskazane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, przyjęto w uchwale jako minimalny poziom jakości. Rada Miasta uznała za nieuzasadniony zarzut częściowego powtórzenia i zmodyfikowania w § 4 ust. 3 pkt 7 uchwały art. 5 ust. 1a ustawy, gdyż ten przepis ustawy dotyczy wewnętrznej kontroli jakości wody, natomiast zarzut skargi dotyczy innej kontroli jakości dostarczanej wody, tj. odnosi się do jakości wody w momencie jej dystrybucji, w szczególności w punktach odbioru i w sieci. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego powtórzenia i zmodyfikowania art. 27 ust. 1 i 5 ustawy przez § 9 ust. 2 uchwały wskazała, że redakcja nawiązuje do przepisu ustawy, a jednocześnie odsyła do przepisów wykonawczych, na podstawie których będzie rozliczany odbiorca

w przypadku braku wodomierza głównego. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące § 6 pkt 5 i 6 uchwały to, zdaniem organu regulacje te mieszczą się w zakresie upoważnienia ustawowego do wydania uchwały. Przepisy te łączą się z zasadą odpowiedzialności odbiorcy za zabezpieczenie wodomierza głównego i instalacji wew. mających wpływ na możliwość świadczenia usług i są zamieszczone w regulaminie z uwagi na interes odbiorcy w jak najszybszym powzięciu informacji przez przedsiębiorstwo o uszkodzeniu wodomierza głównego, urządzenia pomiarowego lub plomb. Jeśli chodzi o zarzut dotyczący § 11 uchwały to zdaniem organu regulacje te również mieszczą się

w zakresie upoważnienia ustawowego do wydania uchwały. W praktyce postanowienia zawarte w § 11 wskazują na realne i faktyczne powody braku możliwości świadczenia usług przez przedsiębiorstwo. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego § 12 uchwały stwierdziła, że zgodnie z art. 19a ust. 4 ustawy wniosek o wydanie warunków technicznych może zawierać wymagania dodatkowe poza określonymi w pkt. 1 - 6 ww. przepisu. Zdaniem organu, postanowienia uchwały zawarte w § 8 ust. 4, 6 i 7 oraz § 9 ust. 7 mieszczą się w zakresie upoważnienia zawartego w art. 19 ustawy,

w szczególności mieszczą się w pojęciu "warunków i trybu zawierania umów z odbiorcami usług", o którym mowa w art. 19 ust. 5 pkt 2 ustawy. Rada Miasta zaprzeczyła jakoby § 21 uchwały polemizował z ustawowym obowiązkiem zapewnienia dostawy wody na cele przeciwpożarowe, gdyż wskazuje jedynie, że szczegółowe warunki zapewnienia tej dostawy reguluje umowa zawarta z gminą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie

w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - art. 3 § 1 w związku

z § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.". Jeżeli akt prawny, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., wydany zostanie z naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę, stwierdzając jego nieważność w całości lub w części. Przepis ten nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały, a doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych lub przepisach szczególnych. Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznaczają przepisy ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W myśl art. 91 ust. 1 tej ustawy uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Zgodnie z ust. 4 powołanego artykułu - w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano

z naruszeniem prawa. W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97; z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, wszystkie powołane

w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oceniając zaskarżoną uchwałę, należy podzielić zarzuty skarżącego dotyczące istotnego naruszenia prawa.

Zgodnie z art. 19 ust. 5 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu

w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2019 r. poz. 1437) dalej: "ustawa", regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa

i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług,

w tym:

1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;

2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;

3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;

4) warunki przyłączania do sieci;

5) warunki techniczne określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;

6) sposób dokonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza;

7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;

8) standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków;

9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, art. 19 ustawy nie daje radzie gminy prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w cytowanym przepisie ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący, co należy rozumieć w ten sposób, że uchwalając na jej podstawie regulamin odprowadzania ścieków rada gminy powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień. Wskazując zakres zagadnień mających być objętymi regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej nie posłużył się sformułowaniem "może określić", ale sformułowaniem "regulamin powinien określać", co prowadzi do wniosku, że treść regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego

w art. 19 ust. 2 ustawy przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie nieważności w całości bądź w części (por. np.: wyroki WSA w Krakowie z 26 kwietnia 2019 r., II SA/Kr 279/19; z 4 lipca 2019 r., II SA/Kr 136/19; wyrok WSA w Rzeszowie z 15 kwietnia 2019 r., II SA/Rz 191/19; wyrok WSA w Łodzi z 11 kwietnia 2019 r., II SA/Łd 156/19).

Zasadny jest zarzut skargi, że zakwestionowany § 4 ust. 3 pkt 2 uchwały, zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody

i odprowadzania ścieków ma obowiązek zapewnić należytą jakość dostarczanej wody odpowiadającą wymaganiom określonym w przepisach wykonawczych, wydanych na podstawie art. 13 ustawy, nie realizuje prawidłowo kompetencji przewidzianej w art. 19 ust. 5 pkt 1 ustawy. Przepis ten obliguje organ gminy do ustalenia w regulaminie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Odpowiednie zapisy regulaminu powinny zatem zobowiązywać przedsiębiorstwo do zapewnienia usługobiorcom minimalnego ciśnienia wody, minimalnej ilości dostarczanej wody oraz określać minimalne wymagania dotyczące jakości dostarczanej wody. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pod ustawowym pojęciem "minimalny poziom usług" należy rozumieć zarówno ilość dostarczanej wody, jej ciśnienie, ciągłość dostaw, a także jej jakość (por. wyrok WSA w Szczecinie z 30 maja 2018 r., II SA/Sz 257/18, WSA w Szczecinie z 21 czerwca 2018 r., II SA/Sz 300/18). Niewątpliwie, w zaskarżonym przepisie nie określono parametru jakości, gdyż nie stanowi realizacji tego obowiązku odesłanie do przepisów rozporządzeń wykonawczych wydanych na podstawie przepisów ustawy, i regulujących m.in. wymagania dotyczące jakości wody. Ustalenia uchwały podejmowanej w przedmiocie dostarczania wody i odprowadzania ścieków winny regulować kwestię, o której mowa w art. 19 ust. 5 pkt 1 ustawy,

z uwzględnieniem obowiązujących standardów przy określeniu obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w zakresie zapewnienia minimalnego poziomu świadczonych usług (por. np. wyroki NSA z 7 lipca 2020 r., II OSK 536/20 i z 12 lutego 2008 r., II OSK 2033/06).

Podzielić wypada również zarzut dotyczący niedopuszczalnej modyfikacji przepisów ustawy przez § 4 ust. 3 pkt 7 i § 9 ust. 2 uchwały. Przepis § 4 ust. 3 pkt 7 uchwały, obligujący przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do prowadzenia "regularnej kontroli jakości dostarczanej wody", modyfikuje treść art. 5 ust. 1a ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorstwo to jest obowiązane do prowadzenia regularnej wewnętrznej kontroli jakości wody. Przepis § 9 ust. 2 uchwały, zgodnie z którym

"W razie braku wodomierza głównego ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się w oparciu o przeciętne normy zużycia wody, określone w przepisach wykonawczych do art. 27 ust. 3 ustawy. W razie braku urządzeń pomiarowych ilość odprowadzonych ścieków ustala się na podstawie umowy, o której mowa w § 8 ust. 1, jako równą ilości wody pobranej lub określonej w umowie", w niedopuszczalny sposób modyfikuje zaś art. 27 ust. 1 ustawy, który przewiduje, że ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego, a w przypadku jego braku - w oparciu o przeciętne normy zużycia wody.

Przepisy § 6 pkt 5 i 6 uchwały przekraczają zakres upoważnienia ustawowego przez określenie obowiązków polegających na: niezwłocznym zawiadamianiu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego o uszkodzeniu wodomierza głównego lub urządzenia pomiarowego, w tym o uszkodzeniu plomb oraz o planowanych zmianach technicznych w instalacji wewnętrznej, które mogą mieć wpływ na działanie sieci oraz ilość pobieranej wody i odprowadzanych ścieków, a także przeznaczenie wody. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy obowiązki stron umowy

o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków powinny być określone nie

w regulaminie, a w umowie zawieranej pomiędzy przedsiębiorcą wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług.

Zasadnie Prokurator zakwestionował § 11 uchwały, w którym przewidziano okoliczności, które umożliwiają przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu odmówienie przyłączenia nieruchomości do sieci, to jest brak technicznych możliwości świadczenia usług zaopatrzenia w wodę lub odprowadzania ścieków lub niespełnienie warunków przyłączenia do sieci określonych w regulaminie. Przepis ten pozostaje

w sprzeczności z art. 15 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Należy podkreślić, że organ uchwałodawczy nie ma uprawnień do formułowania w regulaminie przesłanek stanowiących przeszkodę w przyłączeniu nieruchomości do sieci, lecz do określenia warunków, które należy spełnić, aby nieruchomość została do sieci przyłączona.

Oceniając zgodność z prawem § 12 uchwały, przewidującego, że warunkiem przystąpienia do wykonania przyłącza zgodnie z warunkami przyłączenia wydanymi przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, jest wcześniejsze uzgodnienie dokumentacji technicznej przez podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci,

z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, należy stwierdzić, że obowiązek uzgadniania z przedsiębiorstwem dokumentacji technicznej prac przyłączeniowych nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy. W żadnym z przepisów ustawy nie ma unormowania, które uprawniałoby lub zobowiązywało ww. przedsiębiorstwo do dokonywania uzgodnień, o których mowa w przywołanym § 12 uchwały. Tym samym regulacja ta istotnie wykracza poza obszar delegacji ustawowej. W świetle art. 15 ust. 4 ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz gdy istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. W regulaminie należy uregulować jedynie sam sposób technicznego odbioru wykonanego przyłącza, a nie warunki techniczne samego przyłączenia do sieci lub świadczenia usług sieciowych. Ustawodawca nie wprowadził bowiem jakichkolwiek innych obowiązków obarczających podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci wodociągowej czy kanalizacyjnej, w tym obowiązku uzgadniania dokumentacji prowadzonych prac, uzgadniania sposobu prowadzenia prac zmierzających do przyłączenia nieruchomości do sieci czy sposobu dokonywania przez przedsiębiorstwo kontroli wykonanych robót (por. np. wyroki: WSA we Wrocławiu z 5 marca 2019 r., II SA/Wr 820/18 i WSA w Rzeszowie z 22 października 2019 r., II SA/Rz 861/19).

Zasadnie zakwestionowane zostały także przepisy: § 8 ust. 4 uchwały ("Postanowienia umów zawieranych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z odbiorcami usług nie mogą ograniczać praw i obowiązków stron wynikających z przepisów ustawy, przepisów wykonawczych oraz postanowień niniejszego regulaminu"), ust. 6 ("Umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków może być zawarta na czas nieokreślony lub określony") i ust. 7 ("Umowa winna określać możliwość jej rozwiązania"), a także § 9 ust. 7 (odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określonym

w fakturze, który nie może być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia

w inny sposób, a zgłoszenie przez odbiorcę zastrzeżeń do wysokości faktury nie wstrzymuje jej zapłaty). Z zakresu delegacji ustawowej z art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy nie wynika uprawnienie do określenia w regulaminie postanowień umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. Treść umowy w tym przedmiocie ustawodawca określił w art. 6 ust. 3 ustawy. W przepisie tym przewidziano, że umowa, o której mowa

w ust. 1, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące m.in. sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń (pkt 2); praw i obowiązków stron umowy (pkt 3) czy okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia (pkt 6). Określenie zakwestionowanych elementów przez radę gminy stanowi nieuzasadnioną ingerencję w treść umowy zawieranej między odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, do czego organ stanowiący zaskarżony akt nie został upoważniony. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny, jakim jest rada gminy uchwalająca regulamin, nie ma podstaw prawnych, aby wpływać na zapisy tej umowy. Oznacza to, że szczegółowe obowiązki stron umowy winny być określone w umowie zawieranej na podstawie przepisów ustawy przez odbiorcę usług z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym, nie zaś w regulaminie mającym charakter aktu generalnego

i abstrakcyjnego.

Usprawiedliwiony jest także zarzut przekroczenia delegacji ustawowej przy uchwalaniu § 21 uchwały, stanowiącego, że zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na mocy umowy (porozumienia) zawartej przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z Gminą Olsztyn. W tym zakresie należy stwierdzić, że warunkiem dostawy wody na omawiane cele nie jest zawarcie umowy, lecz obowiązek ten obciąża przedsiębiorcę na podstawie art. 22 pkt 2 ustawy, który stanowi, że przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne obciąża gminę na podstawie cen i stawek opłat ustalonych w taryfie za wodę zużytą do zasilania publicznych fontann i na cele przeciwpożarowe. Użyte w art. 19 ust. 5 pkt 9 ustawy, stanowiącym delegację ustawową, określenie "warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe" nie uprawnia do wskazania w regulaminie konieczności zawarcia umowy (porozumienia) między gminą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Zadaniem gminy jest zapewnienie bezpieczeństwa na jej terenie, w tym ochrony przeciwpożarowej. Gmina ponosi koszty realizacji tego zadania, co wynika wprost z art. 22 pkt 2 ustawy, natomiast przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obciąża obowiązek publiczny zapewnienia dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Regulamin ma zaś skonkretyzować warunki realizacji tego obowiązku pod względem technicznym, faktycznym, a nie formalnym, wskazać: kto, z jakich urządzeń i na jakich warunkach może korzystać z wody na takie cele. Brak jest podstaw, aby warunki te określała umowa gminy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Należało zatem stwierdzić, że § 21 uchwały został statuowany bez upoważnienia ustawowego, a więc

z istotnym naruszeniem prawa.

Jak już wyżej zaznaczano, regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materie przewidziane w art. 19 ust. 5 ustawy.

W konsekwencji wszelkie odstępstwa (naruszenie delegacji ustawowej przez jej przekroczenie czy niewypełnienie w całości) od katalogu sformułowanego w tym przepisie, przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności

w całości lub w części.

Mając na uwadze skalę opisanych naruszeń art. 19 ust. 5 ustawy, polegających na wykroczeniu poza delegację ustawową lub niewypełnieniu tej delegacji, jak i naruszeniu innych przepisów tej ustawy, a także polegających na powtarzaniu treści ustawowych zapisów, także w brzmieniu zmodyfikowanym, Sąd uznał, że są to naruszenia prawa istotne, które uzasadniają wyeliminowanie zaskarżonej uchwały z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności w całości.

Zaznaczyć należy, że stosowanie do § 3 uchwały Nr XXXVIII/625/21 Rady Miasta Olsztyna z 27 października 2021 r. w sprawie przyjęcia regulaminu dostarczania wody

i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Olsztyn (Dz. Urz. Wojew. Warm.-Maz.

z 2021 r. poz. 4432) z dniem wejścia w życie tej uchwały, traci moc uchwała

nr XIV/235/19 Rady Miasta Olsztyna z 30 października 2019 r. w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Należy mieć jednak na uwadze, że skarga na uchwałę organu gminy jest dopuszczalna także wtedy, gdy uchwała ta została wprawdzie uchylona lub zmieniona, lecz może być stosowana do okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Stwierdzenie nieważności aktu organu jednostki samorządu terytorialnego oznacza wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego z mocą od dnia jego podjęcia, a rozstrzygnięcia wydane na podstawie takiego aktu podlegają wzruszeniu (art. 147 § 2 p.p.s.a.).

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność uchwały w całości.

Złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.