Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 375/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 3, art. 16
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 7 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant: asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2022 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 marca 2022 r. nr 60/2022 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 marca 2022 r., numer 60/2022, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej: k.p.a.), art. 29 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505. - dalej: Ustawa o ARiMR), art. 7, art. 46, art. 49 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 - zwanej dalej: Ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c, art. 9, art. 50 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, ze zm.) - zwane dalej Rozporządzeniem nr 1307/2013, art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 55, art. 56, art 68 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U.2021.1540 t.j.), art. 7 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE z 31 lipca 2014 r., Nr L 227, str. 69 - zwanego dalej Rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 809/2014, art. 3 ust 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich) Dz. Urz. UE L z 1995 r. Nr 312, poz. 1 ze zm. - zwanego dalej Rozporządzeniem Rady (WE. EURATOM) NR 2988/95), Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał w mocy decyzję nr 0085-2020-018534 z 8 grudnia 2021 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie o ustaleniu wobec A. M. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016 i 2017.

W sprawie organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

W dniu 09-06-2016 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok. W dniu 26-05-2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wydał decyzję nr 0085-2017-009494 w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na podstawie której przyznał A. M.: jednolitą płatność obszarową w wysokości 18909,15 zł, płatność za zazielenienie w wysokości 12690,68 zł, płatność redystrybucyjną w wysokości 4613,97 zł, płatność dla młodych rolników w wysokości 9493,25 zł oraz kwotę w wysokości 513,86 zł tytułem zwrotu dyscypliny finansowej - łącznie: 46.220,91 zł.

W dniu 27-02-2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęło pismo E. B. z 20-12-2017 r., która jako współwłaściciel działek ew. o nr [...], [...] oraz [...] znajdujących się w woj. zachodniopomorskim, powiecie szczecineckim, gm., [...] wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności bezpośrednich dla osób wnioskujących o płatności dla ww. działek albowiem umowy dzierżawy obejmujące te grunty zostały zawarte bez jej zgody, jednocześnie wskazując okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków.

W dniu 13-02-2019 r. organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr 0085-2017-009494 z dnia 26-05-2017 r. w sprawie przyznania A. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.

W dniu 27-11-2019 r. do biura powiatowego wpłynął protokół z przesłuchania przez Prokuraturę Okręgową w P. A. M. w charakterze świadka w postępowaniu sygn. [...].

W dniu 27-10-2020 r. Kierownik Biura Powiatowego w Opocznie wydał decyzję nr 0085-2020-007105 o uchyleniu decyzji nr 0085-2017-009494 z dnia 26-05-2017 r. oraz o odmowie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok: jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej oraz płatności dla młodych rolników i nałożył sankcję w okresie trzech lat kalendarzowych.

W dniu 27-11-2020 r. strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, natomiast w dniu 29-03-2021 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr 131/2021 o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr 0085-2020-007105.

W dniu 05-05-2021 r. do Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęła skarga strony do WSA w Łodzi na ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 21-10-2021 r. sygn. akt III SA/Łd 515/21 oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego nr 131/2021. Wyrok jest nieprawomocny - strona złożyła skargę kasacyjną.

W dniu 31-05-2017 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w Opocznie A. M. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2017, w którym wystąpił o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenianie, płatności dodatkowej oraz płatności dla młodych rolników. Do wniosku załączył materiał graficzny, na którym wskazał położenie zadeklarowanej we wniosku działki.

W dniu 16-01-2018 r. Kierownik Biura Powiatowego w Opocznie wydał decyzję nr 0085-2018-001559 w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w łącznej kwocie: 45.452,97 zł.

Następnie do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęło pismo E. B. z dnia 20-12-2017 r., która jako współwłaściciel działek ew. o nr [...], [...], oraz [...] znajdujących się w woj. zachodniopomorskim, powiecie szczecineckim, gm. [...] wniosła o wstrzymanie przyznawania płatności bezpośrednich dla osób wnioskujących o płatności dla ww. działek albowiem umowy dzierżawy obejmujące te grunty zawarte zostały bez jej zgody, jednocześnie wskazując okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków.

W dniu 13-02-2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr 0085-2018-001559 z dnia 16-01-2018 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.

W dniu 27-11-2019 r. do biura powiatowego wpłynął protokół z przesłuchania przez Prokuraturę Okręgową w P. A. M. w charakterze świadka w postępowaniu sygn. [...].

W dniu 27-10-2020 r. Kierownik Biura Powiatowego w Opocznie wydał decyzję nr 0085-2020-007107 o uchyleniu decyzji nr 0085-2018-001559 z 16-01-2018 r. oraz w sprawie odmowy przyznania A. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok: jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej oraz płatności dla młodych rolników i nałożył sankcję w okresie 3 lat kalendarzowych w wysokości odpowiednio: 19 098,94 zł, 5 310,60 zł oraz 8 889,25 zł.

Decyzją z 29-03-2021 r. nr 107/2021 Dyrektor ŁOR ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr 0085-2020-007107 z dnia 27-10-2020 r.

W dniu 05-05-2021 r. do organu wpłynęła skarga strony do WSA w Łodzi na ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 21-10-2021 r. sygn. akt III SA/Łd 511/2021 uchylił decyzję nr 107/2021 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 27-10-2020 r., nr 0085-2020-007107. Wyrok jest nieprawomocny - strona złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Pismem z dnia 10-09-2021 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za rok 2016 i 2017 oraz poinformował stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu.

W dniu 08-12-2021 r. organ I instancji wydał decyzję nr 0085-2020-018534 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za rok 2016 i 2017 w łącznej wysokości 91 673,88 zł, przyznanych A. M. na mocy decyzji Nr 0085-2017-009494 z dnia 26-05-2017 r. i Nr 0085-2018-001559 z dnia 16-01-2018 r.

W dniu 10-01-2022 r. strona złożyła odwołanie od ww. decyzji i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. - o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia postępowania przed NSA, zainicjowanego złożeniem skarg kasacyjnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 515/21. Decyzji z 08-12-2021 r. strona zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

1) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR w związku z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w sytuacji, w której trwa postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie prawidłowości uchylenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie, przyznających płatności, to jest w sytuacji, w której niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe;

2) naruszenie przepisów art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR w związku z art. 16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017, podczas gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 16 stycznia 2018 r., nr 0085-2018-001559;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

1) naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 akapit trzeci zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w związku z art. 149 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż doręczenie postanowienia o wznowieniu postępowania - którego uzasadnienie nie wskazywało na możliwość zaistnienia jakichkolwiek nieprawidłowości, a jedynie powtarzało treść przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - przerwało bieg terminu przedawnienia.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ odwoławczy stwierdził w zaskarżonej decyzji, że zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności reguluje art. 29 ustawy o ARiMR. Organ odwoławczy cytując treść wskazanego przepisu wyjaśnił, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków w ramach płatności rolnych może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, bądź z ostatecznych decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych w sprawach o przyznanie płatności. Warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków nie jest natomiast uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatność. Organ II instancji podkreślił, że w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR chodzi o dwa rodzaje należności: kwoty nienależnie pobranych środków publicznych oraz kwoty nadmiernie pobranych środków publicznych.

Organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności do gruntów rolnych określał Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 ww. ustawy, a także art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) a nr 1307/2013 w zw. z art. 2 pkt 14 Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazując, że z cytowanych przepisów wynika, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznawane są na wniosek rolnika, po spełnieniu warunków do ich przyznania. Przysługują rolnikowi, który ma nadany numer ewidencji producentów i jest posiadaczem gruntów objętych obszarem zatwierdzonym o powierzchni, co najmniej 1 ha. Oceny stanu posiadania dokonuje się według stanu na dzień 31 maja. Organ wyjaśnił także, że istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty rolne, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów, itp. Niezbędną i konieczną przesłanką przyznania płatności jest zatem rzeczywiste uprawianie gruntów.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że niniejsze postępowanie dotyczy nienależnych pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016 i 2017 ustalonych w trybie art. 29 Ustawy o ARiMR. Przedmiotowe środki w łącznej wysokości 91 673,88 zł zostały przyznane i wypłacone A. M. w oparciu o decyzje: nr 0085-2017-009494 z 26-05-2017 r. w łącznej kwocie 46220,91 zł oraz nr 0085-2018-001559 z 16-01-2018 r. w łącznej kwocie 45452,97 zł.

Organ II instancji wskazał, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Kierownika BP, postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności jest konsekwencją wyeliminowaniu z obrotu prawnego ww. decyzji przyznających płatność za lata 2016-2017. Organ wskazał również, iż w sytuacji gdy po przyznaniu ostateczną decyzją administracyjną płatności ze środków krajowych oraz wspólnotowych wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności, wskazujące na fakt uzyskania tych dopłat przez podmiot nieuprawniony bądź uprawniony w mniejszym rozmiarze, bezwzględnym obowiązkiem organów ARiMR jest podjęcie działań w celu ponownego ustalenia rzeczywistego stanu sprawy i doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. W dniu 13-02-2019 r. Kierownik BP ARiMR w Opocznie wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 zakończonego decyzją ostateczną z dnia 26-05-2017 r. oraz o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 zakończonego decyzją ostateczną z dnia 16-01-2018 r. Wznowienie postępowania nastąpiło wskutek ujawnienia nowych okoliczności faktycznych. Nową okolicznością nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej, był brak prowadzenia przez A. M. działalności rolniczej na działce o nr [...], deklarowanej do płatności. W wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego organ I instancji stwierdził, iż w 2016 r. oraz 2017 r. strona nie posiadała gospodarstwa rolnego i nie użytkowała rolniczo zgłoszonej we wniosku powierzchni gruntów rolnych.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji dokonane na podstawie z zgromadzonego materiału dowodowego, że w 2016 r. i 2017 r. A. M. nie spełnił przesłanek, o których mowa w art. 7 ust 1 i art. 8 ust 1 Ustawy. Strona nie prowadziła bowiem działalności rolniczej, nie posiadała gospodarstwa rolnego, nie wykonywała czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na zgłoszonej do dopłat na 2016 r. i 2017 r. działce A o powierzchni 41,38 ha.

Dyrektor ŁOR ARiMR wskazał, że ostateczne decyzje organu II instancji z dnia 29 marca 2021 r. o nr 131/2021 oraz nr 107/2021 w przedmiocie odmowy przyznania płatności (po wznowieniu postępowania) zostały zaskarżone przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z dnia 21-10-2020 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 515/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony na decyzje nr 131/2021 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Sąd wskazał, że "(...) Okoliczność nieprowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016, a jedynie zawarcia nieważnej i podpisanej jedynie dla pozoru umowy dzierżawy zgłoszonego do dopłat gospodarstwa rolnego, spełnia kodeksowe przesłanki "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kp.a., znajdując potwierdzenie w piśmie E. B. oraz w zeznaniach skarżącego złożonych 24 czerwca 2019 r. w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w P. Zatem w ocenie sądu organ prawidłowo wznowił postępowanie w sprawach dotyczących przyznanych skarżącemu płatności. (...). W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z. B., tj. właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę, o czym była już mowa, w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym, potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy Z. B. Sąd nie neguje jednocześnie ogólnych twierdzeń powoływanych w skardze, że dla otrzymania dopłat z systemu wsparcia bezpośredniego nie jest konieczne, aby wnioskujący o nie podmiot zawsze osobiście i bezpośrednio prowadził na danych gruntach zabiegi agrotechniczne. Rzecz w tym, że aby w ogóle móc legalnie takie zabiegi przeprowadzać, a zatem ubiegać się o płatności, konieczne jest posiadanie statusu posiadacza takich gruntów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Powoływanie się zatem przez skarżącego na wykonywanie na przedmiotowej nieruchomości działalności rolnej poprzez podejmowanie czynności organizacyjnych i kierowniczych jest bez znaczenia, wobec faktu, iż nie był on do takich czynności legitymowany. W konsekwencji powyższego w sprawie nie naruszono ani art. 4 ust. 1 lit. a i c rozporządzenia nr 1307/2013, ani też art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, bowiem ocena spełniania warunku bycia posiadaczem działki i nieprowadzenia działalności rolniczej została przez organy przeprowadzona prawidłowo. (...) ".

Natomiast wyrokiem z dnia 21-10-2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 511/21 uchylił decyzję nr 107/2021 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 27-10-2020 r., nr 0085-2020-007107. Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż: " (...) w rozpoznawanej sprawie organy ARiMR błędnie przyjęły datę, od kiedy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie dysponował dokumentem przesłanym przez E. B., a tym samym powziął wiedzę, która stanowiła podstawę do wznowienia w lutym 2019 r. postępowania administracyjnego, a następnie uchylenia własnej decyzji z 2018 r. i odmowy przyznania płatności. (...) W ocenie Sądu przyjęcie daty 27-02- 2018 r. na potwierdzenie jednego z najistotniejszych do wznowienia faktów, tj. ujawnienia po raz pierwszy nowych dowodów świadczących o nienależnym pobraniu przez A. M. płatności za rok 2017 nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy (...).

Oba ww. wyroki są nieprawomocne. Zostały bowiem zaskarżone przez stronę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dyrektor ŁOR ARiMR zgodził się z oceną organu I instancji, iż w analizowanym stanie faktycznym zaistniał obowiązek zwrotu dopłat bezpośrednich za lata 2016-2017 jako nienależnie pobranych. Na zmianę stanowiska nie wpływa nieprawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie o sygn. III SA/Łd 511/21, gdyż warunkiem koniecznym wydania - w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR - decyzji ustalającej kwoty nienależnie czy nadmiernie pobranych środków nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności. W ocenie organu odwoławczego, nawet w sytuacji braku skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nr 0085-2018-001559 (dot. 2017 r.) jak również decyzji nr 0085-2017-009494 (dot. 2016 r.) to pomoc przyznana i wypłacona na ich mocy nadal ma charakter nienależny, a świadczy o tym treść zeznań A. M. z dnia 24-06-2019 r., przesłuchanego w charakterze świadka w sprawie [...], z których wprost wynika, iż w wnioskując o pomoc w 2016 r. jak i w 2017 r. nie spełniał warunków przyznania płatności, o których mowa w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdyż nie prowadził działalności rolniczej, nie posiadał gospodarstwa rolnego, nie wykonywał czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na działce rolnej o powierzchni 41,38 ha: - A/A1 JPO/RE gryka na nasiona, położonej na działce ewidencyjnej nr [...]. A. M. w toku przesłuchania oświadczył, że przez dwa lata tj. w roku 2016 i 2017 dzierżawił od Z. B. część (ponad 40 ha) działki ew. o nr [....] położonej w miejscowości [...], gmina [...]. Nie potrafił jednak powiedzieć czy umowę dzierżawy zawarł z Z. B. jako osobą fizyczną czy przedstawicielem firmy H., przy czym grunty zwrócił po zakończeniu dzierżawy firmie H. Wedle złożonych zeznań, A. M. płacił za dzierżawę Z. B. corocznie czynsz dzierżawny w wysokości 30 000 zł. Podatek od nieruchomości był zaś opłacany przez Z. B. A. M. w toku zeznań wyjaśnił, iż od 10 lat jest pracownikiem firmy W., której właścicielem jest Z. B. i to on zaproponował mu dzierżawę działki, bo jak twierdził (..) nie chce mu się tam jeździć (...)" zaś dochód z tej dzierżawy miał być dla strony rodzajem premii za dobrą współpracę. Zeznając A. M. oświadczył, iż nie miał maszyn rolniczych do uprawy dzierżawionej nieruchomości. Prace polowe w postaci: orki, borowania, siania gryki a następnie jej zbioru zlecał małżonkom K. zajmujących się działalnością usługową w tym zakresie i którzy zostali mu poleceni przez Z. B.. A. M. wyjaśnił, iż z małż. K. zawarł umowę o świadczenie prac polowych, przy czym nie pamięta w jakiej formie ustnej czy pisemnej. K. spotykał się na działce lub kontaktował się telefonicznie. Nie wie gdzie mieszkają. Za wykonane prace płacił zbiorami, które K. zabierali w całości z pola. Strona nie wiedziała również ile K. zarobili na gryce, jak również nie uczestniczyła w zbiorach. A. M. zeznając oświadczył, że jedyny jego dochód z dzierżawionej nieruchomości to dopłaty, łącznie około 80000 zł rocznie. Stwierdził, że po opłaceniu czynszu dzierżawnego jeszcze mu sporo zostawało. Ponadto, A. M. wyjaśnił w toku zeznań, iż Z. B. wydzierżawiał swoje grunty bo jego nieruchomości przekraczały limity upoważniające do wyższych decyzji, a ponadto miał ma to wpływ wiek, ponad 40 który również ma wpływ na wysokość dotacji.

Reasumując, organ II instancji stwierdził, że z zeznań złożonych przez stronę w prokuraturze jednoznacznie wynika, że skarżący nie podejmował żadnych działań organizacyjnych lub kierowniczych oraz nie był osobiście zaangażowany w pracę fizyczną w gospodarstwie. Nie decydował o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych oraz rodzaju jak i o zbiorze upraw. A. M. nie posiadał zaplecza technicznego (parku maszynowego) czy magazynowego, który umożliwiałoby mu użytkowanie dzierżawionej działki. Wszelkie prace polowe wykonywali p. K. i to oni czerpali dochód z prowadzonej uprawy. Organ wskazał, iż odwołujący zamieszkiwał w dużym oddaleniu od zgłoszonej do płatności działki ew.[...], tj. w miejscowości [...] tj. w odległości ponad 400 km od ww. nieruchomości. A. M. w żaden sposób nie wykazał, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych. Nie przedstawił dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin. A. M. w żaden sposób także nie wykazał, na czym polegało nadzorowanie nad dzierżawioną nieruchomością. Z zeznań wynika, także, że Z. B. polecił stronie osoby tj. p. K. którzy mogą zająć się uprawą działki i to oni przez cały okres dzierżawy wykonywali wszystkie zabiegi agrotechniczne i do ich gospodarstwa trafiały coroczne plony, stanowiące zapłatę z wykonane prace. Strona nie uczestniczyła w zbiorach, nie wie w jakiej były wielkości (ile kg) i jak przyznała nie wie ile zarobili na uprawie gryki K. Jedynym dochodem strony z działki [...] były uzyskiwane dopłaty z ARiMR, a kosztem czynsz dzierżawny.

Zatem, zdaniem organu II instancji, odwołujący nie prowadził produkcji roślinnej jak również z informacji do których organ ma dostęp z urzędu wynika, iż nie był hodowcą zwierząt. W 2016 r. i 2017 r. działania A. M. ograniczyły się do złożenia wniosku i pobrania dopłat, których łącza wysokość wynosiła 86234,88 zł (OB, ONW, EKO za 2016 r.) oraz 85364,03 zł (OB, ONW, EKO za 2017 r.). Jedyny wydatek, na jaki strona wskazuje to opłata czynszu dzierżawnego w wysokości 30 0000 zł (w żaden sposób nieudokumentowana). Z zeznań strony jednoznacznie wynika w ocenie organu, że w 2016 r. oraz 2017 r. A. M. nie prowadził działalności rolniczej, nie był rolnikiem, nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego, nie był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanej do płatności działki rolnej, a jedynie formalnie ją zgłaszał do płatności. Nie spełniał zatem określonych w cyt. przepisach tj., art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stąd brak było podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy do zgłoszonej we wniosku powierzchni gruntów rolnych, czyli 41,38 ha. Zatem organ powinien odmówić jej przyznania. Wobec tego nienależnie pobraną płatnością w ramach wsparcia bezpośredniego za lata 2016 i 2017 stanowi kwota odpowiadająca wielkości pomocy przyznanej i wypłaconej za powierzchnię, w stosunku której została stwierdzona nieprawidłowość (tutaj: brak jej posiadania przez stronę).

Dyrektor ŁOR ARiMR odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, przytaczając treść art. 49 ust. 1 Ustawy wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na podstawie wskazanych przepisów. W przypadku płatności na 2016 r. kurs euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana, tj. na dzień 30-09-2016 rok wynosił 4,3192 zł, zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosiła 431,92 zł. Z kolei w przypadku płatności na 2017 r. kurs euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana, tj. na dzień 29-09-2017 rok wynosił 4,3042 zł Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosiła 430,42 zł. Ponieważ każda z kwot z nienależnie pobranej płatności na 2016 i 2017 rok przekroczyła kwotę stanowiącą równowartość 100 euro przeliczoną na złote według kursu ustalonego, to zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1306/2013, organ I instancji prawidłowo uznał, że w przypadku tych ww. płatności nie zachodziła podstawa do odstąpienia od ich ustalenia w myśl z art. 49 ust. 1 Ustawy.

Organ odwoławczy odnosząc się dalej do zarzutu podniesionego w odwołaniu, a dotyczącego przedawnienia prawa do orzekania w sprawie zwrotu pobranych nienależnie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2016-2017 wskazał, iż w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności. Cytując treść art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 a przy tym orzecznictwa Trybunału Unii Europejskiej w tym zakresie organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w analizowany stanie faktycznym mamy do czynienia z nieprawidłowością polegająca na zgłoszeniu do dopłat powierzchni gruntów, których faktycznie nie posiadała (użytkowała). Wyjaśnił, iż w przypadku nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2016 r. naruszenie prawa nastąpiło w dniu 09-06-2016 r., tj. w chwili złożenia wniosku z nieprawidłową deklaracją, natomiast szkoda rozumiana jako nieuprawniona wypłata płatności miała miejsce w dniu 17-11-2016 r., w dniu 23-11-2016 r. (czyli w dacie wypłaty zaliczek na poczet płatności bezpośrednich), w dniu 02-06-2017 r.,12-06-2017 r. (data wypłaty pozostałej część płatności przyznanych decyzją nr 0085-2017-009494). Ponieważ początek biegu termu przedawniania wyznacza zdarzenie, które miało miejsce jako ostatnie (w analizowanym przypadku jest to moment powstania szkody czyli 12-06-2017 r.), to w ocenie organu, 4 - letni termin przedawnienia roszczeń o zwrot płatności przyznanych na mocy decyzji nr 0085-2017-009494 upływałby w dniu 12-06-2021 r. W analizowanym przypadku jednak nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia, zaś po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. W myśl art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary. Okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia to 8 lat. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie pierwsze przerwanie okresu przedawnienia nastąpiło w dniu 13-11-2020 r. tj. w momencie doręczenia stronie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z 27-10-2020 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej nr 0085-2017-009494 z 26-05-2017 r. oraz w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r. Następnie do kolejnego przerwania biegu terminu przedawnienia doszło w związku z wydaniem i doręczeniem w dniu 01-04-2021 r. decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z nr 131/2021 z dnia 29-03-2021 r. o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 27-10-2020 r.

Organ II instancji wskazał, że przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, w którym zawiadamia się daną osobę o nieprawidłowościach. Na gruncie analizowanej sprawy za taki akt bez wątpliwości należy uznać decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 27-10-2020 r. oraz decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 29-03-2021 r., albowiem przedmiotowymi rozstrzygnięciami A. M. został jednoznacznie poinformowany o stwierdzonych nieprawidłowościach polegających na zadeklarowaniu do płatności gruntów, których nie użytkował rolniczo i nie posiadał. Biorąc pod uwagę że po każdym przerwaniu terminu przedawnienia biegnie on na nowo to w dacie wydania decyzji nr 0085-2020-018534 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego tj. w dniu 08-12-2021 r., doręczonej 27-12-2021 r. termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych płatności 2016 r. nie upłynął.

W przypadku nienależnie pobranych płatności za 2017 r. naruszenie prawa nastąpiło w dniu 31-05-2017 r., tj. w chwili złożenia wniosku z nieprawidłową deklaracją, natomiast szkoda rozumiana jako nieuprawniona wypłata płatności miała miejsce w dniu 14-11-2017 r. (zaliczka na poczet płatności bezpośrednich) i 06-02-2018 r. (pozostała część płatności przyznanych decyzją nr 0085-2018-001559). Wobec tego, że początek biegu termu przedawniania wyznacza zdarzenie, której miało miejsce jako ostatnie (w tym przypadku jest to moment powstania szkody, tj. 06-02-2018 r.), to 4-letni termin przedawnienia upływał w dniu 06-02-2022 r.

Zatem w dniu wydania decyzji Nr 0085-2020-018534 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego czyli 08-12-2021 r. nie nastąpiło przedawnienie roszczeń z tytułu nienależnie pobranej płatności za 2017 r. Samo zaś doręczenie decyzji przerwało bieg przedawnienia. Jednocześnie na skutek doręczenia decyzji nr 10085-2020-007107 Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie, wydanej w postępowaniu wznowieniowym oraz decyzji nr 107/2021 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR o utrzymaniu mocy zaskarżonej decyzji nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia odpowiednio w dniu 13-11-2021 r. oraz w dniu 01-04-2021 r. czyli w dacie doręczenia rozstrzygnięć.

Reasumując, organ II instancji stwierdził brak podstaw do uznania iż w niniejszej sprawie wygasło prawo organu I instancji do ustalenia w decyzji kwoty nienależnie pobranej płatności przyznanej na 2016 i 2017 r., w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w zakresie braku posiadania przez A. M. działki A.

Odnosząc się do przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określonych w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 organ wyjaśnił, że jak słusznie zauważył organ I instancji w analizowanej sprawie, wnioskowana płatność za 2016 r. przekazana na rachunek bankowy A. M. nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność przyznana ostateczną decyzją nr 0085-2017-009494 z dnia 26-05-2017 r. była rezultatem wniesionego w dniu 09-06-2016 r. wniosku o wypłatę i zawartych w nim oświadczeń, któremu organ dał wiarę. Wypłacone płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem organ przyznając ww. płatność nie miał wiadomości stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w sprawie płatności za 2016 r., zakończonego decyzją z dnia 26-05-2017 r. W szczególności organ nie wiedział, że użytkownikiem działki A położonej na działce ewidencyjnej [...] objętej deklaracją zawartą we wniosku o płatności za 2016 r. nie była strona. Skoro płatność nie została dokonana na skutek błędu właściwego organu, to brak jest przesłanek do zastosowania w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Z kolei w przypadku płatności za 2017 r., gdyby nawet przyjąć z ostrożności procesowej, iż w dniu wydania decyzji 16-01-2018 r., organ był w posiadaniu pisma Ea B. informującego o zwarciu przez A. M. fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością Z. B. (czego organ nie przesądza), to należy stwierdzić, że nie została spełniona druga przesłanka o której mowa art. 7ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, a mianowicie, iż błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Przesłanka ta nie została również spełniona w przypadku płatności za 2016r. Błąd rozumiany jako zgłoszenie we wniosku do płatności działek rolnych nie będących w posiadaniu jak i użytkowaniu rolniczym strony, w opinii organu II instancji, mógłby zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez stronę. Organ wskazał, że każdy podmiot zawodowo wykonujący swoją działalność powinien podnosić poziom swojej wiedzy i kwalifikacji zawodowych oraz dokładać należytej staranności przy uzyskiwaniu pomocy wspólnotowej. Występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych dany beneficjent jednocześnie nakłada na siebie obowiązki, których niedochowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. Organ podkreślił, że w dziale IX wniosku o przyznanie płatności strona oświadczyła, iż zna zasady przyznawania tych płatności i jest świadoma skutków prawnych niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego działania. Nadto zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacenie wnioskowanych płatności do gruntów rolnych, jak również o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Obowiązki strony zostały zatem wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku, są jasno wyrażone, w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zakresu nawet dla osoby nie posiadającej doświadczenia, a ich znajomość strona poświadczyła własnoręcznym podpisem. Omawiane powinności wynikają z przyjętych uregulowań prawnych w Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W związku z tym, w ocenie organu II instancji producent był świadomy, że występując z wnioskiem płatności jest zobowiązany do przestrzegania obowiązków określonych w przepisach regulujących zasady ich przyznawania. Zatem nie można uznać, że błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, w sytuacji w której strona we wniosku na 2017 r. zadeklarowała do płatności obszar, który nie znajdowała się w jej posiadaniu (użytkowaniu).

Organ wskazał dalej, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego tj. art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Organ wskazując na treść art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, art. 53 § 4, art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, stwierdził, że odpowiednie zastosowanie przywołanych powyżej regulacji do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności oznacza, iż w przypadku niewpłacenia przez stronę kwoty 91.673,88 zł w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji organu I instancji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, od kwoty nienależnie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Organ wyjaśnił ponadto, że co prawda wyrokiem z 21-10-2021 r., sygn. akt III SA/Łd 511/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję nr 107/2021 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 27-10-2020 r., nr 0085-2020-007107 niemniej jednak orzeczenie to jest nieprawomocne. Zostało zaskarżone przez stronę do NSA. W ocenie organu, brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji tj. decyzji o nr 0085-2017-009494 czy decyzji nr 0085-2018-001559 nie stanowi przeszkody do przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności za rok 2016 i 2017 albowiem warunkiem koniecznym wydania w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR decyzji ustalającej kwoty nienależnie czy nadmiernie pobranych środków nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatność. W uzasadnieniu decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności jednoznacznie wykazano natomiast, iż płatności przyznane za ww. lata mają charakter nienależny, gdyż strona wnioskując o pomoc nie spełniła warunku sine qua non do jej przyznana tzn. nie była posiadaczem (użytkowaniem) gruntu zadeklarowanego we wniosku. Zatem w rozpoznawanym stanie faktycznym brak jest podstaw do uznania, iż zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności za lata 2016-2017 ze względu na jego bezprzedmiotowość.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. M. zaskarżył powyższą decyzję organu w części, w jakiej decyzja nakazuje zwrot płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, które zostały przyznane ostateczna decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z 16 stycznia 2018 r. nr 0085-2018-001559.

Zaskarżonej w tej części decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności naruszenie przepisów art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w związku z art. 16 § 1 zdanie pierwsze ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR poprzez wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017, podczas gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 16 stycznia 2018 r., nr 0085-2018-001559 przyznająca płatności na rok 2017.

W oparciu o powyższy zarzut strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zaskarżonej części, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a następnie umorzenie postępowania administracyjnego w zaskarżonej części. Strona wniosła także o zwrot od organu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarżący podniósł, iż w sentencji decyzji organu I instancji wskazano, że nienależnie pobrane są między innymi kwoty płatności przyznane na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z 16 stycznia 2018 roku nr 0085-2018-001559. Organ I instancji powołał się na to, że przedmiotowa decyzja została uchylona decyzją tego samego organu z dnia 27 października 2020 r. (nr 0085-2020-007107), którą jednocześnie odmówiono A. M. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Ta decyzja została z kolei utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr 107/2021 z dnia 29 marca 2021 r.

A. M. wskazał, iż decyzja organu II instancji została przeze niego zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 21 października 2021 roku uchylił decyzje organów obu instancji (sygn. akt: III SA/Łd 511/21). Zdaniem skarżącego, oznacza to, że obecnie w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja z dnia 16 stycznia 2018 roku przyznająca mu płatność. Nie istnieje zaś (w sensie prawnym) żadna decyzja administracyjna uchylająca tę decyzję.

Skarżący podkreślił, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy najpierw wskazuje, iż "(...) postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności jest konsekwencją wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji przyznających płatność za lata 2016 - 2017" (strona 8 uzasadnienia). Następnie organ wskazuje jednak, że wyrokiem z dnia 21 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt III SA/Łd 511/21) uchylił decyzję nr 107/2021 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uchylającą decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 16 stycznia 2018 roku (strona 10 uzasadnienia). Organ odwoławczy dochodzi jednak do niezrozumiałej konkluzji, że nieprawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie wpływa na zmianę stanowiska organów obu instancji o tym, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały pobrane nienależnie. Z taką konstatacją w ocenie strony nie można się zgodzić.

Skarżący zaznaczył, iż organ II instancji powołał się na linię orzeczniczą sądów administracyjnych, wytyczoną wyrokiem NSA z 11 kwietnia 2013 roku, II GSK 96/12, w którym wskazano, iż "Brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, iż warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności". Przeciwko takiemu stanowisku przemawia jednak szereg argumentów natury językowej oraz funkcjonalnej. Postępowanie, o którym mowa w art. 29 ustawy o ARiMR dotyczy ustalenia kwot nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Już z językowego brzmienia tego przepisu wynika, że to postępowanie ma charakter następczy względem postępowania ustalającego, iż doszło do samego nienależnego lub nadmiernego pobrania owych środków. Za taką interpretacją przemawia także treść przepisu art. 29 ust. 3 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Innymi słowy, ustawodawca przewidział możliwość orzekania o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków w toku postępowania o przyznanie płatności; nie przewidział jednak możliwości odwrotnej, to jest orzekania o nienależnym czy nadmiernym pobraniu środków publicznych w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Zdaniem skarżącego, z perspektywy ochrony zaufania jednostki do państwa nie można akceptować sytuacji, w której ten sam organ wydaje ostateczną decyzję administracyjną przyznającą płatność, następnie nieskutecznie próbuje ją uchylić w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania, a później wydaje kolejną decyzję - w innym trybie - która efektywnie niweczy skutki pierwotnej decyzji administracyjnej o przyznaniu płatności. Nie ma przy tym znaczenia w ocenie strony, charakter postępowania, o którym mowa w art. 29 ustawy o ARiMR, bowiem faktycznie dotyczy ono zwrotu płatności uprzednio przyznanych decyzją administracyjną. Wskazuje na to brzmienie sentencji zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

A. M. wskazał, iż niezastosowanie się do treści ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej mu płatności bezpośrednie na rok 2017 stanowi rażące naruszenie zasady praworządności, o której mowa w art. 6 k.p.a. oraz zasady trwałości decyzji administracyjnych, które znajdują zastosowanie także w niniejszym postępowaniu, co wskazuje na kwalifikowaną wadę zaskarżonej decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nadto, skoro została wydana ostateczna decyzja przyznająca stronie płatność, to decyzja ustalająca nienależność tej płatności bez uchylenia w przepisanym trybie decyzji z dnia 16 stycznia 2018 roku, jest obarczona kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Skarżący podkreślił, że rzekome uchylenie decyzji przyznającej mu płatność z dnia 16 stycznia 2018 roku jest jedyną przesłanką, na podstawie której organ II instancji opiera zaskarżoną decyzję. Organy obu instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego, opierając się w całości na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania zakończonego uchyloną przez Sąd decyzją Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr 107/2021 z dnia 29 marca 2021 roku. Jednocześnie, bezzasadnie wskazano na brak znaczenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 października 2021 roku, III SA/Łd 511/21, na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: jako "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 21 marca 2022 r. nr 60/2022, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opocznie z 8 grudnia 2021 r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2016-2017 w części objętej skargą, tj. w zakresie w jakim decyzja ta ustala kwotę nienależnie pobranych płatności za rok 2017 w łącznej kwocie: 45.452,97 zł.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do najdalej idącego zarzutu, dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 21 marca 2022 r. nr 60/2022 w zaskarżonej części, opartego na art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jej wydanie w sprawie, która uprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Cytowany przepis spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, wymaga ustalenia tożsamości ostatecznej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce, gdy w sprawie występują te same strony (sprawa dotyczy tych samych podmiotów). Zastrzec trzeba jednak, iż tożsamość podmiotowa jest zachowana również w przypadkach, gdy w miejsce strony wstąpi jej następca prawny (w odniesieniu do praw zbywalnych i dziedzicznych) oraz gdy miejsce organu zajmie na skutek np. reorganizacji, nowy organ o innej nazwie, lecz wyposażony w tę samą właściwość rzeczową co organ, który wydał pierwotną decyzję. Tożsamość przedmiotowa dotyczy z kolei przedmiotu prowadzonego postępowania, na który składają się interesy prawne lub obowiązki, o których organ orzeka w określonym procesie, które następnie stają się prawem nabytym lub też obowiązkiem określonego podmiotu. Tożsamość przedmiotowa odnoszona jest do podstawy prawnej i faktycznej podjętego rozstrzygnięcia oraz do treści żądania strony. Z tym, że stan faktyczny sprawy musi być brany pod uwagę w ocenie, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt (por. M. Wierzbowski, R. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 156 k.p.a., Wyd. 6, Warszawa 2020, "Legalis"). W doktrynie zwraca się także uwagę na szczególny przypadek tożsamości sprawy, który zachodzi w sytuacji dysponowania tym samym dobrem. Wtedy pokrywają się elementy przedmiotowe, natomiast nie jest zachowana tożsamość elementów podmiotowych (por. ponownie. por. M. Wierzbowski, R. Hauser, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 156 k.p.a., Wyd. 6, Warszawa 2020, "Legalis").

Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że w niniejszym przypadku nie zachodzi tożsamość przedmiotowa pomiędzy sprawą o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2017 (decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z 16 stycznia 2018 r. nr 0085-2018-001559 w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w łącznej kwocie: 45.452,97 zł) a ustaleniem zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za rok 2017. Można bowiem żądać zwrotu świadczenia, które zostało wypłacone na podstawie decyzji administracyjnej. Płatności rolne są wypłacane na wniosek beneficjenta i to wniosek o przyznanie danej płatności uruchamia postępowanie administracyjne. Natomiast postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte na wniosek beneficjenta. Jest to odrębne postępowanie, które jest inicjowane z urzędu, w formie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych kwot. A zatem brak jest podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zachodzi tożsamość pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy administracyjnej dotyczącej przyznania płatności rolnych oraz dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych. Nie zachodzi więc przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Brak jest również z powyższych względów podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na zarzut strony, co do niezastosowania się przez organ do treści ostatecznej decyzji administracyjnej, który powiązany został w skardze z rażącym naruszeniem zasady praworządności, o której mowa w art. 6 k.p.a.

Jako prawidłowe należy zatem ocenić również postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi nr 18/22 z dnia 21 marca 2022 r. o odmowie zawieszenia postępowania odwoławczego w przedmiocie nienależnie pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do czasu zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie zainicjowanej wniesieniem skarg kasacyjnych od wyroku WSA w Łodzi w spr. o sygn. akt III SA/Łd 515/21. Skoro postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych płatności rolnych jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie przyznania płatności rolnych, a wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie przyznania płatności, to dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy powołane wyżej orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie będzie stanowiło zagadnienia wstępnego.

Za chybiony należy uznać także zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Jak już wskazano powyżej, postępowania w przedmiocie przyznania płatności oraz ustalenia nienależnie pobranych kwot mają odrębny charakter. Podkreślić należy, że organ w niniejszym przypadku pismem z dnia 10 września 2021 r. wszczął odrębne postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Natomiast sprawa, na którą powołuje się strona skarżąca, dotyczy przyznania płatności i została ostatecznie przez organy Agencji zakończona. Należy bowiem zaznaczyć, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z 16 stycznia 2018 r. nr 0085-2018-001559 w sprawie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 w łącznej kwocie: 45.452,97 zł, została - po wznowieniu postępowania - uchylona decyzją Kierownika Biura Powiatowego w Opocznie z 27 października 2020 r. nr 0085-2020-007107. Decyzją z dnia 27 października 2020 r. odmówiono jednocześnie A. M. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej oraz płatności dla młodych rolników i nałożono sankcję w okresie 3 lat kalendarzowych w wysokości odpowiednio: 19 098,94 zł, 5 310,60 zł oraz 8 889,25 zł. Dyrektor ŁOR ARiMR decyzją z 29 marca 2021 r. nr 107/2021 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr 0085-2020-007107 z dnia 27 października 2020 r. Strona złożyła skargę na powyższą decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 21 października 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 511/2021 uchylił decyzję nr 107/2021 Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie nr 0085-2020-007107. Wyrok ten jest jednak nieprawomocny, gdyż strona złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro wyrok WSA jest nieprawomocny, to nie wywiera on jeszcze skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Dyrektora ŁOR ARiMR z 29 marca 2021 r. nr 107/2021 oraz poprzedzającej ją decyzji nr 0085-2020-007107 z dnia 27 października 2020 r. Natomiast dotyczy on decyzji, która ciągle ma cechy decyzji ostatecznej (p. Komentarz do art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Tarno Jan Paweł, LexisNexis wyd. V).

W myśl z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że żądanie zwrotu nienależnie pobranej pomocy nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności. Pogląd ten jest jednolicie przyjmowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11 - wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 10 października 2019 r., WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt I SA/OI 551/19 wskazał, że jako przesłanka działania organów ARiMR w tym trybie jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, ze beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał w nadmiernej wysokości (por. także np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 168/16).

Wskazać należy także, że decyzja wydana na podstawie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR ma charakter konstytutywny, co wynika z literalnego brzmienia tego artykułu, w którym jest mowa o "ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych". Decyzja o zwrocie nienależnie pobranych płatności tworzy zatem nowy stosunek prawny. Przesłanki świadczące o nienależnie pobranej płatności są oceniane ex post, czyli po przystąpieniu beneficjenta do realizacji zobowiązania.

Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem mamy więc do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy organ ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości, które skutkują na podstawie art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt a, b i c, art. 9 i art. 50 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że aby dokonać prawidłowego rozstrzygnięcia organy musiały (i dokonały tego) przeprowadzić analizę całego zgromadzonego materiału dowodowego nie tylko w odniesieniu do skarżącego ale również mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w innych sprawach związanych z p. Z. B. oraz spółkami z o.o. H. i W. w Ż. Przy czym kwestia zgłoszenia przez A. M. do dopłat gruntów rolnych, których nie był posiadaczem i na których nie prowadził działalności rolniczej w roku 2016 i 2017 była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawach III SA/Łd 512/21, III SA/Łd 513/21 i III SA/Łd 515/21. Skargi A. M. zostały oddalone, a wyroki są nieprawomocne. Sąd podziela wyrażony w uzasadnieniach tych wyroków pogląd oraz stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że skarżący w 2017 roku nie prowadził indywidualnej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą prowadził miejscowy rolnik. Skarżący zamieszkiwał w znacznym oddaleniu od zgłoszonych do płatności gruntów. Oczywiście, prowadzenie działalności rolniczej nie musi przy tym oznaczać osobistego wykonywania na gruntach pracy fizycznej. Może bowiem polegać ono jedynie na zarządzaniu gruntami rolnymi poprzez nadzór i kierowanie czynnościami natury funkcjonalnej, niezbędnymi dla racjonalnej gospodarki gruntami. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych dowodów potwierdzających, że zlecał prowadzenie tych prac w swoim imieniu innym osobom. W aktach sprawy brak także dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Skarżący był zobowiązany do zapłaty czynszu dzierżawnego, a nie uzyskiwał żadnego dochodu z gospodarstwa bowiem plony (gryka) z niego pozyskiwane stanowiło wynagrodzenie dla osób faktycznie wykonujących prace na działkach zadeklarowanych do płatności. W związku z powyższym Sąd podziela ustalenia organów, co do tego, że skarżący w 2016 i 2017 roku nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z. B. - właściciela wydzierżawionych gruntów. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący oświadczając, że od 10 lat jest pracownikiem firmy W., której właścicielem jest Z. B. i to on zaproponował mu dzierżawę działki, bo jak twierdził "(..) nie chce mu się tam jeździć (...)", zaś dochód z tej dzierżawy miał być dla strony rodzajem premii za dobrą współpracę. A. M. zeznał, iż nie miał maszyn rolniczych do uprawy dzierżawionej nieruchomości. Prace polowe w postaci: orki, borowania, siania gryki, a następnie jej zbioru zlecał małżonkom K., zajmującym się działalnością usługową w tym zakresie i którzy zostali mu poleceni przez Z. B. Za wykonane prace płacił zbiorami, które K. zabierali w całości z pola. Strona zeznała także, że nie wie ile K. zarobili na gryce, jak również nie uczestniczyła w zbiorach. Jedyny dochód skarżącego z dzierżawionej nieruchomości to dopłaty, łącznie około 80000 zł rocznie. Skarżący wyjaśnił także, że, że po opłaceniu czynszu dzierżawnego jeszcze mu sporo zostawało. Ponadto A. M. zeznał, że Z. B. wydzierżawiał swoje grunty bo "jego nieruchomości przekraczały limity upoważniające do wyższych decyzji, a ponadto miał ma to wpływ wiek, ponad 40 który również ma wpływ na wysokość dotacji".

Z powyższych okoliczności organy wyprowadziły prawidłowe wnioski, że strona w 2017 r. nie podejmowała żadnych działań organizacyjnych lub kierowniczych oraz nie była osobiście zaangażowana w pracę fizyczną w gospodarstwie. Nie decydowała o wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych oraz rodzaju jak i o zbiorze upraw. A. M. nie posiadał w 2016 r. i 2017 r. zaplecza technicznego (parku maszynowego), czy magazynowego, który umożliwiałoby mu użytkowanie dzierżawionej działki. W toku postępowania A. M. nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach.

Wobec powyższego, Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie ma żadnych wątpliwości, że skarżący zgłosił do dopłat grunty rolne, których faktycznie w 2017 roku nie posiadał i nie użytkował. To zaś obligowało organ do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania na podstawie art. 29 ust.1 i 2 ustawy o Agencji decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Według art. 29 ust. 2 ustawy o ARIMR, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Należy wskazać, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika – np. deklaracja we wniosku niezgodna ze stanem faktycznym, brak realizacji obowiązków związanych z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów, czy też zaniechanie realizacji zobowiązania w odniesieniu do płatności w ramach PROW. A więc są to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości.

Przedmiotem postępowania toczącego się przed organem było zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ponownie należy podkreślić, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przy czym ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Zatem w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARIMR organ ma za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Zaznaczenie odrębności postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności ma istotne znaczenie, bowiem w jego ramach organ ma za zadanie ustalenie, że doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu (por. wyrok NSA z 23 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1201/13; publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, poczynione w niniejszej sprawie ustalenia dawały organom Agencji wystarczającą podstawę do przyjęcia, że środki otrzymane przez skarżącego w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017 zostały nienależnie wypłacone, zatem musiały podlegać zwrotowi w trybie art. 29 ust 1 i 2 ustawy o ARIMR.

Wbrew również zarzutom skargi, w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych organy Agencji były uprawnione do korzystania z dowodów zgromadzonych w odrębnych postępowaniach, w tym w postępowaniu w przedmiocie przyznania stronie płatności oraz prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w P. postępowania o sygn. [...], prowadzonego w sprawie stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. dowodem może jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a więc także dokumenty sporządzone w innym postępowaniu administracyjnym (art. 76 § 1 k.p.a.), niezależnie od tego jak zakończyło się to postępowanie. W konsekwencji organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie utrwalonych także przez inny organ procesowy w innym postępowaniu. W kontrolowanym postępowaniu organ dokonał przy tym samodzielnej oceny dowodów, w tym dowodów zgromadzonych w odrębnych postępowaniach i wynik tych odrębnych postępowań nie ma jakiegokolwiek wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności. Nie może zatem w ocenie sądu budzić zastrzeżeń, zaliczenie przez organ w poczet materiału dowodowego niniejszej sprawy, dowodów zgromadzonych w odrębnym postępowaniu.

Na marginesie należy zwrócić uwagę, iż argumentacja organu w odniesieniu do ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017, jak również zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy jest tożsamy z dowodami i stanowiskiem organu wyrażonym w odniesieniu do ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016. Jednak rozstrzygnięcie organu w zakresie kwoty nienależnie pobranych płatności odnoszące się do roku 2016, nie zostało objęte skargą, pomimo tego, że organy Agencji zawarły rozstrzygnięcie odnoszące się do ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016 i 2017 w jednej decyzji.

Zdaniem sądu, za prawidłowe należy również uznać stanowisko organu, iż w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu pobranych nienależnie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2017.

Zgodnie art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE. EURATOM) Nr 2988/95: "Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1". Natomiast ust. 3 stanowi: "Państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2".

Zgodnie ze wskazanym przepisem art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE. EURATOM) Nr 2988/95: "Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania łub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem".

Z akt sprawy wynika, iż w analizowany stanie faktycznym mamy do czynienia z nieprawidłowością polegająca na zgłoszeniu do dopłat powierzchni gruntów których strona faktycznie nie posiadała (użytkowała).

Jak słusznie wskazał organ, w orzecznictwie Trybunału Unii Europejskiej przyjmuje się, że art. 1 ust. 2 i art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich należy interpretować w ten sposób, że w okolicznościach gdzie naruszenie przepisu prawa Unii zostało wykryte dopiero po powstaniu szkody, termin przedawnienia rozpoczyna bieg z chwilą, w której wystąpiły zarówno działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego stanowiące naruszenie prawa Unii, jak i szkoda w budżecie Unii lub w zarządzanych przez nią budżetach. Wniosek taki jest zgodny z celem owego rozporządzenia, który to akt zgodnie ze swoim art. 1 ust. 1 zmierza do ochrony interesów finansowych Unii. W istocie dies a quo znajduje się w chwili zdarzenia, które miało miejsce jako ostatnie, to znaczy albo w dacie wystąpienia szkody, jeżeli szkoda ta powstała po działaniu lub zaniechaniu stanowiącym naruszenie prawa Unii, albo w dacie teso działania lub zaniechania, jeżeli dana korzyść została przyznana przed owym działaniem łub zaniechaniem. Ponadto wniosku tego nie podważa argument, zgodnie z którym dies a quo stanowi dzień wykrycia nieprawidłowości, ponieważ chwila, w której organy dowiedziały się o nieprawidłowości, jest bez znaczenia dla momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia(...) art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich należy interpretować w ten sposób, że szkoda powstaje w chwili wydania decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej odnośnemu eksporterowi. To od tej chwili bowiem istnieje rzeczywiście szkoda w budżecie Unii. Nie można uznać tej szkody za istniejącą przed datą ostatecznego przyznania tej korzyści, ponieważ oznaczałoby to przyznanie, że termin przedawnienia dla żądania zwrotu tej kwoty może rozpocząć bieg już w chwili, w której nie została ona jeszcze przyznana. (vide m.in.: sprawa Pfeifer & Langen GmbH & Co. KG v. Bundesanstalt fiir Landwirtschaft und Ernahrung (orzeczenie wstępne) wyrok z dnia 11.06.2015r. sygn. akt: C- 52/14 (ZOTSiS 2015/6/1-381).

W przypadku nienależnie pobranych przez skarżącego płatności za 2017 r., naruszenie prawa nastąpiło w dniu 31 maja 2017 r., tj. w chwili złożenia wniosku z nieprawidłową deklaracją, natomiast szkoda rozumiana jako nieuprawniona wypłata płatności miała miejsce w dniu 14 listopada 2011 r. (zaliczka na poczet płatności bezpośrednich) i 6 lutego 2018 r. (pozostała część płatności przyznanych decyzją nr 0085-2018-001559). Wobec tego, że początek biegu termu przedawniania wyznacza zdarzenie, której miało miejsce jako ostatnie (w analizowanym przypadku jest to moment powstania szkody czyli 06.02.2018 r.), to należy stwierdzić za organem, iż 4- letni termin przedawnienia upływał w dniu 6 lutego 2022 r. Zatem w dniu wydania decyzji Nr 0085-2020-018534 o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego czyli 8 grudnia 2021 r. nie nastąpiło przedawnienie roszczeń z tytułu nienależnie pobranej płatności za 2017 r. Doręczenie tej decyzji niewątpliwie przerwało bieg terminu przedawnienia. Brak jest wobec tego podstaw do uznania, iż wygasło prawo organu I instancji do ustalenia w decyzji kwoty nienależnie pobranej płatności przyznanej na 2017 r., w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w zakresie braku posiadania przez A. M. działki rolnej.

W rozpatrywanej sprawie nie zaszły również przesłanki do odstąpienia przez organ od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jak również przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 Ustawy, "Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013".

Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich gdy kwota płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro. W odniesieniu do płatności bezpośrednich, dla przeliczenia kwoty płatności na złote należy stosować kurs euro ustalony zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1306/2013 zgodnie z którym, państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalania której odstępuje Kierownik biura powiatowego, wyliczana jest oddzielnie dla poszczególnych schematów pomocowych.

W niniejszej sprawie, jak wykazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zaszły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na podstawie wskazanych przepisów. Trzeba bowiem zauważyć iż w przypadku płatności na 2017 r. kurs euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana, tj. na dzień 29.09.2017 rok wynosił 4,3042 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosiła 430,42 zł. Ponieważ poszczególne kwoty z nienależnie pobranej płatności na 2017 r. przekroczyły kwotę stanowiąca równowartość 100 euro przeliczoną na złote według kursu ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1306/2013, organ prawidłowo uznał, że w przypadku tych płatności nie zachodziła podstawa do odstąpienia od ich ustalenia w myśl z art. 49 ust. 1 Ustawy.

Z kolei przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określone zostały w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014. Przepis ten stanowi: "3. Obowiązek zwrotu, którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności".

Z treści cytowanego przepisu wynika, iż przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu muszą być spełnione łącznie tj. 1) płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, 2) błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2011 roku, sygn. akt II GSK 594/10 - Lex nr 1083303 i wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 roku, sygn. akt II GSK 315/13). Ponadto, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że celem, określonego w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. (por. wyroki NSA: z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2071/18; z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1191/20).

Jak słusznie zauważyły organy, w rozpatrywanej sprawie płatność za 2017 r. przekazana na rachunek bankowy A. M. w łącznej kwocie 45.452,97 zł., przyznana została decyzją Kierownika Biura Powiatowego w Opocznie z 16 stycznia 2018 r. nr 0085-2018-001559 na skutek wniesionego w dniu 31 maja 2017 r. wniosku skarżącego o wypłatę oraz zawartych w nim oświadczeń, którym organ dał wiarę. Gdyby nawet przyjąć, iż w dniu wydania decyzji z 16 stycznia 2018 r., organ był w posiadaniu pisma E. B. informującego o zwarciu przez A. M. fikcyjnej umowy dzierżawy części gospodarstwa rolnego będącego własnością Z. B. (jak stwierdził WSA w Łodzi w uzasadnieniu nieprawomocnego wyroku z dnia 21.10.2021 r. sygn. III SA/Łd 511/221) to należy zauważyć, że nie została spełniona druga przesłanka o której mowa art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, a mianowicie, że nie jest to błąd tego rodzaju, iż nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Błąd rozumiany jako zgłoszenie we wniosku do płatności działek rolnych nie będących w posiadaniu jak i użytkowaniu rolniczym strony wnioskującej, niewątpliwie mógł zostać w zwykłych okolicznościach przez tę stronę wykryty. A. M. sam zresztą oświadczył w toku przesłuchania w postępowaniu karnym, iż nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z. B. Skarżący miał zatem świadomość w jakiej roli występuje składając wniosek o płatności za 2017 rok. Występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych skarżący nałożył jednocześnie na siebie obowiązki, których niedochowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. Podkreślić należy, że w dziale IX wniosku o przyznanie płatności skarżący oświadczył, iż zna zasady przyznawania tych płatności i jest świadomy skutków prawnych niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji tego działania. Nadto zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacenie wnioskowanych płatności do gruntów rolnych, jak również o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego, objętych wnioskiem, powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Obowiązki strony wnioskującej o płatność zostały zatem wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku, są jasno wyrażone, w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zakresu nawet dla osoby nie posiadającej doświadczenia, a ich znajomość strona poświadczyła własnoręcznym podpisem. Omawiane powinności wynikają z przyjętych uregulowań prawnych w Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W związku z tym, należy stwierdzić, iż A. M. był świadomy, że występując z wnioskiem płatności jest zobowiązany do przestrzegania obowiązków określonych w przepisach regulujących zasady ich przyznawania. Zatem nie można uznać, że błąd nie mógł zostać przez niego wykryty w zwykłych okolicznościach, w sytuacji w której skarżący we wniosku na 2017 r. zadeklarował do płatności obszar, który nie znajdował się w jego posiadaniu (użytkowaniu), przy jednoczesnym braku zamiaru faktycznego prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanym obszarze.

Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, iż możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna (por. wyroki NSA: z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2071/18; z dnia 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1191/20).

Wobec powyższego sąd rozpoznający niniejszą skargę nie ma żadnych wątpliwości, że w 2017 roku doszło do pobrania przez skarżącego nienależnych płatności rolnych, co obligowało organ do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania na podstawie art. 29 ust.1 i 2 ustawy o Agencji decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Odmawiając uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego, wskazać należy, że ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu, organy przeprowadziły należyte postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek skutkujących obowiązkiem zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Zebrały i wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

R.T-M.