Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1126/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 54 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 61 ust. 2 pkt 2, art. 2, art. 3, art. 100 ust. 1, art. 7, art. 8, art. 102 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1, art. 152, art. 145 par. 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., wydaną

na podstawie art. 7, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2013 r Dz. U. poz. 267 z późn. zm.) oraz art. 2 ust. 1, art. 3

ust. 4, art. 54 ust. 1, art. 61 ust. 1, art. 106 ust. 1, art. 107, art. 109, art. 110 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej (tekst jednolity z 2013 r Dz. U. poz. 182 i zm.) oraz § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U z 2012 r, poz. 964) Wójt Gminy G. po rozpatrzeniu wniosku G. T. odmówił skierowania jej do Domu Pomocy Społecznej w B. S.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, iż zgodnie z art. 107

ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, przeprowadzono wywiad rodzinny i stwierdzono,

że G. T. ma [...] lat. W Domu Seniora [...] przebywa od dnia 14 marca 2014 r. W początkowym okresie pobytu w placówce była osobą leżącą, a także była w złym stanie psychicznym,. Wymagała pomocy osoby drugiej przy wstawaniu z łóżka. Obecnie porusza się samodzielnie w obrębie pomieszczeń i zaaklimatyzowała się wśród współmieszkańców. Uczestniczy aktywnie w zajęciach, nie chce wracać do swojego domu i miejsca stałego zamieszkania. Zdaje sobie sprawę, że nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, bez pomocy osób drugich. Syn W. T. odwiedził ją w miesiącu czerwcu. Natomiast córka A. P. ma z nią kontakt telefoniczny, a wnuczka S. G. systematycznie ją odwiedza. Systematyczność w leczeniu, a także poprawa relacji z dziećmi oraz kontakty z grupą równieśniczą wzmocniły stan psychiczny klientki. Źródłem utrzymania G. T. jest emerytura w wysokości [...] zł, którą przeznacza na pokrycie kosztów pobytu w domu opieki. Wnoszona przez klientkę opłata nie pokrywa pełnej odpłatności, dlatego wystąpiły zadłużenia. Z informacji uzyskanych od kierownika placówki, syn i córka G. T. zobowiązali się w dwóch ratach spłacić zaległości. W trakcie pobytu w Domu Seniora [...] G. T. zwróciła się z wnioskiem do organu o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej w B. S. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ponoszone opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej określa art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który wskazuje też kolejność podmiotów zobowiązanych do opłaty, a są nimi: 1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Do rozstrzygnięcia w sprawie wniosku G. T. o skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga się w pierwszej kolejności odwołania do zasad ogólnych, zawartych w ustawie o pomocy społecznej, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej w myśl art. 2 ust. 1 ustawy, według którego pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającej na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one

w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, iż pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb,

do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, a udzielane świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu w ich trudnej sytuacji życiowej. Z treści zawartej

w art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy wynika, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają i mieszczą się

w możliwościach pomocy społecznej. Pozwala to na odczytanie przedmiotowej zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., jako obowiązku organu do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji, wynikających z przyznanych mu uprawnień. Nakazuje on brać pod uwagę z urzędu w toku postępowania wyjaśniającego oraz przy załatwianiu sprawy nie tylko prawo, ale także interes społeczny i słuszny interes strony, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do prawdy obiektywnej. Ośrodek pomocy społecznej w budżecie na rok 2014, przeznaczonym na opłacanie pobytu w domach pomocy społecznej posiada środki finansowe w wysokości [...] zł. Obecnie opłacany jest pobyt dla 7 świadczeniobiorców, a wydatkowana kwota wynosi już [...] zł.

Na zabezpieczenie przyznanych wcześniej decyzji potrzeba [...] zł, a więc już występują braki na pełną realizację tego zadania. Średni miesięczny koszt utrzymania ustalony zarządzeniem z dnia 12 lutego 2014 r., nr 12/2014 Starosty S. na rok 2014 w Domu Pomocy Społecznej w B. S. wynosi [...] zł. G. T. może wnosić opłatę za swój pobyt w wysokości do 70% z posiadanego dochodu, to jest [...] zł. Różnica między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a wnoszoną opłatą wynosi [...] zł miesięcznie. Ze względu na brak środków w posiadanym budżecie, organ nie może skierować G. T. do powyższej placówki. Z przeprowadzonych wywiadów rodzinnych oraz po rozeznaniu sytuacji materialno-bytowej zstępnych i wstępnych, nikt nie wyraża chęci ani gotowości na zawarcie umowy w trybie art. 103 ust. 2 ustawy

o pomocy społecznej. Organ nie neguje potrzeby pomocy osób drugich i opieki, której wymaga G. T. Jednocześnie w pierwszej kolejności dzieci obowiązane są wspierać matkę. Obowiązek wsparcia dotyczy nie tylko spraw majątkowych, ale również wsparcia psychicznego, a także udzielania pomocy osobistej w przypadku choroby czy też niepełnosprawności.

Od powyższej decyzji G. T. wniosła odwołanie, w którym podniosła, iż brak środków finansowych po stronie Gminy nie powinien być powodem odmowy skierowania jej do domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy spełnia wymogi ustawowe.

Na poparcie tego stanowiska przywołała wyrok WSA w Warszawie z dnia

16 marca 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1085/10. W związku z powyższym odwołująca się wniosła o uchylenie skarżonej decyzji oraz skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w B. S.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy jak również mając na względzie aktualne orzecznictwo sądowo-administracyjne odnoszące się do rozpatrywanej kwestii organ odwoławczy stwierdza, że pomoc społeczna w formie skierowania wnioskodawczyni do domu pomocy społecznej przysługuje jej z mocy art. 54 ustawy o pomocy społecznej. G. T. z uwagi na wiek i stan zdrowia bezsprzecznie wymaga całodobowej opieki i z pewnością jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Dowody zebrane w niniejszej sprawie w postaci zaświadczenia lekarskiego

o stanie zdrowia wskazują, iż odwołująca się obciążona jest wieloma chorobami przewlekłymi (miażdżyca, nadciśnienie, dna moczanowa, zaburzenia równowagi).

W niniejszej sprawie bezspornym jest zatem, że skarżąca spełnia wszystkie warunki wynikające z art. 54 ust. 1 cyt. ustawy - ma [...] lat, jest osoba chorą, wymagającą pomocy i opieki całodobowej, a takiej opieki ośrodek pomocy społecznej nie może jej zagwarantować.

Przepisy ustawy o pomocy społecznej faktycznie nie uzależniają umieszczenia osoby spełniającej przesłanki wynikające z cytowanego wyżej przepisu od możliwości finansowych organu, co znalazło potwierdzenie w przywołanym przez skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanym dnia 16 marca 2011 r. W wyroku tym Sąd stwierdził, iż "z punktu widzenia tego przepisu możliwości te stanowią okoliczność nieistotną".

Niemniej jednak, jak ustalono w toku postępowania administracyjnego, strona od dnia 1 kwietnia 2014 r przebywa w prywatnym Domu Seniora [...] w M. na podstawie zawartej na czas nieokreślony umowy o wykonywanie usług opiekuńczo-bytowych. W ocenie Kolegium członkowie rodziny, umieszczając G. T. w prywatnym Domu Opieki, mieli świadomość, iż odpłatność za pobyt wyniesie 100% tym samym zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej winni uczestniczyć w kosztach odpłatności za pobyt strony w DPS, skoro została tam umieszczona w wyniku ich działania i przebywa na mocy zawartej, obowiązującej umowy.

Powyższą decyzję G. T. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 54 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że obowiązek skierowania do domu pomocy społecznej osoby spełniającej wskazane w art. 54 ust. 1 ww. ustawy kryteria ma charakter fakultatywny, uznaniowy, podczas gdy z art. 17 ust. 1 pkt 16 ww. ustawy wynika, iż kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu należy do zadań własnych gminy o charakterze obligatoryjnym;

2) art. 61 ust. 1 w zw. z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w sytuacji umieszczenia starszej osoby

w prywatnym domu seniora, pomimo spełnienia przez nią przesłanek do umieszczenia w publicznym domu pomocy społecznej i znacznym zadłużeniu powstałym na skutek braku możliwości finansowania pobytu w prywatnej placówce, po stronie gminy ustawał obowiązek zapewnienia tej osobie miejsca w domu pomocy społecznej, podczas gdy z treści w/w przepisów wynika jedynie obowiązek członków rodziny do partycypowania w kosztach pobytu tej osoby w publicznym domu opieki społecznej;

3) art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że członkowie rodziny skarżącej na mocy w/w przepisu są zobligowani do uiszczania należności za jej pobyt w prywatnym domu seniora, podczas gdy przepis ten wskazuje obowiązek członków rodziny do partycypowania w opłatach za publiczny dom pomocy społecznej, który może być egzekwowany jedynie na drodze administracyjnoprawnej;

4) art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieudzieleniu pomocy społecznej skarżącej, znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, pomimo iż z akt postępowania w sposób jasny wynika, iż nie jest w stanie sama finansowo udźwignąć kosztu pobytu w prywatnym domu seniora, natomiast członkowie jej rodziny nie spłacają zadłużenia za pobyt w prywatnym ośrodku, co może doprowadzić do utraty całodobowej opieki, niezbędnej do jej normalnego funkcjonowania;

Podniesiono również naruszenie przepisów prawa proceduralnego:

1) art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa;

2) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. w zakresie obowiązku wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz błędy w ustaleniach stanu faktycznego, polegające na:

a) błędnym przyjęciu, że to rodzina umieściła G. T. w prywatnym ośrodku, podczas gdy ze względu na jej stan zdrowia do ośrodka przywieźli ją sąsiedzi i to skarżąca zawarła umowę na świadczenie usług opiekuńczo – bytowych,

b) pominięciu faktu, iż rodzina skarżącej nie uiszcza należności za jej pobyt

w prywatnym domu seniora, co w najbliższym czasie doprowadzi do utraty przez skarżącą całodobowej opieki, niezbędnej do jej normalnego funkcjonowania,

c) pominięciu faktu, że zadłużenie skarżącej z tytułu opłat na rzecz Domu Seniora [...] wynosi obecnie [...] zł i wzrasta z każdym dniem,

3) art. 107 § 3 K.p.a. i art. 11 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w jaki sposób organ umożliwi skarżącej zapewnienie całodobowej opieki, w sytuacji, gdy członkowie jej rodziny nie uiszczają opłat za jej pobyt w prywatnym domu opieki.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o przeprowadzenie, na podstawie

art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dowodu

z dokumentu umowy o świadczenie usług opiekuńczo - bytowych, zestawienia zadłużenia oraz pisma A. P. na okoliczność zadłużenia skarżącej z tytułu świadczenia usług przez Dom Seniora [...], braku zapewnienia opieki i wsparcia finansowego od rodziny, braku umieszczenia skarżącej w Domu Seniora [...] przez członków rodziny oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. wydanej z upoważnienia wójta przez Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. nr [...]

W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodzi, iż wbrew wyrażonemu w zaskarżonej decyzji stanowisku, w sytuacji, gdy na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zostało w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości ustalone, że skarżąca kwalifikuje się do umieszczenia jej w domu pomocy społecznej organ I instancji, nie był uprawniony do odmowy skierowania skarżącej do placówki opiekuńczej z powodu braku środków finansowych po stronie gminy, jak i z powodu umieszczenia skarżącej w prywatnym domu seniora.

Jak zostało wskazane w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1085/10 przepisy ustawy o pomocy społecznej nie uzależniają umieszczenia osoby spełniającej przesłanki wynikające z art. 54 ust. 1 tejże ustawy od możliwości finansowych organu. Z punktu widzenia tego przepisu, możliwości te stanowią okoliczność nie istotną. W związku z powyższym należy przyjąć, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej kierowanie osoby do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za jej pobyt w tym domu jest zadaniem własnym gminy o charakterze obowiązkowym. Trudno zgodzić się z treścią zaskarżonych rozstrzygnięć, w myśl których gmina, w sposób fakultatywny i uznaniowy, wydaje skierowania do domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę nie tylko stan finansów gminy, ale również osobiste uwarunkowania polegające na pobycie skarżącej w prywatnym domu seniora, przy zupełnym pominięciu faktu, iż zarówno sama skarżąca, jak i jej rodzina nie posiada wystarczających środków finansowych na opłacenie tego pobytu.

Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, podzielanym przez organ II instancji, jakoby na podstawie przepisów art. 54 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej gmina mogła zwolnić się z obowiązku skierowania skarżącej do domu opieki społecznej powołując się na obowiązek członków rodziny do finansowego wspierania skarżącej. Po pierwsze, należy wskazać, że przepis art.54 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje możliwości zwolnienia się organu od obowiązku skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej w przypadku spełniania przez nią wymaganych prawem przesłanek, natomiast art. 61 ust. 1 ww. ustawy mówi jedynie o konieczności partycypacji rodziny w kosztach pobytu danej osoby w publicznym domu pomocy społecznej, w związku z czym nie ma żadnego odniesienia do obowiązku dopłaty kosztów pobytu w placówce prywatnej. W związku z powyższym, nawet gdyby członkowie rodziny skarżącej posiadali środki finansowe pozwalające na pokrycie kosztów jej pobytu w prywatnym domu seniora, przepis art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie daje skarżącej żadnych możliwości ich wyegzekwowania. Możliwość taką posiada gmina w przypadku skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej, która w treści decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, może zobligować członków rodziny tej osoby do ponoszenia określonych kosztów pobytu w domu pomocy społecznej.

Ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji wskazały

w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości, iż jedynie skierowanie do publicznego domu pomocy społecznej umożliwi skarżącej przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej i zapewnienie opieki. Skarżąca nie ma możliwości dalszego przebywania w prywatnym domu opieki, co wynika z wciąż rosnących zaległości z tytułu opłat za pobyt, wynoszących na dzień dzisiejszy kwotę [...] zł. Ponadto, jak zostało ustalone w przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji wywiadzie rodzinnym oraz rozeznaniu sytuacji materialno-bytowej zstępnych skarżącej, najbliższa rodzina skarżącej nie jest w stanie podołać samodzielnej opiece nad osobą w tak sędziwym wieku. Trudno więc zgodzić się ze stanowiskiem organów pierwszej i drugiej instancji, jakoby to na rodzinie skarżącej miał spoczywać główny obowiązek sprawowania nad nią opieki, skoro najbliżsi skarżącej nie są w stanie temu podołać, korzystając z własnych zasobów i możliwości. Dalsze przebywanie skarżącej w prywatnym domu seniora jest niemożliwe ze względów finansowych. Fakt, że skarżąca do dnia dzisiejszego przebywa w prywatnym domu opieki jest możliwy jedynie dzięki dobrej woli podmiotu prowadzącego ośrodek. Na podstawie treści podpisanej ze skarżącą umowy, umowa może być wypowiedziana ze skutkiem natychmiastowym już po powstaniu 30 dniowej zaległości w Opłatach skarżąca zalega z opłatami od miesiąca lipca 2014 r. i dług z każdym miesiącem się powiększa.

W związku z powyższym nie można przyjąć, że zaskarżona decyzja, odmawiająca skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy nie jest ona w stanie ponieść kosztów pobytu w prywatnym domu opieki a jej powrót do domu jest niemożliwy ze względu na bardzo zły stan zdrowia oraz warunki w nim panujące (m.in. brak centralnego ogrzewania, brak toalety), została wydana

z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej oraz zachowaniem zasady pogłębiania zaufania do organów państwa. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 7 oraz art. 8 K.p.a. Dalej skarżąca wskazuje, iż zgodnie z zasadą ogólną dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a.) prowadzący postępowanie organ administracji państwowej jest obowiązany zbadać wszechstronnie sprawę, w szczególności - w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne dokonane na podstawienie kompletnego i nie w pełni rozpatrzonego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ w ogóle nie zadał sobie trudu sprawdzenia czy opłaty za pobyt skarżącej w prywatnym ośrodku są uiszczane na bieżąco i jaki jest stan zaległości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdził, iż skoro rodzina umieściła skarżącą w prywatnym domu opieki, zobowiązana jest uczestniczyć w kosztach odpłatności za jej pobyt, wskazując jako podstawę w/w obowiązku przepis art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Pominięty został przy tym fakt, że umowa z prywatną placówką została podpisana przez samą skarżącą, która została przetransportowana do ośrodka przez sąsiadów. Zatem członkowie rodziny nie są w żaden sposób zobowiązani do ponoszenia opłat wskazanych w jej treści, natomiast przepis art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej mówi jedynie o obowiązku partycypacji członków rodziny w kosztach pobytu w placówce publicznej. Organ II instancji w żaden sposób nie wyjaśnił więc w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w jaki sposób w/w przepis ma stanowić gwarancję zapewnienia skarżącej całodobowej opieki, skoro nie przysługują jej żadne środki prawne umożliwiające egzekucję od członków rodziny środków finansowych, niezbędnych zarówno do uregulowania zaległości za jej dotychczasowy pobyt w prywatnym domu seniora, jak i do regulowania bieżących kosztów z tym związanych. W związku zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. i art. 11 K.p.a.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem dokonywanej kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest legalność decyzji w sprawie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej u.p.s.), a w szczególności art. 54 ust. 1, zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Wskazany przepis przewiduje przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do umieszczenia w DPS przez osobę ubiegającą się o takie uprawnienie, które muszą wystąpić łącznie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżąca spełnia wszystkie warunki wynikające z art. 54 ust. 1 u.p.s. Ma [...] lat, mieszkała samotnie w domu wiejskim bez wygód. Jest osobą ciepiącą na wiele schorzeń, wymagającą pomocy i całodobowej opieki.

Należy wskazać, iż regulacja zawarta w art. 54 ust. 1 u.p.s. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek skierowania danej osoby do domu opieki społecznej w każdym przypadku, gdy zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie uzależnia umieszczenia osoby spełniającej przesłanki wynikające z art. 54 ust. 1 u.p.s. od możliwości finansowych organu. Z punktu widzenia tego przepisu, możliwości te - jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 marca 2011 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1085/10 - stanowią okoliczność nieistotną.

Dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej kluczowym jest treść art. 17 u.p.s. Należy mieć na uwadze, iż pośród zadań własnych gminy, a więc finansowanych ze środków budżetowych własnych tej jednostki samorządu terytorialnego, wyróżniono kategorię zadań własnych o charakterze obowiązkowym - art. 17 ust. 1 pkt 1-18. W pkt 16 wymieniono kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu. Równocześnie w art. 17 ust. 2, wskazując dodatkowy katalog zadań własnych gminy, ustawodawca daje wyraz nie dość wystarczającym środkom budżetowym gminy na realne wykonywanie wszystkich przewidzianych w tej ustawie dla jednostki samorządu terytorialnego zadań z zakresu pomocy społecznej. Kierowanie danej osoby do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu jest natomiast zadaniem własnym gminy o charakterze obowiązkowym, co jednoznacznie wynika z art. 17 ust. 1 pkt 16 ww. ustawy. W związku z tym, w ocenie Sądu, brak środków finansowych nie może stanowić podstawy do odmowy skierowania do domu pomocy społecznej i ponoszenia odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w domu pomocy społecznej. Gmina powinna zatem kształtować swój budżet, by zadania własne o charakterze obowiązkowym mogły być realizowane. Nie jest też wystarczająca w tym zakresie konstatacja organu, iż bliscy wnioskodawczyni, nie wyrażają zgody na partycypację w kosztach jej pobytu w domu pomocy społecznej.

W tym zakresie organ kierujący winien kierować się dyspozycją art. 61 ust. 2

pkt 2 u.p.s. Jest to jednak odrębny problem i odrębna sprawa. Zasadą jest kierowanie do DPS odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej umieszczeniem w placówce. W przypadku braku miejsc w takim domu osoba wpisywana jest na listę oczekujących. Jeżeli przewidywany okres oczekiwania na miejsce jest dłuższy niż 3 miesiące, osobę kieruje się (na jej wniosek) do innego, najbliższego domu tego samego typu. Jednocześnie Sąd zauważa, iż skierowanie nie jest jednoznaczne w umieszczeniem osoby w placówce.

Ocena rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem niniejszej kontroli sądowej wymaga także odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie

o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu, organy prowadząc postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia zasadności wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, winny przede wszystkim kierować się zasadami zawartymi w art. 2, art. 3 i art. 100 ust. 1 u.p.s., z których wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości i ma ona na celu wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Organy te są zatem zobowiązane do kierowania się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Dlatego też są one obowiązane ustalić, czy osobie spełniającej przesłanki określone w art. 7 i art. 8 u.p.s., wnioskującej o przyznanie określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej, nie może być przyznane inne niż wnioskowane świadczenie (np. określone w art. 50 u.p.s.). Biorąc pod uwagę przywołane wcześniej zasady ogólne, podstawę do takiego działania organów stanowi art. 102 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym pomoc społeczna może być udzielana z urzędu.

Z akt niniejszej sprawy nie wynika, że skarżącej zaproponowano pomoc w formie usług opiekuńczych świadczonych przez ośrodek w miejscu zamieszkania, pomoc sąsiedzką oraz świadczenie pielęgnacyjne, z którego mogliby skorzystać bliscy.

Marginesowo zauważyć też trzeba, iż organy orzekające w przedmiotowej sprawie przed wydaniem decyzji były zobowiązane z mocy art. 10 § 1 K.p.a. do poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego w niniejszej sprawie - jak wynika z akt sprawy - nie uczyniły. W ocenie Sądu, uchybienie to w niniejszej sprawie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a) i c) w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Mimo zatem, tego, iż nie z wszystkimi stwierdzeniami zawartymi w skardze

w pełni można się zgodzić, podstawowe jej zarzuty okazały się uzasadnione. Wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wynikają wprost z rozważań zawartych w treści niniejszego uzasadnienia.