Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 347/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, par. 2, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 135 poz 1269
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych
article: art. 6, art. 15, art. 44, art. 107 par. 3, art. 126, art. 142,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 par. 1,art. 18, art. 23 par. 1, par. 4 pkt 1,art. 33 par. 1, art. 33 pkt 1-10, art. 34 par. 1, par. 1a, par.2, par. 4, par.5,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 83c ust.1, ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... grudnia 2009 r. nr ... w przedmiocie zarzutu zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym; I. uchyla : 1. zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora ... Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z ... sierpnia 2009 r., Nr ... – w części w której nie uwzględniono zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym i nie umorzono postępowania egzekucyjnego, 2. postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ... Oddział w W. z ... sierpnia 2009 r., Nr ... w części w której nie uwzględniono zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz E. C. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przez E. C., jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... grudnia 2009 r., nr ..., którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora ... Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z ... sierpnia 2009 r., nr ... .

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym sprawy.

Dyrektor ... Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. (powoływany dalej jako: ,,Dyrektor ... Oddziału ZUS w W.’’) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec E. C. (powoływanej dalej jako: ,,strona’’ lub ,,skarżąca’’) na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez wierzyciela, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Odział w W. (powoływany dalej jako: ZUS ... Oddział w W.) z dnia ... maja 2009 r. o numerach od ... do ... , obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ egzekucyjny zawiadomieniami z ... maja 2009 r. o numerach jak wyżej dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego dłużnika.

Pismami z ... czerwca 2009 r. - na podstawie art. 33 pkt 1 oraz 7, a także art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 3 i art. 3a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., powoływanej dalej jako: ,,u.p.e.a.’’) w związku z § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm) - strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych. Zarzuciła, że egzekucja prowadzona jest w stosunku do zobowiązania, które zostało spełnione przed wszczęciem postępowania, że w sprawie nie doręczono uprzednio upomnień a także, że do tytułów wykonawczych nie załączono dowodu doręczenia upomnień. Wniosła jednocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powyższych względów.

Uzasadniając zarzuty strona wskazała, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Podała, że istnieją poważne rozbieżności w dokumentacji którą dysponuje ZUS a składanymi deklaracjami. Z dokumentu ,,pokrycie należności dla płatnika’’ wynika, że ZUS błędnie zaewidencjonował niektóre wpłaty dokonane przez stronę, zaniżając ich wysokość w stosunku do tego, co wynika, ze złożonych deklaracji i potwierdzeń przelewów na rachunek ZUS. Wszystkie pomyłki w wystawionym dokumencie były na niekorzyść strony, gdyż błędnie zawyżono wysokość należnej składki. Spowodowało to niesłuszne pomniejszanie wpłaty dokonywane w kolejnych miesiącach, a dodatkowo niesłuszne naliczanie odsetek za zwłokę. Przykładowo, w deklaracji za ... r. strona wykazała (i wpłaciła na konto ZUS) kwotę ... zł, natomiast według dokumentacji ZUS wpłata powinna wynieść ... zł. Analogiczna sytuacja miała miejsce za ... r. (w deklaracji strona wykazała ... zł, natomiast ZUS ... zł) i ... r. (w deklaracji strona wykazała ... zł, natomiast ZUS ... zł).

Strona zauważyła, że wymogi formalne tytułu egzekucyjnego są określone w art. 27 u.p.e.a. a wśród nich obowiązek wierzyciela w postaci załączenia dowodu doręczenia upomnienia. W sprawie natomiast tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zostały doręczone w dniu ... czerwca 2009 r., natomiast do tytułów wykonawczych nie były załączone dowody doręczenia upomnień. Strona nie zgodziła się ze stwierdzeniem zawartym w treści tytułów wykonawczych, że upomnienie doręczone zostało w dniu ... lutego 2008 r. Niezwykle istotny jest fakt, że na tytułach wykonawczych oraz zawiadomieniach o zajęciu prawa majątkowego wskazano dwa różne adresy strony w W.: ul. D. i ul. M. . Prawidłowy jest adres zamieszczony w tytule wykonawczym, tj. ul. M. pod którym strona zameldowana jest od wielu lat. Warunkiem uznania skuteczności doręczenia zastępczego, zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.’’) jest skierowanie korespondencji na właściwy adres, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Nawet gdyby uznać doręczenie domniemania na ul. D. za skuteczne to zarzut naruszenia art. 27 ust. 3 u.p.e.a. pozostaje zasadny ponieważ do tytułów wykonawczych nie załączono potwierdzenia doręczenia upomnienia.

Postanowieniem nr ... z dnia ... sierpnia 2009 r., ZUS ... Oddział w W. uznał:

• za niezasadne zarzuty z art. 33 pkt 1 ustawy w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach ..., ..., ... oraz od ... do ... ,

• za niezasadne zarzuty z art. 33 pkt 7 i 10 ustawy w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od ... do ...,

• zasadność zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach ... i ...

Uzasadniając swe stanowisko wierzyciel stwierdził, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm., powoływanej dalej jako: ,,u.s.u.s.’’) w przypadku nieuregulowania przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych następuje wszczęcie egzekucji na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wskazał, że upomnieniami o numerach UP ... wysłanymi na adres siedziby płatnika składek, podany w dokumencie zgłoszeniowym ZUS ZFA, tj. ul. D., ... W., wezwał zobowiązaną do uregulowania należności w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.’’) zastosowano instytucję doręczenia zastępczego. Wobec powyższego wierzyciel uznał zarzuty z art. 33 § 7 u.p.e.a. za niezasadne.

Jednocześnie wierzyciel stwierdził, że informacja o sposobie doręczenia upomnienia była dołączona do tytułów wykonawczych przekazanych do realizacji organowi egzekucyjnemu, co pozwala uznać zarzuty z art. 33 § 10 u.p.e.a. za niezasadne. Dalej zauważył, że do rozliczenia konta płatnika zostały uwzględnione nieprawidłowe wysokości należności we wskazanych przez zobowiązaną miesiącach, tj. ... . Nieprawidłowość ta spowodowała błędne określenie wysokości należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach ... oraz ... co spowodowało uwzględnienie zarzutów w powyższym zakresie. W stosunku do pozostałych tytułów wykonawczych zarzuty z art. 33 § 1 u.p.e.a. są nieuzasadnione.

Postanowieniem, nr ... z dnia ... sierpnia 2009 r. Dyrektor ... Oddziału ZUS w W. w sposób identyczny jak w powyższym postanowieniu wierzyciela rozstrzygnął o zasadności zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych oraz dodatkowo umorzył na podstawie art. 34 § 4 ustawy postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr ... i ... .

Organ egzekucyjny uzasadnił swe postanowienie, w odniesieniu do zarzutów egzekucyjnych, w sposób analogiczny do uzasadnienia zaprezentowanego w stanowisku wierzyciela. Dodatkowo stwierdził, że uznanie zarzutów spowodowało, że organ umorzył na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. - postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach ... oraz ... .

Pełnomocnik strony pismem z ... sierpnia 2009 r. wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w części w której nie uwzględnia ono zarzutów strony.

Podniósł, że ZUS nie odniósł się w pełni do zarzutu strony dotyczącego art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Istnieją poważne rozbieżności w dokumentacji ZUS a deklaracjami składanymi przez stronę. ZUS częściowo uwzględnił zarzuty strony w tym zakresie jednakże w postanowieniu nie uzasadnił dlaczego nie uznaje powyższego zarzutu w pozostałym zakresie.

Zarzucił, że doręczone stronie tytuły wykonawcze nie zawierały załączonych dowodów doręczenia upomnienia. ZUS poprzestał na lakonicznym stwierdzeniu, że upomnienia z ... lutego 2008 r. zostały wysłane na adres strony. Nie przedstawił dowodów na przesłanie upomnień na właściwy adres ani nie podał daty jaką uznaje za dokonanie doręczenia zastępczego.

Podał, że strona w zarzutach podnosiła, że w danych adresowych w zawiadomieniach o zajęciu prawa majątkowego podano błędnie ulicę D ... zamiast D. .... W tej sytuacji wątpliwe jest czy upomnienia wysłane zostały na właściwy adres.

Postępowanie ZUS narusza art. 9 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. – poprzez nie poinformowanie kiedy przesyłka z upomnieniami została awizowana, awizowana powtórnie i jaką datę uznaje się za dokonanie doręczenia a także poprzez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów w postanowieniu.

Pełnomocnik zarzucił nadto, że postanowienie ZUS nie zawiera pouczenia o prawie złożenia od niego zażalenia co jest równoznaczne z naruszeniem art. 6 k.p.a., który stanowi, że organy działają na podstawie przepisów prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia strony postanowieniem z ... grudnia 2009 r., nr ... utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ... Oddziału ZUS w W.

W uzasadnieniu zauważył, że w art. 33 pkt 1 - 10 u.p.e.a. określone zostały okoliczności, które mogą stanowić podstawę zarzutów egzekucyjnych. Zobowiązany nie może po upływie 7 dniowego terminu do wniesienia zarzutów, ustalonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. ani uzupełnić zarzutów, ani wnosić kolejnych zarzutów, powołując nowe ich podstawy. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym, w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34 § 1 u.p.e.a.).

Wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. jest wiążąca również dla odwoławczego organu egzekucyjnego sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną. Dyrektor Izby nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wierzyciela wyrażonego na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., odnoszącego się do zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a..

Dyrektor za niezasadne uznał zarzuty wniesione na podstawie art. 33 pkt 7 i 10 u.p.e.a.

Stwierdził, że w sprawie nastąpiło skuteczne doręczenie upomnień w dniu ... lutego 2008 r. w trybie art. 44 k.p.a. Data ta wskazana została w poz. 49 tytułów wykonawczych. Dowód doręczenia upomnień w postaci koperty z drukiem potwierdzenia odbioru został dołączony przez wierzyciela do tytułów wykonawczych jak tego wymaga art. 27 § 3 u.p.e.a.

Odnosząc się natomiast do mylnego podania ulicy w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego organ stwierdził, że wyczerpuje to istotę skargi przewidzianej w art. 54 u.p.e.a., która może być wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym, natomiast nie może mieć zastosowania gdy chodzi o czynności procesowe.

Organ odwoławczy uznał, że nie ma konieczności odnoszenia się do zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., który wymienia przypadki umorzenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszym postępowaniu zastosowanie mają art. 33 i art. 34 u.p.e.a. określające podstawy zarzutów egzekucyjnych oraz regulujące zasady ich rozpatrzenia.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu w prawidłowy sposób pouczył stronę o przysługującym jej prawie do złożenia zażalenia. Organ egzekucyjny nie naruszył także zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawartych w k.p.a.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

1. art. 23 § 1 i §2 w zw. z art. 33 pkt 1, art. 33 pkt 7 u.p.e.a.,

2. art.33 pkt 10 ustawy w zw. z art. 27 § 3 i art. 3 a § 1 u.pe.a. w zw. z § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów u.p.e.a.,

3. art. 34 § 5, art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a.,

4. art. 6, 8, 9, 40 § 1, art. 42 § 1 – 2 i art. 44 § 1 pkt 1 i § 2 – 4 oraz art. 124 § 1 i 2 k.p.a.

5. art. 83 c ust. 2 u.s.u.s.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w całości oraz poprzedzających je: postanowienia ZUS Oddział w W. z ... sierpnia 2009 r., nr ... oraz postanowienia Dyrektora ... Oddziału ZUS w W. z dnia ... sierpnia 2009 r, nr ... .

W motywach skargi podniesiono, że stronie nie doręczono upomnienia w związku ze skierowaniem korespondencji na niewłaściwy adres. W tytule wykonawczym i w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego wskazano dwa różne adresy w Warszawie: ul. D. oraz ul. M., na której strona jest zameldowana od wielu lat. Stąd skarżąca domniemuje, że wierzyciel wysłał upomnienie na niewłaściwy adres. Warunkiem uznania skuteczności doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. jest skierowanie korespondencji na właściwy adres co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Do tytułu wykonawczego nie dołączono dowodu doręczenia upomnienia co narusza art. 27 § 3 u.p.e.a. Zarzutu w powyższym zakresie nie uznał ani Dyrektor ZUS ani Dyrektor Izby Skarbowej w W. Zaniechania Dyrektora Izby Skarbowej w tym zakresie stanowią naruszenie obowiązku nadzoru nad rozstrzygnięciem Dyrektora ZUS.

Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że zgodnie z art. 15 § 1 zd. 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepisem szczególnym jest § 13 rozporządzenia z 22 listopada 2001 r., który enumeratywnie określa katalog przypadków, kiedy postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego upomnienia. Jedną z przesłanek jest ustawowy obowiązek uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, jednakże tylko w przypadku, gdy nie jest to jeden z obowiązków wymienionych w art. 3a u.p.e.a. Zgodnie z art. 3 a § 2 pkt 2 u.p.e.a. w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne egzekucje administracyjną stosuje się jeżeli wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

W skardze powtórzono zarzuty podniesione w zażaleniu a dotyczące błędnego ewidencjonowania wpłat kierowanych przez skarżącą poprzez zaniżanie tych wpłat. Do tych zarzutów nie odniósł się ani ZUS ani Dyrektor Izby przez co naruszył przepisy dot. uzasadniania postanowień. Brak merytorycznego uzasadnienia w postanowieniach organu egzekucyjnego oraz wierzyciela - w odniesieniu do nieuznania naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. przy wystawianiu tytułów wykonawczych – stanowi o naruszeniu art. 124 § 2 k.p.a. Powtórzono również zarzut błędnego pouczenia w postanowieniu organu egzekucyjnego – Dyrektora ... Oddziału ZUS - że od postanowienia zażalenie nie przysługuje. Dodano, że w postanowieniu wierzyciela - ZUS ... Oddział w W. zamieszczono pouczenie, że zobowiązanemu przysługuje zażalenie na podstawie art. 34 § 5 u.p.e.a., podczas gdy przepis ten dotyczy postanowienia organu egzekucyjnego. Zaistniały stan rzeczy może mieć dwie przyczyny: może być wynikiem błędnego pouczenia albo może wskazywać na to, że postanowienia w obu przypadkach zostały wydane przez organy nie będące organami właściwymi.

Pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę na brak tożsamości stanowiska wierzyciela oraz organu nadzorującego w kontekście kwestii prawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) stwierdził, że do tytułów wykonawczych była dołączona informacja o sposobie doręczenia upomnienia, natomiast Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że dołączona została koperta z drukiem potwierdzenia odbioru. Przyjęcie stanowiska organu egzekucyjnego byłoby bezpodstawne ponieważ Dyrektor ... Oddziału ZUS nie przedstawił żadnego dowodu w tym zakresie.

Opierając się na treści wyroku WSA we Wrocławiu z 9 lutego 2006 r. sygn. Akt III SA/Wr 517/04 pełnomocnik skarżącej podniósł, że przy rozstrzyganiu kwestii legalności postanowień organu egzekucyjnego można a nawet należy poddać ocenie legalność postanowienia wierzyciela wyrażającego jego stanowisko co do zarzutów zgłoszonych przez osobę zobowiązaną, które to stanowisko jest wiążące dla organu egzekucyjnego.

Końcowo zarzucono w skardze, że działanie organów w administracyjnym toku instancji narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego. W przedmiotowym stanie faktycznym skarżąca mimo podniesionych zarzutów nie została należycie poinformowana o istotnej okoliczności mającej wpływ na określenie zakresu jej obowiązków. Stanowi to naruszenie art. 6 i art. 9 zd. 1 k.p.a. Jeżeli w rozpatrywanej sprawie upomnienia rzeczywiście zostały wysłane ZUS był zobowiązany w postanowieniu podać, kiedy przesyłka została awizowana, awizowana powtórnie i jaką datę uznaje za dokonanie doręczenia. Przez fakt, że nie odniesiono się w administracyjnym toku instancji w wyczerpujący sposób do zarzutów skarżącej doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. – postępowanie było prowadzone w sposób, który nie pogłębia zaufania obywatela do organów państwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Kierując się powyższymi przepisami Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je: postanowienie ZUS ... Oddział w W. z ... sierpnia 2009 r., nr ... w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oraz postanowienie Dyrektora ... Oddziału ZUS w W. z dnia ... sierpnia 2009 r, nr ... w przedmiocie stanowiska wierzyciela wydane zostały z istotnym naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Zgodnie z § 5 art. 34 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.

W art. 83c ust. 1 u.s.u.s. wskazuje się, że dla postanowień od których przysługuje zażalenie wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów u.p.e.a. organem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej. Natomiast zgodnie z ust. 2 art. 83c u.s.u.s. od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.

Zatem ust. 1 powołanego przepisu dotyczy postanowień wydawanych przez jednostki organizacyjne ZUS, czyli organu egzekucyjnego – na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Art. 83c ust. 2 u.s.u.s. stanowi wyjątek od zaskarżalności zażaleniem stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, jest zatem przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 34 § 2 u.p.e.a.

Należy w tym miejscu wskazać, że dokonując wykładni art. 83 c ust.1 i ust. 2 u.s.u.s. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 474/05 (Lex nr 212135) wyjaśnił, że ‘’(...) ścisła wykładnia art. 83 c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie pozbawia zobowiązanego prawa do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS, gdyż jako wydane w trakcie postępowania egzekucyjnego, podlega ono zaskarżeniu w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, a tym samym kontroli organu odwoławczego (art. 142 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 23 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).’’. NSA zauważył, że pobieranie przez ZUS składek na ubezpieczenia społeczne, do których nie mają zastosowania przepisy prawa cywilnego (świadczenia publicznoprawne), i które podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzasadnia powierzenie dyrektorom izb skarbowych nie tylko nadzoru nad egzekucją tych należności, ale także kontroli instancyjnej nad prawidłowością i zasadnością poboru tych świadczeń (art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Uwzględniając powyższe Sąd w składzie orzekającym uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej – w rozpatrywanej sprawie - jest organem odwoławczym w zakresie podstaw wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 1 -10 u.p.e.a.), w tym także w sytuacji związania stanowiskiem wierzyciela (art. 34 § 1 i 1a u.p.e.a.).

Zatem Dyrektor Izby Skarbowej w W. zobowiązany był ocenić zasadność zarzutu prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec świadczenia spełnionego przed wszczęciem postępowania, opartego na art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Odstąpienie od takiej oceny było niezgodne z art. 83 c ust. 1 u.s.u.s. Zaskarżone postanowienie narusza art. 6 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a. mający zastosowanie do postanowień w związku z art. 126 k.p.a. Stanowią one, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, oraz że uzasadnienie decyzji (w rozpatrywanej sprawie postanowienia) powinno zawierać uzasadnienie faktyczne, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W przedmiotowej sprawie wierzycielem oraz organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot. ZUS jest zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym. W takiej sytuacji niecelowe jest wydawanie odrębnego postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela, a postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów wyraża się w postanowieniu wydawanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Wówczas na postanowienie organu egzekucyjnego (będącego jednocześnie wierzycielem) służy zobowiązanemu zażalenie do dyrektora izby skarbowej, będącego organem odwoławczym. Wskazać w tym miejscu należy na uchwałę NSA z 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06 (Lex 266785) w uzasadnieniu, której dokonano wykładni art. 34 § 1 u.p.e.a.. W uzasadnieniu uchwały wyrażono pogląd, że zastosowanie wyłącznie wykładni gramatycznej przepisu zawartego w art. 34 § 1 u.p.e.a. prowadziłoby do wniosku, że w sytuacji gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zarzutów musiałby uzyskać stanowisko wierzyciela, a więc ‘’uzyskać stanowisko od samego siebie’’ w zakresie zgłoszonych zarzutów. NSA wskazał, że jeżeli rezultaty wykładni gramatycznej prowadzą do powyższego nielogicznego wniosku, to należy sięgnąć do wykładni systemowej i celowościowej.

Zastosowanie gramatycznej wykładni art. 34 § 1 u.p.e.a. - co do związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów z art. 33 pkt 1- 5 u.p.e.a.– doprowadziło w rozpatrywanej sprawie do pozbawienia zobowiązanego możliwości skutecznego kwestionowania w postępowaniu egzekucyjnym rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych.

Organy egzekucyjne obu instancji nie uwzględniając w całości zarzutów egzekucyjnych zgłoszonych przez skarżącą na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. (prowadzenie egzekucji wobec świadczenia spełnionego przed wszczęciem postępowania) powoływały się na literalne brzmienie art. 34 § 1 u.p.e.a., podkreślając własne związanie stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. Stosując nieprawidłową wykładnie art. 34 § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne nie odniosły się merytorycznie do zarzutu skarżącej opartego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. - w zakresie nie uwzględnionym przez wierzyciela.

Przedstawiony sposób postępowania jest niezgodny z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zawartą w art. 15 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Z tych względów Sąd, kierując się art. 135 p.p.s.a., uznał że uchylenie postanowienia Dyrektora ... Oddziału ZUS w W. jest konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. Z tych samych powodów uchylił postanowienie wierzyciela uznając dodatkowo, że nie zawiera ono uzasadnienia faktycznego w zakresie odmowy uznania zarzutu skarżącej z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., przez co narusza także art. 107 § 3 k.p.a. Zauważenia wymaga, że skarżąca podnosząc zarzuty we wskazanym powyżej zakresie, przykładowo wskazała na konkretne nieprawidłowości, w zakresie ewidencjonowania przez ZUS wpłat co spowodowało zdaniem skarżącej, że zobowiązania wykazane we wszystkich tytułach wykonawczych zostały zawyżone a świadczenie zostało spełnione przed wszczęciem postępowania.

W tej sytuacji Sąd uwzględnił skargę, przy czym kierując się zakazem reformationis in peius (art. 134 § 2 p.p.s.a.) nie uchylił postanowień w części w której uwzględniono zarzuty podniesione w postępowaniu egzekucyjnym oraz umorzono postępowanie egzekucyjne.

Sąd nie podziela zasadności zarzutów sprowadzających się do twierdzenia, że skarżącej nie doręczono skutecznie upomnień. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Na podstawie akt administracyjnych Sąd stwierdza, że upomnienia wysłane zostały przez wierzyciela za pośrednictwem poczty na adres wskazany w dokumencie zgłoszeniowym ZUS ZFA jako adres siedziby płatnika składek – skarżącej prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, tj. ... W. ul. D. . Zgodnie z adnotacją doręczającego, naniesioną na kopertę w której wysłane zostały upomnienia, przesyłka została awizowana w dniu ... lutego 2008 r. Na skutek nie podjęcia przesyłki w terminie, powtórnie przesyłka została awizowana w dniu ... lutego 2008 r. Zatem w sprawie nastąpiło tzw. doręczenie zastępcze upomnień określone w art. 44 k.p.a. w dniu ... lutego 2008 r., zgodnie z § 3 tego przepisu. Zauważyć należy, że pośrednik pocztowy nie zawarł adnotacji, która wskazywałaby na to, że powyższy adres nie jest siedzibą płatnika np. ,,adresat wyprowadził się’’ co nie dawałoby podstaw do uznania doręczenia zastępczego za skuteczne. Zatem organy orzekające prawidłowo uznały za nieuzasadniony zarzut oparty na art. 33 pkt 7 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. W tej sytuacji i wobec wskazania prawidłowej daty doręczenia upomnień w tytułach wykonawczych brak jest podstaw do uznania zarzutu, że do tytułów wykonawczych nie doręczono dowodu doręczenia upomnień.

Ponownie rozpatrując zarzuty zgłoszone przez skarżącą organy egzekucyjne zobowiązane będą do uwzględnienia stanowiska Sądu zaprezentowanego w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.