Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 141/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celnego
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 10 i 10b
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Marzenna Linska–Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Wodzisławskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Wodzisławskim a Naczelnikiem Urzędu Celnego w Rybniku w przedmiocie organu właściwego w sprawie pojazdu usuniętego z drogi postanawia: wskazać Starostę Wodzisławskiego do załatwienia wniosku o przejęcie pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.


UZASADNIENIE

Starosta Wodzisławski na podstawie art. 22 § 2 K.p.a. i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 dalej zwanej "p.p.s.a."), wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Wodzisławskim a Naczelnikiem Urzędu Celnego w Rybniku dotyczącego zastosowania art. 130a Ustawy Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) w sprawie przejęcia pojazdu marki [...] o cechach identyfikacyjnych [...] na wniosek [...] sp z o.o. z siedzibą w Wodzisławiu Śląskim (zwanej dalej "Spółką").

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w związku ze zmianą art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym Spółka w dniu 27 października 2010 r. wystąpiła do Urzędu Celnego w Rybniku o przejęcie pojazdu marki [...] o cechach identyfikacyjnych [...] na rzecz Skarbu Państwa. Jako podstawę takiego działania wskazano art. 130a ust. 10 b Prawa o ruchu drogowym. Pojazd będący przedmiotem wniosku został umieszczony na strzeżonym parkingu prowadzonym przez spółkę na podstawie dyspozycji wydanej przez Komendanta Powiatowego Policji w Wodzisławiu Śląskim o usunięciu z drogi publicznej, co miało miejsce 13 października 2006 r. Nie został on odebrany przez jego właściciela w wyznaczonym w ustawie terminie 6 miesięcy (zgodnie z wówczas obowiązującym brzmieniem przepisu) i stoi nadal na parkingu spółki.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Rybniku na podstawie art. 216 w zw. z art. 171 § 3 Ordynacji Podatkowej zwrócił podanie stronie. W uzasadnieniu podał, że nie jest organem właściwym do załatwienia sprawy, ponieważ pojazd pozostaje towarem wspólnotowym i jego sytuacja w zakresie przepisów prawa celnego jest uregulowana.

W związku z powyższym w dniu 30 grudnia 2011 r. Spółka złożyła do Starosty Wodzisławskiego wniosek o przejęcie pojazdu w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym. Organ w odpowiedzi na wniosek poinformował, że Powiat nie ma podstaw do wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego na jego rzecz, bowiem jak wcześniej ustalił organ celny, pojazd w dniu wydania dyspozycji o usunięciu nie był zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Został wyrejestrowany na terenie Niemiec 20 września 2006 r. przez uprzedniego właściciela i zbyty na rzecz obywatela Federacji Rosyjskiej S. I. (zamieszkałego w miejscowości Z. - obwód kaliningradzki). Zdaniem Starosty Wodzisławskiego w tym przypadku miał zastosowanie art. 130a ust. 10b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Naczelnik Urzędu Celnego w Rybniku, po rozpoznaniu kolejnego wniosku Spółki z dnia 2 lutego 2012 r. o przejęcie pojazdu przez organ celny, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2012 r. przekazał na mocy art. 65 § 1 K.p.a. wniosek Staroście Wodzisławskiemu z uwagi na to, że sytuacja pojazdu pod względem celnym jest uregulowana.

Starosta Wodzisławski pismem z dnia 27 kwietnia 2012 r. przesłał pismo do Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z prośbą o wszczęcie postępowania z urzędu w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w Rybniku z dnia 2 kwietnia 2012 r. Argumentował w nim, że aktualne brzmienie K.p.a. nie przewiduje wydania postanowienia w przypadku zastosowania art. 65. Wskazał także, że jeśli organ celny uznałby się za niewłaściwy winien wszcząć procedurę sporu kompetencyjnego wskazaną w art. 22 K.p.a.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej w Katowicach nie uznał Starostę Wodzisławskiego jako upoważnionego do wnioskowania w takiej sprawie. Nie wszczął także postępowania z urzędu.

W tej sytuacji Starosta Wodzisławski wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, w którym wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10b Prawa o ruchu drogowym, jeżeli usunięty pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. W przedmiotowej sprawie pojazd w dniu usunięcia był własnością obywatela rosyjskiego i nie był zarejestrowany na terenie Unii Europejskiej. Starosta nie zgodził się z argumentem, że pojazd nie podlega regulacjom prawa celnego będącym w kompetencji Urzędu Celnego. Istotne jest, że właściciel wywoził go z terenu Unii lub ewentualnie miał zamiar zbyć na terytorium RP, zatem niewątpliwie podlegałby przepisom prawa celnego lub opodatkowaniu w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, którego pobór leży w kompetencji właściwego Naczelnika Urzędu Celnego.

Jednocześnie zdaniem Starosty Wodzisławskiego Spółka jako podmiot prowadzący parking strzeżony nie miała legitymacji do złożenia wniosku o przejęcie przez starostę pojazdu na rzecz powiatu. Zgodnie z regulacją zawartą w ust. 10g jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o nieodebraniu pojazdu przez właściciela właściwego starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję. Starosta po przeanalizowaniu występowania przesłanek, o których w ust. 10 oraz art. 10a-10d wnioskuje do sądu o wszczęcie postępowania cywilnego. Jeśli choć, jedna z ocenianych przesłanek jest negatywna starosta nie podejmuje czynności w tym zakresie, o czym winien zawiadomić przedsiębiorcę prowadzącego parking podając przyczynę. Podkreślono, że pismo przesłane do Starosty Wodzisławskiego należy potraktować jako zawiadomienie a nie podanie o przejęcie pojazdu (w rozumieniu K.p.a.), nie podlegało ono zatem przekazaniu organowi właściwemu w trybie przewidzianym w K.p.a., bo takiego nie można ustalić.

W przypadku natomiast pojazdu niezarejestrowanego na terytorium Unii przekazuje się go naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie przepisami prawa celnego. Zdaniem Starosty postępowanie w tej sprawie winno obejmować również jego zbycie. Urząd Celny winien zatem przyjąć pojazd lub ewentualnie odmówić jego przyjęcia, aby dać właścicielowi parkingu możliwość wejścia w spór a nie wskazywać jako organ Starostę Wodzisławskiego.

W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Celnego w Rybniku podniósł, że samochód w chwili jego nabycia przez obywatela Rosji był towarem wspólnotowym. Pojazd ten był także towarem wspólnotowych w chwili usunięcia z drogi publicznej, a także w trakcie przechowywania na parkingu [...] Spółki z o.o., gdyż nie utracił swego wspólnotowego statusu. Status taki mógłby utracić wyłącznie z chwilą opuszczenia obszaru celnego Wspólnoty.

Fakt nabycia i użytkowania towaru wspólnotowego na obszarze Wspólnoty przez osobę będąca obywatelem państwa należącego do UE nie zmienia statusu tego towaru i towar ten podlega regulacjom prawa celnego. Również fakt wyrejestrowania samochodu z terenu Niemiec nie zmienił jego wspólnotowego statusu celnego. W sprawie istotne jest również fakt, że Naczelnik Urzędu Celnego, przed złożeniem wniosku spółki z dnia 6 lutego 2012 r., decyzją z dnia 16 maja 2011 r. wykonał swoje obowiązki wynikające z jego kompetencji w zakresie poboru podatków od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu.

Organ celny, na podstawie analizy treści art. 130a ust. 10b Prawa o ruchu drogowym oraz analizy uzasadnienia projektu ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz.U.2010.152.1018) doszedł do przekonania, uwzględniając wykładnię celowościową, że przepis ten dotyczy pojazdu usuniętego z drogi publicznej o nieuregulowanej sytuacji względem przepisów celnych. Zatem przepis ten nie dotyczy pojazdów posiadających status towaru wspólnotowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do regulacji art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem negatywnego sporu kompetencyjnego, który powstał między Starostą Wodzisławskim a Naczelnikiem Urzędu Celnego w Rybniku, stała się sprawa zainicjowana wnioskiem [...] Sp. z o.o. o przejęcie pojazdu.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż w dacie wpływu wniosku do organu obowiązywał już art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), w brzmieniu określonym w art. 1 ust 10 pkt j ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.), zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Z powyższego przepisu wynika generalna kompetencja Starosty do załatwienia tego typu spraw. Wyjątek od tej reguły stanowi przepis art. 130a ust. 10 b (dodany przez art. 1 ust 10 pkt k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw), zgodnie z którym jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celnego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. wskazano, że przepis powyższy dotyczy wykonania przepadku pojazdów będących towarami niewspólnotowymi, których status celny powinien być uregulowany przez organ celny.

W aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Rybniku z dnia 16 maja 2011 r., którą określił wysokość zobowiązania i zaległości podatkowej w związku nabyciem wewnątrzwspólnotowym przedmiotowego samochodu. Zarówno z powyższej decyzji jak i postanowienia organu celnego z dnia 12 kwietnia 2011 r. o zwrocie podania wynika, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzi potrzeba uregulowania statusu celnego pojazdu. Samochód nie utracił swojego charakteru towaru wspólnotowego a wskazany w decyzji z dnia 16 maja 2011 r. podmiot uregulował zobowiązania wynikające z nabyciem wewnątrzwspólnotowym pojazdu.

W konsekwencji należało przyjąć, że właściwym do prowadzenia sprawy z wniosku [...] Sp. z o.o. jest Starosta Wodzisławski – według zasady wynikającej z art. art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Natomiast przepis art. 130a ust. 10 b wymienionej ustawy, stanowiący wyjątek, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego musi być interpretowany ściśle. Jeżeli odpadł cel w postaci "uregulowania sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego" to brak uzasadnienia do działania w sprawie Naczelnika Urzędu Celnego.

Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę Wodzisławskiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy z powyższego wniosku.