Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1758/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art 154  §  1 , § 2 , § 6 , 200, 202 § 2 , 205 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. B. i I. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 452/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. B. i I. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 września 2017 r. J. B. i I. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 452/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku skarżących z dnia 3 sierpnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. jako "[...]", rej. hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ uporczywie nie podejmuje żadnych działań w sprawie. W ocenie skarżących, organ ewidentnie naruszył art. 35 kpa pozostając w całkowitej, rażącej bezczynności, jednocześnie nie wyznaczył żadnego terminu załatwienia sprawy w myśl art. 36 kpa.

Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej ustawowej wysokości, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 452/16 wraz z aktami sprawy, wpłynęły do Prezydenta

[...] w dniu 5 października 2016 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 6 lutego 2017 r. (poniedziałek).

Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. skarżący wezwali Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku z dnia 1 lipca 2016 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października

1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie 2 art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2018 r., poz. 121 ze zm.), dalej jako: ugn, zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ zauważył również,

że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na: gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się

o odszkodowanie, ustalaniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki art. 215 ust. 2 ugn.

Organ podał również, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu sprawdzenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Organ wskazał, że do wniosku z dnia 3 sierpnia 2011 r.

o odszkodowanie nie dołączono dokumentów potwierdzających bezspornie,

że poprzedni właścicielami nieruchomości byli W. i F. małż. D.. W aktach znajduje się jedynie kopia aktu notarialnego Nr Repertorium [...] stwierdzającego stan na dzień [...] grudnia 1935 r. W związku z powyższym wezwano pełnomocnika stron do przedłożenia dokumentu stwierdzającego, kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w przededniu wejścia w życie dekretu [...] (np. zaświadczenia hipotecznego). Do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę żądany dokument nie wpłynął do organu.

Organ podał także, że z dniem 15 grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta [...] nr 1826/2016 wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn.

W związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta [...] z dnia 27 września 2016 r., nr 1449/2016 w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Prawnego w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. Organ zaznaczył, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa.

Organ zaznaczył, że istotnym w sprawie jest fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. W opinii organu, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.

Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 452/16, skarżący pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. wezwali Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony.

Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Odpis prawomocnego wyroku z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 452/16, zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania

w terminie trzech czterech oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 5 października 2017 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 6 lutego 2017 r. (poniedziałek). Bezspornym jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozpoznał przedmiotowego wniosku o odszkodowanie.

Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem

z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 452/16, nie załatwił sprawy, to wniosek

o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy,

że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.

Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 1 lipca 2016 r. (ponad trzynaście miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1000 zł, która mieści się

w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 452/16, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz analiza akt sprawy wskazująca na brak jakichkolwiek czynności organu mających na celu zakończenie postępowania po otrzymaniu prawomocnego wyroku z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 452/16. W ocenie Sądu, postępowanie organu stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa),

jak i przepisami procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw

w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa). Ponadto z akt sprawy wynika,

że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z dnia 1 lipca 2016 r. organ ani razu nie wykonał obowiązku określonego w art. 36 § 1 kpa dotyczącego informowania stron

o niezałatwieniu sprawy w terminie, przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu, takie działanie organu w sprawie rażąco narusza zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady zobowiązujące organ administracji do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz

§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).