Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 282/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1, art.151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.217 par. 1, par. 2, art. 218, art. 219,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy z 7 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania żądanego zaświadczenia.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

I. M. (w skrócie także jako - "wnioskodawca") 2 stycznia 2019 r. złożył do Burmistrza Gminy podanie w którym domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego, że:

- Burmistrz Gminy wykonując zadania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej potwierdza stan faktyczny, iż w dniu 6 czerwca 2014 r. na podstawie art. 12 a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. nr 180 poz. 1493, z późn. zm.) umieścił K. M. (syna wnioskodawcy) w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego O. w O.;

- Burmistrz Gminy wykonując zadania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej poświadcza stan faktyczny, iż zgodnie z art. 12a ustawy z 29 lipca 2005 r. (Dz. U. nr 180 poz. 1493, z późn. zm.) decyzję o odebraniu dziecka podjęli:

1) A. K. (policjant KP),

2) U. B. (pracownik GOPS),

3) S. K. (policjant KP).

Burmistrz Gminy zaświadcza, iż w dniu 6 czerwca 2014 r. obowiązywał następujący stan prawny art. 12a ust. 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. (Dz. U. nr 180 poz. 1493, z późn. zm.): decyzję odebrania dziecka pracownik socjalny podejmuje wspólnie z funkcjonariuszem policji, a także lekarzem lub ratownikiem medyczny, lub pielęgniarką;

- Burmistrz Gminy wykonując zadania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej poświadcza obowiązujący stan prawny z dniu 6 czerwca 2014 r., iż czynność odebrania dziecka - regulował art. 12c pouczenie o prawie złożenia zażalenia - ustawa z 29 lipca 2005 r. (Dz. U. nr 180 poz. 1493, z późn. zm.) o prawie złożenia zażalenia wraz ze wskazaniem sądu opiekuńczego właściwego miejscowo do jego rozpatrzenia, pracownik socjalny lub funkcjonariusz policji poucza rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych dziecka. Pouczenie to należy wręczyć na piśmie.

- Burmistrz Gminy wykonując zadania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej poświadcza stan faktyczny, iż na "pouczeniu" z dnia 6 czerwca 2014 r. - pouczeniu o prawie złożenia zażalenia - ustawy z 29 lipca 2005r. (Dz. U. nr 180 poz. 1493, z późn. zm.) o prawie złożenia zażalenia, wraz ze wskazaniem sądu opiekuńczego właściwego miejscowo do jego rozpatrzenia, pracownik socjalny lub funkcjonariusz policji poucza rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych dziecka. Pouczenie to należy wręczyć na piśmie, na "pouczeniu" jest tylko podpis I. M.

Burmistrz Gminy postanowieniem z 7 stycznia 2019 r., nr [...] odmówił wydania żądanego zaświadczenia.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, zatem jeżeli problematyka, której dotyczy żądanie strony, jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe. Tym samym jeżeli sprawy mające stanowić przedmiot zaświadczenia są sporne, to wówczas organ jest zobowiązany odmówić wydania zaświadczenia. W ocenie organu, natura prawna zaświadczenia ogranicza postępowanie tylko do takich działań, które pozwolą na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Na gruncie przedmiotowej sprawy, sposób sformułowanego przez wnioskodawcę podania o wydanie zaświadczenia spowodował niemożność jego pozytywnego rozpatrzenia.

Organ podniósł, że istota żądania strony bez wątpienia wykraczała poza ramy zaświadczenia. Nie jest bowiem dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów, bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ nie jest w posiadaniu rejestrów z danymi, których potwierdzenia domagał się zainteresowany, nie jest właściwym w sprawie, gdyż nie jest w posiadaniu odpowiednich danych.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się I. M. i wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W uzasadnieniu wskazał, że nie prosił o oceny faktów, ale proste poświadczenie faktów wynikających z prowadzonej dokumentacji przez organ - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej (GOPS) oraz wyjaśnił, że posiada fotokopie dokumentacji z 6 czerwca 2014 r., a prosił jedynie o zaświadczenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 25 lutego 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Kolegium podniosło m.in., że wnioskodawca wywodzi swoje żądanie z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., wskazał bowiem, że ubiegał się o wydanie zaświadczenia ze względu na swój interes prawny, którym jest obrona prawa jego syna K. M. oraz obrona jego dobrego imienia, w celu przedłożenia sądowi. Odnosząc się do zaprezentowanego stanowiska wnioskodawcy odnośnie wydania zaświadczenia o przywołanej powyżej treści Kolegium wskazało, że źródłem interesu prawnego, jako przesłanki wydania zaświadczenia, oraz podstawą do wydania zaświadczenia w oparciu o art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., nie może być jedynie okoliczność istnienia w obrocie prawnym aktu prawnego - art. 12a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, na podstawie którego odebrano wnioskodawcy dziecko K. M. i na mocy postanowienia Sądu umieszczono w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Środkiem obrony przewidzianym przez przepisy prawa umożliwiającym zakwestionowanie wnioskodawcy czynności była możliwość wniesienia zażalenia do sądu opiekuńczego.

Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia nie dokonuje się nowych ustaleń faktycznych i prawnych, nie tworzy się nowej sytuacji prawnej czy faktycznej, nie kształtuje się określonych uprawnień czy obowiązków, a jedynie potwierdza istnienie określonego faktów lub stanu prawnego, i to wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź też innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W postępowaniu o wydanie zaświadczenia z art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 k.p.a. nie dokonuje się ustaleń oraz ocen, stanowiących przedmiot wcześniej prowadzonego postępowania administracyjnego.

Wnioskodawca w przedmiotowym wniosku o wydanie zaświadczenia domagał się nie tyle potwierdzenia faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ I instancji ewidencji, rejestrów bądź też innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (a więc okoliczności stanowiących podstawę do wydania zaświadczenia), co potwierdzenia określonych faktów i stanu prawnego wynikających z dokumentacji sporządzonej w procesie odebrania wnioskodawcy syna K. M. i umieszczenia go w placówce opiekuńczo-wychowawczej, którą posiada.

W ocenie Kolegium tego rodzaju żądanie wykracza poza przedmiot zaświadczania określony w przepisach art. 217 § 2 i art. 218 k.p.a., gdyż działanie organu w takiej sytuacji nie polegałoby na potwierdzeniu istnienia określonego faktu lub stanu prawnego w oparciu o posiadane dokumenty, czy też na usunięciu wątpliwości co do istniejących już faktów lub praw, lecz na ustaleniu nowych okoliczności poprzez dokonanie analizy, oceny i interpretacji przywołanej dokumentacji.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się I. M. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Burmistrza Gminy z 7 stycznia 2019 r., a także zobowiązania Burmistrza Gminy do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego (zaświadczenia o żądanej treści - jak w podaniu z 2 stycznia 2019 r.).

W uzasadnieniu wniesionej skargi podniósł, że o oceny prawne nie prosił. Nie prosił również o jakieś oceny faktów, ale proste poświadczenie faktów wynikające z prowadzonej dokumentacji przez GOPS. Wskazał również, że przedmiotowa dokumentacja jest w GOPS-ie, posiada nawet fotokopie tej dokumentacji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniosło o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2019 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o rozpoznanie niniejszej sprawy na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Sąd administracyjny nie ma przy tym podstaw prawnych, aby oceniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Nie rozpatruje również danej sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżone postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza jego nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżone postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy nadto wskazać, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego go postanowienia pierwszo-instancyjnego wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami, uzasadniającymi ich wzruszenie i wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Ponadto, złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 3) p.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie, wymienione w tym przepisie. Niewątpliwie, zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, do takiej kategorii orzeczeń należy.

Przedmiotem kontroli sądowej I. M. (dalej także jako - "skarżący") uczynił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2019 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Gminy dnia 7 stycznia 2019 r., nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia. Treść zaświadczenia, którego wydania w niniejszej sprawie domaga się skarżący, została przytoczona na wstępie niniejszego uzasadnienia.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 217-220 Działu VII zatytułowanego - Wydawanie zaświadczeń - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., w skrócie: "k.p.a.").

Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 k.p.a.).

Stosownie zaś do art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.).

Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.).

Postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a., pełni tylko pomocniczą rolę przy ustaleniu treści zaświadczenia, gdyż główną rolę stanowią posiadane przez organ dane. Zaznaczenia również wymaga, że skoro zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy to należy uznać, że jeżeli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, wydanie zaświadczenia o zgodności z żądaniem nie jest możliwe (zob. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1998 r., III SA 1282/97).

Istotą zaświadczenia wydawanego na podstawie ww. przepisów jest potwierdzenie pewnego stanu rzeczy - faktów albo stanu prawnego, którego istnienie jest niewątpliwe, niesporne i wynika z prowadzonej przez dany organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Dotyczy zatem czynności faktycznych administracji, co oznacza, że jest aktem wiedzy, a nie aktem woli. Nie zawiera w sobie elementu władztwa administracyjnego i nie jest nastawione na wywołanie skutków prawnych. Nie ma także charakteru interpretacyjnego, jak i nie kształtuje w sposób jednostronny, władczy sytuacji prawnej podmiotu żądającego wydania zaświadczenia.

Przy czym, co ważne, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie w warunkach określonych dyspozycją przepisu art. 217 § 2 k.p.a., gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikającego z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Jak wynika z treści podania z dnia 2 stycznia 2019 r., skarżący domagał się wydania zaświadczenia o przywołanej powyżej treści, ze względu na swój interes prawny - "którym jest obrona prawa jego syna K. M. oraz obrona mojego dobrego imienia, w celu przedłożenia sądowi". We wniesionej skardze podkreślił, że chodzi o poświadczenie faktów wynikające z prowadzonej dokumentacji przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej (GOPS). Przyznał również, że posiada fotokopie tej dokumentacji.

W świetle przywołanej regulacji prawnej oraz wobec żądanej treści zaświadczenia (określonej przez wnioskodawcę w ww. podaniu), należy zgodzić się z organem, że żądanie skarżącego nie mogło zostać uwzględnione. Istota instytucji zaświadczenia, sprowadza się jedynie do poświadczenia faktów lub stanu prawnego wynikających z dokumentów (ewidencji, rejestrów, innych danych) pozostających w posiadaniu organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie nie zakwestionowano interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia. Niemniej jak wskazał organ, skarżący domaga się nie tyle potwierdzenia faktów czy stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ I instancji ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, co potwierdzenia określonych faktów i stanu prawnego, lecz wynikających z dokumentacji sporządzonej w procesie odebrania wnioskodawcy syna K. M. i umieszczenia go w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Podkreślono przy tym, że przedmiotowa dokumentacja jest w posiadaniu wnioskodawcy (czego skarżący nie zanegował we wniesionej skardze). Należy więc się zgodzić z organem oraz wyrażonym stanowiskiem, że żądanie wykracza poza przedmiot określony w przepisami art. 217 § 2 k.p.a. i art. 218 k.p.a. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 26 lutego 2013 r., I OSK 1778/11 w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń nie jest dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i prawnych niewynikających z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów, czy też innych posiadanych danych.

Zaświadczenie, jak już zaznaczono, stanowi potwierdzenie pewnego stanu rzeczy wynikającego, w sposób bezsporny z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów, czy też innych posiadanych przez organ danych. Tym samym w realiach niniejszej sprawy - okoliczności faktyczne i prawne związane z wykonaniem orzeczenia sądu powszechnego (sądu rodzinnego) - dotyczące umieszczenia syna K. M. w placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz osób zaangażowanych w proces odbierania dziecka, nie mogą uprawniać do wydania zaświadczenia żądanej przez skarżącego treści.

Trafnie również organ wskazał, że obrona prawa syna K. M. i dobrego imienia wnioskodawcy, powinna być dokonywana innymi "środkami obrony", np. poprzez wniesienia zażalenia. Nie może również budzić wątpliwości, że kwestionowanie prawidłowości i zasadności czynności podejmowanych przez organ w związku z umieszczeniem dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, następuje przede wszystkim poprzez podejmowanie działań przewidzianych prawem w tym postępowaniu.

W tym też aspekcie, można również zauważyć, że - obowiązek wydania zaświadczenia - urzędowo potwierdzającego określone fakty lub stan prawny, nie dotyczy okoliczności, których ustalenie i ocena następują w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2005 r., II OSK 36/05). Jak stwierdzono w uzasadnieniu tego wyroku, nie jest dopuszczalne, aby organ właściwy w sprawie indywidualnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej potwierdzał poszczególne ustalenia na podstawie przeprowadzonych dowodów w formie zaświadczenia. Zaświadczenia nie są aktami administracyjnymi, lecz czynnościami faktycznymi, ponieważ nie są oświadczeniami woli, lecz oświadczeniami wiedzy organu. Wydanie zaświadczenia nie może zatem służyć rozstrzyganiu sporu między stronami i organem oraz prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Na zakończenie można zaznaczyć, że zaświadczenie jako akt wiedzy, nie korzysta z res iudicata, może być wydawane wielokrotnie bez konieczności anulowania wcześniejszego rozstrzygnięcia. Oczywiście, o ile zachodzą przesłanki do jego wydania (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., II GSK 186/110).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.