Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 370/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...], odmawiającą przyznania T. G. świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup środków higieny osobistej.

Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W dniu 28 marca 2014 r. Prezydent miasta W. wszczął postępowanie z wniosku T. G. o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup środków higieny osobistej w maju 2014 r., w kwocie 75 złotych.

Prezydent miasta W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., Nr [...], odmówił przyznania T. G. świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na wnioskowaną przez stronę potrzebę.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonej w dniu 1 kwietnia 2014 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego, ustalono, że wnioskodawczyni mieszka w dwupokojowym lokalu, wchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu Dzielnicy [...]. Mieszka z pełnoletnim synem, z którym jak wskazała, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Prezydentowi nie udało się ustalić, czy wnioskodawczyni może uzyskiwać pomoc od pełnoletniego syna. W dalszej kolejności ustalono, że dochód T. G. wynosi 753,27 zł (od dnia 1 marca 2014 r., renta wynosi 769,05 zł) i przekracza wysokość, określonego art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania wnioskowanej pomocy tj. kwotę 542 zł.

Mając na uwadze fakt przekroczenia kryterium dochodowego, organ I instancji rozważył, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ust. 1 ww. ustawy. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie zaszedł jednak szczególny przypadek, o którym mowa w ww. przepisie. Poza tym, wnioskowana pomoc nie może być uzna za pomoc mającą na celu zaspokojenie nie bieżącej potrzeby, ale przyszłej potrzeby.

Od powyższej decyzji T. G. wniosła odwołanie, wskazując na trudną sytuację zdrowotną i finansową, w której się znalazła, zarzucając jednocześnie organowi niedokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Organ odwoławczy wskazał na ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji stwierdzając, że Prezydent miasta W. nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy wydawaniu decyzji, a zarzuty strony nie znajdują uzasadnienia. Następnie wskazał na przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, tj. wówczas gdy wnioskodawca z przyczyn rodzinnych, losowych znalazł się w trudnej sytuacji. Warunkiem przyznania tego rodzaju pomocy jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwoty 542 zł. dla osoby samotnie gospodarującej. Wnioskodawczyni dochód ten przekracza, co oznacza, że organ nie miał podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej na pokrycie bieżących potrzeb określonych we wniosku w ramach zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Natomiast, w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, organ może przyznać pomoc osobie przekraczającej kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jest to rodzaj pomocy o charakterze wyjątkowym, powinien być on przeznaczony na zaspokojenie potrzeby bytowej osoby korzystającej z pomocy, w sytuacji nadzwyczajnej, niecodziennej. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie wystąpił żaden szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy, co oznacza, iż rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające pomocy społecznej nie narusza prawa i mieści się granicach uznania administracyjnego.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] T. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącej w jej przypadku zachodzi szczególny przypadek z uwagi na "okoliczności życiowe, bytowe, zdrowotne i finansowe" w jakich się znalazła. Ponadto strona wskazał, że przyznana jej renta nie wystarcza na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając złożoną skargę na podstawie wyżej zakreślonych kryteriów należy uznać ją za niezasadną.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182) – zwanej dalej "ustawą". Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać trudnym okolicznościom życiowym.

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebów. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, prawo do tego świadczenia przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza tzw. kryterium dochodowego, które na dzień wydawania zaskarżonych decyzji wynosiło 542 zł. W sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustawodawca w art. 41 omawianej ustawy, przewidział przyznanie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalnego zasiłku celowego.

Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego T. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej miesięczny dochód wynosi 753,27 zł (od dnia 1 marca 2014 r., renta wynosi 769,05 zł). Kwota ta niewątpliwie przekracza wysokość kryterium dochodowego w powołanym wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Słusznie zatem, zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy uznały, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 39 ustawy.

Odnosząc się natomiast do odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 omawianej ustawy, przede wszystkim wskazać należy, że przepis ten wymaga, dla przyznania specjalnego zasiłku celowego, wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyżej wymienione pojęcie określa sytuację życiową osoby lub rodziny, wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, okazjonalnych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zasadniczo należy do zwykłych zadań pomocy społecznej, a nie zadań specjalnych (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1142/12, opubl. CBOSA).

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do uznania za taki "szczególny przypadek" sytuacji skarżącej. Ponoszenie wydatków związanych z zakupem środków higieny osobistej, należy do typowych wydatków obywateli, które się okresowo powtarzają. W takim przypadku nie można mówić o wystąpieniu w dacie wydawania przez Prezydenta miasta W. decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r., zdarzenia okazjonalnego, niecodziennego, nieoczekiwanego, czy też nadzwyczajnego. Sąd nie neguje trudnej sytuacji materialnej skarżącej, niemniej jednak strona skarżąca, nie może oczekiwać od organów pomocowych regularnego przyznawania jej zasiłków celowych specjalnych i to w oczekiwanej przez nią wysokości, w celu stałego podwyższania swoich miesięcznych dochodów.

W ocenie Sądu należy również wskazać na brak współdziałania przez skarżącą z organami pomocowymi. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 4 ustawy nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Brak takiego współdziałania - stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu tego przepisu, jest nieokazanie pracownikowi OPS-u drugiego (większego) pokoju celem oceny jego zawartości i wyposażenia. Z wywiadu środowiskowego wynika zresztą, że od dnia przeprowadzenia pierwszego wywiadu środowiskowego w lokalu tj. od 23 stycznia

2014 r. T. G. uniemożliwia pracownikom socjalnym dokonania oględzin całego mieszkania. Dodatkowo skarżąca uniemożliwiła organom pomocowym, przeprowadzenie wywiadu z pełnoletnim synem L. K., który w jego trakcie przebywał w sąsiednim pokoju, tym którego skarżąca okazania odmówiła. Organ nie mógł zatem ustalić, czy wnioskodawczyni ma możliwość uzyskania pomocy od syna, czyli osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, pomimo tego, że pracownik socjalny wyjaśnił zainteresowanej na czym polega obowiązek alimentacyjny. Powyższe oznacza, że skarżąca poprzez własne działanie ograniczyła organowi możliwość pełnej i wnikliwej oceny jej sytuacji życiowej, czym naruszyła art. 4 ustawy pomocowej.

Podsumowując, Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Prawidłowo też zastosowały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o pomocy społecznej, zaś wydając zaskarżone decyzje nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy właściwie wykazały również brak przesłanek do przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy, co czyni niezasadnym zarzuty strony skarżącej.

W tym stanie rzeczy, wobec ustalenia, iż organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa mających wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2013 r. poz. 461).