Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1164/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek Sędzia NSA Eugeniusz Christ Asesor WSA Teresa Randak/sprawozdawca/ Protokolant Marta Lewicka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł. ( słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) orzeka, że postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] 2003 r. pełnomocnik podatnika J. C. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...] z dnia [...] 2003 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniósł, że organ egzekucyjny wystawił tytuły wykonawcze w oparciu o decyzje nie istniejące w obrocie prawnym, a zatem egzekucja prowadzona jest z naruszeniem art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 110, poz. 968 z późn. zm. ). Jak podniósł pełnomocnik żadna decyzja z zakresu podatku VAT nie została mu doręczona, pomimo że treść art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w sposób jednoznaczny nakłada na organy obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi, w przypadku, gdy strona go ustanowiła. Zdaniem pełnomocnika, decyzje doręczona stronie nie wywołały skutku prawnego, a więc nie zostały wprowadzone do obrotu prawnego. Powołując się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1987 r. wnioskodawca wskazał, że "pominięcie pełnomocnika w czynnościach procesowych, traktuje się tak samo jak pominięcie strony, które stanowi podstawę wznowienia postępowania".

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nie uwzględnił zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w oparciu o decyzję z dnia [...] r. nr [...] określającej J. C. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 2000 r. oraz decyzję z dnia [...] r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za [...] 2000 r. Zdaniem organu egzekucyjnego, tytuły wykonawcze, wbrew twierdzeniu zawartym w zarzucie, zostały wystawione w oparciu o istniejące w obrocie prawnym decyzje. Organ wskazał, że decyzje z dnia [...] r. nr [...] oraz nr [...] zostały przekazane do wysyłki w dniu [...] 2003 r. i w tym też dniu złożone zostało pełnomocnictwo upoważniające "A". A. L. do reprezentowania J.C. przed organami podatkowymi. Złożenie pełnomocnictwa i wysyłka decyzji nastąpiły w tym samym dniu, zatem organ zasadnie doręczył decyzję stronie w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej.

Od przedmiotowego postanowienia pełnomocnik złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K.. W zażaleniu pełnomocnik podtrzymał zarzuty zawarte we wniosku, a ponadto podniósł, że twierdzenie organu egzekucyjnego dotyczące prawidłowości doręczenia spornych decyzji VAT jest niezgodne ze stanem faktycznym, a także z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi doręczania pism. Jak wskazał pełnomocnik, w dniu [...] 2003 r. a więc w dniu złożenia pełnomocnictwa, organ podatkowy, został poinformowany o fakcie ustanowienia pełnomocnika w sprawie, bowiem w tym właśnie dniu zapoznawano pełnomocników substytucyjnych z materiałem zgromadzonym w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych podatnika a pracownicom organu osobiście udzielono informacji o ustanowieniu pełnomocnictwa, pomimo tego decyzje nie zostały doręczone ustanowionemu pełnomocnikowi. Ponadto, zdaniem pełnomocnika, dla oceny prawidłowości doręczenia pism przez organ podatkowy, istotne znaczenie ma data doręczenia pisma, a nie data jego wysłania. Doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...] r., a więc po dacie przedłożenia pełnomocnictwa w organie, zatem twierdzenie organu egzekucyjnego, o istnieniu w obrocie prawnym decyzji wymiarowych nie znajduje uzasadnienia prawnego, biorąc pod uwagę regulację zawartą w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą pisma należy doręczać pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie, a jego pominięcie jest równoznaczne w skutkach z pominięciem strony i stanowi przesłankę wznowienia postępowania.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił stan faktyczny i orzekł, że przedłożenie w dniu [...] 2003 r. pełnomocnictwa tj. w dniu wysłania przez organ decyzji wymiarowych nie mogło stanowić o nieskuteczności doręczenia tych decyzji.

Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało zaskarżone przez pełnomocnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a w szczególności nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie zebranie całości materiału dowodowego, a przez to naruszenie zasady prawdy obiektywnej, określonej w art.. 122 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik uznał, że organ egzekucyjny naruszył też zasadę praworządności, albowiem nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy. Istota problemu, zdaniem pełnomocnika, nie została przez Dyrektora Izby Skarbowej wyjaśniona, a w szczególności nie odniósł się organ do zasadniczej kwestii tj. istnienia bądź nie w obrocie prawnym decyzji, które stanowiły podstawę wystawienia przez organ egzekucyjny tytułów wykonawczych. W opinii pełnomocnika tylko jednoznaczne wyjaśnienie zagadnienia skutecznego lub nieskutecznego doręczenia tych decyzji, mogło w rezultacie przesądzić o wyczerpaniu przesłanki określonej w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd rozważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem.

W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydane rozstrzygnięcie narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla je w części lub całości. Uchylenie postanowienia następuje w przypadku, gdy nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, postanowienie organu odwoławczego zawiera uchybienia, które uzasadniają jej uchylenie. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi interpretacja przepisu art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji zasadność prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych w oparciu o decyzje z dnia [...] r. nr [...] określającej J. C. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 2000 r. oraz decyzję z dnia [...] r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za [...] 2000 r. Istotnym w tej materii zagadnieniem jest, zdaniem Sądu, ocena zaistniałego w sprawie stanu faktycznego w aspekcie regulacji zawartej w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą pisma doręcza się pełnomocnikowi, jeżeli strona go ustanowiła. W rozpatrywanej sprawie bezspornym i niekwestionowanym jest fakt ustanowienia przez podatnika pełnomocnika oraz przekazania pisemnego upoważnienia do organu podatkowego w dniu [...] r. W tym samym też dniu, tj. [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego podpisał decyzje wymiarowe, stanowiące podstawę wystawionych przez tego samego Naczelnika tytułów wykonawczych, działającego w tym przypadku, jako organ egzekucyjny. Do akt sprawy przekazanych Sądowi dołączono dwa wydruki komputerowe pism, zarejestrowanych przez kancelarię, a wychodzących w dniu [...] 2003 r. Przedłożono także kserokopie potwierdzeń odbiorów, z których wynika, że sporne decyzje wymiarowe, zostały nadane w placówce pocztowej w Z. Nr [...] w dniu [...] 2003 r. Z przedstawionego zatem stanu faktycznego wynika, że w dniu [...] 2003 r. do organu podatkowego zostało przedłożone pełnomocnictwo do działania, a organ podatkowy w tym dniu wydał decyzję i nadał ją w placówce pocztowej, celem doręczenia podatnikowi. Zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy, rozpatrując zarzuty pełnomocnika, o nie doręczeniu mu decyzji wymiarowych mocodawcy, nie ustalili momentu, w którym to pełnomocnictwo zostało w tym dniu dostarczone do Urzędu Skarbowego, ani też momentu przekazania do wysyłki spornych decyzji wymiarowych. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie ustalenie tych kwestii ma zasadnicze znaczenie, bowiem będzie to miało bezpośredni wpływ na realizację dyspozycji zawartej w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. W przypadku bowiem, kiedy określone czynności zostały dokonane w tym samym dniu, decydujące znaczenie będzie miała godzina ich dokonania. Należy przy tym zauważyć, że zestawienie czynności, które w tym dniu zostały wykonane w Urzędzie Skarbowym, wskazuje, iż zasadne jest domniemanie, iż wysyłka nastąpiła w późnych godzinach popołudniowych, lub też po zakończeniu godzin pracy Urzędu. W dniu [...] 2003 r. pracownik wydrukował decyzję, Naczelnik ją podpisał, a następnie przygotowano ją do wysyłki, przekazując do kancelarii. Organ nie wskazał jednak na system obsługi kancelaryjnej Urzędu, w tym godzin wysyłania korespondencji. Nie bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie są argumenty pełnomocnika podniesione w zażaleniu, dotyczące także ustnego poinformowania pracowników Urzędu, przez substytucyjnych pełnomocników o ustanowieniu pełnomocnictwa. Twierdzenie to, zdaniem Sądu zasługuje na uwzględnienie, bowiem tylko udzielona substytucja upoważniała do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Organ odwoławczy nie odniósł się co do tego twierdzenia pełnomocnika, konsekwentnie podnosząc, iż doręczenie pełnomocnictwa i wysłanie decyzji wymiarowych zbiegło się w czasie. Rację ma zatem pełnomocnik, wskazując iż materiał dowodowy w sprawie jest niepełny, a ustalony na jego podstawie stan faktyczny, nie odzwierciedla rzeczywistego jego obrazu. Bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza ustalenia godzin poszczególnych czynności nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, jak dokonał tego organ, iż nie doszło w sprawie do naruszenia art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Należy przy tym zauważyć, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w niniejszej sprawie występuje w podwójnej roli, jako organ podatkowy i jako organ egzekucyjny. Staranność działania w takim przypadku jest szczególnie wymagana, bowiem de facto, organ ocenia swoje własne działanie, które ma istotny i wymierny wpływ na sytuację podatnika – dłużnika. Gdyby się bowiem okazało, w wyniku powtórnego rozpatrywania zażalenia, iż pełnomocnictwo zostało wcześniej złożone niż nadanie do wysyłki w urzędzie pocztowym decyzji wymiarowych, rację należałoby przyznać pełnomocnikowi, iż decyzja ta nie została skutecznie doręczona, a zatem nie istnieje w obrocie prawnym, a skoro tak, to została spełniona przesłanka wynikająca z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, iż nie istniał po stronie podatnika obowiązek podatkowy, określony decyzjami wymiarowymi, stanowiącymi podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.

Biorąc zatem pod uwagę opisany stan faktyczny orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 z póź. zm.). Koszty postępowania zasądzono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy.