Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 215/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 101 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem M. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.L. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza M. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z 5 września 2019 r. Burmistrz M., dalej jako "Burmistrz", wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K., dalej jako "Prezydent Miasta", w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.L., dalej również jako "zainteresowana", o skierowanie do domu pomocy społecznej poprzez wskazanie Prezydenta Miasta jako organu właściwego do rozpoznania przedmiotowego wniosku.

W uzasadnieniu powyższego wniosku Burmistrz wskazał, że [...] sierpnia 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wpłynęło podanie przekazane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K., wniesione przez J.S., pełnomocnika J.L., dotyczące przyjęcia jej do Domu Pomocy Społecznej w K. poza kolejnością. Organ wskazał, że zainteresowana jest osobą chorą, od 2009 r. cierpi na chorobę [...] oraz [...], od 2014 r. przebywa w sieci Pensjonatów dla Osób Starszych "A.", obecnie w pensjonacie znajdującym się w M., gdzie nie posiada meldunku. Zainteresowana zameldowana jest przy ul. [...] w K., przy czym aktem notarialnym z [...] lutego 2009 r. pełnomocnik zainteresowanej J.S. dokonał sprzedaży mieszkania spółdzielczego własnościowego znajdującego się w K. przy ul. [...].

Zdaniem Burmistrza umieszczenie zainteresowanej w Domu Opieki A. wynikało jedynie z faktu znacznego pogorszenia się jej stanu zdrowia i konieczności zapewnienia jej w związku z tym stałej i codziennej opieki. Skoro zaś było spowodowane sytuacją nagłą o charakterze interwencyjnym, to nie może być odczytywane jako zamiar pobytu w tego typu placówce. Organ wskazał na wątpliwości co do woli i swobody w podejmowaniu decyzji przez samą zainteresowaną, podkreślił, że pobyt w M. nie świadczy o miejscu zamieszkania, a zatem Burmistrz M. nie jest organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Organ podważył też umocowanie J.S.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpoznania wniosku zainteresowanej jest Burmistrz.

Prezydent Miasta podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i podniósł, że oprócz faktu zameldowania na pobyt stały w K., zainteresowana nie posiada żadnych związków z gminą K., zaś od 2016 r. przebywa w Pensjonacie dla Osób Starszych "A." w M. Co więcej J.L. nie widnieje w rejestrach MOPS K., ani nie korzystała z wsparcia tego ośrodka w okresie ostatnich 10 lat. Organ powołał się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), dalej jako "u.p.s.", oraz art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 2018 poz.1025 ze zm.), dalej jako "k.c.". W oparciu o powyższe uregulowania wskazał, że w jego ocenie skoro zainteresowana od kilku lat przebywa w M. i w tej miejscowości koncentruje się jej centrum życiowe, mieszkając w Pensjonacie dla Osób Starszych A. w M., to właśnie to miejsce stało się miejscem jej aktualnego pobytu oraz ośrodkiem jej osobistych spraw i interesów, a tym samym miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem a Prezydentem Miasta jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku J.L. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Przystępując do rozpoznania sporu zawisłego w niniejszej sprawie podać należy, iż stosownie do treści art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w tej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jedynie w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Przepisy u.p.s. nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w art. 25 k.c.. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Dokonując analizy okoliczności przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności należy uwzględnić fakt, iż zainteresowana jest osobą chorą, w podeszłym wieku, wymagającą całodobowej opieki. Od 2016 r. zainteresowana przebywa pensjonacie dla osób starszych w M. Tam też, nie mogąc z uwagi na stan swojego zdrowia samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, znalazła niezbędną pomoc i opiekę. Zatem M. stał się miejscem pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw J.L., a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu ww. przepisów.

Nadmienić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1234 ze zm.) lokalem mieszkalnym – jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, a więc również lokal w domu pomocy społecznej, jak i w zakładzie opiekuńczym (por. postanowienia NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 188/11; z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt I OW 157/13). Tego rodzaju lokal służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i opiekuńczych, a przebywanie w nim nie może być traktowane jedynie jako krótkotrwały pobyt osób - w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów. Spełnia on społecznie bowiem inną rolę niż internaty, bursy, pensjonaty czy hotele (nie służy celom turystycznym lub wypoczynkowym). Nie jest on również miejscem publicznym, za które należy raczej uznać pomieszczenie lub teren przeznaczony dla publiczności, dla ogółu a zatem dostępny nieograniczonemu odbiorcy (zob. postanowienie NSA z 29 października 2019 r, I OW 45/19).

W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 101 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s. jest Burmistrz M.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.