Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 12/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 40 ust 1
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] sierpnia 2012 r. Z. K. (dalej "skarżący") legalnie przekroczył granicę polsko-[...] i złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący urodził się w dniu [...] października 1958 r. r. i jest obywatelem G., co potwierdza wydany w czerwcu 2012 r. [...] paszport, stale zamieszkiwał od urodzenia do 2004 r. w T. Utrzymywał się ze sprzedaży lodów latem, a zimą pracował jako tragarz. Nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był nigdy zatrzymany lub aresztowany, nie prowadzono przeciwko niemu postępowania administracyjnego lub sądowego. Nigdy nie został skazany wyrokiem sądowym. Następnie przez kolejne osiem lat mieszkał w [...] w P., gdzie wyjechał w celu poprawienia swojej sytuacji materialnej. Nie został tam zameldowany, a jego pobyt nie został zalegalizowany. Utrzymywał się ze sprzedaży kawy i herbaty. Ze względu na niezalegalizowany pobyt płacił łapówki milicji. Ma niepełne wykształcenie średnie, jest narodowości [...], wyznaje [...], wykonuje zawód pracownika fizycznego. Skarżący w 2012 r. opuścił wraz z córką K. K. P. i przyjechał do Polski. Wskazał, że opuścił kraj pochodzenia by szukać pomocy, bo w G. nie ma domu, nie ma gdzie żyć i prawdopodobnie nie znajdzie pracy. Wskazał, że w 1992 r. jego rodzina została ze względu na narodowość [...] pozbawiona mieszkania przez osoby narodowości [...]. W toku postępowania skarżący podnosił, że to [...] powinna zostać uznana za jej kraj pochodzenia. To w tym kraju był dyskryminowany z powodu [...] pochodzenia.

W ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu Konwencji o statusie uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz Protokołu dot. statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 i 517), odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Zdaniem organów deklaracja skarżącego, że jedynym przykładem prześladowania z powodów narodowościowych było odebranie jej rodzinie mieszkania w 1992 r. – nie może stanowić zasadnego dowodu, tym bardziej, że cała rodzina pozostała w G. po tym wydarzeniu przez kolejne 12 lat. Poza tym skarżący nie był prześladowany, nie grożono mu, nie był represjonowany i nigdy nie był obiektem zainteresowania władz. Trudne warunki bytowe, bieda czy bezrobocie lub zagrożenie bezdomnością nie mogą być uznane za prześladowanie z powodów konwencyjnych. Również społeczność [...], z której pochodzi skarżący, nie jest obiektem systemowego prześladowania. Nic też nie wskazuje, by ich prawa, wolność i bezpieczeństwo było przez kogokolwiek zagrożone. Problemy skarżącego miały charakter osobisty i pozostawały bez związku z przesłankami konwencyjnymi. Organ nie podzielił także stanowiska skarżącego, że zagrożenie bezdomnością i bieda jest równoznaczne z zagrożeniem bezpieczeństwa.

W dniu [...] stycznia 2013 r. Z. K. złożył drugi z kolei wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. We wniosku potwierdził wcześniej przedstawione dane osobowe, wskazał, że nie należał do żadnej partii politycznej, organizacji religijnej lub etnicznej, nigdy nie był zatrzymany, aresztowana, sądzony lub skazany. Stwierdził jednakże, że był poddawany przemocy psychicznej ze względu na narodowość i z powodu wielokrotnych prześladowań opuścił ten kraj wraz z rodziną. Nie wskazał jednak konkretnych okoliczności potwierdzających prześladowania i akty przemocy, których doznawał. Skarżący wskazał również, że nie może wrócić do G., ponieważ nie ma tam domu i nie mógłby się zameldować. Przed przyjazdem do Polski mieszkał w P. w [...], gdzie jego rodzina była traktowana jak nielegalni imigranci. Nie mogli oni się uczyć i korzystać z bezpłatnej opieki medycznej. Skarżący utrzymywał się z prac dorywczych. Podniósł także kwestię zachowań ksenofobicznych większości [...] wobec przybyszów z [...].

W decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej z wniosku z dnia [...] stycznia 2013 r. wobec stwierdzenia, że wniosek ten jest niedopuszczalny. Organ wskazał, że jak w poprzednim wniosku Z. K. powołał się na problemy z prześladowaniem na tle narodowościowym, a także na trudną sytuacją bytową w [...] związaną z brakiem miejsca zamieszkania i stałego zameldowania. Z tego względu zdaniem organu należało umorzyć postępowanie, ponieważ treść żądania, jego podstawa prawna i faktyczna w obu wnioskach jest taka sama. W kraju pochodzenia skarżącego nie zaszły także żadne nowe okoliczności, które pogłębiłyby lub mogły być przyczyną prześladowań czy też doznania przez skarżącego krzywdy.

Po rozpatrzeniu odwołania Z. K. w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r. Rada stwierdziła, że skarżący nie podniósł w nowym wniosku żadnych nowych, innych istotnych dodatkowych, dotyczących go osobiście okoliczności faktycznych, w tym ewentualnie takich, które zaistniały już po wydaniu ostatecznej decyzji i które pozwoliłyby organowi po wstępnym badaniu uznać, że zmieniają one sytuację cudzoziemca na tyle, że konieczne jest ponowne rozpatrzenie jego żądania i to bez względu na ostateczny wynik sprawy. Z tego względu zasadne było umorzenie postępowania przez organ I instancji. Rada wskazała także, że przez umorzenie postępowania nie naruszono prawa skarżącego do życia rodzinnego, ponieważ przyjechał on do Polski tylko z córką K., wobec której także podjęto decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pozostała część rodziny pozostawała wtedy na terytorium [...]. Dodatkowo organ zauważył, że pozostali członkowie rodziny są pełnoletni i wszczęli procedurę uchodźczą z przyczyn ekonomicznych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. wniósł Z. K. W skardze zarzucił, że w decyzji błędnie ustalono kraj pochodzenia skarżącej jako [...], podczas gdy w 2004 r. skarżąca zmuszona była opuścić ten kraj i przebywała na terenie [...] aż do 2012 r. Z kolei opuszczenie [...] było spowodowane nastrojami ksenofobicznymi w miejscu, gdzie skarżąca przebywała z rodziną. W ten sposób organ naruszył art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.) dalej "ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony", poprzez nieuznanie skarżącego oraz członków jego rodziny za osoby dyskryminowane w kraju, który opuściły. Skarżący powołał się także na brak związków z [...], wskazała, że nie ma tam rodziny, ani domu. Jednocześnie podniósł, że deportacja spowoduje rozbicie jego rodziny, a w konsekwencji będzie naruszeniem art. 97 ust. 1 pkt 1 o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Jednocześnie wydalenie go do kraju, z którym nie ma żadnego związku, byłoby ze szkodą dla jego bezpieczeństwa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 40 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ prowadzący postępowanie wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku, jeżeli stwierdzi, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Tym samym w postępowaniu ocenie organu podlega kilka zasadniczych elementów. Po pierwsze należy stwierdzić, czy wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został wniesiony przez cudzoziemca po raz pierwszy, czy też jest to już kolejny wniosek w tzw. procedurze uchodźczej. Następnie należy ustalić, czy sprawa cudzoziemca została już załatwiona ostateczną decyzją o odmowie nadania statusu uchodźcy. Ostatnia przesłanka dotyczy oceny samego wniosku cudzoziemca. Organ bada wtedy, czy treść żądania wniosku oraz jego podstawa faktyczna i prawna uległy zmianie względem wniosku załatwionego wcześniej decyzją ostateczną. Gdy istotne elementy poprzednio wydanej decyzji nie zmieniły się, to wniosek wszczynający nową sprawę o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny.

W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że Z. K. pierwszy wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej złożył w dniu [...] sierpnia 2012 r. Wszczęte tym wnioskiem postępowanie uchodźcze zostało zakończone ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2012 r. Skarżący nie zaskarżył tej decyzji do sądu administracyjnego. W konsekwencji dwie pierwsze przesłanki zastosowania art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zostały spełnione, ponieważ wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożony przez skarżącego w dniu [...] stycznia 2013 r. był już jego drugim wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawie wydano już także decyzję ostateczną. Z tego względu trafnie organ uznał, że konieczne jest zbadanie kwestii, czy kolejny wniosek oparty jest na nowych podstawach, które nie były wcześniej brane pod uwagę przez organ rozpoznający pierwszy wniosek w sprawie.

Porównanie obu wniosków pozwala stwierdzić, że w obu przypadkach skarżący powoływał się na pobudki ekonomiczne i społeczne przyjazdu do Polski. Wskazywał na trudną sytuację życiową, w tym mieszkaniową, przed wyjazdem z T. w 2004 r., a także problemy na tle narodowościowym w [...], gdzie przez kolejne osiem lat mieszkał wraz z rodziną. Prześladowania i przemoc psychiczna, których skarżący miał doznawać w [...] nie były możliwe do zweryfikowania, w szczególności ze względu na ogólnikowość twierdzeń skarżącego. W żadnym z wniosków, ani na dalszych etapach postępowania nie wskazał innej przyczyny, niż subiektywne poczucie braku więzi z [...] lub też obawy przed ksenofobicznymi zachowaniami w [...]. Późniejsze rozszerzenie argumentacji skarżącego co do prześladowań w kraju pochodzenia wskazuje jedynie na próbę takiej interpretacji zdarzeń, która byłaby przekonywująca dla organu i uzasadniała wydanie korzystnej dla skarżącego decyzji. Organ rozważył także możliwość zmiany sytuacji w kraju pochodzenia, która jednak nie daje podstaw do stwierdzenia, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia zagrażał by jego bezpieczeństwu. Sytuacja mniejszości [...] nie uległa pogorszeniu, podlega ona takiej samej ochronie prawnej jak pozostali obywatele [...], nie jest prześladowana, może także rozwijać swoją kulturę i zwyczaje. Z tego względu rację ma organ twierdząc, że w przypadku obu wniosków zachodziła tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa. Nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które przemawiałyby za merytorycznym rozpoznaniem wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2013 r.

W odniesieniu do zarzutów skargi należy zauważyć, że skarżący posiada [...] paszport wydany w 2012 r., a zatem już po dobrowolnym opuszczeniu [...] i przeniesieniu się do [...], gdzie wraz z rodziną przebywał bez zameldowania. Paszport potwierdza, że skarżący ma obywatelstwo [...] i to właśnie to państwo – [...], sprawuje nad nim opiekę zgodnie z prawem międzynarodowym. Tym samym trudna sytuacja skarżącego podczas pobytu w P., w szczególności w kontekście niewątpliwych nastrojów ksenofobicznych skierowanych przeciw przybyszom z [...], sugerować mogła zwrócenie się o ochronę do kraju pochodzenia. Nic nie wskazuje także na brak możliwości powrotu do [...]. Nie ma podstaw, by uznać [...] jako kraj jej pochodzenia. W żadnym momencie [...] nie uznała się za kraj sprawujący opiekę nad skarżącym, tj. nie wydała na potwierdzenie tego żadnego dokumentu urzędowego (np. paszport [...], nadanie obywatelstwa).

Brak ekonomicznego, społecznego i rodzinnego zaplecza w kraju pochodzenia, skądinąd zrozumiały w sytuacji opuszczenia [...] w 2004 r., a także spodziewane trudności na rynku pracy nie mogą zostać uznane za konwencyjne przesłanki warunkujące nadanie statusu uchodźcy. Nie zagrożone jest także bezpieczeństwo skarżącego, chronione w Konwencji o statusie uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz Protokole dot. statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. Poczucie szkody dla bezpieczeństwa skarżącego, rozumianego jako stabilizacja życiowa czy dobre warunki ekonomiczne nie dotyczy sytuacji, gdzie kraj przyjmujący, w tym wypadku Rzeczypospolita Polska, miałby przyznać skarżącej status uchodźcy. Subiektywne obawy przed powrotem do [...] związane z brakiem domu czy problemami z odnalezieniem się w środowisku, które skarżący opuścił dziesięć lat temu, nie mogą też zostać uznane za zmianę sytuacji w kraju pochodzenia na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Sąd podziela także stanowisko organu, że nie naruszono art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Sytuacja w kraju pochodzenia jest stabilna, a skarżący nie wskazał, w jaki sposób powrót do kraju pochodzenia mógłby doprowadzić do sytuacji, w której zagrożone byłoby jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Dla uznania istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, o którą chodzi, znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia określonych zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca. W odniesieniu do naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, tj. prawa do życia rodzinnego, należy podnieść za organem, że skarżący przybył do Polski z córką, K. K., wobec której również została wydana decyzja ostateczna o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Pozostali członkowie rodziny przybyli do Polski później i również znaleźli się w tzw. procedurze uchodźczej, a zatem nie można uznać, że skarżący wraz z opuszczeniem terytorium Polski zostanie pozbawiony prawa do życia rodzinnego, ponieważ cała jego rodzina znajduje się w podobnej sytuacji.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, ponieważ formułuje on normę prawną dotyczącą nadawania statusu uchodźcy w oparciu o przesłanki konwencyjne. W rozpatrywanej sprawie ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy oceniany był w oparciu o art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w szczególności pod kątem ewentualnych nowych podstaw kolejnego wniosku, o czym była mowa wyżej. By organ mógł zastosować przepis art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wniosek musiałby przejść pozytywnie kontrolę pod kątem spełnienia przesłanki z art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Organ oceniał jedynie, czy skarżący wskazał we wniosku nowe okoliczności, co w konsekwencji powodowałoby konieczność rozpoznania nowego wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Nie dokonywał zatem ponownej merytorycznej oceny wniosku, ponieważ sprawa wszczęta na podstawie tożsamego wniosku skarżącego została zakończona decyzją ostateczną z dnia 7 grudnia 2012 r.

Mają powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.