Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2218/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134, 7, 8, 9, 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 188
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 stycznia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2020 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3265/18 w sprawie ze skargi M. Z. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz M. Z. kwotę 1037 (jeden tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3265/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę M. [...] Z. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

M. [...] Z. w dniu 28 września 2017 r. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...]J, na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 i 9 w związku z art. 181 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm.), odmówił cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia. Decyzja została przesłana do M. [...] Z. na adres podany przez niego we wniosku tj. ul. D. [...] pok. [...] DS. [...], [...] O. i zwrócona w dniu 17 stycznia 2018 r. do organu I instancji po dwukrotnym awizowaniu.

W dniu 19 lutego 2018 r. ustanowiony przez cudzoziemca pełnomocnik A. H. za pośrednictwem organu I instancji złożyła odwołanie od ww. decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, stwierdzając w jego uzasadnieniu, że: "w przedmiotowej sprawie został zachowany termin do wniesienia odwołania. Skarżący otrzymał przedmiotową decyzję w dniu 5 lutego 2018 roku, wynika to wprost z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. (...) Istotne jest to, że zaskarżona decyzja wysłana została skarżącemu pod wskazany przez niego adres zamieszkania. Przy czym przed datę wydania decyzji do Wojewody [...] wpłynęła informacja z KMP w O., iż adres zamieszkania skarżącego uległ zmianie, wskazując konkretny adres do korespondencji. Tymczasem organ pierwszej instancji wysłał przedmiotową decyzję skarżącemu na jego pierwotny adres, pod którym już na ten moment skarżący nie zamieszkiwał. W ten sposób nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji".

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez A. H. pełnomocnika obywatela [...], odwołania od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzja Wojewody [...] została przesłana w dniu 28 grudnia 2017 r. przez organ na adres wskazany przez cudzoziemca we wniosku tj. ul. D. [...] pok. [...] DS. [...], [...] O.. Przesyłka była dwukrotnie, prawidłowo awizowana i w dniu 17 stycznia 2018 r. zwrócona do organu I instancji z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Przy czym organ zauważył, że wprawdzie z pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia 1 grudnia 2017 r. wynika m.in., że M. [...] Z. planuje w miesiącu grudniu 2017 r. przeprowadzić się pod adres: O., ul. S. [...], jednak z w ww. pisma nie wynika jednoznacznie od kiedy cudzoziemiec ma zamiar zmienić miejsce zamieszkania, ani czy rzeczywiście do tej zmiany doszło. Ponadto, z materiału dowodowego wynika, iż cudzoziemiec pomimo faktu, że został pouczony o obowiązku wynikającym z art. 41 k.p.a., do dnia wydania przez Wojewodę [...] przedmiotowej decyzji nie powiadomił organu I instancji o zmianie miejsca zamieszkania. Uwzględniając powyższe okoliczności organ stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. została zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 9 ustawy o cudzoziemcach i art. 43 i 44 k.p.a. doręczona M. [...] Z. w dniu 16 stycznia 2018 r., a tym samym rozpoczął bieg termin do wniesienia od niej odwołania, który upłynął w dniu 30 stycznia 2018 r. Zatem odwołanie złożone przez pełnomocnika strony w dniu 19 lutego 2018 r. należało uznać za złożone po upływie ustawowego terminu.

Skargę na powyższe postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M. [...] Z., zarzucając naruszenie art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 85, art. 134 k.p.a. oraz art. 181 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy. Podał, że skarżący w toku postępowania, zawiadomieniem z dnia 23 listopada 2017 r. został pouczony o obowiązku zawiadamiania organu administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu oraz o skutkach tego zaniedbania (doręczenie pod dotychczasowy adres ze skutkiem doręczenia). Skarżący we wniosku aplikacyjnym wskazał adres: O. D. [...] (k 22 akt administracyjnych). Wysyłana do niego korespondencji kierowana była pod ten właśnie adres. Z notatki policji z dnia 1 grudnia 2017 r. wynikało, że skarżący planuje w grudniu 2017 r. przeprowadzić się pod inny adres, także w O. ale przy ulicy S. [...]. Skarżący nie podał organowi informacji o zmianie adresu zamieszkania. Decyzja organu I instancji została zatem doręczona na podany we wniosku adres przy ulicy D. [...] w O.. Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniu 2 stycznia 2018 r. i 10 stycznia 2018 r. W ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał ją za doręczoną z dniem 16 stycznia 2018 r. Od tej daty rozpoczął bieg 14 dniowy termin do wniesienia odwołania i upłynął 30 stycznia 2018 r. Odwołanie zostało wniesione przez ustanowionego w międzyczasie profesjonalnego pełnomocnika 19 lutego 2018 r. (data nadania pisma). Pismo to nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym organ trafnie uznał, że odwołanie zostało wniesione po 14 dniowym terminie do jego złożenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wojewódzki wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter procesowy, co oznacza, że wszystkie merytoryczne wywody skargi dotyczące zasadności wydanej decyzji nie mogą być przedmiotem oceny sądu. Zaznaczył, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, nie poinformował organu – zgodnie z wcześniejszym pouczeniem, o zmianie adresu zamieszkania (o ile rzeczywiście miało to miejsce). Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja została doręczona cudzoziemcowi w dniu 5 lutego 2018 r., gdyż doręczenie, zgodnie z art. 41 § 2 k.p.a. nastąpiło w dniu 16 stycznia 2018 r. Wyjaśnił, że późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie, której została uprzednio doręczona (czy to osobiście czy w ramach tzw. fikcji doręczenia) decyzja w danej sprawie, nie otwiera dla strony terminu wniesienia odwołania. Jeżeli strona nie złożyła skutecznego wniosku o przywrócenie terminu, jej odwołanie nie może być rozpoznane i podlega rozstrzygnięciu w trybie art. 134 k.p.a. Ponadto, Sąd podniósł, że z powoływanego przez skarżącego pisma policji (wywiadu), wynikało tylko to, że skarżący ma zamiar zmienić adres zamieszkania w grudniu 2017 r. Nie sposób jest zatem przyjąć, że fakt ten nastąpił. To na skarżącym spoczywał obowiązek informowania i to organu, a nie policji, o zmianie swego miejsca zamieszkania, a skoro tego nie uczynił organ nie miał żadnych podstaw do przyjęcia, że istotnie skarżący nie zamieszkuje w lokalu wskazanym we wniosku.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 i 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej "p.p.s.a.") skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. [...] Z., zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 134 k.p.a., poprzez błędną jego wykładnię, poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia przez adw. A. H. byłego pełnomocnika skarżącego, odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., podczas gdy, jak wynika z notatki Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. - ml. insp. [...], skarżący powiadomił ww., że w miesiącu grudniu 2017 r. przeprowadził się pod adres: O., ul. S. [...], gdzie faktycznie od miesiąca grudnia 2017 r. przebywał, a mimo to decyzja została nadana w dniu 28 grudnia 2017 r. pod nieaktualny adres;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 134 k.p.a., poprzez błędną jego wykładnię, poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, podczas, gdy skarżący wystosował do Wojewody Warmińsko[...] pismo, w którym zwrócił się o wydanie mu przedmiotowej decyzji z uwagi na fakt, że jej nie otrzymał, co za tym idzie skarżący otrzymał przedmiotową decyzję w dniu 5 lutego 2018 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem, dlatego też odwołanie od decyzji Wojewody [...] wbrew twierdzeniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zostało wniesione w terminie;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 181 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające legalizację pobytu skarżącego na terytorium RP i nieudzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy zgodnie z jego wnioskiem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie obecności cudzoziemca na terytorium RP wymaga jego wyjątkowa sytuacja osobista, tj. podjęcie przez skarżącego kształcenia na U. [...] w O. na kierunku medycznym, za które uiścił wysokie czesne oraz wojna domowa w [...], której jest obywatelem;

4. naruszenie przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez zawężenie rozpoznania sprawy wyłącznie do kwestii formalnej poprawności wydanej "decyzji", bez rozpoznania sprawy w całym jej zakresie, z uwzględnieniem wszystkich jej istotnych okoliczności;

5. naruszenie przepisów "prawa materialnego", tj. art. 77 k.p.a. w związku z art. 7 , art. 8, art. 9 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego, co w konsekwencji nie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla przedmiotowej sprawy okoliczności;

6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutu skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia.

Mając powyższe zarzuty na względzie wniesiono: 1) o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi, jeżeli Sąd uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona; 2) ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; 3) o dopuszczenie przeprowadzenia dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczność wyjątkowej sytuacji osobistej skarżącego przemawiającej za uznaniem przedłożonej skargi, tj. faktura nr [...]; faktura nr [...]; zaświadczenie o byciu studentem; zaświadczenie o przyjęciu cudzoziemca na studia; zaświadczenie, że skarżący był studentem przed rozpoczęciem roku akademickiego 1 października 2018 r.; 4) o zasądzenie na rzecz skarżącego od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zwrotu kosztów postępowania w obydwu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych;

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący zaznaczył, że nie posługuje się w stopniu zrozumiałym językiem polskim, a także nie przypomina sobie, by składając wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium RP osoba obsługująca go w Urzędzie Wojewódzkim pouczyła go o konieczności informowania organu o każdorazowej zmianie miejsca zamieszkania w sposób dla niego zrozumiały. Skarżący nie miał świadomości swojego działania, nieznane mu były odpowiednie przepisy prawa, a także nie był on skutecznie pouczony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia oraz obowiązku. Pouczenie takie powinno odpowiadać wymaganiom art. 8 i 9 k.p.a., co niewątpliwie w tej sytuacji nie miało miejsca.

Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że Wojewoda [...] decyzję z dnia [...] grudnia 2017 r. wysłał na wskazany przez niego we wniosku adres akademika: DS. [...], ul. D. [...] w O.. Przy czym przed datą wydania przedmiotowej decyzji ml. insp. [...] złożył wizytę sprawdzającą skarżącemu pod wskazanym adresem akademika w celu sprawdzenia czy jego pobyt na terytorium RP mógłby stanowić zagrożenie z punktu widzenia ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, a nadto zastał skarżącego podczas przeprowadzki do nowego adresu, który to skarżący wskazał, tj. ul. S. [...] w O.. Komenda Miejska Policji w O. przed wydaniem decyzji przez Wojewodę [...] przekazała organowi pozyskane informacje. Mimo wszystko decyzja ta została wysłana skarżącemu na jego pierwotny adres, który był błędnym adresem, gdyż skarżący na ten moment już tam nie zamieszkiwał, wobec czego nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji. Cudzoziemiec otrzymał kopię przedmiotowej decyzji w dniu 5 lutego 2018 r., a zatem z tym dniem posiadał wiedzę odnośnie odmowy udzielenia mu zgody na pobyt czasowy. Wobec tego termin ten powinien być uznany jako termin początkowy do wniesienia odwołania.

Skarżący wskazał nadto na okoliczności przemawiające za udzieleniem mu zgody na pobyt czasowy na terytorium RP.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że jest ona zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługiwała na uwzględnienie ta grupa zarzutów, zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, która odnosiła się do zasadności podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Chodzi tu, po pierwsze o zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez zawężenie rozpoznania sprawy wyłącznie do kwestii formalnej poprawności wydanej "decyzji" (zapewne chodziło postanowienia), bez rozpoznania sprawy w całym jej zakresie, z uwzględnieniem wszystkich jej istotnych okoliczności, po drugie, o zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., wobec braku jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutu skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia, po trzecie, o zarzut naruszenia art. 181 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające legalizację pobytu skarżącego na terytorium RP i nieudzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy zgodnie z jego wnioskiem.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi, o których stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a zatem sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze. Sąd administracyjny nie jest więc na gruncie art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami skargi, ale jest zawsze związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę inną w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem wydanego aktu administracyjnego zaskarżonego skargą. Określenie "w granicach sprawy, której skarga dotyczy", o czym stanowi art. 135 p.p.s.a., wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym.

Przedmiotem kontroli w postępowaniu przed Sądem I instancji było postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a., którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. "Sprawa" stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w rozumieniu ww. przepisu, stanowi "granice sprawy" w znaczeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Postanowienie wydane w oparciu o art. 134 k.p.a. jest postanowieniem formalnym, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania wniesionego przez stronę środka zaskarżenia. Ocena zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania ogranicza się wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania, zatem wszelkie podnoszone w skardze do Sądu I instancji kwestie dotyczące istoty sprawy na tym etapie postępowania nie mogą być brane pod uwagę. Ponadto kontrola legalności postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. nie dałaby podstaw do zastosowania art. 135 p.p.s.a. w stosunku do aktu objętego odwołaniem, którego dotyczy to postanowienie. W ramach kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie byłby władny uchylić także decyzji od której zostało wniesione odwołanie. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, iż Sąd wadliwie zawęził rozpoznanie sprawy wyłącznie do kwestii poprawności wydanego postanowienia, bez rozpoznania sprawy w całym jej zakresie.

Brak jest tym samym podstaw do uznania, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone z naruszeniem art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., którego strona upatruje, w braku jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutu skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia. Oceniając trafność tak skonkretyzowanego zarzutu wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednolity pogląd co do tego, że omawiany przepis może samodzielnie stanowić skuteczną podstawę kasacyjną jedynie w dwóch sytuacjach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1991/17 dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Ta ostatnia sytuacja może zaistnieć, co do zasady m.in. wówczas gdy Sąd pierwszej instancji nie odniesie się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze co może oznaczać, że nie rozważył całokształtu okoliczności sprawy. Nie może jednak ujść uwadze Sądu, że skoro art. 141 § 4 p.p.s.a. jest normą prawa procesowego (w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) to zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny jedynie wówczas gdy naruszenie to będzie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Aby ww. warunek został spełniony Sąd pierwszej instancji musiałby nie odnieść się nie do jakichkolwiek zarzutów, ale do istotnych kwestii, które mogłyby mieć wpływ na ocenę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż po pierwsze, jak wyżej wskazano, Sąd I instancji nie mógł czynić rozważań odnośnie zasadności wydanej przez Wojewodę [...] decyzji, w zakresie zastosowanej materialnoprawnej podstawy jej wydania, a po drugie, nie można uznać, iż Sąd I instancji, nie ustosunkował się w jakikolwiek sposób do zarzutu naruszenia prawa materialnego, przeczy temu bowiem stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku "zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter procesowy, co oznacza że wszystkie merytoryczne wywody skargi dotyczące zasadności wydanej decyzji nie mogą być przedmiotem oceny sądu". Niewątpliwe także Sąd wojewódzki dokonał kontroli przez pryzmat zgodności z prawem podjętego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozstrzygnięcia, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., nieuprawnionym. Przy czym wypada podkreślić, że wadliwie wnoszący skargę kasacyjną zarzuca naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a., gdyż jest to przepis ustrojowy. Sąd administracyjny może naruszyć go wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd rozpoznał skargę na postanowienie ostateczne, oceniał go pod kątem legalności, zastosował środek kontroli przewidziany w art. 151 p.p.s.a. To czy ocena legalności zaskarżonego postanowienia była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu.

Z uwagi na powyższe rozważania, zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 181 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające legalizację pobytu skarżącego na terytorium RP i nieudzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy zgodnie z jego wnioskiem, nie mógł stanowić podstawy skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej. W konsekwencji także, na uwzględnienie nie zasługiwał wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej, na okoliczność wyjątkowej sytuacji osobistej skarżącego przemawiającej za pozostaniem w Polsce.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słuszne okazały się natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, w szczególności naruszenia przepisu postępowania (błędnie określone przez autora skargi kasacyjnej jako prawa materialnego) – art. 134 k.p.a.

Warunkiem skutecznego wniesienia odwołania jest uprzednie prawidłowe doręczenie decyzji. Dopiero bowiem od dnia doręczenia decyzji rozpoczyna swój bieg termin do wniesienia odwołania. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miało zatem stwierdzenie, czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., została doręczona stronie na zasadzie określonej w art. 9 ustawy o cudzoziemcach, z uwzględnieniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd I instancji, skuteczność doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, wywodzą z faktu jej doręczenia, na adres wskazany przez cudzoziemca we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz okoliczności, iż cudzoziemiec pomimo faktu, że został pouczony o obowiązku wynikającym z art. 41 k.p.a., do dnia wydania decyzji przez Wojewodę nie powiadomił organu I instancji o zmianie miejsca zamieszkania.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W art. 41 § 2 k.p.a. przewidziano sankcję za zaniedbanie tego obowiązku, zgodnie z którą, w takim wypadku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Niezawiadomienie o zmianie adresu może zatem wiązać się z dotkliwymi dla strony skutkami prawnymi. Obowiązki płynące dla organu administracji z art. 7 k.p.a. (zasada praworządności), z art. 8 k.p.a. (zasada zaufania obywateli do organów państwa), a w szczególności z art. 9 k.p.a. (zasada udzielania stronie informacji prawnej i faktycznej) nakazują mu poinformować stronę postępowania i inne osoby uczestniczące w postępowaniu o treści art. 41 k.p.a. W niniejszej sprawie, co istotne, o powyższym obowiązku cudzoziemiec powinien zostać poinformowany na piśmie w języku dla niego zrozumiałym. Powyższe wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym, organ prowadzący postępowanie w sprawach o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, (...) - poucza cudzoziemca pisemnie w języku dla niego zrozumiałym o zasadach i trybie postępowania oraz o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach. Do takiego pouczenia, czego nie zauważył organ odwoławczy, ani Sąd I instancji, w przedmiotowej sprawie nie doszło. Wystosowana do cudzoziemca przez organ pierwszej instancji korespondencja (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 23 listopada 2017 r.), zawierała jedynie pouczenie w języku polskim, co nie stanowi wypełnienia dyspozycji określonej ww. przepisem. Takiego pouczenia nie zawarto również w formularzu wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.

Oznacza to, że strona nie została prawidłowo poinformowana o konieczności zawiadomienia organu prowadzącego postępowanie administracyjne o zmianie miejsca zamieszkania. Organ odwoławczy i Sąd wojewódzki, w sposób więc nieuprawniony stwierdzili, że cudzoziemiec został pouczony o obowiązku wynikającym z art. 41 k.p.a., a następnie wywiedli z tego faktu ujemne dla cudzoziemca skutki.

Konsekwencją powyższego, było doręczenie decyzji organu pierwszej instancji na adres już nieaktualny, wskazany we wniosku. Nie można zatem przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., a tym samym, aby zaszły podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji nie pouczenia strony przez organ pierwszej instancji o konieczności informowania organu o każdej zmianie adresu, organ drugiej instancji, powinien z dużą ostrożnością podejść do kwestii skutecznego doręczenia stronie decyzji, tym bardziej, że z pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia 1 grudnia 2017 r., znak: [...], znajdującego się w aktach sprawy, wynikało, że cudzoziemiec "planuje w miesiącu grudniu 2017 r. przeprowadzić się pod adres: O., ul. S. [...]".

Jak wynika z treści przywołanego przez Sąd pierwszej instancji art. 9 ustawy o cudzoziemcach, w sprawach uregulowanych w ustawie pisma doręcza się osobom fizycznym pod wskazanym przez nie adresem albo w każdym miejscu, w którym się adresata zastanie. Powyższy przepis stanowi wyjątek od określonego w art. art. 42 § 3 k.p.a., sposobu doręczenia pism stronom postępowania. Zasady określone w tym przepisie odnoszą się jednakże jedynie do miejsca doręczenia pism i nie zwalniają organu od konieczności dokonywania pouczeń zgodnie z regułami określonymi w art. 7 ustawy o cudzoziemcach.

Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania prowadzą do konieczności uchylenia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie NSA uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co pozwalało Sądowi na rozpoznanie skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a. Tym samym należało uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., które polegało na przyjęciu, że w dniu 16 stycznia 2018 r. doszło do skutecznego, w sensie prawnym, doręczenia decyzji organu pierwszej instancji a w konsekwencji, że data ta stanowiła początek biegu terminu do złożenia odwołania. Skoro cudzoziemiec nie został pouczony w języku dla niego zrozumiałym o konieczności powiadomienia o zmianie adresu, to nie można było wyciągać negatywnych skutków prawnych związanych z niewywiązaniem się przez niego z tego obowiązku.

Tym samym zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem ww. przepisu postępowania należało również wyeliminować z obrotu prawnego.

Ponownie rozpatrując sprawę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców weźmie pod uwagę stanowisko Sądu zaprezentowane w wyroku i ewentualnie rozważy, czy w zaistniałej sytuacji, skoro niewątpliwie doszło do niewłaściwego doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji, a organ dysponuje już odwołaniem złożonym przez cudzoziemca w 14 dniowym terminie licząc od dnia doręczenia mu decyzji Wojewody w siedzibie organu względu ekonomiki procesowej nie przemawiają ze jego merytorycznym rozpatrzeniem.

W tym stanie rzeczy, działając w oparciu o art. 188 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.