Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 6/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze .zm.)- dalej "ustawa’, odmówiono G.C. umorzenia kwoty zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego córki, A.C. w okresie świadczeniowym 2013/2014. Kwotę do zwrotu określono w łącznej wysokości 5 400 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Organ uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie wyżej wymienionych należności. Z zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia 24 marca 2015 r. wynikało, że egzekucja w okresie 3, 5, 7 lat była całkowicie bezskuteczna. W związku z tym nie było możliwe zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 30 ust. 1 ustawy, gdyż jej zastosowanie uzależnione jest od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Natomiast na wezwanie organu złożyła oświadczenie, że korzysta z pomocy finansowej Ośrodka w postaci zasiłku stałego w kwocie 529 zł oraz zasiłku celowego w kwocie 93 zł, zaś wydatki jakie ponosi na zakup żywności, leków, środków czystości oraz opłat za prąd wynoszą tyle samo, co osiągane dochody.

Na podstawie posiadanych dokumentów, organ ustalił, że wnioskodawca ma 50 lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada wykształcenie zawodowe - malarz oraz dodatkowe kursy zawodowe - obsługa wózków widłowych i montera anten satelitarnych. Nie pracuje zawodowo, nie podejmuje prób podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia aby poprawić swoją sytuację finansową, nie jest zarejestrowany w PUP, a składki na ubezpieczenie zdrowotne odprowadza MOPS w związku z uprawnieniami do zasiłku stałego. Od wielu lat korzysta z pomocy finansowej MOPS w postaci zasiłku stałego, zasiłku na zakup żywności oraz sporadycznie z zasiłku celowego. Jest osobą niepełnosprawną z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2017 r. ze wskazaniami pracy w warunkach pracy chronionej.

Na podstawie dokonanych wyżej ustaleń organ stwierdził, że orzeczony stopień niepełnosprawności nie dyskwalifikuje strony na rynku pracy. Strona nie jest pozbawiona środków do życia, ma zaspokojone podstawowe potrzeby bytowe, jest osobą w wieku aktywności zawodowej, posiada wykształcenie zawodowe, ma możliwość podwyższania swoich kwalifikacji, może również podejmować prace dorywcze, społecznie użyteczne, interwencyjne czy roboty publiczne, adekwatnie do stanu zdrowia. Dlatego, w ocenie organu, istnieje szansa na spłatę przez stronę powstałego zadłużenia alimentacyjnego w miarę jej możliwości finansowych. Tym samym organ nie znalazł podstaw do ich umorzenia. Poinformował stronę o możliwości zwrócenia się do organu o rozłożenie zadłużenia na raty bądź odroczenie terminu jego spłaty do momentu znalezienia zatrudnienia.

W odwołaniu od powyżej opisanej decyzji strona wniosła o umorzenie zadłużenia łącznie z odsetkami. Zaznaczyła, że leczy się [...].

Odwołujący zakwestionował generalnie działania organów, sądów powszechnych i innych instytucji, w szczególności ze względu na postępowanie zakończone uznaniem jego ojcostwa wobec uprawnionej do alimentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...]., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 30 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Kolegium wskazało, że instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oparta jest na uznaniu administracyjnym i uzależniona jest od stwierdzenia przez organ przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym.

Zdaniem Kolegium, trudna sytuacja dochodowa strony, nie stanowiła wystarczającego powodu do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Legitymując się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności strona może podjąć pracę w warunkach pracy chronionej i pracy takiej powinna poszukiwać. Sytuacja życiowa strony może stanowić jedynie przesłankę do odroczenia terminu zapłaty ciążącego na niej zobowiązania do czasu poprawy jej sytuacji dochodowej lub rozłożenia spłaty na raty, o czym strona został już poinformowana przez organ I instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach G.C. zasadniczo powtórzył zarzuty i twierdzenia przedstawione w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, a Kolegium wniosło o jej oddalenie. Pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu jego osobistej skargi podniósł, że wykształcenie jakie posiada skarżący pozwala na wykonywanie jedynie pracy fizycznej, której ze względu na orzeczony stopień niepełnosprawności nie jest on w stanie wykonywać. Ponadto za iluzoryczne uznał twierdzenia organu dotyczące możliwości podjęcia pracy w warunkach pracy chronionej ze względu na trudną sytuację na rynku pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 marca 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 781/15 uchylił decyzje organów obu instancji. W ocenie Sądu organy obu instancji uchybiły zasadom i obowiązkom, w szczególności wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a, poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności mających wpływ na wydanie rozstrzygnięcia.

Sąd podkreślił, że ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stanu istniejącego bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Poczynienie ustaleń w tym zakresie wymagało zatem przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie. Strona odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pomimo, że w jej interesie i z jej wniosku postępowanie jest prowadzone. Zgłosiła się natomiast na wezwanie organu celem ustalenia jej sytuacji materialno - bytowej i zdrowotnej. Tymczasem z akt nie wynika, aby pracownik organu w tym zakresie przeprowadził z udziałem strony wywiad pozwalający na szczegółowe ustalenia co do jej sytuacji życiowej. W aktach znajduje się wyłącznie lakoniczne oświadczenie strony co do dochodów i wydatków. Brak natomiast informacji czy strona odmówiła udzielenia bardziej szczegółowych wyjaśnień i czy podtrzymała odmowę przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, a także czy organ pouczył ją o konsekwencjach takiej odmowy.

W związku z tym za niewystarczające uznał Sąd oparcie ustaleń co do możliwości spłaty zadłużenia na ogólnikowym oświadczeniu strony oraz ogólnych faktach znanych organowi z urzędu. W postępowaniu nie wyjaśniono jakie są faktyczne miesięczne stałe wydatki ponoszone przez skarżącego (czynsz, opłaty za media), czy skarżący pokrywa je w całości, czy posiada zaległości w dokonywaniu tych opłat, jaki jest aktualny stan jego zdrowia, a więc czy leczy się, jakie ponosi wydatki związane z leczeniem, co strona powinna udokumentować np. stosownymi rachunkami, zaświadczeniami przedstawionymi organowi wydatki .

Za arbitralne uznał Sąd stwierdzenie, że skarżący, będąc osobą niepełnosprawną, może podjąć zatrudnienie, gdyż teoretyczna możliwość podjęcia pracy w warunkach pracy chronionej ze względu na takie wskazania w orzeczeniu, nie przesądza w żadnej mierze, iż podjęcie takiej pracy jest możliwe w praktyce, a tym samym, że skarżący posiada realne możliwości zarobkowe. Brak jest przy tym jakichkolwiek ustaleń co do aktualnej sytuacji zdrowotnej skarżącego, pomimo, że w odwołaniu skarżący podnosił, że leczy się na wiele schorzeń. Ponadto twierdzenie organu o możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia nie zostało poparte jakimkolwiek dowodem. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że skarżący wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub pomoce techniczne ułatwiające jego funkcjonowanie, co może oznaczać istotne ograniczenie rodzaju możliwych do podjęcia przez niego prac. Zatem okoliczność, że strona jest w wieku aktywności zawodowej, posiada wykształcenie zawodowe (malarz) oraz dodatkowe kursy, nie była, zdaniem Sądu, wystarczająca do uznania, że jako osoba z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym, zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, realnie taką pracę może podjąć, a tym samym, że istnieje szansa spłaty zadłużenia. Wywody organów nie poparte rzetelnie zgromadzonym i rozważonym materiale dowodowym, uznał Sąd za pozostające w sferze ewentualnych zdarzeń, które niekoniecznie mogą dojść do skutku

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd zalecił organom uwzględnienie okoliczności dotyczące całkowitej bezskuteczności dotychczasowej egzekucji zadłużenia oraz że skarżący pozostaje de facto "na utrzymaniu" jednostek pomocy społecznej. Natomiast, o ile sytuacja taka miałaby charakter wieloletni i utrwalony, to również wpływałaby na ocenę jego sytuacji dochodowej i co za tym idzie realnej możliwości spłaty zadłużenia. Sąd nakazał szczegółowo ustalić stan faktyczny i okoliczności sprawy, a w tym celu podjąć wszelkie konieczne czynności, a w tym przeprowadzić między innymi dowody o których stanowi art. 75 § 1 K.p.a., które pozwoliłyby na jednoznaczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Następnie zalecił dokonać ich oceny zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ponownym postępowaniu organ I instancji zwrócił się o przeprowadzenie pełnego wywiadu środowiskowego z uwzględnieniem miesięcznego budżetu strony, jej sytuacji zawodowej i zdrowotnej, wykształcenia, kwalifikacji i umiejętności oraz doświadczenia.

Strona złożyła nadto dwa oświadczenia. W pierwszym z nich stwierdziła, że prowadzi wspólne gospodarstwo z konkubiną. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia i nie pracuje zawodowo utrzymując się wraz z konkubiną z zasiłku stałego. Leczy się neurologicznie, psychiatrycznie, okulistycznie, laryngologicznie i na cukrzycę.

W drugim oświadczeniu G.C. zaprzeczył ojcostwu w stosunku do uprawnionej do alimentów.

Na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego Prezydent Miasta S. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], którą powtórnie odmówił umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych na rzecz A.C. w okresie świadczeniowym 2013/2014 w łącznej wysokości 5 400 zł oraz odsetek naliczonych do dnia spłaty kwoty głównej.

Przedstawiono ustalenia dokonane w czasie wywiadu środowiskowego. Z ustaleń tych wynikało, że G.C. prowadził do czerwca 2016r. jednoosobowe gospodarstwo domowe, a od lipca 2016r. pozostaje we wspólności gospodarczej z konkubiną w wieku 44 lat, zdrową, bez pracy. Jedynym dochodem dwuosobowej rodziny od lipca 2016r. jest zasiłek stały w wysokości 377,15 zł.

Strona, jako osoba w wieku 51 lat, jest w wieku aktywności zawodowej Ma zawodowe wykształcenie malarza oraz dodatkowe kwalifikacje – obsługa wózków widłowych i montera anten satelitarnych. Nie pracuje zawodowo i nie podejmowała prób podjęcia jakiejkolwiek pracy, aby poprawić swoją sytuację zawodową. Nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a wydane jej orzeczenie nie wyklucza podjęcia pracy w warunkach pracy chronionej. Nie jest nadto wykluczona poprawa stanu zdrowia, a także brak jest przeciwwskazań do podjęcia pracy odpowiedniej do stanu zdrowia.

Organ zauważył, że strona nie udokumentowała konieczności stałego leczenia specjalistycznego, ani też by podejmowała próby poprawy swego stanu zdrowia przez odpowiednie leczenie. Brak nadto dokumentacji świadczącej o uprzedniej aktywności zawodowej strony pozwalającej na możliwość ubiegania się o świadczenie emerytalne, z którego mogłoby być w przyszłości spłacane zadłużenie.

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy organ stwierdził, że stan zdrowia G.C. nie dyskwalifikuje go na chwilę orzekania na rynku pracy. Nie wykazał on, by podejmował próby znalezienia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a pracodawca odmówiłby mu przyjęcia do pracy. W związku z tym decyzja o umorzeniu byłaby przedwczesna. Strona może bowiem podejmować prace dorywcze, społecznie użyteczne, interwencyjne, uczestniczyć w aktywnym poszukiwaniu pracy i podnosić swoje kwalifikacje. Tylko w wyjątkowych przypadkach można uwzględnić wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, gdyż niedomaganie się od strony zwrotu tych kwot naruszałoby w sposób rażący interes fiskalny Państwa, a także wspólne wartości całego społeczeństwa i zaufanie obywatela do władzy.

Odnosząc się do kwestionowanego przez stronę ojcostwa organ zauważył, że fakt ten wynika z aktu urodzenia dziecka oraz wyniku postępowania prowadzonego przed sądem rejonowym w postępowaniu o ustalenie ojcostwa.

W odwołaniu strona ponowiła swoją prośbę o umorzenie całości zadłużenia uzasadniając to swoim stanem zdrowia. Odwołujący oświadczył, że do każdej pracy zgodnej z jego wykształceniem niezbędna jest sprawność fizyczna, której nie posiada. Jego schorzenia nie rokują wyleczenia i są postępujące.

Do odwołania załączono zaświadczenie specjalisty neurologa, z którego wynikało, że odwołujący leczony jest od 2008r. w poradni neurologicznej, a jego diagnostyka jest w toku, oczekuje na termin konsultacji w Klinice A w W. Schorzenie ma charakter przewlekły, postępujący, nie rokuje poprawy ani wyleczenia, wymaga stałego leczenia.

Odwołujący wskazał, że zaświadczenie od [...] przedstawi bezpośrednio w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Po przytoczeniu treści uzasadnienia decyzji organu I instancji i złożonego od niej odwołania Kolegium dokonało własnych ustaleń stanu faktycznego w sposób tożsamy do ustaleń organu I instancji. Dodatkowo wskazano, że z analizy budżetu domowego strony wynikają następujące wydatki - czynsz w wysokości 233, 96 zł miesięcznie, energia – w wysokości 40 zł miesięcznie, oraz leki w kwocie 50 zł, co daje łączną kwotę 323,96 zł. Jego dochody to zasiłek stały w wysokości 377,15 zł.

Kolegium zauważyło, że aktualnie w sytuacji strony nie występują szczególne przesłanki wskazujące na konieczność umorzenia należności. Strona znajduje się w aktywności zawodowej i może podjąć działania dla uzyskania odpłatnego zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, co pozwoli jej na uregulowanie zobowiązań alimentacyjnych. Dopiero brak możliwości podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, udokumentowany odmową zatrudnienia przez pracodawcę bądź uzyskanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowić może podstawę do umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Odnosząc się do brzmienia art. 30 ust. 2 ustawy organ podniósł, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury zasadą jest egzekwowanie należności. Natomiast ich umorzenie może nastąpić wyjątkowo, w sytuacjach szczególnych. Naczelny Sąd Administracyjny za szczególnie uzasadnione uznaje sytuacje zupełnie wyjątkowe.

Zauważono nadto, że decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznania administracyjnego. Wymaga zatem wyważenia interesu strony i interesu publicznego, który tożsamy jest z prawidłową dystrybucją środków publicznych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący oświadczył, że nie prowadzi już wspólnego gospodarstwa z konkubiną. Ponad to zamieścił szereg inwektyw pod adresem matki dziecka uprawnionego do alimentów, a także urzędników państwowych.

Do skargi dołączone zostały 2 zaświadczenia. W pierwszym, wystawionym przez lekarza [...] w dniu 26 grudnia 2016r. stwierdza się, że skarżący od 1991r. do nadal jest leczony [...]. W drugim, wystawionym przez lekarza chorób wewnętrznych, zaświadcza się, że skarżący pozostaje w leczeniu z powodu cukrzycy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowo prezentowaną argumentację.

Odpowiadając na przedstawioną przez skarżącego informację o zmianie składu osobowego jego gospodarstwa domowego wskazano, że nastąpiło to po wydaniu zaskarżonej decyzji, a zatem nie ma wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji.

W piśmie uzupełniającym osobistą skargę G.C., jego pełnomocnik z urzędu zarzucił organowi II instancji naruszenie obowiązujących przepisów oraz przeprowadzenie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego. Skarżący jest bowiem osobą samotną, stan jego zdrowia uniemożliwia podjecie pracy zarobkowej nawet w warunkach pracy chronionej. Leczy się on [...] oraz na cukrzycę, a z uwagi na wiek nie można liczyć na poprawę jego stanu zdrowia. Sytuacja skarżącego jest bardzo trudna, utrzymuje się wyłącznie z pomocy społecznej. Od października prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i samodzielnie ponosi koszty utrzymania mieszkania.

Powyższe, zdaniem pełnomocnika stanowi o spełnieniu się przesłanki szczególnej sytuacji, prowadzącej do uwzględnienia wniosku skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Jak stanowi art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza konieczność zbadania, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego względnie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że działania organów podejmowane w tej sprawie, były już przedmiotem oceny sądowej.

W związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 31 marca 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 781/15 wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji, powtórne rozpoznanie sprawy przez organy nastąpiło w ramach związania wynikającego z art. 153 P.p.s.a

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami co do dalszego postępowania determinuje działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu.

Tym samym kontrola legalności zaskarżonej decyzji wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 P.p.s.a. dokonywana obecnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się w głównej mierze do oceny, czy organ podporządkował się ocenie prawnej wyrażonej w cyt. wyroku.

W związku z powyższym konieczne jest ustalenie, co zostało zalecone przez Sąd w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 781/15.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd zalecił organom uwzględnienie okoliczności dotyczących całkowitej bezskuteczności dotychczasowej egzekucji zadłużenia oraz fakt pozostawania skarżącego de facto "na utrzymaniu" jednostek pomocy społecznej. Nadto zwrócił uwagę, na fakt że ile sytuacja taka miałaby charakter wieloletni i utrwalony, to również wpływałaby na ocenę jego sytuacji dochodowej i co za tym idzie realnej możliwości spłaty zadłużenia.

Sąd nakazał szczegółowo ustalić stan faktyczny i okoliczności sprawy. W tym celu zalecił podjąć wszelkie konieczne czynności, przeprowadzić dowody, o których stanowi art. 75 § 1 K.p.a., pozwalające na jednoznaczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Następnie zalecił dokonać ich oceny zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wypełniając wskazania zawarte w wyroku tut. Sądu o sygn. akt IV SA/Gl 781/15. organ przeprowadził wywiad środowiskowy, ustalił wysokość stałych wydatków i dochodów skarżącego oraz jego sytuację zdrowotną i rodzinną. Na podstawie ustalonych faktów ocenił, że sytuacja dochodowa skarżącego jest trudna jednakże nie czyni on nic w kierunku jej poprawy. Mimo złego stanu zdrowia nie jest wykluczone podjęcie przez niego pracy w warunkach pracy chronionej, a nie wykazał by podejmował bezskuteczne próby zatrudnienia się w takich warunkach.

Rola Sądu obecnie kontrolującego wydane w sprawie rozstrzygnięcie sprowadza się do oceny racjonalności wniosków wyciągniętych z tych właśnie ustaleń stanu faktycznego. Rozstrzygnięcie w sprawach umorzenia zobowiązania dłużnika alimentacyjnego poddane zostało bowiem dyskrecjonalnej władzy organów administracji. O ile zatem oparte jest na prawidłowych ustaleniach istotnych dla sprawy faktów, a nadto w sposób racjonalny uzasadnione, to brak jest możliwości jego wzruszenia.

Obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dziecka jest nie tylko obowiązkiem moralnym lecz także obowiązkiem prawnym i wynika z wprost z art. 133 § 1 K.r.i o. Zasadniczo zobowiązany może uchylić się od obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka, jeżeli wykonanie tego obowiązku połączone było z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się (art. 133 § 3 K.r.i o.). Nadto wtedy, gdyby żądanie alimentów było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co jednak nie dotyczy obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka (art. 1441 K.r.io.). Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyłączenie obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dziecka ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 K.c.) musi być ograniczone do zupełnie wyjątkowych wypadków (por. wyrok SN z dnia 16 stycznia 2001r. sygn. akt II CKN 40/99 publ. LEX nr 52373).

Ponadto mogłyby to być sytuacje zupełnie wyjątkowe, obiektywnie uniemożliwiające zobowiązanemu z wywiązania się z ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania dziecka.

Sądy powszechne uznają, że trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice obowiązani są dzielić się z dziećmi nawet bardzo szczupłymi dochodami (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2015r. sygn. akt III AUa 472/15 publ. LEX nr 1960662).

Wypłata osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w miejsce przyznanych mu od rodzica alimentów nie stanowi zwolnienia tego rodzica z jego obowiązku. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to świadczenia wypłacane w zastępstwie dłużnika pod tytułem zwrotnym. Nie ma więc żadnego powodu by obowiązek zwrotu zapłaconych za dłużnika alimentacyjnego kwot podlegał łagodniejszemu reżimowi niż obowiązek alimentacyjny. Nawet wyjątkowo trudna sytuacja finansowa, która jest efektem zawinionych działań zobowiązanego do utrzymania dziecka, nie powinna stanowić przyczyny jego zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaconych za niego alimentów.

W przeciwnym wypadku działania dłużnika mające charakter uchylania się od podjęcia pracy lub lepiej płatnej pracy byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych na koszt podatnika zaliczek alimentacyjnych.

Dlatego Sąd w pełni podziela ugruntowane już stanowisko judykatury, zgodnie z którym umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy jest możliwe wtedy, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, a stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu

Z tych przyczyn nie można zarzucić organom błędu w ich rozumowaniu, gdyż w przypadku skarżącego zasadniczą przyczyna jego trudnej sytuacji materialnej jest brak podejmowania jakiejkolwiek próby w kierunku znalezienia pracy zarobkowej. Słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący nie wykazał, by jego sytuacja nie mogła ulec poprawie. Zebrana w sprawie dokumentacja medyczna ani też wiek skarżącego nie pozwalały przyjąć, by skarżący z przyczyn obiektywnych nie mógł podjąć pracy zarobkowej. Do skarżącego należało zatem wykazanie, że jest to faktycznie niemożliwe i to z przyczyn nie leżących po jego stronie.

W tej sytuacji Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przekroczyło granic uznania administracyjnego wyznaczonych w art. 30 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono w sposób sensowny i czytelny przyczyny braku możliwości uwzględnienia wniosku skarżącego. Wskazano także, że w razie pogorszenia sytuacji zdrowotnej, a także w przypadku braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej z przyczyn obiektywnych, skarżący jest uprawniony do ponownego wystąpienia o umorzenie jego zadłużenia.

Podzielając zatem stanowisko organów, co do tego, że w stanie faktycznym sprawy nie wystąpiły wystarczające okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku dłużnika, oddalono skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.