Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 2931/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35, 36, 37
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy L. w przedmiocie wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogi publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy L. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy L. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy L. do załatwienia sprawy; IV. zasądza od Wójta Gminy L. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 8 marca 2021 r. na adres poczty elektronicznej pracownika Urzędu Gminy Legnickie Pole wpłynął wniosek P. sp. z o.o. (obecnie T. sp. z o.o.) wraz z załącznikami w przedmiocie wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi gminnej nr 2187D (działki nr [...] oraz nr [...] obręb [...]) w miejscowości O., Gmina Legnickie Pole w celu pozostawienia wybudowanej w 2011 r. infrastruktury światłowodowej. Nadawca wiadomości, działający jako pełnomocnik wnioskującej spółki, wskazał, że wniosek zostanie przesłany w tym samym dniu pocztą wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa. W dniu 10 marca 2021 r. na ten sam adres poczty elektronicznej pracownika Urzędu Gminy Legnickie Pole wpłynęła wiadomość, zgodnie z którą, w nawiązaniu do przesłanego już wniosku, pełnomocnik przesyła potwierdzenie uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W dniu 14 lipca 2021 r. pełnomocnik wnioskodawcy poinformował pracownika Urzędu Gminy Legnickie Pole, że z dniem 12 lipca 2021 r. wnioskodawca, tj. P. sp. z o.o. zmienił nazwę na T. sp. z o.o. Wiadomość została przesłana na adres poczty elektronicznej pracownika Urzędu Gminy. W odpowiedzi pracownik za pośrednictwem poczty elektronicznej wskazał pełnomocnikowi wnioskodawcy, że korespondencję należy kierować do kierownika Wydziału Inwestycji na wskazany adres e-mail. W konsekwencji pełnomocnik wnioskodawcy przesłał skan pierwotnie złożonego wniosku drogą elektroniczną na podany adres e-mail.

Pismem z 1 września 2021 r., nadanym w urzędzie pocztowym 2 września 2021 r., T. sp. z o.o. (dalej: strona skarżąca, spółka) wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO) ponaglenie na bezczynność organu. Postanowieniem z 20 września 2021 r. (nr SKO/DP-417/11/2021) SKO uznało ponaglenie za uzasadnione i wyznaczyło termin załatwienia sprawy do dnia 29 października 2021 r., stwierdziło, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności w przyszłości.

Pismem z 2 września 2021 r., nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 3 września 2021 r., T. sp. z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy Legnickie Pole (dalej: organ, Wójt) w postępowaniu w sprawie z wniosku z dnia 8 marca 2021 r. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogi publicznej w celu pozostawienia umieszczonej infrastruktury telekomunikacyjnej. Zarzuciła naruszenie:

- art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez niezałatwienie sprawy w terminie prawem przewidzianym, pomimo upływu ponad 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, w wyniku bezczynności organu polegającej na niepodjęciu od 8 marca 2021 r. jakichkolwiek czynności procesowych;

- art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez niedziałanie przez Wójta Gminy Legnickie Pole w niniejszym postępowaniu w granicach i na podstawie przepisów prawa oraz nieprowadzenie niniejszego postępowania w taki sposób, by budziło to zaufanie jego uczestników do organów władzy publicznej.

Mając powyższe na względzie Spółka wniosła o:

- zobowiązanie Wójta Gminy Legnickie Pole do wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącej z 8 marca 2021 r. o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi publicznej w celu pozostawienia umieszczonej infrastruktury telekomunikacyjnej, w terminie 1 miesiąca od dnia rozpoznania niniejszej skargi;

- rozpoznanie niniejszej skargi na posiedzeniu niejawnym;

- zasądzenie od Wójta Gminy Legnickie Pole na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności strona skarżąca podkreśliła, że w dniu 12 lipca 2021 r. Sąd Rejonowy dla miasta Warszawy XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał wpisu do rejestru zmiany firmy strony skarżącej, która od tego dnia działa pod firmą T. sp. z o.o. Podkreśliła, że organ, pomimo upływu 6 miesięcy od wszczęcia postępowania nie zakończył go.

W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o:

- umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość,

- ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej,

- obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania,

- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w trybie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Ponadto organ wniósł o przeprowadzenie dowodów z dołączonych do odpowiedzi na skargę dokumentów. Dokumenty te – zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika organu z 14 stycznia 2022 r. – zostały wyłączone do osobnego skoroszytu i potraktowane jako akta administracyjne sprawy. W uzasadnieniu organ podkreślił, że w wyniku rozstrzygnięcia SKO w Legnicy z 20 września 2021 r., Wójt podjął czynności celem załatwienia sprawy w nakazanym terminie. Podkreślił, że w sprawie do dnia 29 października 2021 r. zostanie wydana decyzja administracyjna w sprawie wniosku strony skarżącej, przestanie zatem istnieć sprawa sądowoadministracyjna, a co za tym idzie postępowanie stanie się bezprzedmiotowe i powinno podlegać umorzeniu. Podkreślono, że wobec podjęcia czynności przez Wójta, organ nie pozostaje już w bezczynności.

Pismem z 30 września 2021 r. Wójt Gminy Legnickie Pole zawiadomił stronę skarżącą o wszczęciu postępowania i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Pouczył także o treści art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto postanowieniem z tego samego dnia dopuścił z urzędu określone dowody.

Decyzją z 18 października 2021 r. (nr IN.II.7230.23.2021) Wójt Gminy Legnickie Pole umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia stronie skarżącej na zajęcie pasa drogowego.

Pismem, które wpłynęło do Sądu 29 października 2021 r., organ wniósł o przeprowadzenie dowodów z:

- pisma Wójta Gminy Legnickie Pole z 13 września 2021 r. wraz z dowodem nadania na okoliczność przekazania ponaglenia strony skarżącej do SKO w Legnicy;

- decyzji Wójta Gminy Legnickie Pole z 18 października 2021 r., nr IN.II.7230.23.2021 wraz z dowodem nadania na okoliczność umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia wnioskodawcy.

Pismem, które wpłynęło do Sądu w dniu 8 listopada 2021 r. strona skarżąca poinformowała, że modyfikuje żądanie skargi i wniosła o:

- stwierdzenie, że Wójt Gminy Legnickie Pole dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku skarżącej z 8 marca 2021 r.;

- stwierdzenie, że przewlekłość postępowania nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;

- zasądzenie od Wójta Gminy Legnickie Pole na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III – wobec modyfikacji przez stronę skarżącą żądania skargi – zmieniono przedmiot zaskarżenia na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Legnickie Pole z wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogi publicznej, o czym powiadomiono pełnomocników stron.

W piśmie procesowym z 14 stycznia 2021 r. Wójt podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i argumenty. Wskazał, że ponaglenie, które jest warunkiem dopuszczalności skargi, złożone przez stronę skarżącą dotyczyło bezczynności, a nie przewlekłego prowadzenia postępowania.

Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) dopuścił dowód z pisma Wójta Gminy Legnickie Pole z 13 września 2021 r. wraz z dowodem nadania na okoliczność przekazania ponaglenia strony skarżącej do SKO w Legnicy oraz z decyzji Wójta Gminy Legnickie Pole z 18 października 2021 r., nr IN.II.7230.23.2021 wraz z dowodem nadania na okoliczność umorzenia w całości postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia wnioskodawcy. Pismo to i decyzję pełnomocnik organu dołączył do pisma procesowego wniesionego do Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawie z wniosku strony skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego okazała się uzasadniona, ponieważ postępowanie było prowadzone dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy.

Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W art. 52 § 2 p.p.s.a. postanowiono, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia w dwóch przypadkach określonych przez ustawodawcę jako bezczynność i przewlekłość. Po pierwsze, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność). Po drugie, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W myśl art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie powinno zawierać uzasadnienie. Wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, bądź do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 k.p.a.).

W sprawie strona skarżąca pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 2 września 2021 r. wniosła ponaglenie na bezczynność organu. W uzasadnieniu ponaglenia spółka podkreśliła, że organ nie dotrzymał terminów ustawowych i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Ponaglenie zostało złożone przed wniesieniem skargi, która została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 3 września 2021 r. Podkreślić przy tym należy, że NSA w postanowieniu z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt II OSK 3280/20, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA) wskazał, że ustawodawca rozróżniając dwie postaci niezałatwienia sprawy, mianowicie bezczynność i przewlekłość, w obu przypadkach wprowadza, jako środek zaskarżenia, ponaglenie, które nie różni się w zakresie formy niezależnie od tego czy zostało wniesione w związku z bezczynnością, czy przewlekłością. Także w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mowa jest o ponagleniu bez odróżniania ponaglenia wnoszonego przed skargą na bezczynność od ponaglenia wnoszonego przed skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania. Literalna wykładnia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących ponaglenia nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska, że środkiem zaskarżenia bezczynności w postępowaniu przed właściwym organem jest wyłącznie ponaglenie, w którym wyraźnie wskazuje się, że dotyczy ono bezczynności, a środkiem zaskarżenia w postępowaniu przed właściwym organem przewlekłości jest wyłącznie ponaglenie, w którym wyraźnie wskazuje się, że dotyczy ono przewlekłości. Brak jest podstaw prawnych, aby przyjąć, że wyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania polega na wniesieniu wyłącznie ponaglenia, w którym zostanie podniesione, że w sprawie występuje przewlekłość. Tym samym, brak jest podstaw prawnych do odrzucenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. z tego powodu, że przed wniesieniem skargi zostało wniesione ponaglenie, w którym mowa była jedynie o bezczynności organu administracji. We wniesionym w rozpoznawanej sprawie ponagleniu w istocie ani razu nie użyto słowa "przewlekłość" lub zwrotu "przewlekłe prowadzenie postępowania", jednakże fakt ten nie dyskwalifikuje takiego ponaglenia, jako środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wystarczające jest, że z ponaglenia wynika, że zdaniem wnoszącego ponaglenie sprawa nie została załatwiona, mimo że powinna być już załatwiona.

Zaznaczyć również należy, że dopuszczalne było przekształcenie przez stronę skargi w toku postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi na bezczynność na skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 925/13, CBOSA). Ponadto wydanie przez organ decyzji w sprawie wniosku strony skarżącej nie powodowało bezprzedmiotowości postępowania w zakresie stwierdzenia, czy w sprawie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania. NSA w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (CBOSA) zaznaczył, że ratio legis kolejnych zmian przepisu art. 149 p.p.s.a. było rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw. Dokonując wykładni art. 149 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu podniósł, że wydanie w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Celem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu było dokonanie oceny, czy w sprawie wystąpiło przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, a następnie rozważenie, czy istnieją podstawy do wydania rozstrzygnięć na podstawie art. 149 p.p.s.a.

Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. - "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Badając przebieg postępowania w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do wniosku, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy jest zasadna, ponieważ organ zwlekał z podjęciem czynności procesowych zmierzających do załatwienia wniosku strony skarżącej. Zauważyć należy, że od momentu wpływu wniosku strony skarżącej (marzec 2021 r.) aż do skierowanego do strony skarżącej pisma organu z dnia 30 września 2021 r. daje się zauważyć brak konkretnych działań organu zmierzających do zakończenia sprawy. W tym okresie, tj. przez 6 miesięcy, organ nie podejmował jakichkolwiek czynności w sprawie. Dopiero pismem z 30 września 2021 r. zawiadomił stronę skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie, możliwości zapoznania się z aktami sprawy i pouczył o treści art. 10 § 1 k.p.a. Postanowieniem z tego samego dnia Wójt dopuścił z urzędu wymienione w tym postanowieniu dokumenty. Podkreślić jednak trzeba, że opisane wyżej czynności były konsekwencją wydania przez SKO postanowienia z 20 września 2021 r., w którym uznano złożone przez stronę skarżącą ponaglenie za uzasadnione, stwierdzono bezczynność Wójta Gminy i wyznaczono termin załatwienia sprawy do dnia 29 października 2021 r.

W przekonaniu Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji po złożeniu wniosku o wydanie zezwolenia, podejmuje pierwszą czynność w sprawie po upływie 6 miesięcy i to dopiero po wniesieniu ponaglenia i po wydaniu przez SKO postanowienia w przedmiocie wniesionego ponaglenia. Wskazać przy tym należy, że w prowadzonym postępowaniu Wójt uchybił również obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a. nie podając przyczyn braku działania w sprawie oraz nie informując strony o możliwości wniesienia ponaglenia.

W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ przewlekle prowadził postępowanie (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), naruszając w sposób niedopuszczalny zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. (punkt I sentencji wyroku).

Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd zauważa przy tym, co trzeba podkreślić, że stwierdzona przewlekłość postępowania wynikała z postawy (zaniechań) organu i że do zaistniałej sytuacji nie przyczyniła się strona skarżąca. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na podjęcie pierwszej czynności formalnej a dalej rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Wobec wydania względem strony skarżącej – już po wniesieniu skargi – decyzji w sprawie jej wniosku bezprzedmiotowe stało się orzekanie w zakresie zobowiązania organu administracji do załatwienia sprawy. W rezultacie Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w tym zakresie (pkt III sentencji wyroku). Wskazać przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (CBOSA) orzekł, że "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W uzasadnieniu NSA wskazał, że stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności następuje w wyniku uwzględnienia skargi na bezczynność, której przedmiot określony jest w art. 37 § 1 pkt 1) k.p.a. stanem bezczynności, istniejącym w dacie wniesienia skargi i zakwestionowanym ponagleniem. Z tego powodu należy przyjąć, że ocena zasadności skargi na bezczynność może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi. Jak zauważył z kolei NSA w wyroku z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt III OSK 995/21, CBOSA - "Z uzasadnienia tej uchwały wywieść należy, że skład powiększony NSA nie miał też wątpliwości, że wydanie decyzji przez skarżony organ już po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość, czyni bezprzedmiotowymi tylko żądania oparte na przepisach art. 149 § 1 pkt 1) i 2) p.p.s.a., co skutkować powinno umorzeniem postępowania sądowego w tym zakresie. Natomiast bezprzedmiotowym nie stają się żądania skargi oparte na przepisach art. 149 § 1 pkt 3), § 1a i § 2 p.p.s.a. (...). Stanowisko to należy odnieść wprost do żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania." W uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 5/19 (CBOSA) NSA orzekł, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie w dniu wniesienia skargi postępowanie administracyjne jeszcze się nie zakończyło. W dniu wniesienia skargi (data nadania w urzędzie pocztowym – 3 września 2021 r., data wpływu do organu – 7 września 2021 r.) nie została jeszcze wydana decyzja. Wydanie przez organ decyzji już po wniesieniu skargi (18 października 2021 r.) nie czyniło skargi bezprzedmiotową w zakresie żądania stwierdzenia przez Sąd, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jak już wskazano ocena zasadności skargi na bezczynność lub przewlekłość dokonywana jest bowiem na dzień wniesienia skargi. W konsekwencji postępowanie stało się bezprzedmiotowe jedynie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na koszty postępowania złożyły się: kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i opłata skarbowa (17 zł).

Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.