Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1164/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 119  pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 43, art. 58, art. 59
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.), Sędziowie WSA Janusz Bociąga, WSA Janusz Kasprzycki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Wojewody z dnia 1 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 58 oraz art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a."), odmówił B. C. – dalej jako skarżący, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...], wydanej po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...] 2017 r. znak: [...], uchylającej:

- decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2014 roku, znak: [...], nr decyzji: [...], orzekającą o przyznaniu prawa do stypendium w wysokości 120% zasiłku od 16 czerwca 2014 r.;

- decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2014 roku, znak: [...], nr decyzji: [...], orzekającą o utracie prawa do stypendium od 20 sierpnia 2014 r.

i orzekającej o:

- odmowie przyznania prawa do stypendium od dnia 16 czerwca 2014 r.

Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika następujący stan faktyczny:

Decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 roku, znak: [...], została wysłana na podany przez skarżącego w karcie rejestracyjnej adres, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru została odebrana w dniu 27 czerwca 2017 roku przez matkę skarżącego – M. T. C. w trybie art. 43 k.p.a.

W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu 11 lipca 2017 roku. Natomiast skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji w dniu 21 lipca 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie odebrał osobiście korespondencji, ponieważ przebywał poza granicami kraju, przez co się z nią nie zapoznał.

Wojewoda odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wyjaśnił, że zgodnie z art. 58 k.p.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, 3) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 4) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie odwołania).

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka polegająca na uprawdopodobnieniu braku winy w niezachowaniu terminu. Strona ma obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie. Przy czym, przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Ocena, czy wystąpiły okoliczności powodujące niemożność zachowania terminu, należy do organu administracji publicznej rozpatrującego prośbę o przywrócenie terminu.

W ocenie organu odwoławczego, nie może stanowić usprawiedliwienia uchybienia terminowi do złożenia odwołania podnoszona przez skarżącego okoliczność, że korespondencja została odebrana przez domownika, ponieważ skarżący nie był obecny i w związku z tym nie mógł się z nią zapoznać.

Organ odwoławczy powołując się na treść art. 43 k.p.a. wyjaśnił, że datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika. Datą doręczenia nie jest natomiast dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez te osoby. Prawidłowe doręczenie pisma domownikowi, w warunkach przewidzianych w ww. art. 43 k.p.a., rozpoczyna bieg terminu, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi. W rozstrzyganym przypadku bieg terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania rozpoczął się od daty odbioru przesyłki tj. w dniu 327 czerwca 2017 roku i upłynął w dniu 11 lipca 2017 r.

W związku z powyższym, iż nie została spełniona przesłanka dotycząca braku winy, rozważania czy spełniono pozostałe przesłanki z art. 58 k.p.a. są bezprzedmiotowe.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że korespondencja została prawidłowo odebrana przez dorosłych domowników, jednak nikt nie mógł przewidzieć treści zawierającej w korespondencji. Następnie skarżący opisała przebieg zdarzeń, które doprowadziły do wydania decyzji przez organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa .

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "p.p.s.a.") Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że nie zawiera ono wad powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację organu zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody z dnia 1 sierpnia 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017r.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy organ odwoławczy obowiązany jest zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.

Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Aby pismo mogło zostać uznane za skutecznie doręczone muszą zostać zachowane ściśle reguły określone w rozdziale 8 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestia doręczenia jest zatem kluczowa dla oceny zachowania terminu.

W niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. została doręczona w trybie art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Należy jednocześnie podkreślić, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, która odebrała pismo w trybie doręczenia zastępczego nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się bowiem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako siostra skarżącego i która podpisała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało jemu doręczone. Opisane doręczenie zastępcze stwarza domniemanie doręczenia decyzji w dniu wskazanym na druku potwierdzenia doręczenia przesyłki.

Jak wynika z dowodu doręczenia decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. została doręczona dorosłemu domownikowi, matce skarżącego – M. T. C. w dniu 27 czerwca 2017 r. Tę okoliczność skarżący nie kwestionuje. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ prawidłowo przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że skarżącemu skutecznie doręczono korespondencję w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 27 czerwca 2017 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 11 lipca 2017 r. W tym terminie skarżący nie złożył odwołania.

Skarżący odwołanie od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia ww. wniosku złożył w dniu 21 lipca 2017 r., a zatem po terminie o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a.

Po rozpoznaniu powyższego wniosku Wojewoda postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 r., na podstawie art. 58 k.p.a. i 59 k.p.a. odmówił zasadnie w ocenie Sądu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie, stosownie do przepisu art. 59 § 2 k.p.a., organ właściwy do rozpatrzenia odwołania.

Zgodnie z powyższymi regulacjami o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej decyduje łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu (1); wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (2); jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (3); we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania (4).

W tym miejscu wskazać należy, że ocena tej okoliczności winna zostać dokonana w świetle ochrony praw strony (por. ww. uchwała składu 7 sędziów NSA z 19 października 2015 r., sygn. akt I OPS 1/15), a przede wszystkim zapewnienia jej gwarantowanej tak normami konstytucyjnymi, jak i przepisami prawa międzynarodowego podwójnej gwarancji ochrony praw jednostki na drodze prawa do procesu i prawa do sądu w postępowaniu administracyjnym (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w brzmieniu nadanym Traktatem Lizbońskim, art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.

Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 648/12, CBOSA).

Wskazuje się także, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13, CBOSA). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 354/08, CBOSA). Zatem o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić tego obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Z przywołanych orzeczeń wynika, że miernik staranności do wykonywania czynności procesowych został określony wysoko, nawet lekkie niedbalstwo oceniane jest jako zawinione. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie decyzji powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Uwzględniając dorobek judykatury i literatury przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie jest niewątpliwie środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. W odróżnieniu od udowodnienia, uprawdopodobnienie nie musi uczynić określonego faktu pewnym. Zasadnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu dla podjęcia czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego przekonania o prawdopodobieństwie, wiarygodności wskazywanych przez stronę okoliczności.

W ocenie Sądu wskazane przez skarżącego okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu tego terminu.

O braku winy nie może przesądzać sam fakt odbioru korespondencji przez domownika. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że w sprawie doszło do realnego zaistnienia przesłanki wyłączającej winę po jego stronie w niedochowaniu terminu do złożenia środka odwoławczego, a tylko brak winy po stronie skarżącego uzasadniałoby przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji. Doręczenie zastępcze (jak miało to miejsce w omawianej sprawie) stwarza domniemanie dręczenia decyzji w dniu wskazanym na druku potwierdzenia doręczenia przesyłki i może ono być obalone, gdy jej adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone (bądź doręczone z adnotacją o innej dacie doręczenia przesyłki) z przyczyn od niego niezależnych.

Skoro skarżący poprzestał jedynie na twierdzeniach i nie wskazał żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu, w ocenie tut. Sądu nie doszło do wyłączenia jego winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania.

Z powyższych względów, podjęte w sprawie orzeczenie należy uznać za prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Okoliczności zaistniałe w sprawie, jak też prawidłowość ich oceny przez organ odwoławczy nie budzą wątpliwości.

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.