Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 475/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 113, art. 7, art. 77, art. 124,
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151, art. 134
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. W., A. W., A. W. i E. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia P. W., A. W., A. W. i E. Ł., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] r., znak [...] odmawiające sprostowania aktu własności ziemi nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia 25 lutego 2019 r., na podstawie art. 113 k.p.a., P. W. wystąpił do Wójta Gminy K. o sprostowanie błędu rachunkowego i pisarskiego:

- na mapie uwłaszczeniowej L.dz. odp. [...] - rejestr powierzchni, załączonej do aktu własności ziemi nr [...], wydanej do Powiatowy urząd Geodezji i Urządzeń Rolnych w L. dla działki nr [...] położonej w U. gmina K., w ten sposób, że zamiast pow. [...] ha wpisać pow. [...] ha,

- w Akcie Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] wydanego przez Naczelnika Powiatu w L. dla działki nr [...] położonej w U. , gmina K., w ten sposób, że zamiast nr [...] wpisać nr [...] oraz zamiast powierzchni [...] ha wpisać powierzchnię [...] ha.

Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy K. odmówił sprostowania dokumentów wskazanych we wniosku z dnia 25 lutego 2019 r., w zakresie powierzchni wskazanej nieruchomości poprzez wpisanie "pow. [...] ha" zamiast "pow. [...] ha", jak również jej oznaczenia poprzez wpisanie nr "[...]" zamiast "[...]".

W ocenie organu pierwszej instancji wnioskowane zmiany nie stanowiły błędów pisarskich, rachunkowych czy innych oczywistych omyłek w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z czym nie było podstaw do sprostowania ich w trybie art. 113 k.p.a.

W wyniku zażalenia wniesionego przez P. W., A. W., A. W. i E. Ł., w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy K..

Organ drugiej instancji, przywołując treść art. 113 § 1 k.p.a., wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak też doktrynie utrwalił się pogląd, że przez sformułowanie "błąd pisarski" lub "oczywista omyłka" należy rozumieć widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Organ podkreślał przy tym, że istota omyłek, o których mowa w art. 113 § 1 k.p.a., leży w tym, że w orzeczeniu wyrażono coś, co widocznie niezgodne jest z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów, omyłkę pisarską. Przyjęta przez Kodeks postępowania administracyjnego klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca i są to błędy pisarskie, rachunkowe i inne oczywiste omyłki. Granice dopuszczalności sprostowania wyrażają się w tym, że sprostowanie aktu administracyjnego - w trybie omawianego przepisu - nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji .

Zdaniem Kolegium żądanie skarżących w zakresie zmiany numeracji działki w akcie własności ziemi, jak też jej powierzchni wykracza poza granice "sprostowania", o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Zmiana numeru działki w akcie własności ziemi - z nr "[...]" na nr "[...]" - jak też zmiana powierzchni działki - z [...] ha" na "[...] ha" - prowadzi do merytorycznej zmiany decyzji - aktu własności ziemi (uwłaszczenia na innej nieruchomości), do czego uprawniony jest obecnie wyłącznie sąd powszechny, nie zaś do sprostowania oczywistej omyłki w rozumieniu w/w przepisu procedury administracyjnej. Przy czym zaznaczyć należy, iż z wybrakowanych akt sprawy uwłaszczeniowej oraz innych dokumentów przedłożonych przez strony nie wynika w sposób niebudzący wątpliwości aby doszło do omyłkowego wpisania w akcie własności ziemi numeru działki [...] (jedynym dokumentem, z którego wynika nr [...] jest kopia mapy i rejestru gruntów zaewidencjonowane w dniu [...] r. tj. po dacie wydania aktu własności ziemi) oraz powierzchni [...] ha (brak jakiegokolwiek wiarygodnego dokumentu potwierdzającego powierzchnię [...] ha uwłaszczanej działki; z w/w mapy i rejestru gruntów, poza nr [...], wynika, że należąca do P. W. i R. C. działka miała powierzchnię [...] ha).

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające sprostowania oczywistych omyłek pisarskich w AWZ z dnia [...] r. nr [...], poprzez sprostowanie numeru i powierzchni nieruchomości objętej tym aktem jest prawidłowe.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przez P. W., A. W., A. W. i E. Ł. (dalej także jako "skarżący") zarzucono:

1. niezgodność postanowienia z prawem, tj. z przepisami art. 113 par. 1 i 3 Kpa poprzez mylną ocenę charakteru błędów popełnionych podczas wydawania Aktu Własności Ziemi nr [...]

2. uznanie przez SKO w L. za mało wiarygodne dokumentów znajdujących się w Sądzie Rejonowym [...] zebranych w aktach księgi wieczystej KW [...], które są podstawowymi dokumentami dotyczącymi uwłaszczenia działki nr [...], tj. mapy uwłaszczeniowej L.dz odp.[...],

3. pominięcia Oświadczenia właścicielki przedmiotowej nieruchomości E. Ł. złożonego przed niemieckim notariuszem odnośnie powierzchni sprzedanej mi nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje:

Skarga niej jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżących.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów, a tym przede wszystkim z dokumentów złożonych do akt sprawy przez samego skarżącego.

Organ nie naruszył także dyspozycji art. 6 k.p.a.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.

W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Nie można także uznać, by doszło do naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Prowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie organy odstąpiły od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Organ nie naruszył także dyspozycji art. 124 § 2 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zwiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem.

Zaskarżonym postanowieniem organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie odmawiające sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. aktu własności ziemi w zakresie dotyczącym numeru działki objętej uwłaszczeniem oraz jej powierzchni.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że akt własności ziemi, będąc decyzją administracyjną, może podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a., czego w niniejszej sprawie nie negowały organy obu instancji.

Sprostowanie takie może jednakże nastąpić tylko w warunkach określonych w art. 113 § 1 k.p.a.

Oczywistym jest więc, że sprostowanie omyłki w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może być traktowane jako sposób zmiany nieprawidłowego orzeczenia organu administracji.

O ile zatem organ wydał rozstrzygnięcie zgodne ze swym zamiarem to nawet gdyby okazało się ono błędne nie można go sanować w drodze sprostowania, o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Tryb ten nie może bowiem prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego sprawy.

Niemożliwe jest również prowadzenie w tym trybie ponownego postępowania rozpoznawczego, które celem byłaby merytoryczna weryfikacja wydanego uprzednio aktu własności ziemi, w tym badanie jakie właściwe rozstrzygnięcie powinien wydać w sprawie organ.

Instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może być wykorzystywana do konwalidowania popełnionego przez organ błędu proceduralnego.

Sprostowanie treści zawartych w rozstrzygnięciach organów administracji możliwe jest jedynie wtedy, gdy mają one charakter błędów pisarskich i rachunkowych lub innych oczywistych omyłek, o których mowa w art. 113 § 1 k.p.a.

Pojęcie oczywistej omyłki nie zostało zdefiniowane w przepisach. Z uwagi na jego nieostry charakter podlega ono zatem wykładni. Zgodnie z powołanym przepisem, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że oczywista omyłka pisarska to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 551). W analogiczny sposób błędy pisarskie i rachunkowe, stanowiące rodzaj oczywistych omyłek objętych wskazanym wyżej przepisem, postrzegane są w orzecznictwie. Przykładowo, przez błąd pisarski rozumie się widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, czy też niezamierzone opuszczenie wyrazu. Natomiast inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co jest niezgodne z myślą organu; oczywista omyłka to błąd, który jednoznacznie wynika z zestawienia zabranego materiału dowodowego z treścią decyzji. (zob. wyrok NSA z dnia 30 maca 2005 r. sygn. OSK 1333/04, czy z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. II GSK 812/11- CBOS).

Odnosząc powyższe uwagi do ujawnionych w sprawie okoliczności faktycznych podzielić należy zasadniczą konstatacje organu drugiej instancji co do tego, że żądanie skarżących w zakresie zmiany numeracji działki w akcie własności ziemi, jak też jej powierzchni, wykracza poza granice sprostowania, o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a.

Żaden bowiem z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, z uwzględnieniem dokumentów przywoływanych w skardze, nie uzasadnia w najmniejszym nawet stopniu przyjęcia, że wpisanie w akcie własności numeru działki jako "[...]" oraz jej powierzchni jako "[...] ha" miało charakter oczywistego błędu pisarskiego lub rachunkowego lub też innej oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a.

W oparciu o te dokumenty nie można bowiem w jakimkolwiek stopniu wykluczyć, że rzeczywistą i celową intencją (zamiarem) organu wydającego akt własności było wydanie go jedynie w odniesieniu do części pierwotnej działki nr [...], oznaczonej w wydanym akcie własności ziemi numerem [...] oraz jedynie co do powierzchni o wielkości [...] ha.

Z żadnego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika bowiem okoliczność przeciwna, tj., że organ wydając przedmiotowy akt własności zamierzał faktycznie stwierdzić nabycie w drodze uwłaszczenia działki o nr [...] i powierzchni [...] ha.

Okoliczność taka w szczególności nie wynika z zestawienia materiału dowodowego, który mógł potencjalnie zostać wykorzystany w prowadzonym przez organ postępowaniu uwłaszczeniowym i który stanowił podstawę wydanego aktu własności ziemi z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że ocen takich nie uzasadnia także treść przywoływanej przez skarżących mapy znajdującej się w aktach księgi wieczystej Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego [...] zaewidencjonowanej pod liczbą dziennika: L.dz.odp [...], a stanowiącej załącznik nr [...] do wniosku o sprostowanie z dnia 25 lutego 2019 r.

Na mapie tej jako powierzchnię działki objętej mapą wskazano powierzchnię [...] ha. Z mapy tej w żaden sposób nie można więc wywieść wniosku, że rzeczywistym zamiarem organu wydającego akt własności ziemi było stwierdzenia nabycie przez uwłaszczenie gruntu o innym obszarze, w tym w szczególności gruntu o powierzchni [...] ha.

Natomiast istnieje oczywista rozbieżność pomiędzy oznaczeniem działki na mapie ([...]) oraz w akcie własności ziemi ([...]). Rozbieżność ta jednakże sama w sobie nie pozwala na stwierdzenie, że to oznaczenie numeru działki w akcie własności ziemi było błędne, jak też że takie właśnie oznaczenie miało po stronie organu charakter oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a.

Przeciwnie skoro, jak twierdzą skarżący, pierwotna działka o nr [...] posiadała większą powierzchnię niż [...] ha to wynikający z aktu własności ziemi i przedmiotowej mapy fakt wydania aktu własności ziemi jedynie dla obszaru mniejszego o powierzchni [...] ha wskazywałby, że organ celowo w akcie własności ziemi nie posłużył się pierwotnym oznaczeniem większej działki, lecz oznaczeniem wskazującym, iż przedmiotowy akt własności ziemi został wydany jedynie dla fragmentu pierwotnej działki nr [...], którą oznaczono w decyzji jako inna działka o nr [...]. W takiej sytuacji nie można zatem wykluczyć celowości w działaniu organu wydającego przedmiotowy akt własności ziemi, co oznacza, że takiego zachowania organu nie można traktować jako oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a.

Odmiennej oceny tych okoliczności nie uzasadnia także przywoływany przez skarżących fakt nie dokonania wcześniejszego podziału działki nr [...], w sposób wymagany przepisami. Powyższe oznacza bowiem jedynie, że przed wydaniem aktu własności ziemi oraz dokonaniem wpisów w księdze wieczystej nie przeprowadzono formalnego postępowania podziałowego działki.

Mając jednak na uwadze niski poziom prowadzonych w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku postępowań uwłaszczeniowych, w których tego typu sytuacje miały charakter częsty, a organy przy wydawaniu aktów własności ziemi poprzestawały niejednokrotnie jedynie na zdjęciach lotniczych nieruchomości lub pomiarach czołowych działek, nie sposób jest przyjąć, że brak formalnie dokonanego podziału nieruchomości, był okolicznością tego rodzaju, która z całą pewnością wykluczała wydanie przez organ aktu własności ziemi co do tego rodzaju działki. W żadnym przypadku nie można także przyjąć, że okoliczność taka może uzasadniać twierdzenie o oczywistości pomyłki organu, który w akcie własności ziemi wskazał numer działki, co do której nie przeprowadzono formalnego postępowania podziałowego.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego dotyczących wpisanej na powyższej mapie daty 16 października 1974 r. wskazać należy, że z adnotacji widniejącej na tej mapie wynika, że jest to między innymi data przyjęcia mapy do składnicy geodezyjnej. Okoliczność taka nie ma jednak większego znaczenia, albowiem nie można wykluczyć, że organy posługiwały się tą mapą jeszcze przez formalnym przyjęciem jej do zasobu geodezyjnego, co również zdarzało się w ramach prowadzonych ówcześnie postępowań uwłaszczeniowych.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawał także przedstawiany obecnie przez skarżących dokument w postaci oświadczenia E. L.-T.. Jak wynika z tego oświadczenia dokument ten został sporządzony prawie 10 lat po wydaniu przedmiotowego aktu własności ziemi, z uwagi na co w żaden sposób nie może on wskazywać na fakt dopuszczenia się przez organ przy wydawaniu aktu własności ziemi oczywistej omyłki, o której mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Dokument taki miałby ewentualne znaczenie przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy w przedmiocie nabycia własności nieruchomości w trybie uwłaszczenia, co jednak nie jest i nie może być przedmiotem postępowania o sprostowaniu aktu własności ziemi. Jak bowiem wskazywano już wyżej niemożliwe jest prowadzenie w tym trybie ponownego postępowania rozpoznawczego, którego celem byłaby merytoryczna weryfikacja wydanego uprzednio aktu własności ziemi.

W sytuacji, gdy także z pozostałych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika w żadnym stopniu, że wpisanie w akcie własności ziemi numeru działki jako "[...]" oraz jej powierzchni jako "[...] ha" miało charakter oczywistego błędu pisarskiego lub rachunkowego lub też innej oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., stwierdzić należy, że organ utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie odmawiające sprostowania aktu własności ziemi, nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

W zakończeniu stwierdzić należy także, że sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. w ogóle nie podlegał tego rodzaju dokument jak przywoływana przez skarżących mapa. Na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostowaniu podlegać mogą jedynie decyzje administracyjne i postanowienia. Takiego charakteru nie mają natomiast mapy geodezyjne.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.