Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 513/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 § 1; art. 28; art. 63 § 2; art. 64 § 2; art. 124a; art. 138 § 2; art. 145 § 1; art. 147; art. 148; art. 149 § 1 i 3; art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: WSA Robert Hałabis,, WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skarg Z. T. oraz Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., po rozpatrzeniu odwołania [...] i [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie uchylenia w całości decyzji tego organu z [...] kwietnia 2010 r. w sprawie zarejestrowania na [...] i [...] samochodu osobowego marki [...] za numerem rejestracyjnym [...] oraz o zarejestrowaniu za numerem rejestracyjnym [...] wyżej oznaczonego pojazdu na rzecz [...] i [...] jako właścicieli 1/2 pojazdu oraz na rzecz [...] jako właścicielki 1/2 pojazdu. Organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., na wniosek [...] i [...], Prezydent Miasta [...] orzekł o zarejestrowaniu pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz wymienionych.

Pismem z dnia 17 listopada 2014 r. [...] wniosła o wpis w dowodzie rejestracyjnym prawa współwłasności przedmiotowego pojazdu.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent Miasta [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2010 r. i po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. orzekł o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu na rzecz Pana [...] i Pana [...] jako właścicieli 1/2 pojazdu oraz na rzecz Pani [...] jako właścicielki 1/2 pojazdu. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie dokumentów przedstawionych przez wnioskodawców [...] i [...] na ich rzecz jako pojazd używany zakupiony w kraju, w dniu 17 listopada 2014 r., a następnie w wyniku wniosku [...] o wznowienie postępowania w tej sprawie i załączonego do wniosku wyroku Sądu Okręgowego w [...] w sprawie [...], organ uznał, że pierwotna decyzja nie była prawidłowa, wobec czego uchylił ją i orzekł o zarejestrowaniu pojazdu w ½ na rzecz [...] i [...], oraz w ½ na rzecz [...].

Od tej decyzji odwołanie złożyli [...] i [...]. Stwierdzili, że decyzja z dnia [...] grudnia 2014 r. jest wadliwa, z uwagi na brak podstaw do przyjęcia, że [...] jest współwłaścicielką 1/2 części przedmiotowego pojazdu. Zdaniem odwołujących organ administracji nie był uprawniony do ustalania, czy dany składnik majątkowy należy do określonego majątku, a powołanie się na obalane domniemanie z art. 43 k.r.o. nie miało w tej sprawie znaczenia. Wyrok w sprawie [...] nie dotyczył powództwa o ustalenie, dlatego jego ustalenia nie mogły lec u podstaw zmiany decyzji o rejestracji pojazdu. Ponadto, w ocenie odwołujących, organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art.148 k.p.a. z uwagi na wznowienie postępowania pomimo upływu 1 miesiąca od dnia, w którym [...] dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Podnieśli, że już w dniu 18 maja 2010 r. miała ona wiedzę, że pojazd nabyty przez byłego męża w czasie trwania małżeństwa, został oddany do komisu i zakupiony przez [...] i [...]. W takiej sytuacji, odwołujący za wadliwe uznali przyjęcie przez organ, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczął bieg od daty wydania wyroku przez Sąd Okręgowy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., po rozpatrzeniu odwołania [...] i [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że we wniosku pełnomocnika [...] z dnia 17 listopada 2014 r. nie zostało zawarte żądanie wznowienia postępowania administracyjnego, lecz dokonanie wpisu w dowodzie rejestracyjnym, związane z wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 2014 r. ([...]). W przypadku wątpliwości odnośnie treści żądania pełnomocnika strony, organ pierwszej instancji powinien wezwać go do uzupełnienia braku formalnego przez sprecyzowanie żądania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania (art.64 § 2 K.p.a.). Kolegium zauważyło, że inne są podstawy materialnoprawne i procesowe dokonywania zmian w dowodzie rejestracyjnym oraz wzruszania ostatecznych decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, dlatego ustalenie właściwej treści wniesionego przez stronę podania rzutuje bezpośrednio na dalszy tok postępowania organu administracji publicznej związany z oceną zaistnienia w sprawie przesłanek materialnoprawnych wydania rozstrzygnięcia.

Końcowo Kolegium podniosło, że organ pierwszej instancji powinien więc ustalić właściwą treść wniosku [...] i stosownie do tych ustaleń przeprowadzić postępowanie dowodowe w świetle ustalonej podstawy wydania decyzji zawartej w przepisach materialnych.

Skargę na powyższą decyzję złożyli, zarówno [...], jak i Prokurator Rejonowy [...].

W swojej skardze [...] podniosła, że uchylenie Kolegium decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. było błędem, a podana w uzasadnieniu przyczyna jest niezrozumiała. Zdaniem skarżącej, decyzja Kolegium zmierza do pozbawienia jej możliwości zalegalizowania sądownie stwierdzonej współwłasności pojazdu. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania.

Z kolei Prokurator Rejonowy [...] w swojej skardze wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucając jej:

- rażące naruszenia przepisu art. 138 § 2 i art. 64 § 2 K.p.a., poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, z jednoczesnym nałożeniem na ten organ obowiązku wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego wniosku, poprzez sprecyzowanie jego żądania w sytuacji, gdy stan faktyczny i dostarczane przez [...] dokumenty nie dawały podstaw do takiego rozstrzygnięcia;

- rażące naruszenie przepisu art. 7 , art. 8 i art. 12 K.p.a., poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa oraz zasady szybkości i prostoty postępowania;

- naruszenie przepisu art. 72 ust. 1 oraz art. 73 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn.), dalej także jako p.r.d., poprzez wyrażenie błędnego poglądu i niesłuszne uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w sytuacji, gdy z powołanych przepisów wynika wprost, że zmiana w treści dowodu rejestracyjnego w zakresie dotyczącym współwłaściciela powinna być poprzedzona decyzją o zmianie uprzedniej decyzji lub uchyleniem pierwotnej decyzji i wydaniem nowej decyzji.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej uchylenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. Sąd postanowił o połączeniu w trybie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 z późn. zm.), dalej :p.p.s.a., sprawy ze skargi [...] oraz ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] w [...], do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Obie skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, zarówno pod kątem zgodności z prawem materialnym jak i z przepisami postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana w trybie przepisu art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylająca decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i przekazująca sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zadaniem Sądu było zatem dokonanie oceny zasadności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie zaś nieważności decyzji może nastąpić tylko jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, czego domagał się w swej skardze Prokurator Rejonowy. Decyzja organu odwoławczego nie narusza też przepisów prawa materialnego i procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a., należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji może nastąpić tylko wtedy, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Konstrukcja prawna tego rodzaju decyzji opiera się na wystąpieniu dwóch przesłanek łącznie, a mianowicie: po pierwsze, postępowanie przed organem I instancji, w którym została wydana decyzja, prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania; po drugie, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jest ona wyjątkiem od zasady rozpoznawania sprawy co do meritum, tak więc warunkiem jej zastosowania jest stwierdzenie realnie istniejących wad postępowania przed organem pierwszej instancji, skutkujących koniecznością ponownego przeprowadzenia postępowania w znacznym zakresie. Należy przy tym mieć na uwadze, że decyzja kasacyjna nie rozstrzyga merytorycznie o uprawnieniu lub obowiązku strony, a jedynie nakazuje przeprowadzenie w tym kierunku postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy dostrzegł istotne wątpliwości związane z trybem wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, uznając, że sprawa ta nie została należycie wyjaśniona do tego aby wzruszyć uprzednio wydaną w tej sprawie decyzję administracyjną z [...] kwietnia 2010 r., mającą przymiot ostateczności.

Należy mieć bowiem na uwadze, że przedmiotem uchylenia przez SKO była decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania. Postępowanie wznowienione jest zaś jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, służącym do wzruszania decyzji ostatecznych, a więc takich, które na mocy art. 16 § 1 k.p.a. objęte są zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego też względu wznowienie postępowania jest instytucją procesową obwarowaną szczególnymi wymogami formalnymi. Podstawy wznowienia postępowania administracyjnego wymienione są enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. i nie jest dopuszczalna ich wykładnia rozszerzająca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1739/97 - LEX nr 47859).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Postępowanie wznowieniowe może być wszczęte z urzędu lub na wniosek strony (art. 147 k.p.a.). Co do zasady, sprawy administracyjne załatwiane są w postępowaniu zwyczajnym, zatem trybu wznowieniowego nie należy traktować jako "zwyczajnej" formy, czy to załatwienia sprawy, czy nawet zmiany decyzji ostatecznych, stąd też w ramach uruchamianego postępowania wznowieniowego wyodrębnić można dwie jego fazy. W pierwszej fazie (wstępnej) organ administracji publicznej bada, czy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu będącego stroną w sprawie, czy osoba występująca z takim żądaniem posiada zdolność do czynności prawnych oraz, czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Doniosłe znaczenie dla toku postępowania ma również ustalenie dotyczące podmiotu inicjującego postępowanie wznowieniowe, czy następuje to z własnej inicjatywy organu, czy też podmiotem wnioskującym jest strona. Od prawidłowej kwalifikacji w powyższym zakresie, uzależnione jest bowiem prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiocie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania.

Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. strona może ze skutkiem prawnym złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do jego wznowienia. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 1038/97, Lex nr 43046). Z powyższego wynika, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Co więcej, obowiązkiem strony jest również wykazanie przesłanek wznowienia, czy wskazanie jednej z okoliczności wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Zadaniem organu administracji jest zaś weryfikacja podanych przez stronę okoliczności w każdym z dwóch etapów tego postępowania. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania składa się bowiem z dwóch etapów. W pierwszym etapie, zanim organ wyda postanowienie o wznowieniu postępowania na mocy art. 149 § 1 k.p.a., bada wyłącznie, czy we wniosku wskazano podstawę wznowienioną określoną w przepisach art. 145 – 145b k.p.a., czyli czy zostały spełnione ustawowe przesłanki wznowienia, oraz czy został on wniesiony z zachowaniem terminu określonego w art. 148 k.p.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 305/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeżeli wniosek nie wskazuje przesłanek do wznowienia postępowania lub w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a., organ administracji jest zobowiązany do wydania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie zainicjowane zostało pismem z dnia 17 listopada 2014 r., w którym [...] wniosła o wpis w dowodzie rejestracyjnym pojazdu prawa współwłasności na swoją rzecz. Jak trafnie zauważyło Kolegium, we wniosku [...] nie zostało zawarte żądanie wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej w przedmiocie rejestracji przedmiotowego pojazdu. W szczególności strona nie wnioskowała o podjęcie nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją posiadającą przymiot ostateczności. Strona wnioskowała o dokonanie wpisu w dowodzie rejestracyjnym, powołując się na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 2014 r. oddalający jej apelację od wyroku Sądu Rejonowego w sprawie o zapłatę należności, z którego wywodziła prawo własności do ½ rzeczonego pojazdu.

W takich okolicznościach istotnie zachodziła wątpliwość co do treści żądania strony, a w szczególności, czy jej intencją jest wzruszenie decyzji ostatecznej, czy uruchomienie postępowania zwykłego. Wątpliwość ta miała charakter istotnym, tym bardziej, że wniosek o wznowienie postępowania może złożyć osoba, która brała udział w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją ostateczną, w przeciwnym razie, zachodzi konieczność wykazania po jej stronie interesu prawnego, w rozumieniu art.28 k.p.a. we wszczęciu tego postępowania.

Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowego, w sytuacji gdy pismo strony nie zawiera wyraźnego wniosku o zastosowane konkretnego przepisu prawa, organ administracji publicznej mając na względzie słuszny interes strony, dbając by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa, winien rozważyć wszystkie możliwe środki, które dopuszczają przepisy prawa, a które mogłyby służyć należytemu załatwieniu sprawy, w tym możliwość skorzystania z wezwania strony do sprecyzowania jego żądania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 lipca 2014 r. III AUa 1166/13). Wskazując na zasady interpretacji pism stron postępowania administracyjnego, podobne zapatrywanie wyraził WSA Poznań w wyroku z dnia 16. kwietnia 2014 r., w sprawie II SA/Po 19/14 organ z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych indywidualnej sprawy, winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią, jeżeli natomiast wobec treści pisma nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź istotnych dla sprawy okoliczności, organ zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie treści jej żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków. Nawiązując do trybu wznowieniowego, należy podkreślić, że skuteczność żądania wznowienia postępowania jest uzależniona od wystąpienia ustawowych jego podstaw, a żądanie to może opierać się tylko na jednej z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1, art. 124a i art. 145b k.p.a.

W świetle zaprezentowanych poglądów, zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] należy uznać za prawidłową, gdyż słusznie organ ten wskazał, iż w sytuacji braku jednoznacznego wniosku [...] o wznowienie postępowania dotyczącego rejestracji pojazdu, organ pierwszej instancji winien w trybie art. 64 § 2 k.p.a., wezwać wnioskodawczynię do usunięcia braku formalnego, przez sprecyzowanie żądania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Aby prawidłowo rozpoznać żądanie, organ administracyjny musi znać jego treść (faktyczny zamiar wnioskodawcy), nie może natomiast domniemywać intencji strony, zwłaszcza w sytuacji gdy określony w piśmie przedmiot sprawy, załatwiony jest już inną ostateczną decyzją. Zasadnie zatem Kolegium uznało, że z treści pisma z dnia 17 listopada 2014 r. nie wynika czy [...] żąda wznowienia postępowania w sprawie. Jak stwierdził WSA w Opolu w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 22 marca 2012 r. (sygn. akt. II SA/Op 6/12, orzeczenia.nsa.gov.pl), organy administracji publicznej związane są, bowiem żądaniem strony i nie mogą zmieniać jego treści i uruchamiać według własnej oceny właściwego trybu postępowania. W razie wątpliwości, co do treści żądania strony, organ administracji publicznej powinien wezwać stronę do dokładnego określenia żądania oraz trybu postępowania w jakim ma się ono toczyć.

Takich czynności organ I instancji w rozpoznawanej sprawie nie podjął, wobec czego w ocenie Sądu, prawidłowo organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja pierwszoinstancyjna naruszała przepisy art. 64 § 2 k.p.a. Do postępowania wznowieniowego mają bowiem zastosowanie ogólne reguły wynikające z zasad postępowania administracyjnego, a więc także dotyczące podań. Podanie powinno zaś odpowiadać wymaganiom art. 63 § 2 k.p.a. W przeciwnym razie organ zobowiązany jest wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Treść żądania strony wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania, zatem to strona powinna określić przedmiot postępowania, którego wszczęcia żąda.

Jak zostało podkreślone wyżej, żądanie wznowienia postępowania może opierać się tylko na jednej z podstaw wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b § 1 k.p.a., a zatem ustalenie o wszczęcie którego z nadzwyczajnych trybów strona wnosi, jest bardzo istotne w kontekście weryfikacji dalszych przesłanek tego trybu wzruszania decyzji ostatecznych. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w literaturze przedmiotu (vide : komentarz do art. 147 KPA Adamiak 2016, wyd. 14/Borkowski, system informacji prawnej Legalis), gdzie zaprezentowano pogląd, iż organ administracji publicznej, zgodnie z obowiązkiem udzielania informacji stronie (art. 9), obowiązany jest pouczyć stronę o konieczności wskazania o wszczęcie którego z trybów nadzwyczajnych strona wnosi, w razie gdy w podaniu o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, określiła ona swoje żądanie nieprecyzyjnie, co utrudnia ustalenie w tym przedmiocie. Autorzy przywołanego komentarza również wskazują, że organ administracji publicznej jest związany żądaniem zawartym w podaniu i nie może zmieniać z urzędu jego kwalifikacji. Na poparcie tej tezy przywołują nadto wyrok NSA z 10.6.1988 r., sygn. akt IV SA 35/88 (PiŻ 1988, Nr 36, s. 15), adekwatny w przekonaniu Sądu również zew względu na przedmiot rozpoznawanej sprawy, a mianowicie, w wyroku tym NSA przyjął, że : "Potraktowanie przez organ administracji publicznej zgodnych wniosków stron o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a jako wniosków o wznowienie postępowania oznacza, że organ wydał decyzję w innej sprawie niż wnioskowana przez strony, co powoduje obowiązek uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a".

Mając zatem na względzie nadzwyczajny charakter trybu wznowieniowego, należy przyjąć, że żądanie wznowienia postępowania rodzi po stronie organu obowiązek jego uwzględnienia tylko wówczas, gdy nie zachodzą przesłanki podmiotowe i przedmiotowe do wydania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia odmawiającego wznowienia (por. teza 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2012 r. I SA/Wa 1015/12).

W świetle powyższych argumentów nie sposób podważyć doniosłości potrzeby wyjaśnienia okoliczności stanowiących przede wszystkim podstawy wznowienia postępowania, tak w zakresie jego materialnych podstaw, jak i w zakresie zachowania terminu do wniesienia podania. Rzutują one bowiem na dalszy tok tego postępowania, chociażby w kontekście badania przesłanki zachowania terminu do złożenia podania o jego wszczęcie. Nie jest jednak rzeczą organu dokonywanie swoistej wykładni zgłaszanych żądań i konkretyzowanie zawartych w piśmie twierdzeń i przypuszczeń przez formułowanie żądania za stronę. W piśmie z 17 listopada 2014 r. strona nie wskazując na tryb nadzwyczajny, wnosiła o "wpis w dowodzie rejestracyjnym pojazdu [...] nr rej. [...] prawa współwłasności w ½ części", powołując się jedynie na wyrok sądu powszechnego w oddalający jej powództwo w sprawie o zapłatę. W tym stanie rzeczy słusznie zatem organ odwoławczy uznał, że wniosek ten nie zawierał wystaarczających podstaw do uwzględnienia żądania strony w świetle przepisów prawa materialnego. Zasady rejestracji pojazdów określają przepisy art. 72 i 73 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym Dz. U. 2012, poz. 1137. Z treści pierwszego z przywołanych przepisów wynika, że rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności (...). Z kolei katalog dokumentów uznawanych za dowody własności zawarty jest w § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów. Jednym z nich jest prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności, przy czym należy wskazać, że do tej kategorii dowodów można zaliczyć orzeczenie sądu, w którego sentencji zawarte jest rozstrzygnięcie w przedmiocie własności (np. postanowienie o podziale majątku po ustaniu wspólności ustawowej małżeńskiej, o zniesieniu współwłasności). W takiej sytuacji niewątpliwie zachodziła konieczność podjęcia stosownych czynności w kierunku ustalenia materialnych podstaw żądania strony, jak też ewentualnie przesłanek warunkujących zastosowanie w tej sprawie nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej, o ile strona ostatecznie sformułowałaby takie żądanie będąc o takiej możliwości pouczona przez organ.

Innymi słowy, w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie poczynił ustaleń koniecznych do wyjaśnienia materialnych podstaw wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2010 r. o rejestracji pojazd. Wszczął postępowanie wznowienione na wniosek strony, podczas gdy [...] nie była stroną postępowania zwyczajnego, a jej pismo z 17 listopada 2014 r. inicjujące to postępowanie – żądania takiego w swej treści nie zawierało. Zaniechanie przez organ pierwszej instancji działań w kierunku sprecyzowania treści żądania strony, niewątpliwie narusza w tym przypadku przepis postępowania, zawarty w art. 64 § 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1193/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewyjaśniony zakres sprawy ma natomiast istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, albowiem dopiero wskazanie materialnoprawnych podstaw wznowienia pozwoli na ocenę prawidłowości zastosowanego trybu i docelowo umożliwi jego weryfikację w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., II SA/Kr 1663/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Oceniając w kontekście powyższych uwag prawidłowość zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że zastosowanie przez Kolegium w kontrolowanej sprawie rozwiązania przewidzianego w treści art. 138 § 2 k.p.a. było prawidłowe.

Ziszczenie się dwóch przesłanek stanowiących hipotezę przepisu art 138 § 2 zd. pierwsze k.p.a., uzasadniało zastosowanie jego dyspozycji poprzez uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Jak stanowi zdanie drugie tego przepisu, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Analiza treści zaskarżonej decyzji pozwala przyjć, że Kolegium uczyniło zadość również temu wymogowi. Nakazało bowiem organowi pierwszej instancji ustalić właściwą treść podania [...] i po uzyskaniu sprecyzowania jego treści dokonać oceny materialnoprawnych podstaw wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej i dokonania zmian w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Wobec uchylenia przez Kolegium rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego z uwagi na uchybienia procesowe, zajmowanie przez Sąd stanowiska w kwestii zarzutów naruszenia prawa materialnego (art. 72 ust. 1 i 73 ustawy prawo o ruchu drogowym), podniesionych w skardze Prokuratora Rejonowego [...], byłoby przedwczesne. Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania oraz szybkości i prostoty postępowania, należy wskazać przede wszystkim na zawartą w art. 6 k.p.a. – zasadę praworządności. Jest ona powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w Konstytucji RP i wyraża obowiązek działania organów administracji publicznego na podstawie przepisów prawa. Kolejne zasady, takie jak pogłębianie zaufania oraz zasada szybkości postępowania – są jej podporządkowane. Warto wskazać w tym zakresie na pogląd doktryny, zgodnie z którym, zasada praworządności jest podstawową zasadą ogólną postępowania administracyjnego w państwie prawa, a chociaż inne zasady ogólne mają również dla państwa prawa niezaprzeczalne znaczenie, to jednak, jeżeli stan faktyczny sprawy ustawi którąś z tych zasad w opozycji do zasady legalności, ta ostatnia powinna mieć pierwszeństwo (por. Art. 6 KPA, Komentarz red. R. Hauser 2015, wyd. 2/Ławczyn, system informacji prawnej Legali).

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd uznał, że obie skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.