Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2386/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 41 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 306/19 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 17 stycznia 2019 r. nr RZ -5111-Dd0299/18 w przedmiocie nakazu inspektora pracy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] sp. z o.o. w S. na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy [...] 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 maja 2019 r. sygn. II SA/Rz 306/19 oddalił skargę [...] sp. z o.o. w S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 17 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Przedmiotem skargi [...] sp. z o. o. z/s w S., dalej "Spółka", była decyzja Okręgowego Inspektora Pracy [...] z dnia 17 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy.

Decyzjami nr 1 i nr 2 nakazu z dnia 10.12.2018 r. nr rej. 130114-5301-K077-Nk01/18 inspektor pracy zobowiązał Spółkę do: zapewnienia pracownikowi po pracy w komorze śrutownicy PC-CK 433 podczas 20 min. przerwy miejsca odpoczynku z dopływem czystego powietrza, opracowania i udostępnienia pracownikom zatrudnionym przy obsłudze komory śrutowniczej PC-CK 433 instrukcji dot. sposobu organizacji pracy przy jej obsłudze z uwzględnieniem miejsca przebywania pracownika podczas 20 min. przerwy po pracy w komorze śrutowniczej. Wskutek wniesienia odwołania Okręgowy Inspektor Pracy zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2098; dalej "K.p.a.") i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 623; dalej "u.PiP") w pkt 1. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr 1 nakazu inspektora pracy z dnia 10 grudnia 2018 r. nr rej. 130114-5301-K077-Nk01/18 oraz w pkt 2. Utrzymał w mocy decyzję nr 2 nakazu inspektora pracy z dnia 10 grudnia 2018 r. nr rej. 130114-5301-K077-Nk01/18.

Organ wyjaśnił, że podczas kontroli przeprowadzonej w Spółce w dniach 20, 21, 22, 27 i 29 listopada 2018 r. inspektor pacy stwierdził m.in., że pracodawca eksploatuje oczyszczarki pneumatyczne CABIKIT PC-CK 433 przeznaczone do obróbki strumieniowo ściernej przedmiotów o zróżnicowanych gabarytach. Oczyszczarka wyposażona jest w komorę śrutowniczą. Proces oczyszczania jest prowadzony w zamkniętej komorze roboczej. Pracownik podczas pracy jest ubrany w szczelny kombinezon i hełm z dopływem świeżego powietrza. Komora robocza jest wyposażona w świetlne i akustyczne sygnalizatory pracy informujące o wystąpieniu zagrożenia dla pracownika znajdującego się w komorze roboczej. Sygnalizatory te są umieszczone na komorze roboczej m.in. od strony oczyszczarek, gdzie najczęściej przebywa pracownik asekurujący pracującego w komorze roboczej.

W trakcie kontroli inspektor pracy ustalił, że do obsługi jednej komory na zmianie roboczej jest wyznaczonych 2 pracowników. Jeden pracuje w komorze roboczej, drugi go asekuruje przebywając na zewnątrz komory w okolicy urządzeń do wykańczania wyrobów kutych i oczyszczarek nr 8 i 10 oraz wykonuje różne prace. Jego zadaniem jest również obserwacja sygnalizatorów świetlnych i akustycznych informujących o wystąpieniu zagrożenia dla pracownika znajdującego się w komorze roboczej. Po 40 min. pracy w komorze, pracownicy zamieniają się miejscami.

Inspektor pracy stwierdził, że podczas 20 min. przerwy po pracy w komorze, pracownik przebywa (odpoczywa od pracy w komorze) na zewnątrz komory, gdzie nie ma zapewnionego dopływu czystego powietrza. Podczas kontroli okazano wyniki pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, tj. sprawozdanie nr [...] z dnia 22-08-2015 z pomiarów stężenia pyłów występujących w miejscu przebywania pracownika (odpoczynku od pracy w komorze) podczas 20 min. przerwy, które wykazały występowanie zapylenia na poziomie 0,31 krotności najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłu, gdzie wartość NDS wynosiła 10 mg/m3.

W trakcie kontroli ustalono, że praca w komorze śrutowniczej PC-CK 433 jest zaliczona w zakładzie do prac szczególnie niebezpiecznych. Nie okazano inspektorowi pisemnej instrukcji dot. sposobu organizacji pracy pracowników zatrudnionych przy obsłudze komory śrutowniczej PC-CK 433. Przedstawiono natomiast instrukcję obsługi oczyszczarki pneumatycznej CABIKIT PC- CK 433 nr instrukcji IO/238/KTR. W punkcie 21 tej instrukcji znajduje się zapis, który stanowi, że pracownik obsługujący urządzenie do czyszczenia powierzchni w komorze roboczej powinien być asekurowany przez co najmniej jednego pracownika znajdującego się na zewnątrz komory roboczej. Ponadto myśl pkt. 22 tej samej instrukcji "praca w komorze roboczej powinna trwać jednorazowo nie dłużej niż 40 min., a przerwa powinna trwać co najmniej 20 min., podczas której pracownik powinien przebywać w miejscu z dopływem czystego powietrza".

Przepis § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy czyszczeniu powierzchni, malowaniu natryskowym i natryskiwaniu cieplnym (Dz. U. Nr 16, poz. 156, dalej "Rozporządzenie z dnia 14 stycznia 2004 r.") stanowi, że praca osób obsługujących urządzenia przeznaczone do czyszczenia powierzchni zainstalowane w komorach roboczych powinna trwać jednorazowo nie dłużej niż 40 minut, a przerwa powinna trwać co najmniej 20 minut, podczas której pracownicy powinni przebywać w miejscu z dopływem czystego powietrza. Faktycznie przepisy ww. rozporządzenia nie definiują pojęcia "czystego powietrza". Niemniej jednak należy w tym miejscu zwrócić uwagę na uregulowania zawarte w przepisach aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1286), które określają m.in. wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłowych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. W szczególności zgodnie z załącznikiem nr 1 do tego rozporządzenia stężenie pyłów niesklasyfikowanych ze względu na toksyczność (frakcja wdychalna) nie może przekraczać 10 mg/m3. Analogicznie zgodnie z poprzednio obowiązującym przepisem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. z 2017 r. poz. 1348) stężenie nietrujących pyłów przemysłowych - w tym zawierających wolną (krystaliczną) krzemionkę poniżej 2% nie mogło przekraczać 10 mg/m3. Jest to wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłu w środowisku pracy (NDS), która została zdefiniowana w przepisie § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1286) jako "wartość średnia ważona stężenia, którego oddziaływanie na pracownika w ciągu 8-godzinnego dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, określonego w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przez okres jego aktywności zawodowej nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń".

Pracodawca jest obowiązany do monitorowania narażenia pracowników na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, w tym pyłów. W szczególności w myśl przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 33, poz. 166) pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników.

Dopiero w sytuacji, gdy wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów szkodliwych dla zdrowia (w tym pyłów) wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów (§ 7 ww. rozporządzenia). Tak więc w świetle przywołanych wyżej przepisów pracownicy, którzy pracują w środowisku pracy, gdzie stężenie zapylenia jest niższe od wartości NDS lecz wartość zapylenia przekracza 0,1 NDS nadal są narażeni na działanie czynnika szkodliwego o na tyle istotnym stężeniu, że wymaga ono okresowego monitorowania. Nie można zatem uznać za czyste powietrze, w którym stężenie zapylenia kształtuje się na poziomie 0,31 krotności NDS.

Wprawdzie przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy nie wskazują wprost wartości normatywnej jaką powinno spełniać "czyste powietrze" niemniej jednak należałoby w tym miejscu zwrócić uwagę na uregulowania dotyczące czystości powietrza zawarte w przepisach rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. z 2012 r. poz. 1031), które stanowi wdrożenie m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do tego rozporządzenia dopuszczalny ze względu na ochronę zdrowia ludzi poziom stężenia pyłu zawieszonego PM 10 w powietrzu (przy okresie uśredniania pomiarów 24 godziny) wynosi 50 pg/m3. Natomiast w myśl załącznika nr 4 do tego samego rozporządzenia poziom alarmowy pyłu zawieszonego PM10 w powietrzu (przy okresie uśredniania pomiarów 24 godziny) wynosi 300 pg/m3, co stanowi wartość około dziesięciokrotnie niższą od wartości 3,1 mg/m3 (3100 pg/m3), tj. 0,31 krotności NDS pyłu w środowisku pracy. Tak więc w świetle ww. przepisów powietrze, w którym stężenie pyłu kształtuje się na poziomie 0,31 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia określonej przepisem rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1286), nie może być uznane za "czyste powietrze".

W tej sytuacji Okręgowy Inspektor Pracy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji nr 1 nakazu z dnia 10.12.2018 r. nr rej. 130114-5301-K077-Nk01/18.

Odnośnie decyzji nr 2 nakazu z dnia 10.12.2018 r. nr rej. 130114-5301-K077-Nk01/18 - zgodnie z przepisem § 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zmianami oraz z 2011 r. Nr 173, poz. 1034) pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące m.in. wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników a także dotyczące obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych.

Instrukcja nr IO/238/KTR obsługi oczyszczarki pneumatycznej CABIKIT PC-CK 433, wymieniona w protokole kontroli oraz wskazana przez stronę w odwołaniu od decyzji inspektora pracy określa wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące eksploatacji ww. urządzenia, w tym dotyczące zapewnienia asekuracji osoby pracującej w komorze roboczej oraz zapewnienia tej osobie co najmniej 20 min. przerwy podczas, której pracownik powinien przebywać w miejscu z dopływem czystego powietrza. Instrukcja nie określa natomiast w jaki sposób wymagania te mają być spełnione. Zapewnienie, aby pracownik podczas przysługującej mu przerwy w pracy wewnątrz komory przebywał w miejscu z dopływem czystego powietrza stanowi o jego zdrowiu. Tak więc niezbędne jest ustalenie takiej procedury (instrukcji), która zapewni organizację pracy osób pracujących w komorze roboczej w taki sposób, aby faktycznie osoby te mogły korzystać z przerwy przebywając w warunkach środowiska pracy, gdzie jest zapewnione czyste powietrze. Zgodnie z wymaganiami przepisu § 81 ust 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm. oraz z 2011 r. Nr 173, poz. 1034) pracodawca jest obowiązany określić szczegółowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych, w tym zapewnić instruktaż pracowników obejmujący w szczególności wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy poszczególnych czynnościach, związanych z wykonywaniem tego rodzaju prac. Zatem decyzja nr 2 nakazu z dnia 10.12.2018 r. nr rej. 130114-5301-K077-Nk01/18 jest zasadna.

Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który powołanym na wstępie wyrokiem skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podzielił ustalenia faktyczne i prawne organów, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "czyste powietrze".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka, zaskarżając wyrok w całości i – na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "P.p.s.a." - zarzuciła mu naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego:

a) § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy czyszczeniu powierzchni, malowaniu natryskowym i natryskiwaniu cieplnym (Dz. U z 2016 r. poz. 156) poprzez:

- błędną jego wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, iż podczas 20 min przerwy (po 40 minutach pracy) przy obsłudze urządzeń przeznaczonych do czyszczenia powierzchni zainstalowanych w komorach roboczych (komorze śrutowniczej) pracownik powinien przebywać w miejscu z czystym powietrzem podczas gdy ma być to miejsce z dopływem czystego powietrza co też nie zostało w żaden sposób uwzględnione czy wyjaśnione w trakcie imającego postępowania administracyjnego zarówno przed organem I jak i II instancji;

- nieuzasadnione przyjęcie, że pracodawca nie spełnia obowiązków wynikających z powołanego przepisu, w szczególności nie zapewnia dopływu czystego powietrza;

b) § 41 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( Dz.U. z 2003 r. nr 169 poz. 1650 ze zm.) poprzez nieuzasadnione zobowiązanie pracodawcy do opracowania i udostępnienia pracownikom instrukcji dotyczącej sposobu organizacji pracy przy obsłudze komory śrutowniczej PC-CK 433 z uwzględnieniem miejsca przebywania pracownika podczas 20 min. przerwy po pracy w komorze śrutowniczej podczas gdy sposób organizacji pracy uwzględniający miejsce przebywania pracownika podczas przerwy w wykonywaniu pracy wewnątrz komory został dokładnie określony w Instrukcji nr IO/238/KTR obsługi oczyszczarki pneumatycznej CABIKIT PC-CK 433 która to instrukcja jest udostępniona wszystkim pracownikom wykonującym prace w lub przy komorze śrutowniczej a każdy z pracowników został z nią zapoznany;

c) § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy czyszczeniu powierzchni, malowaniu natryskowym i natryskiwaniu cieplnym w związku z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy w związku z załącznikiem nr 1 i 4 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu poprzez nieuzasadnione przyjęcie iż realizowane na gruncie tych rozporządzeń normy dotyczące stężenia pyłów utożsamiać i odnosić można do ciążącego na pracodawcy obowiązku zapewnienia dopływu czystego powietrza, a tym samym przyjęcie na ich podstawie iż dopływ ten nie jest zapewniony;

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 107 §3 K.p.a. w związku z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 623) poprzez:

- brak wyjaśnienia przez organ w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy;

- niewskazanie w zaskarżonej decyzji z jakich powodów organ przyjął, że pracodawca nie zapewnia dopływu czystego powietrza;

- brak ustalenia czy pracodawca zapewnia dopływ czystego powietrza w miejscu odpoczynku pracownika po pracy w komorze śrutowniczej czy też nie;

b) art. 141 §4 P.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w żadnym zakresie przez orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie co do stawianych skarżonej decyzji zarzutów prawa procesowego, ograniczając się do zdawkowego określenia na ostatniej stronie uzasadnienia wyroku, iż "nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty procesowe" podczas gdy istota tych zarzutów odnosiła się bezpośrednio do stanowiska i argumentacji strony Skarżącej która kwestionowała stanowisko wyrażone w trakcie imającego postępowania administracyjnego przez organy I i II instancji, które to organy w żaden sposób nie wykazały a nawet nie próbowały wyjaśnić czy Skarżący zapewnia odbywanie pracownikom przerwy od pracy w komorze śrutowniczej w miejscu z dopływem czy też bez dopływu czystego powietrza - do czego zobowiązują go obowiązujące przepisy.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie i zasądzenie rzecz Skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwu procesowego według norm prawem przepisanych i oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Okręgowy Inspektor Pracy [...] wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach: naruszenia przepisów praw amaterialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

Po pierwsze uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Co więcej Sąd ma obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, co obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za zbyt ogólną lub błędną nie oznacza jeszcze naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Po drugie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 12 u.PiP. Otóż wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie organy wyjaśniły w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy oraz wskazały w zaskarżonej decyzji z jakich powodów organ przyjął, że pracodawca nie zapewnia dopływu czystego powietrza. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarta została bardzo szeroka argumentacja uzasadniająca stanowisko organu, że w okoliczności faktycznych danej sprawy nie można przyjąć, że pracodawca zapewnia dopływ czystego powietrza do miejsca pobytu pracownika w trakcie przerwy po pracy w komorze śrutowniczej. Z akt sprawy wynika także ustalenia, że w pomieszczeniu, w którym znajduje się komora śrutownicza oraz przebywa pracownik w ramach przerwy po pracy w komorze śrutowniczej znajduje się instalacja zapewniająca dopływ powietrza.

Po trzecie niezasadny jest zarzut naruszenia § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy czyszczeniu powierzchni, malowaniu natryskowym i natryskiwaniu cieplnym, który stanowi, że praca w komorze roboczej powinna trwać jednorazowo nie dłużej niż 40 minut, a przerwa powinna trwać co najmniej 20 minut, podczas której pracownicy powinni przebywać w miejscu z dopływem czystego powietrza. Otóż wykładnia tego przepisu przyjęta przez organy oraz zaakceptowana przez Sąd I instancji jest prawidłowa. Praca w komorze roboczej powinna trwać jednorazowo nie dłużej niż 40 minut, a następnie przerwa powinna trwać co najmniej 20 minut, podczas której pracownik ma przebywać w miejscu z dopływem czystego powietrza. Chodzi tu zapewnienie efektywnego, rzeczywistego dopływu czystego powietrza do miejsca, w którym przebywa pracownik po pracy w komorze śrutowniczej, a nie tylko zapewnienia dopływu czystego powietrza do pomieszczenia, w którym przebywa pracownik w ramach przerwy po pracy w komorze śrutowniczej. Zatem to do miejsca, w którym przebywa pracownik po pracy w komorze śrutowniczej musi być zapewniony dopływ czystego powietrza. W żadnym razie nie można podzielić zaproponowanej przez stronę skarżącą kasacyjnie wykładni tego przepisu, że warunek ten spełnia samo przebywanie "poza komorą w miejscu z dopływem czystego – czyli w miejscu w którym w porównaniu do pracy w komorze – nie będzie potrzebował specjalnych urządzeń umożliwiających oddychanie (...). Tak więc dopływ czystego powietrza nie jest z całą pewnością pojęciem równoznacznym z pojęciem czystego powietrza. Sam dopływ czystego powietrza w swej definicji nie gwarantuje iż miejsce do którego dostarczany jest ten dopływ jest miejscem z czystym powietrzem (miejsce z dopływem świeżego powietrza nie jest pojęciem równoznacznym z miejscem z czystym powietrzem). (...) dopływ takiego powietrza wcale nie musi gwarantować, iż powietrze to będzie odpowiadało normom przewidzianym w przepisach innych obowiązujących rozporządzeń." Wykładnia ta prowadzi do absurdalnych wniosków, że samo zapewnienie dopływu świeżego powietrza do pomieszczenia jest wystarczające do stwierdzenia, że został on zapewniony do miejsca, w którym przebywa pracownik w ramach przerwy po pracy w komorze śrutowniczej bez względu na stopień zanieczyszczenia (zapylenia) w tym miejscu. Pracodawca ma obowiązek zapewnić do miejsca, w którym przebywa pracownik w ramach przerwy po pracy w komorze śrutowniczej dopływ czystego powietrza, a więc ma ono w tym miejscu spełniać normy przewidziane dla czystego powietrza i nie zawierać zanieczyszczeń lub zapyleń, które przekraczają dopuszczalne prawem stężenia. Tym samym pracodawca musi zorganizować miejsce, gdzie jest dopływ czystego powietrza albo w taki sposób zapewnić dopływ takiego powietrza do miejsca, w którym przebywa pracownik w ramach przerwy po pracy w komorze śrutowniczej, aby był on efektywny tj. by powietrze w tym miejscu było czyste, a mierzony tam stopień zanieczyszczeń lub zapylenia powietrza nie przekraczał prawem przewidzianych norm. Prawodawca w sposób wyraźny nakazał bowiem nie tylko, że praca w komorze śrutowniczej nie może trwać dłużej niż 40 minut, ale że następnie pracownikowi przysługuje przerwa trwająca co najmniej 20 minut w miejscu z warunkiem dopływu czystego powietrza (a nie tylko sama przerwa bez względu na jakość powietrza w miejscu pobytu pracownika).

Po czwarte również zarzut naruszenia § 41 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników. Jak wynika z akt sprawy pracodawca nie okazał inspektorowi podczas kontroli pisemnej instrukcji dot. sposobu organizacji pracy pracowników zatrudnionych przy obsłudze komory śrutowniczej PC-CK 433. Przedstawiono jedynie instrukcję obsługi oczyszczarki pneumatycznej CABIKIT PC-CK 433 nr instrukcji IO/238/KTR. W punkcie 21 tej instrukcji znajduje się zapis, który stanowi, że pracownik obsługujący urządzenie do czyszczenia powierzchni w komorze roboczej powinien być asekurowany przez co najmniej jednego pracownika znajdującego się na zewnątrz komory roboczej. Ponadto myśl pkt. 22 tej samej instrukcji "praca w komorze roboczej powinna trwać jednorazowo nie dłużej niż 40 min., a przerwa powinna trwać co najmniej 20 min., podczas której pracownik powinien przebywać w miejscu z dopływem czystego powietrza". Fakt, że sposób organizacji pracy uwzględniający miejsce przebywania pracownika podczas przerwy w wykonywaniu pracy wewnątrz komory został dokładnie określony w instrukcji nr IO/238/KTR obsługi oczyszczarki pneumatycznej CABIKIT PC-CK 433, która to instrukcja została udostępniona wszystkim pracownikom wykonującym prace w lub przy komorze śrutowniczej i każdy z pracowników został z nią zapoznany nie oznacza, że pracodawca spełnił warunek z § 41 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia. Błędne jest utożsamianie instrukcji obsługi oczyszczarki pneumatycznej CABIKIT PC-CK 433 z instrukcją bhp dotyczącą organizacji pracy pracowników przy obsłudze wspomnianej komory śrutowniczej. Zatem pracodawca jest zobowiązany do opracowania i udostępnienia pracownikom aktualnej instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy uwzględniającej organizację pracy przy obsłudze oczyszczarki pneumatycznej CABIKIT PC-CK 433.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 P.p.s.a.