Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 15/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 110 i 113
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska- Banacka (spr.), Protokolant Starszy referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2009 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w K. wpłynęło postanowienie Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] przekazujące wyrok Sądu Rejonowego w R. [...] Wydziału Karnego z dnia [...] sygn. [...] uznający K.J. winnym tego, że jako egzaminator na prawo jazdy w okresie od [...] do [...] działając ciągiem przestępstw przyjął korzyść majątkową w postaci środków pieniężnych w zamian za pozytywne zaliczenie egzaminu na prawo jazdy i orzekający wobec K.J. karę pozbawienia wolności w zawieszeniu i grzywnę, a także środek karny w postaci zakazu pełnienia funkcji egzaminatora kandydatów na kierowców i prowadzenia działalności gospodarczej związanej z nauką jazdy na okres czterech lat. Wyrok ten uzyskał przymiot prawomocności z dniem [...].

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Marszałek Województwa [...] skreślił K.J. z listy egzaminatorów. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło jednak, z uwagi na uchybienie formalne, decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania

W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] nr [...] Marszałek Województwa [...] powtórnie skreślił K.J. z prowadzonej przez siebie ewidencji egzaminatorów z uwagi to, że w myśl art. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. 2005, Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) egzaminator winien dawać rękojmię należytego wykonywania obowiązków, którego to warunku w świetle wskazanego powyżej skazującego go wyroku karnego nie spełnia. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał nadto, iż postępowanie w sprawie dotyczącej skreślenia K.J. z ewidencji egzaminatorów wszczął w dniu [...] w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. K.J. w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania został poinformowany o prawie czynnego udziału w postępowania oraz o możliwości złożenia w sprawie wyjaśnień w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. K.J. żadnych wyjaśnień jednak nie złożył, natomiast zarzucił organowi fakt wszczęcia postępowania w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nadto w trakcie postępowania K.J. wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia wniosku w przedmiocie wniesienia przez Rzecznika Praw Obywatelskich kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w G. Wydział [...] Karny Zamiejscowy w W. z dnia [...] Sygn. [...] utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] Sygn. [...]. W konsekwencji został on kilkoma pismami wezwany do przedstawienia informacji na temat wniesienia przez Rzecznika Praw Obywatelskich wyżej wymienionej kasacji jednakowoż nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o toczącym się postępowaniu sądowym. Po zasięgnięciu nadto informacji u Rzecznika Praw Obywatelskich, iż do dnia [...] nie wpłynął wniosek k.J. w przedmiocie wniesienia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w G. na podstawie art. 113 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym należało skreślić stronę z ewidencji egzaminatorów.

Od decyzji tej odwołał się K.J. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Odwołujący się podniósł, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa w zakresie zarówno wszczęcia postępowania jak też rozpoznania sprawy, a nadto w sposób stanowiący naruszenie art.113 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem strony decyzję wydano bowiem w sprawie, która nie została poprawnie wszczęta (w powiadomieniu organ podał, że wszczyna postępowanie na podstawie uchylającej decyzję poprzednią decyzji SKO), został pozbawiony prawa czynnego udziału w postępowaniu, a nadto wykonanie wobec niego wyroku karnego mogłoby ewentualnie polegać jedynie na czasowym nie wykonywaniu przezeń czynności egzaminatora nie zaś na skreśleniu go z listy egzaminatorów. Zdaniem K.J. fakt zakazu pełnienia funkcji egzaminatora orzeczony jako środek karny nie stanowi przesłanki do skreślenia z listy egzaminatorów, a utrata ewentualnej rękojmi niezbędnej dla wykonywania funkcji egzaminatora nie została w sposób przekonywujący uzasadniona.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż organ I instancji pismem z dnia [...] zawiadomił Pana K.J. o prowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej skreślenia go z ewidencji egzaminatorów prowadzonej przez Marszałka Województwa [...]. Z akt sprawy wynika również, że strona miała zapewniony czynny udział w toku całego postępowania. Odnosząc się merytorycznie do zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji, m.in. jeżeli ten nie spełnia warunków określonych w art. 110 ust. 1 pkt 2-9 (pkt. 1), a także, gdy naruszył zasady egzaminowania (pkt. 5). Stosownie natomiast do art. 110 ust. l pkt. 9 egzaminatorem może być jedynie osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny "na rękojmię należytego wykonywania obowiązków egzaminatora składa się całokształt jego cech charakteru i właściwości osobistych, których suma daje gwarancję, że będzie wykonywał swoje obowiązki rzetelnie i bezstronnie." (Komentarz do art. 110 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.03.58.515), [w:] R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II.). W doktrynie podkreśla się również, że "przez określenie "naruszenie zasad egzaminowania" należy rozumieć przede wszystkim brak obiektywizmu i bezstronności, mające bezpośredni wpływ na wynik egzaminu, uchybienie godności tej instytucji, niedopełnienie podstawowych czynności formalnych przed rozpoczęciem egzaminu" (Komentarz do art. 113 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.97.98.602), [w:] W. Kotowski, Ustawa Prawo o ruchu drogowym. Komentarz praktyczny, Dom Wydawniczy ABC, 2002.).

Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że niewątpliwie fakt prawomocnego skazania za czyn polegający na przyjęciu przez egzaminatora korzyści majątkowej w zamian za pozytywne zaliczenie egzaminu na prawo jazdy, skutkuje wypełnieniem przesłanek skreślenia egzaminatora z ewidencji, określonych w art. 113 ust. l pkt. 1 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zatem orzeczenie organu I instancji uznać należy za prawidłowe i w pełni uzasadnione.

Pismem z dnia [...] K.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na otrzymaną decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości a także uchylenie poprzedzającej zaskarżone rozstrzygnięcie decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu podał, iż zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] w K. w przedmiocie skreślenia skarżącego z ewidencji egzaminatorów pomimo braku przesłanek z art. 113 i 110 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także pomimo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego ograniczającego skarżącego w jego uprawnieniach strony, a w szczególności przez nie zawieszenie postępowania w sprawie pomimo wniosku skarżącego, a to z uwagi na nie rozpoznanie jego skierowanego do Rzecznika Praw Obywatelskich wniosku o wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Okręgowego w G. utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...]. W uzasadnieniu skarżący ponowił zarzut niewłaściwego wskazania decyzji SKO jako podstawy wszczęcia przez organ I instancji postępowania administracyjnego i nie określenia przedmiotu postępowania oraz nie zawieszenia postępowania pomimo, że wyłącznie wyrok Sądu Okręgowego mógłby stanowić podstawę dla przyjęcia przesłanek z art. 113 ustawy, a tym samym rozstrzygnięcie mogłoby zapaść dopiero po zakończeniu sprawy kasacyjnej (zdaniem strony wyrok karny wydany bowiem został przez sędziego podlegającego wyłączeniu co przesądza o nieważności orzeczenia). Nadto, zdaniem K.J., orzeczenie środka karnego w postaci zakazu wykonywania funkcji stanowić może wyłącznie podstawę do zawieszenia wykonywania funkcji tegoż egzaminatora, nie zaś skreślenia z listy egzaminatorów.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie przytaczając argumenty podniesione już uprzednio w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 113 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym marszałek województwa skreśla egzaminatora z ewidencji, m.in. jeżeli ten nie spełnia warunków określonych w art. 110 ust. 1 pkt 2-9 (pkt. 1), a także, gdy naruszył zasady egzaminowania (pkt. 5). Stosownie natomiast do art. 110 ust. 1 pkt. 9 egzaminatorem może być osoba, która daje rękojmię należytego wykonywania swoich obowiązków. Przywołane normy nie konstruują prawnej definicji pojęcia "rękojmia należytego wykonywania obowiązków", jego znaczenie i zakres są jednak utrwalone zarówno w doktrynie prawa, jak też w dorobku judykatury. Podzielić tu należy w całej rozciągłości przytoczone przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fragmenty komentarzy wskazujące, iż na rękojmię należytego wykonywania obowiązków egzaminatora składa się całokształt jego cech charakteru i właściwości osobistych, których suma daje gwarancję, że będzie wykonywał swoje obowiązki rzetelnie i bezstronnie. Natomiast przez określenie "naruszenie zasad egzaminowania" należy rozumieć przede wszystkim brak obiektywizmu i bezstronności, mające bezpośredni wpływ na wynik egzaminu. Przywołać też należy w tym miejscu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 395/01, LEX 1267776 w którego uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in. iż "Rękojmię, o jakiej mowa w art. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy, odnieść można jedynie do osoby bez istotnych wad, która gwarantuje należyte wykonywanie swoich obowiązków. Obowiązki egzaminatora mają szczególny charakter. Wiążą się z wymogiem pryncypialnej postawy, której cechą jest m.in. bezwzględne poszanowanie prawa. Uzasadnione jest z tego powodu stosowanie surowych kryteriów oceny osób, które ubiegają się o wpis do ewidencji egzaminatorów. /.../ Obowiązki te mogą być bowiem wykonywane jedynie przez osobę, której nie tylko kwalifikacje zawodowe, ale również postawa moralna nie budzą istotnych zastrzeżeń /.../ w kontekście rękojmi, o jakiej mowa w art. 110 ust. 1 pkt 9 ustawy, liczy się dotychczasowa postawa kandydata na egzaminatora, która wespół z osiągniętymi kwalifikacjami zawodowymi winna dawać przekonanie o należytym wykonywaniu przezeń swoich obowiązków. W szczególności cechy osobiste kandydata, potwierdzone jego dotychczasowym postępowaniem, winny wykluczać obawy o jego uczciwość, wiarygodność, rzetelność i obiektywizm".

W pełni podzielić należy przekonanie orzekających w sprawie organów, iż fakt prawomocnego skazania za czyn polegający na przyjęciu przez egzaminatora korzyści majątkowej w zamian za pozytywne zaliczenie egzaminu na prawo jazdy, jednoznacznie przesądza o braku wiarygodności egzaminatora dowodząc tym samym, iż nie tylko nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków ale wręcz przeciwnie, sprawując swą funkcję dopuścił się on przestępstw. Wyrok skazujący za ww. czyn przesądza także o tym, iż osoba skazana w sposób szczególnie drastyczny naruszyła zasady egzaminowania. Okoliczności te wypełniają przesłanki skreślenia egzaminatora z ewidencji, określone w art. 113 ust. 1 pkt. 1 i 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym obligując tym samym organ I instancji do skreślenia K.J. z ewidencji egzaminatorów. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że w razie zaistnienia przesłanek do skreślenia egzaminatora z ewidencji decyzja organu nie ma charakteru uznaniowego. Jest to decyzja związana a organ bezwzględnie zobligowany jest do jej wydania. Podkreślić należy w tym miejscu, że w decyzji pierwszoinstancyjnej organ przywołał jedynie art. 113 ust. 1 pkt 1 ustawy koncentrując się wyłącznie na utracie rękojmi (choć nawet sama ta podstawa obligowałaby organ do dokonania skreślenia), w decyzji drugoinstancyjnej Kolegium poprawnie dopatrzyło się w okolicznościach przedmiotowej sprawy także konieczności skreślenia egzaminatora z uwagi na naruszenie zasad egzaminowania - art. 113 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Zdaniem Sądu wydana w sprawie decyzja pierwszoinstancyjna co do zasady pozostawała zatem w zgodzie z prawem, a w konsekwencji za nie naruszającą prawa uznać należy także utrzymującą ją w mocy, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu, decyzję organu II instancji. Wobec faktu prawomocnego skazania K.J. za przyjmowanie korzyści materialnej w zamian za pozytywne zaliczenie egzaminu na prawo jazdy orzekające w sprawie organy nie mogły bowiem wydać innych rozstrzygnięć niż skreślenie egzaminatora z ewidencji. Pojawiające się zaś w aktach sprawy twierdzenia K.J., iż fakt skazania za wskazane wyżej przestępstwo nie przesądza o utracie rękojmi właściwego wykonywania funkcji egzaminatora dowodzi niezrozumienia znaczenia skazania osoby prawomocnym wyrokiem karnym i znaczenia istoty rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków. Nie sposób też podzielić formalnych zarzutów K.J. wobec prowadzonego przez organ I instancji postępowania. Wbrew jego twierdzeniom organ I instancji w powiadomieniu z dnia [...] jednoznacznie określił przedmiot prowadzonego postępowania (cyt. "w sprawie dotyczącej skreślenia Pana K.J. z ewidencji egzaminatorów"), skarżący został też pouczony o prawie do czynnego udziału w postępowaniu, w tym do wypowiadania się w każdym stadium, składania pisemnych wyjaśnień i przeglądania akt sprawy. Zbytecznie jedynie organ wskazał, że "wszczyna" postępowanie podczas gdy w rzeczywistości było już ono wszczęte w przeszłości, a obecnie jedynie kontynuowane w wyniku uchylającej decyzję pierwszoinstancyjną decyzję SKO. Nietrafne są także wywody skarżącego, iż prowadzone postępowanie administracyjne winno było zostać zawieszone w oczekiwaniu na ewentualne postępowanie kasacyjne. W obrocie prawnym pozostaje bowiem wyrok Sądu Rejonowego w R. w [...] Wydziale Karnym z dnia [...] sygn. [...] uznający K.J. winnym przyjęcia środków pieniężnych w zamian za pozytywne zaliczenie egzaminu na prawo jazdy i orzekający wobec niego karę pozbawienia wolności w zawieszeniu i grzywnę, a także środek karny w postaci zakazu pełnienia funkcji egzaminatora kandydatów na kierowców i prowadzenia działalności gospodarczej związanej z nauką jazdy. Wyrok ten uzyskał przymiot prawomocności a tym samym, dopóki pozostaje w obrocie prawnym, wiąże on wszystkie organy i sądy.

Jednocześnie, odnosząc się obecnie do formalnych aspektów prowadzonego postępowania sądowego Sąd wskazuje, iż po raz pierwszy rozprawa przed tut. Sądem w przedmiocie rozpoznania skargi K.J. wyznaczona została na dzień 20 marca 2008 r. Dwa dni wcześniej skarżący przedłożył w Biurze Podawczym Sądu pismo wnoszące o odroczenie rozprawy wraz z wydanym przez lekarza sądowego G.H. zaświadczeniem stwierdzającym, iż z powodu choroby skarżący nie będzie mógł w wyznaczonym terminie stawić się na rozprawie. Zdaniem lekarza skarżący może być zdolny do stawienia się dopiero w dniu 1 maja 2008 r. Sąd uwzględnił wniosek skarżącego i odroczył termin rozprawy na dzień 7 maja 2008 r.

Dwa dni przed wyznaczonym terminem skarżący złożył w Biurze Podawczym kolejne pismo informujące o niemożności stawiennictwa wraz z wnioskiem o odroczenie rozprawy. Do pisma dołączył kolejne wydane przez lekarza sądowego G.H. zaświadczenie stwierdzające, iż z powodu choroby skarżący nie będzie mógł w wyznaczonym terminie stawić się na rozprawie. Zdaniem lekarza skarżący może być zdolny do stawienia się dopiero w dniu 15 lipca 2008 r. Sąd uwzględnił wniosek skarżącego i odroczył termin rozprawy. Kolejną rozprawę wyznaczono na dzień 4 września 2008 r.

Po raz kolejny dwa dni przed wyznaczonym terminem skarżący złożył w Biurze Podawczym pismo informujące o niemożności stawiennictwa wraz z wnioskiem o odroczenie rozprawy. Do pisma dołączył kolejne wydane przez lekarza sądowego G.H. zaświadczenie stwierdzające, iż z powodu choroby skarżący nie będzie mógł w wyznaczonym terminie stawić się na rozprawie. Zdaniem lekarza skarżący może być zdolny do stawienia się dopiero w dniu 10 września 2008 r. tj. 6 dni po terminie rozprawy. Sąd po raz kolejny odroczył rozprawę, a jej nowy termin wyznaczono na dzień 24 października 2008 r.

Dzień przed wyznaczonym terminem skarżący złożył w Biurze Podawczym następne pismo informujące o niemożności stawiennictwa wraz z wnioskiem o odroczenie rozprawy. Do pisma dołączył kolejne wydane przez lekarza sądowego G.H. zaświadczenie stwierdzające, iż z powodu choroby skarżący nie będzie mógł następnego dnia stawić się na rozprawie. Zdaniem lekarza skarżący może być zdolny do stawienia się dopiero w dniu 4 listopada 2008 r. Sąd po raz kolejny uwzględnił wniosek i rozprawę odroczył, a jej termin został ustalony na dzień 15 grudnia 2008 r. Tym razem jednak Sąd wystosował do skarżącego pismo (z dnia [...]) informujące, że w razie kolejnej niemożności uczestnictwa w rozprawie może on w stosownym piśmie procesowym przedstawić dodatkowe argumenty lub informacje, które chciałby podnieść w trakcie rozprawy, może też ustanowić w tym celu reprezentującego go pełnomocnika. W razie zaś gdyby jego sytuacja finansowa nie pozwalała na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia takiego pełnomocnika z urzędu.

Skarżący nie skorzystał z możliwości przedstawienia w piśmie procesowym jakichkolwiek argumentów bądź informacji, które chciałby zaprezentować uczestnicząc w rozprawie. W to miejsce, bezpośrednio w dniu rozprawy, analogicznie jak to czynił w stosunku do każdego terminu rozprawy, złożył w Biurze Podawczym kolejne pismo informujące o niemożności stawiennictwa wraz z kolejnym wnioskiem o odroczenie rozprawy, a także wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Do pisma dołączył kolejne wydane przez lekarza sądowego G.H. zaświadczenie stwierdzające, iż z powodu choroby skarżący nie może tego dnia stawić się na rozprawie. Zdaniem lekarza skarżący może być zdolny do stawienia się dopiero w dniu 23 grudnia 2008 r. Z uwagi na konieczność rozpoznania wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu Sąd po raz kolejny odroczył termin rozprawy.

Pismem z dnia [...] Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF celem jego wypełnienia i zwrotu. Następnie, z uwagi na nie udokumentowanie przez skarżącego wskazanych w formularzu wydatków pismem z dnia [...] Sąd wezwał K.J. do nadesłania wyliczonych w piśmie dokumentów potwierdzających sytuację materialną rodziny, wyznaczając skarżącemu w tym celu 7-dniowy termin.

Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi, a w konsekwencji postanowieniem z dnia 25 lutego 2009 r. Sąd oddalił wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Zażalenie jakie na postanowienie to wniósł K.J. zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalone postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt II GZ 90/09.

Po zwrocie akt tut. Sąd po raz kolejny wyznaczył rozprawę ustalając jej termin na dzień 14 września 2009 r.

Podobnie jednak jak wielokrotnie w przeszłości skarżący kilka dni przez wyznaczonym terminem (w dniu [...]) złożył w Biurze Podawczym kolejne pismo informujące o niemożności stawiennictwa wraz z wnioskiem o odroczenie rozprawy. Do pisma dołączył kolejne wydane przez lekarza sądowego G.H. zaświadczenie stwierdzające, iż z powodu choroby skarżący nie będzie mógł w dniu 14 września br. stawić się na rozprawie. Zdaniem lekarza skarżący może być zdolny do stawienia się dopiero w dniu 18 września br. Pismem, o którym mowa, skarżący jednocześnie ponownie wniósł o ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika informując, notabene jedynie ogólnikowo, iż jego sytuacja majątkowa uległa zmianie, a stan zdrowia i koszty leczenia powodują konieczność ponoszenia cyt. "znacznych dodatkowych opłat".

Tym razem Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy (jednocześnie kierując jego ponowny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy na posiedzenie niejawne) i wydał wyrok oddalający skargę.

Zdaniem składu orzekającego Sąd dochował bowiem najwyższych starań aby skarżącemu zapewnić prawo do obrony, wielokrotnie odraczając termin rozprawy, informując także skarżącego o możliwości przedłożenia prezentującego jego argumenty pisma procesowego, ustanowienia pełnomocnika z wyboru bądź ubiegania się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżący z żadnej z powyższych możliwości nie skorzystał. Nie sporządził stosownego pisma, nie ustanowił pełnomocnika z wyboru, złożył wprawdzie wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu jednak nie reagując na wezwanie Sądu do przedłożenia wskazanych przez Sąd dokumentów obrazujących sytuację materialną rodziny. Ograniczył się jedynie do wielokrotnych wniosków o odroczenie rozprawy i przedkładania zaświadczeń potwierdzających niezdolność do stawiennictwa na rozprawie.

Sąd zważył w tej mierze, że zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. W konsekwencji w orzecznictwie sądowym na ogół przyjmuje się, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie jest "znaną sądowi przeszkodą" w rozumieniu przytoczonego przepisu, co w zasadzie w każdym przypadku pociąga za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Choroba, na którą powołuje się strona, musi być nie tylko "znaną sądowi przeszkodą", ale i przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków stanowi ona podstawę odroczenia rozprawy. Podkreśla się w orzecznictwie NSA, iż oceniając więc na gruncie konkretnej sprawy, czy oba te warunki zostały spełnione należy mieć na względzie zarówno wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (i podobnie z art. 7 in fine p.p.s.a.) nakaz rozpatrywania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki (szybkiego załatwienia sprawy i dążenia do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu), jak i wynikający z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. bezwzględny zakaz pozbawiania strony możności obrony jej praw – por. np. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 782/08. Podkreśla się nadto w doktrynie i orzecznictwie, iż udział w rozprawie nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej praw. W konsekwencji nie ma w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisu, który stawiałby znak równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy, z pozbawieniem jej możności obrony swych praw. Jeżeli zatem odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to nie można mówić o nieważności postępowania z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony.

Jeśli zatem K.J. pomimo stosownego pouczenia nie skorzystał z żadnej możliwości przedstawienia swoich argumentów w sposób pisemny, nie ustanowił pełnomocnika z wyboru i uniemożliwił, poprzez brak reakcji na wezwanie Sądu do przedłożenia stosownych dokumentów, ewentualne ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu to niewątpliwie nie doszło do pozbawienia strony możności obrony.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów, uznających zgodność z prawem wydanej przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.