Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2279/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 75, 81 w zw. z art. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego J.W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a., art. 6 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz.1418), dalej ustawa, po ponownym rozpatrzeniu odwołania J.W. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. [...] uchylającą postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. i odmawiającą potwierdzenia J. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ wskazał, że o wydanie ww. decyzji J.W. wystąpił w dniu 29 grudnia 2008 r.

W postępowaniu zgromadzono: notarialne oświadczenia świadków: J.R. z dnia 18 czerwca 2010 r. i F.M. z dnia 24 czerwca 2010 r.; protokół przesłuchania J.W. dot. sprecyzowania wniosku; postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] marca 2005 r., sygn. akt [...] stwierdzające, iż spadek po H. W. nabył Skarb Państwa i Sądu Rejonowego w H.: z dnia [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt I [...] stwierdzające, iż spadek po Z.W. nabyli H.W., J.W. i W.W., z dnia [...] czerwca 1990 r., sygn. akt Ns [...], stwierdzające, iż spadek po J.W. nabyli J.W. i Z.W., z dnia [...] sierpnia 1990 r., sygn. akt [...] stwierdzające, iż spadek po J.W. nabyli H.F. i Z.W..

J.W. wystąpił do Archiwów: Państwowego w K., Akt Nowych w W., Państwowego w L. Oddział w C., Państwowego w L. oraz Instytutu Pamięci Narodowej i Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w L. o przeprowadzenie kwerendy w zakresie posiadania przez J.W. i J.W. [...] ha nieruchomości rolnej pozostawionej w B.. W odpowiedzi ww. instytucje wskazały, że nie natrafiono na dokumenty potwierdzające posiadanie przez pp. W. nieruchomości rolnej ([...] ha) pozostawionej w B..

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty, którą organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2011 r. uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ odebrał od J.W. oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, odnośnie mienia i okoliczności opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. pozytywnie ocenił spełnienie przesłanek z ustawy zabużańskiej i wezwał do złożenia operatu szacunkowego określającego wartość opisanych nieruchomości, który strona złożyła.

Następnie 5 września 2012 r. zwrócił się do Konsulatu Generalnego RP w L. o przekazanie dokumentów potwierdzających pozostawienie przez pp. W. nieruchomości w B. i B..

Wojewoda L. przekazał do organu odwoławczego pismo Rady Wiejskiej w B. informujące o braku dokumentów potwierdzających prawo własności rodziny W. w B., oraz ankiety osobowe F.M. z [...] maja 1952 r. i J.R. z [...] listopada 1952 r. złożone w celu otrzymania dowodu osobistego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Minister uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 173/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i podnosząc przy tym, że stwierdzenie postanowieniem wymogów ustawowych nie oznacza automatycznego ustalenia prawa do rekompensaty, gdyż z żadnego przepisu ustawy nie wynika związanie organu tym postanowieniem.

Minister przytoczył art. 1 ust. 1 ustawy wskazując, że ustawę stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). Zaś na podstawie art. 2 cyt. ustawy rekompensata przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie wymogi wymienione w pkt. 1 i 2. Jednym z nich jest prawo własności nieruchomości, w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ wskazał, że strona uzupełniła materiał dowodowy m. in. o notarialne oświadczenia świadków J.R. z 18 czerwca 2010 r. i F.M. z 24 czerwca 2010 r., w których opisano pozostawione nieruchomości.

Następnie podał, iż kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy oświadczenia świadków dokumentują pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej, po czym przytoczył art. 6 ust. 1 ww. ustawy. Wyjaśnił, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa ww. przepisie dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Jednak zgodnie z art. 6 ust. 5 cyt. ustawy moc dowodowa takich oświadczeń jest uzależniona od spełnienia następujących przesłanek: muszą być złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka; świadkowie muszą być osobami, które zamieszkiwały w miejscowości położenia pozostawionej nieruchomości lub sąsiedniej i nie są osobami bliskimi właścicieli lub ich spadkobierców.

Po analizie oświadczeń organ stwierdził, iż nie mogą one stanowić dowodów na pozostawienie nieruchomości w B.. F.M. wskazał bowiem, że zamieszkiwał w W. a następnie w L. przy ul. [...], skąd został wywieziony na S.. J.R. zeznał, że przed wojną w 1939 r. przeniósł się z rodzicami w okolice L. i zamieszkiwał w pobliżu B. sąsiadujących z B.. Twierdzenia te są jednak sprzeczne z ankietami osobowymi tych świadków. Ankiety osobiście wypełnili i podpisali świadkowie pod rygorem odpowiedzialności karnej, w celu otrzymania dowodu osobistego. Wynika z nich, że F. M. do 1939 r. mieszkał w P., gm. C., pow. [...], woj. [...], a w czasie okupacji w rejonie [...] w R.. Natomiast J.R. wskazał, iż do 1939 r. oraz w czasie okupacji mieszkał we W.. Oznacza to również, iż ww. oświadczenia nie spełniają wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy, bowiem świadkowie nie zamieszkiwali w miejscowości położenia nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej.

Nadto, oświadczenia te są sprzeczne z zeznaniami J.W., który podał, że współwłaścicielami pozostawionej nieruchomości byli J. i J.W.. Natomiast z oświadczenia F.M. wynika, iż osobą do której należały nieruchomości był J.W.. Z kolej J.R. zeznał, że nieruchomości należały do Z.W., a po jej śmierci do J.W..

Poszukiwania dokumentacji w archiwach w kraju i w L. również nie dały rezultatu.

Organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący nie przedstawił dowodów, świadczących o posiadaniu i pozostawieniu przez p.p. W. nieruchomości w B. oraz dowodów świadczących o powierzchni i rodzaju pozostawionej nieruchomości. Jedynymi dokumentami były oświadczenia świadków, które organ uznał za niewiarygodne, bo niespełniające wymogów z art. 6 ust. 5 cyt. ustawy gdyż świadkowie nie zamieszkiwali w miejscowościach wymienionych w tym przepisie.

Według organu nie można przyznać prawa do rekompensaty tylko na podstawie zeznań niewiarygodnych świadków, które nie spełniają wymogów ustawowych.

Minister nie stwierdził, aby naruszono art. 7, art. 8 art. 9 i art. 80 k.p.a. Organ ma prawo oceny wiarygodności zeznań świadków. Nie może być ona dowolna, lecz dokonana w oparciu o całokształt okoliczności faktycznych, co zostało spełnione.

Odnosząc się do związania postanowieniem stwierdzającym spełnienie ustawowych wymogów do ustalenia prawa do rekompensaty Minister przytoczył art. 153 p.p.s.a. i stwierdził, że w opisanym wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r. Sąd wskazał m. in., iż organy nie są związane takim postanowieniem. Dopóki postępowania nie zakończono organ ma obowiązek prowadzić je z uwzględnieniem dowodów dotychczasowych i nowo pozyskanych. Wskazał, że po wydaniu postanowienia z 4 kwietnia 2012 r. wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody tj. ankiety osobowe świadków.

Konkludując organ podzielił stanowisko organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję złożył J.W. i zaskarżając ją w całości zarzucił naruszenie:

I. Prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść decyzji tj.

1) art. 2 w zw. z art. 3 ww. ustawy poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie mimo, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy i prawidłowej ocenie materiału dowodowego istniały przesłanki do potwierdzenia prawa do rekompensaty;

2) art. 7 ust. 2 ww. ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo iż spełniono wszystkie wymogi w nim wymienione.

II. Przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść decyzji, tj.:

1) art. 7, 8 i 77 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - poprzez wydanie kolejnej decyzji, odmiennej od poprzedniej, na podstawie tego samego materiału dowodowego i okoliczności faktycznych, niedostrzeżenie łamania przepisów postępowania przez Wojewodę, co rażąco narusza zasady praworządności oraz zaufania obywateli do organów administracji ;

2) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 3 k.p.a. - polegające na pozbawieniu strony czynnego udziału w sprawie, zaniechaniu umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz uniemożliwieniu zgłoszenia wniosków i żądań, poprzez przeprowadzenie przez Wojewodę [...] dowodu z ankiet osobowych, które zostało dokonane już po wydaniu, w wyniku czego strona nie miała możliwości skorzystania ze swoich uprawnień;

3) art. 7, 8, 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji uchylającej, bez podstawy prawnej postanowienia z dnia [...] kwietnia 2012r., w sytuacji gdy przepisy prawa procesowego takiego rozstrzygnięcia nie przewidują, a organ był związany tym rozstrzygnięciem, skoro nie pojawiły się żadne nowe okoliczności;

6) art. 81 w zw. 10 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu za udowodnione okoliczności co do których stronę pozbawiono możliwości wypowiedzenia się i przedstawienia dowodów, ewentualnych dodatkowych oświadczeń, złożenia wniosku o przesłuchanie świadków

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Wskazał, że po wyroku Minister wydał drugą, odmienną decyzję, na podstawie tych samych dowodów. Podstawą utrzymania w mocy decyzji Wojewody [...] stały się ankiety osobowe. Niezależnie, strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do tych dowodów, organ odwoławczy dysponował tymi dokumentami, co narusza zasady wyrażone w art. 6 i art. 8 k.p.a .

Nadto, doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. przez organy obu instancji.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2012r. pozytywnie oceniono spełnienie przesłanek z ustawy zabużańskiej, po czym organ odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Następnie już po wydaniu decyzji, pismami z 22 listopada 2012r i 4 grudnia 2012r. przekazał pismo Rady Wiejskiej w B. i ankiety osobowe świadków. W przypadku ankiet wniosek musiał zostać złożony już po wydaniu decyzji kończącej postępowanie. Strona nie była o nim poinformowana, nie miała zatem żadnych możliwości wypowiedzenia się, ani złożenia wniosków. Skarżący powołał się na Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 6 ust. 3 pkt c) oraz Europejski Kodeks Dobrej Administracji (art. 16 ust. 3). "

Podał, że realizacja tej zasady winna być udokumentowana w aktach poprzez potwierdzenie, iż stronę pouczono o prawie zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań z akt, a także przez zamieszczenie oświadczenia strony, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Podnoszone przez skarżącego okoliczności odnoszące się do ankiet osobowych były podstawą negatywnej oceny spełnienia przesłanek z cyt. ustawy. Jednakże dowód ten nie może być podstawą ustaleń w sprawie, jak wskazuje się w orzecznictwie.

Doszło również do naruszenia art. 7 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a., gdyż stan faktyczny nie był prawidłowo ustalony. Także art. 8 k.p.a. jako wyraz zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, nie może być interpretowany w ten sposób, że w razie wątpliwości należy sprawę rozstrzygać na niekorzyść obywatela, a wręcz przeciwnie, co nie miało miejsca. Obarczone wieloma błędami postępowanie dowodowe zmierzało tylko w kierunku dyskredytowania wszystkimi możliwymi sposobami racji skarżącego.

Organ rażąco naruszył również art. 9 k.p.a.

Skarżący wymienił następnie przesłanki warunkujące przyznanie prawa do rekompensaty i stwierdził, że bezsporne jest, iż J. i J.W. byli w dniu 1 września 1939 r. obywatelami polskimi i zamieszkiwali w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścili je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy. Co do J.W. w aktach znajduje się uwierzytelniona kopia karty ewakuacyjnej, co spełnienia przesłanki z art. 1 ust. 1. J.W. zmuszony był opuścić terytorium Polski na skutek innych okoliczności, niż repatriacja, co spełnia przesłanki z art. 1 ust. 2. Na dowód posiadania prawa do świadczenia skarżący złożył postanowienia sądowe. Wniosek złożył z zachowaniem terminu, stąd błędne jest rozstrzygnięcie organu.

W przypadku braków dokumentów potwierdzających pozostawienie nieruchomości poza granicami kraju ustawa dopuszcza dowód z zeznań dwóch świadków. Skarżący podał, że mimo wielu działań nie zdołał uzyskać dokumentów urzędowych. Obiektywna zaś analiza zgromadzonych dokumentów wskazuje, że jedynie brak jest dokumentów dotyczących tej nieruchomości , a nie że nieruchomość nie istniała. Żadna z instytucji nie zaprzeczyła istnieniu takiej nieruchomości, co wskazuje na działanie organu w celu zdyskredytowania oświadczeń strony i świadków.

Podstawą decyzji odmownej były dwie kwestie: pozbawienie oświadczeń świadków waloru wiarygodności z uwagi na sprzeczność z ankietami osobowymi z 1952 r. i sprzeczności pomiędzy zeznaniami wnioskodawcy a oświadczeniami świadków.

Zdaniem skarżącego, świadkowie złożyli oświadczenia zgodne z prawdą i faktycznie zamieszkiwali w podanych miejscowościach. F.M. jest pułkownikiem Wojska Polskiego. Jest osobą szanowaną, zaangażowaną w służbie dla ojczyzny, w wychowaniu młodzieży. Skazany był - jak podał nawet w oświadczeniu - na wieloletnie więzienie. Przeprowadzano z nim reportaże, wywiady. Jest osobą wyjątkowo prawą i uczciwą. Zatem jego oświadczenie ma walor wiarygodności. Kwestia powołana przez organ nie świadczy że świadek nie zamieszkiwał w podanym przez siebie miejscu. Podobnie J.R. jest osobą bardzo szanowaną i uczciwą. F.M. oświadczenie złożył z uwagi na to, iż J.W. był jego starszym kolegą. Rodzice się znali i po wojnie spotkali się kilkakrotnie i lubili się. Złożył oświadczenie bo inni ich koledzy, znajomi nie żyją, a jego rodzice dzięki pomocy p.p. Wierzbów mogli przetrwać wojnę. Skarżący podał, że nie mógł szerzej odnieść się do tej okoliczności, gdyż nie miał możliwości zapoznania się z ankietami.

Świadkowie nie mieli żadnego powodu do składania oświadczeń niezgodnych z prawdą. Jeżeli nie zamieszkiwaliby w miejscowościach podanych w oświadczeniach, to nie podawali by tych faktów przed notariuszem, uprzedzeni o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. To są starsi, uczciwi ludzie.

Skarżący stwierdził, że pomiędzy oświadczeniami świadków a jego zeznaniami nie ma co do zasady sprzeczności. Są to tylko nieścisłości, ale nawet one przemawiają za tym, iż oświadczenia świadków odzwierciedlają ich wiedzę i są wiarygodne. Nie sposób wymagać od osób składających oświadczenia, aby znali dokładny stan prawny nieruchomości, czy wszystkie zamieszkujące tam osoby są prawnymi właścicielami.

Zdaniem skarżącego ww. decyzje są rażąco sprzeczne z prawem i naruszają podstawowe, gwarantowane konstytucyjnie prawa strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa.

W świetle powołanych kryteriów skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Skarbu Państwa utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] uchylającą postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 i odmawiającą potwierdzenia J.W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Przypomnieć na wstępie trzeba, że podstawę materialnoprawną badanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), dalej ustawa, zgodnie z którymi prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli był on w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium RP oraz opuścił je z przyczyn określonych w art. 1 ustawy tj. repatriował się w trybie tzw. układów republikańskich bądź opuścił byłe terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną - art. 2 ustawy. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami PR prawo do rekompensaty przysługuje również spadkobiercom, bądź niektórym z nich wskazanym przez pozostałych, jeżeli posiadają obywatelstwo polskie, a właściciel spełnia ww. przesłanki.

W świetle przytoczonych regulacji wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie wymienione w art. 2 cyt. ustawy przesłanki. Niespełnienie choćby jednej prowadzi do utraty prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 ww. ustawy zabużańskiej.

Ustawa zabużańska wskazuje również jakie dowody należy dołączyć do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Zgodnie bowiem z art. 6 ustaw do wniosku należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z wymienionych archiwów państwowych.

W przypadku braku wymienionych wyżej dokumentów ustawa dopuszcza dowody w postaci oświadczeń dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Wymagane jest przy tym, aby świadkowie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej, a także nie byli osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jak stanowi art. 6 ust. 5 ustawy.

Organy przyjęły, iż notarialne oświadczenia świadków F.M. i J.R. nie mogą stanowić dowodów na pozostawienie opisanych nieruchomości przez p.p. W., bowiem pozostają w sprzeczności z informacjami podanymi przez tych świadków w ankietach złożonych, w celu uzyskania dowodu osobistego. F.M. oświadczył, że zamieszkiwał w W., a później w L. przy ul. [...], skąd wywieziono go na S.. J.R. zeznał, że przed wojną w 1939 r. przeniósł się z rodzicami w okolice L. i mieszkał w pobliżu B., sąsiadujących z B.. Natomiast w ankietach wypełnionych i podpisanych pod rygorem odpowiedzialności karnej, w celu otrzymania dowodu osobistego F.M. podał, że do 1939 r. mieszkał w P., gm. C., pow. [...], woj. [...], a podczas okupacji w rejonie [...] w R.. Natomiast J.R. wskazał, iż do 1939 r. i w czasie okupacji mieszkał w W.. Powyższe, zdaniem organów wskazuje również, że złożone oświadczenia nie spełniają wymogów wynikających z art. 6 ust. 5 ustawy. Świadkowie nie zamieszkiwali bowiem w miejscowości położenia nieruchomości lub w miejscowości sąsiedniej.

Według organów oświadczenia są również niespójne z zeznaniami skarżącego, który podał, że współwłaścicielami pozostawionej nieruchomości byli J. i J. W.. Natomiast z oświadczenia F.M. wynika, iż osobą tą był J.W.. J.R. zeznał natomiast, że nieruchomości należały do Z.W., a po jej śmierci do J.W..

Wnioski organów w przedstawionym zakresie, bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, ewentualnie weryfikującego zauważone sprzeczności, należało ocenić za co najmniej przedwczesne.

Należy mieć na uwadze, że pomimo iż przepisy ustawy zabużańskiej, pierwszeństwo przyznają określonym dowodom, nie wykluczają jednak poszukiwania innych środków dowodowych, skoro prawodawca nie wyłączył w ustawie stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Wprawdzie - co do zasady - w postępowaniu o przyznanie prawa do rekompensaty obowiązek wykazania istotnych okoliczności sprawy spoczywa na stronie dochodzącej przyznania tego prawa, nie zwalnia to jednak organów od przeprowadzenia postępowania z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a więc podjęcia wszystkich czynności zamierzających do ustalenia prawdy obiektywnej również we własnym zakresie.

Jedną z zasad postępowania administracyjnego jest - jak wskazuje art. 75 § 1 k.p.a. – obowiązek dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada zaś na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym całego materiału dowodowego. To, czy konkretna okoliczność została udowodniona, organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jak stanowi art. 80 k.p.a.

Nie sposób przy tym pominąć, że art. 81 k.p.a. określa warunek procesowy uznania danej okoliczności za udowodnioną, a tym warunkiem jest obowiązek organu zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Przepis ten skierowany jest do organu, który nie może uznać danej okoliczności za udowodnioną, jeżeli w aktach sprawy nie ma dowodu, że strona wypowiedziała się co do przeprowadzonych dowodów, np. protokół z rozprawy, lub że miała możność wypowiedzenia się co do dowodów, np. dowód wezwania strony na rozprawę, przesłuchań świadków itp.

W orzecznictwie wskazuje się, że zachowanie wymagań określonych w art. 79 i 81 k.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracyjnego. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym istotny wpływ na wynik sprawy" (por. wyroki NSA: z dnia 4 listopada 1998 r., III SA 1035/97, LEX nr 36901oraz z dnia 13 lutego 1986 r., II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 13)

Z przytoczonych regulacji wynika zatem wniosek, że jednym z podstawowych obowiązków organów w niniejszej sprawie było podjęcie czynności zmierzających do wyjaśnienia sprzeczności między oświadczeniami świadków, złożonymi przed notariuszem, a informacjami podanymi w ankietach wypełnionych w celu uzyskania dowodu osobistego, co miało miejsce w 1952r. W tego typu sprawach nie można pomijać, że ówczesne uwarunkowania ustrojowe mogły mieć wpływ na informacje podane przez świadków w ankietach, zaważywszy przy tym, że jeden z nich – F.M. – jak podaje - został przez władze sowieckie wywieziony na S..

Nie można było zatem jednoznacznie stwierdzić, jak uczyniły to organy, że wobec sprzeczności oświadczeń świadków z ankietami oraz różnic co do tego, kto był właścicielem pozostawionych nieruchomości należało odmówić skarżącemu przyznania prawa do rekompensaty.

Powyższe uchybienia stanowią o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. oraz art. 10 § 1 i 81 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rację ma bowiem skarżący również i w tym względzie, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie miał możliwości wypowiedzenia, w tym do nowych dowodów przesłanych do organu, jak i przedstawienia dowodów, ewentualnych dodatkowych oświadczeń, czy złożenia wniosku o przesłuchanie świadków.

Rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu.

Niemniej, jako chybione należało ocenić zarzuty skargi, co do związania organu postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. pozytywnie oceniającym spełnienie przesłanek z ustawy zabużańskiej, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 173/13 uchylając zaskarżoną decyzję wskazał wprost, że stwierdzenie postanowieniem wymogów ustawowych nie oznacza automatycznego ustalenia prawa do rekompensaty, gdyż z żadnego przepisu ustawy nie wynika związanie organu tym postanowieniem. Niezastosowanie się do oceny prawnej Sądu – jak zasadnie wyjaśnił organ – prowadziłoby do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje, że cena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.