Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 219/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 3, ust. 11 pkt 2, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2b, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Referent stażysta Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania T. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] ustalającą odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w K. przyznany A. K. od dnia 1 października 2014 r. do dnia 31 marca 2015 r. w wysokości 1744,65zł.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] A. K. została skierowana do DPS w K., w którym przebywa od 21 kwietnia 2009 r. do chwili obecnej. W dniu 3 września 2014 r. zostało wszczęte postępowanie z urzędu w celu ustalenia odpłatności za pobyt w DPS. W tym też dniu organ wysłał do T. K. wezwanie w celu ustalenia odpłatności za pobyt matki w placówce. W dniu 9 września 2014 r. organ podjął negocjacje, strona otrzymała projekt umowy (propozycja umowy na kwotę 1844,65zł). Strona złożyła zastrzeżenia, zaś organ zmienił propozycję na kwotę 1744,65zł i ponownie przesłał stronie projekt umowy. Po zapoznaniu z projektem, w dniu 11 września 2014 r. strona oświadczyła, iż zobowiązuje się ponosić odpłatność w wysokości 500zł, na kwotę zaproponowaną przez organ nie wyraża zgody. Następnie w dniu 2 października 2014 r., po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, strona zadeklarowała, iż ponosić będzie opłatę w wysokości 600zł.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił opłatność za pobyt A. K. w DPS na kwotę 1744,65zł. Organ wyjaśnił, iż w sytuacji gdy opłaty za pobyt w placówce są wyższe niż opłaty ponoszone przez mieszkańca domu, kolejno zobowiązani są małżonek, zstępni przed wstępnymi. A. K. jest wdową, więc zobowiązanym może być syn T. K., bowiem córka B. K. jest ubezwłasnowolniona i również przebywa w DPS. Opłata jest wnoszona przez zstępnych, w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie z tym, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. 1368,00zł. Dochód na osobę w rodzinie wynosi 4014,03zł, co przekracza powyższe ograniczenia. W przypadku strony różnica pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie, a kryterium dochodowym wynosi 2646,03zł na osobę w rodzinie. Organ zwrócił uwagę, iż strona ponosić będzie opłaty za pobyt matki w placówce tylko przez określony czas, przez 6 m-cy, a powinna od kwietnia 2014 r. tj. z momentem uzyskania jednorazowego dochodu ze sprzedaży mieszkania. Wyjaśnił, iż ustalenia te poczynił na podstawie informacji uzyskanych w toku wywiadu środowiskowego. Organ ustalił bowiem, iż A. K. posiada syna i córkę, przy czym córka przebywa w tym samym DPS i jest całkowicie ubezwłasnowolniona( jej opiekunem prawnym jest T. K.). Z kolei T. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dorosłych dzieci. Osiągane dochody wynoszą odpowiednio: wynagrodzenie żony za pracę za miesiąc kwiecień 2014 r. – 3271,09zł, zasiłek chorobowy strony za miesiąc kwiecień 2014 r. - 951,68zł, jednorazowy dochód ze sprzedaży mieszkania uzyskany w kwietniu 2014 r. – 142000zł. Syn strony jest osobą bezrobotną, córka studiuje. Mając na uwadze przepis art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy organ wyliczył dochód jednorazowy i uwzględnił go do miesięcznego dochodu rodziny, od miesiąca kwietnia 2014 r. do marca 2015 r. Łączny dochód rodziny stanowi kwota 16056,10zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie 4014,03zł. Przy czym strona oświadczyła, iż kwotę ze sprzedaży mieszkania w dniu 20 czerwca 2014 r. darowała synowi, syn potwierdził otrzymanie darowizny.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. K. zarzucił ustalenie dochodu na osobę w rodzinie z wyłączeniem wynikającego z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy obowiązku pomniejszenia dochodu o kwotę 142000zł darowaną w dniu 20 czerwca 2014 r. synowi tytułem świadczenia alimentacyjnego na zakup mieszkania. Nadto naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przypomniał stan faktyczny ustalony przez organ I instancji oraz stanowisko sformułowane w odwołaniu. Podkreślił, iż nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienie zarzutu błędnego ustalenia sytuacji dochodowej strony z tego powodu, że przekazana na rzecz syna kwota 142000zł nie została zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy zaliczona jako alimenty świadczone na rzecz innych osób. Kolegium stwierdziło, iż kwota przekazana synowi to darowizna a nie świadczenie alimentacyjne, przy czym zgodzić trzeba się ze stroną, iż ustawodawca nie wskazał w jakiej formie alimenty mają być ustalone, niemniej jednak pomiędzy alimentami a darowizną istnieje istotna różnica. Charakter alimentów polega na zaspokojeniu bieżących potrzeb osoby uprawnionej, która nie ma środków, by utrzymać się samodzielnie. O powstaniu obowiązku alimentacyjnego decyduje sytuacja osobista i ekonomiczna uprawnionego oraz zobowiązanego do ich spełnienia. Z kolei darowizna ma charakter dobrowolny i polega na przekazaniu komuś jakiegoś składnika majątku w tym pieniędzy. Zdaniem organu strona zobowiązując swojego syna do określonego działania polegającego na zakupie mieszkania za przekazane mu środki miała na celu przysporzenie obdarowanemu korzyści kosztem swego majątku. Nadto, zdaniem organu, ustawodawca posługując się w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy sformułowaniem "na rzecz innych osób" miał na myśli osoby spoza rodziny. Zwrócił uwagę, iż jak wynika z wyjaśnień strony z dnia 31 grudnia 2014 r. pomimo zakupu mieszkania syn nadal mieszka u strony, tworząc rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy. Sytuacja dochodowa rodziny strony uzasadniała zatem podjęcie przez organ I instancji działań zmierzających do ustalenia odpłatności za pobyt matki w placówce. Kolegium dodało, iż organ I instancji mając na uwadze art. 103 ust. 2 ustawy dwukrotnie przedstawiał stronie umowy dotyczące ustalenia wysokości odpłatności za pobyt matki w DPS. Strona nie podpisała żadnej z nich, gdyż nie wyraził zgody na ponoszenie opłaty w wysokości zaproponowanej przez organ. Kolegium wyjaśniło, iż celem umowy przewidzianej w art. 103 ust. 2 ustawy nie jest nawiązanie stosunku cywilnoprawnego ale ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez stronę. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, przy negatywnej postawie strony zobowiązanej, udokumentowanej odmową podpisania umowy, prawidłowo organ I instancji wydał decyzję merytoryczną na podstawie materiału dowodowego sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy poprzez doliczenie świadczenia alimentacyjnego na rzecz syna do dochodu skarżącego, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 59 ustawy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ mógł obciążyć skarżącego opłatą w wysokości wyższej niż 30% średniego miesięcznego kosztu pobytu wynoszącym w 2014 roku 2465,49zł; art. 61 ust. 3 i art. 103 ust. 2 ustawy wskutek orzeczenia w jednej decyzji zarówno w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty i jednocześnie nakazanie jej zapłaty bez spełnienia się przesłanki zastępczego poniesienia tejże przez gminę. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, nie podzielając zarzutów i argumentów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 tejże ustawy.

W ocenie sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] ustalającą odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w K. przyznany A. K. od dnia 1 października 2014 r. do dnia 31 marca 2015 r. w wysokości 1744,65zł.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności uregulowania dotyczące skierowania i pobytu w domu pomocy społecznej, zawarte w rozdziale 3 ustawy. Z przepisów wspomnianego rozdziału wynika przede wszystkim, iż co do zasady pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Z kolei z art. 59 ust. 1 ustawy wynika, iż decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast w art. 61 ust. 1 ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności obowiązku wnoszenia opłat: mieszkaniec domu pomocy społecznej (a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka), małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej na gminie. W art. 61 ust. 3 ustawy przewidziano obowiązek wnoszenia zastępczo opłat przez gminę, jeżeli z tego obowiązku nie wywiązują się osoby wymienione w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2, tj. mieszkaniec domu, jego małżonek, zstępni bądź wstępni. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu wniesionych w tym celu kwot. Dodać należy, że zgodnie z art. 64 ustawy osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można, na ich wniosek, zwolnić częściowo lub całkowicie z tej opłaty.

Rozważając kwestię określenia formy, w jakiej następuje wskazanie osób zobowiązanych do ponoszenia opłat oraz ustalenie zakresu ich zobowiązań zauważyć należy, że w sądownictwie administracyjnym kształtowały się w tym przedmiocie różne stanowiska (zob. wyroki WSA: w Warszawie dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 537/09; we Wrocławiu z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 30/09; w Rzeszowie z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 75/09 – wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym wykładni interesujących nas przepisów dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 204/10. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "stosunek prawny polegający na udzieleniu świadczenia z pomocy społecznej, w tym także polegający na skierowaniu do domu pomocy społecznej, ma charakter publicznoprawny (administracyjny). Skierowanie do domu pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej Decyzją również właściwy organ ustala opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby skierowanej (art. 59 ust. 1). Decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej indywidualizuje więc przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby (podmioty). Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą być: osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także (a niekiedy wyłącznie) osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3, tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. To w decyzji, o której mowa w art. 59 ust. 1, doznają konkretyzacji powołane przepisy ustawy poprzez: określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w ww. przepisach, ustalenie przypadających na nich kwot opłaty oraz ew. zwolnienie, stosownie do art. 64, w całości lub w części z ustalonej opłaty". Wskazany pogląd skład orzekający, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w pełni akceptuje. Jak dalej wskazał w powołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny "o takim zakresie decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej świadczy także treść § 8 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837), w którym zawarto wymóg dołączenia do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej oświadczenia o wysokości dochodów nie tylko osoby ubiegającej się o skierowanie, ale także jej małżonka, zstępnych oraz wstępnych." Również aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Pracy i polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r., poz. 964) w § 8 ust. 2 pkt 3 podobnie reguluje wymogi formalne pisemnego wniosku osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, nakazując dołączenie do omawianego wniosku oświadczenia o wysokości dochodów osoby ubiegającej się, małżonka, zstępnych oraz wstępnych zobowiązanych do ponoszenia opłaty (...). Przy czym dokumenty, o których mowa kompletuje ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o skierowanie do domu, co wprost wynika z § 8 ust. 4 ww. wyżej rozporządzenia. A zatem są to niewątpliwie dane niezbędne do wydania, na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzji o treści obejmującej opisany wyżej zakres rozstrzygnięcia. Pogląd, że wynikające z art. 59 ust. 1 ustalenie opłaty w decyzji administracyjnej obejmuje obowiązek organu nie tylko określenia ogólnej kwoty opłaty miesięcznej, ale także osoby lub osób zobowiązanych do jej uiszczania prezentowany jest również w literaturze (zob. A. Prekurat Ustawa o pomocy społecznej z komentarzem - cyt. za W. Maciejko i P. Zaborniak Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008, s. 299).

Przedstawiona w orzeczeniu z dnia 9 czerwca 2010 r. wykładnia Naczelnego Sądu Administracyjnego została zaakceptowana w kolejnych wyrokach tego Sądu z dnia 13 września 2013 r., sygn.akt I OSK 2726/12 i z dnia 30 października 2012 r., sygn.akt I OSK 653/12, jak i przez wojewódzkie sądy administracyjne (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 października 2014 r., sygn,akt IV SA/Wr 242/14). We wspominanych orzeczeniach wyrażono pogląd, wedle którego obowiązek wnoszenia opłaty przez konkretną osobę, czy osoby spośród kręgu podmiotów zobowiązanych na mocy art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy kreuje nie umowa, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 tej ustawy, lecz decyzja administracyjna o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przewidziana w art. 59 ust. 1 ustawy. Natomiast obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 61 ust. 1 ustawy, musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy. Decyzja taka winna wyprzedzać ewentualne rozstrzygniecie wydawane w oparciu o przepis art. 61 ust. 3 ustawy, w przypadku ziszczenia się przesłanek w przepisie tym przewidzianych. W tym zakresie więc zarzut skargi nie jest zasadny.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że umowa zawierana pomiędzy kierownikiem ośrodka pomocy społecznej a małżonkiem albo zstępnymi bądź wstępnymi mieszkańca domu pomocy społecznej nie jest zatem wyłącznym źródłem obowiązku ponoszenia opłat przez te osoby za pobyt w domu pomocy społecznej. Z samego brzmienia art. 103 ust. 2 wynika, że celem takiej umowy nie jest nawiązanie cywilnoprawnego stosunku zobowiązującego do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, ale ustalenie wysokości opłaty wnoszonej przez zobowiązane osoby, a więc opłaty, której obowiązek ponoszenia został już ustawowo ustalony. Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej osób wymienionych w art. 61 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy powinien zatem zostać określony już w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i o ustaleniu opłaty za pobyt. Oznacza to, że nawet udokumentowana okoliczność odmowy zawarcia umowy, o której stanowi art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (o ustaleniu opłaty za pobyt mieszkańca w domu społecznej), przez osobę wskazaną w treści art. 61 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, sama w sobie nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji o obowiązku zwrotu przez taką osobę na rzecz gminy części opłaty przez nią ponoszonej. Gmina ma obowiązek uiszczania opłat zastępczych, ale jedynie wówczas, gdy osoba, za którą gmina wnosi opłaty, ma prawnie określony obowiązek uiszczania opłaty w oznaczonej wysokości i go nie realizuje. (wyrok NSA z dnia 13 września 2013 r., sygn.akt I OSK 2726/12). Wobec powyższego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje, iż skarżący dwukrotnie odmówił podpisania umowy.

Uwzględniając powyższe rozważania, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie prawidłowość zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń. Wydana została bowiem po wnikliwie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym z poszanowaniem zasad postępowania a jej rozstrzygnięcie znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego.

Lektura akt administracyjnych sprawy nie budzi również wątpliwości co do braku zasadności zarzutu strony skarżącej w zakresie wadliwego ustalenia dochodu rodziny. Mając na uwadze kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz zasady ustalania opłaty opisane w art. 61 ust. 2 pkt 2b ustawy, organy obu instancji zasadnie obliczyły, iż miesięczny dochód rodziny wynosi 16056,10zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi 4014,03zł i przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego. Co za tym słusznie organ ustalił opłatę w wysokości 1744,65zł miesięcznie uznając, iż skarżący jest w stanie pokrywać częściowe koszty pobytu matki w domu pomocy społecznej, gdyż różnica pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie, a ustawowym kryterium wynosi 2646,03zł.

Odnosząc się do zasadniczego zarzutu skargi, a dotyczącego naruszenia art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy poprzez doliczenie świadczenia alimentacyjnego na rzecz syna do dochodu skarżącego stwierdzić trzeba, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż organ zasadnie rozliczył kwotę uzyskaną przez skarżącego ze sprzedaży mieszkania – 142000zł – stosownie do art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy i doliczył do dochodu rodziny. Niewątpliwie nie było podstaw prawnych, tym bardziej w powoływanym przez stronę art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy, do pomniejszenia dochodu rodziny o tę kwotę jako kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Skarżący oświadczył, iż w dniu 20 czerwca 2014 r. darował synowi całą kwotę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania (nota bene stanowiącego uprzednio w ½ części majątek darowany skarżącemu przez matkę A. K. – akt notarialny z dnia [...] Rep. [...]– k.10 akt), syn skarżącego – D. K. potwierdził otrzymanie darowizny (k.25 akt) i przeznaczył ją na zakup mieszkania, przy czym posiadając własny lokal mieszkalny nadal mieszka z rodziną i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i siostrą. Co do zasady zgodzić należy się z poglądem skarżącego prezentowanym również w orzecznictwie, iż z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy nie wynika, aby pomniejszenie dochodu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób było uzależnione od tego, czy alimenty te płacone są pod przymusem wynikającym ze stosownych czynności prawnych, bądź też dobrowolnie z uwagi na poczucie obowiązku danej osoby. Niemniej jednak pogląd ten nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia wobec prawidłowego uznania przez organ, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie mamy do czynienia z obowiązkiem alimentacyjnym, lecz darowizną na rzecz syna. Podkreślić należy, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 8 ust 3 pkt 3 ustawy, a potwierdza orzecznictwo, że można odliczyć od dochodu alimenty świadczone na rzecz innych osób aniżeli te pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym (por. wyrok NSA z dnia z dnia 1 lipca 2008 r., sygn.akt I OSK 1401/07 oraz wyroki WSA: w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn.akt IV SA/Gl 777/10; w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn.akt I SA/Wa 66508). Mając powyższe, już z tego względu nie sposób zaliczyć kwoty darowanej synowi, który pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, jako kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, do której miałby zastosowanie przepis art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy. Nadto prawidłowo wywodził organ w argumentach zaskarżonej decyzji, iż darowizna ma charakter dobrowolny i polega na przekazaniu komuś jakiegoś składnika swego majątku, w tym pieniędzy. Skarżący zobowiązując syna do określonego działania polegającego na zakupie mieszkania za przekazane mu środki finansowe miał na celu przysporzenie obdarowanemu korzyści, wzbogacenie kosztem swojego majątku. Niewątpliwie w okolicznościach przedmiotowej sprawy, skarżący działał jako darczyńca, a nie osoba zobowiązana do alimentacji, nawet dobrowolnej.

Na marginesie zwrócić należy uwagę skarżącego na fakt, iż stosownie do przepisu art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z kolei art. 135 § 1 przywołanej ustawy stanowi, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości osób zobowiązanych. Wynika z tego obowiązek alimentacyjny zarówno rodziców na rzecz dzieci, jak i dzieci na rzecz rodziców. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy wskazują, że skarżący nie zgadza się na partycypację w kosztach pobytu swojej matki w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy udział w mieszkaniu, które zbył został mu uprzednio darowany przez matkę. W skardze strona podnosi, że alimenty to świadczenia na rzecz osób, które potrzebują pomocy materialnej, co utożsamia z przekazaniem kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania na rzecz dorosłego syna szeroko rozwijając kwestię powinności rodziców względem dzieci, pomijając przy tym potrzeby niepełnosprawnej matki i powinności wobec niej. Nadto skarżący zarzuca nie rozważenie sytuacji majątkowej i dochodowej siostry, co ma wpływ na jego zakres obowiązków wobec matki, zupełnie pominąwszy, iż siostra skarżącego jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie i przebywa w tym samym co matka domu pomocy społecznej. Wbrew twierdzeniom strony kwestia ta została przez organy wyjaśniona i rozważona. Argumenty powyższe nie mają wprawdzie wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ale godzą w poczucie przyzwoitości społecznej.

W związku z powyższym, sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi.

A. P.