Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 317/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

II OZ 317 /08 POSTANOWIENIE Dnia 15 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie o odmowie przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 224/08 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tejże organizacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż Stowarzyszenie nie wykazało, że spełnia przesłankę określoną w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej – p.p.s.a.) do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić oszczędności na ten cel. W przeciwnym bowiem razie zwolnienie od kosztów sądowych tejże organizacji oznaczałoby, iż jej działalność jest faktycznie finansowana ze środków publicznych co stoi w sprzeczności z zasadą, iż Stowarzyszenie to prowadzi działalność na bazie swojego majątku. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje podmiotom, które nie mogą z przyczyn niezależnych pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom dobrowolnie zrzekającym się pozyskiwania dochodów. Skoro zatem art. 33 ust. 1 i 2 i art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) daje możliwość uzyskiwania środków finansowych przez Stowarzyszenie to wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie można uznać za zasadny i należy go oddalić na mocy art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie [...] wnosząc o jego zmianę albo uchylenie.

W uzasadnieniu wniesionego zażalenia Stowarzyszenie wskazało, że nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania, bowiem działalność Stowarzyszenia nie wymaga żadnych środków i jest realizowana społecznie przez jego członków. Zaskarżone postanowienie stanowi, zdaniem strony, niezrozumiałe odstępstwo od jednolitej praktyki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego polegającej na zwalnianiu Stowarzyszenia od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji skupił się na trafnym wskazaniu, iż wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych organizacja, chcąc aktywnie realizować cele statutowe poprzez udział w postępowaniu sądowym, winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów związanych z takim postępowaniem. Należy wskazać, że wymienione w art. 246 § 2 p.p.s.a. podmioty obowiązane są wykazać brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.

W tym względzie zażalenie strony skarżącej nie przedstawia żadnych wiarygodnych okoliczności, które świadczyłyby o braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego.

Zawarte w zażaleniu stwierdzenie, iż działalność Stowarzyszenia nie wymaga żadnych środków oraz że jest realizowana społecznie przez jego członków prowadzi do wniosku, iż obciążenia wynikające z realizacji statutowych celów organizacji mogą ponosić jego członkowie. Stowarzyszenie musi mieć bowiem świadomość, iż przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m. in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, członkowie stowarzyszenia powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 271/08, oraz II OZ 266/08 – oba niepublikowane)

Również w piśmiennictwie przyjmuje się, iż osoba prawna, czy też inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2006 r., str. 504).

Należy także podkreślić, iż to, że Stowarzyszenie jest organizacją nie przynoszącą dochodu podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006r., sygn. akt II OZ 317/06 oraz z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt II OZ 263/08 – oba niepublikowane). Fakt, że cele działalności stowarzyszeń mają charakter niezarobkowy (art. 2 ust. 1ustawy Prawo o stowarzyszeniach) nie oznacza tym samym, że stowarzyszenia nie mogą prowadzić działalności gospodarczej i to przynoszącej zyski. Wymóg niezarobkowego charakteru stowarzyszeń oznacza jedynie, że dochód stowarzyszenia nie może być dzielony między członków, lecz musi być przeznaczany na podtrzymywanie statutowych celów stowarzyszenia (art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Tak więc argumentacja strony skarżącej wskazująca na charakter Stowarzyszenia i możliwość pozyskiwania dochodów w żadnym wypadku nie przesądza o zasadności przedmiotowego wniosku.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji niniejszego postanowienia.