Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1453/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi W.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji), będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku W.N. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu nieuregulowanych odsetek od podatku dochodowego od osób fizycznych, nieuregulowanego podatku dochodowego od osób fizycznych oraz nieuregulowanych należności z tytułu podatku od towarów i usług.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik w oparciu o wymienione w decyzji tytuły wykonawcze, zawiadomieniem z dnia 21 grudnia 2018 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Dłużnik zajętej wierzytelności – "A" Sp. jawna z siedzibą w P., odebrał zawiadomienie w dniu 2 stycznia 2019 r., zaś odpis zawiadomienia doręczono W.N. w dniu 30 stycznia 2019 r.

Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 19 grudnia 2016 r. wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 29 listopada 2016 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w "B" S.A., oraz w dniu 30 kwietnia 2018 r. wraz z odpisem zawiadomienia z dnia 10 kwietnia 2018 r.

"A" Sp. jawna pismem z dnia 7 stycznia 2019 r. poinformowała, że na dzień udzielania odpowiedzi nie posiada żadnych zobowiązań wobec W.N. oraz, że w 2018 r. zostało wystawionych 8 faktur (ostatnia w październiku), a obecnie nie są wykonywane żadne zlecenia.

Pismem z dnia 31 stycznia 2019 r., W.N. wniósł w oparciu o art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) - dalej w skrócie zwanej u.p.e.a. skargę na dokonane przez Naczelnika zajęcie innej wierzytelności pieniężnej, wnosząc o jego uchylenie i umożliwienie starania się o spłatę powstałego zadłużenia.

Postanowieniem z dnia 6 marca 2019 r. Naczelnik oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność zajęcia innej wierzytelności pieniężnej.

Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) z dnia 13 maja 2019 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji jest prawidłowe, a zatem istniały podstawy do jego utrzymania w mocy. W szczególności Dyrektor nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa przez organ egzekucyjny, który zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Naczelnik zastosował bowiem jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie przewidziane czynności. Organ egzekucyjny przesłał do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej, wzywając jednocześnie dłużnika, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o zajęciu doręczając mu odpis przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu. Organ egzekucyjny, dopełnił zatem wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a.

Dalej Dyrektor dodał, że zawiadomienie z dnia 21 grudnia 2018 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zostało sporządzone według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Organ wskazał ponadto, że z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze objęte zawiadomieniem o zajęciu z dnia 21 grudnia 2018 r. niemożliwe jest na obecnym etapie merytoryczne badanie kwestii wysokości opłat za czynności egzekucyjne, jak i zasad ich naliczania. Jednocześnie organ wskazał, że w związku z wnioskiem zobowiązanego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w prowadzonych obecnie oraz zakończonych postępowaniach egzekucyjnych, Naczelnik pismem z dnia 28 czerwca 2017 r. w sposób szczegółowy przedstawił stan prawny w kwestii ponoszenia kosztów egzekucyjnych za dokonane czynności egzekucyjne, a przede wszystkim przebieg tychże czynności, skutkujących powstaniem rzeczywistych kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się do zarzutu braku możliwości ponownego naliczania kosztów egzekucyjnych wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 31 grudnia 2014 r. organ odwoławczy podkreślił, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 września 2017 r. opisał okoliczności uniemożliwiające merytoryczne zbadanie kosztów egzekucyjnych, mających związek z tym postanowieniem.

Dyrektor nie zgodził się także ze stwierdzeniem, że działania Naczelnika mają charakter represyjny skoro obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne jest podejmowanie wszelkich możliwych czynności egzekucyjnych, celem realizacji dochodzonego obowiązku. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, że umocowany konstytucyjnie obowiązek płacenia podatków, gdy nie jest spełniany dobrowolnie, powinien podlegać przymusowej egzekucji.

Na rozstrzygnięcie Dyrektora W.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora co do prawidłowości przedstawienia wysokości kosztów egzekucyjnych w formie zbiorczej kwoty, albowiem obliczone koszty egzekucyjne należy przedstawić osobno dla każdego wystawionego tytułu wykonawczego. Strona stwierdziła, że nie jest w stanie stwierdzić w sposób jednoznaczny czy w podanej wysokości kosztów egzekucyjnych nie wskazano również kosztów egzekucyjnych dotyczących tytułów wykonawczych umorzonych postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r. Wnoszący skargę zarzucił też, że w sprawie, z uwagi na brak odpowiedzi ze strony organów, nie jest możliwe stwierdzenie czy nie doszło na naruszenia prawa wskutek niezastosowania się przez organy do wyroku TK o sygnaturze SK 31/14.

W.N. podniósł, że represyjne działania organów powinny być oceniane nie w odniesieniu do tego, czy firma, która jest adresatem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności posiada jakieś zobowiązania finansowe, ale do tego, jakie skutki prawne i społeczne wywołuje wskazana powyżej czynność egzekucyjna dla osoby zobowiązanej. Skarżący stwierdził ponadto, że nigdy nie kwestionował faktu istnienia zobowiązań podatkowych a jedynie sposób ich egzekwowania uważając, że jest on szkodliwy nie tylko dla samego zobowiązanego, ale również dla państwa.

Skarżący zauważył również, że w zażaleniu z dnia 28 marca 2018 r. powoływał się na zasadę orzekania w sprawach spornych na korzyść podatnika, do czego Dyrektor w żaden sposób nie odniósł się, czym naruszył obowiązujące normy prawne a w szczególności prawo do informacji. Zdaniem strony brak odpowiedzi na postawiony zarzut stanowi bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 35 k.p.a.

Strona złożyła również wniosek o wymierzenie organom grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 p.p.s.a. w związku z brakiem odpowiedzi przez Dyrektora na stawiane przez stronę zarzuty i pytania.

Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje:

W rozpoznanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Skarżący w treści skargi nie wskazuje w istocie jakich konkretnych uchybień organy egzekucyjne dopuściły się podejmując czynność egzekucyjną lecz kwestionuje samą zasadność i celowość prowadzenia egzekucji, wskazując na represyjny charakter działań organów podatkowych. Działania te, w ujęciu strony, mają prowadzić do wyegzekwowania należności nie licząc się ze skutkami, jakie wywołują one w stosunku do samego zobowiązanego, jego rodziny i prowadzonej działalności zawodowej.

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, które mogą przysługiwać zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu wszczętym złożeniem na podstawie art. 54 u.p.e.a skargi na czynność egzekucyjną, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Natomiast okoliczności wymieniane przez stronę skarżącą dotyczące celowości prowadzenia egzekucji administracyjnej i jej ewentualnego wpływu na funkcjonowanie zobowiązanego w życiu społeczno gospodarczym, nie mogą być badane na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.

Dlatego też powyższe okoliczności nie mogą mieć znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania, którego istotą jest podważenie samej czynności egzekucyjnej. Przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym i nie zastępuje innych środków procesowych, przysługujących zobowiązanemu na podstawie tej ustawy. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Skarga na czynności egzekucyjne wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności, zmierzającej do zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Tym samym postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest postępowaniem obejmującym swoim zakresem jeden tylko ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia w całokształcie (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2019 r., o sygn. akt I GSK 1081/18).

W związku z tym, w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej ocenie organów, jak również Sądu rozpoznającego skargę nie podlegały zgłaszane przez stronę zastrzeżenia co do zasadności i celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego jak również skutków, jakie mogą zaistnieć w związku z taką sytuacją.

Z przywołanych wyżej przyczyn Sąd nie jest uprawniony, w ramach kontroli legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu, do weryfikowania prawidłowości działań podejmowanych przez organy w zakresie ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a. w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje postanowienie na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Zarzuty odnośnie prawidłowości naliczania kosztów egzekucyjnych mogą być zatem podnoszone w pierwszej kolejności w zażaleniu wnoszonym na postanowienie wydane w oparciu o art. 64c § 7 u.p.e.a., a następnie w skardze składanej do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Z uwagi na niekonkurencyjność środków zaskarżenia, które przewidziane zostały w przepisach u.p.e.a., zarzuty strony odnoszące się do kosztów postępowania egzekucyjnego nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Skarga na czynności egzekucyjne nie może być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego.

Na marginesie należy wskazać, na co zwrócił już uwagę organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że kwestia możliwościami rozliczenia kosztów postępowania egzekucyjnego była już przedmiotem rozstrzygnięć wydawanych przez organy egzekucyjne. Po pierwsze na wniosek W.N. Naczelnika pismem z dnia 28 czerwca 2017 r. w sposób szczegółowy, w tabelarycznym zestawieniu, przedstawił zarówno stan prawny w kwestii obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych za dokonane czynności egzekucyjne, jak również przebieg czynności, które skutkowały powstaniem rzeczywistych kosztów egzekucyjnych, z indywidualną specyfikacją poszczególnych składników kosztów egzekucyjnych w każdej sprawie. Jednocześnie w związku ze składanymi przez W.N. środkami zaskarżenia postanowieniami z dnia 28 czerwca 2017 r. Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Postanowienia te zostały utrzymane w mocy postanowieniami Dyrektora z dnia 4 września 2017 r. Natomiast w sprawie ze skargi W.N. na postanowienie Dyrektora z dnia 4 września 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika z dnia 28 czerwca 2017 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych zapadł prawomocny wyrok oddalający skargę – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1573/17.

Odnośnie prawidłowości podjęcia przez organy egzekucyjne samej czynności zajęcia wierzytelności pieniężnej, Sąd nie stwierdza, aby przy dokonaniu tej czynności uchybiono przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Po pierwsze należy podkreślić, że Naczelnik zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, przewidziany w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Z akt sprawy wynika ponadto, że przy zastosowaniu środka egzekucyjnego zostały podjęte wszelkie niezbędne czynności warunkujące skuteczność dokonanego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Organ egzekucyjny przesłał do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej, wzywając jednocześnie dłużnika, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zawiadomienie z dnia 21 grudnia 2018 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 2 stycznia 2019 r. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadomił W.N. o dokonaniu tej czynności, doręczając w dniu 19 stycznia 2019 r. odpis zawiadomienia o zajęciu. Organ egzekucyjny uczynił zatem zadość wszelkim wymogom wynikającym z przepisów art. 89 § 1 - § 3 u.p.e.a.

Sąd rozpoznający skargę nie dopatrzył się również uchybień formalnych. Zawiadomienie z dnia 21 grudnia 2018 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., m.in. numery tytułów wykonawczych, kwoty należności głównej oraz okresy, za które należności zostały określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Przedmiotowe zawiadomienie zostało także sporządzone według wzoru określonego przez Minister Finansów rozporządzeniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339 z późn. zm.).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się natomiast do złożonego przez stronę wniosku o nałożenie na organy grzywny Sąd wskazuje, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ będąc do tego zobowiązanym, w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji lub podjęciem innych czynności. Nie jest bezczynnością sytuacją, w której strona nie uzyskuje odpowiedzi na zarzuty stawiane przez nią we wniesionym środku zaskarżenia. Tego rodzaju uchybienia mogą podlegać ewentualnej kontroli sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu, nie mogą być natomiast podstawą do nałożenia na organ grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej w skrócie zwanej p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, a w związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.