Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1887/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 98 ust 1 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art 7,77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania G. spółka z o.o. II Spółka Komandytowo Akcyjna (obecnie Przedsiębiorstwo Budowlane "G. " Spółka z o. o. Spółka Komandytowo Akcyjna), od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w Dzielnicy [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. 1185m.kw. uregulowaną obecnie w księdze wieczystej [...] wydzieloną pod ulicę H. oraz działkę nr [...] z obrębu [...] o pow. 507m.kw. uregulowaną obecnie w księdze wieczystej [...] wydzieloną pod ulicę H. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] Prezydent [...], na podstawie art. 94 ust. 1, 96 ust. 1, 97 ust. 1, 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami orzekł o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...], położonej w W., w Dzielnicy [...], przy ulicy H., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], w wyniku którego powstała m. in. działka ewidencyjna nr [...] o pow. 507m.kw. oraz działka nr [...] o pow. 1185m.kw., obie z przeznaczeniem pod drogę publiczną. Z uzasadnienia decyzji wynika ponadto, że stosownie do art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dniem, w którym decyzja o podziale stanie się ostateczna, grunt wydzielony pod drogi publiczne (projektowana działka nr [...] – ulica H. i projektowana działka nr [...] – ulica H.) przejdzie na własność [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...].10.2009r. Z odpisu z księgi wieczystej [...] według stanu z dnia 8.04.2015r. wynika, że właścicielem działki nr [...] jest [...], a wpisu tego dokonano na podstawie decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...].09.2009r. Z kolei z odpisu z księgi wieczystej [...] według stanu z dnia 8.04.2015r. wynika, że właścicielem działki nr [...] jest [...], a wpisu tego dokonano na podstawie w/w decyzji Prezydenta [...] nr [...].

Pismem z dnia 24 lutego 2010 r. spółka "G. Spółka z o. o. II Spółka Komandytowo Akcyjna" zwróciła się o wypłatę odszkodowania za grunt wydzielony pod drogi stanowiący działki ewidencyjne nr [...] i nr [...]. Po przeprowadzeniu rokowań dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania, Komisja Negocjacyjna działająca w imieniu właściciela nieruchomości nie zgodziła się z zaproponowaną przez spółkę wysokością odszkodowania w związku z czym uznano rokowania za zakończone z wynikiem negatywnym. Pismem z dnia 28.06.2012r. Spółka ponowiła swój wniosek odszkodowawczy. Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotowe działki uznając, że brak jest dla przedmiotowych nieruchomości miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o lokalizacji drogi publicznej, z których wynikałoby że wydzielone działki nr [...] i [...] z obrębu [...] przeznaczone są pod budowę dróg publicznych. Ponadto Prezydent wskazał, że Miasto [...] w dniu 18.11.2013r. wystąpiło z pozwem o uzgodnienie stanów prawnych ujawnionych w księgach wieczystych [...] i [...] z rzeczywistym stanem prawnym przez wpisanie G. Spółka z o.o. w działach II w/w ksiąg jako właściciela przedmiotowych nieruchomości.

Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania organ II instancji nie podzielił stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji przez Prezydenta [...]. Uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazał, że skoro w decyzji podziałowej określono jaki charakter będą miały drogi wydzielone w wyniku podziału tj. skoro przewidziano na działce nr [...] i [...] drogi publiczne, to tym samym zaistniały podstawy do przyznania odszkodowania. Dodatkowo Wojewoda podniósł, że decyzja podziałowa Prezydenta [...] z [...].09.2009r. stała się ostateczna w dniu 1.10.2009r. i na jej podstawie [...] zostało wpisane jako właściciel spornych działek. Zdaniem organu odwoławczego sprawa odszkodowania za przedmiotowe działki rozstrzygnięta została z naruszeniem art. 7, 77 § 1kpa, co skutkuje koniecznością jej uchylenia w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Rozpatrując wniosek ponownie organ I instancji jak wynika z zaleceń Wojewody winien wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzeć stan faktyczny sprawy, biorąc pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności. Za niezbędne organ odwoławczy uznał również podjęcie czynności mających na celu potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego z 26.11.2012r., względnie zlecenie wykonania nowego operatu szacunkowego określającego wartość działki i ustalenie odszkodowania, podnosząc, że na przeszkodzie orzeczenia przez Wojewodę co do istoty sprawy leży zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 kpa.

Miasto [...] wystąpiło ze skargą na powyższa decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Kwestionowanej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędne jego zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji Prezydenta [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy nie zachodziły podstawy do zastosowania tego przepisu,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne ustalenie, iż działki ewidencyjne o numerach [...] i [...] z obrębu [...] zostały wydzielone pod drogę publiczną, a w związku z tym, że należy ustalić odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia prawa własności tych działek.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła w szczególności, że opisane powyżej działki nie przeszły z mocy prawa w trybie art. 98 ugn na własność [...]. Za działkę wydzieloną pod drogę w rozumieniu art. 98, która przechodzi z mocy prawa na własność gminy należy rozumieć działkę przeznaczoną na urządzenie drogi publicznej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku braku takiego planu, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ani decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, z których wynikałoby, że są przeznaczone pod budowę dróg publicznych. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że nie zapisy decyzji gwarantują przejście gruntów wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz [...]. Przejście własności może być jedynie skutkiem wydania takiej decyzji, o ile zostaną spełnione przesłanki określone w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na podstawie decyzji podziałowej wpisano w księgach wieczystych [...] i [...] jako właściciela przedmiotowych działek [...], które to wpisy nie powinny być dokonane, w związku z czym [...] wystąpiło z pozwem o uzgodnienie stanów prawnych ujawnionych w tych księgach z rzeczywistym stanem prawnym przez wpisanie w działach II spółki G. Spółka z o.o. jako właściciela przedmiotowych nieruchomości. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawierają podstawy do nadania działce nieprzewidzianej w planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę gminną charakteru drogi gminnej. W świetle art. 98 ust. 1 ugn własność takiej nieruchomości nie przechodzi na gminę , gmina nie ma prawa wystąpić w takim przypadku o dokonanie wpisu prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej w trybie art. 98 ust. 2 ugn. W ocenie skarżącego decyzja podziałowa nie wywołała skutku wynikającego z przepisu art. 98 ugn. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (Dz. U. 1997r.78.483) Rzeczypospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem, co wskazuje, że wszelka własność podlega ochronie państwa, którą to regulują ustawy zwykłe. Na podstawie przedstawionej wyżej argumentacji nie można w ocenie skarżącego mówić w sprawie niniejszej o wywłaszczeniu i słusznym odszkodowaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w instancji odwoławczej orzekał zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda, było rozstrzygniecie wniosku Spółki o ustalenie w trybie uregulowanym w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2014r., poz. 518 ze zm.), odszkodowania z tytułu wywodzonej przez Spółkę utraty na rzecz Gminy z mocy prawa, na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy, prawa własności działek gruntu oznaczonych nr ewidencyjnymi: [...] i [...].

Przepis art. 98 ust. 1 zdanie pierwsze i trzecie ugn stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa, z dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Z kolei w myśl art. 98 ust. 3 ugn, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1 przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Przywołać w tym miejscu należy wyrok z 27 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 986/11, publ. LEX, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że "1. Z decyzji podziałowej musi wynikać , że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę jako ciąg komunikacyjny, która nie ma charakteru publicznego. 2. O charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi przesądza treść decyzji podziałowej, bo to na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy i to za te działki gruntu przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie." Sąd w składzie rozpoznający przedmiotowa skargę podziela w całości pogląd zaprezentowany w przywołanym wyroku NSA.

Zaskarżoną obecnie decyzją odwoławczą, wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta [...] i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania, kwestionując stanowisko Prezydenta, że wniosek Spółki w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość należy oddalić z uwagi na brak dla przedmiotowych działek miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o lokalizacji drogi publicznej, z których wynikałoby, że wydzielone działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] przeznaczone są pod budowę dróg publicznych.

Poza sporem pozostaje to, że decyzja podziałowa z [...] września 2009r. nr [...] wydana przez Prezydenta [...] z której wywodzi swoje roszczenia Spółka pozostaje w obrocie prawnym, kształtując prawa i obowiązki będące przedmiotem jej rozstrzygnięcia. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 94 ugn regulującego zasady podziału nieruchomości nieobjętych planem miejscowym (oraz obowiązkiem sporządzenia tego planu). Z przepisu tego wynika, że warunkiem dokonania podziału tego rodzaju nieruchomości jest , po pierwsze niesprzeczność planowanego podziału z przepisami odrębnymi, a po drugie zgodność z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W uzasadnieniu decyzji podziałowej z [...] września 2009r. wskazano wprost, że projektowany podział jest zgodny z decyzją Prezydenta [...] z [...] września 2007r. Nr [...] o warunkach zabudowy oraz decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany. Zgodnie z w/w decyzjami projektowane działki nr [...] przeznaczona jest pod poszerzenie drogi publicznej – ul. H., a działka nr [...] pod drogę publiczną ulicę H.

Z adnotacji na decyzji podziałowej wynika, że stała się ona ostateczna w dniu 1 października 2009r. Poza sporem pozostaje też, że przywołana wyżej decyzja podziałowa wydana została na wniosek właściciela nieruchomości. Stosowny wniosek G.Spółka z o.o. II spółka Komandytowo - Akcyjna z 6 sierpnia 2008r., który wpłynął do Urzędu [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami, Delegatura Dzielnicy [...] w dniu 13 sierpnia 2008r. znajduje się w aktach – k. 34 akt administracyjnych. Spełnione zostały zatem wszystkie warunki do ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 1 i 3 ugn.

Z akt sprawy nie wynika, aby strona skarżąca wzruszyła decyzję podziałową, a tym samym charakter wydzielonych działek gruntu. Wejście do obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej, spełniającej kryteria wyszczególnione w art. 98 ust. 1 ugn t.j. zatwierdzającej na wniosek właściciela projekt podziału nieruchomości i wydzielającej w ramach tego podziału działki pod drogi publiczne, obliguje organ odszkodowawczy do uznania, że wraz z nabyciem przez tę decyzję waloru ostateczności nastąpił z mocy prawa skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności działek wydzielonych pod drogi publiczne na właściwy podmiot publiczny. Ten skutek w stanie faktycznym sprawy niniejszej ma odzwierciedlenie w treści księgi wieczystej [...], gdzie według stanu z dnia 8 kwietnia 2015r. jako właściciel działki nr [...] wpisane jest [...], a wpisu dokonano na podstawie decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2009r. Z odpisu z księgi wieczystej [...], według stanu na dzień 8 kwietnia 2015r., która to księga urządzona jest dla działki nr [...], wynika z kolei, że w oparciu o tę samą decyzję podziałową, w dziale II księgi figuruje [...]. Kwestionowanie w tej sytuacji czy to zapisów samej decyzji podziałowej, czy to skuteczności przejścia prawa własności działek drogowych na właściwy podmiot publiczny nie ma podstaw prawnych. Do zwolnienia organu odszkodowawczego z obowiązku honorowania postanowienia decyzji podziałowej o przeznaczeniu wydzielonych działek nr [...] – pod poszerzenie drogi publicznej – ulicy H. i działki nr [...] – pod budowę drogi publicznej – ulicy H. (a tym samym honorowania wynikającego stąd skutku rzeczowego) mogłoby dojść wyłącznie w następstwie wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego w stosownym trybie administracyjnym, co nie miało miejsca. W niniejszej sprawie nie ma zatem podstaw do kwestionowania, czy też ustalania na nowo treści rozstrzygnięcia o podziale nieruchomości.

Zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko Wojewody, że sprawa odszkodowania za przedmiotowe działki rozstrzygnięta została z naruszeniem art. 7, 77 § 1 kpa, co skutkowało koniecznością wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego. Rozpatrując wniosek ponownie organ I instancji winien wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzeć stan faktyczny sprawy, biorąc pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności. Należy także podjąć stosowne czynności mających na celu określenie wartości działki nr [...] i nr [...] zlecając rzeczoznawcy sporządzenie operatu szacunkowego tak, by możliwym było ustalenie wysokości odszkodowania.

W świetle powyższych okoliczności zaskarżoną decyzję kasatoryjną Wojewody [...] uznać należy za zgodną z prawem, a wniesioną skargę za nieopartą na usprawiedliwionych podstawach, a zatem podlegająca oddaleniu.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.

-----------------------

7