Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2333/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Bankowe prawo
Bank
Powołane przepisy: article: art. 147 ust. 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 140 poz. 939
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.
Teza: Przejęcie banku /inkorporacja/ lub jego likwidacja po myśli art. 147 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe /Dz.U. nr 140 poz. 939 ze zm./ następuje w ramach uznania administracyjnego.

Taki charakter rozstrzygnięć Komisji Nadzoru Bankowego potwierdzają użyte w tym przepisie zwroty, tj. "może podjąć decyzję" /ust. 1/ i "może podjąć" /ust. 2/.

TEZY

Przejęcie banku /inkorporacja/ lub jego likwidacja po myśli art. 147 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe /Dz.U. nr 140 poz. 939 ze zm./ następuje w ramach uznania administracyjnego.

Taki charakter rozstrzygnięć Komisji Nadzoru Bankowego potwierdzają użyte w tym przepisie zwroty, tj. "może podjąć decyzję" /ust. 1/ i "może podjąć" /ust. 2/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rady Nadzorczej W. Banku Rolniczego S.A. w K. na decyzję Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 6 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie przejęcia W. Banku Rolniczego S.A. w K. przez Bank Ś. S.A. w K. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 sierpnia 2001 r. (...) Komisja Nadzoru Bankowego postanowiła o przejęciu W. Banku Rolniczego S.A. w K. przez Bank Ś. S.A. w K. W uzasadnieniu decyzji podano, że sytuacja W. Banku Rolniczego S.A. w K. od końca 1999 r. jest trudna.

Bank ponosił straty z działalności. W dniu 21 czerwca 2000 r. Komisja Nadzoru Bankowego zwróciła się do Zarządu Banku z żądaniem zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy w celu:

- rozpatrzenia sytuacji Banku

- powzięcia uchwały o sposobie pokrycia straty bilansowej za 1999 r.

- podjęcia uchwały o wprowadzeniu zmian do statutu Banku, gwarantujących potencjalnemu inwestorowi wpływ na działalność Banku, proporcjonalnie do wniesionego kapitału,

- podjęcia uchwały o zwiększeniu funduszy własnych do wysokości niezbędnej do osiągnięcia wymogów kapitałowych, określonych w art. 32 Prawa bankowego, w terminie 3 miesięcy od podjęcia uchwały.

Komisja Nadzoru Budowlanego stwierdziła, że podjęte w 2000 r. działania ze strony właścicieli nie doprowadziły do dokapitalizowania Banku. Zgodnie ze sprawozdaniem finansowym na dzień 31 grudnia 2000 r. zweryfikowanym przez biegłego rewidenta firmą audytorską "D. i T." Sp. z o.o., strata W. Banku Rolniczego S.A. w K. wynosiła 17.663,52 tys. zł, fundusze własne osiągnęły poziom 2.029,99 tys. zł. Fundusze te były niższe od wymaganego przez Prawo bankowe /art. 32 ust. 1/ o kwotę 17.400,01 tys. zł. Audytor odstąpił od wydania opinii do badanego sprawozdania finansowego Banku, z uwagi na brak pewności co do możliwości pozyskania inwestora, a tym samym dalszego funkcjonowania Banku. Na dzień 30 czerwca 2001 r. ze sprawozdawczości Banku wynikało, iż łączna jego strata netto wynosi 19.178,54 tys. zł, z czego kwota 17.663,52 tys. zł stanowiła stratę z okresów poprzednich, a kwota 1.515,02 tys. zł stratę bieżącą. Fundusze własne stanowiły wartość dodatnią i wynosiły 479,35 zł. Współczynnik wypłacalności ukształtował się na poziomie 2,24 procent, to jest poniżej wymogu określonego w Prawie bankowym. Brakująca kwota funduszy do wymaganego poziomu, stosownie do art. 32 ust. 1 Prawa bankowego, wynosiła 18.950, 65 tys. zł. W porównaniu do stanu na koniec 2000 r. niedobór funduszy powiększył się o 1.550,64 tys. zł. Komisja Nadzoru Budowlanego stwierdziła, że poziom wygenerowanych przez Bank strat zarówno na dzień 31 grudnia 2000 r., jak i na dzień 30 czerwca 2001 r. przekroczył połowę funduszy własnych WBR S.A. Jednocześnie na skutek poniesionych strat, Bank przestał spełniać wymogi Prawa bankowego, dotyczące minimalnych kwot funduszy własnych. Dalsza więc działalność, w ocenie Komisji Nadzoru Bankowego, mogła grozić utratą wypłacalności przez Bank.

Podniesiono, że ustanowiony w Banku Zarząd Komisaryczny prowadził intensywne negocjacje z inwestorami krajowymi i zagranicznymi, zainteresowanymi wejściem kapitałowym lub przejęciem Banku. Zgodę na przejęcie WBR S.A. wyraził Bank Ś. S.A. w K. W tej sytuacji Komisja Nadzoru Budowlanego uznała, że zostały spełnione wszystkie przesłanki, określone w art. 147 Prawa bankowego, do podjęcia decyzji o przejęciu W. Banku Rolniczego S.A. w K. przez Bank Ś. S.A. w K. i decyzja taka znajduje pełne uzasadnienie. Komisja Nadzoru Bankowego stwierdziła, że przejęcie W. Banku Rolniczego S.A. w K. przez Bank Ś. S.A. w K. zapewnił pełne bezpieczeństwo środków zgromadzonych na rachunkach bankowych w WBR S.A.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Rada Nadzorcza W. Banku Rolniczego S.A. w K. wniosła o uchylenie decyzji Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 6 sierpnia 2001 r. Decyzji tej zarzucono naruszenie art. 7 Kpa w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez naruszenie zaskarżoną decyzją prawa własności akcjonariuszy W. Banku S.A. w K., chociaż okoliczności sprawy nie wymagały takiej ingerencji. Nadto zaskarżona decyzja, zdaniem skarżącej Rady, narusza art. 77 Kpa poprzez dowolne rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego a także art. 107 par. 3 tego kodeksu poprzez zamieszczenie w zaskarżonej decyzji niewystarczającego uzasadnienia faktycznego, w szczególności pomijającego wyjaśnienie przyczyn sanacji Banku w drodze jego przejęcia, a nie w inny sposób, w mniejszym stopniu naruszający prawa akcjonariuszy Banku. W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Bankowego wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe /Dz.U. nr 140 poz. 939 ze zm./ - zwane dalej Prawo bankowe, przewiduje różnorodne formy postępowań prowadzonych przez Komisję Nadzoru Bankowego, w ramach nadzoru sprawowanego przez tę Komisję nad działalnością banków. Zagadnienia te regulują przepisy przede wszystkim rozdziałów 11 i 12 Prawa bankowego. Przewidują one postępowanie naprawcze, likwidację, przejęcie banku oraz upadłość banku. Treść przepisów dotyczących tych postępowań wskazuje na to, iż wszczęcie każdego z rodzajów postępowań ustawodawca uzależnia od stopnia występujących zagrożeń dla prawidłowości funkcjonowania danego banku. I tak przesłankami postępowania naprawczego jest powstanie straty bilansowej bądź groźby jej nastąpienia albo powstania niebezpieczeństwa niewypłacalności /art. 142 ust. 1 Prawa bankowego/.

Z kolei decyzja o przyjęciu banku lub jego likwidacji może być podjęta przez Komisję Nadzoru Bankowego w razie gdy strata banku przekracza połowę jego funduszy własnych po upływie 6 miesięcy od daty nadzwyczajnego walnego zgromadzenia zwołanego w trybie art. 143 ust. 1 pkt 3 Prawa bankowego lub w innym terminie, gdy wystąpiły okoliczności grożące niewypłacalnością banku albo groźba obniżenia funduszy własnych w takim stopniu, iż nie byłyby spełnione wymagania obowiązujące przy tworzeniu banku /art. 147 ust. 1 i 2 Prawa bankowego/. Następnie w wypadku, gdy według bilansu aktywa banku nie wystarczają na zaspokojenie jego zobowiązań Komisja podejmuje jedną z form działania określonego w art. 158 ust. 1 Prawa Bankowego, w tym też występuje do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości banku. W sprawie niniejszej Komisja Nadzoru Bankowego wydała decyzję w oparciu o art. 147 ust. 1 i 2 Prawa bankowego, stwierdzając, że zostały spełnione przesłanki do takiego działania opisane w omówionym wyżej przepisie prawa. Skarżąca Rada nie kwestionowała w skardze, iż przesłanki te nie zaistniały w rozpoznawanej sprawie. Stwierdzić trzeba, że analiza treści wymienionych przepisów Prawa bankowego wskazuje na to, iż rozstrzygnięcia Komisji Nadzoru Budowlanego dotyczące przejęcia banku lub jego likwidacji zapadają w ramach uznania administracyjnego. Takie rozumienie przepisów art. 147 ust. 1 i 2 Prawa bankowego potwierdzają użyte tych przepisach wyrazy "może podjąć decyzję" /ust. 1/ i "może podjąć" /ust. 2/. Charakter prawny zaskarżonej decyzji powoduje, że sądowa jej kontrola ma ograniczony charakter i sprowadza się w głównej mierze do oceny czy przy jej wydawaniu organ nie naruszył reguł postępowania administracyjnego, określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z podanymi wyżej kryteriami, w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, Sąd doszedł do wniosku, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie wystąpiło takie naruszenie prawa, które skutkowałoby jej wzruszeniem w świetle przepisów art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Brak jest uzasadnionych podstaw do uznania, że Komisja Nadzoru Bankowego naruszyła słuszny interes obywateli, wyrażony w art. 7 Kpa. Jednym z ustawowych celów nadzoru bankowego, określonych art. 133 ust. 1 Prawa bankowego, jest zapewnienie bezpieczeństwa środków pieniężnych gromadzonych na rachunkach bankowych. Cel ten niewątpliwie zostanie osiągnięty w sytuacji gdy W. Bank Rolniczy S.A. w K. zostanie przyjęty przez inny bank. Mieć trzeba też na uwadze, iż jak wynika z akt sprawy gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego nie były objęte wszystkie oszczędności złożone przez obywateli w wymienionym Banku. Oczywistym jest, że omawianego celu nadzoru nie spełniłby wniosek o upadłość WBR S.A. Nie byłby też on korzystny dla dotychczasowych akcjonariuszy Banku, co wynika z przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania upadłościowego.

Jak chodzi o podniesiony w skardze zarzut naruszenia Konstytucji RP przez zaskarżoną decyzję, a w szczególności jej art. 64 ust. 3, to stwierdzić trzeba, że prawo własności akcjonariuszy Banku ogranicza sama ustawa Prawo bankowe, poprzez wprowadzenie postępowania polegającego na przejęciu banku przez inny bank. Mieć też trzeba na względzie, że podjęte postępowanie /naprawcze/ Banku okazało się nieskuteczne, w tym też ustanowienie zarządu komisarycznego. Akta sprawy, a przede wszystkim znajdujący w nich wniosek o przejęcie Banku zgłoszony Komisji Nadzoru Bankowego przez Główny Inspektorat Nadzoru Bankowego świadczy o tym, że Komisja rozpatrywała cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie niniejszej. Dotyczył on także, oprócz przesłanek zawartych w art. 147 ust. 1 i 2 Prawa bankowego, zarówno wzajemnych stosunków pomiędzy dotychczasowymi akcjonariuszami Banku, kwestii wiarygodności ewentualnych inwestorów, a więc B.-B. Sp. z o.o. i L. Korporacji Finansowej Sp. z o.o. Materiał ten dotyczył nadto także innego banku, który zainteresowany był przejęciem WBR S.A.

Zdaniem Sądu oznacza to, że zaskarżona decyzja nie została podjęta w sposób dowolny lecz w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Należy uznać za zasadny zarzut naruszenia przepisów art. 107 par. 3 Kpa. W istocie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest skrótowe i niepełne. W ocenie Sądu nie ma to jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle przytoczonych wyżej ustaleń i musi być ocenione w aspekcie funkcji jaką spełniają banki, będąc instytucjami publicznego zaufania, a także konsekwencji /wycofanie depozytów pieniężnych/ jakie mogłyby wyniknąć dla WBR S.A. w wypadku opublikowania tej decyzji w pismach o zasięgu ogólnopolskim /decyzja o przejęciu banku podlega takiemu obowiązkowi - art. 148 ust. 2 Prawa bankowego/.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną orzekł o jej oddaleniu na podstawie przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.