Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3023/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 130 a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Go 211/18 w sprawie ze skargi M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Go 211/18 oddalił skargę M.W. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że dnia 21 listopada 2010 r., działając na podstawie art. 50 a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2017 r., poz. 1260 ze zm.) - dalej jako P.r.d. - funkcjonariusze Komisariatu Policji w [...] wydali dyspozycję usunięcia pojazdu nr 26/2010 dla pojazdu marki [...]. Jako przyczynę usunięcia pojazdu wskazano porzucenie pojazdu. Pojazd nie posiadał tablic  rejestracyjnych.

Samochód został umieszczony na parkingu strzeżonym w [...] przy ul. [...]. Pismem z dnia 4 stycznia 2011 r. Komenda Powiatowa Policji w [...]. przesłała do Urzędu Miasta i Gminy w [...] informację o wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu na podstawie art. 50a ust. 1 P.r.d., dołączając kopię dyspozycji usunięcia pojazdu, protokół nr 26/2010 przekazania pojazdu na parking strzeżony w [...]. ul. [...] oraz notatkę urzędową Komisariatu Policji w [...].

Dnia 26 października 2011 r. Komenda Powiatowa Policji w [...]. przesłała do Urzędu Miasta i Gminy w [...] pismo i notatkę urzędową dotyczącą porzuconego pojazdu na trasie [...]. Urząd Miejski w [...] przesłał do Komendy Powiatowej w [...]. pismo z dnia 27 grudnia 2011 r. o odmowie przyjęcia pojazdu marki [...] na podstawie art. 50a ust. 1 P.r.d., gdyż w ocenie tamtejszego organu pozostawienie pojazdu na parkingu strzeżonym nie spełnia kryteriów do uznania, że spełnione zostały przesłanki z art. 50a P.r.d., a pojazd powinien być przyjęty na rzecz Skarbu Państwa. Komenda Powiatowa Policji w [...]., wystosowała pismo z dnia 10 stycznia 2012 r. do Urzędu Miejskiego w [...], w którym podtrzymała swoje stanowisko, iż zostały spełnione warunki do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w trybie art. 50a P.r.d. i przekazała dokumentację do Urzędu Gminy w [...]

Pismem z dnia 23 stycznia 2012 r. Urząd Miejski w [...] podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 27 grudnia 2011 r. odmawiające przyjęcia ww. pojazdu na rzecz Gminy [...], gdyż jak ponownie wskazano, w ocenie organu pojazd nie spełniał kryteriów by uznać go za nieużywany - porzucony.

Pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. Komenda Wojewódzka Policji w Gorzowie Wlkp. potwierdziła, iż całą dokumentację dotyczącą usunięcia pojazdu marki [...] przekazała do Urzędu Miejskiego w [...] i wszelkie decyzje pozostają w gestii Urzędu Miejskiego w [...],

Gmina [...] w piśmie z dnia 24 grudnia 2013 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wlkp. poinformowała, iż Burmistrz [...] w dniu 27 grudnia 2011 r. odmówił przyjęcia pojazdu na rzecz Gminy na podstawie art. 50a ust. 1 P.r.d.

Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. skarżący prowadzący parking w [...] wyznaczony przez Starostę [...] do usuwania i przechowywania pojazdów na podstawie art. 130a P.r.d. wezwał Urząd Miejski w [...] do odbioru pojazdu marki [...], dla którego została wydana dyspozycja usunięcia pojazdu w trybie art. 50a P.r.d. pod rygorem naliczenia wynagrodzenia za przechowanie.

W odpowiedzi Gmina [...] poinformowała skarżącego, iż w sprawie prowadzi korespondencję z Komendą Powiatową Policji w [...] i Komendą Wojewódzką Policji w Gorzowie Wlkp., a Burmistrz [...] odmówił przyjęcia pojazdu na rzecz Gminy na podstawie art. 50a P.r.d.

Dnia 15 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego wezwała Urząd Miejski w [...] do zapłaty tytułem wynagrodzenia za przechowanie pojazdu w okresie od 5 marca 2014 r. do 15 stycznia 2015 r. w wysokości 3160,00 zł (10,00 zł za dzień przechowania).

Gmina [...] dnia 21 stycznia 2015 r. poinformowała pełnomocnika, iż skarżący został poinformowany o odmowie wypłaty zobowiązania przez Gminę [...] z uwagi na fakt, iż stroną w sprawie jest Skarb Państwa.

Dnia 2 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego ponownie wezwała Urząd Miejski w [...] do zapłaty tytułem wynagrodzenia za przechowanie pojazdu w okresie od 7 marca 2014 r. do 2 marca 2015 r. i zapłaty kwoty 8856,000 zł (po 24,60 zł dziennie począwszy od dnia 3 marca 2015 r.).

Gmina [...] pismami z dnia 16 marca 2015 r. i 24 czerwca 2015 r. poinformowała, że nie jest stroną w sprawie, a Burmistrz [...] dnia 27 grudnia 2011 r. i 23 stycznia 2012 r. podtrzymał swoje stanowisko o odmowie przyjęcia pojazdu na rzecz Gminy na podstawie art. 50a P.r.d. Ponadto poinformowano, iż kopia dokumentacji sprawy została przesłana do Starostwa Powiatowego w S[...].

Pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego zwróciła się do Starosty [...] o wdrożenie procedury mającej na celu orzeczenie przepadku pojazdu marki [...] na rzecz Powiatu, a określonej w art. 130a P.r.d. i następnie wypłatę wynagrodzenia za dozór i usunięcie pojazdu skarżącemu.

Dnia 18 maja 2015 r., działająca z upoważnienia Starosty Naczelnik Wydziału Komunikacji i Transportu poinformowała, iż dyspozycja usunięcia pojazdu została wydana w oparciu o art. 50a P.r.d. i w ocenie organu nie ma podstaw do podjęcia czynności związanych z przejęciem na własność Powiatu [...] przedmiotowego pojazdu albowiem brak jest podstaw by stwierdzić, że funkcjonariusze Policji błędnie wskazali podstawę usunięcia pojazdu. W ocenie organu pojazd nie podlega kompetencji Starosty [...].

Pismem z dnia 12 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego zwróciła się z wnioskiem do Starosty [...] o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie pojazdu marki [...] w trybie art. 130 a ust. 1 P.r.d. w wysokości 160,00 zł oraz dozór nad pojazdem w wysokości 18.000,00 zł (60 miesięcy x 300,00 zł) łącznie 18.160,00 zł.

Pismem z dnia 15 grudnia 2015 r. Naczelnik Wydziału Komunikacji w Starostwie Powiatowym w [...] poinformowała, że nie znajduje podstaw do zmiany stanowiska wskazanego w piśmie z dnia 18 maja 2015 r.

Dnia 7 stycznia 2016 r. wpłynęło odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. od pisma Starosty [...] z dnia 15 grudnia 2015 r.

Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło o niedopuszczalności odwołania.

Postanowieniem z dnia 26 lipca 2016 r. SKO w Gorzowie Wlkp. postanowiło uznać zażalenie skarżącego z dnia 31 grudnia 2015 r. na niezałatwienie w terminie sprawy z wniosku o przyznanie wynagrodzenia za dozór i usunięcie pojazdu marki [...] w trybie art. 130a ust 1 pkt 1 P.r.d. oraz wyznaczyć dodatkowy termin do załatwienia sprawy do dnia 22 sierpnia 2016 r. zarządzić wyjaśnienie przyczyny i ustalenie osób winnych naruszenia przepisów o załatwieniu sprawy w terminie, stwierdzić że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Dnia 17 sierpnia 2016 r. Starosta [...] wydał postanowienie o odmowie przyznania wynagrodzenia za usunięcie w dniu 21 października 2010 r. pojazdu marki [...] i przechowanie na parkingu strzeżonym w wysokości 18600,00 zł.

Dnia 19 września 2016 r. Starosta [...] przesłał do SKO w Gorzowie Wlkp. wniosek o uchylenie orzeczenia Starosty [...].

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2016 r. [...] w Gorzowie Wlkp. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r. nr [...] organ odmówił przyznania skarżącemu wynagrodzenia za usunięcie w dniu 21 października 2010 r. pojazdu marki [...] i przechowywanie na parkingu strzeżonym w wysokości 18.160,00 zł. Jak wskazał organ I instancji w związku z tym, iż dla pojazdu marki [...] wydano dyspozycję usunięcia na podst. art. 50 P.r.d., Starosta [...] nie został o tym fakcie powiadomiony w terminie trzech miesięcy od daty wydania dyspozycji usunięcia. Starosta [...] nie ma również podstaw do wystąpienia do sądu o orzeczenie przepadku ww. pojazdu na rzecz Powiatu [...], gdyż starosta składa wniosek do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, dla których wydano dyspozycję usunięcia pojazdu w trybie art. 130a P.r.d. Pojazd nie jest własnością powiatu, tym samym zdaniem organu I instancji brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności przez Powiat.

W związku z tym, iż skarżący został wyznaczony do usuwania i przechowywania pojazdów w trybie art. 130a P.r.d., a dyspozycja dotycząca usunięcia pojazdu marki [...] została wydana na podstawie art. 50a P.r.d., zdaniem starosty nie jest organem właściwym do przyznania wynagrodzenia za dozór i usunięcie ww. pojazdu.

Organ wydając powyższe postanowienie wziął pod uwagę stanowisko organu drugiej instancji, zawarte w postanowieniu z dnia 16 listopada 2016 r. jednakże analiza dokumentacji nie pozwoliła mu na przyjęcie, iż dyspozycja usunięcia pojazdu oparta była na art. 130a P.r.d., co pozwoliłoby na uwzględnienie żądań strony w zakresie wynagrodzenia. Zdaniem starosty organ drugiej instancji słusznie zauważył, iż przedsiębiorca realizujący zadanie nie może ponosić konsekwencji z tytułu błędnego wydania dyspozycji jednakże z samego faktu "wyznaczenia parkingu" przez starostę nie wynika odpowiedzialność finansowa tegoż organu za sprawowany dozór. Organ drugiej instancji dokonał oceny stosunków prawnych, jakie istniałyby w przypadku dokonania usunięcia pojazdu w trybie art. 130a natomiast w przedmiotowej sprawie doszło do umieszczenia pojazdu w trybie art. 50a P.r.d.

W istocie pojazd został usunięty i umieszczony na parkingu prowadzonym przez skarżącego w trybie art. 50a P.r.d. z istotnym naruszeniem obowiązującej w tym zakresie, procedury, jednakże sam fakt jej naruszenia nie "przenosi" odpowiedzialności finansowej za sprawowany dozór z Gminy [...] na Powiat [...]. Zdaniem Starosty skarżący słusznie zatem zwracał się o należne wynagrodzenie do Gminy [...], właściwej w ocenie organu.

Od postanowienia w ustawowym terminie odwołał się skarżący.

Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2018 r. SKO w Gorzowie Wlkp. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż dyspozycja usunięcia pojazdu nastąpiła w trybie art. 50a ust. 1 P.r.d. a tym samym organem właściwym do wypłaty wynagrodzenia za dozór i usunięcie pojazdu jest Gmina [...], która zresztą w pierwszej kolejności była przez skarżącego wzywana do odbioru pojazdu i zapłaty. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia organ wskazał, że należy zwrócić uwagę, iż w formularzu dyspozycji usunięcia pojazdu jako podstawa prawna wskazane są dwa przepisy: art. 50a ust. 1 oraz art. 130a ust. 4 P.r.d. z opcją "niepotrzebne skreślić". W sporządzonej w niniejszej sprawie dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia 21 listopada 2010 r. skreślono art. 130 a ust. 4 i tym samym wskazano jako podstawę prawną art. 50a ust. 1 P.r.d., biorąc pod uwagę w szczególności to, że w treści tejże dyspozycji wskazano okoliczności wynikające z tego ostatniego przepisu. W dyspozycji tej jako przyczynę usunięcia pojazdu stwierdzono bowiem porzucenie pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że przesłanki usunięcia pojazdu określone w art. 130 a ust. 4 P.r.d. mają inny charakter. Należą do nich m.in. pozostawienie pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Zdaniem organu nie stwierdzono tego rodzaju przesłanek jako podstawy usunięcia pojazdu. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nigdy nie informował Starostwa [...] o nieodebraniu pojazdu na podstawie § 7 ust. 2 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdu a informację taką skierował do Gminy [...] w dniu 24 lutego 2014 r. jako podstawę prawną wskazując art. 50a P.r.d. Zdaniem Kolegium całokształt okoliczności ujętych w treści dyspozycji wyraźnie wskazywał, iż chodzi o przypadek opisany w art. 50a P.r.d. Oba przepisy tj. art. 50a i art. 130a P.r.d. są wprawdzie do siebie dość mocno zbliżone pod względem konstrukcyjnym, jednakże różnią się ewidentnie zarówno pod kątem przedmiotowym, jak i od strony podmiotowej. Z tej przyczyny organ odwoławczy uznał, iż nie można ich ze sobą wprost utożsamiać, gdyż wolą ustawodawcy opisane w nich grupy przypadków zostały od siebie wyraźnie oddzielone. Z pola widzenia nie może też umknąć to, iż określone uprawnienia lub też obowiązki powstają dla zupełnie innych podmiotów prawa. Zdaniem Kolegium, wprawdzie sam brak tablic rejestracyjnych nie prowadzi do utraty własności pojazdu, niemniej jednak – jak to słusznie zauważono w doktrynie brak tablic rejestracyjnych daje uprawnienie do usunięcia pojazdu i rodzi domniemanie jego porzucenia.

Skargę na postanowienie SKO w Gorzowie Wlkp. w ustawowym terminie wniósł skarżący.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Sąd I instancji uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że P.r.d. wprowadza dwie podstawy prawne usuwania pojazdów z drogi, tj. art. 50a P.r.d. i art 130a P.r.d. Istota sprawy sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia na jakiej podstawie prawnej został usunięty z drogi w dniu 21 listopada 2010 r. pojazd marki [...].

Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organów, iż wskazany pojazd został usunięty na podstawie art. 50a p.r.d. Zgodnie z art. 50a ust. 1 P.r.d. pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (ust. 2).

Dalej Sąd podkreślił, że przesłanki usunięcia pojazdu określone w art. 130a P.r.d. ruchu drogowym mają charakter szerszy w stosunku do przesłanek określonych w art. 50a Pr.d. Należą do nich m.in. pozostawienie pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Przesłanki usunięcia pojazdu z drogi określone w art. 50a P.r.d. wiążą się w sposób oczywisty z koniecznością utrzymania czystości i ładu. Mają charakter czysto porządkowy, ich celem jest oczyszczenie miejsc publicznych z wraków pojazdów. Z kolei przesłanki wskazane w art. 130a P.r.d. wiążą się bezpośrednio z zapewnieniem porządku i bezpieczeństwa w ruchu drogowym (zob. A. Niezgoda, glosa do postanowienia NSA z dnia 23 maja 2006 r., II Fw 2/06, OSP 2007/3/27).

Z treści przepisu art. 50a P.r.d. nie wynika, żeby organ gminy po usunięciu pojazdu przez straż gminną lub Policję oraz umieszczeniu go na parkingu osoby prowadzącej taką działalność, nawet jako podmiot wskazany przez starostę na podstawie art. 130a ust. 5f p.r.d., posiadał legitymację do wydania decyzji w sprawie wynagrodzenia za dozór pojazdu, również w sytuacji, gdy pojazd z mocy ustawy stał się własnością gminy. Przepis art. 50a nie zawiera bowiem w swej treści upoważnienia do rozstrzygania przez organ gminy o kosztach wynagrodzenia za dozór pojazdu. Nie zawiera również odesłania do art. 130a, który stanowi odrębną regulację, odnoszącą się wyłącznie do pojazdów wymienionych w tym przepisie. Brak unormowań w tym zakresie czyni sprawy rozliczeń pomiędzy gminą, właścicielem lub posiadaczem pojazdu (o ile zostanie ustalony) oraz prowadzącym parking, na którym pojazd był przechowywany, sprawami regulowanymi w prawie cywilnym, w przeciwieństwie do spraw rozstrzyganych na podstawie art. 130a P.r.d. (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 września 2017 r., II SA/Sz 683/17, CBOSA).

Sąd I instancji zauważył, że dyspozycja usunięcia pojazdu [...]. z dnia 21 listopada 2010 r. została wydana na podstawie art. 50a P.r.d. Jako przyczynę usunięcia pojazdu wskazano: pojazd porzucony. Zdaniem Sądu, nie powinien budzić wątpliwości wniosek, że wskazana podstawa prawna przez funkcjonariusza Policji sama przez się nie przesądza o podstawie prawnej usunięcia pojazdu. Można jednak przyjąć, iż funkcjonariusz zna prawo i wybrał właściwą podstawę prawną usunięcia pojazdu z uwagi na ustalone przez siebie okoliczności przesłanki usunięcia pojazdu (zob. postanowienie NSA z dnia 23 maja 2006 r., II FW 2/06, CBOSA). W tym kontekście Sąd podniósł, że również w protokole z dnia 21 listopada 2010 r. nr 26/2010 podano, iż pojazd został porzucony. Nadto w protokole między innymi wskazano, że pojazd ma uszkodzenia karoserii, nie posiada tablic rejestracyjnych i powietrza w kołach. Stwierdzono, że pojazd uderzył w kilka drzew i jest zaniedbany. Policja w trakcie postępowania podtrzymała stanowisko, że dyspozycja usunięcia pojazdu została prawidłowo wydana na podstawie art. 50a P.r.d.

W ocenie Sądu, przytoczone okoliczności uzasadniają wniosek, że usunięcie pojazdu nastąpiło na podstawie art. 50a P.r.d. Pojazd nie posiadał bowiem tablic rejestracyjnych. Nadto stan techniczny pojazdu uzasadniał wniosek, że nie jest używany. Takiej oceny nie może podważyć fakt, że w piśmie (bez daty) skierowanym do L.D., Kierownik Referatu Prewencji Komisariatu Policji w [...] wskazał art. 130a P.r.d. Wymaga podkreślenia, że o zastosowaniu przepisu art. 50a P.r.d. czy też art. 130a P.r.d. decydują okoliczności faktyczne konkretnego przypadku usunięcia pojazdu a nie formalne podanie podstawy prawnej i to w piśmie o charakterze informacyjnym. W dniu usunięcia pojazdu [...] szczegółowy tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz gminy lub Skarbu Państwa określało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. z 2007 r., nr 191, poz. 1377 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 maja 2006 r., (II FW 2/06, CBOSA) wskazał, że usunięcie pojazdu na podstawie art. 50a P.r.d. powinno przebiegać w następujący sposób. Organ gminy lub zarządca drogi zgłasza Policji lub straży gminnej /miejskiej/ potrzebę usunięcia pojazdu z drogi (zob. § 4 ust. 1 rozporządzenia). Następnie na podstawie tego zgłoszenia Policja lub straż gminna /miejska/ usuwa pojazd z drogi. Usunięcie, o którym mowa polega zaś na wydaniu odpowiedniej dyspozycji jednostce wskazanej przez starostę (zob. § 4 ust. 1 rozporządzenia). Dyspozycję wydaje funkcjonariusz po osobistym upewnieniu się, że istnieją przesłanki usunięcia pojazdu z drogi (zob. § 4 ust. 3 rozporządzenia). Po wydaniu dyspozycji podmiot, który ją wydał powinien niezwłocznie o tym poinformować komendanta powiatowego Policji, ze wskazaniem parkingu, na którym umieszczono pojazd, oraz właściwy organ gminy (zob. § 5 ust. 1 rozporządzenia). Po otrzymaniu wskazanego wyżej powiadomienia organ gminy powinien niezwłocznie podjąć czynności mające na celu ustalenie właściciela pojazdu oraz poinformować go o usunięciu pojazdu oraz o tym, iż w razie nie odebrania pojazdu z parkingu w ciągu 6 miesięcy przejdzie on na własność gminy. Zupełnie inny jest natomiast tryb usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jak wynika z art. 130a ust. 4 powołanej ustawy decyzję o usunięciu pojazdu podejmuje policjant lub strażnik gminny /miejski/ z własnej inicjatywy, czyli bez wniosku ze strony organu gminy lub zarządcy drogi (choć, jak się wydaje wniosek taki nie byłby niedopuszczalny - zob. par. 4 ust. 2 rozporządzenia). Usunięcie pojazdu następuje na podstawie dyspozycji wydanej wyznaczonej przez starostę jednostce (zob. par. 4 ust. 1 rozporządzenia). Po wydaniu takiej dyspozycji podmiot, który ją wydał zawiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu (zob. § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). W powiadomieniu tym należy wskazać skutki nieodebrania pojazdu z parkingu we właściwym terminie, czyli o tym, iż pojazd przechodzi na własność Skarbu Państwa.

Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego, że brak dyspozycji usunięcia pojazdu na podstawie art. 50a P.r.d. wydanego przez organ gminy przesądza jednoznacznie, iż usunięcie pojazdu mogło nastąpić tylko w trybie art. 130a P.r.d. W ocenie Sądu, rozstrzygające znaczenie posiada to, czy w danym stanie faktycznym zostały spełnione przesłanki materialnoprawne usunięcia pojazdu określone w art. 50a P.r.d. albo w art. 130 a P.r.d. Tryb postępowania uregulowany w przepisach rozporządzenia posiada przede wszystkim znaczenie techniczne, organizacyjne. Nie sposób uznać, że naruszenie trybu postępowania przewidzianego do usunięcia pojazdu na podstawie art. 50a P.r.d. oznacza, iż usunięcie pojazdu nastąpiło na podstawie art. 130a P.r.d., bez względu na to, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 130a P.r.d. Nadto należy zauważyć, że dla zastosowania art. 130a P.r.d. nie jest wykluczone złożenie wniosku przez organ gminy lub zarządcę drogi (zob. postanowienie NSA z dnia 23 maja 2006 r., II FW 2/06, CBOSA). Sąd I instancji podkreślił, że przepisów prawnych nie powinno się interpretować w sposób, który prowadzi do wniosków sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania (zakaz stosowania wykładni ad absurdum).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1) art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie, do czego doszło w efekcie nieprawidłowej analizy stanu faktycznego sprawy.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że okoliczności, w jakich doszło do usunięcia pojazdu w niniejszej sprawie, świadcza o tym, że Gmina nie dała dyspozycji jego usunięcia ani nie przejęła go na własność, a przyczyną jego usunięcia była przesłanka określona w przepisie art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., mianowicie pojazd był pozostawiony w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Z dokumentów zgromadzonych w Komendzie Powiatowej Policji w [...] oraz z okoliczności usunięcia pojazdu [...] wynika, że był on w stanie powypadkowym oraz znajdował się na poboczu drogi, które zgodnie z art. 2 pkt 1 p.r.d. stanowi część drogi. Mimo, iż w przedmiotowej sprawie pojazd nie posiadał tablic rejestracyjnych to jednak posiadał nalepkę kontrolną na przedniej szybie i stwarzał bezpośrednie zagrożenie dla wszystkich uczestników ruchu drogowego, a nadto był pozostawiony w miejscu, gdzie jest to zabronione. W niniejszej sprawie istotne jest też to, że gdyby usunięcie przedmiotowego pojazdu nastapiło w trybie art. 50a p.r.d., to wówczas zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, Gmina [...] w ramach wykonywania zadań musiałaby zgłosić Policji bądź Straży Gminnej potrzebę usunięcia pojazdu z drogi, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Reasumując, w niniejszej sprawie z jednej strony mamy do wyboru podstawę prawną określoną w art. 50a p.r.d. o charakterze czysto porządkowym, za którą przemawiałaby jedynie okoliczność braku tablic rejestracyjnych, co zresztą nie musi wynikać z chęci porzucenia pojazdu, a np. z uwagi na ich kradzież, z drugiej zaś podstawę z art. 130a p.r.d., której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa pozostałym uczestnikom ruchu drogowego, za którą to podstawą przemawia okoliczność, iż pojazd [...] był pozostawiony w stanie powypadkowym w miejscu niedozwolonym, a także wszelkie przesłanki formalnoprawne określone w rozporządzeniu, tj. brak zlecenia Gminy [...] dotyczącego usunięcia pojazdu z drogi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.

W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 P.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 P.p.s.a., wskazaną wyżej zasadę, stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Należy również podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014 r., II GSK 16/13 i 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Poczynienie powyższych uwag jest o tyle niezbędne, że w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została skonstruowana w sposób nieuwzględniający wszystkich wskazanych wyżej wymogów. Zauważyć bowiem należy, że skarżący kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego niezastosowanie, do czego doszło w efekcie nieprawidłowej analizy stanu faktycznego sprawy. W ramach uzasadnienia tego zarzutu, strona skarżąca koncentruje się na okolicznościach faktycznych sprawy, które miałyby przemawiać za tym, iż pojazd został usunięty z drogi w trybie art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., a nie jak przyjął Sąd I instancji i organy, iż podstawą usunięcia pojazdu stanowił art. 50a ust. 1 p.r.d., co w istocie oznacza, że kwestionuje ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

W związku z tym należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z: 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12 i 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Kwestionując ocenę stanu faktycznego nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12 i 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Jeżeli skarżący uważa, że Sąd oraz organy dokonały błędnej oceny okoliczności faktycznych sprawy, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy czyniąc to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to zarzuty niewłaściwego zastosowania bądź niezastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z: 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, 11 października 2012 r., I FSK 1972/11, 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Ustalenia w zakresie stanu faktycznego oraz ich ocenę, można kwestionować podnosząc zarzuty w zakresie drugiej podstawy kasacyjnej, czego w niniejszej sprawie skutecznie nie uczyniono, w konsekwencji podniesiony w tym zakresie zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł osiągnąć zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.