Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 524/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 6 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1349/21 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1349/21, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę J. L. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2021 r. w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Państwowego Inspektora Sanitarnego w Przemyślu z dnia [...] października 2019 r., którym to aktem organ pierwszej instancji nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz - wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367; dalej jako: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych"). W toku oceny narażenia zawodowego ustalono, że skarżący pracował od dnia 5 grudnia 1985 r. u różnych pracodawców na stanowiskach: robotnik w zawodzie ładowacz, robotnik wykwalifikowany w zawodzie ładowacz oraz robotnik. Do jego czynności na tych stanowiskach należało: otwieranie (wybijanie) klap wagonów, zsyp rudy do kanałów, czyszczenie wagonów z resztek ładunku narzędziami ręcznymi, zamiatanie wagonów, zamykanie klap. Z kolei, czynności na stanowisku ekspedytor to: nadzór nad pracami przeładunkowymi tzn. podstawianiem wagonów, ich rozładunkiem i innymi czynnościami dodatkowymi, czyszczeniem wagonów, miejsc ładunkowych, torów, nadzór nad przestrzeganiem dyscypliny pracy, należytym wykorzystaniem narzędzi, maszyn i sprzętu przeładunkowego. Praca ta odbywała się w hałasie, z tym, że w latach 1985-2007 ekspozycja na hałas przekraczała wartości NDN. Z kolei, wyniki pomiarów przeprowadzonych w latach 2009-2013 nie wykazały natężenia hałasu przekraczającego wartości NDN.

Obydwie jednostki orzecznicze w niniejszej sprawie tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy. w Łodzi wydały orzeczenia, odpowiednio z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz z dnia [...] września 2019 r., w których stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. Podkarpacki Państwowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] października 2019 r. nie stwierdził u skarżącego wskazanej wyżej choroby zawodowej, a Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. utrzymał ten akt w mocy. Zasadność decyzji organu drugiej instancji podważył jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 6 października 2020 r. uchylił ją wobec konieczności uzupełnienia zebranego materiału dowodowego i jego właściwej i samodzielnej oceny w celu ostatecznego ustalenia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy po uwzględnieniu wyroku WSA w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skoro stanowisko jednostki orzeczniczej II stopnia w sposób kategoryczny wykluczyło związek między warunkami, w jakich pracował skarżący, a jego niedosłuchem, to obalono tym samym domniemanie wynikające z art. 235(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.; dalej jako: "Kodeks pracy"). Wskazano przy tym pozazawodowe przyczyny nabytego uszkodzenia słuchu. Wyjaśnienie Instytutu Medycyny Pracy zawarte w jego piśmie z dnia 4 marca 2021 r. w połączeniu z jego orzeczeniem z dnia [...] września 2019 r. przedstawiało klarownie tok rozumowania osoby wystawiającej te dokumenty, wskazując w szczególności przeprowadzone badania i powołując się na udostępnioną dokumentację lekarską. Zawarte tam uwagi są spójne i logiczne. Dlatego też trafnie organ drugiej instancji uznał, że mogły one uzasadniać odmowę stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwrócił uwagę, że gromadzenie i analiza dokumentacji medycznej pracownika należy do kompetencji lekarzy orzeczników (w tym ostatnim zakresie są oni faktycznie uzależnieni od tego, co przedłoży pacjent), a nie organów inspekcji sanitarnej, bowiem to tym lekarzom, jako specjalistom medycyny pracy, znana jest specyfika czynności zawodowych mogących mieć wpływ na rozwój schorzeń ujętych w wykazie chorób zawodowych. To oni mają bowiem wiedzę i doświadczenie do oceny wpływu sposobu wykonywanej pracy i warunków istniejących w środowisku pracy na powstanie danego rodzaju choroby. To więc uprawniona jednostka diagnostyczno - orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem lekarskim pozwalającym na wydanie orzeczenia w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Poza tym, prawidłowo organ drugiej instancji w odpowiedzi na skargę podniósł, ze nie ma kompetencji do podważania specjalności biegłych orzekających w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej.

Sąd uznał również, że zarzut braku odniesienia się do czynników pozazawodowych powstania u skarżącego schorzenia jest całkowicie nieuzasadniony, skoro tak w orzeczeniu z dnia [...] września 2019 r., jak i w piśmie wyjaśniającym z dnia 4 marca 2021 r. Instytut Medycyny Pracy wprost wskazał na wystąpienie takich czynników, jednoznacznie je przy tym określając.

II

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności:

– § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez oddalenie skargi od decyzji organu administracyjnego wydanej w oparciu o orzeczenia lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby,

– art. 235(1) Kodeksu pracy poprzez błędne ustalenie, iż brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3, kHz wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że w wyniku oceny warunków pracy u skarżącego można stwierdzić bezspomie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie zostało spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy,

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które to naruszenie miało istotny wypływ na wynik sprawy, a to:

– art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, polegające na niedopełnieniu przez Sąd obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia skarżącego oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń, a tym samym niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wyrażające się zaniechaniem zebrania i dołączenia do akt dokumentacji medycznej strony z całego okresu jej zatrudnienia w celu ustalenia przyczyn powstania u skarżącego stwierdzonej choroby obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego o hałasem, a także okresu, w którym powstało schorzenie, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości,

– art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a. poprzez błędna oceną dowodu w postaci zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez Wojewódzki Szpital im. Św. Ojca Pio w Przemyślu poprzez ustalenie, że skarżący cierpi na nadciśnienie tętnicze oraz zaburzenie krążenia mózgowego. Podczas gdy z przedłożonego zaświadczenia postaci zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez Wojewódzki Szpital [...] w P. wprost wynika, iż na schorzenia takie nie cierpi, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości,

– art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a. przez dokonanie oceny materiału dowodowego z pominięciem jego istotnej części, tj. dokumentów w postaci:

a) wyników pomiarów NDN hałasu na stanowisku ekspedytora przeładunkowego z 28 stycznia 2015 r.,

b) sprawozdania z badań nr [...] dla stanowiska sekcja organizacji produkcji w [...] z dnia [...]ipca 2017 r.,

c) sprawozdania z badań nr [...] dla stanowiska sekcja organizacji produkcji w [....]dnia [...] lipca 2017r.,

d) sprawozdania z badań nr [...] dla stanowiska sekcja organizacji produkcji w [....] z dnia [...] października 2018 r.

e) sprawozdania z badań nr [...] dla stanowiska sekcja organizacji produkcji w [...] z dnia [...] października 2018 r.,

z których jednoznacznie wynika, że po 2009 r. istniało w środowisku pracy skarżącego przekroczenie norm hałasu mające wpływ na ubytek słuchu występujący u skarżącego, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości,

– art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a. przez dokonanie oceny materiału dowodowego z pominięciem jego istotnej części, tj. wobec braku uwzględnienia wniosku skarżącego o zobowiązanie pracodawcy skarżącego B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż., w związku z przeniesieniem z dniem 31 stycznia 2011 r. na podstawie art. 23(1) Kodeksu pracy również poprzednika C. z siedzibą w K. do przedłożenia sprawozdań z badania pomiaru hałasu w środowisku pracy skarżącego, wykonywanych przez cały okres zatrudnienia skarżącego, na okoliczność faktu, że po 2009 r. istniało w środowisku pracy skarżącego przekroczenie norm hałasu mające wpływ na ubytek słuchu występujący u skarżącego, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka decyzji w postaci oddalenia skargo zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uznał, że decyzja ta, jak i poprzedzającą ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Przemyślu nie jest niezgodna z prawem.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na zarzutach naruszenia prawa materialnego i na zarzucie naruszenia przepisów postępowania.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy na wstępie podkreślić, że związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd administracyjny, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienie zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Tak więc w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną winna powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym w jej ocenie uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym należy podkreślić, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania zostały sformułowane i uzasadnione w taki sposób, że ich wspólny mianownik stanowi zarzut naruszenia art.133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art.145 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a.

W omawianym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do wskazania na przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji granic swobodnej oceny dowodów poprzez naruszenie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, błędną ocenę materiału dowodowego, dokonanie oceny materiału dowodowego z pominięciem części dokumentów.

W ocenie NSA brak jest usprawiedliwionych podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wymienionych przepisów prawa w sposób, w jaki przedstawia to strona skarżąca.

Przypomnieć należy, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt, chyba że organ nie wykonał obowiązku ich przedstawienia sądowi, oraz że wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, albo jeżeli ustawa tak stanowi. Analiza treści tego przepisu jednoznacznie prowadzi do wniosku, że przepis odnosi się do struktury postępowania sądowoadministracyjnego i reguluje warunki wydania wyroku. Zatem naruszenie tego przepisu mogłoby mieć miejsce tylko wówczas, gdy Sąd pierwszej instancji wydałby wyrok nie zamykając rozprawy, albo orzekałby nie mając akt sprawy, o ile nie zaistniała sytuacja, że organ nie przedstawił sądowi akt sprawy. Tak więc naruszenie analizowanego przepisu ma miejsce tylko w przypadku niedopełnienia wcześniej wskazanych warunków formalnych.

Z kolei biorąc pod uwagę konsekwencje wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. które najprościej rzecz ujmując wyrażają się w tym, że sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania (przedmiotem kontroli legalności) innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę, należy podnieść, że wymieniony przepis może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (por. np. wyroki NSA z dnia: 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2352/17; 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 284/18).

Podkreślić także należy, że pomijając okoliczność, iż przepis art.145 § 1 p.p.s.a. składa się z szeregu jednostek redakcyjnych, a obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest precyzyjne określenie zarzutów kasacyjnych w ramach powołanych podstaw kasacyjnych, to zauważyć również należy, że w orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że powołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa (art.145 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a.) są tzw. przepisami wynikowymi, których naruszenie jest zawsze następstwem złamania przez sąd pierwszej instancji innych przepisów, co ma tę konsekwencję, że nie mogą one stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia: 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10, 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2387/12). Aby zarzut naruszenia tych przepisów mógł wywołać zamierzony przez skarżącego skutek w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne było wskazanie konkretnych przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone w ten sposób, że Sąd ten nie dostrzegł naruszenia przez organ normatywnego wzorca postępowania i przez to bezpodstawnie uznał ich działania w sprawie za prawidłowe. Takiego powiązania skarga kasacyjna nie zawiera ani w petitum, ani w uzasadnieniu, co uwzględniając wskazany już zakres kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego uniemożliwia poszukiwania takich naruszeń z urzędu.

W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając czy organy administracyjne dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy musi mieć na względzie, że konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na wynik sprawy; zatem chodzi o ustalenie czy rzeczywisty stan faktyczny sprawy odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu wyrażonemu w normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie.

W tym stanie rzeczy przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów kwestionujących prawidłowość dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Natomiast stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa powyżej, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz może wystąpić o ich uzupełnienie do: pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego, pracownika lub byłego pracownika - w zależności do zakresu wymaganych informacji (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Dodatkowo w świetle § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W postępowaniu przed organami inspekcji sanitarnej, jednostkami, które mają prawo i obowiązek orzekania w przedmiocie chorób zawodowych (tj. czy dane warunki pracy mogły spowodować chorobę zawodową), są wyłącznie jednostki szczegółowo określone w § 5 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Organy inspekcji sanitarnej nie są natomiast uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki NSA z dnia: 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13; 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13, 24 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1520/97, 23 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 108/03, 2 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 225/98, 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18).

W przedmiotowej sprawie posiadająca stosowne uprawnienia jednostka orzecznicza II stopnia, tj. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi wydał w dniu [...] września 2019 r. orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznaniu choroby zawodowej u skarżącego - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz- wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych. Stanowisko zawarte w orzeczeniu IMP w Łodzi zostało uzupełnione pismem z dnia 4 marca 2021 roku, potwierdzającym stanowisko jednostki orzeczniczej zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] września 2019 roku, nadto wskazującym na poza zawodowe przyczyny powstania u skarżącego schorzenia w postaci ubytku słuchu (choroba w postaci nadciśnienia tętniczego i przemijające zaburzenia krążenia mózgowego).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie lekarskie, którym dysponowały organy obu instancji, zawiera elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że brak było podstaw do stwierdzenia, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażeniem zawodowym) - tak jak tego wymaga art. 235(1) Kodeksu pracy. Podkreślenia wymaga przy tym, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego decyduje zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy.

Ponadto, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 235(1) Kodeksu pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z przywołanym powyżej art. 235(1) Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Pojęcie "choroby zawodowej" jest więc pojęciem prawnym, posiadającym ustawową definicję. Z powołanego przepisu wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa jako pojęcie prawne odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania.

Mając powyższe okoliczności na względzie stwierdzić należało, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wobec braku spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 235(1) Kodeksu pracy, organ był zobowiązany do podjęcia takiego jak kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcie, a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie poddały w wątpliwość dokonanych w sprawie ustaleń.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.