Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1308/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], odmawiającą przyznania mu pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup okularów na zeszłoroczne recepty.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] lutego 2019 r. A. K. (dalej jako skarżący) wystąpił

o przyznanie zasiłku celowego na zakup okularów na zeszłoroczne recepty.

Po rozpatrzeniu tego wniosku Wójt Gminy [...] decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W toku postępowania organ ustalił, że skarżący ma [...] lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest rozwiedziony, ma syna i trzy córki zamieszkałe w [...]. Z pierwszego małżeństwa ma syna i córkę. Z drugiego małżeństwa ma dwie córki: K. i M. K,, na które ma zasądzone alimenty po 500 zł na każdą - prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2008 r., sygn. akt [...]. Od syna D. K., skarżący otrzymuje pomoc w formie rzeczowej - utrzymanie domu, wpłaty za energię elektryczną, zakup drewna opałowego, zakup jedzenia dla psów, zakup jedzenia dla ojca. D.K. tę pomoc rzeczową wycenia średnio 670,00 zł miesięcznie (wywiad alimentacyjny z dnia [...] maja 2017 r.).

Organ ustalił również, że skarżący mieszka w domu jednorodzinnym, dwukondygnacyjnym, cztery pokoje z kuchnią. Mieszkanie jest czyste, zadbane, wyposażone w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego (lodówka, pralka automatyczna, ekspres do kawy, kuchenka mikrofalowa, czajnik elektryczny, ponadto urządzenie wielofunkcyjne tj. drukarka, skaner i fax oraz dwa telewizory, komputer), ogrzewane kominkiem i grzejnikami elektrycznymi. Dom skarżącemu użyczył syn D. (umowa o świadczeniu wzajemnym). Dom i nieruchomość tworzy siedlisko, które jest centrum życiowym skarżącego od wielu lat. Na posesji znajduje się budynek gospodarczy, w którym trzymany jest opał, kosiarka do koszenia trawy i drobny sprzęt ogrodniczy. Skarżący w dniu [...] lipca 2018 r. nabył prawo do emerytury, gdyż od tego dnia osiągnął wiek emerytalny. Nie pracuje dorywczo.

Dochodem skarżącego w styczniu 2019 r. było świadczenie emerytalne

w wysokości [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego całość emerytury przekazuje tytułem bieżących i zaległych alimentów.

Organ wskazał, że dokonując wyliczenia dochodu skarżącego od jego emerytury odliczono jedynie zapłacone bieżące alimenty w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący otrzymuje zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Zatem dochód skarżącego

w styczniu 2019 r. wyniósł [...] zł.

Skarżący nie jest pozbawiony pomocy z GOSP w [...] (zasiłki celowe przyznawane co miesiąc od stycznia 2019 r.). Ponadto jego syn D. K. zabezpiecza ojca

w formie rzeczowej i schronienia (użyczył mu dom w ramach umowy o wzajemnym świadczeniu).

Organ podkreślił, że w styczniu 2019 r. skarżącemu przyznano świadczenie na mocy decyzji:

- z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w kwocie 500 zł. - zasiłek celowy na prąd,

- z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w kwocie 10 zł,

- z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w kwocie 198,35 zł. - zasiłek okresowy. Łączna pomoc wyniosła 708,35 zł.

Wskazał również, iż powodem odmownego załatwienia wniosku z [...] lutego 2019 r. w sprawie przyznania zasiłku celowego na zakup okularów było to, że na ten cel skarżący otrzymał już pomoc w wysokości [...] zł - na mocy decyzji z [...] lutego 2018 r., nr [...]. Organ przywołał wyrok WSA w Warszawie z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 89/19, w którym wskazano, że skarżący od kilku lat nie podejmuje zatrudnienia, choć jest on osobą operatywną i przedsiębiorczą, skoro prowadził przez wiele lat działalność gospodarczą na własny rachunek. Zachowanie skarżącego ujawnia to, że chciałby zapewnić sobie utrzymanie ze świadczeń pomocy społecznej, ponieważ koncentruje swą aktywność i wysiłek na składaniu wniosków o tego rodzaju pomoc finansową.

Zdaniem organu I instancji, w tej sytuacji należało odmówić skarżącemu zasiłku celowego na zakup okularów.

Organ podał, że GOSP w [...] w 2019 r. dysponuje kwotą 40.000 zł na przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych dla rodzin znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej tj. rodzin wielodzietnych i ubogich, gdzie dochód nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ustawy

o pomocy społecznej. W tej kwocie oprócz zasiłków celowych Ośrodek musi zabezpieczyć następujące potrzeby: zdarzenia losowe, zakup węgla dla osób najuboższych. Miesięczna średnia kwota do wydatkowania na przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych w 2018 r. wynosi 3.333,33 zł. W skali roku pomocą społeczną w formie zasiłków celowych przewiduje się objąć 73 osób i rodzin (dane do grudnia 2018 r.). W styczniu 2019 r. pomoc społeczną w formie zasiłków celowych otrzymało 17 osób, w łącznej wysokości 5.225,39 zł. (w tym na pomoc

w formie zakupu węgla). Średnia wysokość udzielonych zasiłków na jednego uprawnionego wyniosła 307,37 zł. Od początku 2019 r. pomocą Ośrodka jest objętych 90 rodzin: m.in. dożywianie, usługi opiekuńcze, schronienie, zasiłki okresowe, zasiłki stałe, praca socjalna.

Organ wyjaśnił też, iż wprawdzie ustawa o pomocy społecznej nie precyzuje częstotliwości ubiegania się o zasiłek celowy, jednak nie może on mieć charakteru comiesięcznego regularnego wsparcia. Zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Ustawodawca wymienia te potrzeby jedynie przykładowo, a ich ocena powinna przebiegać z uwzględnieniem celów i zasad pomocy społecznej. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest na określony cel i ma charakter jednorazowy.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący złożył odwołanie, wnosząc

o przyznanie mu zasiłku w kwocie umożliwiającej zakup okularów zgodny z przedłożonymi ponad rok temu w GOPS receptami lub odebranie prawa do wypłaconego już zasiłku w kwocie pokrywającej ok. 20% kosztów zakupu samych szkieł. Stwierdza, że w związku z brakiem wykorzystania zasiłku w kwocie 240 zł na zakup okularów kosztujących wielokrotnie więcej, kwotę tą przeznaczył na dojazdy na zabiegi rehabilitacyjne, których kosztów nie pokrył GOPS.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ podniósł, że podstawą materialnoprawną do przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego stanowią przepisy art. 8 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508), dalej jako uops. Następnie organ przywołał treść art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ust. 1 i 2 uops.

Podniósł, że wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości ﬁnansowe organów pomocy społecznej.

Świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w uops.

Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i art. 3 uops jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb

i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 uops rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom m.in. z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby.

Kolegium ustaliło, że skarżący mieszka samodzielnie w domu dwupiętrowym

o powierzchni 90 m2. Budynek jest wyposażony we wszystkie media. Dom jest posadowiony na działce siedliskowej [...]. Dom i nieruchomość tworzy siedlisko, które jest centrum życiowym skarżącego od wielu lat. Na mocy testamentu nieruchomość w całości odziedziczył syn skarżącego – D. K. po zmarłej matce wnioskodawcy Z. K. Dom, w którym zamieszkuje skarżący wyposażony jest

w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego.

Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika, iż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie uzyskał on żadnego dochodu z pracy dorywczej. Natomiast całą emeryturę w wysokości [...] zł przeznaczył na świadczenia alimentacyjne dla dzieci. Źródłem utrzymania skarżącego są zasiłki z GOPS, pomoc rodziny i sąsiadów.

Z przeprowadzonego w dniu [...] maja 2017 r. wywiadu alimentacyjnego wynika, że syn skarżącego D. ponosi częściowo wydatki na utrzymania domu i opłacanie rachunków. Właściciel nieruchomości D. K. oświadczył, że pomaga ojcu

w zakresie utrzymania domu, wnoszenia opłat za energię, zakupu drewna opałowego na zimę, zakupu jedzenia dla ojca oraz karmy dla psów, co średnio miesięcznie wynosi

ok. [...] zł.

Kolegium miało również na względzie fakt, iż skarżący nie jest osobą nieporadną, korzysta nieodpłatnie z mieszkania, a ponadto uzyskuje pomoc rzeczową od syna, sąsiadów i znajomych oraz z GOPS. Syn opłaca w większości rachunki z tytułu utrzymania domu, za to ojciec dba o jego własność, utrzymuje dom w należytym porządku. Skarżący nie jest osobą samotną, pomimo iż samotnie gospodaruje

i zamieszkuje w domu syna, ma dorosłe dzieci - syna i córkę, którzy pomagają mu

w formie rzeczowej.

Skarżący od wielu lat korzysta jedynie z pomocy społecznej oraz pomocy rodziny i sąsiadów, nigdy nie podjął żadnej nawet dorywczej pracy.

Kolegium wskazało także, że skarżący - podczas przeprowadzanych wywiadów - każdorazowo twierdzi, iż utrzymuje się z pomocy rzeczowej - natomiast nie wskazuje od kogo i w jakiej formie otrzymuje pomoc na bieżące utrzymanie. Zaś wnioski o pomoc w postaci zasiłków celowych na zaspokojenie różnych potrzeb wnosi w każdym miesiącu.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że ustawa o pomocy społecznej nie precyzuje o częstotliwości ubiegania się o zasiłek celowy - jednakże nie może on mieć charakteru comiesięcznego regularnego wsparcia. Zasiłek nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych comiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej.

Wyjaśnił też, iż działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza przede wszystkim załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala bowiem temuż organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela (wyrok NSA z dnia 26 września 2000r., sygn. akt I SA/945/00.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że skarżący pobiera emeryturę w wysokości [...] zł. W przedłożonym oświadczeniem z [...] lutego 2019 r. oraz z [...] lutego 2019 r. o otrzymaniu od skarżącego kwoty [...] zł tytułem alimentów bieżących i zaległych (podpis pod oświadczeniem nieczytelny) - nie wpisano żadnego imienia i nazwiska osoby składającej oświadczenie. Oświadczenia te zostały przesłane pocztą mailową od byłej żony skarżącego I. S. do skarżącego i z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że oświadczenia zostały złożone przez byłą żonę skarżącego, matkę pełnoletnich dzieci uprawnionych do alimentów.

Dlatego też - biorąc pod uwagę fakt, że córki skarżącego K. K. ur. [...] lipca 1997 r. i M. K. ur. [...] października 2000 r. mające przyznane alimenty po [...] zł miesięcznie, są pełnoletnie i alimenty są należne dzieciom, a nie ich matce -Kolegium wezwało skarżącego do przedstawienia oświadczeń podpisanych przez każdą z osób uprawnionych do alimentów, że takowe zostały im przekazane, lub też przedstawienia przez każdą z córek pełnomocnictwa udzielonego matce do odbierania w ich imieniu należnych im alimentów.

Dodało, że matka wraz z ukończeniem przez dziecko 18 roku życia przestaje być jego przedstawicielem ustawowym. Po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności jego matka może go reprezentować wyłącznie na podstawie udzielonego jej pełnomocnictwa. W tym zakresie przywołało orzeczenie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 16 kwietnia 1977 r., sygn. akt III CZP 14/77.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący stwierdził, że jego córki otrzymywały alimenty bieżące po [...] zł każda i tytułem zaległych alimentów po [...] zł - w terminach wskazanych w oświadczeniu jego byłej małżonki. Dodał, że oczekuje respektowania jego oświadczenia i nie oczekiwania, iż będzie on zapewniał każdorazowo oświadczenie ściągane z W., gdzie córki mieszkają.

Tymczasem Kolegium podniosło, że aby uznać, iż świadczenie alimentacyjne zostało przekazane uprawnionym i aby zaistniała możliwość odliczenia zapłaconych alimentów od dochodu, to osoba korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej zobowiązana jest prawidłowo udokumentować ten fakt.

Jeżeli pieniądze przekazywane są do ręki uprawnionej osoby, to w chwili ich przekazywania, osoba uprawniona do ich otrzymania potwierdza to stosownym oświadczeniem. Uprawnionymi do otrzymania alimentów są w tym przypadku pełnoletnie córki skarżącego, a nie była żona. A w przypadku, gdy alimenty przekazywane są za pośrednictwem poczty przekazem pocztowym lub na konto bankowe uprawnionej osoby, to wówczas osoba przekazująca alimenty potwierdza to przedkładając organowi, od którego oczekuje pomocy w postaci świadczeń z pomocy społecznej, potwierdzenia dokonania płatności alimentów przekazem pocztowym lub potwierdzeniem dokonania przelewu z zaznaczeniem jakiego miesiąca dotyczy przekazana kwota alimentów.

W związku z tym organ odwoławczy nie przyjął za prawidłowe oświadczenia matki uprawnionych dorosłych córek, ani też tłumaczenia skarżącego, że nie będzie on zapewniał każdorazowo oświadczeń ściąganych z W., gdzie córki mieszkają.

Stwierdził, iż skoro skarżący przekazuje należne kwoty do rak byłej żonie, to w chwili wręczenia jej pieniędzy bierze od niej pokwitowanie, oczywiście prawidłowo sporządzone ze wskazaniem za jaki miesiąc są przekazywane alimenty, na czyją rzecz, a córki uprawnione do alimentów muszą jednorazowo udzielić matce pełnomocnictwa do odbierania należnych im alimentów od ojca. Jak wynika z akt alimenty nie są płacone za pomocą przekazu pocztowego, czy przelewu bankowego.

Zatem, aby organ mógł odliczyć od dochodu uzyskanego z tytułu emerytury za dany miesiąc, kwoty zapłaconych alimentów na rzecz uprawnionych córek, winien żądać prawidłowego potwierdzenia zapłaty tych alimentów do rąk uprawnionych. Z przepisu art. 8 ust. 3 pkt 3 uops wynika bowiem, iż kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód z tym, że chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu i które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca.

W ocenie Kolegium przedstawione dokumenty potwierdzające zapłatę alimentów (bez wskazania osoby składającej oświadczenie, braku wskazania za jaki miesiąc i na rzecz jakich osób uprawnionych zostały zapłacone, z nieczytelnym podpisem osoby składającej oświadczenie, bez udzielonego pełnomocnictwa przez osoby uprawnione), nie mogą stanowić dowodu w sprawie, a w konsekwencji dochód skarżącego nie powinien zostać pomniejszony o kwotę zapłaconych alimentów. W tym zakresie przywołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2016, sygn. akt I OSK 3286/14.

Podsumowując Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że całość materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności uzasadnienie faktyczne decyzji organu I instancji, wskazują na to, że Wójt Gminy [...] - odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku w żądanej wysokości ponad 1200 zł na zakup okularów progresywnych, także z tego powodu, iż wcześniej decyzją z [...] lutego 2018 r. otrzymał on już zasiłek celowy w wysokości 240 zł na zakup okularów - nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tym bardziej, że na podstawie innych wniosków skarżący decyzją ze stycznia 2019 r. otrzymał zarówno zasiłek okresowy, jak i zasiłki celowe w ogólnej wysokości [...] zł. Zatem decyzji organu I instancji nie można zarzucić dowolności i naruszenia prawa - zarówno materialnego, jak i formalnego.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A.K. - podnosząc niezgodność argumentów organu z ustawą o pomocy społecznej, która w żadnym artykule nie uzależnia wielkości przyznawanej pomocy od ilości osób objętych pomocą ani od wysokości średniej pomocy w danym GOPS. Tymczasem w zaskarżonej decyzji jest to czołowy argument.

Skarżący wskazał, że brak od prawie 1,5 roku właściwych szkieł optycznych utrudnia mu życie codzienne i prowadzi do sytuacji, gdy - dla przykładu - źle odczytawszy datę otrzymania uzasadnienia wyroku, nie złożył w terminie apelacji.

Zauważył, że organ I stopnia dwukrotnie zwracał się do Lekarza Wojewódzkiego o opinię w sprawie - i nie dostał nigdy żadnej odpowiedzi. Tym samym brakuje organowi argumentu na odmowę sfinansowania zakupu okularów. Tymczasem on dwukrotnie chodził do okulisty, gdyż organ I stopnia próbował kwestionować zasadność recepty lekarza okulisty. Dwukrotnie też, od dwóch różnych lekarzy, dostał taką samą receptę na okulary. Przy tym ustawa o pomocy społecznej nie uprawnia organu pomocy do kwestionowania recept.

Zdaniem skarżącego, Kolegium bezzasadnie przyjmuje, iż nie będąc osobą nieporadną i korzystając z pomocy rodziny, sąsiadów oraz GOPS - nie kwalifikuję się on do pomocy w formie zakupu okularów. Art. 119 uops nakazuje w takiej sytuacji wskazanie podopiecznemu możliwości rozwiązania problemu. Takiego wskazania nigdy nie otrzymał z oczywistego powodu - jedynym rozwiązaniem jest sfinansowanie zakupu okularów.

Dodał, że niezasadne i nieprawdziwe są zarzuty SKO, iż nigdy nie podjął żadnej, nawet dorywczej pracy.

Zauważył również, że nietrafny jest argument wynikający z ugruntowanego jakoby orzecznictwa sądowego - z uwagi na konieczność rozpatrywania jego sprawy indywidualnie, a nie na zasadzie precedensu, który w Polsce nie obowiązuje.

Wskazał, iż w żadnym razie nie oczekuje zaspokojenia przez pomoc społeczną wszystkich jego potrzeb i organ sam tego dowodzi, wskazując wcześniej na inne jego źródła utrzymania. Nie ma też mowy o pokrzywdzeniu jakichkolwiek osób w przypadku udzielenia mu pomocy na zakup okularów - w sytuacji, gdy GOPS w [...] nie wykorzystuje wszystkich posiadanych środków i na przykład potrafi z roku na rok zmniejszyć o połowę zapotrzebowanie na zasiłki celowe (za lata 2017-2018, rok do roku). Oznacza to tylko tyle, że GOPS nie jest w stanie wydać posiadanych środków.

W dalszej części uzasadnienia podniósł, że Kolegium wyraża też oczekiwanie, iż powinienem sam podjąć działanie w celu poprawy swojej sytuacji. Nie udziela jednak odpowiedzi jak to zrobić słabo widząc i mieszkając samotnie na odludziu w lesie. Jeżeli organ stoi na stanowisku, jakoby nie podejmował on własnych starań - a mógł je podejmować - to winien wykazać sytuacje, gdy takich starań po jego stronie nie było a mogły być. Ponadto zarzut, iż potwierdzenie otrzymania alimentów wystawiła osoba nieuprawniona jest także nietrafiony w sytuacji, gdy nastąpiło to na żądanie organu I stopnia, czyli GOPS w [...]. Nie zmienia to faktu, iż po owym wskazaniu SKO, emeryturę przekazuję moim córkom przekazem wpłacanym w Oddziale Banku Spółdzielczego w [...]. Ponadto istotnym dla sprawy jest sam fakt jego pisemnego oświadczenia, że córki otrzymują świadczenie a nie fakt wypłaty alimentów na ręce osoby nieuprawnionej, która jednak świadczenie uprawnionym przekazała. Żaden organ nie zakwestionował jego oświadczenia w tym zakresie - a tym samym jest ono wiążące dla sprawy. Podniósł też, że SKO bezzasadnie odmawia wiarygodności jego oświadczeniu złożonemu pod odpowiedzialnością karną, ale nie powiadamia organu ścigania o możliwości zaistnienia przestępstwa.

Na zakończenie skarżący stwierdził, że w sytuacji przyznania mu kwoty 240 zł na zakup okularów za 1200 zł oraz bez wskazania w trybie art.119 ust. 1 pkt 3 uops możliwości rozwiązania jego problemów - organ przekroczył granice uznania administracyjnego. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zasiłku w wysokości pozwalającej na zakup koniecznych okularów, tj. takich jakie wypisze mu na recepcie lekarz specjalista.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2019 r. o odmowie przyznania pomocy

w postaci zasiłku celowego na zakup okularów na zeszłoroczne recepty.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy

z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2018 poz. 1508 ze zm.), dalej jako uops.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 uops pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one wstanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 1 – 4 ww. ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 uops, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4).

Pomoc społeczna - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i czasowy. Nie może ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 39 ust. 1

i 2 uops, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 uops prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej).

W toku postępowania organy ustaliły, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest rozwiedziony, ma syna i trzy córki zamieszkałe

w Warszawie. Z pierwszego małżeństwa ma syna i córkę. Z drugiego małżeństwa ma dwie córki: K. i M. K., na które ma zasądzone alimenty po [...] zł na każdą na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] stycznia 2008 r., sygn. akt [...]. Od syna D. K. otrzymuje pomoc w formie rzeczowej - utrzymanie domu, wpłaty za energię elektryczną, zakup drewna opałowego, zakup jedzenia dla psów, zakup jedzenia dla ojca. Pomoc rzeczowa wyceniana jest przez syna skarżącego średnio na kwotę [...] zł miesięcznie.

Organy ustaliły również, że skarżący mieszka w domu jednorodzinnym, dwukondygnacyjnym składającym się z czterech pokoi z kuchnią. Dom został skarżącemu użyczony przez syna D. na podstawie umowa o świadczeniu wzajemnym. Dom i nieruchomość tworzy siedlisko, które jest centrum życiowym skarżącego od wielu lat. Na posesji znajduje się budynek gospodarczy. Skarżący nie pracuje dorywczo.

Dochodem skarżącego w styczniu 2019 r. była emerytura w wysokości

[...] zł. Dokonując wyliczenia dochodu skarżącego od jego emerytury odliczono zapłacone bieżące alimenty w wysokości [...] zł. Ponadto zasiłek okresowy

w wysokości [...] zł. Zatem dochód skarżącego w styczniu 2019 r. wyniósł [...] zł.

Organy ustaliły również, że w styczniu 2019 r. skarżącemu przyznano pomoc w łącznej wysokości [...] zł, na którą składają się: zasiłek celowy na prąd w kwocie

[...] zł, zasiłek okresowy w kwocie [...] zł i pomoc w kwocie [...] zł.

W ocenie Sądu, całkowity dochód uzyskany przez skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w styczniu 2019 r. wyniósł łącznie [...] zł.

Na tę kwotę składają się następujące dochody skarżącego: [...] zł ([...] zł emerytury minus [...] zł uiszczonych alimentów), [...] zł (zasiłek okresowy), [...] zł (z tytułu zasiłków z pomocy społecznej), [...] zł (pomoc rzeczowa od syna, którą niewątpliwie należy doliczyć do dochodu skarżącego) i [...] zł (wynagrodzenie z tytułu członkostwa w Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych).

Przy czym dochód w rozumieniu uops stanowi tylko kwota [...] zł ([...] zł +[...] zł +[...] zł).

Bezsprzecznie zatem dochód skarżącego w styczniu 2019 r. przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące [...] zł. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku celowego na podstawie art. 39 uops.

Z uwagi na brak możliwości przyznania skarżącemu zasiłku celowego należało rozważyć możliwość udzielenia mu pomocy na w postaci specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 uops - zgodnie z którym, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przepis ten stanowi wyjątek od zasad przyznawania pomocy określonych w art. 8 uops.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 uops. Brak jest bowiem podstaw do uznania, aby potrzeba skarżącego spełniała przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, wywołanego na skutek nagłych, nie dających się przewidzieć okoliczności.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (zob. wyrok NSA z 12 maja

2011 r., sygn. akt I OSK 164/11).

Podkreślenia wymaga fakt, że decyzja dotycząca zasiłku celowego jest decyzją wydawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, iż spełnienie przesłanek ustawowych przez stronę ubiegającą się o przyznanie tego świadczenia nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 uops - to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

W uzasadnieniu decyzji organu I instancji zaznaczono, że GOPS w [...] dysponuje kwotą 40.000 zł na przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych dla rodzin znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, gdzie dochód nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 uops.

W skali roku 2019 pomocą społeczną w formie zasiłków celowych przewiduje się objąć 73 osób i rodzin. W styczniu 2019 r. pomoc społeczną w formie zasiłków celowych otrzymało 17 osób, w łącznej wysokości 5.225,39 zł. Średnia wysokość udzielonych zasiłków na jednego uprawnionego wyniosła 307,37 zł. Od początku 2019 r. pomocą ośrodka jest objętych 90 rodzin.

Wskazać należy, że z zaskarżonej decyzji wynika, iż w styczniu 2019 r. skarżący otrzymał świadczenia w łącznej wysokości [...] zł. Zatem skarżący otrzymał pomoc w wysokości przewyższającej (ponad dwukrotnie) średnią miesięczną wysokość zasiłku celowego przewidzianego w tym okresie przez GOPS w [...] na pomoc osobom ubiegającym się o zasiłek celowy.

Wynika z tego także, że skarżący objęty jest pomocą Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sońsku w miarę jego możliwości finansowych.

W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu

o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Tym samym organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, z uwagi na posiadane środki - bowiem muszą je rozdzielać pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń, nawet gdy są one uzasadnione, jak w niniejszym przypadku (wyroki NSA: z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, z 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10).

Nie bez znaczenia jest również bardzo istotna okoliczność, że skarżący decyzją

z [...] lutego 2018 r., nr [...], otrzymał już zasiłek celowy na zakup okularów w wysokości 240 zł. Sprawa ta była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 15 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 879/18, oddalił skargę skarżącego.

Skarżący podnosi, że przyznana pomoc na zakup okularów w wysokości 240 zł nie jest wystarczająca na zakup okularów za 1200 zł. Przy czym, jak sam przyznał, otrzymaną kwotę w wysokości 240 zł przeznaczył na dojazdy na zabiegi rehabilitacyjne, których kosztów nie pokrył ośrodek pomocy społecznej.

Zatem działanie skarżącego jest niekonsekwentne, gdyż najpierw wnioskuje do ośrodka pomocy społecznej o pomoc na zakup okularów, a kiedy taką pomoc otrzymuje

- w granicach możliwości finansowych ośrodka - to przyznane środki przeznacza na zupełnie inny cel.

Skarżący pozostałą część kwoty, ponad otrzymany zasiłek celowy w wysokości 240 zł, powinien uzyskać ze własnym zakresie - wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oczekiwanie skarżącego, że ośrodek pomocy społecznej pokryje w pełnej wysokości koszt zakupu okularów w kwocie 1200 zł jest niezasadne.

Podkreślić należy, że pomoc przyznawana w ramach pomocy społecznej nie ma służyć zaspakajaniu danej potrzeby strony w pełnej wysokości. Strona wnioskująca

o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej winna liczyć się z tym, iż nie otrzyma

w pełnej wysokości świadczenia, o które wnioskowała - zależy to bowiem od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej oraz od liczby osób ubiegających się

o pomoc. Ubiegający się o pomoc w pierwszej kolejności winni rozwiązywać swoje problemy życiowe we własnym zakresie. Pomoc społeczna pełni jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości osób uprawnionych.

Podsumowując, Sąd uznał, że decyzji organów obu instancji nie można określić jako dowolnych. Organy rozpoznające sprawę - nie przekraczając granic uznania administracyjnego - wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły

przekonująco swoje stanowisko - w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.