Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1333/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 1a pkt 12 lit. a), art. 26b, art. 33 § 1 pkt 6, art. 80 § 3, art. 27 § 1 pkt 9, art. 18
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 120, 121, 187 i art. 191, art. 70 § 1 i § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 7, art. 12, art. 11
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. S.A. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1114/18 w sprawie ze skargi Z. S.A. z siedzibą w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 sierpnia 2018 r. nr SKO.III/423/2847/227/18 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1114/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Z. S.A. z siedzibą w B. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z 29 sierpnia 2018 r., nr SKO.III/423/2847/227/18 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddalił skargę. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła Skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości. Powołując się na przepis art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego, a to art. 1a pkt 12 lit. a) ustawy z dnia

17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314, dalej: u.p.e.a.), art. 26b u.p.e.a., art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., art. 80 § 3 u.p.e.a.

w związku z art. 1a pkt 12 lit. a), poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że: skarga nie zasługuje na uwzględnienie wobec przekroczenia terminu 7 - dniowego do zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) jak również wierzyciel, który jest równocześnie organem egzekucyjnym wystawia tytuł wykonawczy i kieruje go do egzekucji. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadniony zarzut braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym zgłoszonym na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącej, prawidłowa wykładnia treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

tj. pouczenie zobowiązanego o przysługujących mu w terminie 7 dni zgłoszenia zarzutów musi mieć związek z wystawionym tytułem wykonawczym kierowanym do egzekucji do innego banku prowadzi do równoczesnego obowiązku doręczenia odpisu wszystkich tytułów wykonawczych kierowanych do egzekucji. Organ egzekucyjny wymieniając w zajęciu 25 tytułów wykonawczych załączył jedynie 4, które następnie uznał, że są wniesione w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał rozróżnienia czy do prawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych dołączonych do zawiadomienia w pierwotnym banku, co do których Skarżąca nie miała zastrzeżeń ani interesu prawnego, nie wnosiła zarzutów, pozbawiona jest tego instrumentu do złożenia zarzutów w razie skierowania przez organ egzekucyjny nowego środka egzekucyjnego, którym jest zajęcie w innym banku;

II. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 18 p.u.e.a. w związku z pełnym zastosowaniem go w postępowaniu egzekucyjnym, naruszenie zasady np. zarzutu praworządności (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.), zasady prostoty i szybkości (art. 12 k.p.a.), zasady przekazywania (art. 11 k.p.a.), zasady udzielania informacji (art. 9 k.p.a.) oraz wywodzone z art. 8 § 1 k.p.a. zasada zaufania, jak również art. 65 k.p.a. (bez zbędnej zwłoki oraz dezinformacji i kluczenia tak aby zdekomponować cel postępowania oraz ewentualne konsekwencje, którym jest wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (lub przedawnienie) w stosunku do 21 tytułów wykonawczych).

1. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ podatkowy w sposób prawidłowy dokonał ustaleń stanu faktycznego sprawy art. 120, 121, 187 i art. 191, a w szczególności art. 70 § 1 i § 4 o.p., co stanowiło podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

2. Art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, pomimo, że stan faktyczny sprawy zarówno procesowy, jak i materialny nie dawał podstawy do jej oddalenia.

Wskazując na przedstawione wyżej zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł

o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie "zaskarżonej skargi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz poprzedzającej jej Postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej" i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstw procesowych radcy prawnego według norm przepisanych za dwie instancje, ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania

i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie z 26 czerwca 2019 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Zarządzeniem z 30 września 2022 r. w trybie art. 15zzs⁴ ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych

z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. O powyższym strony zostały zawiadomione przy jednoczesnym pouczeniu co do możliwości uzupełnienia podniesionej argumentacji w odrębnym piśmie procesowym.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że z art. 176 p.p.s.a. wynika, iż wnoszący skargę kasacyjną ma obowiązek nie tylko przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej, ale też szczegółowo je uzasadnić. Zatem autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisów prawa, które w jego ocenie zostały naruszone, lecz ma obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia tym przepisom. W przypadku zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. wniesionego na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., konieczne jest wskazanie na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Natomiast w przypadku wniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, iż zakres kontroli wyznacza autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa i w jaki sposób zostały naruszone. Ponieważ skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, ustanowiono obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.

W skardze kasacyjnej, w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego, wskazano na naruszenie art. 1a pkt 12 lit. a), art. 26b, art. 33 § 1 pkt 6, art. 80 § 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię. Dalej zarzucono naruszenie art. 33 § 1 pkt 2 i art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Zarzuty te zostały sformułowane w sposób nieuporządkowany i nieczytelny. Skarżący w ich uzasadnieniu lakonicznie odnosi się do kwestii, które nie były przedmiotem badania w zaskarżonym postanowieniu.

Ze skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wynika, na czym ma polegać zarzucane naruszenie art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., który definiuje środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, czy art. 26b u.p.e.a., określającego co powinien zawierać odpis tytułu wykonawczego.

Zarzuty dotyczące art. 27 § 1 pkt 9 i art. 80 § 3 u.p.e.a. i uzasadnienie skargi kasacyjnej prowadzą do wniosku, że Skarżący wskazuje na pominięcie jego argumentacji, że przy wszczęciu egzekucji z rachunku bankowego w innym banku organ egzekucyjny winien załączyć odpisy tytułów wykonawczych, co do których dokonuje zajęcia mimo, że dołączył je do zajęcia we wcześniejszym postępowaniu egzekucyjnym. W przeciwnym wypadku, jak podnosi, dłużnik zostaje narażony się na bezskuteczność zarzutów, wobec przekroczenia 7-dniowego terminu. Zdaniem Skarżącego, ze względu na niedołączenie odpisów tytułów wykonawczych (21), zachodzi "bezskuteczność egzekucyjna" z rachunku bankowego w B.

Trzeba podkreślić, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji było postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przedstawione argumenty winny być zatem powiązane z podniesionymi w sprawie zarzutami dotyczącymi braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Skarga kasacyjna nie wyjaśnia jednak, jak połączyć przedstawioną argumentację, ze wskazanymi zarzutami egzekucyjnymi. Takie sformułowanie podstaw kasacyjnych nie daje zatem możliwości zakwestionowania przedmiotowego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Należy zauważyć, że niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. jest podstawą zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 10) u.p.e.a. Jak zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy zarzut ten został podniesiony dopiero w skardze nie mógł być skuteczny. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (wyroki NSA z: 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10; 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10; 1 września 2011 r., II FSK 407/10; 26 sierpnia 2011 r., II FSK 474/10, zob. też P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 33). Argumentacja skargi kasacyjnej dotycząca tej kwestii nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Biorąc pod uwagę treść uzasadnienia skargi kasacyjnej należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca złożyła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie 25 tytułów wykonawczych. Zaskarżone postanowienie odnosi się do 4 tytułów wykonawczych, natomiast w stosunku do pozostałych tytułów wykonawczych wniesiono je z uchybieniem terminu i w tej materii organ orzekł odrębnym postanowieniem z 6 marca 2018 r., które nie podlegało kontroli w niniejszej sprawie. Nie ma zatem podstaw, by odnosić się do twierdzeń Skarżącego w tym zakresie.

We wniesionej w rozpoznanej sprawie skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie wielu przepisów postępowania - art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 12, art. 65 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., ale nie podano w jaki sposób zdaniem Skarżącego każdy z nich został naruszony, ani nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Jak wskazano powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i uzupełniając podstaw kasacyjne badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył przepisów innych niż wskazane w skardze kasacyjnej. Zarzuty te nie poddają się zatem kontroli Sądu drugiej instancji.

Podobnie sformułowano zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 120, art. 121, art. 187 i art. 191 i art. 70 § 1 i § 4 o.p. W postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie przepisy Ordynacji podatkowej. Z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie wypowiadał się odnośnie wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej. Nie ma zatem żadnych podstaw do uwzględnienia ww. zarzutów.

Odnośnie zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 151 p.p.s.a. podnieść należy, że jest to przepis wynikowy, w oparciu o który w przypadku stwierdzenia braku podstaw do stwierdzenia naruszeń, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd oddala skargę. Przepis ten nie może samodzielnie stanowić podstawy zaskarżenia, a prawidłowa redakcja zarzutów opartych o naruszenie tego przepisu powinna odwoływać się do naruszenia innych przepisów, których nieprawidłowa wykładnia bądź niezastosowanie powoduje, że naruszone zostały powołane przepisy (por. wyroki NSA z 16 marca 2022 r., III FSK 4793/21, czy z 10 lutego 2022 r., III OSK 5028/21). Brak powiązania zarzutu naruszenia z art. 151 p.p.s.a. przez autora skargi kasacyjnej z naruszeniem innych przepisów, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania powoduje, że zarzut ten nie może zostać uznany za dający podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Paweł Dąbek Jolanta Sokołowska Jacek Pruszyński