Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1725/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2021 r. ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] marca 2021 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: organ, Prezes NFZ), na podstawie art. 102 ust. 7, art.109 ust. 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1398 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach"), art. 734 § 1 w zw. z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm. dalej: "k.c.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w K. (dalej: "ZUS") w zakresie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym M. M. (dalej: "uczestniczka") jako osoby wykonującej pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia zawartej z płatnikiem składek B. K. (dalej: "skarżąca", "płatnik składek") orzekł, że w okresach: od 5 października 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. oraz od 1 lipca 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r. uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Pismem z 20 października 2020 r., ZUS Oddział w K. wystąpił do Prezesa NFZ o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez uczestniczkę z tytułu wykonywania pracy na podstawie dwóch umów nazwanych "umową o wykonanie projektu (o dzieło)", u płatnika składek, od 5 października 2016r. do 30 czerwca 2017 r. oraz od 1 lipca 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r. Zakwestionował bowiem charakter powyższych umów uznając, że czynności wykonywane przez uczestniczkę w rzeczywistości były wykonywane w ramach umowy o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy dotyczące umów zlecenia.

Z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że płatniczka składek figurowała w ewidencji jako osoba fizyczna wykonująca pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą: "[...]"w okresie od dnia 1 kwietnia 2008 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. Wpis został wykreślony z rejestru z dniem 1 lipca 2020 r.

Z przekazanej przez ZUS dokumentacji wynikało, że pomiędzy uczestniczką a [...] Oddział K., prowadzonym na podstawie umowy franczyzy przez prowadzącą działalność gospodarczą płatniczką składek, doszło do zawarcia w dniach: [...] października 2016 r. oraz [...] czerwca 2017 r. dwóch umów o wykonanie projektu (dzieła), w okresie od 5 października 2016 r. do 30 czerwca 2017 r. oraz od 1 lipca 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r.

Przedmiotem pierwszej z kontrolowanych umów było przygotowanie przez uczestniczkę jako nauczyciela, indywidualnych projektów oraz indywidualnych materiałów i przeprowadzenie na podstawie projektów lekcji języka hiszpańskiego. Natomiast przedmiotem drugiej z umów było przygotowanie indywidualnych projektów oraz indywidualnych materiałów i przeprowadzenie na podstawie projektów lekcji języka hiszpańskiego i angielskiego. W § 3 obu umów strony ustaliły zasady wynagrodzenia nauczyciela brutto za 60 minut lekcji z uczniami w liczbie od 1 do 4 w wysokości 30,00 zł., zaś z uczniami w liczbie ponad 5 osób w wysokości 35,00 zł. (umowa z [...] czerwca 2017 r.). Podstawę wypłaty wynagrodzenia stanowiło sprawozdanie, składane co miesiąc przez nauczyciela. Do wniosku ZUS dołączył oprócz kopii ww. umów, kopie zbiorczych sprawozdań miesięcznych - rachunków do umów o dzieło, protokołu kontroli z [...] marca 2020 r. oraz aneksu z [...] sierpnia 2020 r. do protokołu kontroli - w części dotyczącej uczestniczki.

Pismami z 23 listopada oraz 25 listopada i 7 grudnia 2020 r. skarżąca złożyła wyjaśnienia co do charakteru, zakresu oraz czasu wykonywania umów. Nadto podniosła również argumenty pozamerytoryczne odnoszące się do prawidłowości prowadzonego przez ZUS postępowania kontrolnego u płatnika składek. Skarżąca zakwestionowała między innymi kompetencje tego organu do zmiany kwalifikacji umowy cywilnoprawnej, a w konsekwencji uprawnienie do występowania w tym zakresie z wnioskiem do Narodowego Funduszu Zdrowia o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej na rzecz płatnika składek. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przedłożyła poświadczone przez siebie zestawienia "autorskie projekty nauki języka obcego opracowane przez zespół lektorów "[...] Oddział K.", w których jako koordynatora wskazano uczestniczkę.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ przywołując stosowne przepisy: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 69 ust. 1, art. 82 ust. 1, art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz przepisy: art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm., dalej: "ustawa systemowa") i opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym stwierdził, że zawarte przez uczestniczkę z płatnikiem umowy - z uwagi na swój zakres i charakter – noszą znamiona umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Organ wyjaśnił, że prace zlecone uczestniczce w ramach spornych umów jako przygotowanie projektów, materiałów oraz przeprowadzenie lekcji trudno uznać za wykonanie dzieła, bowiem umowy te dotyczyły powtarzalnych czynności właściwych dla nauczania każdego języka obcego oraz podejmowania w tym celu starannych działań opartych na posiadanej specjalistycznej wiedzy i kwalifikacjach, jednakże bez oznaczania się cechami twórczości, w których nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Nadto podejmowane przez uczestniczkę czynności miały charakter stały i choć termin oddania "dzieła" został w każdej z umów określony, to w rzeczywistości nie można mówić, że w tej dacie rezultat osiągnięto. Za oczywiste Prezes NFZ uznał, że w przypadku każdych zajęć dydaktycznych - lekcji językowych i lektoratów - dobór teorii, metod edukacyjnych, czy sposobu prowadzenia zajęć jest zindywidualizowany przez osobę nauczyciela/wykładowcy, co nie prowadzi jednak do przekształcenia typowej usługi edukacyjnej w umowę rezultatu, charakterystyczną dla umowy o dzieło. W konsekwencji, stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, uczestniczka podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Od ww. decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

1. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. art. 2 - poprzez nieprzestrzeganie zasady praworządności; art. 7 - poprzez nieprzestrzeganie zasady praworządności w zakresie kompetencji; art. 22 - poprzez jawne ograniczenie wolności działalności gospodarczej, w zakresie jednostronnego prawa do zmiany charakteru zawartych umów cywilnoprawnych; art. 32 - poprzez nieprzestrzeganie zasady równości wobec prawa; art. 87 ust. 1 - poprzez nagminne stosowanie w uzasadnieniu do decyzji jako źródła prawa powszechnego - ustaleń zawartych w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, niemających żadnego związku dowodowego lub ustaleniami dokonanymi w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie,

2. ustawy o świadczeniach, tj. art. 66 ust.1 pkt. 1 lit. e) poprzez nieuprawnione, bezwzględne wskazanie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym uczestniczki, wbrew ustawowym, literalnym i enumeratywnym zapisom/wskazaniom ww. ustawy we wskazanym przypisie pod lit. a-i wobec faktycznie oraz wyłącznie zawartych umów cywilnoprawnych z ww. osobą, nazwanych w skrócie o dzieło i zarazem nie wystąpił warunek wskazany w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, tj. umowa z własnym pracownikiem; art. 102 ust. 7 poprzez wskazanie tego przepisu jako podstawy prawnej wydanej decyzji, podczas gdy osoba podpisana pod decyzją nie jest wymieniona literalnie w tym przypisie (pisownia oryginalna), tym samym zachodzi prawdopodobieństwo niewłaściwego umocowania prawnego osoby wydającej (i/lub podpisującej) decyzję w dacie jej wydania; art. 109 ust. 1 poprzez przyjęcie za zasadny i prawidłowy wniosek Oddziału ZUS w K. - niepoparty żadnymi wiarygodnymi dowodami (zwłaszcza ewentualnymi prawomocnymi orzeczeniami), jednocześnie uznając ten wniosek jako jedyny dowód do wydania decyzji w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym uczestniczki - podczas gdy wskazana osoba w oparciu o umowy cywilnoprawne nie spełniała jednocześnie/również warunku do objęcia ubezpieczeniami społecznymi zgodnie z ustawą systemową - co stoi natomiast w sprzeczności z literalnym brzmieniem cyt. art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. a-i ustawy o świadczeniach; art. 109 ust. 4 poprzez bezzasadne przekroczenie ustawowego terminu (tj. 30-dniowego) rozpatrzenia sprawy i wbrew własnym pisemnym deklaracjom w tym zakresie, które winno znajdować się w aktach wszczętego postępowania o ww. numerze (tj. korespondencja z 13 listopada 2020 r.) przy pisemnym zawiadomieniu stron o jego wszczęciu wraz z oddzielnym pisemnym zawiadomieniem o prawdopodobnym terminie wydania w tym zakresie decyzji ([...] marca 2021 r.) - wobec faktycznego braku, poza materiałem przekazanym przez skarżącą - pisemnego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie uzyskanego po terminie (dacie) wszczęcia postępowania wynikającego z cyt. dokumentów tj. po 13 listopada 2020 r.

3. ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646 z późn. zm.), tj.: art. 8 - poprzez kwestionowanie prawa przedsiębiorcy do podejmowania wszelkiego działania - szczególnie w przedmiotowej sprawie - w zakresie kontraktowania (tj. zawierania umów cywilnoprawnych) bez wskazania naruszenia określonego przepisu prawa; art. 10 ust. 1 - poprzez okazywanie braku zaufania i szacunku do przedsiębiorcy na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego i po jego zakończeniu, art. 10 ust. 2 - poprzez jednostronne rozstrzyganie wątpliwości co do stanu faktycznego tylko i wyłącznie na korzyść organu; art. 11 ust. 1 - poprzez jednostronne rozstrzyganie wątpliwości co do treści normy prawnej tylko i wyłącznie na korzyść organu; art. 12 - poprzez postępowanie organu w sposób budzący brak zaufania do władzy publicznej, wbrew zasadom: proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; art. 46 ust. 3 - poprzez wykorzystywanie części protokołu kontroli przeprowadzonej przez Wydział Kontroli Płatników Składek Oddziału ZUS w K. zawierającego wady prawne i innych kserokopii dokumentów, (w tym wielu niepotwierdzonych za zgodność z oryginałem), zarówno co do treści błędnych ustaleń, jak i uzyskanych z naruszeniem ustawy oraz innych przepisów prawa, które miały istotny wpływ na wyniki kontroli. Dodatkowo nastąpiło przekazanie kserokopii bez zgody skarżącej i bez jej ich uwiarygodnienia - co budzi poważne wątpliwości w zakresie naruszeń prawnych przepisów o ochronie danych osób fizycznych (w skrócie RODO), w tym wobec kolejnych faktów ich przetwarzania i rozsyłania - a następnie materiały te, wykorzystano jako podstawy prawne i/oraz uzyskany dowód (jeszcze przed formalno-prawną datą wszczęcia stosownego własnego postępowania) w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w S. - tym samym wydana decyzja może być obarczona wadą prawną, skutkującą jej nieważnością,

4. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, tj.: art 6 - poprzez nieprzestrzeganie zasady praworządności (równoznaczne z art. 7 Konstytucji) w postępowaniu administracyjnym; art. 7 - poprzez nieprzestrzeganie zasady prawdy obiektywnej i podjęcia wszelkich możliwych kroków przez organ do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym, zaniechanie organu w tym zakresie jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji; art. 8 - poprzez nieprzestrzeganie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne zasady proporcjonalności oraz bezstronności; art. 10 § 1 poprzez dwukrotne istotne ograniczenie prawa procesowego, po raz pierwszy w związku z całkowitym brakiem materiału dowodowego od dnia wszczęcia postępowania - zgodnie z literalnym brzmieniem wskazanego przepisu - skarżącą pozbawiono cyt. "możliwości wypowiedzenia się zwłaszcza, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji" oraz po raz drugi, kiedy to w odpowiedzi na pismo z 10 marca 2021 r. pn. "Zawiadomienie" o zebraniu niezbędnego materiału dowodowego do wydania decyzji - a skutecznie doręczone skarżącej w dniu 26 marca 2021 r. - w terminie 7 dniu od jego otrzymania zgodnie z pouczeniem w nim zawartym - w dniu 2 kwietnia 2021 r. skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie (doręczone organowi NFZ w dniu 8 kwietnia 2021r.), podczas gdy wydanie decyzji nastąpiło w dniu [...] marca 2021 r., co stanowi bezsprzeczny fakt, iż materiały/stanowisko tam zawarte nie było brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Wyłącznie organ prowadzący postępowanie administracyjne posiada pełne kompetencje w zakresie kontroli jego sprawnego i zgodnego z terminami przebiegu, a w zaistniałej sytuacji nie liczy się data otrzymania korespondencji przez organ NFZ, a wyłącznie data jej nadania przez skarżącą w Urzędzie Pocztowym (data stempla pocztowego) i musi się ona mieścić w określonym terminie (tj. 7- dni od otrzymania stosownego zawiadomienia). Tym samym daje to pełny obraz jak organ NFZ w S. (pośrednio w W.) był zaangażowany w rzetelnym i obiektywnym wyjaśnieniu przedmiotowej sprawy; art. 67 § 1 poprzez nieprzestrzeganie obowiązkowego sporządzania dokumentacji z czynności realizowanych w postępowaniu administracyjnym np. ocen, analiz itp., na które następnie wielokrotnie powołuje się Prezes Funduszu w przedmiotowej decyzji, z którymi natomiast nie mogła zapoznać się skarżąca; art. 75 § 1 - poprzez brak informacji o dowodach po dacie wszczęcia postępowania administracyjnego. Na żadnym etapie postępowania administracyjnego organ nie podjął się wyjaśnienia jakichkolwiek wątpliwości skarżącej np. sygnalizowanych już w piśmie z 3 listopada 2020 r. i następnych, natomiast skutecznie pozbawił ją dalszych możliwości w tym zakresie wobec faktu jak wyżej opisanego w art. 10 § 1; art. 77 § 1 - poprzez wybiórcze kompletowanie dowodów, przyjęto za dowody jedynie materiały dołączone do wniosku ZUS i całkowicie zaniechano i/lub odstąpiono od działań w zakresie zebrania pełnego materiału dowodowego, w całym postępowaniu w żaden sposób nie uwzględniono, jak i nie odniesiono się do materiałów przekazanych przez skarżącą; art. 80 - poprzez stosowanie zasady dowolnej oceny dowodowej; art. 81 - poprzez pozbawienia prawa wypowiedzenia się co do dowodów wobec ich braku; art. 81a - poprzez milczącą postawę organu wobec wskazywanych wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego; art. 107 § 3 - poprzez nie wskazanie dowodów, na których organ oparł swoją decyzję, ale uzyskanych po terminie wszczęcia postępowania, a którym i dlaczego nie dał wiary (np. wątpliwościom skarżącej zawartych w pismach z: 3 listopada 2020 r., 23 listopada 2020 r., 25 listopada 2020 r. oraz 7 grudnia 2020r.) oraz prawidłowego uzasadnienia prawnego decyzji zgodnego z obowiązującymi przepisami i stanem faktycznym w sprawie. W zakresie przekazywanych materiałów organ NFZ prezentował bierne stanowisko - ograniczając się jedynie do ich administracyjnego przyjęcia i ewentualnego wpięcia do stosownych akt sprawy.

5. ustawy -Kodeks cywilny, tj., art. 1 - poprzez bezpośrednią ingerencję organu w stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi; art. 7 - poprzez podważenie istnienia dobrej wiary, co do skutków prawnych zawartej umowy cywilnoprawnej; art. 56 - poprzez pominięcie faktu, że czynność prawna (zawarcie umowy) wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone; art. 65 § 1 i 2 - poprzez podważenie oświadczenia woli stron co do zawartej umowy cywilnoprawnej oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że strony wiązała umowa zlecenia; art. 3531 poprzez zanegowanie swobody zawieranych umów (kontraktowania); art. 627 i następnych poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów tam wskazanych, jednostronne stwierdzenie braku osiągnięcia rezultatu w zawartej umowie, tym samym uznanie, że nie jest to umowa o dzieło; art. 734 § 1 - poprzez jednostronne uznanie, że zawarte umowy cywilnoprawne z uczestniczką - nazwane jako "umowy o realizację projektu (o dzieło)", są umowami o świadczenie usług, tym samym skutkujące zastosowaniem przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących zlecenia, podczas gdy takie rozstrzygnięcie w ocenie skarżącej (w przypadku zaistnienia sporu prawnego) winno być przedmiotem postępowania przed sądami (wg właściwości) i ostatecznie zakończone stosownym prawomocnym orzeczeniem, a więc odmiennie niż uczynił to organ NFZ przyznając sobie takie uprawnienie trwałej zmiany charakteru zawartych umów cywilnoprawnych z ww. osobą, bez wskazania takich regulacji prawnych w ustawie o świadczeniach; art. 750 - poprzez jednostronne uznanie (...) jak wyżej (pisownia oryginalna),

6. ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1444) tj. art. 231 § 1 - poprzez przekroczenie uprawnień i/lub niedopełnienie obowiązków

w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego w organie NFZ; art. 270 § 1 - poprzez naruszenie wiarygodności dokumentów.

Skarżąca podniosła również zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania przez organ NFZ zarzucając, że :

a) nie zebrał żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a w uzasadnieniu decyzji jedynie cytował i wskazywał na odpowiadające przyjętej tezie fragmenty ustaleń zawartych w orzeczeniach sądowych w podobnych sprawach uznając je jako źródło prawa powszechnego i tym samym jednocześnie wskazując jako dowody w przedmiotowej sprawie;

b) nie rozpatrzył również w żaden sposób wskazywanych wątpliwości w pismach z dnia: 03.11.2020 r., 23.11.2020 r., 25.11.2020 r. i 7.12.2020 r. oraz ostatniego z dnia 2.04.2021 r., będącego w istocie stanowiskiem skarżącej zajętym zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. po zawiadomieniu o zebraniu wystarczającego materiału dowodowego do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie;

c) bezzasadnie przedłużył termin rozpatrzenia sprawy wynikający z literalnego zapisu art. 109 ust. 4 ustawy o świadczeniach w świetle zaistniałych i przytoczonych faktów.

W oparciu o tak postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów oraz zbadanie umocowania prawnego P. G. jako osoby upoważnionej do wydania/podpisania decyzji w dniu [...] marca 2021 r. oraz oceny wpływu na treść wydanej decyzji na okoliczność rozpatrywania indywidualnych spraw w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach właściwym jest Prezes Funduszu, natomiast dalej przywołano w decyzji art. 102 ust.7 wskazując osoby upoważnione na podstawie pełnomocnictw udzielonych przez Prezesa Funduszu do m.in. wydawania decyzji administracyjnych, podczas gdy zdaniem skarżącej, zgodnie z literalnym brzmieniem przywołanego art. 102 ust. 7, nie jest wymieniona tam osoba wydająca/podpisująca przedmiotową decyzję (nie zawarto też stosownej adnotacji w tym zakresie) i nic nie wskazuje aby decyzję podpisał sam Prezes Funduszu; kolejną wątpliwością prawną w zakresie umocowania (w istniejącej rzeczywistości w chwili sporządzania skargi) budzi fakt, iż aktualnie osoba na stanowisku Prezesa Funduszu jest jedynie jako "pełniąca obowiązki" - a do tak określonej osoby brak uregulowań literalnych w ustawie o świadczeniach; faktycznego zaangażowania wskazanej osoby jako prowadzącej postępowanie administracyjne co wynika z otrzymywanych pism z Oddziału NFZ w S. z podpisem wskazanej osoby.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi. W ocenie organu

i wbrew zarzutom skargi w sprawie zostały podjęte odpowiednie czynności zmierzające do zebrania kompletnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie

w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem protokołu kontroli ZUS, wyjaśnień płatnika składek, zawartej przez strony umowy oraz analizy czynności wykonywanych przez zainteresowanego, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.

W piśmie procesowym z 12 lipca 2021 r. skarżąca podjęła polemikę ze stanowiskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, ponawiając argumenty przedstawione w skardze.

Organ podtrzymał swoje stanowisko w kolejnym piśmie z 9 sierpnia 2021 r., na które skarżąca odpowiedziała pismem z 24 sierpnia 2021 r., pozostając przy swojej ocenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że wyrok Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), gdyż mimo zmiany przepisów, należało mieć na uwadze konieczność rozpoznania sprawy, wynikającą z art. 7 p.p.s.a. i § 26 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz. 1177), przy jednoczesnym braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zważywszy także, że skarżąca i organ, przedstawili dalsze pisma procesowe, w których uzupełnili swoją argumentację wyłożoną we wcześniejszych pismach oraz odnieśli się do stanowisk przeciwnej strony.

Odnosząc się następnie do wniosków dowodowych skarżącej, Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w skardze na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i dokonywanie przez sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd bowiem nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, a jeżeli zachodzi potrzeba dokonania takich ustaleń, obowiązkiem sądu jest uchylenie zaskarżonej decyzji i wskazanie organowi zakresu postępowania dowodowego, które organ powinien uzupełnić. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości, przy czym przeprowadzenie tego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż rolą sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że uwzględnienie wniosków dowodowych wskazanych przez skarżącą nie było niezbędne/przydatne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Odnosząc się do poszczególnych wniosków, to w kwestii odebrania przez skarżącą w dniu 26 marca 2021 r., wysłanego do niej 10 marca 2021 r. zawiadomienia organu o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w ciągu 7 dni, nie było sporu w sprawie. Dołączona kopia zawiadomienia organu z 10 marca 2021 r. znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Z kolei kopia pisma ZUS pt.: "Płatnicy składek na ubezpieczenia społeczne" (załącznik nr 5) oraz opracowania S. K. (załącznik nr 6), zawierały opinie prawne, które można potraktować jako element stanowiska skarżącej, jednakże nie dotyczącego bezpośrednio niniejszej sprawy, co podlega ocenie sądu, a przede wszystkim zostały przedstawione we fragmentach i nie były kompletne. Natomiast kopia odpowiedzi Prezes ZUS (załącznik nr 7) była z 20 września 2018 r. i nie mogła dotyczyć kontroli u skarżącej, którą ZUS przeprowadził na początku 2020 r. Wymaga podkreślenia, że zgromadzony przez organ materiał dowodowy, uzupełniony kopiami dokumentów przedstawionymi wcześniej przez skarżącą przy piśmie z 23 listopada 2020 r. dawał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Należy bowiem mieć na uwadze, że na mocy art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Sąd nie dopatrzył się wystąpienia wspomnianych przesłanek, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji bądź stwierdzeniem jej nieważności. Zdaniem Sądu skarga płatnika składek nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu, skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji (jako wydanej bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu braku upoważnienia do podpisywania decyzji przez osobę, która zaskarżoną decyzję podpisała), Sąd nie podziela argumentu skarżącej. Podpisujący zaskarżone rozstrzygnięcie Zastępca Dyrektora ds. Służb Mundurowych [...] Oddziału NFZ legitymował się pełnomocnictwem nr [...] Prezesa NFZ z [...] marca 2021 r., obejmującym m.in. prowadzenie postępowań administracyjnych i wydawanie decyzji w sprawach, o których mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach. W podstawie pełnomocnictwa został powołany m.in. art. 102 ust. 7 ustawy o świadczeniach, stanowiący, że "Prezes Funduszu może udzielić zastępcom Prezesa, głównemu księgowemu Funduszu, dyrektorom oddziałów wojewódzkich Funduszu oraz innym pracownikom Funduszu pełnomocnictw do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych (...)". Podpisujący decyzję jest pracownikiem [...] Oddziału NFZ.

Co do zarzutu błędnej oceny przez Prezesa NFZ jako prawidłowego wniosku ZUS o objęcie uczestniczki obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, należy wyjaśnić, że na mocy art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach Prezes NFZ rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń.

Sprawa objęta zaskarżoną decyzją jest właśnie sprawą dotyczącą objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

Na mocy art. 109 ust. 3a ustawy o świadczeniach w przypadku gdy wnioskodawcą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (jak w niniejszej sprawie na mocy art. 109 ust. 3 ww ustawy) do wniosku wnioskodawca dołącza kopie posiadanych dokumentów i informacje uzasadniające treść żądania. Zatem ZUS, występując do Prezesa NFZ o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym uczestniczki, miał obowiązek dołączyć dokumenty/ich kopie uzasadniające treść żądania. W opinii Sądu, ZUS wywiązał się z opisanego ustawowego obowiązku. Przedstawił kopię fragmentu protokołu kontroli przeprowadzonej przez jego pracowników u skarżącej, dotyczącego umów zawartych przez płatnika składek z uczestniczką, kopie tychże umów, kopie rachunków do tychże umów (miesięcznych zbiorczych sprawozdań). Skarżąca kwestionując prawdziwość powyższych dokumentów, nie wykazała, aby dołączone kopie umów i rachunków nie były zgodne z oryginałami będącymi w jej posiadaniu (umowy i rachunki) oraz protokołem kontroli, doręczonym jej wcześniej przez ZUS po przeprowadzonej kontroli. Ponadto ZUS w piśmie z 20 października 2020 r. skierowanym do Prezesa NFZ, zawierającym wystąpienie o objęcie uczestniczki obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, jednoznacznie wskazał, na jakich dokumentach oparł swój wniosek. Skarżąca została powiadomiona o tym wystąpieniu i nie zgłosiła zarzutów co do formy i zawartości przekazywanych organowi dokumentów. Argumentów tego rodzaju nie podniosła także w piśmie z 23 listopada 2021 r. stanowiącym odpowiedź na zawiadomienia Prezesa NFZ o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie i określeniu terminu zakończenia postępowania; w zawiadomieniu skupiła się na analizie umów skutkujących objęciem uczestniczki ubezpieczeniem zdrowotnym. Należy zauważyć, że przepis art. 109 ust. 3a ustawy o świadczeniach upoważnia ZUS do przesłania kopii posiadanych dokumentów.

Jeżeli skarżąca uważała, że omawiane kopie dokumentów zostały nieprawidłowo wykorzystane przez Prezesa NFZ, co doprowadziło do popełnienia przestępstw, to powinna wystąpić do organów ścigania.

Sąd nie dopatrzył się także istotnego naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w tym, że postępowanie było prowadzone dłużej niż 30 dni. W myśl art. 109 ust. 4 ustawy o świadczeniach Prezes Funduszu rozpatruje sprawy, o których mowa w ust. 1, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia ich wniesienia, wydając decyzję. Uzasadnienie decyzji sporządza się z urzędu. Termin ten ma charakter instrukcyjny, podobnie, jak art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które mają charakter kompetencyjny i nie wywierają skutków w sferze stosunku materialnoprawnego, polegającego na ukształtowaniu, zmianie lub wygaśnięciu stosunku administracyjnoprawnego, co z punktu widzenia adresata decyzji znajduje wyraz w przyznaniu mu uprawnień lub nałożeniu obowiązków bądź też stwierdzeniu istnienia określonego uprawnienia lub obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 318/06, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przekroczenie przez organ terminu 30 dni na załatwienie sprawy nie miało wpływu na wynik sprawy. Przy tym skarżąca została powiadomiona przez Prezesa NFZ w piśmie z 13 listopada 2020 r., że decyzja zostanie wydana najpóźniej do[...] marca 2021 r., co też nastąpiło. W piśmie z 10 marca 2021 r. organ nie wskazał innej daty załatwienia sprawy. Zatem w sytuacji, gdy skarżąca odebrała to ostatnie pismo 26 marca 2021 r., to mogła przewidywać, że decyzja zostanie wydana do [...] marca 2021 r. Zauważyć też należy, że skarżąca nie podjęła działań zmierzających do zapoznania się z materiałem dowodowym (w piśmie zaznaczono, że powinna się wcześniej umówić), choć potem podważała jego wartość i autentyczność, a tylko wyczekawszy do ostatniego dnia zakreślonego w omawianym piśmie, przesłała kolejne stanowisko, do którego dołączyła kopie dokumentów, które mogła przedstawić przy wcześniejszych pismach (z 23 listopada i 7 grudnia 2020 r.), w zasadzie analogiczne do tych, dołączonych do pisma z 7 grudnia 2020 r. Pismo z 2 kwietnia 2021 r. stanowiło jedynie polemikę ze stanowiskiem Prezesa NFZ i nawet, gdyby wpłynęłoby przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie miałoby wpływu na skarżone rozstrzygnięcie. Dlatego wydanie decyzji przez organ przed upływem terminu, zakreślonego w jego piśmie z 10 marca 2021 r., choć naruszało art. 10 § 1 k.p.a., nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Pisma skarżącej świadczą przy tym o jej aktywnym udziale w postępowaniu.

Organ nie informował skarżącej o dowodach uzyskanych po wszczęciu postępowania, gdyż były to dowody przedstawione przez skarżącą.

O zgromadzonych dowodach (uzyskanych od ZUS) powiadomił skarżącą i uczestniczkę w pismach z 13 listopada 2020 r., co należało odczytać w powiązaniu z pismem ZUS z 20 października 2020r. Zresztą skarżąca była informowana w pismach organu z 13 listopada 2020 r. oraz 10 marca 2021 r. o możliwości wglądu do akt sprawy, ale nie skorzystała z tego uprawnienia.

Dlatego, zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1,

art. 81 k.p.a.

Zasadnie organ przyjął, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji. Prezes NFZ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy; uczynił to całościowo i wyczerpująco. Nie naruszył więc art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a k.p.a. Zaskarżona decyzja spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. (na str. 3 zostały powołane dowody, na których organ oparł rozstrzygnięcie).

Sąd nie znalazł podstawy do oceny czynności organu w świetle art. 67 § 1 k.p.a. (Organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie.), gdyż chodzi o czynności w trakcie postępowania mające wpływ na wynik postępowania związane ze zbieraniem materiału dowodowego, a nie o analizę zebranego materiału dowodowego, stanowiącą element "rozpatrywania sprawy, oceny materiału dowodowego", o czym mowa w art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a.

W rezultacie Prezes NFZ prawidłowo ustalił stan faktyczny, a następnie zakwalifikował oceniane umowy jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia (art. 750 w zw. z art. 734 § k.c.), skutkujące podleganiem uczestniczki obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na mocy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Przepis ten stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło rozumie się zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. W stosunkach tego rodzaju chodzi o zobowiązanie do osiągnięcia w przyszłości indywidualnie oznaczonego, samoistnego, obiektywnie możliwego a subiektywnie pewnego rezultatu pracy ludzkiej, o charakterze materialnym lub niematerialnym. Niezależnie od wątpliwości dotyczących możliwości uznania za dzieło rezultatów niematerialnych, nieucieleśnionych w rzeczy, wskazać należy, że rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy może być wynik czynności, a nie sama czynność. Tym samym umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Wyznacznikami odróżniającymi czynności świadczone w ramach umowy o dzieło od zadań wykonywanych w ramach umowy zlecenia są: konieczność określenia dzieła z góry, w umowie; powstanie w wyniku działań przyjmującego zamówienie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, weryfikowalność tego rezultatu ze względu na istnienie wad.

W niniejszej sprawie, w spornych umowach, mimo zatytułowania ich "umowa o wykonanie projektu (o dzieło)", nie sprecyzowano konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, jaki miał nastąpić w konsekwencji wykonania zawartych umów. W § 2 ww. umów w ust. 1 zapisano, że :Zamawiający zamawia, a nauczyciel zobowiązuje się przygotować indywidualne projekty oraz indywidualne materiały i przeprowadza na podstawie projektów lekcje języka...", w ust. 3 określono miejsce, w którym projekt (czyli lekcje) jest realizowany, w ust. 4 z kolei określono maksymalną liczbę godzin (10), którą tygodniowo może nauczyciel przeznaczyć na realizację wszystkich projektów, by w § 3 ust. 1 ustalić wynagrodzenie nauczyciela brutto za 60 minut lekcji, w zależności od liczby uczestników. Trafnie więc organ przyjął, że obowiązków polegających na przygotowaniu i przeprowadzeniu zajęć, choćby w oparciu o samodzielnie wybrane i przystosowane materiały dydaktyczne, a nie narzucony z góry program, nie można uznać za dzieło, ponieważ czynności te nie przynoszą konkretnego, samoistnego, oznaczonego i pewnego rezultatu. Sąd podziela stanowisko, że przeprowadzanie zajęć nauczania języka obcego, nawet w oparciu o samodzielnie przygotowany program i pomoce naukowe, nie konstytuuje ucieleśnionego rezultatu tych czynności. W orzecznictwie przyjmuje się, że usługi nauczycieli lub inne nauczanie noszą konstrukcyjne cechy umów (czynności) starannego działania, a nie umów rezultatu, bo nie przynoszą konkretnych, mierzalnych lub pewnych indywidualnych rezultatów niematerialnych, także wtedy gdy były prowadzone według indywidualnych programów nauczyciela (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II UK 187/11, opubl.: OSNP 2013 nr 9-10, poz. 115; z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II UK 308/11; z 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II UK 12/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w S. z [...] marca 2016 r. sygn. akt [...], Lex nr [...]). Działanie polegające na nauczaniu osób uczących się nie daje bowiem żadnej pewności, że posiądą oni przekazywaną wiedzę, a w szczególności, że nastąpi rezultat "nauczenia się". Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy przekazuje ją uczestnikom zajęć bez gwarancji posługiwania się danym językiem, gdyż taki rezultat należy uznać za obiektywnie nieosiągalny. Przyjmuje się, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne –art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne-art. 750k.c.).

Jak już zaznaczono, jedną z cech charakterystycznych, pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok SN z 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00, wyroki Sądu Apelacyjnego w P. z [...] września 2010 r., sygn. akt [...]; Sądu Apelacyjnego w L. z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt [...]). Skoro zaś, jak organ prawidłowo ustalił, umowy płatnika składek zawarte z uczestniczką nie prowadziły w żaden sposób do powstania określonego, zindywidualizowanego rezultatu mającego samoistny byt, to rezultat ten nie mógł być także poddany sprawdzianowi na istnienie wad, przy czym nie było nawet możliwości ustalenia jakimi wadami fizycznymi mógłby być on obciążony. Lektor (nauczyciel) nie może bowiem zobowiązać się do tego, że jego uczeń z całą pewnością opanuje język na zakładanym poziomie, gdyż jest to kwestia indywidualnych zdolności, ambicji i wysiłku każdego słuchacza. Praca lektora polega na starannym działaniu, w celu przekazania określonego zasobu wiedzy uczestnikom kursu, motywowania ich do nauki czy sprawdzania postępów. Poziom opanowania materiału i umiejętności uczestników kursów językowych nie stanowi rezultatu w znaczeniu art. 627 k.c.

Również kwestia wynagrodzenia uczestniczki wskazuje jednoznacznie na rzeczywiste realizowanie umów o świadczenie usług, bowiem było ono wypłacane cyklicznie, co miesiąc i za każdą przepracowaną godzinę. Warunkiem wypłaty wynagrodzenia co miesiąc było przedstawienie przez nauczyciela comiesięcznego sprawozdania z nauczania języka (§ 3 ust. 2 umowy). W sprawozdaniu, które miało charakter zbiorczy (przykładowe kopie w aktach adm.), nauczyciel natomiast ujmował zbiorcze zestawienie zrealizowanych projektów (nazwiska uczniów i liczby godzin zrealizowanych z każdym uczniem zajęć). Czynności określone w umowie miały zaś charakter stały, i choć termin oddania dzieła został określony, to w rzeczywistości nie można mówić, że w tej dacie rezultat osiągnięto. Ponadto umowy zawarte zostały jedna po drugiej, pierwsza na okres roku szkolnego, a druga - na roczny okres czasu, co też wskazuje na stały charakter współpracy zainteresowanego z płatnikiem. Strony nie miały pełnej swobody określania wynagrodzenia. Umowa o dzieło istotnie dopuszcza system zaliczkowy, zwłaszcza jeżeli dzieło ma być oddawane częściami. Elastyczność ta ma jednak pewne granice. Ustalenie bowiem wynagrodzenia wyłącznie w oparciu o ilość przepracowanych godzin jest całkowicie sprzeczne z naturą umowy o dzieło, gdzie to nie ilość czasu pracy, a jej efekt jest nadrzędną i jedyną ocenianą wartością.

Przeciwne stanowisko (a takie prezentuje skarżąca) sprzeciwiałoby się właściwości (naturze) zawiązanego stosunku zobowiązaniowego, o której mowa w art. 3531 k.c. Zgodnie z treścią art. 3531 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Choć umowy płatnika z uczestniczką zatytułowane zostały "umowa o dzieło", to nazwa umowy nie jest elementem decydującym samodzielnie o rodzaju zobowiązania, w oderwaniu od oceny rzeczywistego przedmiotu tej umowy i sposobu oraz okoliczności jej wykonania. Przepis art. 3531 k.c. wymaga, aby treść stosunku prawnego lub jego cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego. Zasady dotyczące oceny postanowień umownych znajdują zastosowanie także na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w S. w sprawie [...],Naczelnego Sądu Administracyjnego).

Co do kwestii naruszenia art. 65 § 1 i 2 k.c., należy wyjaśnić, że art. 65 k.c. wskazuje przy wykładni umów okoliczności istotne dla rozumienia treści oświadczeń woli (§ 1 - oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje) i daje pierwszeństwo kryterium zamiaru stron i celu, jaki stronom przyświecał przy zawieraniu umowy (§ 2). Nie powinno jednak ulegać kwestii, że strony umów nie mogą oświadczeniem woli kształtować swych obowiązków odmiennie, niż wynika to z przepisów administracyjnego prawa materialnego. Dlatego brak jest podstaw do stosowania art. 65 k.c. Nie zmienia to jednak faktu, że zarówno organ, jak i sąd administracyjny - w sprawach przedmiotem których jest ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego - nie są związane nazwą umowy zawartej między stronami umowy, lecz powinny ocenić charakter zawartych w niej postanowień z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) ustawy o świadczeniach (por. wyroki NSA: z 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GSK 403/21, z 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II GSK 1918/19, II GSK 1951/18, z 5 stycznia 2021 r. sygn. akt II GSK 1604/18, II GSK 1605/18; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd podziela stanowisko Prezesa NFZ, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że uczestniczka nie zobowiązała się do wykonania określonego dzieła (rezultatu), a jedynie do podejmowania działań zgodnych z oczekiwaniami skarżącej, które nie prowadziły do powstania indywidualnie oznaczonego rezultatu, zaś rezultat ten nie mógł być poddany sprawdzianowi na istnienie wad, a nadto polegały na powtarzalnych czynnościach, nienoszących znamion twórczości. Świadczy więc to, że sporne umowy były w istocie typowymi umowami o świadczenie usług. Powyższe ustalenie w konsekwencji uzasadniało objęcie uczestniczki obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Nie doszło do naruszenia zasad ogólnych: art. 6 k.p.a., będącego odpowiednikiem art. 7 Konstytucji RP, gdyż organ działał na podstawie przepisów prawa. Przepis art. 22 Konstytucji RP dopuszcza możliwość ograniczenia swobody działalności gospodarczej w drodze ustawy i ze względu na ważny interes publiczny. Skarżącej nie została ograniczona swoboda działalności, a wręcz odwrotnie, to skarżąca tej swobody nadużyła, nazywając wykonywane czynności umowami o dzieło w celu uniknięcia dodatkowych obciążeń finansowych.

Z kolei okoliczność, że Prezes NFZ odwoływał się do orzecznictwa sądowego na poparcie swego stanowiska, nie oznaczało, że naruszył art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych, o której mowa w art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., może być podstawą do wydania przez NSA uchwały mającej na celu wyjaśnienie określonych wątpliwości prawnych. Uchwała taka ma na celu wymuszenie ujednolicenia stanowisk sądów administracyjnych, szczególnie wówczas, gdy rozpoznawanie przez NSA środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych nie doprowadziło do ujednolicenia orzecznictwa w stosowaniu przepisów prawa administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 17 lutego 2014 r. sygn. akt II FPS 9/13, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednolitość orzecznictwa jest niezwykle pożądana w zakresie sądowej kontroli sądownictwa administracyjnego, szczególnie ze względu na konieczność zapewniania pewności stosowania prawa, zarówno adresatom norm prawnych, jak i organom administracji. Zapewniając stan stałości, pewności i bezpieczeństwa prawnego, służy respektowaniu zasady równości wobec prawa (por. Chaba Dawid, Jakość polskiego prawa administracyjnego w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, opubl.: Samorząd Terytorialny 2018/11/16-25).

Organ, kierując się wypracowanym orzecznictwem w kwestii rozstrzyganej skarżoną decyzją, działał w zgodzie z art. 32 Konstytucji RP.

Sąd nie dopatrzył się w działaniu Prezesa NFZ naruszenia przepisów ustawy –Prawo przedsiębiorców, gdyż ustawa ta ma zagwarantować realizację konstytucyjnej zasady wolności działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i innych zasad konstytucyjnych mających znaczenie dla przedsiębiorców i wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, w tym zasady praworządności, pewności prawa, niedyskryminacji oraz zrównoważonego rozwoju (zd. pierwsze Preambuły ustawy), a Sąd nie dopatrzył się naruszenia wspomnianych zasad konstytucyjnych.

Z powyższych względów skargę jako niezasadna na mocy art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.