Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 139/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 4 i art. 120, art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 149 par. 1a, art. 151, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 3, , art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 7 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2021 r. sprawy ze skargi D. C. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezesa Sądu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. (data wpływu: [...] sierpnia 2020 r.) w zakresie dotyczącym żądania udostępnienia orzeczeń w sprawach o sygn. akt: [...] [...] oraz [...] – w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; II. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w części, w jakiej sprawa dotyczy bezczynności organu co do udostępnienia orzeczenia o sygn. akt [...]; III. stwierdza, że w zakresie opisanym w pkt I i II sentencji organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; IV. stwierdza, że zaistniała bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; V. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. C. jest bezczynność Prezesa Sądu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.

Wniesienie skargi miało miejsce w następujących okolicznościach wynikających z akt sprawy (aktach administracyjnych i akt sądowych).

W dniu [...] sierpnia 2020 r. (data wpływu do Sądu Apelacyjnego w P. wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r.) D. C. (dalej również: zainteresowany; skarżący; strona) wystąpił o "udostępnienie i przesłanie", na podany adres, informacji publicznej w postaci orzeczeń wydanych w sprawach o sygn. akt I ACa [...], I ACa [...], I ACa [...], I Aca [...] oraz I ACa [...] – wraz z uzasadnieniami (k. 2 akt adm.).

W reakcji na wniosek, wysłano do zainteresowanego dwa pisma (k. 6 i 25 akt adm.). Pierwsze z [...] września 2020 r. znak [...], [...], z którego treści wynika, że udostępniono skarżącemu zanonimizowany wyrok wraz z uzasadnieniem w sprawie o sygn. I ACa [...], a zarazem w sposób dorozumiany odmówiono udostępnienia orzeczeń w sprawach o sygn. I ACa [...] i I ACa [...], stwierdzając, że "dotyczą ochrony dóbr osobistych i rozwodu". W piśmie tym, organ ponadto stwierdził, że zgodnie z uchwałą nr [...] Prezesa i Dyrektora Sądu Apelacyjnego w P. orzeczenia w tych sprawach nie podlegają publikacji. Ponadto poinformowano również stronę o braku sporządzenia uzasadnienia w sprawach o sygn. I ACa [...] i I ACa [...]. Natomiast drugie pismo, z dnia [...] października 2020 r. znak [...], z którego treści wynika, że udostępniono skarżącemu kolejny zanonimizowany wyrok wraz z uzasadnieniem, wydany w sprawie o sygn. I ACa [...], oraz poinformowano, że w sprawie o sygn. I ACa [...] nie zostało sporządzone pisemne uzasadnienie.

W skardze z dnia [...] września 2020 r., wniesionej bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (data nadania pocztowego – k. 4, 5 akt sąd.; data wpływu do Sądu Apelacyjnego w P.: [...] września 2020 r. – k. 10, 11, 14 akt sąd.), D. C. zarzucił Prezesowi Sądu Apelacyjnego bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej w postaci odpisów wyroków wraz z uzasadnieniami (po animizacji), w sprawach wskazanych we wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. Zakwestionował stanowisko organu, że wyroki nie mogą być mu udostępnione z uwagi na to, że dotyczą dóbr osobistych i rozwodu.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu (dalej: Prezes Sądu Apelacyjnego; organ) wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie – na wypadek nieuwzględnienia powyższego żądania – wniósł o umorzenie postępowania "w związku z całkowitą realizacją wniosku w dniu [...] października 2020 r.".

Prezes Sądu Apelacyjnego zaznaczył, że w dniu [...] września 2020 r. skarżący "uzyskał jeden z wyroków z uzasadnieniem i po animizacji" w sprawie o sygn. I ACa [...], a także "uzyskał pisemną informację co do pozostałych (...) orzeczeń: w sprawie o sygn. I ACa [...] nie został w ogóle złożony wniosek o sporządzenie uzasadnienia, a w sprawie o sygn. I ACa [...] do chwili sporządzenia odpowiedzi na skargę trwa przygotowanie uzasadnienia. Ponadto wyjaśnił, że jednocześnie udzielono zainteresowanemu informacji, że orzeczenia w tych sprawach nie podlegają publikacji ze względu na uchwałę Prezesa i Dyrektora Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] października 2017 r. nr [...]".

Organ podniósł też, że działania skarżącego wydają się wskazywać na nadużywanie prawa do informacji publicznej, gdyż składa wiele wniosków o udostępnienie specyficznie wyselekcjonowanych orzeczeń, podczas gdy bardzo liczne orzeczenia, dotyczące wszystkich kategorii spraw rozpatrywanych przez sądy powszechne, w tym Sąd Apelacyjny w P., są dostępne w publicznym portalu orzeczeń sądów powszechnych pod adresem https://orzeczenia.ms.gov.pl.

W odpowiedzi na wezwanie sądowe, pełnomocnik organu w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r. wyjaśnił, że w sprawach o sygn. I ACa [...], I ACa [...] oraz I ACa [...] uzasadnienia orzeczeń nie zostały sporządzone, jak również, że z uwagi na to, iż wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r. dotyczy wyroków z uzasadnieniami, sentencje wyroków wydanych w sprawach o sygn. akt I ACa [...], I ACa [...] oraz I ACa [...] nie zostały przesłane skarżącemu. Do przedmiotowej odpowiedzi dołączono dowody doręczenia skarżącemu pisma z dnia [...] września 2020 r. (elektroniczne potwierdzenie odbioru z dnia [...] września 2020 r. – k. 61 akt sąd.) i pisma z dnia [...] października 2020 r. (elektroniczne potwierdzenie odbioru z dnia [...] października 2020 r. – k. 54 akt sąd.) – wraz z załącznikami (zanimizowanymi wyrokami w sprawach o sygn. I ACa [...] i I ACa [...]).

Ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu nie wyraził odrębnego stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga ma usprawiedliwione podstawy.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym i rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu w drodze zarządzenia Przewodniczącego Wydziału.

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest na podstawie kryterium legalności. Obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skarga na bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem działanie (akt lub czynność) organu, lecz jego ewentualny brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.

Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W kontrolowanej sprawie administracyjnej, skarżący domagał się udzielenia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) – dalej: u.d.i.p., która reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę oraz tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05 i 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1949/19 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i poddał merytorycznej ocenie jej zasadność.

Prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Udostępnieniu podlega informacja publiczna (art. 6 ust. 1 u.d.i.p.), a obowiązane do jej udostępniania są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Jest to w szczególności każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.

Na wstępie dalszych rozważań merytorycznych, Sąd zaznacza, że pomiędzy stronami nie było sporu co do podstawowego charakteru żądanej informacji, tj. nie kwestionowano, iż informacje, których udostępnienia domagał się zainteresowany, mają walor informacji publicznej. Również Sąd nie miał w tym względzie żadnych wątpliwości. Żądanie zainteresowanego dotyczyło informacji publicznej, a Prezes Sądu Apelacyjnego był podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia na warunkach określonych w przywołanej ustawie. Prezes sądu powszechnego – w tym wypadku prezes sądu apelacyjnego – należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Sądy są niewątpliwie organami władzy publicznej. Ponieważ zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 2072) prezes sądu kieruje sądem, reprezentuje go na zewnątrz (z wyjątkiem spraw należących do dyrektora sądu lub kierownika) i jednocześnie pełni czynności z zakresu administracji sądowej. Jest on też właściwym organem do załatwiania spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej (tak: I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Komentarz do art. 4, punkt 2 [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2016).

W tym miejscu należy również podkreślić, że tutejszy Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw do uznania, że działania skarżącego w przedmiotowej sprawie wskazują na nadużywanie prawa do informacji publicznej, jak to sygnalizował organ w odpowiedzi na skargę. Ustawa o dostępie do informacji publicznej oczywiście nie może być nadużywana ani wykorzystywana w sprawach prywatnych. W ocenie Sądu, samo składanie licznych wniosków o "udostępnienie specyficznie wyselekcjonowanych orzeczeń", nawet jeżeli wiele z nich jest dostępnych w publicznym portalu orzeczeń sądów powszechnych, nie przesądza jeszcze o złej woli podmiotu występującego o informację publiczną. Działanie takie może stanowić wymierną uciążliwość organizacyjną dla organu, a przy tym być niecelowe (przedwczesne) bez podjęcia uprzedniej próby zaznajomienia się z określną informacją w publicznym portalu orzeczeń sądów powszechnych. Trzeba jednak mieć na uwadze, że skarżący jest osobą pozbawioną wolności, co powoduje, że nie dysponuje on pełną swobodą w zakresie korzystania z urządzeń elektronicznych i dostępu do usług internetowych. Wobec tego, Sąd przy ocenie omawianego argumentu organu uwzględnił zawarte w art. 61 Konstytucji podstawowe reguły wykładni w zakresie dostępu do informacji publicznej. Prawo to powinno służyć jak najszerszemu obywatelskiemu dostępowi do danych publicznych, zatem normy regulujące zarówno tryb, jak i zasady dostępu do informacji publicznej, winny być wykładane z poszanowaniem podstawowej reguły in dubio pro libertate. Podobnie należy też rozstrzygać wątpliwości faktyczne. W niniejszej sprawie organ nie wykazał w sposób oczywisty, że zachodzą podstawy do odstąpienia od tejże zasady.

W następnej kolejności należy wyjaśnić, że informacje, których udostępnienia skarżący domagał się od organu, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w tejże ustawie. Udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a zwłaszcza aktów administracyjnych (i odpowiednio innych rozstrzygnięć) oraz treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.).

Udostępnianie informacji publicznych następuje m.in. w drodze ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8, względnie udostępniania jest na wniosek, bądź w centralnym repozytorium (art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 u.d.i.p.). Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. stanowi zaś, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, co do zasady nie później niż w terminie czternastu dni od dnia złożenia wniosku. W myśl natomiast art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Samo udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną następuje w formie pisma. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział zaś w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Ma to zatem miejsce w sytuacji, gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku w przedmiocie informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ, będąc zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wbrew przepisom prawa nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 3 ust. 1 pkt 1 lub art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy. Względnie też, gdy nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 39/15 – dostępny jw.). W sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy zaistniała któraś z tych sytuacji. Przede wszystkim musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały one dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok NAS z dnia 17 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3109/12, dostępny jw.).

D. C. wystąpił z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r., które wpłynęło do Sądu Apelacyjnego w P. [...] sierpnia 2020 r. W konsekwencji, termin do udostępnienia żądanych informacji, ewentualnie do powiadomienia o przyczynach opóźnienia ze wskazaniem terminu, w którym organ udostępni informację – upływał [...] września 2020 r. Skarżący domagał się udostępnienia mu informacji publicznej w postaci zanonimizowanych orzeczeń [w istocie wyroków] wydanych w sprawach o sygn. akt I ACa [...], I ACa [...], I ACa [...], I ACa [...] oraz I ACa [...] wraz z uzasadnieniami.

Tutejszy Sąd stwierdził, że przed wniesieniem skargi na bezczynność udostępniono wnioskodawcy, z zachowaniem wymogów określonych w art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., tylko zanonimizowany wyrok w sprawie o sygn. I ACa [...] (sentencję wraz uzasadnieniem). Dowód doręczenia przesyłki z dnia [...] września 2020 r. zawierającej informację publiczną w takiej postaci pełnomocnik Prezesa Sądu Apelacyjnego przedstawił na wezwanie Sądu (zob. k. 61 akt sąd.). P. z dnia [...] września 2020 r. zostało nadane [...] września 2020 r., a doręczone [...] września 2020 r. Skoro zaś przed wniesieniem skargi na bezczynność zainteresowany uzyskał żądaną informację publiczną w zakresie obejmującym sprawę o sygn. I ACa [...], skargę należało w tej części oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Natomiast co do pozostałej części żądań wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu tego wniosku w zakresie dotyczącym orzeczeń w sprawach o sygn. akt: I ACa [...], I ACa [...], I ACa [...] oraz I ACa [...] (pkt III sentencji wyroku). Orzeczenia te do dnia wniesienia skargi na bezczynność nie zostały zainteresowanemu udostępnione.

Idąc dalej, należy przypomnieć, że D. C. wniósł [...] września 2020 r. skargę (pismo datowane na [...] września 2020 r.) na bezczynność organu w załatwieniu przedmiotowego wniosku, która wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w P. w dniu [...] września 2020 r. Niezwłocznie, po formalnym wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego i w bezpośredniej reakcji na skargę, Prezes Sądu Apelacyjnego, przy piśmie przewodnim z dnia [...] października 2020 r. znak [...], udostępnił skarżącemu jeszcze jedno zanonimizowane orzeczenie z uzasadnieniem – wyrok w sprawie o sygn. I ACa [...]. Pismo to nadano do strony w dniu [...] października 2020 r., a doręczono [...] października 2020 r. (zob. k. 54 i 55 akt sąd.). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że po stronie organu doszło w tym aspekcie sprawy do autokontroli, jako że organ już po otrzymaniu skargi przekazał skarżącemu kolejne, wcześniej nieudostępnione orzeczenie (informację publiczną). W konsekwencji, Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w części, w jakiej sprawa dotyczyła bezczynności organu co do udostępnienia orzeczenia o sygn. akt I ACa [...]. W tym zakresie rozpatrywanie żądania zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej stało się bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), a stosowne rozstrzygnięcie zostało zawarte w punkcie II sentencji wyroku.

Nade wszystko jednak trzeba podkreślić, że po analizie całości okoliczności sprawy Sąd stwierdził, iż na dzień rozstrzygania w przedmiocie bezczynności organu wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej nie został w całości załatwiony. Wobec tego Sąd uznał za konieczne zobowiązać Prezesa Sądu Apelacyjnego do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. w zakresie żądania udostępnienia wszystkich innych, wskazanych we wniosku orzeczeń, poza przesłanymi już dotychczas w sprawach o sygn. I ACa [...] i I ACa [...]. Dotyczy to orzeczeń w sprawach o sygn. I ACa [...], I ACa [...] oraz I ACa [...]. D. C. wystąpił do organu o przesłanie wydanych w tych sprawach, zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami, a tak określonej informacji publicznej skarżącemu nie udostępniono.

Co szczególnie istotne, zdaniem Sądu w sytuacji, gdy skarżący wystąpił o przesłanie (udostępnienie) wyroku z uzasadnieniem, organ (podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej) nie może odstąpić od jej udostępnienia, powołując się na fakt, że dane orzeczenie nie posiada uzasadnienia. Jak wynika z pisma procesowego organu z dnia [...] czerwca 2021 r., dotyczy to wyroków w sprawach o sygn. I ACa [...], I ACa [...] oraz I ACa [...], w których nie sporządzono uzasadnienia. W takiej sytuacji należy podmiotowi zainteresowanemu udostępnić informację w zakresie częściowym, obejmującym sentencję orzeczenia, skoro jest ona bezsprzecznie w posiadaniu organu (por. art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Wniosek taki znajduje swoje oparcie w przywołanym już wcześniej art. 61 Konstytucji, gdyż prowadzi do zagwarantowania obywatelom możliwie najszerszego dostępu do danych publicznych.

Warto również zauważyć, że organ nie zrealizował w odpowiedni sposób obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, także gdy chodzi o informowanie strony w toku postępowania o potencjalnych przeszkodach w udzieleniu części żądanej informacji. W piśmie z dnia [...] września 2020 r. organ w sposób dorozumiany odmówił udzielenia części informacji, wskazując na problemy w udostępnieniu wyroków w sprawach o sygn. I ACa [...] i I ACa [...]. W tym względzie poinformował stronę, że orzeczenia te dotyczą ochrony dóbr osobistych i rozwodu – i nie podlegają publikacji stosownie do uchwały Prezesa i Dyrektora Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Było to przy tym o tyle niekonsekwentne, że w późniejszym czasie organ udostępnił skarżącemu zanonimizowany wyrok, wraz z uzasadnieniem, wydany w sprawie o sygn. I ACa [...]. Powyższe stwierdzenie organu, jak wynika z kontekstu całości okoliczności sprawy, dotyczy ograniczeń w udostępnianiu orzeczeń sądów powszechnych w publicznej bazie pod adresem https://orzeczenia.ms.gov.pl. Obowiązywanie pewnych ograniczeń co do kategorii orzeczeń publikowanych z urzędu w ogólnodostępnych bazach orzeczeń jest w pełni zrozumiałe, gdyż ograniczenia w tym zakresie są wynikiem wyważenia pomiędzy dążeniem do zapewnienia jawności życia publicznego a ochroną prywatności osób, których publikowane orzeczenia mogą dotyczyć (anonimizacja treści takich orzeczeń może nie zapewniać odpowiedniej ochrony tych dóbr). Nie oznacza to jednak, że fakt istnienia takich ograniczeń można wprost przenosić na zasady udostępniania informacji publicznej w trybie powołanej ustawy. W sytuacji uruchomienia przez uprawnionego (w tym przypadku skarżącego) procedury udostępnienia informacji publicznej, zastosowanie znajdują wyłącznie reguły ustawowe. Wobec tego każdy wniosek w tym przedmiocie powinien być procedowany na płaszczyźnie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W praktyce oznacza to, że organ sądu powszechnego, do którego wpłynął wniosek w tym przedmiocie, musi zareagować stosownie do wymogów przywołanej ustawy. Nie ma przy tym znaczenia, czy żądane informacje dotyczą orzeczeń podlegających automatycznej publikacji w portalu orzeczeń sądów powszechnych, czy też wyłączonych spod tych reguł publikacyjnych. Zgodnie z tą ustawą, jeżeli wpłynął wniosek do podmiotu zobowiązanego, to żądana informacja publiczna zasadniczo powinna zostać udostępniona w terminie ustawowym (14-dniowym, względnie przedłużonym) albo też w tym terminie należy wydać decyzję odmowną.

Tutejszy Sąd ma świadomość, że Prezes Sądu Apelacyjnego, wskazując w piśmie z dnia [...] września 2020 r. na szczególny charakter wyroków I ACa [...] i I ACa [...] jako dotyczących "dóbr osobistych i rozwodu", jednocześnie odwołując się do uchwały nr [...], w istocie uznał, że nie należy udostępniać wskazanych tu orzeczeń z uwagi na ochronę prywatności stron procesu sądowego. Trzeba jednak pamiętać o tym, że negatywne rozpatrzenie żądania udostępnienia informacji publicznej nie może, według przepisów przywołanej ustawy, przybrać formy zwykłego pisma wyjaśniającego. Odmowa udostępnienia informacji, jeżeli takie rozstrzygnięcie ma zamiar wydać organ, powinna mieć formę decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Pismo z dnia [...] września 2020 r. nie mogło być uznane za decyzję administracyjną, gdyż nie spełniało minimum wymogów określonych w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodać należy, że kwestia ta w praktyce traci na znaczeniu w sytuacji, gdy w danej sprawie nie zostało sporządzone uzasadnienie, gdyż w takim wypadku anonimizacja sentencji orzeczenia zwykle pozwala na zagwarantowanie ochrony dóbr osobistych stron postępowania (jakkolwiek nie można z góry wykluczyć sytuacji, w której sama anonimizacja nie będzie wystarczająca). W każdym razie, Sąd podkreśla, że zobowiązał Prezesa Sądu Apelacyjnego do załatwienia wniosku D. C. z dnia [...] sierpnia 2020 r. w zakresie żądania udostępnienia orzeczeń w sprawach o sygn. akt I ACa [...], I ACa [...] oraz I ACa [...]. W odniesieniu do wszystkich wymienionych tu orzeczeń należy dopełnić odpowiedniej formy reakcji na wniosek, wymaganej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Orzeczenia te, w posiadanym przez organ zakresie, powinny być albo udostępnione, albo należy wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia (na przykład ze względu na prywatność osób fizycznych – zob. art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.).

Sąd dla jasności podkreśla, że w niniejszej sprawie – wywołanej skargą na bezczynność – nie miał kompetencji do rozstrzygnięcia, czy wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r., w zakresie dotychczas niezałatwionym, powinien być rozpatrzony pozytywnie czy negatywnie. W ramach skargi na bezczynność sąd administracyjny bada bowiem tylko terminowość działania organu. Z tych też względów przedstawione już wcześniej wyjaśnienia prawne w zakresie, w jakim dotyczyły one hipotetycznych przyszłych działań organu, nie mogą być przy załatwianiu sprawy poczytywane jako wskazania co do sposobu merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego. Co oczywiste, Sąd nie mógł też oceniać prawidłowości aktu wewnętrznego (uchwały Prezesa i Dyrektora Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] października 2017 r. nr [...]) dotyczącego zasad publikacji orzeczeń w portalu orzeczeń sądów powszechnych – o co wnosił skarżący. Nie należy to ani do zakresu sprawy w przedmiocie bezczynności organu, ani w ogóle do kompetencji sądu administracyjnego.

W takich też okolicznikach Sąd orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

Idąc dalej, Sąd zauważa, że w postępowaniu ze skargi na bezczynność sąd administracyjny zobowiązany jest nadto do oceny, czy stwierdzona bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Oceniając tę kwestię, Sąd wziął pod uwagę, że kwalifikacja naruszenia prawa jako "naruszenie rażące" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi przede wszystkim w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach, w danej sprawie, może być jednak również pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Prezesowi Sądu Apelacyjnego w ogóle nie można stawiać tego rodzaju zarzutów. Organ co do zasady podjął starania, by terminowo zareagować na wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r. Uczynił to jednak opierając się na założeniach, które wprost nie wynikały z ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dotyczyły zasad publikowania rozstrzygnięć w portalu orzeczeń sądów powszechnych. Dlatego też finalnie w nieprawidłowy sposób rozpatrzył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w szczególności zaniechał udostępnienia żądanej informacji co do sentencji wszystkich wyroków wskazanych we wniosku (ograniczył się jedynie do przesłania stronie wyroków z uzasadnieniami wydanych w sprawach o sygn. I ACa [...] i I ACa [...]). Domniemana intencja odmowy udostępnienia części orzeczeń z uwagi na ochronę dóbr osobistych (prywatności) innych podmiotów również nie świadczy w żadnej mierze o złej woli organu. Motywacja taka może, w określonych okolicznościach faktycznych, znajdować swoje oparcie w obowiązującym prawie, a sposób jej wyrażenia (zwykłe pismo informacyjne) wskazuje co najwyżej na niedochowanie właściwej formy procesowej. W konsekwencji Sąd uznał, że brak pełnego rozpatrzenia wniosku skarżącego nie mógł stanowić w niniejszej sprawie podstawy do uznania, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa (pkt IV sentencji wyroku).

W toku prowadzonego postępowania, w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zadaniem organu będzie rozstrzygnięcie wszystkich żądań wniosku skarżącego, z zachowaniem wyznaczonego terminu i odpowiednich form procesowych załatwienia sprawy.