Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1961/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: § 3
journal: Dz.U. 2010 nr 132 poz 889
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w  których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub  huragan w 2010 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 922/10 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia

27 października 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 922/10, wydanym na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, oddalił skargę Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] lipca

2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok ten został podjęty w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W związku z powodzią z maja 2010 r. Z. B. w dniu 25 maja 2010 r. zwrócił się do organu pomocy społecznej z dwoma zgłoszeniami strat z tego tytułu w swoim gospodarstwie domowym. Opisując straty w budynku pozostającym w budowie o powierzchni [...] m² wskazał na zalanie podpiwniczenia domu, w którym znajdowały się wszystkie niezbędne przedmioty, wyposażenia i produkty spożywcze.

W toku wszczętego przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skrzyszowie postępowania Z. B. w oświadczeniu z dnia 9 czerwca 2010 r. o stanie majątkowym stwierdził, że utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, jest właścicielem dwóch nieruchomości ([...] ha i [...]ha). W zaświadczeniu Wójta Gminy Skrzyszów stwierdzono natomiast, że Z. B. jest właścicielem nieruchomości o powierzchni [...]ha - [...]ha przeliczeniowych oraz jako spadkobierca Z. B. nieruchomości o powierzchni [...]ha, w tym [...]ha użytków rolnych – [...]ha przeliczeniowych i [...]ha lasu. W protokole z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] szacującym powstałe w budynku straty powodziowe stwierdzono: zalanie piwnicy do wysokości 50 cm, pieca c.o. gazowego, węglowego, dwóch lodówek oraz silnika do wody, a także pęknięte posadzki podniesionej przez wodę. Szacunkową wartość poniesionych szkód wyliczono na kwotę 1000 zł. Protokół ten został podpisany przez członków komisji i Z. B.

Zagadnienie strat powstałych w drugim budynku o powierzchni [...] m² jest przedmiotem oddzielnego postępowania.

W tym stanie rzeczy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skrzyszowie, działając z upoważnienia Wójta Gminy Skrzyszów, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] przyznał Z. B. zasiłek celowy na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego w wysokości 1000 zł, z terminem wypłaty w dniu 29 czerwca 2010 r. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art. 7 ust. 15, art. 14, art. 40 ust. 1 i 3, art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), § 1 lit. b pkt 2 lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej Kpa.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. B. wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie pomocy socjalnej w wysokości 6.000 zł oraz w zakresie faktycznych kosztów usunięcia powstałych szkód w wysokości do 20.000 zł. Odwołujący się nawiązał do telewizyjnego wystąpienia Prezesa Rady Ministrów, w którym stwierdził, że pomoc miała być udzielana w powyższych kwotach, nadto w jej ramach ma nastąpić wymiana na nowe wszystkich przedmiotów i urządzeń zalanych wodą. W ocenie odwołującego się decyzja w tym zakresie narusza przepisy art. 6, art. 7 i art. 8 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazując na uznaniowy charakter decyzji zwrócił uwagę, że zgodnie z protokołem komisji do spraw szacowania szkód wyliczono szacunkową ich wartość na kwotę 1000 zł, a poszkodowany nie wniósł do tego protokołu żadnych zastrzeżeń. W ocenie Kolegium decyzja organu pierwszej instancji, choć zawiera braki uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia odpowiada prawu, a wysokość przyznanego zasiłku celowego jest adekwatna do poniesionej szkody i związanych z nią potrzeb bytowych.

Kolegium zauważyło, że dodatkową formą pomocy są środki z tzw. "dotacji nr 2" przeznaczone na wypłatę zasiłku celowego w maksymalnej kwocie do 20.000 zł na osobę lub rodzinę, które poniosły straty w budynkach lub lokalach mieszkalnych na skutek niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w okresie od maja 2010 r. Środki te przeznaczone są na pokrycie kosztów remontów budynków lub lokali mieszkalnych, tj. na zakupione materiały i robociznę.

Na powyższą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Tarnowie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył Z. B. Skarżący stwierdził, że organ nie odniósł się do zawartych w odwołaniu zarzutów odnoszących się do nieprzyznania mu kwot: 6.000 zł na potrzeby własne i do 20.000 zł. na usunięcie skutków powodzi. Organy przyjęły, ze żądanie skarżącego dotyczy przyznania zasiłku celowego, tymczasem wnosił nie tyle o przyznanie pomocy w tej formie, lecz zrealizowanie pomocy dla powodzian w ramach szczególnej rządowej pomocy. Skarżący wyjaśnił, że przedmiotowy budynek choć jest w budowie jest użytkowany w części już wybudowanej.

Udzielając odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie ponawiając stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pisemnych motywach wyroku oddalającego skargę wskazał na prawidłowe zastosowanie przez organy obu instancji regulacji art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jako podstawy prawnej przyznania zasiłku celowego związanego ze stratami poniesionymi w wyniku zdarzenia losowego, jakim jest zalanie pomieszczeń przez ulewne deszcze. Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego albo klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Sąd pierwszej instancji nawiązując do sporządzonego protokołu wskazującego na rozmiar i szacunkową wartość powstałej szkody podkreślił, że skarżący podpisując protokół, a następnie wnosząc odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, nie kwestionował zawartych tam ustaleń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że decyzje podjęte przez Radę Ministrów w dniu 25 maja 2010 r. są faktem powszechnie znanym, jednakże nie stanowią źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Decyzje te, podobnie jak uchwała Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2010 r., nr 87/2010 w sprawie programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. stanowiły niewątpliwy impuls do działań organów pomocy społecznej w zakresie przyznawania świadczeń w postaci zasiłków celowych na pomoc w pokryciu strat spowodowanych ulewami i powodziami oraz do wydania aktów prawa powszechnie obowiązującego. Tymczasem zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej aktami prawa powszechnie obowiązującego są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego na obszarze działania organów, które je ustanowiły.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej umożliwia przyznawanie świadczeń pieniężnych z przeznaczeniem na usuwanie skutków zalań w wyniku powodzi, czy ulewnych deszczy w postaci zasiłków celowych. Przepis ten obowiązywał w chwili dokonanych przez skarżącego zgłoszeń. Z dniem 9 lipca 2010 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 835 ze zm.), a z dniem 21 lipca 2010 r. weszło w życie, wydane na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889). W § 3 ust. 1 tego rozporządzenia określono, że pomoc jest udzielana jednorazowo w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o właściwą podstawę prawną, została również obszernie i szczegółowo merytorycznie uzasadniona. Sąd podkreślił, że przyznana skarżącemu pomoc społeczna w formie zasiłku celowego w wysokości odpowiadającej rozmiarom poniesionej przez niego szkody pochodzi przede wszystkim z budżetu Państwa i brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do przyznawania ze środków pomocy społecznej, czy budżetu Państwa środków finansowych w wysokości wyższej niż jest to uzasadnione, w tym wypadku rozmiarem szkody.

Podzielając stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1298/04 - Lex nr 191791, zgodnie z którym z treści art. 40 ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel - stratę, która musi być przez wnioskodawcę szczegółowo wykazana, Sąd zaznaczył, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, iż w wyniku zalania budynku poniósł stratę większą niż komisyjnie ustalona.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną wniósł Z. B., reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżając ten wyrok w całości w skardze kasacyjnej podniósł zarzuty:

1) naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez nieustosunkowanie się do zarzutu skarżącego naruszenia przez organ art. 66 § 1 Kpa i brak kontroli zaskarżonej decyzji w tym zakresie;

- art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez błędne posłużenie się przez organ uznaniem w warunkach obowiązywania szczególnych okoliczności przyznania skarżącemu pomocy;

2) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie pkt 3.5 załącznika uchwały Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2010 r. nr 86/2010 w związku z art. 24 ust 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez przyznanie

skarżącemu zasiłku w wysokości niższej niż to wynika z tego załącznika.

Podnosząc te zarzuty wnoszący skargę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zwrócił uwagę, że wnoszący odwołanie w istocie domagał się szczególnego potraktowania w związku z informacją o pomocy rządowej przewidzianej dla powodzian. Przedstawiona w mediach informacja w tym zakresie winna stanowić podstawę do przyznania skarżącemu większej kwoty pomocy niż określona w zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 40 ust 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślił, że żądanie skarżącego organ uznał "automatycznie" za wniosek o zasiłek celowy, nie odnosząc się do kwestii funkcjonowania szczególnego programu rządowego dla powodzian.

Następnie wskazując na treść art. 66 § 1 Kpa wnoszący skargę kasacyjną zarzucił organowi odwoławczemu niepodjęcie czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego żądania odwołującego się, akcentując jednocześnie przywołanie przez organ kwestii "dotacji nr 2" bez odniesienia się do konkretnej sytuacji odwołującego się. W ocenie autora skargi kasacyjnej powyższe zagadnienie nie zostało zbadane przez Sąd pierwszej instancji, który także nie skontrolował sposobu zastosowania przez organ uznania administracyjnego z art. 40 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, do czego było obowiązany.

Wnoszący skargę kasacyjną wskazał na brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji, z jakich środków pochodzi przyznany w niniejszej sprawie zasiłek i jeżeli była to pomoc rządowa, to w jakiej wysokości została przyznana mieszkańcom gminy oraz jakie były kryteria jej przyznawania w kontekście wypowiedzi medialnych Prezesa Rady Ministrów w sprawie pomocy dla powodzian oraz podjętych w tym zakresie uchwał Rady Ministrów, a także kwestii tzw. dotacji nr 2, wspomnianej przez organ odwoławczy. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie zbadał zarzutów skarżącego dotyczących arbitralnego działania organów w niniejszej sprawie zakładając, że wysokość pomocy musi odpowiadać wysokości wskazanej przez komisję szacującą poniesione straty, akcentując przy tym fakt złożenia przez skarżącego podpisu na sporządzonym w tym zakresie protokole.

Uzasadniając ostatni z podniesionych zarzutów wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że przywołany rządowy program pomocy społecznej znajduje podstawę swego obowiązywania bezpośrednio w art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zaś odesłanie to czyni uchwałę Rady Ministrów źródłem prawa. Tymczasem w pkt 3.5 załącznika do w/w uchwały wskazano na zasiłki w kwocie 2000 zł i 4000 zł, a nie 1000 zł, zaś treść uchwały nie wskazuje na uznaniowy charakter zasiłku celowego.

Autor skargi kasacyjnej wskazał także na zgłoszone przez skarżącego właściwym organom zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa polegającego na sfałszowaniu treści protokołu szacowania szkody w części dotyczącej szacunkowej wysokości poniesionej szkody.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę. W pierwszej kolejności należy się odnieść do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów realizowanych w granicach podstawy naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej Ppsa).

Z przyjętego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego, skierowanym do organu pomocy społecznej, o przyznanie mu pomocy w związku ze stratami jakie poniósł w swoim gospodarstwie spowodowanymi przez powódź z maja 2010 r. Trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, że w chwili złożenia tego wniosku (25 maja 2010 r.) podstawę do ubiegania się o przyznanie pomocy stanowiły przepisy art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Skarżący mógł zatem oczekiwać pomocy przez przyznanie zasiłku celowego na skutek poniesionych strat w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1) albo klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), a taki zasiłek mógł zostać przyznany niezależnie od dochodu i bez obowiązku jego zwrotu (ust. 3). Jednakże w dacie orzekania przez organ administracji, którego decyzję zaskarżono ([...] lipca 2010 r.), doszło do zmiany stanu prawnego. Z dniem 21 lipca 2010 r. weszło bowiem w życie, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889). Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł fakt wydania tego aktu prawnego, jednakże nie wyprowadził z niego właściwych wniosków. Wskazać więc trzeba, że rozporządzenie określało szczegółowe warunki udzielenia pomocy społecznej na skutek m. in. powodzi

z 2010 r., realizowanej w ramach przyjętego przez Radę Ministrów programu pomocy dla rodzin rolniczych, do czego wypadnie jeszcze powrócić. Przepisy rozporządzenia przewidywały m. in., że pomoc ta udzielana jest jednorazowo, na wniosek osoby zainteresowanej, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej (§ 3 ust. 1, § 4 ust. 1), wysokość tej pomocy – z zastrzeżeniem § 6 i 7 – zasadniczo określono na 2.000 zł i 4.000 zł, w zależności od wielkości gospodarstwa rolnego (§ 5). Przepisy rozporządzenia stosowało się nie tylko do rodziny rolniczej, ale również do rolników będących osobami samotnie gospodarującymi (§ 2 i § 10), przy czym wnioski winny być złożone do 30 września 2010 r. pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania później złożonych wniosków

(§ 9 ust. 1 i 2).

Zgodzić się należy z zarzutem wnoszącego skargę kasacyjną, że Sąd pierwszej instancji z obrazą art. 141 § 4 Ppsa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku tej okoliczności istotnej dla wyniku kontroli sądowej nie poświęcił należytej uwagi. Skarżący już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, wyrażając niezadowolenie z wysokości przyznanego zasiłku celowego, wskazywał, że oczekuje pomocy w większym rozmiarze. Tymczasem organ odwoławczy przeszedł całkowicie do porządku nad tą kwestią, nie rozważył, czy zawarte w odwołaniu żądanie nie obejmuje udzielenia pomocy społecznej w ramach szczegółowych warunków udzielenia takiej pomocy, nie wyjaśnił, czy skarżący w związku ze zmianą przepisów w toku postępowania odwoławczego złożył odrębny wniosek o przyznanie pomocy już na warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca

2010 r. Wątpliwości w tym zakresie potęguje dodatkowo nieodniesienie się przez organ odwoławczy do form pomocy przewidzianej w powołanym rozporządzeniu, obowiązującym w dacie orzekania przez ten organ, oraz nawiązanie przez ten organ w uzasadnieniu decyzji do pomocy określonej jako "dotacja nr 2" bez bliższego wyjaśnienia zasad i trybu przyznawania pomocy w tej formie, co również uszło uwadze Sądu.

Skoro więc Wojewódzki Sąd Administracyjny bez rozważenia tych kwestii zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, to w takiej sytuacji nie do odparcia jest zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 Ppsa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania sądowego. Szczególnie istotnym brakiem było niezwrócenie uwagi przez Sąd, że w przedstawionych aktach administracyjnych nie znajdowała się jakakolwiek informacja, czy skarżący złożył oddzielny wniosek o przyznanie pomocy na warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r., pomijając zasadność takiego wniosku. Tym bardziej, że wniosek w tym zakresie, co już zasygnalizowano, mógł zostać złożony w nieprzekraczalnym terminie do dnia 30 września 2010 r. Konsekwencją stwierdzonego naruszenia przepisu postępowania jest akceptacja zarzutu wnoszącego skargę kasacyjną, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał właściwej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a zatem przeprowadził tę kontrolę z naruszeniem kryterium legalności zawartym w art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Realizowany w granicach podstawy naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 Ppsa) zarzut błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu nie jest usprawiedliwiony. Pomijając już niepoprawną konstrukcję tego zarzutu należy stwierdzić, że uchwała nr 87/2010 Rady Ministrów z dnia 1 marca 2010 r. nie jest, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, źródłem prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zatem Sąd pierwszej instancji nie mógł się dopuścić naruszenia przywołanego w petitum skargi kasacyjnej punktu 3.5 załącznika do tej uchwały ani przez błędną wykładnię, ani przez niewłaściwe zastosowanie (względnie niezastosowanie). Powyższą uchwałą Rada Ministrów przyjęła "Program pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach socjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r." Wskazać więc przyjdzie, że w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Jednakże szczegółowe warunki realizacji takiego programu, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia (art. 24 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). W uchwale z dnia 1 czerwca 2010 r. Rada Ministrów wyraźnie wskazała, że szczegółowe warunki zostaną określone w późniejszym rozporządzeniu. Mając na uwadze treść punktu 3.5 załącznika do uchwały nr 87/2010 Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2010 r. należy stwierdzić, że wszystkie podane w tym fragmencie załącznika warunki pomocy zostały określone w omówionym już rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889) i ten akt prawny w omawianej materii stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Ppsa uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono, jako że strona wnosząca skargę kasacyjną nie poniosła żadnych kosztów sądowych, natomiast w zakresie żądania pełnomocnika będącego radcą prawnym przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Sąd pierwszej instancji. Przepisy art. 203 i następne ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowią podstaw do orzeczenia w tym względzie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonując ponownej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przede wszystkim oceni rodzaj i zakres żądania skarżącego wnioskującego o przyznanie pomocy w związku ze stratami w jego gospodarstwie spowodowanymi przez powódź z 2010 r., zwróci następnie uwagę, czy organ odwoławczy dociekał przed podjęciem zaskarżonej decyzji, czy skarżący oprócz wniosku zgłoszonego do organu pomocy społecznej w maju 2010 r. domagał się przyznania dalszej pomocy. W tym kontekście wyjaśnienia wymagać będzie, czy przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżący nie zmodyfikował względnie sprecyzował pierwotny wniosek. Dopiero przeprowadzenie rozważań w takim zakresie pozwoli na właściwą ocenę legalności zaskarżonej decyzji.