Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 902/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.7, 75 par.1, 77 par.1, 80, 104 par.1, 107 par.3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1973 nr 48 poz 282
law: Ustawa z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 145 par.1 pkt.1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Asesor WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej B. W. sprawy ze skargi G. K.-E. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] nr [...]; 2. nakazuje ściągnąć od Wojewody na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem należnego wpisu od skargi, z którego skarżącą zwolniono w ramach przyznanego jej prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]września 2006 r. Nr [...] Wojewoda po rozpoznaniu odwołania G. K. – E. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu Wojewoda podał, że skarżoną decyzją wydaną na mocy art. 105 § 1 kpa umorzono postępowanie o zwrot nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa w ramach podziału terenu pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne Osiedla [...] - etap III" i oznaczonej obecnie jako działki Nr 109 i 240. O zwrot tych działek wystąpiła G. K.-E., spadkobierczyni K.K. Zgodnie z zaświadczeniem z dnia 16 marca 1970 r. K. K. była właścicielką zabudowanej nieruchomości miejskiej położonej przy ul. R., o pow. 1399 m2. Część tej nieruchomości objęta zarządzeniem Nr 8/79 Naczelnika Miasta z dnia 24 maja 1978 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego w obrębie ulic D., G., M., B., A. C. i nowoprojektowanej i podziale tego terenu na działki budowlane, została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Podziałem objęto powierzchnię 513 m2. Pozostały teren stanowiący działkę nr 2370/2 o pow. 495 m2 pozostawiono w dotychczasowym władaniu . K.K.. (obecnie jest to działka Nr 109 o pow. 498 m2). Przejęta nieruchomość weszła w skład działki budowlanej Nr 240 i działki Nr 43 stanowiącej ulicę. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2005 r. J. i W. Z. nabyli przez zasiedzenie własność nieruchomości oznaczonej jako działki nr 109 i 240. Zdaniem organu I instancji, skoro roszczenie o zwrot nieruchomości dotyczy nieruchomości, które nie stanowią własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, to wszczęte w tej sprawie postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć stosownie do art. 105 § 1 kpa. W odwołaniu G. K. – E. zarzuca, że skarżoną decyzję wydano z rażącym naruszeniem tego przepisu, nie wyjaśniono istotnych okoliczności dotyczących przedmiotowych nieruchomości, nie rozpatrzono sprawy w zakresie przyznania odszkodowania w sytuacji braku możliwości zwrotu nieruchomości. Podnosi również, iż sprawa wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia bowiem jej matka nigdy nie przekazała Skarbowi Państwa swojej nieruchomości i nigdy żaden organ nie zapłacił odszkodowania. Żąda zwrotu działki o pow. 517 m2 ewentualnie odszkodowania za taką powierzchnię.

Zarzuty te są niezasadne.

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stała się ona – w myśl art. 137 – zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zwrotowi podlegają nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Materiał dowodowy wskazuje, że K. K. była właścicielką nieruchomości o pow. 1399 m2 , co potwierdza zaświadczenie z dnia 16 marca 1970 r. (ze zbioru dokumentów Nr Rep. Zd.1388). Część tej nieruchomości przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych wykonanym do podziału terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego (teren ten ustalono na podstawie Zarządzenia Nr 8/79 Naczelnika Miasta. z dnia 24 maja 1979 r.), podziałem objęto część tej nieruchomości o pow. 1008 m2 (część działki Nr 2370). Ustalenie, że działka ta była we władaniu K.K. córki M. i A. K. syna M. i jego żony K., jest niezgodne z wymienionym zbiorem dokumentów Nr rep. Zd.1388. Na rzecz Skarbu Państwa przejęto z mocy prawa teren o pow. 513 m2 . Poza podziałem pozostała działka Nr 2370/2. (wydzielona z działki Nr 2370) o pow. 495 m2, która została pozostawiona w dotychczasowym władaniu. Podziałem nie była objęta cała pow. 1399m2 wykazywana w wymienionym zaświadczeniu. Obecnie działka Nr 2370/2 oznaczona jest numerem 109 i stanowi własność J. i W. małż. Z. Działka ta nie była objęta podziałem. Skarb Państwa nigdy nie miał do niej tytułu prawnego, a więc wnioskodawczyni nie służy roszczenie o jej zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Teren o pow. 513 m2 wszedł w skład działki Nr 240 o pow. 384 m2. Z dniem 26 maja 1990 r. działka ta stała się z mocy prawa własnością Gminy, co potwierdził Wojewoda decyzją komunalizacyjną z dnia [...] czerwca 1992 r. Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego. działkę tę nabyli poprzez zasiedzenie J. W. małż. Z. W dacie orzekania przez organ I instancji działka nie była własnością Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Pozostała część przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o pow. 513 m2 weszła w skład działki Nr 43 - ulicy W (obecnie ulicy G T.P), będącej drogą gminną (513 m2 - 384 m2 = 129 m2 ). Uzasadnia to odmowę zwrotu tej części przejętej nieruchomości. Z pisma strony z dnia 8 lipca 2004 r. wynika, że żąda ona wypłacenia odszkodowania za część nieruchomości zabraną pod ulice. W tej sytuacji organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, gdyż działki nr 109 i 240 nie były własnością ani Skarbu państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt pod ulicą w sytuacji gdyby nie był możliwy zwrot nieruchomości zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym, po ostatecznym zakończeniu niniejszej sprawy. W postępowaniu administracyjnym nie można żądać zwrotu nieruchomości utraconej w inny niż wskazany w art. 136 ust. 3 i 4 oraz w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji roszczenie o zwrot nieruchomości o pow. 1399 m2 , gdy podziałem objęto teren o pow. 517 m2 jest niezasadne i nie może być rozstrzygnięte.

W skardze do Sądu G.K. E. rzuca naruszenie:

- przepisów art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 kpa poprzez niesłuszne umorzenie postępowania i błędne przyjęcie, iż postępowanie dotyczy nieruchomości nabytej przez J. W. Małż. Z.

- przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę zwrotu nieruchomości bądź też zapłaty odszkodowania;

- przepisu art. 61 kpa poprzez błędną jego wykładnię, bowiem zgłoszone żądanie dotyczyło zwrotu nieruchomości ewentualnie zapłaty odszkodowania, a tym organ się nie zajął.

W uzasadnieniu skarżąca podnosi, że za zabraną nieruchomość nie zapłacono nigdy odszkodowania. Powierzchnia nieruchomości wskazanej w postanowieniu Sądu Rejonowego. wynosi 882 m2 . Zatem do zwrotu pozostaje grunt o pow. 517 m2 (1399 m2 – 882 m2 = 517 m2).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosi o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty i argumenty skargi podważają legalność zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega uwzględnieniu. Przypomnieć trzeba, że w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa), obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 kpa), a następnie załatwić ją przez wydanie decyzji (art. 104 § 1 kpa), zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 3 kpa).

Zdaniem Sądu, w toku przeprowadzonego postępowania nie zostały zachowane wymogi wynikające z przytoczonych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wobec wyraźnego żądania skarżącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (bądź wypłaty odszkodowania za wywłaszczony grunt) obowiązkiem organu było wyjaśnić jaki grunt stanowiący własność K.K. stał przejęty na własność Państwa. Z zaświadczenia z dnia 16 marca 1970 r. wynika, że była ona właścicielką nieruchomości o pow. 1399 m2 , którą nabyła aktem notarialnym z dnia 26 lutego 1938 r. Nr rep. [...]. Opis nieruchomości (k.3 akt adm.) wskazuje, że K.K. jest właścicielką działki Nr 2370 o pow. 1008 m2 . Dokument ten sporządzono w styczniu 1984 r. Powierzchnia w nim podana jest niezgodna z powierzchnią wykazywaną w zaświadczeniu z dnia 16 marca 1970 r. Z kolei wykaz zmian gruntowych (k.6 akt adm.) świadczy, iż nieruchomością (działką nr 2370) włada nie tylko K.K. Wymieniony wykaz wskazuje, że powierzchnia terenu objętego podziałem wynosi 513m2, a w dotychczasowym władaniu pozostaje grunt o pow. 495 m2 .

Wymienione dowody – stosownie do art. 80 kpa - podlegały ocenie organu. Oceny dowodów jednak nie przeprowadzono.

Jest to istotna kwestia bowiem w toku skontrolowanego postępowania organ nie ustalił jak się ma powierzchnia nieruchomości wykazywana w zaświadczeniu z dnia 16 marca 1970 r. do powierzchni podanej w wykazie zmian gruntowych. Poza tym zgromadzony materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący. Należało go uzupełnić o akt notarialny wymieniony w zaświadczeniu z dnia 16 marca 1970 r., dokumentację dotyczącą ustalenia należnego K.K. odszkodowania oraz postanowienie Państwowego Biura Notarialnego z dnia [...]kwietnia 1968 r. Nr [...] o urządzeniu zbioru dokumentów Rep. Zd.[...]. Na dokument ten powołali się J. i W. Z. w uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Wskazali oni, że w dniu 20 stycznia 1975 r. nabyli od K.K. zabudowaną nieruchomość o pow. 1399 m na podstawie ustnej umowy i zapłacili umówioną cenę.

W aktach sprawy figuruje dokument "Rejestr Gruntów Tom IV" (k.59 i 60 akt adm.) sporządzony w lipcu 1967 r., w którym wykazywana jest nieruchomość o pow.1035 m2 , jako należąca do K.K. Organ nie poddał analizie tego dokumentu, a powinien. Nie wskazał również powierzchni działki Nr 2370 widniejącej na mapie ewidencyjnej "stan sprzed podziału Osiedla [...]" (k. 62 akt adm.) oraz nie wyjaśnił przy tym jak kształtował się przebieg granic działek wydzielonych z nieruchomości K.K. w wykonaniu Zarządzenia Nr 8/79 Naczelnika Miasta z dnia 24 maja 1979r. w sprawie ustalenia terenu (...), opublikowanego w Dzienniku Urzędowym WRN z dnia 15 grudnia 1979 r.

Powierzchnia działek, które J. i W. małż. Z. nabyli poprzez zasiedzenie wynosi 882 m2 . Zakładając, że podziałem objęto część działek nr 2370 o pow. 1008 m2, a nie 1399 m2 pod drogę przeznaczony byłby teren o pow. 126 m2 (1008 m2 – 882 m2 = 126 m2). Organ przyjął jednak, że pod drogę wydzielono z działki K.K. teren o pow. 129 m2 . Powstałej różnicy 3 m2 organ nie wyjaśnia. Poza tym w uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazuje na początku, że przejęty teren miał powierzchnię 513 m2 , zaś w końcowej części uzasadnienia podaje inną powierzchnię (517 m2).

Ubocznie należy wyjaśnić, że przy przejmowaniu nieruchomości w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, poz. 192 ze zm.) - zwanej dalej ustawą dnia 6 lipca 1972 r. nie wydawano decyzji administracyjnych ani w przedmiocie wywłaszczenia ani w przedmiocie odszkodowania. Odszkodowania były ustalane w formie wykazów odszkodowań za grunty przejęte.

Wywłaszczenie dokonywane w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. uregulowane było w taki sposób, iż przejście własności na rzecz Państwa następowało z mocy prawa, po upływie 2 miesięcy od wejścia w życie zarządzenia (ogłaszanego w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej) o ustaleniu terenu budowlanego. Za przejęte nieruchomości ich dotychczasowi właściciele otrzymywali odszkodowanie obliczane w drodze przemnożenia stawki odszkodowania za 1m 2, ustalanej początkowo w trybie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. , następnie zaś w trybie art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 16, poz. 94) , znowelizowanej ustawą z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 48, poz. 282). W tej sytuacji uzupełnienie materiału dowodowego o dokumentację związaną z ustaleniem odszkodowania za przejęty grunt było niezbędne.

W tych okolicznościach skontrolowane rozstrzygnięcie trudno uznać za prawidłowe, podobnie jak formułowaną tezę, iż skarżąca domagała się zwrotu działek nr 109 i 240, jako części nieruchomości należącej do K.K. Wniosek dotyczył całej nieruchomości o pow. 1399 m2 , na co wskazuje pismo skarżącej z dnia 8 lipca 2004 r. (k.52 akt adm.).

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania jest niezgodna z prawem. Dlatego też Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Kosztami postępowania obciążono Wojewodę na mocy art. 223 § 2 cyt. ustawy.