Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1599/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Joanna Gierak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2007 r. sprawy ze skargi H. L. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia; uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 22 marca 2007 r. wniesionej przez H. L. jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] marca 2007 r. nr [...] pozostawiające wniosek bez rozpatrzenia z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżone postanowienie została wydana w następującym stanie faktycznym:

Postanowieniem z [...] sierpnia 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, na podstawie art. 65 § 1 oraz art. 180 i art. 181 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), postanowił przekazać wniosek H. L., dotyczący umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organowi właściwemu.

W uzasadnieniu postanowienia organ na wstępie wskazał, iż wyrokiem z 20 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 1918/05 stwierdził nieważność decyzji z [...] listopada 2004 r. w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek, z powodu jej wydania przez organ niewłaściwy, tj. Prezesa ZUS, który rozpatrzył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamiast Ministra Polityki Społecznej - zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Następnie zwrócił uwagę, że stosownie do treści art. 6, art. 19 i art. 65 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej działając na podstawie przepisów prawa mają obowiązek z urzędu dokonywać kontroli swojej właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej. Organ uznając się za niewłaściwy w sprawie powinien niezwłocznie przekazać ją organowi właściwemu. Dalej, Minister wyjaśnił, iż w dniu 24 sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na jego podstawie stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dlatego też uznał, iż należało orzec jak w sentencji. Na końcu orzeczenia zawarł pouczenie, wskazując, iż strona niezadowolona z niniejszego postanowienia może zwrócić się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. powyższy wniosek wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie.

Niniejsze postanowienie zostało doręczone H. L. w dniu 14 sierpnia 2006 r.

Pismem z 17 sierpnia 2006 r., skierowanym do Ministra Pracy i Polityki Społecznej i zatytułowanym pismo procesowe, nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 22 sierpnia 2006 r., H. L. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Minister Pracy i Polityki Społecznej potraktował powyższe pismo jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i w dniu [...] marca 2007 r. wydał postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia organ m.in. stwierdził, iż wnioskiem z 17 sierpnia 2006 r. H. L. wystąpił w trybie art. 65 § 1 zd. 2 i art. 127 § 3 w zw. z art. 141 § 2 oraz art. 144 k.p.a. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której zostało wydane postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] sierpnia 2006 r. W postanowieniu z [...] sierpnia 2006 r. H. L. został pouczony o przysługującym mu prawie wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w termin siedmiu dni. Ostatnim dniem terminu do wniesienia środka zaskarżenia był 21 sierpnia 2006 r. Ponieważ wniosek ten został nadany w placówce pocztowej w dniu 22 sierpnia 2006 r., czyli po upływie terminu siedmiu dni przewidzianych na jego złożenia, dlatego należało orzec jak w sentencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] marca 2007 r. H. L. wniósł o jego uchylenie, oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż w jego ocenie w sprawie doszło do nieporozumienia z winy leżącej po stronie organów administracji. Podniósł, iż niezrozumiałe jest wydanie postanowienia w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia skoro Prezes ZUS w dniu [...] października 2006 r. już podjął decyzję. Niedopuszczalne jest wydanie w tej samej sprawie dwóch rozstrzygnięć i to przez dwa organy.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację przedstawioną w zaskarżonym orzeczeniu, oraz o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W piśmie procesowym z 29 maja 2007 r. H. L. wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej (jego) wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami -w szczególności- ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., z uwagi na jego formalny charakter, Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie to jest wadliwe jako wydane z naruszeniem przepisów procesowych, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przede wszystkim zauważyć należy, iż w piśmie z 17 sierpnia 2006 r., skierowanym do Ministra Pracy i Polityki Społecznej i potraktowanym przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z [...] sierpnia 2006 r., skarżący podtrzymał, jak podał, dotychczasowe stanowisko w sprawie. W treści tego pisma powołał się na wydaną w dniu [...] września 2004 r. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą mu umorzenia zaległości wynikających z nieopłacenia składek za lata 1999-2003. Następnie, odwołał się do art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, po czym przedstawił okoliczności mające uzasadniać jego wniosek o umorzenie zaległych składek. Na stronie 3 pisma ponowił swój wniosek o umorzenie zadłużenia. Na koniec zaś wniósł o uwzględnienie przytoczonych przez siebie okoliczności i uchylenie zaskarżonej decyzji jako sprzecznej sprawy.

Z analizy treści omawianego pisma strony właściwie nie wynika, aby zawierało ono żądanie ponownego rozpoznania sprawy o przekazanie zgodnie z właściwością -w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a.- wniosku H. L. w przedmiocie umorzenia zadłużenia organowi właściwemu, tj. Prezesowi ZUS. Treść tego pisma wydaje się wskazywać, iż strona nie kwestionuje postanowienia wydanego w dniu [...] sierpnia 2006 r. przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej, a jedynie przedstawia swoje stanowisko w sprawie w przedmiocie jej wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Podała co prawda na 1 stronie pisma oznaczenie tego postanowienia (numer sprawy), oraz skierowała pismo do Ministra Pracy i Polityki Społecznej, jednakże w ocenie Sądu jest to niewystarczające do uznania, iż jest to środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 65 § 1 k.p.a.

Żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma. O tym, jaki charakter ma wniesione pismo strony, decyduje strona. Jeżeli jednak treść pisma budzi wątpliwości, organ administracji publicznej ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Skoro Minister Pracy i Polityki Społecznej miał wątpliwości co do charakteru wspomnianego pisma, to obowiązkiem tego organu było zwrócenie się do skarżącego o stosowne sprecyzowanie żądania, w oparciu o art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a.

Przepis art. 63 k.p.a. normuje wymagania formalne jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa spowodowała zamierzony skutek prawny. Wymieniony przepis posługuje się ogólnym pojęciem podania. Stosownie do § 2 wymienionego przepisu podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.

Braki podania wymagają natomiast ich usunięcia, konsekwentnie - w trybie przewidzianym w art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom (tj. innych niż brak adresu, o którym mowa § 1 tego przepisu) ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Odstąpienie od tej czynności wobec wątpliwości co do zakresu podania strony stanowiło naruszenie wymienionych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ewentualne kolejne czynności organu orzekającego winny być bowiem uzależnione od odpowiedzi strony w tymże zakresie.

Jedynie w wypadku jednoznacznego stwierdzenia, na podstawie wyjaśnień strony, że wspomniane na wstępie pismo H. L. z 17 sierpnia 2006 r. stanowi środek zaskarżenia na postanowienie organu z [...] sierpnia 2006 r., a nie zwykłe pismo procesowe dotyczące wniosku o umorzenie zaległości, podtrzymujące dotychczasowe stanowisko w tym względzie, istniałyby podstawy do wydania postanowienia przewidzianego w art. 134 k.p.a. Należy bowiem zgodzić się z Ministrem Pracy i Polityki Społecznej, iż w przypadku gdy środek zaskarżenia (tu: wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy), zostanie złożony z uchybieniem terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności, wówczas organ zobligowany jest stwierdzić uchybienie terminu do jego wniesienia (art. 134 k.p.a.). Jednakże w ocenie Sądu przepis art. 134 k.p.a. został zastosowany w zaistniały stanie faktycznym przedwcześnie.

Na marginesie już tylko Sąd dostrzega, iż brzmienie sentencji skarżonego postanowienia nie odpowiada w pełni treści art. 134 k.p.a., zgodnie z którym, w sytuacji gdy środek zaskarżenia został złożony z uchybieniem terminu, organ winien w wydanym rozstrzygnięciu (jedynie) stwierdzić uchybienie tego terminu, a nie pozostawić wniesiony środek zaskarżenia, w tym przypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, bez rozpatrzenia.

Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Wobec tego, iż skarżący był zwolniony z kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., brak było podstaw do zasądzenie kosztów postępowania sądowego od strony przeciwnej, w oparciu przepis art. 200 p.p.s.a.