Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1740/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 216
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi B. T., U. C., S. T., E. T., M.T. i B. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

B. T., S. T., E. T., B. T.-M., M. T., E. W. i U. C. (dalej jako: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r. umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] lipca 1989 r. Urząd Dzielnicy [...] wydał decyzję o zatwierdzeniu podziału nieruchomości "[...]" działka [...] na działki nr [...],[...] i [...], które przeznaczone zostały pod "mieszkalnictwo o niskiej intensywności z usługami towarzyszącymi" oraz na działkę nr [...] przeznaczoną pod ulicę. Działka nr [...] z obrębu [...] położona w W. przy ul. [...] została przejęta przez Skarb Państwa z mocy prawa na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarcze nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (zwanej dalej: "ustawą z 1985 r."). B. T. wniósł - na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...], wywłaszczonej decyzją z [...] lipca 1989 r.

Decyzją z [...] grudnia 2016 r. Prezydent [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowego w sprawie zwrotu wyżej opisanej nieruchomości.

Od decyzji z [...] lutego 2016 r. odwołali się skarżący.

Jak wynika z akt postępowania nieruchomość uregulowana w księdze wieczystej "[...]" dz. [...] o powierzchni [...] m kw. stanowiła własność T. T. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] września 1987 r. (sygn. akt I Ns 576/87) spadek po T. T. nabyła żona S. T. oraz dzieci S. T., U. C., T. T., B. T., M. T., B. L. T.-M., E. T., E. T., J. T. i M. T.. Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z postanowieniami art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarcze nieruchomościami poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości stosuje się przede wszystkim do nieruchomości wywłaszczonych decyzjami administracyjnymi, bez względu na to pod rządami jakich przepisów doszło do wywłaszczenia. W rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: w sprawie działa organ administracji publicznej w znaczeniu przyjętym przez art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. (znaczenie funkcjonalne); organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (chodzi przede wszystkim o właściwość rzeczową); sprawa ma charakter indywidualny, a więc dotyczy ona imiennie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków; rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej; w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia; nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie; zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w przepisie zawierającym normę kompetencyjną; istnieje podmiot mogący być stroną postępowania (posiadający zdolność administracyjnoprawną); podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a. (legitymacją procesową); podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie (prowadzenie postępowania administracyjnego z urzędu, w sytuacji gdy konieczny jest wniosek strony jest niedopuszczalne). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Przesłanki umorzenia postępowania trzeba oceniać w odniesieniu do przedmiotu postępowania w trybie zwykłym, w którym rozstrzyga się o prawach lub obowiązkach stron w obu instancjach, a w trybach nadzwyczajnych tym przedmiotem są przesłanki wzruszenia już istniejącej decyzji albo stwierdzenia jej nieważności. W powyższym kontekście organ zauważyć, że art. 216 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób enumeratywny wymienia podstawy prawne przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, co do których stosuje się przepisy tejże ustawy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie z jego treścią (ust. 1), przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów i aktów prawnych w nim wymienionych oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego. Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie: art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172); art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31); ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.17)) (ust.2). W obowiązującym systemie prawa brak normy kompetencyjnej oraz materialnej, wskazującej na możliwość orzekania o zwrocie nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami. Jak wynika z treści przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa albo gminy na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami. Działka nr [...] została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami. Z przepisu wynika, iż podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającego projekt podziału. Jak wynika z akt postępowania decyzją z [...] lipca 1989 r. został zatwierdzony podział nieruchomości "[...]" dz. 5. Z treści decyzji wynika, iż tworzone działki nr [...],[...] i [...] przeznaczone zostały pod "mieszkalnictwo o niskiej intensywności z usługami towarzyszącymi". Działka nr [...] przeznaczona została pod ulicę i przeszła na własność Skarbu Państwa z dniem, kiedy decyzja stała się ostateczna. Prawomocność decyzji potwierdzono 28 lipca 1989 r. W sprawie przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] nie doszło do wydania klasycznej decyzji wywłaszczeniowej. Nie doszło bowiem do nabycia lub przejęcia wywłaszczeniowego na jakiejkolwiek z podstaw wymienionych w przepisie art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Według organu art. 216 ust. 2 pkt 3 nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...]. Nieruchomość ta bowiem nie została nabyta przez Skarb Państwa lecz prawo własności ww. nieruchomości przeszło na Skarb Państwa na podstawie samego prawa w związku z zatwierdzeniem podziału nieruchomości. Nie została wydana żadna decyzja na podstawie której Skarb Państwa nabył prawo do przedmiotowej nieruchomości. W szczególności, za decyzję taką nie można uznać decyzji podziałowej z [...] lipca 1989 r. Cytując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2012 r. (sygn. akt I OSK 74/10) wykazano co należy rozumieć przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" w świetle przepisu ar. 216 ww. ustawy i podkreślono, że w przedmiotowej sprawie wydano jedynie decyzję o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Jedynie działka nr [...] przeszła na własność Skarbu Państwa lecz, jak wskazano powyżej, w wyniku wydzielenia w związku z podziałem nieruchomości, a tym samym działka ta została przejęta przez Skarb Państwa z mocy prawa. Taki sposób uzyskania własności przez Skarb Państwa nie mieści się w definicji nabycia nieruchomości, a tym samym do takich nieruchomości Skarbu Państwa nie mają odpowiednio zastosowania przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości. Art. 216 ust. 2 pkt 3 dotyczy wyłącznie nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa, nie można w tym zakresie stosować wykładni rozszerzającej i przyjmować, iż dotyczy on również nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa. Pojęcie przejęcia nieruchomości na podstawie aktów normatywnych wymienionych w art. 216 ust. 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, oznacza przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu państwa z mocy prawa, niewymagające czynności prawnych właściwego organu [...]. Wobec takiego rozumienia zwrotu przejęcie pojęcie nabycie użyte w ust. 2 powołanego przepisu, nie może być utożsamiane ani z wywłaszczeniem nieruchomości na podstawie aktu administracyjnego, ani z przejęciem nieruchomości z mocy prawa. O ile bowiem wywłaszczenie i przejęcie są sposobami uzyskania własności nieruchomości właściwymi dla prawa publicznego, w tym administracyjnego, o tyle nabycie nieruchomości ma charakter cywilnoprawny i następuje poprzez przeniesienie własności nieruchomości na drodze umowy. Uregulowania art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych lub przejętych czy też nabytych przez Skarb Państwa mają charakter wyczerpujący i nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu na przypadki utraty własności objęte innymi aktami prawnymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 825/07 z 22 stycznia 2008 r.). W związku z powyższym słusznie rozstrzygnięto o umorzeniu postępowania. Organ podkreślił, że decyzja z [...] grudnia 2016 r. nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron postępowania. Postępowanie zostało wszczęte na podstawie wniosku B. T. z 5 października 2016 r. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z [...] lipca 1989 r. Jak wynika z wpisów w księdze wieczystej nr [...] stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest niezgodny ze stanem prawnym w związku z nabyciem przez Skarb Państwa własności działki nr [...], podniesiony przez pełnomocnika stron zarzut naruszenia art. 10 i art. 28 K.p.a. w związku z niezapewnieniem stronom udziału w postępowaniu nie może stanowić podstawy do uznania, że postępowanie organu pierwszej instancji obarczone jest wadą, która mogłaby skutkować uchyleniem decyzji z [...] grudnia 2016 r.

W związku z powyższym, umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego nastąpiło zgodnie z art. 105 K.p.a. oraz pozostałymi przepisami postępowania administracyjnego. Skarżący w skardze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucili wydanie zaskarżonej decyzji z: 1) naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 216 u.g.n.w. przez uznanie, iż nie stosuje się przepisów wymienionej ustawy do nieruchomości przejętych w trybie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami, - art. 136 ust. 3 w zw. z art. 216 u.g.n. przez uznanie, iż brak jest podstawy do zwrotu nieruchomości w ww trybie pomimo, iż w terminie 7 lat nie rozpoczęto prac związanych z celem wywłaszczenia lub w terminie 10 lat tych prac nic zakończono, - art. 12 ust. 3 u.g.n.w. przez przyjęcie, iż na podstawie powołanego przepisu decyzją Urzędu Dzielnicy [...] z [...] lipca 1989 r. własność nieruchomości nr [...] przeszła z mocy prawa, w sytuacji gdy powołany przepis w brzmieniu na dzień wydania ww. decyzji przewidywał, iż "podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, utwierdzającej projekt podziału" nie określał natomiast zasad przejęcia lub wywłaszczenia wydzielanej przy podziale drogi; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 28 K.p.a. przez niezapewnienie stronom udziału w postępowaniu poprzez pominięcie wszystkich stron decyzji Urzędu Dzielnicy [...] z [...] lipca 1989 r. - art. 10 K.p.a. przez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności polegające na braku zawiadomienia wszystkich stron o prowadzeniu oraz ukończeniu prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zebraniu nowych dowodów w sprawie, co spowodowało, iż pozbawieni zostali, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, możliwości dokonania oceny dowodów i wypowiedzenia się co do ich treści oraz podniesienia okoliczności, - art. 7 i art. 77 K.p.a. przez błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na braku wyjaśnienia na jakiej podstawie i z czyjej inicjatywy prowadzone było postępowanie w uprawie podziału zakończone decyzją Urzędu Dzielnicy [...] z [...] lipca 1989 r., która de facto wywłaszczyła działkę nr [...]. W motywach skargi podniesiono, że cel wywłaszczenia do dnia dzisiejszego, tj. po przeszło 27 latach nie został realizowany, jak również nie rozpoczęto prac mających na celu jego realizację. Powyższe jednoznacznie wskazuje na zasadność wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Dodatkowo, pomimo wydania decyzji wywłaszczeniowej, nie została ustalona wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, oraz w związku z powyższym odszkodowanie to nie zostało wypłacone, jak również nie została przydzielona nieruchomość zamienna, co powoduje, iż orzekając o zwrocie nieruchomości nie ma podstaw do obwarowania powyższego warunkiem dotyczącym zwrotu odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Decyzja z [...] lipca 1989 r. jako podstawę działania wskazywała art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, który w brzmieniu na dzień wydania ww. decyzji, nie określał zasad przejęcia lub wywłaszczenia wydzielanej przy podziale drogi. Uznać należy, iż w stosunku do zakresu decyzji nieobjętego tym przepisem należy stosować pozostałe zapisy dotyczące wywłaszczania nieruchomości. W takim zaś przypadku tryb zwrotu wskazany w art. 136 jest zasadny. Ponadto niezależnie organ nie ustalił czy postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] lipca 1989 r. toczyło się na wniosek czy z urzędu co może mieć istotne znaczenie w świetle art. 12 ust. 5 u.g.n.w. Brak jest podstaw do uznania, iż nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości do nieruchomości przejętych w trybie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce nieruchomościami. Powyższe wbrew twierdzeniu organu nie wynika ze wskazanych przepisów, zaś odmienne w tym, zakresie stanowisko prezentuje orzecznictwo sądów administracyjnych m. in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 marca 2009 r. (sygn. akt II SA/Kr 732/08) i w wyroku z 5 maja 2008 r. (sygn. akt II SA/Kr 188/08). Nabycie nieruchomości na podstawie art. 12 u.g.g.w.n. może być przedmiotem postępowania uregulowanego rozdziałem 6 działem III u.g.n. co nie oznacza, że taki zwrot ma nastąpić. Ponadto organ pominął w postępowaniu wszystkie strony postępowania poza B. T., w tym pominął pozostałych wnioskodawców, którzy przy piśmie z 1 grudnia 2016 r., zatem przed wydaniem skarżonej decyzji dołączyli do postępowania. Wojewoda [...] – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. Sąd odrzucił skargę E. W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Tym samym – w wyniku analizy akt sprawy i treści wyżej wymienionej decyzji – Sąd nie stwierdził przywołanych w zarzutach skargi naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a dalej i naruszeń, które Sąd byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Generalnie zasady zwrotu nieruchomości reguluje Rozdział 6 zatytułowany "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości", Działu III, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [(obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 121) – dalej w skrócie: "u.g.n."]. I tak, w myśli art. 136 ust. 3 tego rozdziału, poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wywłaszczenie nieruchomości – stosownie do art. 112 ust. 2 u.g.n. - polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Nieruchomość wywłaszczona – to nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia sensu stricte, a więc na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie obowiązujących ustaw (dekretów z mocą ustaw) regulujących zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności nieruchomości za odszkodowaniem (wyrok NSA z 21 marca 2008 r., I OSK 462/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w Rozdziale 6, Działu III, ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym zastosowania art. 136 ust. 3 u.g.n. (będącego podstawą żądania zwrotnego w sprawie), zostało rozciągnięte stosownie do:

1) art. 126 ust. 1 również na:

a) nieruchomości przejęte lub nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: - art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79),

- ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192),

- ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99),

- art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84),

- ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99);

b) nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego;

2) art. 126 ust. 2 pkt 1,2 i 3 u.g.n. również na nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa albo gminy na podstawie:

- art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. poz. 240 oraz z 1957 r. poz. 172),

- art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31),

- ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. poz. 127, z późn. zm.).

Z regulacji art. 216 u.g.n., po pierwsze wynika, że przepisy Działu III Rozdziału 6 zatytułowanego "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości" stosuje się odpowiednio do przypadków wymienionych w tym przepisie; po drugie – zgodnie z ust. 1 art. 216 u.g.n. – tylko do nieruchomości "przejętych" lub "nabytych" na rzecz Skarbu Państwa, a zgodnie z ust. 2 art. 216 u.g.n. – tylko do nieruchomości "nabytych" na rzecz Skarbu Państwa albo gminy. Przejęcie nieruchomości oznacza przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa, niewymagające czynności prawnych właściwego organu (wyrok WSA w Białymstoku z 22 stycznia 2008 r., II SA/Bk 825/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei przez nabywanie nieruchomości – według art. 4 pkt 3b u.g.n. - należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste; po trzecie uregulowanie to w zakresie zwrotu nieruchomości przejętych czy nabytych przez Skarb Państwa jako zrównanych z nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n., ma charakter wyczerpujący i nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu na przypadki utraty własności objęte innymi aktami prawnymi (wyrok NSA z 5 maja 2000 r., I SA 537/99; z 3 listopada 2003 r., I SA 322/02).

Z przedstawionego stanu sprawy, akt sprawy i ustaleń organów dokonanych w wydanych w sprawie decyzjach wynika, że ostateczną decyzją Urzędu Dzielnicy [...] z [...] lipca 1989 r.– zatwierdzono projekt podziału nieruchomości "[...]" działki nr [...] położonej w rejonie urbanistycznym [...] przy ul. [...] w W. W wyniku powyższego stwierdzono, że tworzone działki nr [...] przeznaczone są pod zabudowę mieszkaniową niską, zaś działka nr [...] o powierzchni 953 m² przeznaczona jest pod ulicę i przechodzi na własność Skarbu Państwa z dniem kiedy decyzja stanie się ostateczna (fakt ten nastąpił 28 lipca 1989r.) i zostanie wszczęte postępowanie zmierzające do wypłaty odszkodowania. Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Norma ta stanowiła, że podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającej projekt podziału.

Mając na względzie powyższy wywód oraz przytoczoną treść decyzji z [...] lipca 1989 r. i podstawę prawną, na której decyzja ta została wydana, Sąd przyznał rację twierdzeniom organów, że w sprawie objętej wnioskiem o zwrot działki nr [...] nie doszło do nabycia prawa własności w drodze wywłaszczenia sensu stricte, ani do "nabycia" prawa własności w rozumieniu art. 4 pkt 3b u.g.n. wymaganego regulacją art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 listopada 2003 r. (I SA 322/02) stwierdził, że art. 216 u.g.n. nie obejmuje przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, na mocy których przechodziły na własność Skarbu Państwa grunty pod drogi i ulice w związku z zatwierdzeniem podziału nieruchomości. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 lutego 2014 r. (I OSK 1909/12, Lex nr 1568928), podkreślił, że "Nabycie nieruchomości, o którym mowa w art. 216 u.g.n., nie może być utożsamiane z wywłaszczeniem nieruchomości na podstawie aktu administracyjnego ani z przejęciem nieruchomości z mocy prawa. Następuje ono poprzez przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy. W konsekwencji więc, w tak rozumianym pojęciu "nabycia nieruchomości" nie mieści się przejęcie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości". Nadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 grudnia 2008 r. (SK 43/07, OTK-A 2005 nr 10, poz. 175), podzielił stanowisko wyrażone we wcześniejszym wyroku z 24 października 2001 r. (SK 22/01, OTK ZU 2001, Nr 7, poz. 216), że ustawa z 21 sierpnia 1997 r. utrzymała zasadę zwrotu i – w art. 136 – odniosła ją do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 216 tej ustawy dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego art. 136 ustawy znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to również ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r. Art. 216 ustawy przewiduje zwrot nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem, że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule bądź na rzecz powiatowych i spółdzielczych przedsiębiorstw, bądź w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego.

Nie ulega więc wątpliwości, iż w świetle ww. założeń Skarb Państwa nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] - w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia, przejęcia, czy nabycia nieruchomości. W kontrolowanej sprawie nieruchomość została przejęta na podstawie art. 12 ust. 3 (w zw. z art. 12 ust. 5) ww. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który nie został objęty art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n.

Podsumowując Sąd uznał, że organy rozstrzygające w kontrolowanej sprawie, dokonały właściwej oceny kwestii niemożliwości zastosowania art. 136 ust. 3 u.g.n. do wniosku o zwrot nieruchomości, która przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 12 ww. regulacji prawnej. Zasadnie zatem Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta o umorzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego B. T. o zwrot działki nr [...] jako bezprzedmiotowego, wobec braku materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia w trybie administracyjnoprawnym. Oznacza to niestwierdzenie naruszenia, wymienionych w zarzutach skargi i omówionych wyżej, przepisów prawa materialnego, w stopniu który miałby wpływ na wynik sprawy.

W kontekście treści skargi należy jeszcze zauważyć: - po pierwsze, że odmienna wykładnia omawianych przepisów prawa materialnego - w ślad za przywołanymi przez skarżących orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - nie uzyskała aprobaty Sądu; - po drugie Sąd nie stwierdził także naruszenia art. 28 i art. 10 § 1 K.p.a. w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Z akt postępowania odwoławczego, w tym z treści i rozdzielnika zaskarżonej decyzji wynika, że w postępowaniu drugoinstancyjnym strony brały czynny udział. Wniosły odwołanie, pismem z 23 stycznia 2017 r. zostały poinformowane przez organ pierwszej instancji o przekazaniu odwołania do organu drugiej instancji, odwołanie stron zostało rozpoznane i zaskarżona decyzja została im doręczona za pośrednictwem pełnomocnika będącego radcą prawnym, który je reprezentował. Natomiast brak udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie miał wpływu na uszczuplenie ich praw, albowiem po wydaniu decyzji z [...] grudnia 2016 r. odwołały się od tej decyzji i uczyniły to w terminie. Zatem mogły składać wszelkie zastrzeżenia, wnioski i żądania co do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Dodatkowo zarzut skargi sformułowany w tym zakresie nie zawiera żadnej argumentacji, która pozwoliłaby Sądowi dojść do wniosku, że niezapewnienie stosownego udziału w sprawie w postępowaniu administracyjnym stronom postępowania mającym – według skarżących - interes prawny mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.; - po trzecie – w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez brak wyjaśnienia na jakiej podstawie i z czyjej inicjatywy prowadzone było postępowanie podziałowe. Wbrew twierdzeniu skarżących należy wskazać, że podstawa prawna wynikająca z ww. decyzji została przez organy wskazana i wyjaśniona; z kolei w treści decyzji z [...] lipca 1989 r. nie wskazano inicjatora postępowania podziałowego, okoliczność ta nie wynikała także z innych dokumentów zgromadzonych przez organy w sprawie, inicjatywy dowodowej w tym zakresie nie podjęły także strony postępowania mające w nim interes prawny, a i skarżący – działający przez pełnomocnika będącego radcą prawnym - w zarzucie skargi, nie wykazali jaki wpływ na wynik sprawy miałoby wykazane ustalenie. Konkludując, stwierdzić należy, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje. Nie dopuściły się więc naruszenia zasad ogólnych i zasad postępowania dowodowego oraz wymogów uzasadnienia, czyli art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.