Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 478/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia NSA Danuta Małysz, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 sierpnia 2010 r., działając na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., o odmowie umorzenia E. R. odsetek od należności z tytułu zaległych składek.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca E. R., prowadząc działalność gospodarczą, zobowiązana była stosownie do treści art. 17 w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Niewywiązywanie się z ustawowych zobowiązań spowodowało powstanie po stronie wnioskodawczyni zaległości w opłacaniu składek w łącznej kwocie 96 674,59 zł z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, odsetek od tych należności i kosztów upomnienia. Należność z tytułu odsetek wynosiła na dzień 25 czerwca 2010 r. kwotę 43.812 zł.

Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z wnioskiem o umorzenie odsetek od należności z tytułu zaległych składek, wskazując na swoją sytuację rodzinną i majątkową. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 19 października 2007 r. odmówił umorzenia odsetek. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a Prezes ZUS decyzją z dnia 5 grudnia 2007 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 maja 2008 r. Sygn. Akt V SA/Wa 459/08 uchylił decyzję z dnia 5 grudnia 2007 r.

W dniu 29 sierpnia 2008 r. organ wydał kolejną decyzję, utrzymującą w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności, na którą skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając organowi wadliwe ustalenie okoliczności sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 411/08 uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ w błędny sposób ocenił zgromadzone dowody, a uzasadnienie jego stanowiska jest niejasne.

W dniu 16 czerwca 2009 r. organ ponownie wydał decyzję, którą skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zaś sąd wyrokiem z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Lu 413/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 19 października 2007 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wydał w dniu 30 czerwca 2010 r., kolejną decyzję o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu zaległych składek, zaś Prezes ZUS w wyniku złożenia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymał to stanowisko decyzją z dnia 19 sierpnia 2010 r.

Organ wyjaśnił, że skarżąca uzasadniała wniosek tym, że nie ponosi odpowiedzialności za powstałe zadłużenie, które powstało w wyniku zmiany stanowiska Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego skutkującej wyłączeniem jej z ubezpieczenia społecznego rolników. Poinformowała także, że zrzekając się na rzecz swojego męża współwłasności w majątku nieruchomym i ruchomym nie działała ze świadomością pokrzywdzenia Zakładu. Skarżąca podkreśliła, że zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w Chełmie jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Zakład ustalił, że skarżąca prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej od dnia 20 lutego 1989 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. Składki na ubezpieczenia społeczne odprowadzała do ZUS od lutego 1989 r. do września 1999 r. z krótkimi (miesięcznymi) przerwami. W dniu 18 października 1999 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny w Chełmie wydała decyzję o podleganiu przez skarżącą ubezpieczeniu społecznemu rolników. Dnia 16 marca 2004 r. organ KRUS uchylił decyzję, a decyzją z 18 maja 2005 r. stwierdził, że skarżąca nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 października 1999 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji KRUS z dnia 18 maja 2005 r. do Sądu Okręgowego w Lublinie, jednak sąd oddalił odwołanie, zaś Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 10 listopada 2006 r. oddalił apelację skarżącej.

Organ uzyskał informację z Urzędu Miasta Chełm, że skarżąca nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków miasta Chełma, ani w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla gmin objętych właściwością Starostwa Powiatowego w Krasnymstawie i we Włodawie.

Organ wyjaśnił następnie, że z przedłożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej wynika, że skarżąca nigdzie nie pracuje i jest zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Skarżąca wraz mężem zamieszkuje w mieszkaniu, które jest własnością jej dwóch synów w wieku 20 i 17 lat. Wszelkie opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego ponosi mąż skarżącej. Wnioskodawczyni poinformowała, że nie posiada majątku ruchomego, nie jest także właścicielką żadnych nieruchomości, a dzierżawi jedynie od Agencji Własności Skarbu Państwa Oddział Terenowy w Lublinie 1,64 ha gruntów ornych i 0,14 ha łąki położonych na terenie gminy S. Skarżąca nie korzysta z opieki lekarskiej z uwagi na brak dochodów.

Z akt sprawy wynika także, że Sąd Rejonowy w Chełmie III Wydział Rodzinny i Nieletnich wyrokiem z dnia 8 marca 2004 r. zniósł z dniem 30 czerwca 1999 r. wspólność majątkową małżeńską wynikającą z zawarcia związku małżeńskiego przez E. R. i C. R. Wnioskodawczyni zrzekła się na rzecz C. R. udziału we własności nieruchomości położonej we wsi O., oznaczonej numerem [...] o powierzchni 8 arów 15 m2, zabudowanej domkiem drewnianym letniskowym oraz udziału we własności nieruchomości położonej we wsi O. oznaczonej jako działka nr [...].

Po przeanalizowaniu całej dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania ustalono, że bezpośrednio przed wydaniem decyzji KRUS z dnia 16 marca 2004 r., w dniu 8 marca 2004 r. orzeczone zostało zniesienie wspólności ustawowej małżeńskiej oraz że po wydaniu przez KRUS decyzji z dnia 18 maja 2005 r. małżonkowie R. zawarli w dniu 21 czerwca 2005 r. ugodę w sprawie podziału majątku. W dniu 11 kwietnia 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł do Sądu Okręgowego w Lublinie pozew o uznanie tej ugody za bezskuteczną w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ ugodą skarżąca zrzekła się na rzecz swojego małżonka współwłasności wskazanej nieruchomości i udziału we współwłasności samochodu osobowego marki Volkswagen. Zawarta ugoda spowodowała niewypłacalność skarżącej ze świadomością pokrzywdzenia Zakładu. Sąd Okręgowy w Lublinie podzielił stanowisko Zakładu i wyrokiem z dnia 31 października 2008 r. uznał za bezskuteczną w stosunku do powoda ugodę zawartą przed Sądem Rejonowym w Chełmie w dniu 21 maja 2005 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, na skutek apelacji C. R. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił. Zakład wniósł kasację do Sądu Najwyższego od tego wyroku, a postępowanie kasacyjne w tej kwestii się toczy.

Organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 r., w oparciu o art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ze względu na brak źródła zaspokojenia zaległości i brak efektywności dotychczasowej egzekucji, Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej.

Organ podkreślił, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystywanie wszystkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 ustawy). Zakład uznał, że obecny stan majątkowy wnioskodawczyni nie przesądza o trwałej nieściągalności zobowiązań, zaś należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu dopiero po 10 latach, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponadto postępowanie w sprawie o uznanie za bezskuteczną w stosunku do Zakładu ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Chełmie 21 czerwca 2005 r. nie zostało jeszcze zakończone.

Dodatkowo, z uwagi na to, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, decyzją Nr 536/2009 z dnia 2 grudnia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. orzekł o odpowiedzialności wspólnika tej spółki I. W. za zobowiązania skarżącej. I. W. wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie od przedmiotowej decyzji. Również i to postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone.

Zakład uznał, że skarżąca nie wyjaśniła, dlaczego pozostaje na utrzymaniu męża i synów, dlaczego wyzbyła się udziału we wszystkich składnikach majątku, co w konsekwencji doprowadziło do jej niewypłacalności.

Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania skarżąca nie podnosiła, aby ze względu na stan zdrowia była niezdolna do pracy, co uniemożliwiałoby pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia. Wnioskodawczyni nie przedłożyła orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bądź innego dokumentu dotyczącego stanu jej zdrowia. Skarżąca nie wykazała także, dlaczego nie mając istotnych ograniczeń zdrowotnych nie podejmuje żadnej pracy, która wpłynęłaby na poprawę jej sytuacji i umożliwiłaby spłatę zobowiązań. Dopiero w dniu 13 listopada 2009 r. skarżąca zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w zakresie krawiectwa, posiadany zawód oraz doświadczenie ułatwiłoby jej znalezienie pracy odpowiadającej kwalifikacjom.

Organ wziął pod uwagę, że jedyną okolicznością wskazaną przez skarżącą jest trudna sytuacja majątkowa, ale uznał, że stan ten nie ma charakteru wyjątkowego i trwałego. Zdaniem organu sytuacja materialna zobowiązanej istotnie jest trudna, jednakże w okresie dochodzenia należności może ona ulec poprawie i dług zostanie spłacony lub wyegzekwowany w terminie późniejszym, np. w kilku mniejszych kwotach.

Organ wyjaśnił też, że umorzenie odsetek od należności z tytułu składek jest instytucją o charakterze wyjątkowym, a możliwość rezygnacji przez Zakład z dochodzenia wykonywania przez zobowiązanego obowiązku jest rozpatrywana z punktu widzenia równości i powszechności opłacania składek. Umorzenie odsetek od należności z tytułu składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy między innymi ze względu na wiek oraz stan zdrowia, realnie niemożliwe jest wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Na decyzję tę skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której zarzuca organowi wadliwe ustalenie okoliczności sprawy i tendencyjność rozstrzygnięcia, a także sprzeczność twierdzenia, że skarżąca nie ma majątku, a mimo to nie zachodzi nieściągalność należności. Skarżąca podnosi także to, że nie ponosi winy w powstaniu zaległości z tytułu składek, lecz jest to wynik błędnej decyzji KRUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", ani przepisów postępowania.

W myśl przepisu art. 28 ust. 1 ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem jednak ust. 3a, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Konstrukcja przepisu art. 28 wskazuje na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, które pozwala organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc, czy wydana zostanie decyzja umarzająca należność w całości lub w części. Cechą specyficzną instytucji uznania jest to, że decyzja wydana w tym trybie nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. W orzecznictwie podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organy administracji publicznej są więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy i poddały go ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść przepisów art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy oraz wydane na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), które przewiduje możliwość umorzenia należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Rozpoznając sprawę po raz kolejny organ związany był wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 grudnia 2009 r. w sprawie III SA/Lu 413/09. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 3 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ powinien wyjaśnić, czy zachodzi przesłanka nieściągalności składki z braku majątku skarżącej lub innych przyczyn, wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy, czy też skarżąca posiada majątek nadający się do egzekucji. Dopiero później organ może rozważać, czy zachodzą wskazane w przepisach wykonawczych przesłanki do umorzenia należności mimo braku nieściągalności. Sąd zwrócił uwagę, że już po wydaniu skarżonej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chełmie postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej i okoliczność ta powinna być wzięta pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Sąd wskazał następnie, że organ obowiązany jest określić wysokość odsetek objętych wnioskiem o umorzenie według stanu na dzień orzekania, bowiem okoliczność ta ma znaczenie dla oceny ewentualnego uszczerbku dla utrzymania dłużnika i jego rodziny.

Odmawiając po raz kolejny umorzenia należności, organ wyjaśnił wszystkie wskazane przez Sąd okoliczności, szczegółowo rozważając zarówno przesłanki nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy, jak i przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z uwagi na to, że skarżąca jest – jak wynika z ustaleń organów - płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne, szczególnie istotne jest rozważenie przesłanek określonych w rozporządzeniu. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie zatem od określonych w art. 28 ust. 2 przesłanek nieściągalności, w przypadku osób będących płatnikami składek, organ zobowiązany jest rozważyć możliwość umorzenia należności z uwagi na okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane, mimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla ubezpieczonego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), a także w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2) oraz w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Przepisy rozporządzenia umożliwiają zatem Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych umorzenie należności z tytułu składek w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach.

Organ prawidłowo ustalił, że żadna z tych sytuacji nie zachodzi w przypadku skarżącej. Ustalenie to oparte zostało o zebrane w sprawie dowody, szczegółowo przeanalizowane i poddane ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Organ rozważył wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, które - zgodnie z powołanymi przepisami - powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

Jest okolicznością bezsporną, że skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku oraz że nie posiada żadnego majątku, który nadawałby się do egzekucji. Trafnie jednak podnosi organ, że skarżąca wyzbyła się całego swojego majątku na rzecz męża. Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że ugodą z dnia 21 czerwca 2005 r. skarżąca zrzekła się na rzecz męża, w ramach podziału majątku wspólnego, udziału we współwłasności dwóch nieruchomości położonych w O., w tym jednej zabudowanej domkiem letniskowym oraz udziału we współwłasności samochodu osobowego marki Volkswagen. Okoliczność tę organ miał prawo uwzględnić rozważając możliwość umorzenia należności, niezależnie od wyniku postępowania sądowego o uznanie czynności dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną.

Także fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 7 lipca 2009 r. nie przesądza sam w sobie o konieczności umorzenia należności z tytułu odsetek. Jak już bowiem wyżej podkreślono, umorzenie pozostawione jest uznaniu organu.

Organ prawidłowo ocenił również sytuację rodzinną i zdrowotną skarżącej. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca jest osobą zdrową i zdolną do pracy. Skarżąca nie wykazała, by cierpiała na jakiekolwiek schorzenia, uniemożliwiające jej podjęcie zatrudnienia lub ograniczające możliwość wykonywania pracy zarobkowej. W 2009 r. skarżąca zarejestrowała się zresztą jako osoba bezrobotna, gotowa podjąć pracę. Słusznie podnosi również organ, że posiadane przez skarżącą kwalifikacje i doświadczenie w pracy w zakładzie krawieckim wskazują na realną możliwość znalezienia pracy i zarobkowania.

Z ustaleń organu wynika, że skarżąca jest mężatką, mieszka z mężem i dwoma synami, z których jeden jeszcze się uczy (w dacie składania przez skarżącą oświadczenia z dnia 18 maja 2010 r. o stanie rodzinnym i majątkowym). Skarżąca przyznaje, że mąż ponosi wszystkie opłaty związane z korzystaniem z mieszkania, którego właścicielami są synowie skarżącej. Należy podkreślić, że powoływany przez skarżącą fakt zniesienia ustawowej wspólności małżeńskiej nie wyłącza obowiązków męża skarżącej w zakresie ponoszenia kosztów utrzymania. Skarżąca nie jest więc osobą, która pozbawiona byłaby jakichkolwiek środków do życia. Zauważyć ponadto należy, że skarżąca nie twierdzi, że mąż nie osiąga dochodów i nie powołuje się na jego stan zdrowia. Nie ma zatem żadnych podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie pozostaje na utrzymaniu męża.

Ponadto skarżąca dzierżawi grunt rolny o pow. 1,64 ha oraz łąkę o powierzchni 0,14 ha, z których osiągać może dochód. Nawet jeśli uprawy przeznacza skarżąca na potrzeby swoje i rodziny, jest to wymierna pomoc w utrzymaniu.

Sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna skarżącej ustalona została zatem i oceniona prawidłowo.

Organ administracji prawidłowo ocenił w tej sytuacji, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla skarżącej i jej rodziny, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika ponadto, by w przypadku skarżącej zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia: poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności albo w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia: przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślić również należy, że spłata zadłużenia jest obowiązkiem skarżącej, nawet jeśli organ KRUS wydał wadliwą decyzję co do obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Trafnie również zauważa organ, że skarżąca nie czyniła i nie czyni nic, by spłacać zadłużenie, nie można więc pomijać argumentów organu dotyczących równego traktowania wszystkich podmiotów zobowiązanych do opłacania składek i konieczności dbania o środki publiczne, będące w dyspozycji Zakładu. Podnieść również należy, że należności mogą być regulowane w ratach o wysokości odpowiadającej możliwościom zobowiązanego.

Brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.