Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 309/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15
journal: Dz.U. 2010 nr 112 poz 744
law: Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 17 poz 127
law: Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1 art. 54 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Sekretarz Sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. T. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 5 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu zwierząt oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 stycznia 2013 r., nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w L., działając na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii, art. 7 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach, art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz §3 pkt 1 rozporządzania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii, zakazał A. T. właścicielowi gospodarstwa rolnego w miejscowości Ł., N. W. L., wprowadzania do obrotu zwierząt z gatunku bydło zidentyfikowanych za pomocą numerów kolczyków wskazanych w załączniku do decyzji oraz produktów pochodzących od tych zwierząt lub ze zwierząt skarmianych paszą, w której stwierdzono obecność niedozwolonych białek pochodzenia zwierzęcego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił, że badanie próbek paszy dla bydła, wytworzonej w gospodarstwie rolnym A. T., przeprowadzone w dniu 9 stycznia 2013 r. wykazało obecność składników pochodzących z ryb (ości rybie). Sprawozdanie z badań nr [...] organ otrzymał w dniu 14 stycznia 2013 r. Kolejna kontrola z dnia 15 stycznia 2013 r., w trakcie której zinwentaryzowano i zidentyfikowano bydło oraz pobrano 7 próbek pasz bezpośrednio z koryt dla każdej grupy technologicznej, ujawniła obecność w dwóch z tych 7 próbek mączki rybnej, tj. w próbce o nr protokołów [...] z dnia 15.01.2013 dla grupy byki opasowe w ilości 16 sztuk o numerach kolczyków wskazanych w złączniku do decyzji oraz nr [...] z dnia 15.01.2013 r. cielęta 34 sztuk o numerach kolczyków wskazanych w załączniku do decyzji. Sprawozdanie z tych badań organ otrzymał w dniu 16 stycznia 2013 r. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 oraz załącznikiem IV rozporządzenia WE nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającym zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii, pasza z zawartością składników pochodzenia od zwierząt jest zakazana w żywieniu bydła, a w myśl art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, produkty pochodzenia zwierzęcego mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach. Organ w oparciu o przebadane próbki pobrane z gospodarstwa stwierdził, że mieszanki paszowe w korytach, z których pobrano próbki do badania, nie spełniały wymagań z art. 7 ust. 2 zał. IV pkt I, lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 999/2001 z dnia 22 maja 2001 ustanawiającego przepisy dotyczące zapobiegania, kontroli i eliminacji pewnych postaci zakaźnego gąbczastego zwyrodnienia mózgu oraz art. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1292/2005 z dnia 5 sierpnia 2005 r. zmieniającego załącznik IV Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 999/2001 w zakresie żywienia zwierząt, zawierają zakazane w żywieniu zwierząt hodowlanych przetworzone białko zwierzęce. W związku z powyższym z uwagi na ochronę zdrowia ludzi, szczególnie w aspekcie możliwych zakażeń prionowych, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A.T., zarzucając:

Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 8 kpa oraz art. 10 § 1 kpa przez uniemożliwienie skarżącemu wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, oraz przepisów art. 6 kpa, art. 7 kpa, 10 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w związku z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego w związku z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 999/2001 przez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, polegające na:

zaniechaniu dokładnego zbadania komponentów pasz, w tym ustalenia ilości ości, które zostały wykryte w roślinnym komponencie paszy,

zaniechaniu ustalenia czy nie doszło do incydentalnego, przypadkowego zanieczyszczenia komponentu roślinnego paszy (tj. wysłodek buraczanych),

zaniechaniu wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z których organ uznał, że skoro w dwóch z siedmiu próbek roślinnego komponentu paszy znalazły się ości, oznacza to, że zwierzęta były karmione mączka rybną,

zaniechaniu ustalenia, czy ilość ości rybnych, która została stwierdzona w komponencie roślinnym paszy, mogła mieć jakiekolwiek wpływ na stan bydła.

Naruszenie przepisów art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, w związku z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 999/2001 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na:

błędnym przyjęciu, że przepisy art. 9 ust. 1 pkt 2 o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz art. 7 ust. 1 rozporządzenia WE nr 999/2001 obejmują również incydentalne spożycie zanieczyszczonej paszy,

zaniechaniu rozważenia znaczenia pojęcia karmienie użytego w ww. przepisach oraz tego jakie było ratio legis wprowadzenia ograniczeń objętych w/w rozporządzeniem,

Naruszenie przepisów rozporządzania Komisji (WE) nr 1292/2005 z dnia 5 sierpnia 2005 r. zmieniającego załącznik IV do rozporządzania (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie żywienia zwierząt, w szczególności pkt II A d załącznika nr IV do rozporządzania 999/2001 w brzmieniu nadanym w/w rozporządzeniem polegające na błędnym jego niezastosowaniu pomimo tego, że okoliczności sprawy wskazywały na przypadkowe zanieczyszczenie roślin bulwiastych elementem pochodzenia zwierzęcego oraz niezbadaniu ryzyka, o którym mowa w w/w przepisie,

Naruszenie przepisów rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, a w szczególności jego art. 54 przez zastosowanie środków nieproporcjonalnych w stosunku do zakresu stwierdzonych nieprawidłowości.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W toku postępowania odwoławczego wnosił również o dopuszczenie dowodu z ekspertyzy zawartości paszy (próbek tożsamych z poddanymi badaniu przez organ I instancji) przeprowadzonej przez akredytowane Laboratorium w S. P., dopuszczenie dowodu z zeznań świadka P. G. i dopuszczenie dowodu z przesłuchania A. T. na okoliczność metodologii wytypowania i pochodzenia próbek do badań laboratoryjnych, tych badań, metodologii przeprowadzonych badań, braku składników rybnych w paszy.

Rozpoznając odwołanie, Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z dnia 5 marca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił, że podstawę prawną wydanych decyzji stanowią art. 54 ust. 1 i 2 lit. b oraz lit. h Rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzania zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.L. 165 z 30.4.2004, str. 1 - 141) zał. IV pkt I lit. a Rozporządzania Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz.U. I. z 31.5.2001, str. 1 - 40 z póź. zmianami) oraz art. 7 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach, a także art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący brał udział w postępowaniu na każdym jego etapie. Materiał dowodowy był gromadzony w trakcie czynności kontrolnych w obecności odwołującego się, a badania były wykonywane przez specjalistyczną jednostkę, jaką jest Wojewódzki Inspektorat Weterynarii. Odwołujący składał w toku postępowania wyjaśnienia i był zapoznawany z aktami sprawy w tym z wynikami badań nr [...] oraz otrzymał sprawozdanie z badań potwierdzające obecność składników pochodzących od ryb w próbkach [...] oraz [...] z dnia 15 stycznia 2013 r. Odwołujący został zapoznany także z protokołami kontroli [...] z 1 stycznia 2013 r. oraz [...] z 16 stycznia 2013 r.

W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego zastosowanych w niniejszej sprawie, sformułowanych w punktach 2 – 4 odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 1 oraz załącznikiem IV do rozporządzenia (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającym zasady dotyczące zapobiegania i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii, pasza z zawartością składników pochodzących od zwierząt jest zakazana w żywieniu bydła, a zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego stanowi, że produkty pochodzenia zwierzęcego mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach.

W przedmiotowym przypadku próbki pasz pobranych z karmideł dla zwierząt były zanieczyszczone białkiem, co oznacza, że źródłem zanieczyszczenia była pasza przeznaczona do karmienia zwierząt. Próbki pasz pobrane zostały do badań z karmideł dla zwierząt, a więc z miejsca, w którym występowało karmienie. Przy czym karmienie zwierząt zostało zdefiniowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 767/2009 z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz (...), zgodnie z którym przez "doustne karmienie zwierząt" rozumie się wprowadzenie paszy przez otwór gębowy do przewodu pokarmowego w celu zapewnienia potrzeb żywieniowych zwierzęcia lub podtrzymania wydajności zdrowych zwierząt. W ocenie organu, wbrew twierdzeniom odwołującego, zacytowany przepis art. 9 ust. 1 pkt 2) ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz pozostałe przepisy prawa europejskiego mają uzasadnione zastosowanie w analizowanej sprawie. Przepisy te mówią bowiem o karmieniu zwierząt hodowlanych paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 oraz załącznikiem IV do rozporządzenia z dnia 22 maja 2001 r. Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii, zabrania się karmienia przeżuwaczy paszami zawierającymi białka pochodzenia zwierzęcego. Jedyne odstępstwo jakie przewiduje art. 7 ww. rozporządzenia dotyczy, zgodnie z załącznikiem IV, karmienia przeżuwaczy i stosowania w karmieniu mleka, produktów na bazie mleka i siary, jaj i produktów jajecznych, żelatyny od zwierząt innych niż przeżuwacze, hydrolizatów białkowych pochodzących od zwierząt innych niż przeżuwacze i otrzymanych ze skór i skórek przeżuwaczy. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to bezwzględny wymóg zapewnienia aby pasze przeznaczone do karmienia zwierząt były wolne od jakichkolwiek innych niż dozwolone zanieczyszczeń białkiem. Sformułowany zakaz nie definiuje przy tym stopnia zanieczyszczenia paszy. Bez znaczenia pozostaje także stopień i wpływ zanieczyszczenia na wystąpienie ryzyk. W ocenie zaś organu, każdy, nawet minimalny stopień zanieczyszczenia powoduje naruszenie zakazu zdefiniowanego w ww. rozporządzeniu. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że odstępstwo w zakresie czystości paszy dotyczące dopuszczalności karmienia zwierząt hodowlanych paszami, po wykryciu w nich obecności nieznacznych ilości drzazg kostnych, o ile dozwoli na to Państwo Członkowskie, w przypadku gdy ocena ryzyka dała korzystny wynik, nie dotyczy przedmiotowego przypadku. Czym innym są bowiem zanieczyszczenia drzazgami kostnymi, a czym innym zanieczyszczenia mączką rybną. Powyższe zaś potwierdza, że nie zachodziła obligatoryjność przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji wnioskowania w tym kierunku.

W ocenie organu odwoławczego rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 roku, ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające produkty w zakresie bezpieczeństwa żywności, nakłada na podmiot działający na rynku spożywczym i pasz obowiązek zapewnienia, ażeby na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą występowała zgodność żywności lub pasz z wymaganiami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowania przetwarzania tych wymogów. Oznacza to, że to na podmiocie działającym na rynku pasz spoczywa pełne ryzyko zapewnienia zgodności żywności lub pasz z wymaganiami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności, w tym także ryzyko związane z przypadkowym zanieczyszczeniem paszy niedozwolonymi białkami pochodzenia zwierzęcego.

Pobrana w dniu 9 stycznia 2013 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego A. T. próbka paszy bydła do badania w kierunku przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego w ramach monitoringu pasz. W dniu 14 stycznia 2013 r. otrzymano sprawozdanie z badań nr [...], stwierdzające w badanej próbce składniki pochodzące z ryb (ości rybie). Dnia 15 stycznia 2013 r. w ramach postępowania wyjaśniającego pobrano z koryt do badań 7 próbek w celu identyfikacji zwierząt, które skarmiane były paszą zawierającą mączkę rybną. Dokonano inwentaryzacji i identyfikacji zwierząt z gatunku bydło przebywających w gospodarstwie. W dniu 16 stycznia 2013 r. organ I instancji otrzymał sprawozdanie z badań potwierdzające obecność składników pochodzących z ryb w dwóch próbkach pobranych w dniu 15 stycznia 2013 r. - [...] i [...]. Organ drugiej instancji podkreślił, że próbki badań paszy bydła pobierane były w odstępach kilkudniowych. Otrzymane wyniki zatem są wiarygodne, a występowanie zanieczyszczeń paszy białkiem w tych wypadkach stanowi o powtarzalności zjawiska i wyklucza argument przypadkowego zanieczyszczenia pasz. W wyniku powyższych działań ustalono, że mieszanki paszowe w korytach, w których zostały pobrane próbki do badania dla dwóch grup technologicznych nie spełniają wymogów z art. 7 ust. 2 zał. IV pkt 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającym zasady dotyczące zapobiegania i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii oraz art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1292/2005 z dnia 5 sierpnia 2005 r. zmieniającego załącznik IV rozporządzenia nr 999/2001 w zakresie żywienia zwierząt.

Zdaniem organu odwoławczego chybiony był także zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, a w szczególności jego art. 54. Odwołujący nie wskazał bowiem jakie przepisy ww. rozporządzenia zostały naruszone prze organ pierwszej instancji. Z kolei, w przedmiocie zgłoszonych przez odwołującego wniosków dowodowych organ drugiej instancji wskazał, że w tym przedmiocie wydał oddzielne postanowienie.

Organ drugiej instancji podkreślił nadto, że próbki pasz pobiera się zgodnie z Załącznikiem I Rozporządzenia Komisji nr 152/2009 ustanawiającego metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz. W przedmiotowym przypadku w każdym protokole z pobrania próbek jest zaznaczone, że próbki zostały pobrane zgodnie z wymaganiami w/w rozporządzenia, a odwołujący osobiście uczestniczył w każdym pobieraniu próbek i na każdym z protokołów złożył swój podpis jako osoba obecna przy pobraniu próbek. Organ odwoławczy zakwestionował przy tym wiarygodność przestawionego przez odwołującego dowodu pod nazwą "ekspertyza zawartości paszy", który nie został oznaczony podpisem osoby wykonującej badania lub potwierdzającej wynik dokonanego badania, nie wskazuje metody jaką wykonano badanie, brak w nim oceny stanu próbki w chwili dostarczenia jej do laboratorium. W ocenie organu drugiej instancji z tych względów powyższy dowód nie może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

W skardze na powyższą decyzję A. T. domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący sformułował następujące zarzuty w stosunku do zaskarżonej decyzji:

1. Naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez zaniechanie merytorycznego odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu;

2. Naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 8 kpa oraz art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącemu rzeczywistego wzięcia czynnego udziału w postępowaniu oraz wprowadzenie go w błąd w odniesieniu do możliwości składania wniosków dowodowych i zapoznania się z aktami w terminie 14 dni, w sytuacji w której w tym samym dniu, w którym pouczenie zostało przekazane stronie, została wydana decyzja organu I Instancji;

3. Naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z pkt 5.A.2 załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiającego metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz poprzez zaniechanie wyjaśnienia ilości i sposobu pobrania próbek pierwotnych, zbiorczych i końcowych, oraz dokładnego określenia ilości pobranej próbki końcowej; przechowanie próbek w workach foliowych (do których bez trudu można wprowadzić ość rybną) zamiast odpornych na podobną ingerencję naczyń plastikowych;

4. Naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 75 § 1 kpa oraz art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 136 kpa poprzez bezpodstawne oddalenie wniosków dowodowych powołanych przez skarżącego w piśmie z dnia 4 lutego 2013 r.;

5. Naruszenia przepisów mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów art. 6 kpa, 7 kpa, 8 kpa, 10 § 1 kpa, 77 kpa oraz 107 § 3 kpa w związku z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, w związku z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 999/2001, poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, polegające na:

a) nierozważeniu wszystkich okoliczności wynikających z materiału dowodowego, w szczególności pominięcie okoliczności wynikających z protokołu nr [...] z dnia 23 stycznia 2013 r., skutkujące wadliwym przyjęciem, że cielęta były karmione paszą pobraną do badań, w której wykryto elementy ości rybnych;

b) zaniechaniu ustalenia, czy nie doszło do incydentalnego, przypadkowego zanieczyszczenia komponentu roślinnego paszy (tj. wysłodek buraczanych),

c) zaniechaniu dokładnego zbadania komponentów paszy, w tym ustalenia ilości ości, które zostały wykryte w roślinnym komponencie paszy,

d) zaniechanie ustalenia, czy ilość ości rybnych, która została stwierdzona w komponencie roślinnym paszy mogła mieć jakikolwiek wpływ na stan bydła.

e) zaniechaniu wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z których organ uznał, że skoro w dwóch z siedmiu próbek roślinnego komponentu paszy znalazły się ości, oznacza to, że zwierzęta były karmione mączką rybną;

6. Naruszenia przepisów z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, w związku z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 999/2001 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na:

a) błędnym przyjęciu, że przepis art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz art. 7 ust. 1 rozporządzenia WE nr 999/2001 obejmuje również incydentalne spożycie zanieczyszczonej paszy,

b) zaniechaniu rozważenia znaczenia pojęcia karmienie użytego w w.w przepisach oraz tego jakie było ratio legis wprowadzenia ograniczeń objętych w/w rozporządzeniem;

7. Naruszenia przepisów rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1292/2005 z dnia 5 sierpnia 2005 r. zmieniającego załącznik IV do rozporządzenia (WE) nr 999/2001 PE i Rady w zakresie żywienia zwierząt, w szczególności naruszenie pkt II A d) załącznika nr IV do rozporządzenia 999/2001 w brzmieniu nadanym w/w rozporządzeniem, polegające na jego błędnym niezastosowaniu pomimo tego, że okoliczności sprawy wskazywały na przypadkowe zanieczyszczenie roślin bulwiastych elementem pochodzenia zwierzęcego oraz niezbadaniu ryzyka, o którym mowa w w/w przepisie;

8. Naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, a to jest naruszenie art. 54 ust. 2 w zw. z art. 55 ust. 1 w/w rozporządzenia, polegające na zastosowaniu środków nieproporcjonalnych w stosunku do zakresu stwierdzonych nieprawidłowości.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z ekspertyzy zawartości paszy (próbek tożsamych z poddanymi badaniu przez organ I instancji) przeprowadzonej przez akredytowane Laboratorium w S. P. - znajduje się w aktach sprawy na okoliczność wyników badań, metodologii przeprowadzonych badań, braku składników rybnych w paszy, dokumentu w postaci wydruku informacji znajdującej się na stronie internetowej podmiotu transportującego paszę na okoliczność tego, że do przypadkowego zanieczyszczenia paszy mogło dojść w trakcie transportu oraz protokołu kontroli nr [...] z dnia 23 stycznia 2013 r. - znajduje się w aktach sprawy na okoliczność tego, że cielęta nie były karmione paszą zawierającą wysłodki buraczane.

W uzasadnieniu skargi obszernie uzasadniono sformułowane zarzuty. Skarżący oświadczył, że kwestionuje ustalenie, jakoby produkty pochodzenia rybnego stanowiły w jakimkolwiek zakresie składnik paszy stosowanej w jego gospodarstwie. Temu ustaleniu przeczy szereg okoliczności, jak m.in. ekspertyza wydana przez niezależne, zewnętrzne w stosunku do służb weterynaryjnych, Laboratorium w S. P., czy złamanie procedur w pobieraniu i zabezpieczeniu próbek.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów – zaniechania odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania - skarżący podniósł, że organ odwoławczy ograniczył się do przywołania zarzutów skarżącego i niejednokrotnie skwitował je jednym zdaniem, które w ogóle nie odnosiło się do istotny problemu podnoszonego przez skarżącego. Tak rzecz się miała choćby w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 kpa, które polegało na tym, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało wydane i doręczone skarżącemu w tym samym dniu, w którym została wydana decyzja administracyjna i nie wyjaśnił jak w świetle tych faktów można twierdzić, że czynny udział był stronie zapewniony. Zdaniem skarżącego, brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu.

Uzasadniając szerzej zarzut naruszenia art. 10 kpa skarżący wskazał, że z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 16 stycznia 2013 r. zostało doręczone skarżącemu w tym samym dniu. W zawiadomieniu tym strona została pouczona o tym, że ma 14 dni na zaznajomienie się z aktami oraz składanie wniosków dowodowych. W aktach sprawy brak jest końcowego oświadczenia strony, iż zapoznała się z aktami lub aby strona z takiego uprawnienia zrezygnowała. To samo dotyczy skorzystania z możliwości składania wniosków dowodowych. Jest to tym bardziej znamienne, że organ pouczając stronę o możliwości skorzystania z tych uprawnień w tym samym dniu, tj. 16 stycznia 2013 r., wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Oznacza to, że strona nie tylko nie miała realnej możliwości zapoznania się z aktami, ale również w istocie została wprowadzona przez organ w błąd, albowiem pomimo pouczenia o sprawie do składania wniosków dowodowych i zapoznania się z aktami w terminie 14 dni od 16 stycznia 2013 r., jeszcze tego samego dnia została wydana decyzja administracyjna. W tych okolicznościach, pouczenie o możliwości wpływania przez stronę na przebieg postępowania w terminie 14 dni można zakwalifikować, jako jedynie jako pozór udzielenia stronie przewidzianej w prawie gwarancji. Takie działanie organu uniemożliwiło stronie składanie wniosków dowodowych, w tym np. wykazanie tego, że cielęta nie były skarmiane paszą, w której skład wchodziły wysłodki buraczane (składnik, w którym znalezione zostały fragmenty ości), czy też wykazywanie nieprawidłowości w zakresie pobrania próbek pierwotnych. Skarżący został także pozbawiony możliwości wykonania kontrekspertyzy.

W kwestii naruszenia procedury poboru próbek skarżący podniósł, że warunkiem koniecznym do uznania, iż dana kontrola została przeprowadzona w prawidłowy sposób było m. in. spełnienie odpowiednich wymagań formalnych w zakresie sporządzania próbek końcowych. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak, że wymagania te zostały spełnione w wystarczającym stopniu. Z żadnego z protokołów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, ani ile było worków, w których była przechowywana pasza stanowiąca przedmiot badań, ani to czy została pobrana zgodna z rozporządzeniem ilość próbek pierwotnych, czy była pobrana próbka zbiorcza oraz czy odpowiadała ona wymogom w/w przepisów. Zdaniem skarżącego ponadto, z uwagi na nienależyte zabezpieczenie próbek (woreczki foliowe, zamiast naczyń plastikowych) mogło dojść do złośliwego lub przypadkowego wprowadzenia ości do materiału badawczego. Skarżący wobec szeregu okoliczności, które przekraczają przedmiot niniejszej skargi złożył do prokuratury zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa urzędniczego.

Odnośnie do kwestii bezpodstawnego oddalenia wniosków dowodowych skarżącego wskazano, nie można zgodzić się z argumentacją organu, jakoby powołany przez skarżącego dokument "kontrekspertyzy" nie mógł doprowadzić do podważenia prawidłowości przeprowadzenia badań przez WZHW. Okoliczność, że sprawozdanie z badań zostało sporządzone przez akredytowane laboratorium nie oznacza, że wyniki te nie mogą być przez stronę podważane. Skarżący nadmienił, że do przeprowadzenia analizy, której wyniki stanowiły załącznik do pisma z dnia 4 lutego 2013 r., przesłał próbki pobrane z tych samych mieszanek paszowych, które badał organ. Z treści dokumentu załączonego do pisma z dnia 4 lutego 2013 r. wynika jasno, że w próbkach nie stwierdzono występowania ości rybnych (dokument stanowił wydruk, ale na potwierdzenie wyniku badań, materiału porównawczego, metodologii zostały powołane dowody ze źródeł osobowych). Powyższe oraz sposób i cel przeprowadzonych badań miało być zweryfikowane zeznaniami strony oraz świadka powołanego w piśmie z 4 lutego 2013 r., laboranta przeprowadzającego badania.

W kwestii wadliwego ustalenia, że cielęta były karmione paszą pobraną do badań, w której wykryto elementy ości rybnych skarżący podkreślił, co zostało pomięte przez organ II instancji, że cielęta, które były jedną z dwóch grup zwierząt objętych zakazem, nie spożywały mieszanki paszowej zawierającej wysłodki buraczane, tj. komponentu, w którym według danych zgromadzonych w aktach sprawy, znalezione zostały fragmenty ości. Wynika to z tego, że na tym etapie rozwoju, cielęta z przyczyn fizjologicznych nie spożywają takiego pokarmu. W pierwszej kolejności są one karmione siarą, następnie mlekiem. W protokole kontroli nr [...] z 23 stycznia 2013 r. - a więc sporządzonym już po wydaniu decyzji przez organ I instancji i po ustaleniu przez organ komponentu, zanieczyszczonego przez fragmenty ości (co nastąpiło dopiero po wydaniu decyzji) - skarżący wyraźnie podkreśla, że paszą z wysłodkami skarmiane bydło opasowe i maciory, skarżący nie karmił tą paszę cieląt. Organ odwoławczy całkowicie pominął w/w okoliczność.

W odniesieniu do zarzutu zaniechania ustalenia, czy doszło do incydentalnego zanieczyszczenia jednego z komponentów paszy, tj. wysłodek buraczanych skarżący argumentował, że to organ winien był ustalić, czy elementy pochodzące od ryb były którymkolwiek komponentem paszy podawanej bydłu, czy znalazły się tam w sposób przypadkowy. Materiał dowodowy wskazuje, zdaniem strony, że ości rybne w wysłodkach buraczanych nie były ani zamierzonym, ani planowanym komponentem paszy dla zwierząt, zwierzęta nie były karmione paszą zawierającą elementy pochodzenia zwierzęcego, a jedynie na skutek zanieczyszczenia paszy (na nieznanym skarżącemu etapie, być może przy transporcie) doszło do przypadkowego pojawienia się śladowych ilości ości w tym komponencie. Zdaniem skarżącego, organ powinien uwzględnić fakt, że podmiot dokonujący transport wysłodek na jego zlecenie - tj. firma "A" M. U., który to podmiot w zakresie swojej podstawowej działalności świadczy nie tylko usługi transportowe, ale również trudni się sprzedażą nawozów. Do nawozów organicznych należą z kolei komponenty pochodzące z ryb, mączka rybna. W konsekwencji organ winien był ustalić, czy do zanieczyszczenia tego komponentu paszy nie doszło w sposób przypadkowy w czasie transportu dokonywanego przez tą właśnie firmę.

Ponadto, odnosząc się do zarzutu zaniechania ustalenia, czy ilość ości rybnych stwierdzonych w komponencie paszy mogła mieć wpływ na bydło skarżący podniósł, że organ nie ustalił ile ości rzeczywiście było w paszy, co było konieczne w świetle obowiązku zweryfikowania tego, czy ości były komponentem paszy, czy przypadkowym zanieczyszczeniem. Organ zatem wbrew obowiązkom wynikającym z kpa i przepisów rozporządzenia WE nr 999/2001, nie zbadał ani ryzyka wiążącego się ze znalezieniem ości w paszy, ani też nie weryfikował tego, czy incydentalne spożycie takich ilości ości może mieć jakiekolwiek przełożenie na zdrowie zwierząt. Takie postępowanie organów narusza zasadę demokratycznego państwa prawa i dopuszcza kierowanie wobec podmiotów prawa sankcji nieadekwatnych w żaden sposób do ewentualnych uchybień.

Skarżący argumentował nadto, że przepisy rozporządzeń UE regulujących kwestie dotyczące dopuszczalnych składników pasz dla zwierząt, jak również przepis art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego mówią o "karmieniu zwierząt" paszami zgodnymi z przepisami, a nie o incydentalnym połknięciu przez zwierzę ości czy odłamka kości. Nie ulega wątpliwości, że ratio legis powołanych regulacji obejmuje sytuacje, w których zwierzęta są na co dzień karmione paszą, której elementem składowym było białko pochodzenia zwierzęcego (czyli standardowo, przez dłuższy czas ją spożywają), a nie przypadkowe zanieczyszczenie paszy śladowymi ilościami ości jak w tym wypadku. W jego ocenie, zastosowane wobec niego zakazy godzą w istotę omawianych uregulowań i mają charakter sankcji całkowicie nieproporcjonalnych do wagi naruszeń.

Argumentując w kwestii tego ostatniego zarzutu, skarżący stwierdził, że każda sankcja administracyjna o charakterze represyjnym winna być nakładana rozważnie, nie tylko po drobiazgowym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie, ale przede wszystkim w sposób proporcjonalny do stwierdzonego naruszenia. Na powyższe zwrócił uwagę również ustawodawca europejski wskazując w art. 55 ust. 1 rozporządzenia 882/2004, iż sankcje stosowne przez organy winny być proporcjonalne. Orzeczony przez organ zakaz wprowadzania do obrotu bydła objętego decyzją wyrządzi mu znaczną szkodę majątkową. Stanie się tak pomimo tego, że skarżący karmił hodowane przez siebie bydło wyłącznie dozwolonymi paszami, a z przyczyn niezależnych od niego doszło do nieznacznego zanieczyszczenia jednego z elementów paszy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się w jej treści szczegółowo do wszystkich sformułowanych w skardze zarzutów. Z kolei, w piśmie z dnia 14 maja 2013 r. skarżący ustosunkował się do stwierdzeń zawartych w odpowiedzi organu odwoławczego na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Kompetencja powiatowego lekarza weterynarii do decyzyjnego działania w sprawie oraz Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii jako organu wyższego stopnia zawarta została w art. 15 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. nr 112, poz. 744) oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 grudnia 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii. W myśl tego ostatniego paragrafu, powiatowy lekarz weterynarii w celu realizacji zadań wynikających z przepisów Rozporządzenia WE nr 882/2004 wydaje decyzje administracyjne dotyczące zastosowania środków, o których mowa w art. 54 ust. 2 lit. b Rozporządzenia WE nr 882/2004, przy czym w myśl § 4 Rozporządzenia z 18 grudnia 2006 r. decyzje w tym zakresie wydaje z urzędu. Stosownie zaś do art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego lekarza weterynarii, jest wojewódzki lekarz weterynarii. Ponadto, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. z 2006, nr 144, poz. 1045 ze zm.) powiatowy lekarz weterynarii, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej właściwym organem w rozumieniu rozporządzenia nr 882/2004, rozporządzenia nr 183/2005, rozporządzenia nr 999/2001, rozporządzenia nr 767/2009 oraz przepisów wydanych w trybie tych rozporządzeń. Powiatowy lekarz weterynarii, w zakresie zadań określonych w przepisach rozporządzenia nr 882/2004, rozporządzenia nr 183/2005, rozporządzenia nr 999/2001, rozporządzenia nr 767/2009 oraz w przepisach wydanych w trybie tych rozporządzeń, wydaje decyzje administracyjne i wykonuje inne czynności związane m. in. z urzędową kontrolą pasz i innymi zadaniami określonymi w rozporządzeniu nr 882/2004 oraz w przepisach wydanych w trybie tego rozporządzenia, w tym stosowaniem środków, o których mowa w art. 54 tego rozporządzenia. Decyzje administracyjne w tym zakresie wydaje się z urzędu, chyba że przepisy rozporządzenia nr 882/2004 lub rozporządzenia nr 183/2005, lub rozporządzenia nr 999/2001, lub przepisy wydane w trybie tych rozporządzeń, lub ustawa stanowią inaczej.

Z dniem 1 maja 2004 r. prawo wspólnotowe stało się w Polsce częścią krajowego porządku prawnego i stosowane być musi zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności, a jego regulacje mają pierwszeństwo przed normami krajowymi. Przepisy rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady mają bezpośrednie zastosowanie, a sądy krajowe nie mogą samodzielnie stwierdzać ich niezgodności z prawem traktatowym. Przy prowspólnotowej wykładni przepisów unijnych należy kierować się celami wprowadzenia określonych norm, obostrzeń procedur, nakazów czy zakazów. Lektura preambuł do obu stosowanych w sprawie Rozporządzeń (Nr 999/2001 i 882/2004) nie pozostawia wątpliwości, że ww. reguły prawodawstwa wspólnotowego mają na celu zapewnienie bezpiecznych i zdrowych pasz i żywności oraz ochronę zdrowia publicznego a sankcje przewidziane za naruszenia norm prawa paszowego i żywnościowego mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 54 ust. 1 Rozporządzenia WE nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE L z 2004 r. Nr 165 ze zm., s. 1 - 141). Zgodnie z tym przepisem w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Wśród środków zaradczych, jakie podejmuje właściwy organ w przypadku wykrycia niezgodności Rozporządzenie przewiduje:

a) nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt;

b) ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt;

c) monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności;

d) upoważnienie do wykorzystania paszy lub żywności do celów innych niż te, do których były początkowo przeznaczone;

e) zawieszenie działania lub zamknięcie całego lub części danego przedsiębiorstwa na właściwy okres czasu;

f) zawieszenie lub wycofanie zatwierdzenia zakładu;

g) środki określone w art. 19 dotyczące przesyłek z państw trzecich;

h) wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe.

W przedmiotowej sprawie organ, jako podstawę nakazanych czynności, wskazał środek wymieniony pod literą b cytowanego przepisu, a więc zarządził zakaz wprowadzania do obrotu zwierząt karmionych paszą, w której to stwierdzono obecność składników pochodzących z ryb.

Artykuł 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r., nr 17, poz. 127 ze zm.) stanowi, że produkty pochodzenia zwierzęcego mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które:

1) spełniają wymagania weterynaryjne określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;

2) były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz. U. UE L z 30.5.2001, Nr 147 ze zmian., s. 1-40), zabrania się karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego (art. 7 ust. 1), przy czym zgodnie z załącznikiem IV pkt I lit. a Rozporządzenia zakaz ten rozszerza się na zwierzęta gospodarskie inne niż przeżuwacze, z wyjątkiem zwierząt futerkowych. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2 zakaz przewidziany w art. 7 ust. 1 jest rozszerzony na karmienie:

a) przeżuwaczy dizasadowym fosforanem wapnia i trizasadowym fosforanem wapnia pochodzenia zwierzęcego oraz mieszankami paszowymi zawierającymi te produkty;

b) zwierząt gospodarskich innych niż przeżuwacze (wyjątek: zwierzęta futerkowe):

(i) przetworzonym białkiem zwierzęcym;

(ii) kolagenem i żelatyną pochodzącymi od przeżuwaczy;

(iii) produktami z krwi;

(iv) hydrolizatami białkowymi pochodzenia zwierzęcego;

(v) dizasadowym fosforanem wapnia i trizasadowym fosforanem wapnia pochodzenia zwierzęcego;

(vi) paszą zawierającą produkty wymienione w ppkt (i)-(v).

Z przytoczonych przepisów prawa unijnego wynika zatem wprost zakaz karmienia zwierząt hodowlanych niebędących mięsożernymi zwierzętami futerkowymi (w tym przypadku bydła mlecznego) białkami pochodzenia zwierzęcego. Obecność tego rodzaju składników w paszy podawanej zwierzętom hodowlanym oznacza, że pasza nie odpowiada wymaganiom określonym w powołanych przepisach, a w konsekwencji właściwy organ upoważniony jest do zastosowania środków zaradczych, mających na celu wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości.

Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, stwierdzając obecność składników pochodzących z ryb w mieszance paszowej stosowanej w gospodarstwie rolnym skarżącego. Powyższe ustalenia dokonane zostały w oparciu o kontrolne badanie próbki paszy w gospodarstwie skarżącego pobranej w dniu 9 stycznia 2013 r. oraz kolejne badanie siedmiu próbek mieszanki paszowej dla bydła, pobranych w obecności skarżącego w dniu 15 stycznia 2013 r. Wyniki badania kontrolnego próbki paszy pobranej 9 stycznia 2013 r. oraz dwóch z siedmiu próbek pobranych 15 stycznia 2013 r. w sposób niepodważony potwierdziły obecność składników pochodzących od zwierząt (ości rybich) w paszy podawanej bydłu mlecznemu w gospodarstwie skarżącego (w wysłodkach buraczanych). Należy przy tym podkreślić, że próbki pobrane zostały w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z rozporządzenia Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiającego metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz. Z rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 maja 2007 r. zawierającego wykaz laboratoriów upoważnionych do prowadzenia badań pasz oraz pasz leczniczych w ramach urzędowej kontroli, wynika wykaz laboratoriów upoważnionych do prowadzenia badań pasz w ramach urzędowych kontroli pasz. Jednym z takich urzędowych laboratoriów jest Zakład Higieny Weterynaryjnej w G., który dokonał badania próbek pobranych w gospodarstwie skarżącego w dniu 15 stycznia 2013 r. Metodę poboru próbek, którą kwestionuje skarżący, reguluje rozporządzenie Komisji nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiające metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.U.UE.L.2009.54.1). W ocenie Sądu, postanowienia tego rozporządzenia dotyczące sposobu poboru próbek i metodyki badań nie zostały naruszone w niniejszym stanie faktycznym, a skarżący nie przytoczył okoliczności, które podważyłyby wiarygodność uzyskanych wyników badań próbek.

Zdaniem Sądu, z punktu widzenia rygorystycznych reguł żywienia zwierząt hodowlanych, nawet jednorazowy fakt stwierdzenia w stosowanej do karmienia paszy niedozwolonego składnika, obliguje do zastosowania względem hodowcy właściwych środków zaradczych, prowadzących do zapobieżenia niepożądanym skutkom zjedzenia niewłaściwej karmy przez zwierzęta hodowane z przeznaczeniem do spożycia, a w dalszej kolejności ograniczenia lub zakazania wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt. W tym zakresie niezasadny jest zarzut skargi, wskazujący na naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie ustalenia przez organy administracji, czy zanieczyszczenie komponentu paszy miało charakter incydentalny, przypadkowy. Nie może mieć też znaczenia okoliczność braku ujawnienia niedozwolonego białka zwierzęcego w paszy pobranej do badań w czasie kolejnych kontroli weterynaryjnych w gospodarstwie rolnym skarżącego. Ustawodawstwo nie uzależnia bowiem konieczności stosowania sankcji od wielokrotności stwierdzenia naruszenia wymagań prawa paszowego i żywieniowego, ani od oceny stanu zdrowia zwierząt, w paszy dla których bezpośrednio przeznaczonej do zjedzenia, stwierdzono niedozwolony składnik. Podobnie, obojętne dla stosowania sankcji administracyjnoprawnych są okoliczności znalezienia się w paszy niedozwolonego składnika. Może to być następstwo działania zawinionego przez hodowcę lub przypadkowego, którego nie można było przewidzieć, czy mu zapobiec. Świadomość działania hodowcy (zawinienie) ma jedynie znaczenie przy stosowaniu sankcji karnych. Sąd podziela przy tym stanowisko organów administracji, że to na hodowcy spoczywa obowiązek przestrzegania cytowanych przepisów prawa paszowego i żywieniowego, podobnie jak i ryzyko związane z uchybieniem tym regulacjom. Bez znaczenia dla zastosowanych sankcji administracyjnych zatem jest też, czy ości rybie były zamierzonym i planowanym komponentem paszy dla zwierząt, stosowanym w gospodarstwie skarżącego, czy też nie. Podobnie, organ nie ma obowiązku ustalania ilości niedozwolonych substancji w paszy, ani też ryzyka wiążącego się z jej znalezieniem w paszy i wpływu na zdrowie zwierząt (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2013 r., II SA/Ol 355/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2013 r., IV SA/Wa 517/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 lipca 2012 r., II SA/Sz 433/12 wszystkie dostępne na stronie internetowej CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Niezależnie od powyższego, podkreślić należy, że nie może odnieść skutku zawarte w skardze twierdzenie skarżącego, że cielęta nie były karmione paszą zawierającą niedozwolony element w sytuacji, gdy badaniu, które wykryło ten niedozwolony składnik, poddano próbkę paszy pobranej bezpośrednio z koryt przeznaczonych do karmienia zwierząt (por. protokół kontroli nr [...] – punkt 3). Składnik ten znaleziono przy tym zarówno w wyniku zbadania próbki paszy, pobranej w gospodarstwie skarżącego w dniu 9 stycznia 2013 r., jak i potwierdzono obecność ości rybich w próbkach paszy pobranych 15 stycznia 2013 r. – w dwóch próbkach na siedem. W ocenie Sądu, niewątpliwie powołane przepisy maja charakter rygorystyczny, jednak odpowiedzialność skarżącego w zakresie stosowania pasz wolnych od białka pochodzenia zwierzęcego ma charakter obiektywny i niezależny od winy. W związku z tym nie może odnieść skutku odwoływanie się w skardze do protokołu kontroli z dnia 23 stycznia 2013 r. Wskazać przy tym należy, że z protokołu tego nie wynika, że wskazane w decyzji bydło nie było karmione paszą zawierającą wysłodki buraczane. Co więcej, w aktach administracyjnych znajduje się protokół kontroli z dnia 17 stycznia 2013 r., przeprowadzonej w związku ze stwierdzeniem niedozwolonego składnika paszy w grupie technologicznej 34 sztuk cieląt i 16 sztuk bydła, w celu ustalenia sposobu żywienia bydła i komponentów pasz, a także ustalenia źródła skażenia paszy. W protokole tym odnotowano wyjaśnienia skarżącego, z których wynika, że paszą zawierającą wysłodki buraczane było karmione zarówno bydło, jak i cielęta, przy czym co najmniej tydzień przed pobraniem próbek cielętom nie podawano preparatów mlekozastępczych.

Zdaniem Sądu, bez wpływu na wynik niniejszej sprawy administracyjnej pozostawała okoliczność oddalenia wniosków dowodowych skarżącego sformułowanych w piśmie z 4 lutego 2013 r., w tym w szczególności dowodu z ekspertyzy zawartości próbek paszy przeprowadzonej przez Laboratorium w S. P. W ocenie sądu, niewątpliwie strona może kwestionować wyniki badań, przeprowadzonych przez akredytowane laboratorium na zlecenie organu administracji, jednakże ocena prawidłowości przeprowadzonych badań w zakresie ich zgodności ze standardami wynikającymi z przepisów prawa unijnego dotyczących w szczególności metody pobierania próbek i metodyki badań dotyczy jednakowo badań przeprowadzonych przez organy administracji, jak i przeprowadzonych na zlecenie strony. Skarżący, domagając się przestrzegania tych standardów przez organ administracji, dopuszcza jednocześnie możliwość ich niedochowania w sytuacji zlecenia ekspertyzy prywatnej. Niezależnie od tego należy podkreślić, że wnioski dowodowe sformułowane przez skarżącego zostały ocenione przez organ odwoławczy w odrębnym postanowieniu z 5 marca 2013 r., nr [...], a tym samym, wbrew twierdzeniom skargi, podlegały one weryfikacji w toku postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, zasadne są w tym zakresie argumenty organu odwoławczego dotyczące ekspertyzy zawartości paszy, a szczególności zakwestionowanie prawidłowości sposobu poboru próbek i metodykę wykonanego badania, które nie odpowiadają rygorom wyżej wymienionych przepisów prawa unijnego. Metoda poboru próbek oraz metodyka badań powinny wynikać z dokumentów urzędowych towarzyszących sprawozdaniom z badań, nie zaś z zeznań świadków, gdyż taki sposób dowodzenia okoliczności istotnych w sprawie nie może doprowadzić do obalenia domniemań, wynikających z dokumentów urzędowych (prawdziwości i zgodności z prawdą – art. 76 k.p.a.). Zaoferowany przez skarżącego "łańcuch" dowodów (ekspertyza oraz dowody z zeznań świadka i skarżącego), mający skutkować obaleniem faktów wynikających z dokumentów urzędowych, takich jak sprawozdanie z badań nr [...], [...] z 16 stycznia 2013 r. oraz protokoły poboru próbek paszy nr [...] z 15 stycznia 2013 r. nie mógł doprowadzić do zakwestionowania faktu obecności w komponencie paszy w gospodarstwie skarżącego produktów pochodzenia zwierzęcego. Należy przy tym zaznaczyć, że w.w. dokumenty urzędowe, w postaci sprawozdania z badań nr [...], [...] z 16 stycznia 2013 r. oraz protokołów poboru próbek paszy nr [...], jednoznacznie wskazują: kto, w czyjej obecności, skąd i co pobrał do badań, w przeciwieństwie do ekspertyzy prywatnej skarżącego, która mogłaby wskazywać na te ostatnie elementy wyłącznie za pośrednictwem "wsparcia" dwoma dodatkowym dowodami z przesłuchania skarżącego oraz zeznań świadka - laboranta, który przeprowadził badania. Organ przyjął za podstawę stwierdzonego w postępowaniu faktu obecności w komponencie paszy w gospodarstwie skarżącego produktów pochodzenia zwierzęcego w oparciu o wymienione dokumenty urzędowe. Należy przy tym podkreślić, że organ administracji nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia wiarygodnego przeciwdowodu, faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, gdyż takie postępowanie stanowiłoby o naruszeniu prawa procesowego. Tym samym, świadectwo analizy z 1 lutego 2013 r. oraz dowód z zeznań świadka i skarżącego na okoliczność metodyki badań nie mogły doprowadzić do zakwestionowania okoliczności wynikających z badań próbek paszy przeprowadzonych na zlecenie organu przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w G. w dniu 15 stycznia 2013 r., a zarzut sformułowany w punkcie 4 skargi nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się z kolei do kwestii proporcjonalności zastosowanych w niniejszym stanie faktycznym środków wskazać należy, że stwierdzone nieprawidłowości, w ocenie Sądu, w pełni upoważniały organ administracji do nałożenia obowiązków, wynikających z decyzji organu I instancji. Sąd nie dostrzega przekroczenia granic proporcjonalności w zakresie nałożonego na skarżącego, u którego stwierdzono naruszenie przepisów prawa paszowego, zakazu wprowadzania do obrotu zwierząt z gatunku bydło, karmionych paszą, w której to stwierdzono obecność składników pochodzących z ryb. Orzeczony w niniejszej sprawie zakaz jest adekwatny do stwierdzonych niezgodności i gwarantuje skuteczne ich wyeliminowanie, czyli osiągnięcie celu wyznaczonego w art. 54 ust. 1 Rozporządzenia WE nr 882/2004.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, prawidłowo również stwierdził organ, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi wyjątek przewidziany w załączniku IV pkt II A d do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001.

Wskazać bowiem należy, że art. 7 ust. 1 tegoż rozporządzenia, który określa zakazy dotyczące karmienia zwierząt, stanowi, że zabrania się karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego. Stosownie do ust. 2 zakaz ustanowiony w ust. 1 rozszerza się na zwierzęta inne niż przeżuwacze oraz ogranicza się, w zakresie karmienia tych zwierząt produktami pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z załącznikiem IV. Z kolei z ust. 3 wynika, ze ust.1 i 2 stosuje się bez uszczerbku dla przepisów załącznika IV określających odstępstwa od zakazu, o którym mowa w tych ustępach.

W załączniku IV w punkcie II wskazano odstępstwa od zakazów przewidzianych w art. 7 ust. 1 i 2 oraz szczegółowe warunki stosowania takich odstępstw. W szczególności zaś zakazy przewidziane w art. 7 ust. 1 i 2 nie mają zastosowania do: karmienia zwierząt hodowlanych materiałami paszowymi pochodzenia roślinnego oraz paszami zawierającymi takie produkty po wykryciu obecności nieznacznych ilości drzazg kostnych; karmienie takie może być dozwolone przez państwa członkowskie w przypadku, gdy ocena ryzyka dała korzystny wynik. Przy ocenie ryzyka uwzględnia się przynajmniej ilość i możliwe źródło zanieczyszczeń oraz ostateczne miejsce przeznaczenia danej przesyłki (zał. IV pkt II A d). Z całą pewnością taki przypadek nie wystąpił w niniejszej sprawie, jako że w paszy wykryto składniki pochodzących z ryb w tym ości rybne.

W ocenie Sądu aczkolwiek częściowo uzasadniony jest zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 kpa, to jednak nietrafna jest ocena jego wpływu na wynik niniejszego postępowania. Istotnie, jak wynika z akt organu I instancji, skarżący został zawiadomiony w dniu 16 stycznia 2013 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie i o możliwości składania wniosków i zastrzeżeń w terminie 14 dni. W tym samym też dniu została wydana i doręczona stronie decyzja administracyjna przez organ I instancji. Niewątpliwie, w tym zakresie dostrzec należy uchybienie w.w. przepisowi postępowania, bowiem strona została ograniczona w możliwości składania wniosków dowodowych w niniejszej sprawie, czy wyrażeniu swego stanowiska w sprawie, jednakże uchybienie powyższe należy ocenić w kontekście jego wpływu na wynik niniejszej sprawy. W ocenie Sądu istotne znaczenie ma bowiem fakt, skarżący był obecny przy wszystkich czynnościach urzędowych podejmowanych przez organ w niniejszej sprawie – brał udział w procedurze poboru próbek, został poinformowany o wynikach badań. Tym samym nie można uznać, że został on pozbawiony prawa do czynnego udziału w niniejszym postępowaniu i rzeczywiście nie mógł uczestniczyć w czynnościach procesowych. Skarżący nie wykazał przy tym, aby zgłoszenie wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji przez organ I instancji w jakikolwiek sposób wpłynęło na wynik niniejszego postępowania administracyjnego. Stąd też, w ocenie Sądu, wskazane uchybienie przepisom, jako nie mogące mieć wpływu na wynik postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c a contrario, nie mogło skutkować uwzględnieniem niniejszej skargi. Niezależnie od tego w niniejszej sprawie można uznać, że zachodziły podstawy do zastosowania art. 10 § 2 kpa, który zezwala na ostawienie od zasady określonej w art. 10 § 1 kpa, gdyż waga niniejszej sprawy i jej wpływ na zdrowie ludzkie z cała pewnością wymagały niezwłocznego wydania decyzji.

W ocenie Sądu, nie jest zasadny zarzut dotyczący nieustosunkowania się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania. Przeciwnie, organ II instancji odniósł się do sformułowanych w odwołaniu zarzutów. Twierdzenia skargi w tym zakresie uznać należy za polemikę ze stanowiskiem organu administracji, którego strona nie podziela.

Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.