Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 659/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 200
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska NSA Anna Szkodzińska (spr.) Protokolant : starszy referent sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Firma A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa skargę oddala.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Decyzją z dnia 24 stycznia 2020 r. (GS-03.6841.1.2011.IS) na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020r. poz. 65), § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r. Nr 23 poz. 120) Prezydent Miasta Krakowa odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez PGE Energia Ciepła S.A. z siedzibą w Warszawie, powstałą w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Elektrociepłownia Kraków - Łęg z siedzibą w Krakowie w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą Elektrociepłownia "KRAKÓW" S.A., wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla M. St. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000013479, prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Gminy Miejskiej Kraków utworzonego z działki nr 12/231 o pow. 4,7087 ha, obręb 55, jedn. ewid. Nowa Huta, księga wieczysta nr KR1P/00613348/6 wraz z prawem własności obiektów i urządzeń na gruncie tym zlokalizowanych.

Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 22 czerwca 2011 r. Elektrociepłownia "Kraków" SA - jako następca prawny powołanego przedsiębiorstwa państwowego działającego pod nazwą Elektrociepłownia Kraków - Łęg - wystąpiła o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. w oparciu o art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Kraków, utworzonej z działki nr 12/119 o pow. 4, 9267 ha, położonej w obrębie 55, jedn. ewid. Nowa Huta wraz z prawem własności obiektów i urządzeń trwale z gruntem związanych.

Ustalono, że Elektrociepłownia Kraków S.A w dniu 10 września 2012 r. została wykreślona z rejestru, a w jej miejsce wpisano EDF Kraków S.A z siedzibą w Krakowie. W wyniku przejęcia między innymi tej spółki przez EDF Rybnik S.A i zmiany firmy spółki przejmującej, w dniu 8 maja 2013 r. wpisano do Krajowego Rejestru Sądowego EDF Polska S.A. Następnie w wyniku kolejnych przekształceń w dniu 28 listopada 2017 r. ujawniono PGE Energia Ciepła S.A z siedzibą w Warszawie.

Przedłożono kopię decyzji z dnia 16 grudnia 1986 r. znak G.IV.8224/16/O/86 oraz oświadczenia Urzędu Rejonowego w Krakowie Oddział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 8 października 1991 r. jako potwierdzenie prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości. Ostatecznie wnioskodawca swoje żądanie ograniczył do działki nr 12/231/

Ustalono, że działka nr 12/27 obręb 55 Nowa Huta podzieliła się na działki nr 12/61 -12/63, następnie działka nr 12/62 podzieliła się na działki nr 12/117-12/119, zaś działka nr 12/119 podzieliła się na działki nr 12/229 - 12/231. Gmina Kraków została, na dzień 27 maja 1990 r. właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr 12/119 na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 15 czerwca 2005 r. znak RR.VIII.SJ.7723-1-316-04, utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 22 kwietnia 2009 r. znak KKU-17/09 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2011 roku, sygn. akt l OSK 604/10. W decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 15 czerwca 2005r. wskazano, że: "Przeprowadzone postępowanie wykazało, że Elektrociepłownia Kraków nie posiada decyzji potwierdzającej prawo zarządu do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji", zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego podkreślił, że spółka akcyjna - wnioskodawca "(...) mimo trwającego wiele lat postępowania administracyjnego - nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego tytuł prawny do przedmiotowego terenu". Aktualnie działka nr 12/231 stanowi przedmiot użytkowania sprawowanego przez Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S.A w Krakowie. W stosunku do części przedmiotowego gruntu w granicach dawnych parcel l. kat. 1540/3 oraz 1540/4 b. gm. kat. Czyżyny toczyło się postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym, Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r. zawiesił niniejsze postępowanie do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2018 r. znak WS-VI.7534.3.109.2017.EJ Wojewoda Małopolski orzekł o zwrocie na rzecz osób fizycznych nieruchomości oznaczonej jako działka nr 12/229 o pow. 0,0705 ha oraz działka nr 12/230 o pow. 0,1475 ha, obr. 55, jedn. ewid. Nowa Huta, powstałych z podziału działki nr 12/119, obr. 55, jedn. ewid. Nowa Huta, wydzielonych w granicach wywłaszczonych parcel I. kat. 1540/3 i I. kat. 1540/4, b. gm. kat. Czyżyny, objętej księgą wieczystą KR1P/00467622/2, stanowiącej własność Gminy Miejskiej Kraków. W zw. z powyższym postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2019 roku podjęto z urzędu zawieszone postępowanie.

Stwierdzono, że działka nr 12/231 od strony działki nr 12/230 stanowi w części teren zielony, w części drogę wewnętrzną wysypaną tłuczniem. W przeważającej części teren jest monitorowany, ogrodzony, zagospodarowany, wykorzystywany jako składowisko urządzeń infrastruktury ciepłowniczej, betonowe place manewrowe. Na działce stwierdzono istnienie: budynków magazynowych (z blachy), budynek stacji trafo (murowany), budynek hydroforni!, budynek gospodarczy murowany przy bramie wjazdowej budynek murowany - administracyjny z dwuspadowym dachem. Działka ta wykorzystywana jest przez Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej SA.

Przedstawiciele Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej SA podkreślili, że Spółka użytkuje ten teren nieprzerwanie od początku lat 80-tych, wtedy powstały też budynki położone na działce nr 12/231 i budynki te stanowią majątek trwały przedsiębiorstwa. Z kolei wnioskodawca ograniczył wniosek o uwłaszczenie do wydzielonej działki nr 12/231.

W wyniku kwerendy akt nie zostało stwierdzone, żeby istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu wnioskodawcy do działki nr 12/231 w rozumieniu art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Równocześnie zwrócono się do Wnioskodawcy z prośbą o przeprowadzenie kwerendy w jego zasobach archiwalnych, celem odszukania dokumentacji nieprzedłożonej dotychczas przez wnioskodawcę, która mogłaby mieć znaczenie w rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Nie pozyskano jednak dodatkowych dokumentów, innych niż dotychczas przedkładane.

Ustalono również (pismo Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 14 października 2019 r.), że część działki nr 12/119 (obecnie część działki nr 12/231) zagospodarowana jest infrastrukturą drogi wewnętrznej - ulicy Skręconej. Działki nr 12/230,12/231 oraz część działki nr 12/229 podlegają ustaleniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Czyżyny - Łęg" zatwierdzonego Uchwałą Nr LXXX/1219/13 Rady Miasta Krakowa z dnia 28 sierpnia 2013 r., zgodnie z którym teren przedmiotowych działek znajduje się w następujących przeznaczeniach: terenach zabudowy usługowej - U 48, terenach obiektów produkcyjnych, składów i magazynów - P3, terenach urządzeń i usług komunalnych - KU5, terenach dróg publicznych - drogi zbiorcze - KDZ, terenach dróg publicznych - drogi lokalne - KDL, terenach dróg publicznych - drogi dojazdowe – KDD.

Organ wyjaśnił, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będących dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, o czym stanowi § 4 ust. 3 rozporządzenia. W trybie przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy uprzednio prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność. Innymi słowy, ustalenie prawa zarządu w tym trybie, wymaga również - poza przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadków bądź złożeniem oświadczenia przez samego wnioskodawcę - ustalenia, iż dokumenty, z których wynika prawo zarządu w rzeczywistości istniały w przeszłości, ale nie zachowały się do dnia orzekania w sprawie.

W toku prowadzonego postępowania nie ustalono żadnego z wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia dokumentów, którego istnienie pozwoliłoby na stwierdzenie, iż poprzednicy prawni wnioskodawcy sprawowali w dniu 5 grudnia 1990 roku zarząd nieruchomością wskazaną w złożonym wniosku. Nadto ustalono, że przedmiotowy teren nie znajdował się we władaniu wnioskodawcy i jego poprzedników prawnych. Decyzja byłego Urzędu Dzielnicowego Kraków Nowa Huta Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 16 grudnia 1986 r. ustalająca z dniem 1 stycznia 1986 r. dla Zespołu Elektrociepłowni Kraków-Łęg ul. Ciepłownicza i opłatę roczną za zarząd gruntem państwowym położonym w Krakowie w b. gm. kat. Mogiła, choć mieści się w katalogu dokumentów wymienionych w Rozporządzeniu, nie może stanowić samoistnie podstawy stwierdzenia istnienia prawa zarządu po stronie wnioskodawcy. Powołana decyzja nie wskazuje bowiem podstaw prawnych przekazania nieruchomości utworzonej z działki nr 12/119, obręb 55, jedn. ewid. Nowa Huta. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna bowiem określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączona mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93).

Oznacza to, że w każdej sprawie należy ustalić, czy wydane decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.

Nadto wskazano, że ww. decyzja odnosi się do opłaty naliczonej w 1986 roku. Również oświadczenie b. Urzędu Rejonowego dotyczy opłaty naliczonej w 1991 roku. Tymczasem podstawa prawna decyzji, tj. art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazuje, by prawo zarządu (użytkowania) nieruchomości zostało wykazane na dzień 5 grudnia 1990 r.

Od powyższej decyzje PGE Energia Ciepła S.A. wniosła odwołanie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 6) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez brak stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego objętego niniejszym postępowaniem gruntu stanowiącego własność Gminy Miejskiej Kraków w sytuacji istnienia przesłanek nakazujących stwierdzenie tej okoliczności;

- § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez bezzasadne uznanie, że posiadanie decyzji o opłatach przez wnioskodawcę jest pozbawione znaczenia w przypadku braku znajdowania się w posiadaniu równocześnie decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, podczas gdy z przepisu tego w sposób klarowny wynika, że organ stwierdza prawo zarządu na podstawie m.in. decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, nie stawiając warunku, aby wnioskodawca równocześnie musiał legitymować decyzją o przekazaniu nieruchomości w zarząd;

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez wyprowadzenie ze zgromadzonego materiału dowodowego błędnego wniosku, iż poprzednik prawny wnioskodawcy nie wykazał, że nieruchomość objęta wnioskiem pozostawała w jego zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r., podczas gdy przedłożona dokumentacja pozwala na wywiedzenie wniosku o istnieniu prawa zarządu;

- art. 6, 7, 8 § 1 kpa poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego (praworządności, prawdy obiektywnej, zaufania) objawiające się w szczególności brakiem uwzględnienia okoliczności, że niemożliwość przedstawienia przez wnioskodawcę dokumentu stanowiącego decyzję o oddaniu nieruchomości w zarząd wynika w znacznej mierze z tego, że w zasobach dokumentacji znajdujących się w organach administracji publicznej nie zachowały się liczne dokumenty wydane przez ówczesne organy w okresie funkcjonowania Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a zatem z uwagi na okoliczność całkowicie niezależną od wnioskodawcy nie może on dotrzeć do archiwalnych dokumentów stanowiący podstawę oddania nieruchomości w zarząd.

Decyzją z dnia 31 marca 2020 r. (SKO.GN/4160/33/2020) na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2020 r. 65) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji).

Organ odwoławczy podał, co następuje:

Prawo zarządu w przedmiotowym przypadku wywodzone jest raczej z uwarunkowań historycznych, które jednak powinny być poparte jakimkolwiek z dokumentów wskazanych w ust. 1 § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Organ I instancji dokonał stosownej weryfikacji i trafnie wywiódł, że przeprowadzone przez archiwa kwerendy nie pozwoliły na ustalenie istnienia dokumentacji, które mogłoby być podstawą do wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie uwłaszczenia. Mając to na uwadze, organ wydający decyzję przyjął, iż w stosunku do nieruchomości stanowiącej działkę nr 12/231 nie została w ogóle wydana decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd (użytkowanie) bądź inny dokument potwierdzający pośrednio istnienie takiego stosunku prawnego.

W konsekwencji brak jest podstaw do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. w trybie przewidzianym przez art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawca nie wykazał jednoznacznie, iż nieruchomość objęta wnioskiem na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostawała w jego zarządzie (użytkowaniu) bądź jego poprzednika prawnego.

Zgodnie ust. 3 § 4 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

Oświadczenie wnioskodawcy nie może przesądzać o istnieniu w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu albowiem w stanie faktycznym i prawnym nie mamy do czynienia z istnieniem zarządu, którego nie można potwierdzić z powodu braku zachowania odpowiednich dokumentów. Dokumenty te bowiem w ogóle nie istniały. Co do zasady oświadczenie stron złożone zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzające przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym w zarząd mogłoby ewentualnie odnieść skutek tylko w przypadku, gdy dokumenty wymienione w art. 1 § 4 istniały, choć się nie zachowały.

Decyzja byłego Urzędu Dzielnicowego Kraków Nowa Huta Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 16 grudnia 1986 r. ustalająca z dniem 1 stycznia 1986 roku dla Zespołu Elektrociepłowni Kraków-Łęg ul. Ciepłownicza 1 opłatę roczną za zarząd gruntem państwowym położonym w Krakowie nie może stanowić samoistnie podstawy stwierdzenia istnienia prawa zarządu po stronie wnioskodawcy. Powołana decyzja nie wskazuje bowiem podstaw prawnych przekazania nieruchomości utworzonej z działki nr 12/119 i odnosi się do opłaty naliczonej w 1986 r.

Oceniając przedłożoną decyzję o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd przedmiotowymi działkami należy oprzeć się na poglądzie prawnym wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 (opubl. w OTK 1999 r., nr 7, póz. 159) i w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt U 10/00 (opubl. w OTK 2001 r., nr 3, poz. 55), że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów powołanego rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałaby jego niezgodność z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto nie jest zasadny zarzut Strony skarżącej dotyczący naruszenia przez organ administracji art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez zaniechanie dokładnego

i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Na powyższą decyzję PGE Energia Ciepła S.A. w Warszawie złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Spółka powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a nadto podniosła zarzut naruszenia przepisu art. 138 § 1 ust.1 kpa poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na wydaniu przez organ II Instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu l instancji i odmawiającej przez to stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r przez PGE Energia Ciepła SA. prawa użytkowania gruntu, o którym mowa wyżej, pomimo niezgodności z prawem decyzji organu l instancji.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że nie ma jakichkolwiek podstaw normatywnych do tego, aby decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Kraków - Nowa Huta z dnia 16 grudnia 1986 r. nie uznawać za dokument, który w myśl § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu mógłby zostać uznany za dokument stwierdzający dotychczasowy prawo zarządu. Z kolei oświadczenie Urzędu Rejonowego w Krakowie Oddział Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 8 października 1991 r. wskazuje na ciągłość stanu prawa zarządu, który istniał co najmniej do dnia 8 października 1991 r. Tymczasem z punktu widzenia podstaw prawnych uwłaszczenia istotny jest stan na dzień 5 grudnia 1990 r., bezspornie mieszczący się więc w ramach czasowych od 16 grudnia 1986 r. do 8 października 1991 r. Powyższych okoliczności nie uwzględniło SKO i uznało, że nie mają one znaczenia w tej sprawie, skoro brak jest w posiadaniu skarżącego decyzji dot. zarządu.

Skarżąca wskazała nadto, że okoliczność, iż w posiadaniu organów administracji publicznej nie znajduje się dokument, który bezpośrednio i wprost stanowiłby o oddaniu nieruchomości w zarząd, nie może pozbawić skarżącej prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności obiektów i urządzeń, albowiem prawo to przysługuje wprost z mocy ustawy. Nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami kpa jest sytuacja, w której skarżący ponosi negatywne skutki związane z zaniedbaniami organów administracji publicznej - w tym wypadku organy funkcjonujące w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, które nie zadbały o należyte przechowanie wytworzonej dokumentacji. Skoro jednak zachowały się decyzje w przedmiocie opłat, to należy dojść do wniosku, że zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja pozwala na stwierdzenia nabycia z mocy z dniem 5 grudnia 1990 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Miejskiej Kraków, w postaci działki nr 12/231.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, w związku z czym podlega oddaleniu.

Warunkiem nabycia z mocy prawa przez państwowe i komunalne osoby prawne prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali jest posiadanie przez te osoby, w dniu 5 grudnia 1990 r., tych nieruchomości w zarządzie. Wymóg ten wynika z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. 2018/121). W art. 206 tej ustawy (ugn) ustawodawca zawarł dla Rady Ministrów delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości. W dniu 10 lutego 1998 r., na podstawie powyższej delegacji zostało wydane przez Radę Ministrów rozporządzenie w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U.1998/23/120). Zgodnie z § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia, właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie tego prawa jednym z dziesięciu dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Jeżeli jednak nie zachowały się dokumenty, o których mowa we wskazanym wyżej przepisie, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).

W postępowaniu, w którym wydana została kontrolowana obecnie decyzja administracyjna odmawiająca stwierdzenia nabycia ex lege prawa użytkowania wieczystego działki nr 12/119, strona skarżąca, jako dowód istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu, przedstawiła decyzję o wymiarze opłaty rocznej z tytułu "użytkowania wieczystego, zarządu, użytkowania" (żadna z wymienionych w druku decyzji możliwości nie została wskazana) z 16 grudnia 1986 r. oraz oświadczenie Urzędu Rejonowego z 8 października 1991 r. o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu "wieczystego użytkowania".

Decyzja o wymiarze opłaty z tytułu zarządu została wymieniona w § 4 ust.1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 marca 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) jako jeden z dowodów, na podstawie których dokonuje się stwierdzenia prawa do zarządu. Trybunał Konstytucyjny, analizując w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. w sprawie o sygn. akt U 6/99 przepis § 6 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Innymi słowy, dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 570/07 wskazał, iż pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. Pogląd, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu jest dominujący w orzecznictwie sadowoadministracyjnym (zob. wyroki WSA w Gliwicach: z 4 lipca 2018r., II SA/Gl 274/18z 30 września 2016r., II SA/Gl 637/16; z 7 stycznia 2016r., II SA/Gl 836/15; wyroki WSA w Krakowie: z 17 lipca 2013r., II SA/Kr 560/13; z 15 marca 2013r., II SA/Kr 97/13; z 5 października 2015r., II SA/Kr 801/15; wyroki NSA: z 26 kwietnia 2012 r., I OSK 651/11, z 10 września 2014r., sygn. akt I OSK 204/13; z 30 czerwca 2015 r., z 26 kwietnia 2017r.,I OSK 1764/15, I OSK 2469/13, z 17 stycznia 2019 r., I OSK 130/17, z 16 lipca 2019r., I OSK 2385/17, z 28 stycznia 2020 I OSK 1774/18).

Skoro przedstawione przez stronę skarżącą decyzja i oświadczenie nie wskazują ani podstawy prawnej ustanowienia zarządu, ani źródeł powstania użytkowania wieczystego (które podano w oświadczeniu Urzędu Rejonowego), to przyjętą przez organy administracyjne ich ocenę należy zaakceptować. Podkreślić trzeba, że ustalenie prawa zarządu nie może być wynikiem luźnych domniemań. Z faktu, że poprzednik strony skarżącej dokonał opłaty za zarząd w 1986 r., czy też za wieczyste użytkowanie w 1991 r. wcale nie musi wynikać, że opłaty takiej dokonał też w 1990 r., a już na pewno nie prowadzi do potwierdzenia prawa zarządu.

O bycie tego prawa nie świadczy też ani przeznaczenie gruntu lub też wykorzystywanie nieruchomości pod określoną infrastrukturę , ani też samo faktyczne władanie takim gruntem. Stosownie do tezy uchwały NSA z dnia 27 lutego 2017 r. (sygn. akt I OPS 2/16) pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.

Mając powyższe na względzie, skargę, na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.