Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 737/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 46 ust. 1, 3 i 4, art. 76 ust. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2013 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Starosta O. na podstawie art. 76 ust. 7, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. nr 69 poz. 415 z późn. zm.) i art. 1045 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) odmówił D. D. zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu organ zauważył, że na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] października 2009 r. skarżącemu przyznano kwotę 15.000 zł na podjęcie działalności gospodarczej. Z uwagi na naruszenie warunków umowy pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. skarżący został zobowiązany do zwrotu kwoty niemającej pokrycia w przedstawionych przez niego dokumentach, tj. kwoty 3.298,37 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi na dzień dokonania spłaty. W dniu [...] lutego 2010 r. D. D. złożył prośbę o umorzenie tej kwoty. Z oświadczenia majątkowego z dnia [...] lutego 2010 r. wynikało, że jedynym majątkiem skarżącego był samochód osobowy marki F. M. C. Wartość tego pojazdu została oceniona przez rzeczoznawcę w dniu [...] października 2009 r. na 7.400,00 zł. Z oświadczenia majątkowego poręczyciela z dnia [...] lutego 2010 r.wynika natomiast, że uzyskuje miesięczny dochód wysokości 3.000,00 zł, posiada samochód osobowy marki R. S. o wartości ok. 10.000,00 zł, dom mieszkalny z działką o pow. 430 m2, dom mieszkalny o pow. 120 m2, o łącznej wartości 2000.000,00 zł. Oprócz tego ma kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi 900,00 zł oraz kredyt odnawialny w wysokości 10.000,00 zł. Na posiedzeniu w dniu [...] litego 2010 r. Powiatowa Rada Zatrudnienia zdecydowała o rozłożeniu na raty zobowiązania skarżącego, odrzucając tym samym jego prośbę o umorzenie omawianej należności. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., znak [...], organ orzekł o odmowie umorzenia części środków podlegających zwrotowi, informując zarazem skarżącego o konieczności złożenia wniosku w razie chęci spłaty zadłużenia w ratach. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. skarżący zobowiązał się do spłaty całej kwoty wraz z odsetkami w 18-stu ratach, na co organ wyraził zgodę w decyzji z dnia [...] marca 2010 r., znak [...]. Skarżący nie spłacał wyznaczonych rat i na jego wniosek spłata kolejnych rat była odraczana. Następnie D. D. złożył kolejną prośbę o umorzenie zaległości. Organ podkreślił, że skarżący uiścił jedynie 381,89 zł w dwóch ratach po wielokrotnym monitowaniu. Z oświadczenia majątkowego złożonego w dniu [...] sierpnia 2010 r. wynika, że skarżący nadal posiada samochód marki F. M. Natomiast z oświadczenia majątkowego z dnia [...] sierpnia 2010 r., wynika, że poręczyciel uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 3.000,00 zł. Posiada samochód osoby R. S., dom mieszkalny o pow. 120 m2, obciążony hipoteką, a rata kredytu hipotecznego wynosi 1.000,00 zł. Ze sporządzonej przez rzeczoznawcę wyceny wynika, że wartość rynkowa pojazdu skarżącego wynosi 1.800,00 zł. Na posiedzeniu w dniu [...] kwietnia 2011 r. Powiatowa Rada Zatrudnienia negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącego o umorzenie należności, podlegającej zwrotowi, wobec czego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. organ odmówił umorzenia tej kwoty. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...]. Niemniej, wyrokiem z dnia 29 listopada 2011 r., II SA/Po 920/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie te decyzje. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy nie ustalił, jaka jest rzeczywista kwota pieniędzy, którą skarżący i jego rodzina dysponują w każdym miesiącu. Organy powinny ponadto przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu zobrazowania rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, co pozwoli na ustalenie, czy zapłata wymaganej kwoty nie spowoduje pozbawienia skarżącego i jego rodziny środków utrzymania. Rozpoznając ponownie sprawę, organ wskazał, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2012 r. oświadczył, że od listopada 2011 r. ma zawieszoną działalność gospodarczą, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony i nie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Korzysta z zasiłków celowych w wysokości 300 zł miesięcznie. Skarżący podał, że jest najemcą lokalu mieszkalnego o pow. ok. 60 m2. Mieszka z żoną i synem, który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Miesięcznie ponosi koszty związane z zapłatą czynszu (500 zł), rachunku za energie elektryczną (220 zł), wodę (100 zł), gaz (60 zł) telewizję kablową z Internetem (97 zł), opał w sezonie grzewczym (300 zł). Według oświadczenia skarżącego F. M. zakupiony ze środków uzyskanych w formie przedmiotowego wsparcia uległ całkowitemu zniszczeniu w wyniku wypadku. Ubezpieczyciel planował wypłacić skarżącemu kwotę 1.400 zł, ale skarżący nie wyraził na to zgody, nie wystąpił na drogę sądową, wyrzucił dokumenty. Rodzina skarżącego posiada jedynie meble oraz sprzęt niezbędny do życia: lodówkę, telewizor, pralkę automatyczną. Skarżący dysponuje poza tym udziałem (1/8) w zadłużonej nieruchomości po ojcu, w której mieszka jego ciotka. Żona skarżącego jest rencistką, otrzymującą rentę w wysokości 388,84 zł miesięcznie, przy czym koszty leczenia wynoszą ok. 200 zł miesięcznie. Od 2000 r. skarżący pozostaje w rozdzielności majątkową ze swoją żoną, choć w oświadczeniu z dnia [...] października 2009 r. żona skarżącego wskazała, że z małżonkiem pozostają w ustroju wspólności majątkowej. Z oświadczenia poręczyciela z dnia [...] kwietnia 2012 r. wynika natomiast, że poręczyciel zatrudniony jest na czas nieokreślony i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 4.281,38 zł brutto, 3.049,91 zł netto miesięcznie. Żona poręczyciela nie pracuje i nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Małżeństwo posiada 2 dzieci w wieku 14 i 17 lat. Poręczyciel pozostaje z żoną w ustroju wspólności majątkowej. Są właścicielami działki o pow. 430 m2 i domu o pow. ok. 102 m2. Nieruchomość obciążona jest hipoteką na 30 lat, a miesięczna rata kredytu spłacanego we frankach szwajcarskich wynosi ok. 1.050 zł. Rodzina poręczyciela ponosi następuje wydatki: 374,88 zł za prąc raz na dwa miesiące, 168,87 zł za wodę raz na dwa miesiące, 55 zł za gaz z butli raz na ok. półtora miesiące, 3.500 zł za ogrzewanie w sezonie grzewczym, 150 zł za telewizję, 75 zł za Internet, 160 zł za telefony miesięcznie. Posiadają oni samochód marki R. S. z 1999 r., standardowe wyposażenie: 2 telewizory, komputer stacjonarny. Poręczyciel wyjaśnił zarazem, że w dniu [...] lutego 2011 r. miał miejsce pożar ich domu, wobec czego niezbędne było poniesienie wydatków na remont w wysokości 40.000 zł, przy czym z tytułu ubezpieczenia poręczyciel otrzymał jedynie 22.000 zł. Zmuszony był zatem wziąć kredyt w banku na kwotę 3.000,00 zł na 36 miesięcy – rata miesięczna 155,93 zł. Leczenie żony poręczyciela kosztuje ok. 30-40 zł. Na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2012 r. Powiatowa Rada Zatrudnienia negatywnie zaopiniowała wniosek o umorzenie należności podlegającej zwrotowi. Wobec tego decyzją z dnia 23 lipca 2012 r. organ orzekł o odmowie umorzenia należności. Na skutek odwołania, wniesionego przez skarżącego, Wojewoda Wielkopolski uchylił jednak rozstrzygnięcie, wskazując jednocześnie na konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Rozpoznając ponownie sprawę, organ ustalił, że w dniu [...] września 2011 r. skarżący dokonał zakupu samochodu marki F. F. z 1990 r. bez wskazania wartości przedmiotu, a w dniu [...] sierpnia 2011 r. sprzedał samochód marki F. F. z 1990 r. za kwotę 800 zł. W dniu [...] listopada 2012 r. do organu wpłynęło pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wraz z wywiadem środowiskowym. Z dokumentów tych wynika, że skarżący od [...] lipca 2012 r. zatrudniony jest w K. w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca z wynagrodzeniem miesięcznym 1.500 zł brutto, 1.100 zł netto. Z wywiadu środowiskowego nie wynika by rodzina skarżącego korzystała z pomocy społecznej. Ustalono ponadto, że we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje z żoną, która pobiera rentę inwalidzką w wysokości 542,18 zł netto. Ponoszą oni łącznie wydatki, na które składa się 500 zł za czynsz, 450 zł za energię elektryczną raz na dwa miesiące, 55 zł za gaz, 280-400 zł na leczenie miesięcznie, 200 zł za dwa telefony, 440 zł na drewno opałowe w sezonie grzewczym. Skarżący zamieszkuje wraz z żoną w wynajętym mieszkaniu, składającym się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki, wyposażonym w podstawowy sprzęt. Następnie, organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W rozmowie telefonicznej w dniu [...] listopada 2012 r. skarżący oświadczył, że nie może stawić się w wyznaczonym terminie, gdyż aktualnie pracuje. Niemniej, w dniu [...] listopada 2021 r. dostarczył on organowi świadectwo pracy, z którego wynika, że skarżący pracował od dni[ ...] lipca 2012 r. do dnia [...] listopada 2012 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, a stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania na mocy porozumienia stron. Na pytanie o umowy sprzedaży samochodu marki F. F. skarżący odmówił złożenia wyjaśnień. Aktualna kwota zadłużenia skarżącego wynosi: 3.088,00 zł (należność główna) i 9.167,06 zł (odsetki), co łącznie daje kwotę 12.255,06 zł. Na posiedzeniu w dniu 28 stycznia 2013 r. Powiatowa Rada Zatrudnienia negatywnie zaopiniowała wniosek o umorzenie należności podlegającej zwrotowi. Organ zauważył przy tym, że umorzenie należności dotyczy jedynie przypadków, gdy nie ma podstaw do uznania, że zobowiązany w przyszłości zgromadzi niezbędne środki finansowe. Tymczasem w niniejszej sprawie nie można z całą pewnością stwierdzić, że skarżący nie będzie dysponował środkami, chociażby ze świadczenia pracy, które można przeznaczyć na spłatę zadłużenia. W dniu [...] lutego 2013 r. skarżący wyjaśnił, że trzy tygodnie wcześniej przeszedł operację w szpitalu w K. Odmówił jednak podawania jakichkolwiek szczegółów, zaznaczając, że będzie starał się o przyznanie renty inwalidzkiej. Niemniej, zaświadczenie lekarskie nie pozwala na ustalenie jego treści, i zostało wystawione przez lekarza chorób dziecięcych specjalistę medycyny rodzinnej. Organ zaznaczył jednak, że przyznanie renty nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia pracy zarobkowej. Poza tym istnieje możliwość spłaty zadłużenia z poręczenia wekslowego.

Pismem z dnia [...] marca 2013 r. D. D. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2013 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dotychczasowe postępowanie było prowadzone nierzetelnie i nie zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej. Ponadto, skarżący wskazał na trudną sytuację finansową, przebycie ciężkiej operacji i staranie się o rentę. Zaznaczył zarazem, że powinien uzyskać umorzenie należności podlegających zwrotu.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 76 ust. 7 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu odwoławczy opisał poszczególne etapy postępowania i przytoczył ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Następnie przedstawiając własne stanowisko w sprawie Wojewoda Wielkopolski stwierdził, że nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności. Istnieją bowiem nadal szanse na zaspokojenie zadłużenia z majątku poręczyciela wekslowego, a zatem nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności. Organ II instancji zauważył przy tym, że instytucja umorzenia należności jest szczególnym rodzajem ulgi. Powinna być ona zatem stosowana wyjątkowo, tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na co wskazuje wymóg zasięgnięcia opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia przed wydaniem stosownej decyzji, a także wymóg spełnienia przesłanek, o jakich mowa w art. 76 ust. 7 pkt. 104 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Niedopuszczalne jest uchylanie się od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków publicznych z powodu uciążliwości, związanej ze zwrotem należności. Zobowiązany powinien bowiem dołożyć należytych starań w celu zwrotu pobranych środków publicznych. Pozostawanie w trudnej sytuacji finansowej nie stanowi przy tym samodzielnej i wystarczającej przesłanki umorzenia należności. Poza tym decyzja w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy, a zatem nawet w razie spełnienia opisanych przesłanek umorzenie należnych kwot i tak zależy jeszcze od uznania organu administracji publicznej.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. D. D. zaskarżył powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego dnia [...] maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jej dokładne skontrolowanie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna,

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 powołanej ustawy – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. nr 69 poz. 415 z późn. zm.). Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, starosta może z Funduszu Pracy przyznać bezrobotnemu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, w tym, na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związane podjęciem tej działalności, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak w zasadzie niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Jak wynika przy tym z art. 46 ust. 3 cytowanej ustawy, osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej jest obowiązana dokonać zwrotu otrzymanych środków wraz z ustawowymi odsetkami, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy, dotyczące przyznania tych środków. Z kolei według art. 46 ust. 4 tejże ustawy w przypadku niewywiązywania się z powyższego obowiązku, dochodzenie roszczeń z tytułu zawartej umowy następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43 poz. 296 z późn. zm.). Tym samym spory wynikłe na tle powyższej umowy mają co do zasady charakter cywilnoprawny.

Niemniej, zgodnie z art. 76 ust. 7 powołanej ustawy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty m.in. jednorazowo przyznane świadczenie z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej, o jakim mowa w art. 46 tejże ustawy, albo – po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia – umorzyć te należności w całości lub w części, jeżeli (1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały wspomniane świadczenie nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności, (2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała rozważane świadczenie, niezbędnych środków utrzymania, (3) osoba, która pobrała omawiane świadczenie zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności, (4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty świadczenia podlegającego zwrotowi przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że decyzja dotycząca umorzenia zaległych należności ma charakter uznaniowy, na co wyraźnie wskazuje użycie wyrazu "może" w art. 76 ust. 7 pkt 2 powołanej ustawy. Konkluzja ta nie oznacza jednak bynajmniej, że rozstrzygnięcie wydane przez organy administracji publicznej może mieć zupełnie dowolny charakter. Przeciwnie, organy administracji publicznej są w takim wypadku zobowiązane do dokładnego ustalenia i rozważenia całego stanu faktycznego oraz do przekonującego uzasadnienia przyjętego sposób załatwienia sprawy.

Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że skarżący w dniu [...] października 2009 r. zawarł ze Starostą O. umowę nr [...] o przyznaniu środków na podjęcie działalności gospodarczej (k. 42-45 akt adm.). Następnie, pismem z dnia [...] stycznia 2010 r., znak [...], organ I instancji zobowiązał skarżącego do zwrotu w terminie 14 dni od otrzymania tego pisma kwoty 3.298,37 zł, tj. kwoty niemającej pokrycia w przedstawionych przez skarżącego fakturach (k. 63 akt adm.). Niemniej, pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. D. D. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie zaległych należności. Trzeba przy tym zaznaczyć, że w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...], Powiatowa Rada Zatrudnienia zaopiniowała negatywnie powyższy wniosek o umorzenie zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej przez skarżącego (k. 414 akt adm.). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.

Trzeba przy tym zauważyć, że istotne znaczenie spośród przypadków, o jakich mowa w art. 76 ust. 7 powołanej ustawy, uzasadniających ewentualne umorzenie należności podlegających zwrotowi, posiada przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 2 tejże ustawy. Z tej perspektywy trzeba z kolei wskazać na wydany w niniejszej sprawie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2011 r., II SA/Po 920/11 (k. 245-251 akt adm.). W powołanym orzeczeniu Sąd stwierdził, że zbadanie, czy dochodzenie należności może pozbawić daną osobę niezbędnych środków utrzymania, wymaga ustalenia wysokości dochodów uzyskiwanych w rodzinie wnioskodawcy. Tym samym umorzenie należności staje się w istocie formą udzielenia pomocy społecznej, gdyż przeciwdziałanie pozbawieniu niezbędnych środków utrzymania jest rodzajem wsparcia w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W konsekwencji Sąd polecił organom administracji publicznej by w trakcie ponownego rozpatrywania wniosku skarżącego materiał dowodowy został uzupełniony o dane pozwalające na weryfikację przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 cytowanej ustawy, a w szczególności by przeprowadzony został wywiad środowiskowy, umożliwiający zobrazowanie sytuacji majątkowej skarżącego. Dopiero wtedy można bowiem ocenić, czy dochodzenie należności podlegającej zwrotowi spowoduje pozbawienie skarżącego i jego rodziny niezbędnych środków utrzymania.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że stanowisko wyrażone w powołanym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2011 r. jest wiążące także dla Sądu rozpatrującego aktualną skargę D. D.

Oceniając z tej perspektywy zaskarżoną decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2013 r., znak [...], Sąd stwierdził, że organ II instancji nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2011 r. Wojewoda Wielkopolski, pomimo szczegółowego przytoczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, nie odniósł się do kwestii ewentualnego pozbawienia skarżącego niezbędnych środków utrzymania w razie dochodzenia zaległej należności. Organ ten nie rozważył w ogóle informacji wynikających w szczególności ze świadectwa pracy z dnia [...] listopada 2012 r. (k. 402-404 akt adm.) wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2012 r. (k. 358-366 akt adm.), zaświadczenia ZUS z dnia [...] października r., znak I.07317860-1/20, (k. 367 akt adm.), umów sprzedaży pojazdu marki F. F. z dnia [...] sierpnia 2011 r. i 14 kwietnia 2011 r. (k. 316-317 akt adm.) czy choćby z rachunków za media (k. 292-297 akt adm.) i decyzji Prezydenta Miasta O. W. z dnia: (1) [...] marca 2012 r., znak [...], (2) [...] kwietnia 2012 r., znak [...], (3) [...] maja 2012 r., znak [...] i (4) [...] czerwca 2012 r., znak [...], o przyznaniu zasiłku celowego (k. 280-283 akt adm.). Tymczasem powyższe dokumenty pozwalają odtworzyć sytuację materialną skarżącego przez wskazanie w szczególności przeciętnych miesięcznych wydatków oraz przychodów D. D. i jego rodziny. Zwłaszcza, że własną analizę w tej mierze przedstawił organ I instancji. Okoliczności te mają przy tym kluczowe znaczenie, gdyż dopiero ich weryfikacja pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy dochodzenie należności podlegającej zwrotowi nie odbiera skarżącemu niezbędnych środków utrzymania.

Analiza przesłanki, o jakiej mowa w art. 76 ust. 7 pkt 2 cytowanej ustawy, została bowiem ograniczona w decyzji z dnia [...] maja 2013 r. tylko do lakonicznego stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności należności i wyjątkowego charakteru umorzenia należności. Nie negując tych konkluzji co do zasady, nie można jednak uznać w ocenie Sądu, że jest to argumentacja wystarczająca w świetle powołanego przepisu do wydania decyzji odmownej. W dalszym ciągu bowiem organ odwoławczy nie rozważył sytuacji materialnej skarżącego, co jest tym bardziej wadliwe, że decyzja w kwestii umorzenia należności ma charakter uznaniowy, a zatem uchylenie się od zarzutu dowolności rozstrzygnięcia wymaga dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz przekonującego uzasadnienia zajętego stanowiska. Ten ostatni element nie został zachowany w rozpatrywanej sprawie.

Nie ulega zatem wątpliwości, że Wojewoda Wielkopolski naruszył art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zgodnie z którym organy administracji publicznej stoją w toku postępowania na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względnie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jak wynika zarazem z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, przy czym wedle art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponadto, w myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Takich wymogów nie spełnił organ II instancji poprzez brak dostatecznej analizy materiału dowodowego i w konsekwencji brak odniesienia się w uzasadnieniu do pozbawienia skarżącego niezbędnych środków utrzymania w razie dochodzenia należności podlegającej zwrotowi.

W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 24 maja 2013 r. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę, organ administracji publicznej powinien przeanalizować materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i rozważyć, czy dochodzenie zaległej należności nie pozbawi skarżącego i jego rodzinę niezbędnych środków utrzymania – stosownie do wiążących organ wytycznych zawartych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. II SA/Po 920/11 – przy czym ustalenia te powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.