Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 635/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

, Sygn. akt II SA/Kr 635/21 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Człowiekowska SWSA Paweł Darmoń SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w J. G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w K. - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2021 r., znak [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za korzystanie z wód skargę oddala.


UZASADNIENIE

W dniu 25 stycznia 2021 roku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w K.") na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne ustaliło opłatę podwyższoną nr [...] w wysokości 500% opłaty zmiennej nr [...] ZZ, K., podmiotowi: Firma A ul. [...], [...], za okres IV kwartału w wysokości 11 625 PLN. Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w K. w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji.

W dniu 15 lutego 2021 roku, z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, Firma A złożyła reklamację.

Firma B decyzją z 5 marca 2021 roku, znak [...] podstawie art. 273 ust. 6, w związku z art. 272 ust. 1, oraz art. 281 ust.3 pkt 1, ust.8 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256), po rozpatrzeniu reklamacji określił podmiotowi Firma A za okres IV kwartału opłatę podwyższoną w wysokości 11 625 PLN za wykorzystanie wód rzeki Wisły w km 80+875 do celów energetycznych dla Elektrowni Wodnej D., bez pozwolenia wodnoprawnego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Dyrektor Zarządu Zlewni w K. nie zgadza się z argumentami podniesionymi w reklamacji tj. z twierdzeniem, iż opłata podwyższona została ustalona z naruszeniem prawa materialnego, poprzez przyjęcie bez podstawy prawnej, iż Spółka korzysta z usług wodnych polegających na poborze wód powierzchniowych, chociaż w rzeczywistości korzysta z usług wodnych obejmujących korzystanie z wód do celów energetyki wodnej.

Zdaniem Organu art. 280 pkt 1 lit. a Prawa wodnego obejmuje swym zakresem pobór wody do celów elektrowni wodnych. Zgodnie z tym przepisem opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych i powierzchniowych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art. 35 ust 3 Prawa wodnego usługi wodne obejmują m.in.: pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (pkt 1); ale i samodzielnie wymienione/wyodrębnione korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej (pkt 6). Zdaniem Organu "usługa wodna" jaką jest korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej została więc w powyższym przepisie zamieszczona odrębnie od poboru wód podziemnych lub powierzchniowych. Co ważne, art. 35 ust.3 pkt 6 Prawa wodnego stanowi o korzystaniu z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej, a nie o poborze wody do tych celów. Zatem w konsekwencji- zgodne z zasadą nadawania tożsamego znaczenia różnym wyrazom - w ocenie Organu należy uznać, iż w rozumieniu przytaczanego powyżej przepisu korzystanie z wody ma w ustawie znaczenie odmienne niż jej pobór.

Gdyby bowiem w pkt 6 przywoływanego art. 35 ust.3 Prawa wodnego chodziło o pobór wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej, to nie byłoby żadnego sensu w wydzielaniu osobnej jednostki redakcyjnej (punktu) o takiej treści, gdyż pobór wód do celów energetyki z punktu widzenia logiki (stosunków zakresowych) mieści się w pełni ogólniejszej kategorii o której mowa w pkt 1 czyli poborze wód podziemnych lub powierzchniowych (bez dookreślania celu), miedzy takimi pojęciami występuje stosunek nadrzędności/ podrzędności zakresowej.

Zgodnie z art. 270 ust. 1 Ustawy Prawo Wodne opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód (...) do celów elektrowni wodnych. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu opłatę za pobór wód do celów elektrowni wodnych ponosi się wyłącznie za ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej z wykorzystaniem wody pobranej zwrotnie, rozumianej jako woda, która została pobrana, wykorzystana, a następnie odprowadzona w tej samej ilości i niepogorszonej jakości, oraz za pobraną bezzwrotnie wodę technologiczną nieprzeznaczoną wprost do produkcji energii elektrycznej.

Przepis ten zatem wprost stanowi, że za pobór wód do celów elektrowni wodnych należna jest wyłącznie opłata zmienna i to obliczana w szczególny sposób, tj. nie za ilość pobranej wody, ale za ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej z wykorzystaniem wody pobranej zwrotnie. Artykuł 272 ust.3 Prawa Wodnego wskazuje podstawę obliczania tej opłaty. Wysokość opłaty za pobór wód do celów elektrowni wodnych ustala się jako sumę iloczynów jednostkowej stawki opłaty i ilości energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej, wyrażonej w MWh, oraz stawki opłaty i ilości wód podziemnych lub powierzchniowych pobranych bezzwrotnie na potrzeby technologiczne, wyrażone w m3, nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej.

Natomiast art. 274 pkt 3 lit. a Prawa wodnego ustala górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne, o których mowa w art. 268 ust.l pkt 1-3, które wynoszą: za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranej wody w ramach pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego: "do celów elektrowni wodnych- 1,24 zł za 1 MWh wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz 0,35 zł za pobór bezzwrotny 1 m3 wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej".

Podobnie § 1 pkt.3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.poz.2502), wskazuje, że " przepisy rozporządzenia określają jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej- za pobór wód do celów elektrowni wodnych za jednostkę wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz za bezzwrotny pobór wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej". Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 pkt.37 " jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnego albo pozwolenia zintegrowanego, wynoszą do celów elektrowni wodnych -1,24 zł za 1 MWh wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz 0,35 zł za bezzwrotny pobór lm3 wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej".

W sformułowaniu zawartym w art. 35 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego ("pobór wód podziemnych lub powierzchniowych") nie określono celu, w którym ten pobór ma następować, w kategorii tej mieść się więc pobór wód w każdym możliwym celu, również w celu energetyki, w tym energetyki wodnej. Wykładając zatem art.35 ust.3 pkt 6 Prawa wodnego zgodnie z zasadą racjonalności logicznej prawodawcy uznać należy, że w jednostce redakcyjnej chodzi o takie użycie wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej, które nie polega na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych. Skoro w zamkniętym katalogu usług wodnych podlegających opacie sformułowanym w art. 268 ust. 1 p.w. ustawodawca nie ujął poboru wody do celów elektrowni wodnych lub też wykorzystania wody dla celów energetyki, zamieścił tam natomiast ogólnie opisana usługę "pobór wód podziemnych i powierzchniowych" to oczywistym staje się, że w jego zamyśle "pobór wód do celów elektrowni wodnych" mieści się w " poborze wód podziemnych i powierzchniowych, o którym mowa w art.268 ust. 1 pkt 1 p.w..

Opłata zmienna nr [...] została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 3 ustawy Prawo wodne jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód do celów elektrowni wodnej (1,24 zł) oraz ilości energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej (1875,022 MWh). Ilości te zostały podane przez [...] w przesłanym oświadczeniu podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej z dnia 14.01.2021r., znak: [...]

Opłata podwyższona, zgodnie z art.280 Ustawy Prawo Wodne jest skutkiem braku pozwolenia wodnoprawnego. Opłata została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wody powierzchniowej z wód rzeki Wisły w km 80+875 do celów energetycznych dla Elektrowni Wodnej D., ustalonej przez Zarząd Zlewni PGW WP w K. w informacji nr [...] ZZ K. z dnia 25 stycznia 2021 roku w wysokości 2325,00 PLN za okres IV kwartału 2020 r.

Reasumując, naliczona opłata podwyższona jest konsekwencją i pochodną naliczonej opłaty zmiennej, której wysokość nie była negowana przez użytkownika, co więcej została naliczona na podstawie danych przedstawionych przez użytkownika i została przez niego zapłacona.

Spółka w reklamacji zarzuciła również, iż organ bezpodstawnie przyjął, iż Firma A . nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód rzeki W. do celów energetycznych na potrzeby Elektrowni Wodnej D. w K.. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśniono, że Spółka Firma A na dzień wydania przedmiotowej decyzji w dalszym ciągu nie posiada wymaganego prawem pozwolenia wodno-prawnego na korzystanie z wód rzeki Wisły do celów energetycznych. Decyzja Prezydenta Miasta K. znak: [...], była dwukrotnie uchylana w całości przez Organy Odwoławcze i przekazywana do ponownego rozpatrzenia. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego i uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27.06.2018 r., sygn. akt II OSK 3210/17, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. Akt II SA/Kr478/17 i Decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 10 lutego 2017, nr [...], Organ Odwoławczy tj. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia 21.03.2019r. znak: [...], uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 5 października 2016. Decyzję tą podtrzymał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2019r. sygn.. akt IV SA /Wa955/19. Tym samym decyzja prezydenta Miasta K., na którą powołuje się w reklamacji skarżący nie podlegała wykonaniu. Mogła być dopiero wykonana z data pozyskania przymiotu ostateczności. Takiej ostateczności Decyzja Prezydenta Miasta K. znak: [...] nigdy nie posiadała.

Powyższe stanowisko w pełni potwierdziły orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do sprawy sygn. akt II SA/Kr 456/19 z dnia 29 maja 2019r, II SA /Kr 457/19 z dnia 4 lipca 2019r. oraz II SA/Kr 458/19 z dnia 6 września 2019r., rozpatrujące tożsame sprawy ze skargi skarżącego na opłaty podwyższone za rok 2018. Wyroki WSA wydawane w odrębnych składach oddaliły skargi Spółki Firma A Dodatkowo Organ podaje, o czym skarżący w swojej reklamacji nie informuje, że cytowany przez niego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w sposób jednoznaczny stwierdził, iż Dyrektor RZGW w K. w całości zaskarżył Decyzję Prezydenta Miasta K. [...] Tym samym jak zaznaczono wyżej, decyzja ta nie posiadała waloru ostateczności.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie podtrzymuje stanowisko, iż decyzja o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego pomimo kolejnych orzeczeń sądowych w tej materii pozostaje niezmienna tj. iż skarżący Firma A z siedziba w J. G. nie posiada pozwolenia wodnoprawnego, a w konsekwencji nie doszło do naruszenia wskazanych w pkt. 2 reklamacji przepisów k.p.a.

Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. do wydania decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej za okres IV kwartału 2020r., która wynosi 11 625 PLN (słownie zł: jedenaście tysięcy sześćset dwadzieścia pięć) za wykorzystanie wód rzeki Wisły w km 80+875 do celów energetycznych dla Elektrowni Wodnej D., bez pozwolenia wodnoprawnego, albowiem reklamacja Firma A z siedzibą w J. G., nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni w K..

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Firma A, zarzucając jej naruszenie

1. przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 35 ust. 3 pkt 1 i 6, art. 270 ust. 4, art. 281 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 280 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018, poz. 2268 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że usługa wodna obejmująca korzystanie z wód do celów energetyki wodnej jest tożsama z usługą wodną polegającą na poborze wód powierzchniowych, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że zachodzą przesłanki do ustalenia wobec Spółki opłaty podwyższonej,

2. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 §1, art. 80 i art. 81a §1 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia, a tym samym niewyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, co spowodowało bezpodstawne przyjęcie, że Spółka nie posiada wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód rzeki Wisły do celów energetycznych na potrzeby Elektrowni Wodnej D. w K..

Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano dotychczasowe stanowisko spółki. Podkreślono, że niemożliwe jest ustalenie wysokości opłaty podwyższonej za pobór wód do celów elektrowni wodnych, bowiem opłatę za taki pobór ponosi się wyłącznie za ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej z wykorzystaniem wody pobranej zwrotnie, a nie ilości pobranych wód powierzchniowych. Oznacza to, że opłata zmienna, o której mowa w art. 270 ust. 4 p.w., nie może być podstawą do ustalenia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 281 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 280 pkt 1 lit. a) p.w.

Skarżąca stoi na stanowisku, że pozwolenie wodnoprawne cały czas funkcjonuje w obrocie prawnym, już od chwili wydania decyzji przez Prezydenta Miasta K.. Powyższe potwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który rozpatrujący tożsamą sprawę ze skargi Skarżącego na opłatę podwyższoną za rok 2020, w wyroku z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1244/20 uchylił zaskarżoną decyzję.

W odpowiedzi na skargę Firma B wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) - w brzmieniu obowiązującym w dacie wyznaczania posiedzenia - w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).

Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 czerwca 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na wstępie rozważań należy w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie czy skarżąca Spółka w dacie wydania zaskarżonej decyzji posiadała wymagane prawem pozwolenie wodnoprawne i czy na jego podstawie uprawniona była do poboru wód zgodnie z jego treścią.

W tym celu należy w skrócie przytoczyć okoliczności faktyczne związane z tą kwestią:

- Prezydent Miasta K., decyzją z dnia 5 października 2016 r. znak: [...] udzielił pozwolenia wodnoprawnego Firma A w J. G. na pobór wody z rzeki Wisły w km 80+875 do celów energetycznych poprzez pobór wód z rzeki dla Elektrowni Wodnej D. w K. oraz zrzut przepuszczonej przez turbiny wody do rzeki Wisły, pod warunkami określonymi w punkcie I.1-4 decyzji,

- Decyzją z dnia 10 lutego 2017 r., znak: [...] Dyrektor RZGW uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia,

- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 478/17 oddalił skargę Firma A w J. G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 10 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego,

- Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 czerwca 2018r., sygn. akt II OSK 3210/17 uchylił ww. wyrok WSA w Krakowie z 27 lipca 2017 r. oraz zaskarżoną decyzję Dyrektora RZGW z 10 lutego 2017 r,

- Decyzją nr [...] z 21 marca 2019 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 5 października 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Te okoliczności są znane Sądowi z urzędu, albowiem kserokopie przywołanych wyżej rozstrzygnięć znajdowały się w aktach administracyjnych sprawy rozstrzygniętej wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 4 lipca 2019 r. sygn. II SA/Kr 457/19, co uwidocznione zostało w uzasadnieniu wyroku (dostępny w CBOSA). Wyjaśnić przy tym należy, odnosząc się do twierdzeń skargi, że nie jest prawda, że w wyroku NSA sygn. II OSK 3210/17 Sad ten "wyraźnie wskazał, ze do wyjaśnienia pozostaje jedynie kwestia uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych. Wręcz przeciwnie, NSA w wyroku wskazał, że: " Zgodzić się należy z Sądem, że ze stanu faktycznego sprawy wynika jednoznacznie, iż odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 5 października 2016 r. znak: [...] złożyła nie tylko Firma A ., ale również RZGW w K., przy czym ten drugi podmiot zaskarżył decyzję w całości. W tej sytuacji brak było przeszkód co do badania całej decyzji przez organ odwoławczy, a w konsekwencji nie można twierdzić o naruszeniu zasady skargowości i trwałości decyzji ostatecznych. Wystarczy bowiem, gdy którakolwiek ze stron złoży odwołanie od decyzji w całości, aby stworzyć uprawnienie organu odwoławczego do rozpatrywania tego odwołania w takim właśnie zakresie."

Natomiast dalsze losy pozwolenia wodnoprawnego nie wynikają już z obecnie przedłożonych sądowi akt administracyjnych, jednak jak wynika z twierdzeń samej skarżącej zawartych w skardze (str. 5 drugi akapit) "organ ponownie rozpatrujący sprawę tj. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzja z dnia 21 marca 2019 r. nr [...], wbrew ww. wyrokowi NSA uchylił decyzje Prezydenta Miasta K. w całości, przekazując ja organowi I Instancji do ponownego rozpoznania. W związku z wniesieniem sprzeciwu od ww. decyzji , sprawa trafiła do WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 maja 2019 r. o sygn. IVSA/Wa 955/19 oddalił sprzeciw Tauron Ekoenergia sp. z o.o. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2910/19 uchylił wyrok WSA wraz z przedmiotowa decyzje."

Lektura orzeczeń sądów administracyjnych o podanych wyżej sygnaturach potwierdza ten stan prawny.

Z powyższych okoliczności prawnych wynika, że w dacie wydania zaskarżonej obecnie do Sądu decyzji z 5 marca 2021 r. o opłacie podwyższonej za okres IV kwartału 2020 r., decyzja organu I instancji (Prezydenta Miasta K.) z 5 października 2016 r. o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego pozostawała nadal w obrocie prawnym – ale nie miała ona waloru ostateczności. Należy nadto zwrócić uwagę, że decyzji PMK z dnia 5 października 2016 r. nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, ani też decyzja ta nie podlegała natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy (art. 130 § 3 k.p.a.).

Wykonanie i wykonalność decyzji administracyjnej należą do zagadnień spornych w doktrynie, lecz trafnie zwraca się uwagę, że zasadniczo decyzja nie może być przez stronę wykonana w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania a w przypadku jego wniesienia przez dalszy okres, aż do rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (patrz Anna Golęba [w:] Hanna Knysiak – Molczyk (red.) Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, komentarz do art. 130 k.p.a. teza 3 (publikacja LEX). Podkreśla się, że "Zasada, zgodnie z którą decyzja przed upływem terminu do wniesienia odwołania nie podlega wykonaniu, dotyczy zarówno wykonalności decyzji w trybie przymusowym, jak i trybu wykonania dobrowolnego przez strony. Reguła ta nie ma jednak zastosowania, gdy decyzja jest zgodna z żądaniem wszystkich stron (art. 130 § 4). W świetle powyższego przepisu dobrowolne wykonanie decyzji nieostatecznej jest zatem dopuszczalne wtedy, gdy jest tylko jedna strona, a decyzja jest zgodna z jej żądaniem oraz gdy w sprawie występuje wiele stron, a ich interesy nie są sporne i decyzja jest zgodna z ich żądaniem, nie naruszając interesów prawnych osób trzecich." (ibidem teza 2).

Należy zatem uznać, że strona uprawniona jest do korzystania z uprawnienia nadanego jej decyzją przed uzyskaniem przez nią waloru ostateczności jedynie wtedy, gdy akt ten podlega natychmiastowemu wykonaniu lub gdy jego treść jest zgodna z żądaniem wszystkich stron lub jeżeli w postępowaniu jest tylko jedna strona i decyzja odpowiada jej żądaniu. Pozwolenie wodnoprawne jest bowiem wydawane w drodze decyzji administracyjnej, a wykonanie decyzji co do zasady jest powiązane z jej ostatecznością W takim przypadku należy przyjąć, że zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a., przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie podlegała wykonaniu i mogła dopiero być wykonana (obowiązywać) z datą uzyskania przymiotu ostateczności". Taki pogląd, podzielany przez skład orzekający, wyraził również NSA w wyroku z 26 czerwca 2013 r. (sygn. akt II OSK 423/12).

Tym samym stwierdzić należy, że bezpodstawnym okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania – art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1 art. 80 i art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niewzięcie przez organ pod uwagę faktu istnienia w obrocie prawnym pozwolenia wodnoprawnego udzielonego Spółce decyzją PMK z 5 października 2016 r. albowiem przedmiotowa decyzja, zarówno w okresie IV kwartału 2020 r. jak i w dacie wydania zaskarżonej obecnie do Sądu decyzji, wprawdzie pozostawała w obrocie prawnym, nie mniej nie korzystała z waloru ostateczności uprawniającej Spółkę do jej wykonywania.

Nie są także uzasadnione zarzuty naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego a to art. 35 ust. 3 pkt 1 i 6, art. 270 ust. 4, art. 281 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 280 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.), zwana dalej ustawą.

W tym zakresie spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy art. 280 pkt 1 lit. a ustawy, obejmuje swym zakresem pobór wody do celów elektrowni wodnych.

Zgodnie z tym przepisem opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Zgodnie z art. 35 ust. 3, usługi wodne obejmują:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;

2) piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i wód powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód;

3) uzdatnianie wód podziemnych i powierzchniowych oraz ich dystrybucję;

4) odbiór i oczyszczanie ścieków;

5) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych;

6) korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej;

7) odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast;

8) trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;

9) odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych.

Usługa wodna jaką jest korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej zostało więc w niniejszym przepisie zamieszczone odrębnie od poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Co ważne, art. 35 ust. 3 pkt 6 ustawy mówi o korzystaniu z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej, a nie o poborze wody do tych celów. Zgodnie z zasadą zakazu nadawania tożsamego znaczenia różnym wyrazom uznać należy, że w rozumieniu omawianego artykułu korzystanie z wody ma znaczenie odmienne niż jej pobór.

Gdyby w pkt 6 cytowanego przepisu chodziło o pobór wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej, to nie byłoby żadnego sensu w wydzielaniu osobnej jednostki redakcyjnej (punktu) o takiej treści, gdyż pobór wód do celów energetyki z punktu widzenia logiki (stosunków zakresowych) mieści się w pełni w ogólniejszej kategorii o której mowa w pkt 1 czyli poborze wód podziemnych lub powierzchniowych (bez dookreślenia celu), między takimi pojęciami występuje stosunek nadrzędności/podrzędności zakresowej.

Dalej, zgodnie z art. 11 ustawy, instrumenty zarządzania zasobami wodnymi obejmują:

1) planowanie w gospodarowaniu wodami;

2) zgody wodnoprawne;

3) opłaty za usługi wodne oraz inne należności;

4) kontrolę gospodarowania wodami;

5) system informacyjny gospodarowania wodami.

Nadto zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt. 1, opłaty za usługi wodne uiszcza się (między innymi) za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych, przy czym przepis ten nie przewiduje odrębnych opłat za korzystanie z wody do celów energetyki wodnej.

Zatem opierając się wyłącznie na brzmieniu art. 35 ust. 3 w związku z art. 11 oraz art. 268 ustawy prawo wodne, rzeczywiście można byłoby dojść do przekonania, że pobór wód podziemnych lub powierzchniowych oraz korzystanie z wód dla celów energetyki to dwie zupełnie odrębne usługi wodne, nie pokrywające się w żadnym zakresie, przy czym ustawodawca nie przewidział obowiązku uiszczania opłat za "korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej", a jedynie za pobór wód. Zestawienie tych przepisów może budzić poważne wątpliwości, czy sporna usługa wodna jaką jest "korzystanie z wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej" podlega opłatom "zwykłym", a tym samym czy podlega opłatom podwyższonym, gdyż obie te opłaty są ze sobą ściśle powiązane, choćby poprzez sposób wyliczenia opłaty podwyższonej (stanowi ona 500 % opłaty "podstawowej"- art. 282 ust. 1 pkt. 1 ustawy).

Innymi słowy, aby powiedzieć, że brak jest podstaw do naliczenia opłaty podwyższonej, trzeba byłoby również powiedzieć, że brak jest podstaw do naliczenia opłaty " zwykłej".

Dla ustalenia, czy istnieje podstawa do naliczenia opłaty za korzystanie z wód dla celów energetyki wodnej konieczne jest jednak uwzględnienie także pozostałych przepisów ustawy, a ich lektura prowadzi już do zgoła odmiennych wniosków.

Otóż zgodnie z art. 270 ust. 1 opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód (...) do celów elektrowni wodnych. Zgodnie z ust. 4, opłatę za pobór wód do celów elektrowni wodnych ponosi się wyłącznie za ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej z wykorzystaniem wody pobranej zwrotnie, rozumianej jako woda, która została pobrana, wykorzystana, a następnie odprowadzona w tej samej ilości i niepogorszonej jakości, oraz za pobraną bezzwrotnie wodę technologiczną nieprzeznaczoną wprost do produkcji energii elektrycznej.

Przepis ten zatem wprost stanowi, że za pobór wód do celów elektrowni wodnych należna jest wyłącznie opłata zmienna i to obliczana w szczególny sposób, tj. nie za ilość pobranej wody, ale za ilość energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej z wykorzystaniem wody pobranej zwrotnie.

Dalej, art. 272 ust. 3 wskazuje podstawę obliczania tej opłaty:

"Wysokość opłaty za pobór wód do celów elektrowni wodnych ustala się jako sumę iloczynów jednostkowej stawki opłaty i ilości energii elektrycznej wyprodukowanej w obiekcie energetyki wodnej, wyrażonej w MWh, oraz stawki opłaty i ilości wód podziemnych lub wód powierzchniowych pobranych bezzwrotnie na potrzeby technologiczne, wyrażonej w m3, nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej".

Natomiast art. 274 pkt. 3 lit. a ustala "górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne, o których mowa w art. 268 ust. 1 pkt 1-3" które wynoszą: za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranej wody w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego: "do celów elektrowni wodnych - 1,24 zł za 1 MWh wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz 0,35 zł za pobór bezzwrotny 1 m3 wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej".

Podobnie § 1 pkt. 3 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502), wskazuje, że "przepisy rozporządzenia określają jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej - za pobór wód do celów elektrowni wodnych za jednostkę wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz za bezzwrotny pobór wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej". Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1 pkt. 37 " jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, wynoszą: do celów elektrowni wodnych - 1,24 zł za 1 MWh wyprodukowanej energii elektrycznej w obiekcie energetyki wodnej oraz 0,35 zł za bezzwrotny pobór 1 m3 wody technologicznej nieprzeznaczonej wprost do produkcji energii elektrycznej."

W sformułowaniu zawartym w art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy ("pobór wód podziemnych lub powierzchniowych") nie dookreślono celu, w którym ten pobór ma następować, w kategorii tej mieści się więc pobór wód w każdym możliwym celu, również w celu energetyki, w tym energetyki wodnej. Wykładając zatem art. 35 ust. 3 pkt 6 ustawy zgodnie z zasadą racjonalności logicznej prawodawcy uznać należy, że w tej jednostce redakcyjnej chodzi o takie użycie wód do celów energetyki, w tym energetyki wodnej, które nie polega na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych. Skoro w zamkniętym katalogu usług wodnych podlegających opłacie sformułowanym w art. 268 ust. 1 p.w. ustawodawca nie ujął poboru wody do celów elektrowni wodnych lub też korzystania wody dla celów energetyki, zamieścił tam natomiast ogólnie opisaną usługę "pobór wód podziemnych i powierzchniowych" to oczywistym staje się, że w jego zamyśle "pobór wód do celów elektrowni wodnych" mieści się w "poborze wód podziemnych i powierzchniowych", o którym mowa w art. 268 ust. 1 pkt 1 p.w.

Odmienne zapatrywanie prowadziłoby do absurdalnego wniosku, że ustawa nie przewiduje opłat za pobór wód do celów elektrowni wodnych w katalogu odpłatnych usług wodnych, a równocześnie szczegółowo określa zasady, na podstawie których oblicza się opłatę za pobór wody do tych właśnie celów. Taka interpretacja jest nie do przyjęcia w świetle założenia o racjonalności prawodawcy, którym trzeba się kierować przy wykładni tekstu prawnego.

Sama więc zasada odpłatności poboru wód do celów elektrowni wodnych wynika z art. 268 ust.1 pkt 1 ustawy, gdyż ten rodzaj poboru mieści się w ogólnej kategorii "pobór wód podziemnych lub powierzchniowych", o której mowa w tej jednostce redakcyjnej. Art. 270 ust. 1 i 4 oraz art. 272 ust. 3 p.w. regulują natomiast w sposób szczególny metodę wyliczania wysokości opłaty jaką należy uiszczać za pobór wód na cele elektrowni wodnych, sam zaś obowiązek ponoszenia opłaty wynika, z art. 268 ust. 1 pkt 1 lit. a w.p.

W kontekście powyższego, uzasadniona jest konkluzja, że pobór wód na cele elektrowni wodnych (który jest także poborem wód podziemnych lub powierzchniowych) bez wymaganego zezwolenia wodnoprawnego może wiązać się z obowiązkiem poniesienia opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 ust. 1 pkt 1 lit. a p.w., gdyż przesłankami zastosowania tej instytucji jest pobór wód podziemnych lub powierzchniowych oraz brak odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego.

Z powyższych zatem względów należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa i nie jest dotknięta wadami uzasadniającymi jej eliminację z obrotu prawnego, o czym Sąd orzekł oddalając skargę, a biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 151 p.p.s.a