Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1468/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 5
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 9 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 września 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 20 czerwca 2016 r., którym oddalono skargę na czynność egzekucyjną organu rekwizycyjnego w postaci zajęcia ruchomości - automatu do gry o nazwie APOLLO GAMES nr [...], dokonaną w dniu 13 maja 2016 r.

Postanowienie organu II instancji zapadło na tle następujących okoliczności faktycznych i prawnych:

Dyrektor Izby Celnej w G., będący wierzycielem na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, tj. 24 sierpnia 2015r., jako organ rekwizycyjny podjął czynności egzekucyjne do majątku zobowiązanego - "A" Sp. z o.o., w oparciu o zlecenie Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z dnia 10 marca 2016r., na podstawie odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 sierpnia 2015r. obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej w kwocie należności głównej 36.000,00 zł.

Dyrektor Izby Celnej w G. w dniu 13 maja 2016r. sporządził w oparciu o ww. tytuł wykonawczy protokół zajęcia ruchomości, tj. automatu do gry o nazwie APOLLO GAMES nr [...]. Zajętą ruchomość pozostawiono pod dozorem w Magazynie Depozytowym Urzędu Celnego w G.

Następnie organ rekwizycyjny, na podstawie art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.e.a.", przesłał "A" Sp. z o.o. pismem z dnia 18 maja 2016r. odpis zajęcia ruchomości, tj. automatu do gry o nazwie APOLLO GAMES nr [...] z dnia 13 maja 2016r. Jednocześnie organ poinformował spółkę, iż w przypadku nieuregulowania w terminie 7 dni, od daty otrzymania pisma należności objętej tytułem wykonawczym [...] z dnia 24 sierpnia 2015r. organ rekwizycyjny przystąpi do procedury sprzedaży zajętej ruchomości. Pismo doręczono zobowiązanemu w dniu 30 maja 2016 r.

"A" Sp. z o.o. pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. wniosła skargę na czynność egzekucyjną organu rekwizycyjnego z dnia 13 maja 2016r. w postaci zajęcia ruchomości, tj. automatu do gry o nazwie APOLLO GAMES nr [...].

Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ruchomości w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zaniechał określenia w protokole wierzyciela, ograniczając się jedynie do wskazania tytułu wykonawczego i podania jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S., który zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym. Powyższe, w ocenie spółki, stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej.

Wskazując na powyższe, spółka wniosła o uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną i uchylenie zaskarżonej czynności.

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016r. Dyrektor Izby Celnej w G. oddalił skargę na czynność egzekucyjną organu rekwizycyjnego, tj. zajęcia ruchomości - automatu do gry o nazwie APOLLO GAMES nr [...] - dokonaną w dniu 13 maja 2016r.

Pismem z dnia 23 czerwca 2016r. "A" Sp. z o.o. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 20 czerwca 2016r. Spółka powtórzyła zarzuty podniesione w skardze z dnia 13 czerwca 2016r. W związku z tym spółka wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Postanowieniem z dnia 9 września 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji, po przywołaniu przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie przypomniał, że na zlecenie organu egzekucyjnego, Dyrektora Izby Celnej w W. w dniu 13 maja 2016r. pracownik organu rekwizycyjnego Izby Celnej w G. dokonał zajęcia ruchomości, tj. automatu do gry o nazwie: APOLLO GAMES nr [...].

W wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa przez organ rekwizycyjny - Dyrektora Izby Celnej w G., który zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z ruchomości (art. 97-103 u.p.e.a.), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a.

Organ II instancji podniósł, że skarga na czynność egzekucyjną jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy tylko i wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Sposób dokonania czynności zajęcia ruchomości, a równocześnie prawidłowości jej przeprowadzenia, należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w art. 97 u.p.e.a. i następnych.

Organ II instancji wskazał, że Dyrektor Izby Celnej w G., działając jako organ rekwizycyjny, dokonał czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu ww. ruchomości, jednocześnie dopełniając obowiązku doręczenia podmiotowi zobowiązanemu odpisu protokołu zajęcia ruchomości przy piśmie z dnia 18 maja 2016r. Zatem wypełniono przesłanki zawarte w art. 98 § 2 u.p.e.a. W protokole zajęcia opisano zajętą ruchomość, protokół został podpisany przez poborcę skarbowego oraz dwie inne osoby, przy czym z uwagi na fakt dokonania zajęcia bez udziału zobowiązanego w protokole brak jest podpisu osoby reprezentującej zobowiązaną spółkę.

Skarżąca spółka argumentowała, że zaskarżona czynność egzekucyjna narusza art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ruchomości w sytuacji, gdy w sprawie organ egzekucyjny zaniechał określenia w protokole wierzyciela, ograniczając się jedynie do wskazania tytułu wykonawczego i podania jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S., który zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym. Powyższe zdaniem strony, stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej.

Odnosząc się do tych zarzutów, organ II instancji zauważył, iż w przedmiotowej sprawie, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 24 sierpnia 2015 r., wierzycielem był Dyrektor Izby Celnej w G. tj. dyrektor izby celnej właściwy dla Naczelnika Urzędu Celnego w S., który decyzją wskazaną w tytule wykonawczym wymierzył zobowiązanej spółce karę pieniężną.

Organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, iż z dniem 1 października 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r., zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r., poz. 1494).

Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia, wyznaczono Dyrektora Izby Celnej w S. właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektorów izb celnych decyzji i postanowień oraz z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.

W związku z powyższym, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, w przedmiotowej sprawie wierzycielem jest na mocy ww. rozporządzenia Ministra Finansów pozostaje od dnia 1 października 2015r. Dyrektor Izby Celnej w S. Prawidłowo zatem organ rekwizycyjny w kwestionowanym postanowieniu stwierdził, że poborca skarbowy właściwie wskazał Dyrektora Izby Celnej w G., który w chwili wystawienia tytułu wykonawczego był wierzycielem dochodzonych należności oraz dodatkowo wskazał Dyrektora Izby Celnej w S., który przejął obowiązki wierzyciela z dniem 1 października 2015r. Zatem, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, zarzut dotyczący naruszenia art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. jest niezasadny.

W dalszej kolejności organ II instancji wskazał, że protokół zajęcia ruchomości z dnia 13 maja 2016 r. sporządzony został zgodnie z ustalonym wzorem, stanowiącym załącznik nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015r. poz. 2310).

Mając na uwadze powyższe, organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż dokonując zajęcia ww. ruchomości protokołem zajęcia z dnia 13 maja 2016r. organ rekwizycyjny - Dyrektor Izby Celnej w G., naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z ruchomości. Brak jest zatem podstaw do uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 20 czerwca 2016r., którym zasadnie oddalono skargę na czynność egzekucyjną organu rekwizycyjnego w postaci zajęcia ruchomości będącej urządzeniem do gier: APOLLO GAMES nr [...].

W skardze na powyższe postanowienie spółka, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów:

1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.", oraz art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika niebędącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, gdyż zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych;

2. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w G. i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w S. nie wystawił powyższego tytułu wykonawczego i zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej;

3. art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 51 § 2 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w zaskarżonej czynności egzekucyjnej poborca powołał dwóch świadków, którzy jako pracownicy organu rekwizycyjnego w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadka czynności dokonywanych w imieniu organu, który również reprezentują;

4. art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Ponadto spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności spółki, a ich posiadanie wynikało jedynie z umów zobowiązaniowych. Okoliczność ta winna zostać przez organ jednoznacznie wyjaśniona przed dokonaniem jakichkolwiek czynności egzekucyjnych. Z tego też powodu organ odwoławczy winien uwzględnić skargę na czynność egzekucyjną zajęcia ruchomości, w stosunku do których nie przesądzona została okoliczność, czy stanowią one majątek zobowiązanego.

W ramach drugiego z podniesionych zarzutów skarżąca podniosła, że właściwość miejscowa wierzyciela w przypadku postępowań egzekucyjnych dotyczących obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin została określona przez ustawodawcę w art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że właściwym miejscowo wierzycielem jest właściwy dyrektor izby celnej dla podmiotu wydającego bądź decyzję bądź postanowienie określające obowiązek podlegający zgodnie z art. 2 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej. W ustawie normującej postępowanie egzekucyjne w administracji nie wprowadzono upoważnienia dla właściwego Ministra umożliwiającego dokonanie w drodze rozporządzenia wyznaczenia jednego dyrektora izby celnej do prowadzenia postępowań egzekucyjnych w celu dochodzenia obowiązków wynikających z aktu administracyjnego, w tym powołanego w tytule wykonawczym nr [...]..

Ponadto skarżąca wskazała, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494 ze zm.), na podstawie którego organ określił wierzyciela zostało wydane bez delegacji ustawowej, co jest sprzeczne z postanowieniami art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w którym jednoznacznie wskazano, że rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. W tej sytuacji zastosowanie postanowień przywołanego rozporządzenia nie powinno mieć miejsca, a Dyrektor Izby Celnej w S. nie może być wierzycielem w niniejszej sprawie.

Spółka podniosła również, że dokonując zaskarżonej czynności egzekucyjnej, organ egzekucyjny, reprezentowany przez poborcę skarbowego Izby Celnej w G., powołał dwóch świadków, którzy jako pracownicy organ rekwizycyjnego w celu zachowania względów obiektywizmu nie powinni występować w roli świadka czynności dokonywanych w imieniu organu, który reprezentują.

Końcowo, spółka podkreśliła znaczenie dokumentów, tj. protokołu zajęcia oraz odbioru ruchomości i wagę ich prawidłowego skonstruowania zgodnie z art. 67 u.p.e.a.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonej wobec skarżącej spółki egzekucji poborca skarbowy w dniu 13 maja 2016 r. dokonał zajęcia automatu do gier APOLLO GAMES nr [...]. Z przeprowadzonej czynności sporządzono protokół zajęcia i odbioru ruchomości, który podpisał poborca skarbowy i dwóch świadków z uwagi na nieobecność zobowiązanej. Z powodu nieobecności przedstawicieli spółki przy dokonywaniu czynności odpis protokołu został doręczony skarżącej za pośrednictwem poczty w dniu 30 maja 2016 r. Na powyższą czynność egzekucyjną - zajęcia ruchomości w postaci automatu do gier, pismem z dnia 13 czerwca 2016 r. spółka wniosła skargę.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa, przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., III SA/Wa 554/15, wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13).

Art. 97 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2 u.p.e.a.). Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę.

Treść jaką powinien zawierać protokół określa art. 67 § 4 i art. 67 § 2 u.p.e.a. Powinien on zawierać, m.in. oznaczenie wierzyciela. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie (art. 98 § 1 u.p.e.a.). Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony (art. 98 § 2 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie do zajęcia wymienionego wyżej automatu do gier zastosowano protokół zajęcia i odbioru ruchomości, którego treść odpowiada wzorowi dokumentu stanowiącego załącznik nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 2310). Protokół ten odpowiada wymogom określonym w art. 67 § 2 i § 4 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy prawidłowo organ odwoławczy uznał, że czynność egzekucyjna zajęcia ruchomości została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Spółka zaskarżonej czynności zarzuciła przede wszystkim naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., poprzez dokonanie zajęcia ruchomości w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zaniechał określenia w protokole wierzyciela, ograniczając się jedynie do wskazania tytułu wykonawczego i podania jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S., który zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym. Powyższe, w ocenie spółki, stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej.

Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy.

W niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, o której jest mowa w powyższym przepisie. W rozpoznawanej sprawie należność z tytułu kary pieniężnej wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 30 kwietnia 2015 r., utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia 15 lipca 2015 r. Należność ta powstała przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia i nie została zapłacona. W związku z powyższym wierzycielem tej należności jest Dyrektor Izby Celnej w S. Ponieważ w tytule wykonawczym wystawionym w dniu 24 sierpnia 2015 r., a więc przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, wskazano jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w G., organ w protokole zajęcia ruchomości z dnia 13 maja 2016 r. wskazał jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S., poczynając od dnia 1 października 2015 r., a ponadto wskazał poprzedniego wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w G. Takie działanie organu znajdowało podstawę prawną w treści rozporządzenia, które weszło w życie po wystawieniu tytułu wykonawczego. Organ w sposób czytelny określił osobę wierzyciela oraz fakt i datę jego zmiany.

Sąd uznał zatem za niezasadny zarzut, że zobowiązany został obciążony obowiązkiem identyfikacji wierzyciela. W protokole zajęcia wyraźnie wskazano bowiem, że wierzycielem w dacie jego sporządzenia był Dyrektor Izby Celnej w S.

Ponadto nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut, że cytowane rozporządzenie zostało wydane bez delegacji ustawowej. Podstawę wydania rozporządzenia stanowił bowiem przepis art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 990 ze zm.), zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców. Z powołanego przepisu ustawy wynikało zatem uprawnienie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej jak i określenia terytorialnego zasięgu jego działania, w tym zasięgu obejmującego m.in. obszar poprzedniej właściwości Dyrektora Izby Celnej w G.

W skardze spółka akcentowała również, że zajęte ruchomości nie stanowią jej własności i posiada je na podstawie umów zobowiązaniowych, zatem czynność egzekucyjna powinna być uchylona. W tym zakresie zauważyć należy, że skarżąca nie może skutecznie kwestionować prawidłowości wydanego postanowienia, w oparciu o okoliczności niebędące przedmiotem badania organu w prowadzonym postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi. Zarzut ten nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Niezależnie od powyższego, wskazać należy, że poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada. Poborca skarbowy nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, str. 328). Osoba roszcząca sobie prawo do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie rzeczy spod egzekucji (art. 38 § 1 u.p.e.a). W takiej sytuacji nie jest jednak możliwe w ramach skargi na czynności egzekucyjne podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, opublikowany w CBOSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Dodatkowo zaznaczyć należy, że w skardze do sądu, skarżąca zarzucając, że nie jest właścicielem zajętych ruchomości nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów.

Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego podpisania protokołu zajęcia i odbioru ruchomości przez osoby, które nie mogły być świadkami, wskazać należy, że zgodnie z art. 51 § 2 u.p.e.a. egzekutor przywołuje co najmniej dwóch świadków, jeżeli zobowiązany nie może być obecny przy czynnościach egzekucyjnych na skutek wydalenia z miejsca dokonywania czynności egzekucyjnych lub z innych przyczyn, chyba, że zachodzi obawa, iż wskutek upływu czasu potrzebnego na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona. Zgodnie natomiast z art. 51 § 1 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, a także, gdy egzekutor uzna to za konieczne, może być przywołany świadek do obecności przy czynnościach egzekucyjnych.

Podkreślenia wymaga, że katalog podmiotów, które mogą być świadkami czynności egzekucyjnych nie został w pełni określony w u.p.e.a. Ustawodawca w art. 51 § 3 u.p.e.a. wskazał jedynie, że świadkami mogą być także pełnoletni członkowie rodziny i domownicy zobowiązanego. W rozpoznawanej sprawie organ rekwizycyjny, któremu na podstawie art. 31 u.p.e.a. organ egzekucyjny, tj. Dyrektor Izby Celnej w W., zlecił wykonanie czynności egzekucyjnych, zajął ruchomość bez udziału spółki, bowiem ruchomość znajdowała się w Magazynie Depozytowym Urzędu Celnego w G. Przy zajęciu ruchomości organ ten powołał dwóch świadków, którymi byli pracownicy Magazynu Depozytowego Urzędu Celnego w G., a udział tych pracowników w dokonanych czynnościach egzekucyjnych polegał na obserwowaniu czynności egzekucyjnych, potwierdzeniu zgodności treści protokołu z czynności egzekucyjnych z rzeczywistym przebiegiem wydarzeń.

Sąd podziela pogląd prezentowany w literaturze, na który w sposób prawidłowy powołała się skarżąca spółka, że względy obiektywizmu wymagają, aby w charakterze świadka nie występowały osoby, które są pracownikami organu egzekucyjnego lub wierzyciela i znalazły się w miejscu czynności egzekucyjnej w związku z wykonywaniem swoich czynności służbowych. Sąd zauważa jednak, że powołani na świadków pracownicy Urzędu Celnego w G. nie reprezentowali ani interesów wierzyciela ani organu egzekucyjnego. W dniu dokonywania zajęcia ruchomości wierzycielem był bowiem Dyrektor Izby Celnej w S., a organem egzekucyjnym Dyrektor Izby Celnej w W., których pracownicy nie zostali powołani na świadków.

W związku z tym nie sposób przyjąć, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, że doszło do naruszenia zasady obiektywizmu, czy też uniemożliwienia spółce realizacji jej prawa do obrony jej interesów. Skarżąca spółka miała bowiem możliwość złożenia skargi na czynność egzekucyjną, z czego skorzystała.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.