Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1120/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
659
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: artr. 199, art. 239 par. 1 i 2, art. 240, art. 50 par. 1, art. 33 par. 2, art. 25 par. 4, art. 3 par. 2 pkt 8, art. 718
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt IV SAB/Po 76/16 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt IV SAB/Po 76/16, Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał skarżące Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w rozpatrzeniu zażalenia, w kwocie 100 złotych.

Na powyższe zarządzenie zażalenie wniosło skarżące Stowarzyszenie, podnosząc, że jest organizacją pożytku publicznego, nieprowadzącą działalności gospodarczej. W efekcie skarga pozostaje wolna od opłat na podstawie art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie na zarządzenie z dnia 8 września 2016 r. nie zawiera usprawiedliwionych podstawy. Taka ocena wynika z treści nowego przepisu jakim jest art. 239 § 2 w związku z art. 240 p.p.s.a. W nowym stanie prawnym, jaki obowiązuje od 15 sierpnia 2015 r. w związku z ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), dla oceny legalności zaskarżonego zarządzenia nie ma wyłącznie znaczenia to czy mamy do czynienia z organizacją pożytku publicznego. Jak wynika z dołączonej do akt sprawy informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu KRS, skarżące Stowarzyszenie jest niewątpliwie organizacją pożytku publicznego, nieprowadzącą działalności gospodarczej. Świadczą o tym jego cele oraz przedmiot działalności statutowej. Jednak z uwagi na treść art. 239 § 2 p.p.s.a. wymagane jest dodatkowo ustalenie czy taka organizacja działa we własnej sprawie (por. postanowienie NSA z 24 czerwca 2016 r., II OZ 650/16; z 28 kwietnia 2016 r., II OZ 420/16; z 16 grudnia 2015 r., II OZ 1283/15). W zażaleniu tego zaś nie wykazano. Zgodnie z prezentowanym w doktrynie i akceptowanym w orzecznictwie poglądem zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat sądowych nie może dotyczyć tych wypadków, gdy organizacja pożytku publicznego w zakresie swojej działalności występuje w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 25 § 4, art. 33 § 2, art. 50 § 1 p.p.s.a.) – por. M. Niezgódka-Medek: komentarz do art. 240 [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński i inni: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013; postanowienie NSA z 7 września 2016 r., II OZ 853/16. Wprawdzie przedstawione powyżej stanowisko zostało wyrażone w stosunku do art. 240 p.p.s.a., jednak jak wynika z uzasadnienia zmian wprowadzonych do art. 239 p.p.s.a. ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sformułowanie "w sprawach własnych" jest wzorowane właśnie na treści art. 240 p.p.s.a., co odróżnia art. 239 § 2 p.p.s.a. od jego odpowiednika, tj. art. 104 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W tym bowiem zakresie procedura sądowoadministracyjna zawęża wyłączenie podmiotowe od uiszczania wpisu sądowego, które dotyczy organizacji pożytku publicznego, tylko do spraw własnych jakie prowadzą takie organizacje.

Ponadto wskazania wymaga, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski: komentarz do art. 240 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 907). Reguły te są pomocne przy odkodowaniu pojęcia "sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. W związku z tym pojęcie to odnosić trzeba nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych.

W tej zaś sprawie skarżona przewlekłość zaistniała w kwestii wpadkowej (tj. rozpoznawania zażalenia od postanowienia o odmowie skarżącemu Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu) w sprawie, w której na wniosek innej osoby – M. J. wszczęto w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. postępowanie wznowieniowe dotyczące ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], ustalającej na wniosek Szpitala Klinicznego [...] środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącego ww. Szpitala. Pomimo, że skarga zawisła bezpośrednio przed Sądem Administracyjnym dotyczy ww. kwestii wpadkowej, jednak należy ją traktować jako element postępowania głównego, które odnosi się do interesów prawnych innych osób, tj. M. J. oraz ww. Szpitala. Nie jest to zatem sprawa własna skarżącego Stowarzyszenia w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. pomimo, że może dotyczyć jego celów statutowych (m.in. działania na rzecz zapewnienia stabilnego rozwoju aglomeracji poznańskiej, upowszechniana ekologii i ochrony dziedzictwa przyrodniczego). Wynika z tego, że także wniesienie skargi w sprawie głównej nie podlegałoby ustawowemu zwolnieniu od kosztów na podstawie art. 239 § 2 p.p.s.a. Brak jest tym samym podstaw do różnicowania praw organizacji pożytku publicznego w kwestiach wpadkowych wynikłych w sprawach głównych, które nie są sprawami własnymi takich organizacji. Poza tym w zażaleniu Stowarzyszenie nie przedstawiło w tym zakresie żadnego wywodu prawnego, który pozwalałby na przyjęcie odmiennego stanowiska.

W związku z powyższym uznać należy, że w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 p.p.s.a., tj. zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych. Jednocześnie skarżące Stowarzyszenie nie należy do kręgu podmiotów zwolnionych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 p.p.s.a.

Słusznym było zatem wydanie zarządzenia o wezwaniu skarżącego Stowarzyszenia do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. Wysokość tego wpisu znajduje swoje umocowanie w przywołanym w treści zaskarżonego zarządzenia przepisie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zaskarżona przez skarżące Stowarzyszenie do Sądu Administracyjnego przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego zalicza się właśnie do tego rodzaju spraw z uwagi na treść art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 16 października 2014 r., I OZ 871/14; z 2 października 2014 r., I OZ 819/14; z 11 listopada 2012 r., II OZ 735/12; z 22 grudnia 2011 r., I OZ 1054/11).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.