Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 8/81
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1982-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 3, art. 43
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz. 84
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe.
Teza: Skoro - zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/ - każde z małżonków jest samodzielnym podmiotem odrębnego stosunku najmu lokalu mieszkalnego, to utrata uprawnień najemcy przez jednego małżonka nie rzutuje na istnienie stosunku najmu wobec drugiego małżonka. Podejmując zatem decyzję o cofnięciu przydziału na podstawie art. 43 tej ustawy i orzekając o przekwaterowaniu obojga małżonków, organ administracji powinien rozstrzygnięcie takie uzależnić od ustalenia, czy przesłanki uzasadniające utratę uprawnień najemcy występują w odniesieniu do każdego z nich.

TEZY

Skoro - zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/ - każde z małżonków jest samodzielnym podmiotem odrębnego stosunku najmu lokalu mieszkalnego, to utrata uprawnień najemcy przez jednego małżonka nie rzutuje na istnienie stosunku najmu wobec drugiego małżonka. Podejmując zatem decyzję o cofnięciu przydziału na podstawie art. 43 tej ustawy i orzekając o przekwaterowaniu obojga małżonków, organ administracji powinien rozstrzygnięcie takie uzależnić od ustalenia, czy przesłanki uzasadniające utratę uprawnień najemcy występują w odniesieniu do każdego z nich.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Danuty S.-W. na decyzję Wojewody Gdańskiego z dnia 9 stycznia 1981 r. nr GM-8176/748/80 w przedmiocie cofnięcia przydziału i nakazania opróżnienia lokalu i na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 29 października 1980 r. - w części dotyczącej osoby skarżącej, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody Gdańskiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta G., decyzją z dnia 29 października 1980 r. nr L-J-8171/14/462/80, orzekł o utracie przez małżonków Wiesława W. i Danutę S.-W. uprawnień do korzystania z części lokalu nr 6 położonego w G. przy ul. F. nr 6 i nakazał im przekwaterowanie do spółdzielczego lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. S. 6/C/5.

Podstawę prawną wydanej decyzji stanowiły przepisy art. 43 i art. 51 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 14 poz. 84/. Rozstrzygnięcia tego dokonał organ administracji państwowej opierając się na następujących ustaleniach: lokal nr 6 położony w G. przy ul. F. nr 6 składa się z 4 pokoi i 2 kuchni. Część tego lokalu, składającą się z dwóch pokoi i kuchni o powierzchni mieszkalnej 31,25 m2, zajmował na podstawie decyzji o przydziale Wiesław W., który do 1978 r. zamieszkiwał tam wraz z byłą małżonką - Barbarą. W wyniku rozwiązania tego małżeństwa byli małżonkowie uzgodnili sposób korzystania ze wspólnego mieszkania w ten sposób, że każde z nich przeznaczyło jeden pokój do wyłączonego swego użytku. Od 1979 r. Wiesław W., po ponownym zawarciu małżeństwa, zamieszkał w zajmowanej przez siebie części lokalu z Danutą S.-W. Decyzją Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej w G. z dnia 27 czerwca 1980 r. przydzielono Wiesławowi W. spółdzielczy lokal mieszkalny położony w G. przy ul. S. nr 6, uwzględniając w przydziale, jako osoby uprawnione do wspólnego zamieszkania, żonę Danutę oraz córkę Darię. W przydzielonym lokalu spółdzielczym zamieszkiwał jednak tylko Wiesław W., natomiast Danuta S.-W. wraz z córką nie zmieniły dotychczasowego miejsca zamieszkania, tłumaczący ten stan rozkładem pogłębiającym się w ich życiu małżeńskim.

Wobec takiego stanu faktycznego organ I instancji uznał, że w wyniku przydzielenia obojgu małżonkom spółdzielczego lokalu mieszkalnego utracili oni uprawnienia do dalszego korzystania z dotychczasowego mieszkania.

Decyzję tę zaskarżyła Danuta S.-W., podnosząc w odwołaniu do Wojewody Gdańskiego, że wobec zawisłej przed Sądem Rejonowym w G. sprawy rozwodowej odmawia wyrażenia zgody na wspólne z małżonkiem zamieszkiwanie.

Wojewoda Gdański, ostateczną decyzją z dnia 9 stycznia 1981 r. nr GM-8176/748/80, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że stanowisko zajęte przez organ I instancji odpowiada obowiązującym zasadom polityki mieszkaniowej.

Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sąd Administracyjnego wniosła Danuta S.-W., podtrzymując w niej zarzuty przedstawione w odwołaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślenia wymaga, że sądowa kontrola decyzji wydanych przez organy administracji państwowej ograniczona jest z mocy art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa do kontroli legalności decyzji administracyjnych, a więc ich zgodności z prawem. Rozważenia zatem wymaga charakter uprawnień nabytych przez obojga małżonków w odniesieniu do spornego lokalu, co ma istotne znaczenie dla oceny skutków zdarzeń powodujących utratę tych uprawnień przez jednego z małżonków.

Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że Wiesław W. legitymował się uprawnieniami najemcy na podstawie decyzji o przydziale spornego lokalu. Uprawnienia takie nabyła również z mocy samego prawa /art. 9 ust. 3 prawa lokalowego/ Danuta S.-W., która wspólnie z małżonkiem zamieszkiwała w części tego lokalu. Te szczególne uprawnienia współmałżonków nie są uzależnione ani od rodzaju łączącego ich ustroju majątkowego, ani od tego, czy lokal przydzielony został jednemu czy obojgu małżonkom. Ustawodawca oddzielił w ten sposób przepisy o najmie lokali mieszkalnych od przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, normujących stosunki majątkowe między małżonkami, w wyniku czego uprawnienia te nie tworzą tzw. wspólnoty najmu.

Stanowisko takie znajduje odbicie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w motywach wyroku z dnia 7 marca 1980 r. /IV CR 128/80 - OSN CP 1980 poz. 210/ wyraził pogląd, że "(...) w sytuacji, gdy lokal mieszkalny jest zajmowany przez współmałżonków, nawiązują się dwa odrębne stosunki najmu pomiędzy wynajmującym a każdym z małżonków". Wobec powyższego, skoro każde z małżonków jest samodzielnym podmiotem odrębnego stosunku najmu, to utrata uprawnień najemcy przez jednego małżonka nie rzutuje na istnienie stosunku najmu wobec drugiego małżonka. Podejmując zatem decyzję o cofnięciu przydziału i orzekając o przekwaterowaniu obojga małżonków, organ administracji państwowej powinien rozstrzygnięcie takie uzależnić od ustalenia, czy przesłanki uzasadniające utratę uprawnień najemcy występują w odniesieniu do każdego z nich.

Przyczyny uzasadniające cofnięcie przydziału wymienione są w sposób wyczerpujący w art. 43 prawa lokalowego. Jedną z tych przyczyn jest faktyczne niezajmowanie lokalu przez najemcę. Z materiału zebranego w niniejszej sprawie nie wynika, aby przesłanka ta występowała w odniesieniu do Danuty S.-W., a w takim przypadku utrata nabytych przez skarżącą uprawnień najemcy mogłaby nastąpić jedynie w wyniku zrzeczenia się tych uprawnień. Podkreślić jednak w tym miejscu należy, że samo nabycie przez skarżącą uprawnień do zamieszkania w spółdzielczym lokalu, jaki przydzielony został współmałżonkowi, nie oznacza utraty przez nią dotychczasowych uprawnień najemcy, zarówno bowiem przepisy prawa cywilnego, jak i rodzinnego, dopuszczają odrębne miejsca zamieszkania małżonków.

Odrębne stanowisko, jakie w niniejszej sprawie zajęły organy administracji państwowej obu instancji, stanowi błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 9 ust. 3 i art. 43 prawa lokalowego, co z mocy art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 Kpa skutkuje uchylenie zaskarżonych decyzji w części orzekającej o utracie przez Danutę S.-W. uprawnień najemcy wymienionego lokalu i nakazującej jej przekwaterowanie.

Uchybieniem organu odwoławczego było także rozpatrzenie odwołania nie na rozprawie, mimo że ten bezwzględny warunek, służący wszechstronnemu wyjaśnieniu sprawy zawarty jest w art. 54 ust. 2 prawa lokalowego.

Naruszenie tych zasad, jako mające wpływ na wynik sprawy, stanowi odrębną podstawę uzasadniającą również uchylenie zaskarżonych decyzji /art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa/.

Z przytoczonych zatem względów Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie powołanych wyżej przepisów orzekł, jak w sentencji, postanawiając o kosztach postępowania na podstawie art. 208 Kpa.