Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2728/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d, art. 78f ust. 1, art. 78e  ust. 2, art. 78h  ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1513
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant st. spec. Łukasz Skóra po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2019 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na podstawie art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513, ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. C. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego,

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, że zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dobrą.

Powołując się na treść przepisu art. 78f ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną Komisja wskazała, iż zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu.

Organ wskazał, że egzamin adwokacki z prawa cywilnego polegał na sporządzeniu apelacji w imieniu małoletniego powoda A. M. albo opinii prawnej w podanym niżej stanie faktycznym.

W dniu 13 sierpnia 2016 r. małoletni powód przechodził wraz z babcią - I. J. przez jezdnię. Babcia powoda trzymała go za rękę. Przechodzący przepuścili samochody nadjeżdżające z lewej strony. Następnie szli w kierunku osi jezdni. Zatrzymali się celem przepuszczenia samochodów nadjeżdżających z prawej strony. W pewnym momencie I. J. potknęła się i zachwiała. Gdy usiłowała złapać równowagę małoletni powód wyrwał się z jej ręki, ruszył naprzód wprost pod samochód kierowany przez W. S. Samochód ten nie hamując uderzył powoda. W. S. prawomocnym wyrokiem karnym uznany został za winnego tego, że nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że nienależycie obserwował drogę przed swoim pojazdem rozmawiając przez telefon komórkowy oraz przekroczył dozwoloną na tym odcinku drogi prędkość o co najmniej 15 km/h, w wyniku czego doprowadził do potrącenia pieszego A. M., przechodzącego w miejscu do tego dozwolonym, czym nieumyślnie spowodował u niego obrażenia ciała w postaci złamania kości kończyny górnej prawej ze znacznym przemieszczeniem przedramienia i za to skazany został na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Sprawca wypadku ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej w T. S.A. w [...]. Małoletni doznał złamanie kości kończyny górnej prawej ze znacznym przemieszczeniem przedramienia, przebywał w szpitalu do dnia 23 sierpnia 2016 r., miał założony opatrunek gipsowy przez okres 6 tygodni. W konsekwencji obrażeń doznanych w wypadku, u małoletniego wystąpiły przykurcze, obniżenie napięcia mięśniowego oraz brak pełnego zakresu zgięcia stawu łokciowego ręki prawej. Powód nie mógł samodzielnie myć się, ubierać, a także spożywać posiłków. Wymagał stałej opieki osób trzecich przez okres około 1,5 miesiąca. Przez 30 dni roboczych, w godzinach od 12 - 15, opiekę sprawowała sąsiadka A. B. za wynagrodzeniem 900 zł. Po zdjęciu opatrunku gipsowego małoletni przez okres około 4 miesięcy poddany był bolesnej rehabilitacji. W związku z odniesionymi obrażeniami, małoletni - reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową, wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych W. S. i T.S.A. w [...] kwoty 40 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wypadku tytułem zadośćuczynienia oraz kwoty 3 700 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wypadku tytułem odszkodowania. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] marca 2019 r. zasądził od pozwanych na rzecz powoda kwoty po 2 000 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia wyroku tytułem zadośćuczynienia, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Jako podstawę prawną odpowiedzialności pozwanych Sąd wskazał art. 436 par. 1 k.c. w zw. z art. 435 § 1 k.c. oraz art. 822 § 1 k.c. art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c., art. 362 k.c. Sąd uznał, że należne małoletniemu zadośćuczynienie powinno wynosić kwotę 20 000 zł, która podlega obniżeniu o 80 % w związku z przyczynieniem się małoletniego do powstania szkody. Odnośnie do żądania odszkodowania, to Sąd uznał, że powód nie udowodnił, aby ponosił koszty rehabilitacji, a opiekę nad małoletnim mogli sprawować rodzice i babcia powoda.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości rozpoznając wniesione przez egzaminowaną odwołanie na wstępie dokonała analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia oraz wyjaśniła kwestię kryteriów ocen zadań z poszczególnych części egzaminu.

Komisja stwierdziła, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającą rozwiązanie z zakresu prawa cywilnego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, na ocenę niedostateczną.

Egzaminowana przyjęła prawidłowo, że w przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym stanie faktycznym należy sporządzić apelację, a nie opinię prawną. Wartość przedmiotu zaskarżenia (43.700 zł) i zakres zaskarżenia ("w całości") są nieprawidłowe, bowiem tym samym zdająca zaskarżyła wyrok także w części uwzględniającej powództwo, działając niezgodnie z interesem reprezentowanej strony. Ponadto, zdająca nie określiła liczby załączników, podała tylko "odpisy apelacji" bez wskazania liczby. Dodatkowo sprzecznie z art. 126 § 2 k.p.c. wskazała PESEL powoda, pomimo, że apelacja nie jest pierwszym pismem procesowym w sprawie. Wprawdzie uchybienie to nie uzasadniałoby wszczęcia trybu naprawczego, o jakim mowa w art. 370 w związku z art. 130 k.p.c., jednak budzi wątpliwości, czy zdającej znana jest treść art. 126 k.p.c., podstawowego przepisu dotyczącego sporządzania pism procesowych.

Zdająca nie sformułowała prawidłowo wszystkich zarzutów apelacji. W zadaniu egzaminacyjnym należało skonstruować następujące zarzuty:

1. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w kontekście błędnego ustalenia przez sąd co do korzystania przez małoletniego z pomocy rehabilitanta i poniesienia z tego tytułu określonych kosztów,

2. naruszenie art. 361 § 1 k.c. w zw. z art. 362 k.c. przez przyjęcie, że małoletni przyczynił się do powstania szkody,

3. naruszenie art. 444 i 445 k.c. przez błędne określenie wysokości zadośćuczynienia, oraz przez bezzasadne przyjęcie, że fakt, iż osoby bliskie mogły opiekować się małoletnim, uzasadnia odmowę przyznania odszkodowania za poniesione koszty opieki sprawowanej przez osobę trzecią, chociaż koszty te pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem wywołującym szkodę, za którą odpowiedzialność ponoszą pozwani, jak również przez bezzasadne pominięcie kosztów poniesionych na rehabilitację (jako konsekwencja naruszenia art. 233 § 1 k.c.)

4. naruszenie art. 481 k.c. w związku z art. 455 k.c. (w stosunku do Towarzystwa Ubezpieczeniowego - w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych) w odniesieniu do początkowej daty biegu odsetek,

5. naruszenie art. 379 § 1 k.c. przez uznanie przez sąd, że dochodzone przez powoda roszczenia powinny być rozdzielone pomiędzy pozwanych.

Przeciwnie, niż twierdzi zdająca, popełniła ona istotne błędy w konstruowaniu zarzutów apelacji.

I tak:

Sformułowała wprawdzie zarzut naruszenia art. 362 k.c. (choć bez powiązania go z art. 361 § 1 k.c.), co uszło uwadze jednego z egzaminatorów. Rację jednak trzeba przyznać drugiemu z egzaminatorów, który wskazał, że zarzut ten został sformułowany bardzo ogólnikowo. W rezultacie, nie wiadomo, jakie konkretnie uchybienie zdająca zarzuca, skoro wskazała tylko, że polega ono na "błędnym zastosowaniu" przepisu "w sytuacji braku istnienia ku temu podstaw". Trudno uznać, by tak sformułowany zarzut, z którego nie wynika na czym polega zarzucane naruszenie przepisu, był skuteczny. W uzasadnieniu zdająca adekwatnie omawia, na czym uchybienie sądu polega, jednak zarzutu, który nie odnosi się w ogóle do istoty naruszenia przepisu, nie można uznać za prawidłowo sformułowany.

Zdająca w ogóle nie podniosła zarzutu naruszenia art. 445 k.c. § 1 w zw. z art. 444 k.c. poprzez błędne ustalenie wysokości zadośćuczynienia i nie omówiła tej kwestii w uzasadnieniu. Nie sformułowała też zarzutu naruszenia przepisu art. 444 k.c. poprzez bezzasadne przyjęcie, że fakt możliwości opieki nad małoletnim przez osoby bliskie uzasadnia odmowę przyznania odszkodowania. Kwestię tę poruszyła w ramach zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. W tym miejscu organ wskazał, że błąd w ustaleniach faktycznych nie jest błędem samym w sobie ale zawsze jest wynikiem naruszenia przez sąd jakiegoś innego przepisu normującego postępowanie dowodowe. Najczęściej jest on wynikiem naruszenia dyrektyw oceny materiału dowodowego czyli wynikiem naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Najpierw sąd narusza jakiś przepis o postępowaniu dowodowym i potem w następstwie tego naruszenie błędnie ustala stan faktyczny. Dlatego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych powinien być sformułowany w ten sposób, że skarżąca powinna wskazać naruszony przepis i to w jaki sposób został on naruszony i dopiero wówczas uzasadniając ten zarzut należy wykazać błędne ustalenie stanu faktycznego jako następstwo tego naruszenia.

Zdająca nie sformułowała także zarzutu naruszenia przepisu art. 444 k.c. jako konsekwencji naruszenia przepisu prawa procesowego, a to przepisu art. 233 § 1 k.p.c. przez bezzasadne pominięcie kosztów poniesionych na rehabilitację.

Skarżąca nie sformułowała żadnego zarzut dotyczącego nieprawidłowego określenia początkowej daty biegu odsetek, pomimo tego we wnioskach apelacji domagając się zasądzenia odsetek od innej daty, aniżeli uczynił to sąd I instancji, też zresztą nieprawidłowej, zdająca przyjęła bowiem datę zdarzenia. Tym samym brak jest spójności pomiędzy zarzutami, a wnioskami apelacji.

Zdająca sformułowała zarzut naruszenia art. 379 § 1 k.c., jednak uczyniła to o tyle nieprawidłowo, że podała jako właściwy przepis, który sąd winien był zastosować przepis art. 366 k.c. Jest to błędne, bowiem słusznie uznał sąd I instancji, że pozwanych nie łączy stosunek solidarności. Co więcej, we wnioskach apelacji zdająca domaga się zasądzenia roszczenia od pozwanych na zasadzie in solidum, co pozostaje niespójne z tak sformułowanym zarzutem. W uzasadnieniu zarzutu zdająca ogranicza się do przytoczenia teoretycznych wywodów na temat instytucji odpowiedzialności in solidum, nie przekładając ich w ogóle na okoliczności sprawy.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia przepisu art. 6 k.c. Skarżąca utożsamia naruszenie tego przepisu z błędną oceną dowodów przez sąd, podczas gdy z naruszeniem art. 6 k.c. mielibyśmy do czynienia, gdyby sąd nieprawidłowo uznał, że ciężar udowodnienia określonej kwestii obciąża inną stronę niż to wynika z prawidłowego zastosowania ww. przepisu. Tym samym nie można uznać, by zdająca prawidłowo zarzuciła naruszenie prawa procesowego polegające na błędnym ustalenia przez sąd co do korzystania przez małoletniego z pomocy rehabilitanta i poniesienia z tego tytułu określonych kosztów.

Tym samym wnioski apelacji zostały sformułowane nieprawidłowo, bowiem zdająca domaga się ponownego zasądzenia w zakresie uwzględnionym już przez sąd wyroku I instancji. Zdająca nieprawidłowo określiła nadto początkową datę biegu odsetek.

W konsekwencji organ podzielił twierdzenia egzaminatorów dotyczące popełnionych przez zdającą błędów przede wszystkim w zakresie sposobu rozwiązania kazusu egzaminacyjnego i stwierdził iż praca zawiera uchybienia tego rodzaju co do sposobu formułowania zaskarżenia, zarzutów i wniosków apelacji oraz stosowania przepisów prawa, że łącznie nie pozwalają one na pozytywną ocenę pracy.

Reasumując uznał, że egzaminatorzy w sposób prawidłowy ocenili pracę odwołującej, nie przekraczając granic uznania administracyjnego.

Dodał, iż sam fakt istnienia pięciostopniowej skali ocen nie oznacza, że praca spełniająca wymogi formalne, w której dokonano wyboru właściwej formy rozwiązania zadania (apelacja) zasługuje na ocenę wyższą niż minimalna, a zatem pozytywną. Odwołując się do ugruntowanego w orzecznictwie poglądu, stwierdził, iż różnicowanie ocen pozytywnych (od dostatecznej do celującej) nie oznacza, iż błędy popełnione w rozwiązaniu zadania, świadczące o niespełnieniu podstawowych kryteriów określonych w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, mogą być kwalifikowane w ramach stopniowalności oceny pozytywnej. A zatem, że wprowadzenie wielostopniowej skali ocen sprawia, iż możliwe jest uzyskanie pozytywnej oceny z części od drugiej do piątej egzaminu adwokackiego, mimo istnienia błędów w zakresie, czy to dochowania wymogów formalnych, czy materialnoprawnych, czy też nieuwzględnienia interesu strony, którą zdający zgodnie z zadaniem reprezentuje. Pogląd ten pozostaje w sprzeczności z ustawowym celem egzaminu adwokackiego, bowiem tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych . Rodzaj i waga popełnionych przez zdającą uchybień pozwalają na uznanie, że sporządzone przez nią rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego zasługuje na ocenę negatywną w pięciostopniowej skali ocen.

Oceny obu egzaminatorów zwracają uwagę na uchybienia, które łącznie mają charakter dyskwalifikujący. Obie oceny co do zasady znajdują swoje uzasadnienie w treści zaproponowanego przez zdającą rozwiązania zadania i w treści obowiązujących przepisów prawa, zaś egzaminatorzy dokonali oceny w oparciu o ustawowe kryteria, odnosząc się w punktach do każdego z kryteriów i szczegółowo wskazując, które elementy pracy zostały negatywnie ocenione.

Tym samym nie można mówić o oparciu oceny z egzaminu adwokackiego o błędnie ustaloną ocenę z zadania z zakresu prawa cywilnego.

Mając na uwadze powyższe oraz uznając w większości zarzuty skarżącej za chybione, Komisja Odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania, a także, że Komisja Egzaminacyjna zastosowała prawidłową gradację ocen.

Zdająca wprawdzie prawidłowo uznała, że w stanie faktycznym sprawy należy sporządzić apelację, ale popełnione błędy we wnioskach apelacji, zarzutach i przede wszystkim przyjęty kierunek rozwiązania, świadczący o niedostatecznej znajomości przepisów prawa procesowego i materialnego oraz orzecznictwa sądów, a także o braku należytej umiejętności wykładni i stosowania przepisów prawa, nie pozwalają na przyjęcie, że aktualnie przygotowana jest ona do samodzielnego wykonywania zawodu adwokata. Stosując zatem skalę ocen przewidzianą przez ustawę praca zdającej nie może zostać oceniona pozytywnie.

Skoro zatem ostatecznie skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa cywilnego, to brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 78f ust. 1 cytowanej ustawy, pozytywny wynik z egzaminu otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. C. wniosła o o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...].04.2019 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj-:

- art. 8 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 78 h ust. 12 ustawy z dnia 26.05.1982 r. - Prawo o , adwokaturze (Tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1513 ze zm.) - poprzez ich niezastosowanie i nieustosunkowanie się przez organ II instancji do zawartych przez skarżącą w odwołaniu zarzutów,

- art. 7, 77, 80 k.p.a. i art. 8 k.p.a w zw. z art. 78 e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze polegające na wydaniu uchwał przez organy obu instancji, pomimo braku ustalenia, czy interes reprezentowanej strony był uwzględniony, czy uchybienia przypisane pracy egzaminacyjnej mogłyby spowodować negatywne konsekwencje dla reprezentowanej w określonym zadaniu strony,

- art. 7,77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. - poprzez ich niezastosowanie, w konsekwencji czego

doszło do naruszenia obowiązku ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy oraz do sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie tylko bez jednoznacznego wyjaśnienia, dlaczego praca skarżącej z zakresu prawa cywilnego nie mogła zostać zakwalifikowana w przedziale ocen pozytywnych, ale i przy jednoczesnym wyraźnym temu zaprzeczeniu w jego ramach.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Postępowanie związane z egzaminem adwokackim regulują przepisy art. 78d - art. 78i ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r., poz. 1513 ze zm.).

Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Zadanie z zakresu prawa karnego polega na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Zadanie z zakresu prawa cywilnego polega na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Zadanie z zakresu prawa gospodarczego polega na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Zadanie z zakresu prawa administracyjnego polega na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Piąta część egzaminu adwokackiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki polegającego na przygotowaniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu adwokackiego z zastosowaniem następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

W trakcie egzaminu adwokackiego zdający może korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa.

Oceny rozwiązania każdego z zadań dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową , sporządza jej pisemne uzasadnienie i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów przy czym: oceny pozytywne to:

celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00;

bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Zróżnicowanie ocen pozytywnych wskazuje na wyraźną wolę ustawodawcy do odejścia od ocen dwuwartościowych (ocena pozytywna i ocena negatywna; 0/1), a ustawodawca dopuszcza myśl, że mogą powstawać prace w różnym stopniu odbiegające – z jednej strony - od prac zasługujących na ocenę pozytywną, z drugiej zaś – nie zasługujące wyłącznie na ocenę negatywną.

Stosownie do art. 78 f ust. 1 omawianej ustawy pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

Postępowanie przed komisją odwoławczą nie jest procedurą odwoławczą w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w ramach której sprawa administracyjna zostaje rozpoznana ponownie w jej całokształcie. Odwołanie służy od uchwały o wyniku egzaminu adwokackiego. Zakres procedury odwoławczej uregulowany jest na podstawie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 78h § 14 w/w ustawy w rozporządzeniu z dnia z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego ( Dz. U. Z 2016 r. poz. 101) i jest on ograniczony do oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu (por. § 5 ust.2 pkt 1 i 3 rozporządzenia). W postępowaniu przed komisją odwoławczą nie chodzi zatem o ponowne przeprowadzenie procedury egzaminacyjnej, ani o ponowne sprawdzenie całej pracy egzaminacyjnej, której ocenę zdający/-a zakwestionował/-ła, tylko o skontrolowanie zasadności postawionych zarzutów w stosunku do oceny pracy. Może się jednak zdarzyć, że przy ocenie zarzutów postawionych przez zdającego/-ą, przedstawiając konkretny problem prawny występujący w pracy (która stanowi przecież całość), Komisja II stopnia dostrzeże inne wady i wskaże je w uzasadnieniu uchwały. Takie działanie komisji nie dyskwalifikuje jej działania jeżeli nie oprze swego rozstrzygnięcia na tych właśnie dodatkowo zauważonych błędach.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była uchwała o negatywnym wyniku egzaminu adwokackiego, zatem kontrolą powinna być objęta prawidłowość i rzetelność oceny pracy egzaminacyjnej kwestionowanej przez skarżącą.

Jak wynika z akt administracyjnych skład Komisji Egzaminacyjnej odpowiadał wymaganiom przepisu art. 78 ust. 1 i ust. 3, a członkowie Komisji złożyli oświadczenia o braku podstaw, z art. 78 ust. 7, do wyłączenia ich z Komisji.

Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach oraz ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu.

Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego. Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Również pozostałe wymagania, co do przeprowadzenia egzaminu odpowiadały określonym w Rozdziale 4 wymienionego rozporządzenia.

Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12).

Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1, który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim.

Z kolei Komisja II Stopnia zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego odbyła posiedzenia, na których jej członkowie wskazani przez przewodniczącego sporządzili dla konkretnych odwołań opinie odnoszące się do poszczególnych zarzutów w nich podnoszonych. Takie opinie w sprawie zadań skarżącej członkowie Komisji II Stopnia sporządzili uznając, że z zadania z zakresu prawa cywilnego zasadnie otrzymała ocenę niedostateczną. W tym zakresie Komisja II Stopnia uzasadniła w sposób wyczerpujący, dlaczego ocena Komisji Egzaminacyjnej była właściwa. Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącej wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6). Należy przy tym podkreślić, że egzaminatorzy oceniający prace i komisje podejmujące uchwały ustalają wyniki zdających w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów.

Wbrew przekonaniu skarżącej sporządzona przez nią w części trzeciej egzaminu adwokackiego apelacja zawiera wady na tyle istotne, iż dyskwalifikują one pracę.

Sąd w składzie orzekającym uznał stanowisko Komisji II Stopnia za trafne. Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z części trzeciej egzaminu adwokackiego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji.

Komisja wywiodła, iż sporządzona przez skarżącą w trzeciej części egzaminu apelacja zawiera mankamenty, których ilość i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu adwokata, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce.

W konsekwencji wadliwość sporządzonej przez skarżącą apelacji uzasadniała otrzymaną przez nią ocenę nie zaliczającą tej części egzaminu adwokackiego.

Sąd zauważa, że w egzaminie adwokackim przez wszystkim chodzi o sprawdzenie umiejętności stosowania przepisów prawa w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, stanowiącego zadanie egzaminacyjne. Podkreślić należy, że w myśl materialnej podstawy rozstrzygnięcia, podany w zadaniach z zakresu prawa cywilnego stan faktyczny realizował cel egzaminu adwokackiego. Art. 78d ust. 1 P.a., określając zakres przedmiotowy egzaminu, kładzie nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W związku z tym wymagania stawiane zdającemu nie przewidują odmiennego jego traktowania od takiego, jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata. Dlatego zdający wykazując się wiedzą prawniczą powinien także wykazać się właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest, bowiem gwarantem właściwego wykonywania zawodu i na te okoliczności zwróciła uwagę Komisja. Egzamin adwokacki jest dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności. Zdaniem Sądu, skoro więc zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, zatem sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny. Dlatego też ocenie egzaminatorów muszą podlegać wszystkie bez wyjątku elementy projektu pisma procesowego sporządzanego przez zdającego na pisemnym egzaminie adwokackim, zaś stwierdzone uchybienia i błędy stanowią podstawę do obniżenia oceny

W konsekwencji w ocenie Sądu, sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 poa poprzez ocenę rozwiązania każdego z zadań przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie. Egzaminatorzy w swoich ocenach, a w ślad za tym wydane na ich podstawie uchwały komisji egzaminacyjnej uwzględniły w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji.

Postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo o adwokaturze, co było przedmiotem wcześniejszych omówień. Komisja II Stopnia została powołana przez Ministra Sprawiedliwości w składzie zgodnym z przepisem art. 78h ust. 2 i ust. 3 P.o.a. Działanie tej Komisji nie naruszało przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Z prac Komisji II Stopnia sporządzono protokół stwierdzający podjęcie zaskarżonej uchwały zgodnie z przepisem art. 78h ust. 10 P.a. oraz uchwała ta została podpisana przez wszystkich członków tej Komisji.

W niniejszej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia w uzasadnieniu wydanej przez siebie uchwały przeanalizowała treść sporządzonej przez skarżącą pracy egzaminacyjnej, zapoznała się z uwagami egzaminatorów i dokonała oceny zarzutów skarżącej, których zasadności w ostatecznym wyniku nie podzieliła. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Organ dokonał szczegółowej analizy wszystkich błędów pracy skarżącej i uczynił to mając na uwadze ustawowe kryteria oceny. Uzasadnienie uchwały wyczerpująco wyjaśnia powody jej podjęcia. Przywołane są stosowne przepisy prawa, obszernie zostały wyjaśnione motywy rozstrzygnięcia oraz wskazano na stosowne orzecznictwo. Komisja II stopnia odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą argumentów dokładnie uzasadniła wadliwości sporządzonej przez nią apelacji Uzasadnienie uchwały zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd podkreśla nadto, że tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do "przejścia" do skali ocen pozytywnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 225/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2333/11 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 195/12).

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcia organu zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.