Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 922/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c) i art. 200 p.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2008 r. ze skargi G.V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz G. V. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 28 kwietnia 2006 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez G.V. reprezentowanego przez pełnomocnika, jest decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z [...] marca 2006 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 12 listopada 2005 r. G.V. - obywatel [...], przekroczył wschodnią granicę Rzeczpospolitej Polskiej na podstawie wizy pobytowej udzielonej przez konsula w [...] z terminem ważności do dnia 17 listopada 2005 r. W dniu 14 listopada 2005 r. Cudzoziemiec został zatrzymany przez funkcjonariuszy polskiej Straży Granicznej na przejściu granicznym w J. w kierunku wyjazdowym do [...]. Do zatrzymania doszło w następujących okolicznościach: Cudzoziemiec, któremu towarzyszył obywatel N., S.B., ominął punkty kontroli granicznej i szedł w kierunku terytorium RFN, a następnie został zatrzymany w pobliżu terminalu kontrolnego dla samochodów ciężarowych wjeżdżających do Polski. Z wyjaśnień Strony, złożonych w obecności tłumacza przysięgłego języka rosyjskiego do protokołu w dniu 14 listopada 2005 r. wynika, że Cudzoziemiec pomagał swojemu pracownikowi S.B. w dotarciu do granicy polsko-[...], po czym S. B. miał kontynuować podróż do N., zaś G. V. zamierzał powrócić do swojego kraju autobusem wracającym z N. [...]. Organy nie uwzględniły jednak wyjaśnień Cudzoziemca, który podnosił, iż jego obecność na przejściu granicznym spowodowana była koniecznością poszukiwania środka transportu, którym mógłby wrócić [...] (w tym celu opuścił "kolejkę samochodową" i pieszo udał się w kierunku terminala dla samochodów wjeżdżających do Polski) oraz że nie wiedział, że przejście graniczne w J. znajduje się na terytorium N.

W związku z zaistniałym stanem faktycznym, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wnioskiem z 15 listopada 2005r., skierowanym do Wojewody [...] wniósł o wydanie decyzji o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium RP.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., o nr [...][...], działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6, art. 90 ust. 1 pkt 1 i 2

1

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

oraz ust. 3, art. 96 ust. 1 w oparciu o art. 92 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), orzekł o wydaleniu G.V. z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w terminie do dnia 29 listopada 2005 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności wynikające z treści art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli niezgodnie z przepisami przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę. Ustalając powyższe na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ stwierdził również, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany w rozumieniu art. 97 ustawy o cudzoziemcach.

W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez pełnomocnika G.V., decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 88 ust. 1 pkt 6, art. 90 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko Wojewody [...] nie znajdując podstaw do zmiany rozstrzygnięcia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, G.V. działając przez ustanowionego pełnomocnika wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] marca 2006 r., oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

* art. 77 § 1, art. 7 k.p.a., art. 101 ust. 3b ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 204 Kodeksu postępowania karnego oraz art. 41 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez oparcie rozstrzygnięcia o niekompletny materiał dowodowy - notatki urzędowe funkcjonariusza Straży Granicznej, protokół z zatrzymania sporządzony bez udziału tłumacza oraz nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego poprzez odmowę uznania za wiarygodne wyjaśnień złożonych w toku postępowania przez Skarżącego odnośnie motywów przebywania na przejściu granicznym w J.,

* art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z wyjaśnień osoby, która wraz ze Skarżącym została zatrzymana na przejściu granicznym

2

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

oraz z powodu sprzeczności ustaleń organu II instancji z zebranym materiałem dowodowym przez przyjęcie, że Skarżący ominął punkt kontroli paszportowej,

art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący usiłował niezgodnie z przepisami przekroczyć granicę państwową,

naruszenie art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a, poprzez nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, niewyjaśnienie przyczyn odmowy wiarygodności wyjaśnieniom złożonym przez G.V.

- art. 10 k.p.a, poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w

postępowaniu przed Prezesem Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców i

niepowiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału

dowodowego.

W uzasadnieniu skargi podniósł również, iż sporządzona notatka służbowa potwierdza jedynie fakt pobytu Skarżącego w danym miejscu zdaniem pełnomocnika nie stanowi ona dowodu na to, że Cudzoziemiec miał zamiar nielegalnego przekroczenia granicy. Ponadto zarzucił, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się w jakikolwiek sposób do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności złożonym przez G.V. wyjaśnieniom i ich mocy dowodowej ograniczając się do stwierdzenia, że są one niewiarygodne.

Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę z dnia 12 czerwca 2006 r., wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 5 października 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1048/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G.V. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] marca 2006r., nr [...].

Sąd stwierdził, iż prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny uzasadniał przyjęcie, że zachowanie Skarżącego wskazywało na usiłowanie przekroczenia granicy niezgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach), co zobowiązywało do wydania decyzji o wydaleniu. W szczególności Sąd uznał za udowodniony fakt, że Skarżący ominął punkt kontroli paszportowej, przeszedł w kierunku terminala dla samochodów ciężarowych, po czym został zatrzymany przez funkcjonariusza Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej [...] już poza

3

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

strefą kontroli granicznej w kierunku niemieckim, co mogło świadczyć o zamiarze przekroczenia granicy przez Skarżącego w sposób niezgodny z prawem.

Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organy orzekające wniosku Strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań S.B. Sąd stwierdził, że zarzucane organom uchybienie nie może być uznane za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, nie miało bowiem wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Z ustaleń poczynionych w postępowaniu przez organy I i II instancji wynika bezspornie, że Skarżący przekroczył (ominął) punkt kontroli paszportowej, co ma podstawowe znaczenie w sprawie. Sąd nie uznał również zasadności zarzutu naruszenia czynnego udziału Strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.). Wskazał, że w dniu [...] listopada 2005 r. tj. 2 dni po wydaniu decyzji przez organ I instancji, Skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika w osobie r. pr. J.B., w związku z czym miał zapewniony udział w każdym stadium postępowania. Oddalając zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Skarżący był poinformowany o przyczynach zatrzymania.

Pismem z dnia 14 grudnia 2006 r. pełnomocnik Skarżącego złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W skardze kasacyjnej podniesiono następujące zarzuty:

1) naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo tego, że - zdaniem Strony - w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia:

a) art. 77 § 1 , art. 7 i 80 k.p.a., art. 101 ust. 3b ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 204 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 41 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy - tj. notatkę urzędową funkcjonariusza Straży Granicznej, protokół zatrzymania nie podpisany przez Skarżącego z uwagi na to, że został sporządzony bez udziału tłumacza,

b) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań

4

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

S.B. - tj. osoby, która została ze Skarżącym zatrzymana na przejściu granicznym; świadek ten mógłby potwierdzić, iż Skarżący zamierzał powrócić [...] autobusem lub samochodem ciężarowym zatrzymanym na przejściu granicznym w J., podczas gdy świadek miał kontynuować podróż do N.,

c) art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a, poprzez błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie

organu posiadało prawidłową podstawę prawną - uzasadniając ten zarzut Strona

podniosła, że organy nie wskazały, które przepisy prawa Skarżący naruszył w związku

z przesłanką "niezgodnego z prawem przekroczenia granicy państwowej", co stanowi

naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.)

oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.),

d) art. 10 k.p.a, polegające na błędnym przyjęciu, że Skarżący miał

zapewniony czynny udział w postępowaniu odwoławczym i był powiadomiony o

możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego;

okoliczność, że Skarżący wkrótce po wydaniu decyzji przez organ I instancji

ustanowił profesjonalnego pełnomocnika nie zwalniała organu odwoławczego od

obowiązku, o którym jest mowa w art. 10 k.p.a.

2) naruszenie art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym zebranym w aktach sprawy w związku z ustaleniem przez Sąd I instancji, że Skarżący przekroczył punkt kontroli paszportowej oraz że zatrzymania dokonano poza strefą kontroli granicznej w kierunku [...]; Strona wskazała, że powyższe ustalenie nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, Skarżący wyjaśnił, że do jego zatrzymania doszło przed punktem kontroli paszportowej, od strony polskiej;

3) naruszenie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do części zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących prawa do przekroczenia granicy RP przez Skarżącego,

4) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, będące konsekwencją przyjęcia przez Sąd, że Skarżący usiłował przekroczyć granicę państwową niezgodnie z prawem.

Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

5

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 108/07 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok z 5 października 2006 r. sygn. akt V SAAA/a 1048/06 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Zdaniem NSA nie można uznać, iż Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że dla właściwego zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, przyczyny przebywania Skarżącego na granicy RP, nie mają znaczenia prawnego. W zaskarżonym wyroku brakuje uzasadnienia prawnego zajętego przez Sąd stanowiska, którego przyjęcie skutkowało jednakże oceną tego Sądu, że postępowanie przed organami administracyjnymi prowadzone było prawidłowo, a nieuwzględnienie wyjaśnień Strony na tę okoliczność, jak również odmowa dopuszczenia dowodu z zeznań świadka była zasadna, albowiem nie miałyby one wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał zatem zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie dokonał pełnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Przyjmując, że zachowanie Skarżącego na przejściu granicznym wypełniało przesłankę "usiłowania przekroczenia granicy niezgodnie z przepisami" (art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach), Sąd nie dokonał przede wszystkim wykładni mającego kluczowe znaczenie dla rozpoznania sprawy, pojęcia "usiłowanie". Nie wyjaśnił, dlaczego nie uwzględnił argumentów Strony zmierzających do wykazania, że skoro użyte w art. 88 ust 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach sformułowanie (usiłował) zbliża je do regulacji dotyczących subiektywnych elementów winy nieumyślnej i umyślnej stosowanych w prawie karnym, to prawidłowe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach musi się wiązać z wykazaniem, że cudzoziemiec miał zamiar przekroczyć granicę RP.

Prawidłowa sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wymagała oceny, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy był pełny i wystarczający do przyjęcia, że działania Cudzoziemca spowodowane były jego - uprzednio podjętym - zamiarem przekroczenia granicy polsko-[...]. Zaniechanie przez organ administracji wyjaśnienia tego podstawowego elementu stanu faktycznego,

6

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

bezpodstawnie zaaprobowane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, doprowadziło do uznania przez NSA za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zdaniem NSA za całkowicie nieuzasadnioną i dowolną należało uznać ocenę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż wydając zaskarżoną decyzję organy oparły swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo zebranym i wszechstronnie ocenionym materiale dowodowym. Nie sposób bowiem wywieść, z których okoliczności ustalonych w sprawie przez organy administracji, przyjętych następnie za prawidłowe przez Sąd I instancji, wyprowadzono zamiar Strony przekroczenia granicy polsko-[...]. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym brak jest jakichkolwiek ustaleń faktycznych, które odnosiłyby się do tej kwestii, mającej istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie NSA na uwzględnienie zasługuje również zarzut naruszenia art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W ocenie NSA należy zgodzić się ze Skarżącym, że przyjęcie przez Sąd I instancji, iż do zatrzymania Skarżącego doszło poza strefą kontroli granicznej w kierunku [...] nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jak bowiem wynika z akt sprawy, zachowanie Skarżącego wskazuje na ominięcie punktu kontroli, ale nie na jego przekroczenie.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione.

W szczególności NSA odmówił zasadności zarzutowi naruszenia art. 10 § 1 k.p.a, podkreślając, że Strona nie wykazała, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Za niezasadne NSA ocenił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 101 ust. 3b ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 204 § 1 pkt 2 k.p.k., art. 244 § 2 k.p.k., a także zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 Konstytucji RP wskazując, iż sądy administracyjne nie są uprawnione do badania zasadności, legalności i prawidłowości zatrzymania. Kompetencje do badania środków prawnych wniesionych na akt zatrzymania przysługują właściwym sądom karnym (art. 246 k.p.k. w związku z art. 101 ust. 3b o cudzoziemcach).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok.

7

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 108/07.

Zgodnie z unormowaniem art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję, może decyzję w całości lub części uchylić, stwierdzić jej nieważność w całości lub części, bądź stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa.

Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 oraz art. 88 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), dalej: k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w treści art. 7 i art. 77 k.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, spoczywa na nich obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego i wyczerpującego jego rozpatrzenia w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Organ ma zatem obowiązek nie tylko wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, ale i obowiązek poszukiwania innych, nowych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także powinien dopuścić wszystkie środki dowodowe zgłaszane

8

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy. O tym, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla wyjaśnienia i załatwienia sprawy decyduje hipotetyczny stan faktyczny wyrażony w normie prawnej, która stanowić ma materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Innymi słowy, ocena trafności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania wymaga przede wszystkim odkodowania normy prawnej zawartej w przepisie materialnoprawnym, który stanowił podstawę decyzji o wydaleniu.

Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z 19 marca 2006 r. stanowi art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. nr 128, poz. 1175 ze zm.), zgodnie z którym cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli niezgodnie z przepisami przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę. Dla właściwego zastosowania powołanego przepisu w okolicznościach sprawy niniejszej znaczenie prawne mają przyczyny przebywania Skarżącego na przejściu granicznym w J., a zatem ewentualny zamiar (brak zamiaru) Cudzoziemca w przekroczeniu granicy RP.

Z uzasadnienia decyzji Prezesa Urzędu wynika, że organ administracji całkowicie zaniechał ustalenia motywów przebywania Skarżącego w miejscu zatrzymania, poprzestając na stwierdzeniu, że zachowanie Cudzoziemca na przejściu granicznym - gdzie ruch poddany jest określonym rygorom i pozostaje pod ścisłą kontrolą służb granicznych - wydaje się niezrozumiałe. Organ orzekający nie ustosunkował się również w jakikolwiek sposób do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2005 r. oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności złożonym przez Skarżącego wyjaśnieniom i ich mocy dowodowej, ograniczając się do stwierdzenia, że są one niespójne i niewiarygodne. Organ odwoławczy nie uwzględnił również (nie zebrał) dowodu w postaci wyjaśnień S.B. zatrzymanego z Cudzoziemcem, który jaKo kierowca odbył ze Skarżącym podróż do granicy polskiej.

Przyjmując, że zachowanie Skarżącego na przejściu granicznym wypełniało przesłankę "usiłowania przekroczenia granicy niezgodnie z przepisami" (art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach), organ nie dokonał wykładni, mającego kluczowe znaczenie dla rozpoznania sprawy, pojęcia "usiłowanie". Nie rozważył kwestii, że prawidłowe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach musi się wiązać z wykazaniem, że cudzoziemiec miał zamiar przekroczyć granicę RP. Podkreślić

9

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

należy, że już sama wykładnia językowa tego pojęcia prowadzi do jednoznacznych wniosków (usiłować tzn.: "usilnie starać się, próbować coś zrobić" - zob.: Uniwersalny słownik języka polskiego pod. red. S. Dubisza, Warszawa 2003, t. IV, s. 1027) i zakłada zamiar strony w dokonaniu danej czynności.

Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w aspekcie ustalenia faktycznych przyczyn przyjazdu Skarżącego do Polski i pobytu na przejściu granicznym pozostaje więc w bezpośrednim związku z zarzutami skargi dotyczącymi naruszenia art. 88 ust.1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niepełny i - w konsekwencji - niewystarczający do przyjęcia, że działania cudzoziemca spowodowane były jego uprzednio podjętym zamiarem przekroczenia granicy polsko-[...]. Zamiar ten należało odczytywać w kontekście wszystkich okoliczności związanych z wyjazdem Skarżącego z Ukrainy, począwszy od przyczyn jego przyjazdu do Polski i okoliczności temu towarzyszących, a nie tylko tych związanych z zachowaniem Skarżącego na przejściu granicznym. Ustaleniu przedmiotowego zamiaru mogło służyć nie tylko przesłuchanie Skarżącego, ale również osoby towarzyszącej mu w podróży. Dopiero konfrontacja ich zeznań, jak również funkcjonariusza Straży Granicznej, który dokonał zatrzymana, połączona z oceną wiarygodności tych osób i złożonych przez nie wyjaśnień, mogła doprowadzić do przyjęcia ustaleń, które wskazywałyby, że Skarżący usiłował przekroczyć granicę RP niezgodnie z obowiązującymi przepisami. W tych warunkach zaniechanie wyjaśnienia przez organ podstawowego elementu stanu faktycznego, doprowadziło do uznania przez Sąd za zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., a konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji wskazuje, że organy orzekające zaniechały ustalenia motywów przebywania Skarżącego na przejściu granicznym, nie wyjaśniły, dlaczego odmówiły wiary jego wyjaśnieniom oraz uznały za zbędne dopuszczenie dowodu z zeznań świadka. Ten sposób działania, który doprowadził do wydania decyzji o wydaleniu wyłącznie w oparciu o protokół zatrzymania z 14 listopada 2005 r. oraz notatkę urzędową z 13 listopada 2005 r. funkcjonariusza Straży Granicznej, której treść zawiera elementy subiektywne - ocenne (cudzoziemcy "zachowywali się w dziwny sposób, byli zdenerwowani i wystraszeni") wskazuje, że postępowanie administracyjne prowadzone było jednostronnie.

10

Sygn. akt V SA/Wa 922/08

Podkreślić należy, że przesądzenie o spełnieniu przesłanki "usiłowania przekroczenia granicy" w okolicznościach wskazujących na brak zbadania zamiaru Strony i wyłącznie po wykazaniu jednego ze znamion usiłowania, tj. polegającego na stwierdzeniu zachowania bezpośrednio zmierzającego do dokonania czynu sankcjonowanego wydaleniem, jest przedwczesne. Nie można bowiem zapominać, że w polskim systemie prawa konsekwencje prawne dla adresata decyzji administracyjnej ustalane są w oparciu o rzetelnie, prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które pozwala organowi dokonać subsumpcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną.

Wobec powyższego, rozpatrując sprawę ponownie, Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, zobowiązany będzie - uwzględniwszy treść art. 138 § 2 k.p.a. - do przeprowadzenia rzetelnego i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego pod kątem ustalenia, czy Skarżącemu można było przypisać zamiar przekroczenia granicy RP w myśl art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. W tym celu zasadne będzie w szczególności dokonanie należytej analizy i oceny wyjaśnień Skarżącego złożonych w toku postępowania administracyjnego, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – S.B., konfrontacja ich zeznań, jak również funkcjonariusza Straży Granicznej, który dokonał zatrzymania Skarżącego oraz ocena wiarygodności tych osób i złożonych przez nie wyjaśnień. Dokonana na tej podstawie kompletna i wyczerpująca ocena spełnienia (niespełnienia) przesłanki "usiłowania przekroczenia granicy niezgodnie z prawem" przez Skarżącego winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającemu rygorom wynikającym z art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. Motywy decyzji powinny być zatem tak ujęte, aby Strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza bowiem podstawowe zasady rzetelnej procedury administracyjnej.

Mając na względzie powyższe, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a

11