Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 67/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 9 ust 1 ustawy z 29.05.1974 r., art 156 par 1 pkt 6 kpa, art 151 ppsa
journal: Dz.U. 1974 nr 21 poz 118
law: Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. K., W. B. i M. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

ISA/Wa 67/15

UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosków J. K. i J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013 r. nr [...].

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosków J. K. i J. B., zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w L. z dnia [...] października 1975 r. nr [...], mocą której przejęte zostało na własność Państwa za rentę, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, położone we wsi S., składające się z działek gruntu oznaczonych numerami [...],[...],[...],[...] stanowiące własność Ł. P.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiły następczynie prawne byłego właściciela nieruchomości rolnej Ł. P. – J. K. i J. B. Skarżące uzasadniły wniosek faktem niepobierania świadczenia rentowego z tytułu przekazania nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa przez Ł. P. ze względu na to, że przyznana została mu renta przez Urząd do Spraw Kombatantów, skutkiem czego wstrzymano rentę dotychczasową oraz dokonano potrącenia pobranej kwoty.

Organ ustalił, iż decyzja Naczelnika Gminy w L. z dnia [...] października 1975 r. nr [...], mocą której przejęte zostało na własność Państwa za rentę gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, położone we wsi S., składające się z działek gruntu oznaczonych numerami [...],[...],[...], [...] stanowiące własność Ł. P., wydana została na podstawie art. 9 ust 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. nr 21, poz.118).

Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy, Państwo na wniosek rolnika przejmowało na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli rolnik przekazał wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, a ponadto osiągnął wiek 65 lat mężczyzna, a 60 lat kobieta albo zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów

o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Organ podkreślił, ze postępowanie w sprawie przejęcia wchodzących w skład gospodarstwa rolnego nieruchomości na własność Państwa na podstawie powołanego przepisu było postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego rolnika. Bez takiego wniosku postępowanie w przedmiocie przejęcia nieruchomości nie mogło się toczyć, a przejęcie gospodarstwa dojść do skutku. Przepis art. 9 oraz inne przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. nie przewidywały w tej mierze żadnych wyjątków

Organ na podstawie znajdujących się w aktach sprawy wypisów z ksiąg wieczystych prowadzonych przez Państwowe Biuro Notarialne w G. nr [...] i [...] ustalił, że właścicielem opisanego gospodarstwa był Ł. P. na podstawie aktu nadania z dnia [...] września 1954 r. nr [...]. Zatem w świetle przepisów powołanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. tylko ta osoba mogła wystąpić z wnioskiem o przejęcie posiadanej nieruchomości za rentę.

Organ ustalił, że Ł. P. złożył wniosek skierowany do Urzędu Gminy w L. z prośbą o przejęcie opisanego wyżej gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę oraz, że w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy w L. Ł. P. liczył sobie 75 lat.

Organ odnosząc się do zarzutu, iż podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w L. z dnia [...] października 1975 r. nr [...] jest fakt niepobierania świadczenia rentowego z tytułu przekazania nieruchomości rolnej na rzecz Państwa, uznał go za bezzasadny.

Organ podkreślił, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia

[...] października 1975 r. przyznał Ł. i M. małżonkom P. rentę w zamian za gospodarstwo rolne przekazane na własność Państwa. Organ zwrócił uwagę, że kwestia renty ma charakter następczy i nie ma wpływu na orzekanie w zakresie prawidłowości zaskarżonej decyzji Naczelnika Gminy w L. dnia [...] października 1975 r. nr [...].

Organ zwrócił uwagę, że sprawy związane z przyznaniem i pobieraniem

za przekazane gospodarstwo renty były ustalane co do zasady w odrębnych decyzjach organu rentowego, którego postanowienia mogły być odrębnie skarżone, zatem kwestionowanie ustaleń podjętych w takich decyzjach nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem wydanej przez Naczelnika Gminy w L. decyzji dnia

[...] października 1975 r. nr [...].

Organ podkreślił, ze analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wskazuje również, aby w sprawie zaistniały inne podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w L. dnia [...] października 1975 r.

nr [...] określone w pozostałych przepisach art. 156 § 1 Kpa, jak również okoliczności takich nie wskazują strony postepowania.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniosły J. K. i J. B.

Zdaniem skarżących decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

[...] listopada 2013 r. nie rozstrzyga wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu

z dnia 4 listopada 2013 r. Mianowicie zdaniem skarżących organ nie zajął stanowiska w kluczowej sprawie niepobierania świadczenia rentowego przez byłego właściciela nieruchomości rolnej Ł. P. w związku z zawieszeniem przez ZUS decyzja z dnia [...] kwietna 1976 r. wypłaty renty rolniczej i potraceniem wypłaconej kwoty z przyznanej renty kombatanckiej. Zdaniem skarżących decyzja o przejęciu gospodarstwa stała się wobec tego bezprzedmiotowa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie

i podtrzymał w całości argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. wydana została w trybie nieważnościowym. Postępowanie nieważnościowe zostało uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego w ramach przepisów

art. 156-159.

Przepisy art. 156-159 k.p.a., regulują nadzwyczajne postępowanie administracyjne) służące weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem przez pryzmat przesłanek nieważności decyzji administracyjnej, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie to wszczynane jest w nowej sprawie administracyjnej, której przedmiotem nie jest ponowne rozstrzyganie sprawy w zakresie objętym ocenianą decyzją, lecz ocena legalności samej decyzji, przez pryzmat wadliwości prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Badając legalność decyzji administracyjnej organ nadzoru zobowiązany jest, zatem dokonać oceny, czy rozstrzygnięcie zawarte w ocenianej decyzji nie pozostaje w sprzeczności

z przepisami prawa, na podstawie, których decyzja została wydana i czy ustalenia organu wydającego ocenianą decyzję znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza brak przepisu prawa uprawniającego organ administracji do wydania decyzji administracyjnej

w zakresie danej sprawy. Rażące naruszenie prawa polega natomiast na tym, że istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie, których decyzja została wydana, lub które uprawniały organ do wydania decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia i okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji nie mogą być traktowane, jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji.

Należy przy tym podkreślić, iż rolą organu orzekającego w postępowaniu nieważnościowym jest ustalenie, czy oceniana decyzja jest dotknięta jedną z wad nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Oceniana w trybie nieważnościowym decyzja Naczelnika Gminy w L. ·z dnia [...] października 1975 r. orzekająca o przejęciu gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi S., składającego się z działek gruntu oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...] stanowiącego własność Ł. P., wydana została na podstawie art. 9 ust 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 roku o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. nr 21, poz.118).

W myśl art. 9 powołanej ustawy gospodarstwo rolne przejmowane było

na własność Państwa w dwóch różnych sytuacjach wyszczególnionych w ustępie 1 i 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 9 ust. 1 Państwo na wniosek rolnika przejmowało

na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli przekazał on wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące, co najmniej 2 ha gruntów rolnych

i leśnych, a ponadto:

1) osiągnął wiek 65 lat mężczyzna, a 60 lat kobieta albo

2) zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Jak już wskazano wyżej skarga jest nieuzasadniona. Ł. P. spełniał formalne wymogi do złożenia wniosku o przejęcie na własność Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, bowiem w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy

w L. o przejęciu gospodarstwa, to jest w dniu [...] października 1975 r., miał

on ukończone 75 lat życia był jedynym właścicielem gospodarstwa rolnego o pow.

[...] ha i taki wniosek o przejęcie na własność Państwa tego gospodarstwa złożył.

Będąc wyłącznym właścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego mógł nim skutecznie rozporządzić.

Decyzja Naczelnika Gminy w L. z dnia [...] października 1975 r. orzekająca o przejęciu gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha w zamian za rentę

i spłaty pieniężne nigdy nie została zakwestionowana przez Ł. P.

Należy podkreślić, ze okoliczność otrzymania lub tez nie otrzymania przez Ł. P. przysługującej mu z tytułu przejęcia jego gospodarstwa na własność Państwa renty nie ma żadnego wpływu na ocenę decyzji naczelnika Gminy w L. z dnia [...] października 1975 r. w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Należy mieć na uwadze, ze renta przewidziana w treści art. 9 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. nie stanowiła przesłanki do zastosowania tego przepisu, lecz była jego konsekwencją.

Renta ta była ustalana w drodze odrębnej decyzji przez inny organ niż ten który wydawał decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego, a mianowicie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Wbrew zarzutom skargi należy stwierdzić, że kwestia ta była przedmiotem oceny przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który zaznaczył, ze kwestia pobierania renty ma charakter następczy i nie ma wpływu na orzekania w zakresie zgodności z prawem decyzji Naczelnika Gminy w L. z dnia [...] października 1975 r.

Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.