Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 35/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-05-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 249a, art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 262
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. C. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" w sprawie zasiłku stałego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata.


UZASADNIENIE

W skardze na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" w sprawie zasiłku stałego, skarżący – J. C. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Odpowiadając na wezwanie do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, skarżący przedłożył wniosek z dnia 26 kwietnia 2017 r., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu nawiązał do przedmiotu skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w rubryce nr 6 wykazał dwoje dzieci, wskazując w rubryce nr 8, że jedno jest "[...]", a drugie "[...]". Dodał, że dzieci pozostają na jego utrzymaniu, nie pobierają zasiłku z ośrodka pomocy społecznej ani z innych instytucji. W rubryce nr 7.1. skarżący wykazał dwa mieszkania o powierzchni "[...]" (wartość każdego: ok. "[...]"), w rubryce nr 7.2.3. wpisał: ""[...]" zł "[...]"", w rubryce nr 10 wykazał dochód własny (tytuł: "MOPS") w kwocie 604 zł i dochód młodszego dziecka (tytuł: "alimenty z funduszu alimentacyjnego") w kwocie "[...]" zł, natomiast w rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki wskazał, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wahają się w granicach do "[...]". Resztę środków pieniężnych pochłania zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości i inne okazjonalne zakupy. Do wniosku skarżący załączył kopię pierwszej strony decyzji z dnia "[...]" kwietnia 2017 r. w przedmiocie zasiłku stałego, z której wynika m.in., że skarżącemu przyznany został zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia 1 kwietnia 2017 r. w kwocie 604 zł miesięcznie do odbioru w dniu 23-ego każdego miesiąca oraz zasiłek stały za "[...]" miesiące 2016 r. w tej samej kwocie - do odbioru z zasiłkiem stałym za kwiecień 2017 r.

Posiłkując się aktami administracyjnymi, wskazać należy, że z wywiadu środowiskowego z dnia "[...]" i jego aktualizacji z dnia "[...]" wynika, że skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe - wykazane w rubryce nr 6 dzieci nie mieszkają pod wskazanym przez skarżącego adresem jego zamieszkania (rubryka nr 2.1.), a skarżący został zobowiązany sądownie do wypłaty na ich rzecz alimentów w łącznej kwocie "[...]". W latach 2016-2017 skarżący pobierał świadczenia z "[...]", osiągając z tego tytułu dochód - w 2016 r. (za okres "[...]") w łącznej kwocie "[...]", co stanowiło w tym okresie średnio "[...]" miesięcznie, zaś w 2017 r. (za okres "[...]") w łącznej kwocie "[...]", co stanowiło w tym okresie średnio "[...]" miesięcznie. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą - wartość spisu z natury na koniec 2016 r. to "[...]", przychód w tym roku: "[...]", koszty uzyskania przychodu: "[...]", dochód: "[...]". Z protokołu przesłuchania strony z dnia "[...]" wynika ponadto, że skarżący posiada dwa samochody ("[...]"), których jest współwłaścicielem i których nie użytkuje.

Wobec tego, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.), skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia adwokata.

Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zauważyć należy, że strony zobowiązane są co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona wiarygodnie wykaże, że istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Nie wystarczy przy tym wskazanie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel.

Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na ocenę możliwości finansowych strony ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek.

Mając na uwadze powyższe, w pierwszej kolejności - odnosząc się do sytuacji rodzinnej skarżącego - stwierdzić należy, że pomimo wykazania przez niego w rubryce nr 6 dwójki dzieci - w oparciu o wskazane wyżej dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych - przyjąć należy, że skarżący nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwa domowego, a na rzecz dzieci zobowiązany jest płacić alimenty.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja rodzinna i materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca ustanowienie dla niego adwokata. Zauważyć należy, że do majątku skarżącego należą dwa mieszkania, wierzytelność w kwocie "[...]", a ponadto dysponuje on - w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą - składnikami majątku, objętymi spisem z natury, których wartość na koniec 2016 r. to "[...]". W "[...]" 2016 r. był on również współwłaścicielem dwóch samochodów - "[...]". Składniki majątku, objęte spisem z natury i samochody nie zostały wykazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie wynika, aby skarżący wyzbył się tego majątku, a we wniosku nie wykazał też ewentualnych środków pieniężnych z tego tytułu. Dochód z tytułu działalności gospodarczej w 2016 r. wyniósł: "[...]". W 2017 r. skarżący nie zawiesił działalności gospodarczej (informacja dostępna na stronie internetowej CEIDG). We wniosku nie odniósł się jednak do kwestii działalności gospodarczej jako potencjalnego źródła jego dochodu. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika ponadto, że z przerwami w okresie "[...]" korzystał ze świadczeń z "[...]", z tytułu których osiągnął w tym okresie dochód w wysokości średnio "[...]" miesięcznie, w kwietniu 2017 r. skarżącemu wypłacona powinna zostać natomiast kwota "[...]" z tytułu przyznanego zasiłku stałego.

Mając zatem na uwadze wysokość środków pieniężnych, jakimi skarżący dysponował w przeciągu ostatnich 12 miesięcy, a która znacznie przewyższa wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, co - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - przy rozsądnym gospodarowaniu pozwala nie tylko na zabezpieczenie niezbędnych kosztów utrzymania, ale również na poczynienie pewnych oszczędności, nie można stwierdzić, że skarżący nie posiadał możliwości sfinansowania kosztów postępowania związanych z ustanowieniem adwokata. Wprawdzie od maja 2017 r. wysokość środków pieniężanach, jakimi będzie dysponował skarżący może ograniczyć się do wysokości zasiłku stałego, lecz nie oznacza to, że w tej sytuacji skarżący pozbawiony będzie możliwości zdobycia środków na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym. Skarżący posiada bowiem majątek, którego wartość znacznie przewyższa koszty postępowania w niniejszej sprawie, a to oznacza, że podniesiona przez niego we wniosku okoliczność niskiego obecnie dochodu, nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W warunkach niniejszej sprawy, skarżący może bowiem zdobyć środki pieniężne na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania, wykorzystując posiadany majątek, wzgląd na który sprawia, że trudno jest uznać go za osobę należącą do grona osób ubogich. Zauważyć należy, że sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (por. np. postanowienia NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04, niepubl., oraz z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12 i z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 826/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Na zakończenie dodać należy, że formalnie skarżący prowadzi nadal działalność gospodarczą, która również stanowi potencjalne źródło dochodu.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że mimo dysponowania dotychczas dochodem, którego wysokość przewyższała wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wskazanym wyżej majątkiem nie posiadał i nie jest też w stanie zdobyć obecnie środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania.

W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.