Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 476/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

|Dnia 16 listopada 2006r | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący s. NSA Maria Skwierzyńska (spr.), Sędziowie s. NSA. Jerzy Małecki, s. Janusz Ruszyński, Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2006r sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie /-/ J. Ruszyński /-/ M. Skwierzyńska /-/ J. Małecki


UZASADNIENIE

I SA/Po 476/06

UZASADNIENIE

Na mocy postanowienia z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął postępowanie kontrolne u M.K. w zakresie źródeł pochodzenia majątku, a także dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w 1999 r. Postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...]r. nr [...]ustalającej dla M.K. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach (dochodów) za 1999 r. w wysokości [...]zł.

Decyzja została przesłana pocztą na adres skarżącej, lecz pomimo dwukrotnego awizowania w dniu [...]r. i [...]r. skarżąca decyzji nie podjęła. W związku z powyższym organ kontroli skarbowej uznał, że decyzja została skutecznie doręczona na podstawie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) z dniem [...]r.

W dniu [...]r. skarżąca M.K. udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu A.P. do występowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za rok 1999 r. oraz złożenia odwołania od wyżej wymienionej decyzji z dnia [...]r. Tego samego dnia pełnomocnik skarżącej złożył w Urzędzie Kontroli Skarbowej wniosek o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy i pobrania kopii pism. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podkreślił, ze skarżąca nie mogła brać udziału w końcowym stadium postępowania z powodu długotrwałej choroby.

W dniu [...]r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powołanej powyżej decyzji, do którego załączył odwołanie od decyzji. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej podkreślił, że od [...]r. M.K. została poddana stałej opiece psychiatrycznej z uwagi na załamanie psychiczne, depresję i brak kontaktu ze światem zewnętrznym oraz podejmowane próby zagrażające jej życiu. Nasilenie choroby pojawiło się w drugiej połowie [...]r. i do momentu złożenia wniosku skarżąca nie wróciła całkowicie do zdrowia. W związku z problemami zdrowotnymi skarżąca nie brała udziału w toczącym się postępowaniu, o jego przebiegu nie wiedziała również rodzina skarżącej. Wobec tego, na wniosek rodziny, skarżąca ustanowiła w dniu [...]r. pełnomocnika, który jeszcze tego samego dnia udał się do Urzędu Kontroli Skarbowej celem zgłoszenia swego udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika oraz zapoznania się z dotychczasowym przebiegiem postępowania. Pełnomocnik wyjaśnił, że pomimo podejmowanych prób akta sprawy nie zostały mu udostępnione, a organ kontroli skarbowej wyznaczył termin zapoznania się z aktami na dzień [...]r., a więc już po upływie 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie pełnomocnika takie działanie wskazuje na celowe ograniczenie udziału strony w postępowaniu. Do wniosku załączono historię choroby w okresie od [...]r. do dnia [...]r. i zaświadczenie lekarza prowadzącego z dnia [...]r., zawierające zalecenie hospitalizacji.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia przez M.K. odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]r.

W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy podniósł, że niesporne w analizowanej sprawie jest to, iż termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...]r. W ocenie organu podatkowego strona nie uprawdopodobniła jednak braku swojej winy, co ma kluczowe znaczenie w przypadku przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Wskazano, że zaświadczenie lekarskie z dnia [...]r. nie stanowi urzędowego druku potwierdzającego ciężki stan zdrowia strony, który uniemożliwił jej stosowne działanie. Zdaniem organu podatkowego sam fakt, że ktoś korzystał z pomocy lekarskiej nie oznacza wcale, iż nie mógł dokonać czynności w określonym czasie oraz, że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub pełnomocnika. Ponadto słabo czytelna treść zarówno zaświadczenia, jak i historii choroby nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że choroba stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła dochowanie ustawowego terminu. Niezależnie od tego podniesiono, że analiza materiału dowodowego w sprawie pozwala na stwierdzenie, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania ustała co najmniej [...]r., ponieważ tego dnia skarżąca czuła się na tyle dobrze, by udać się do lekarza w celu uzyskania zaświadczenia, co oznacza, że od tej daty należy liczyć bieg 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W konkluzji stwierdzono, że w sprawie brak jest przesłanek określonych w Ordynacji podatkowej, umożliwiających przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Od powyższego postanowienia została wniesiona skarga z dnia [...]r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi podatkowemu rażące naruszenie art. 162§1 Ordynacji podatkowej mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną jego wykładnię, powodujące niezgodność z prawem wydanego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca spełniła wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu wynikające z art. 162§1 i §2 Ordynacji podatkowej. W ocenie pełnomocnika skarżącej bezzasadne jest twierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, iż celem wizyty u lekarza w dniu [...]r. było tylko i wyłącznie uzyskanie przez skarżącą zaświadczenia. Wyjaśniono, iż wizyta ta byłą jedną z wielu wizyt u lekarza wyznaczoną w celu dokonania kontroli stanu zdrowia i dalszego prowadzenia leczenia. Ponadto, zdaniem pełnomocnika skarżącej, bezzasadne jest twierdzenie, że fakt udania się w dniu [...]r. do lekarza stanowi datę, od której należy liczyć bieg 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Data ta bowiem nie jest datą, w której skarżąca dowiedziała się o wydanej w stosunku do niej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że skarżąca udzielając pełnomocnictwa w dniu [...]r. nie wiedziała, na jakim etapie toczy się postępowanie, ponieważ od wielu miesięcy nie podejmowała żadnej korespondencji. Wobec faktu, że informacja o wydaniu decyzji podatkowej uzyskana została dopiero przez pełnomocnika w dniu [...]r., data powyższa jest dniem, od którego należy liczyć bieg terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

W uzasadnieniu podniesiono również, że niezasadne jest stanowisko organu podatkowego, jakoby skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w spowodowaniu przekroczenia terminu do wniesienia odwołania. Ustawodawca nie wymaga bowiem udowodnienia braku winu strony, lecz jedynie jego uprawdopodobnienia, które jest środkiem zastępczym dowodu. Prawdopodobieństwo jest bowiem środkiem, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) zaistnienia określonej okoliczności. Nie stosuje się wobec tego w takim przypadku reguł postępowania dowodowego. Wobec przedstawienia przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego z dnia [...]r. i historii choroby od [...]r., bezspornym winno być, że skarżąca w sposób oczywisty uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. W ocenie pełnomocnika powoływanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej na fakt, że przedłożone zaświadczenie nie stanowi dokumentu urzędowego oraz, że jest słabo czytelne, nie może stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał podniesione zarzuty za bezpodstawne i wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że na podstawie art. 1§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 162§1 i §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. – Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

W analizowanej sprawie niesporne jest, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] r., ustalającej dla M.K. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach (dochodów) za 1999 r. w wysokości [...]zł. Powołana powyżej decyzja została doręczona skarżącej na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej z dniem [...] r., wobec czego termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...]r.

Sporne w analizowanej sprawie jest natomiast to, czy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Należy podkreślić, że dla przywrócenia terminu nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego w takim znaczeniu, jak o tym stanowią przepisy art. 180 i następne Ordynacji podatkowej. Nie zachodzi bowiem konieczności udowodnienia, że zainteresowany nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony tym samym od ścisłych formalności dowodowych.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Skarbowej naruszył zasady postępowania podatkowego odmawiając wiarygodności dokumentom przedłożonym przez skarżącą w formie załączników do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W szczególności należy podkreślić, że organ podatkowy nie może pominąć w toku postępowania dokumentów przedłożonych przez stronę postępowania, uzasadniając, że są one nieczytelne lub nie zostały sporządzone na urzędowych drukach. Zgodnie z art. 180§1 Ordynacji podatkowej jako dowód w postępowaniu należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z powołanego powyżej przepisu wynika, że uznanie dokumentu jako dowodu w postępowaniu nie może być uzależnione od tego, czy dokument ten został sporządzony na urzędowym druku, czy też nie. Zasada ta tym bardziej powinna znaleźć zastosowanie w postępowaniu, w którym wymagane jest nie udowodnienie, a jedynie uprawdopodobnienie określonych okoliczności podnoszonych przez stronę. Należy więc stwierdzić, że zaświadczenie przedłożone przez skarżącą może być wykorzystane jako środek, dzięki któremu skarżąca zamierza uprawdopodobnić określone fakty. Dla oceny znaczenia takiego dokumentu dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt sporządzenia go bądź nie na urzędowym druku.

Należy również podkreślić, że organ podatkowy w toku postępowania nie może poprzestać na stwierdzeniu, że słabo czytelna treść zaświadczenia i historii choroby nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że choroba stanowiła przeszkodę nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiała dochowanie ustawowego terminu. Jeżeli organ podatkowy miał wątpliwości, co do treści przedłożonych przez skarżącą dokumentów, to nie mógł na ich podstawie ocenić, czy zostały spełnione przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji organ podatkowy w pierwszej kolejności powinien precyzyjnie ustalić treść dokumentów, np. wzywając skarżącą do przedłożenia sporządzonych czytelnie "odczytów" zaświadczenia lekarskiego i historii choroby, gdyż dopiero zapoznanie się z ich treścią pozwala na ocenę, w jakim stopniu uprawdopodobniony jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Nie sposób wnioskować z przedłożonych dokumentów o braku winy podatniczki w sytuacji, gdy organ podatkowy nie odczytuje ich treści.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że dokonując ponownej analizy sprawy, organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie mające w szczególności na celu ustalenie, czy z treści przedłożonych przez skarżącą dokumentów nie wynika, iż uprawdopodobniła ona, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Będzie to wymagało przede wszystkim zapoznania z treścią załączonych do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji załączników i dokonania oceny, czy potwierdzają one okoliczności wskazujące, że skarżąca uchybiła terminowi bez swojej winy.

Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za uzasadnioną i na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

/-/J. Ruszyński /-/M. Skwierzyńska /-/J. Małecki