Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1323/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z [...] 2021 r., znak: [...] odmówił przyznania skarżącej M. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką T. J.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże niepełnosprawność ustalona została od 18 grudnia 2020 r. i z tego powodu nie został spełniony warunek przyznania prawa do świadczenia wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odwołaniu M. K. podniosła, że przy rozstrzyganiu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego należy uwzględnić stan prawny będący wynikiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a tym samym nie można opierać decyzji negatywnej na treści przepisu, który w części został uznany za niekonstytucyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że T. J. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 26 stycznia 2021 r. znak [...]. Orzeczenie wskazuje, że stopień niepełnosprawności datuje się od 18 grudnia 2020 r. Posiada czworo dzieci - skarżącą, H. C., K. J. oraz Z. J. Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia i innej pracy zarobkowej, ponieważ opiekuje się niepełnosprawną matką, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy, podlega ubezpieczeniom społecznym w KRUS-ie (dowód: oświadczenie złożone w dniu 22.03.2021 r.). Złożyła ona również zgodnie z art. 17b ustawy oświadczenie, że od dnia 26 lutego 2021 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. H. C., zam. w T oświadczyła, że nie pracuje zawodowo, jest w trakcie poszukiwania pracy, podejmuje prace dorywcze. Nie jest w stanie pomagać siostrze w opiece nad matką ze względu na odległość (ok. 30 km). Nie ma samochodu, nie stać jej na dojazdy autobusem, jest słabe połączenie pomiędzy miejscowościami. Z. J., zam. w J oświadczył, że nie jest w stanie pomagać siostrze w sprawowaniu opieki nad matką w związku z pracą zawodową (praca na trzy zmiany) oraz wychowywaniem swoich dzieci (17 lat, 23 lata), jest przewlekle leczony na nadciśnienie tętnicze oraz kardiologicznie. K. J. mieszka od 25 lat w C, pracuje poza Polską, od 3 lat w Niemczech, nie pomaga w opiece nad matką.

Na wezwanie organu z dnia 12 marca 2021 r. złożono wyjaśnienia, z których wynika, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować parę godzin dziennie. Skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad matką z uwzględnieniem czynności opiekuńczych. Matka skarżącej jest osobą schorowaną i wymaga stałej opieki. Skarżąca pomaga matce we wszelkich codziennych czynnościach higienicznych i samoobsługowych oraz przygotowuje posiłki, matka wymaga pomocy w wykonywaniu codziennej toalety oraz kąpieli, jest osobą niedosłyszącą. Ponadto skarżąca umawia wizyty lekarskie, jeździ na nie wraz z matką, kupuje i podaje leki.

Z przeprowadzonego w dniu 16 marca 2021 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca wykonuje następujące czynności: zapewnia mamie całkowitą opiekę i stały nadzór, pomaga przy kąpieli, ubieraniu i rozbieraniu ubrań, pierze ubrania i pościel, zakupuje niezbędne ubrania, rzeczy osobiste, zakupuje i podaje leki, pomaga w zakładaniu wkładów higienicznych na noc, sprząta w pokoju mamy, gotuje obiady i podaje mamie, która samodzielnie spożywa posiłki.

Skarżąca oświadczyła również, że: 1. nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, jak również do świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2. matka nie została umieszczona w rodzinie zastępczej ani w placówce zapewniającej całodobową opiekę; 3. żadna inna osoba nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury na matkę; 4. żaden z członków rodziny skarżącej nie ma ustalonego prawa do dodatku do zasiłku rodzimego, o którym mowa w art. 10 ustawy, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 5. na matkę nikt nie ma ustalonego prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 ustawy, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ani też prawa do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6. na matkę żadna inna osoba nie jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką.

Kolegium wskazało następnie, że organ pomocy społecznej orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443). Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Dokonując analizy spełnienia pozostałych kryteriów przyznania pomocy, organ wskazał, że deklarowane przez skarżącą czynności związane z opieką nad matką, to w przeważającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika przy tym, aby T. J. była osobą leżącą, nie mogącą się poruszać samodzielnie, czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji i nie będącą w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Kolegium podkreśliło, że prowadzenie gospodarstwa domowego, w tym pranie, czy sprzątanie albo robienie zakupów nie stanowią czynności o charakterze nadzwyczajnym i nie świadczą o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Stanowią zaś codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo. W sprawie nie jest zatem spełniona przesłanka sprawowania stałej opieki nad matką.

Kolejną przesłanką jest rezygnacja z zatrudnienia lub niepodejmowanie zatrudnienia. Strona złożyła oświadczenie, że zaprzestaje pracy w gospodarstwie rolnym. Z wyjaśnień pełnomocnika strony zawartych w piśmie z 1 czerwca 2021 r. wynika, że z uwagi na wielkość posiadanej ziemi rolnej skarżąca nie posiada inwentarza, maszyn rolniczych i innych urządzeń służących do prowadzenia gospodarstwa. Posiada ona jedynie około 23 ary, na której są: trawa, ziemniaki, groch i inne warzywa. Zatem, w ocenie organu, oświadczenie o rezygnacji z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki uznać trzeba za niewiarygodne. Skoro bowiem z późniejszego oświadczenia wynika, że areał użytków rolnych nie pozwala na tratowanie go jako gospodarstwa rolnego, skarżąca nie ma żadnych maszyn, urządzeń i inwentarza, które są związane z prowadzeniem gospodarstwa, to tym samym nie mogła zrezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym, którego nie posiadała. Zatem nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na którą to przesłankę powoływał się pełnomocnik skarżącej.

Reasumując, zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie pozwala, zdaniem SKO, na przyjęcie, iż opieka ta ma charakter stały, a rezygnacja z pracy zarobkowej w gospodarstwie rolnym nie miała miejsca, bowiem skarżąca takiego gospodarstwa nie posiadała, więc logicznym jest, że nie mogła zrezygnować z takiej aktywności zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. K. zarzuciła:

- dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres opieki przez nią świadczony nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej,

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia (rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym) a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje.

- naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I instancji, zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma natomiast obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu była w nin. sprawie decyzja SKO z 17 sierpnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, za prawidłowe uznać należy stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie nie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21).

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Jak wynika z akt sprawy, w tym ze złożonych wyjaśnień w piśmie z dnia 22 marca 2021 r. (k. 16 a.a.), skarżąca pomaga matce we wszelkich codziennych czynnościach higienicznych i samoobsługowych oraz przygotowuje posiłki, umawia wizyty lekarskie, jeździ na nie wraz z matką, kupuje i podaje leki. Z przeprowadzonego w dniu 16 marca 2021 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca: zapewnia mamie całkowitą opiekę i stały nadzór, pomaga przy kąpieli, ubieraniu i rozbieraniu ubrań, pierze ubrania i pościel, zakupuje niezbędne ubrania, rzeczy osobiste, zakupuje i podaje leki, pomaga w zakładaniu wkładów higienicznych na noc, sprząta w pokoju mamy, gotuje obiady i podaje mamie.

Mając na uwadze powyższe, prawidłowo organ uznał zatem, że wykonane przez skarżącą czynności związane z opieką nad matką, to w przeważającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego. Takie czynności bowiem, jak przygotowanie posiłku i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Natomiast czynności skarżącej związane z opieką nad matką polegające na zabezpieczaniu potrzeb higienicznych, ubieraniu, podawaniu leków, nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby matka skarżącej była osobą leżącą, nie mogącą się poruszać samodzielnie, czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji i nie będącą w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej.

W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazane przez skarżącą czynności, które podejmuje w ramach opieki nad niepełnosprawną matką są – jak już podkreślano - zwykłymi czynnościami życia codziennego.

W ocenie Sądu, nie został wykazany również związek pomiędzy rezygnacją przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad matką. Zwrócić należy w tym względzie uwagę, na znajdujące się w aktach sprawy sprzeczne ze sobą oświadczenia skarżącej oraz jej pełnomocnika. Z jednej strony w piśmie z dnia 22 marca 2021 r., (k.16 a.a.) wskazują oni bowiem, że "(...) Pani M. K. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 26.02.2021 r." (pkt 5 pisma), po czym w piśmie z dnia 1 czerwca 2021 r. (k. 11 a.a.) podkreślają, iż "(...) Pani M. K., z uwagi na wielkość posiadanej ziemi rolnej nie posiada inwentarza, maszyn rolniczych i innych urządzeń służących do prowadzenia gospodarstwa. Pani M. K. posiada jedynie około 23 ary, na której są: trawa, ziemniaki, groch, czy inne warzywa".

Wobec powyższych twierdzeń, słuszne były wątpliwości organu co do wiarygodności oświadczenia skarżącej o rezygnacji przez nią z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad matką. Skoro bowiem posiadany przez skarżącą areał użytków rolnych nie pozwala na tratowanie go jako gospodarstwa rolnego, a ona sama nie posiada żadnych urządzeń i inwentarza, które są związane z prowadzeniem gospodarstwa, to tym samym nie mogła ona zrezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym, którego nie posiadała.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie można także pominąć, że matka skarżącej posiada jeszcze trójkę dzieci zobowiązanych do alimentacji – H. C., Z. J., K. J. , a zatem rodzeństwo może wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, w niniejszej sprawie matką, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają. Trzeba mieć na względzie również i tę okoliczność, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych.

W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącej w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych, choćby poprzez zapłatę stosownych kwot pieniężnych, które bądź umożliwią wynajęcie opiekuna, bądź będą wynagrodzeniem dla skarżącej z tytułu faktycznego wykonywania przez nią czynności opiekuńczych wobec matki.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy przez córkę (do czego zresztą jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednakże samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że Kolegium w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.