Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 249/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od orzeczenia wydanego na podstawie art.138 par.2 k.p.a.
Powołane przepisy: article: art. 64a, art. 64b, art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 105 par. 1, art. 107 par. 3, art. 136, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 234 ust. 3, art. 234 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze sprzeciwu P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych 1. oddala sprzeciw; 2. przyznaje adwokatowi J.L. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 3 lok. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu P.K. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi J.L. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2020r. poz. 256 ze zm.) – dalej: k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r., nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że zawiadomieniem z dnia 5 listopada 2020 r. Burmistrz B. wszczął, na wniosek M.S. oraz małżonków M. i K. S., zamieszkałych Z. 17 , gm. B., postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych poprzez zalewanie stanowiących ich własność działek o nr ew. 145/12 i 145/10 wodami opadowymi spływającymi z działki sąsiedniej o nr ew. 229 należącej do P.K., zamieszkałego Z. 19, gm. B.

Przeprowadzone w dniu 17 listopada 2020 r. oględziny na miejscu, udokumentowane protokołem kontroli nr [...] oraz załączoną do niego dokumentacją fotograficzną wykazały, że działka o nr ew. 229 (posiadająca nieregularny kształt zbliżony do litery L) od strony południowej graniczy między innymi z działką o nr ew. 145/12, a od strony wschodniej z działkami o nr ew. 145/12 i 145/10. W środkowej części działki nr ew. 229 po stronie graniczącej z działkami ew. nr 145/12 i 145/10 znajdują się zabudowania, w skład których wchodzi niezamieszkały dwukondygnacyjny budynek mieszkalny, murowany budynek gospodarczy z wydzieloną częścią mieszkalną, o wymiarach 30x10m, pokryty dachem dwuspadowym (oddalony od granicy z działką ew. nr 145/10 o około 8,6 m) oraz murowany budynek gospodarczy o wymiarach 30x12 m, pokryty dachem dwuspadowym (oddalony od granicy z działką ew. nr 145/12 o około 1,5 m). Budynki posiadają rynnowy system odwodnienia zainstalowany jedynie od strony podwórka. Obecny podczas czynności kontrolnych K.S. oświadczył, że z powodu braku zainstalowanego orynnowania budynków należących do P.K. od strony działek o nr ew. 145/10 i 145/12, działki te są zalewane podczas opadów. Poinformował także o toczącym się postepowaniu rozgraniczającym pomiędzy stronami.

W trakcie kontroli obecni byli również Z. K. oraz M.S., których wypowiedzi nie zostały uwzględnione z uwagi na fakt, iż w/w nie są stronami postępowania, jak również nie byli umocowania do reprezentowania stron.

W wyniku przeprowadzonych oględzin kontrolujący nie stwierdzili na działkach o nr ew. 145/10 i 145/12 zastoisk wody, jak również żadnych działań właściciela działki o nr ew. 229, które prowadziłyby do skierowania wód opadowych na działki sąsiednie. W dniu wykonywania czynności kontrolnych nie występowały opady deszczu.

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz B. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych poprzez zalewanie działek o nr ew. 145/10 i 145/12 wodami opadowymi z działki nr ew. 229, położonych w obrębie geodezyjnym Z., gm. B. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, że dokonane w sprawie ustalenia faktyczne i zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół z przeprowadzonej w dniu 17 listopada 2020 r. kontroli na miejscu pozwalają na stwierdzenie, że P. K. nie dokonał żadnej zmiany na gruncie, która powodowałaby zalewanie działek o nr ew. 145/10 i 145/12 wodami opadowymi. Tym samym brak jest przedmiotu postępowania, co skutkuje koniecznością jego umorzenia. Organ podkreślił dodatkowo, że na terenie miejscowości Z. nie ma kanalizacji deszczowej oraz ogólnospławnej. Brak jest również miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego regulującego odprowadzanie wód opadowych.

Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem P.K., reprezentowany przez matkę – Z. K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W ocenie strony skarżącej kwestionowana decyzja nie odnosi się do wszystkich zarzutów zawartych w piśmie z dnia 10 lutego 2020 r. Strona zakwestionowała prawidłowość wyników przeprowadzonej kontroli, zarówno, co do wymiarów i usytuowania od granicy murowanego budynku gospodarczego z częścią mieszkalną, jak i uniemożliwienia jej wypowiedzenia się w sprawie. W ocenie strony nie została należycie wyjaśniona kwestia orynnowania budynków oraz nie ustalono kto kogo w rzeczywistości zalewa. Strona oświadczyła, że odległości budynków gospodarczych od granicy działek 145/10 i 145/12 są wystarczające aby wody opadowe wsiąkały w grunt należący do P.K.. Podkreśliła, że wbrew stanowisku organu I instancji w miejscowości Zawada jest system melioracyjny, który odprowadza wodę do kanałów. Jednakże intensywne podlewanie przez sąsiadów upraw ziemniaków za pomocą deszczownic, skutkuje tym, że istniejące na gruncie zbieracze nie są w stanie osuszyć pól z wód opadowych. Ponadto w trakcie nawadniania działek sąsiednich są zalewane działki i budynki P.K. Strona podniosła także argumentację, co do zniszczenia przez K. S. granic pomiędzy działkami o nr ew. 145/10 i 145/12 a działką ew. nr 229; istniejącego sporu granicznego pomiędzy sąsiadami; jak również wniosła o stwierdzenie "nieważności dokumentu, wykonanej czynności prawnej z art. 73 k.c.".

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło kwestionowaną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, że dla zastosowania art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 310) – dalej: p.w., regulującego kwestie stosunków wodnych na gruntach sąsiednich, niezbędnym jest: zaistnienie zmiany stanu wody na gruncie, szkoda oraz związek przyczynowy pomiędzy tą zmianą a szkodą. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zatem ustalenie, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych oraz czy spowodowała ona szkodę na gruncie sąsiednim. Przy czym ustalenia organu w powyższym zakresie winny zostać, poprzedzone wszechstronnym i wyczerpującym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz zgromadzeniem niezbędnego materiału dowodowego, stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a wynik tych ustaleń winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone przez Wójta Gminy B. postępowanie, a w szczególności zgromadzony materiał dowodowy sprawy nie pozwala na stwierdzenie, że w sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych spowodowanego przez P.K. Organ I instancji ograniczył się bowiem do przeprowadzenia w dniu 17 listopada 2020 r. oględzin na miejscu, których przebieg został opisany w sporządzonym protokole kontroli. Jednakże lakoniczna treść protokołu, co do braku stwierdzenia w dacie kontroli zastoisk wodnych, szczególnie w sytuacji, że w dniu kontroli nie występowały opady deszczu, czy też braku wykonania rowów odwadniających nie stanowią zdaniem organu odwoławczego należytego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji nie skorzystał także z przysługujących mu uprawnień procesowych, w tym między innymi przesłuchania świadków, czy też przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Kolegium wskazało także na konieczność ustalenia w sposób bezsporny daty, w której inicjatorzy niniejszego postępowania administracyjnego dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na swoje grunty, spowodowanym zalewaniem wodami opadowymi z działki o nr ew. 229. Jak wynika bowiem z art. 234 ust. 5 p.w. postępowania w sprawie wydania decyzji o nakazaniu właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, nie wszczyna się po upływie 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Przy czym, jak podkreśliło Kolegium ustalenia w powyższym zakresie winny zostać skonfrontowane z wyjaśnieniami odnośnie, czy i kiedy był upominany o prawidłowe odprowadzanie wód opadowych z dachów swoich zabudowań. Organ odwoławczy zakwestionował również treść wydanego rozstrzygnięcia wskazując w tym zakresie, że rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. winno sprowadzać się do stwierdzenia naruszenia stosunków wodnych i w konsekwencji do nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom lub też odmowy nałożenia tych obowiązków, w związku z nie stwierdzeniem naruszenia stosunków wodnych.

W sprzeciwie wywiedzionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P.K., reprezentowany przez matkę – Z. K., wnosił o wydanie decyzji umarzającej w całości postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem z dnia 10 października 2020 r. W uzasadnieniu strona skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazując końcowo, że wydana w dniu [...] r. decyzja Burmistrza B. miała na celu zalegalizowanie naruszonego stanu posiadania skarżącego. Do sprzeciwu strona skarżąca załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wnosiło o jego oddalenie.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt II SPP/Łd 47/21 starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W piśmie procesowym z dnia 15 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącego – adw. J. L. związana stanowiskiem mocodawcy popierała wniesiony sprzeciw, wnosiła o uchylenie kwestionowanej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. Podniosła, że w uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu skarżący w sposób szczegółowy opisał położenie usytuowanych na jego gruncie budynków, jak również wskazywał, że wszystkie budynki posiadają okapy, a co za tym idzie nie jest możliwym zalewanie działek sąsiednich wodami opadowymi z dachów budynków skarżącego. Ponadto pełnomocnik wskazała na przepis art. 65 § 1 k.c., celem wykazania prawidłowego umocowania matki P.K. do wniesienia przedmiotowego sprzeciwu. Wniosła także o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W niniejszej sprawie jak już wcześniej wskazano przedmiotem wniesionego sprzeciwu P.K. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. uchylającą w całości decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Sprzeciw został wniesiony na podstawie art. 64a p.p.s.a., zgodnie z którym od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej(art. 64b § 1 p.p.s.a.). Wskazać należy również, iż zgodnie z art. 64b p.p.s.a. w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się. Ponadto, co istotne rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).

Przechodząc do oceny zasadności przedmiotowego sprzeciwu wskazać na wstępie należy, że zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Określone w powyżej powołanym przepisie uprawnienia kasatoryjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy i stanowią odstępstwo od przyjętej ogólnej zasady, orzekania przez ten organ, co do istoty sprawy. Przy czym wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest uzasadnione jedynie w przypadku stwierdzenia, że doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania oraz że zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Co więcej wydając decyzję kasatoryjną, organ odwoławczy jest zobligowany do wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co wprost wynika ze zdania drugiego wyżej przywołanego przepisu art. 138 § 2 k.p.a. (por. Przybysz Piotr Marek Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. LEX/el 2021, art. 138). Inaczej mówiąc organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną jedynie wtedy, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przy czym rozstrzygnięcie kasatoryjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy, nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w kompetencjach organu odwoławczego mieści się uzupełnienie, w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, poprzez przeprowadzenie określonego dowodu, co również wyłącza dopuszczalność wydania decyzji kasatoryjnej. Organ odwoławczy ma bowiem nie tylko obowiązek dokonania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie I instancji obowiązki z zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawi i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., IIOSK 1140/19; wyrok WSA w Kielcach z 15 lutego 2018 r., II SA/Ke 26/18; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej jest dokonanie prawidłowości takiej decyzji pod kątem zasadnego skorzystania przez organ odwoławczy z uprawnienia wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd rozpoznający sprzeciw P.K. uznał, iż objęta tym środkiem prawnym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r. odpowiada prawu. Jak już wcześniej wskazano kwestionowaną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy uchylił decyzję Burmistrza B. z [...] r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych, kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Podkreślić należy, iż kwestia naruszenia stosunków wodnych na gruncie uregulowana została w art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 310) – dalej: p.w. Zgodnie z ust. 1 przywołanego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt. 1); odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 p.w.). Natomiast, zgodnie z art. 234 ust. 3 p.w. jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Przy czym, jak wynika z art. 234 ust. 5 p.w. postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym do wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. niezbędnym jest uprzednie ustalenie, czy i jakich zmian dokonał na swoim gruncie jego właściciel, na czym one polegały, czy spowodowały one zmiany stosunków wodnych i czy wywierają one niekorzystny wpływ na grunty sąsiednie, nienależące do sprawcy naruszeń, tj. czy zmiany te powodują lub mogą powodować szkody (por. wyrok WSA w Białymstoku z 20 września 2018 r., II SA/Bk 404/18; wyrok WSA w Warszawie z 19 grudnia 2019 r., VIII SA/Wa 752/19; wyrok WSA W Łodzi z 21 kwietnia 2021 r., II SA/Łd 927/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej mówiąc w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między zmianą dokonaną na gruncie, a wynikłym z tego szkodliwym wpływem na grunt sąsiedni. Przy czym samo ustalenie dokonania określonej zmiany nie jest wystarczające do zastosowania analizowanego przepisu. Konieczne jest bowiem ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie.

Wskazać również należy, że w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego w celu zbadania, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, organy zobowiązane są działać z zachowaniem wymogów określonych w k.p.a., w tym zgodnie z art. 7 k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, winna opierać się na całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Jednocześnie niezbędne jest ustosunkowanie się do wszelkich wniosków, zarzutów i zastrzeżeń stron postępowania w sposób możliwie szczegółowy, wyjaśniający tok postępowania, podjęte czynności, przeprowadzone dowody i przyczyny odmowy uwzględnienia dalszych wniosków dowodowych skarżących, zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd stwierdza, że przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w istocie ograniczyło się do oględzin nieruchomości P.K. dokonanych przez pracowników Urzędu Miejskiego w B., w dniu 17 listopada 2020 r., których wynik został udokumentowany protokołem kontroli nr [...] oraz wykonaną dokumentacją fotograficzną. W ocenie Sądu dowód ten nie był jednak wystarczający dla rzetelnego ustalenia stanu faktycznego i stwierdzenia w sposób niebudzący wątpliwości, że w sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce o nr ew. 229, które wywierałyby szkodliwy wpływ na działki sąsiednie, to jest działki o nr ew. 145/10 i 145/12. Jedyną przesłanką, na której oparł się organ I instancji wydając decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia stosunków wodnych było, jak słusznie wskazuje Kolegium, zawarte w protokole kontroli lakoniczne stwierdzenie, z którego wynika, że kontrolujący nie stwierdzili zastoisk wody na działkach o nr ew. 145/10 i 145/12, jak również działań właściciela działki nr ew. 229, które miałyby na celu skierowanie wód opadowych na działki sąsiednie, polegające na wywyższeniu gruntu bądź też na wykopaniu rowów odprowadzających wodę. O wadliwości dokonanych ustaleń w powyższym zakresie świadczy choćby zawarte w sporządzonym protokole zastrzeżenie, iż kontrola została przeprowadzona w dniu, w którym nie występowały opady deszczu. Powyższe zdaniem Sądu nie pozwalało na ustalenie, czy w momencie występowania opadów atmosferycznych woda z budynków gospodarczych skarżącego spływa na działki sąsiednie, tworząc zastoje wody, na co wskazują inicjatorzy postępowania administracyjnego, czy też jak twierdzi skarżący w piśmie z dnia 8 listopada 2020 r. spływają one na jego nieruchomość. Potwierdzeniem stanowiska organu I instancji nie są również załączone do protokołu kontroli, lecz w żaden sposób nieopisane fotografie, z których nie wynika nawet, która z działek została na nich uwidoczniona. W trakcie oględzin nie sporządzono również szkicu terenu, który obrazowałby wzajemne usytuowanie spornych działek. Organ winien mieć przy tym na uwadze, iż sam dowód z oględzin może okazać się niewystarczający dla ustalenia przedmiotowej kwestii, lecz konieczne w tym zakresie będzie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii, którego ocena, czy doszło do naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich, bazować będzie na posiadanej wiedzy specjalistycznej.

Za prawidłowe w ocenie Sądu uznać także należy zastrzeżenie Kolegium, co do braku ustalenia przez Burmistrza B. daty, w której wnioskodawcy dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na swoje grunty, spowodowanym zalewaniem wodami opadowymi z działki o nr ew. 229. Kwestia ta, w świetle przywołanego wcześniej przepisu art. 234 ust. 5 p.w. jest na tyle istotna, gdyż 5 letni upływ terminu od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt, wyłącza możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o nakazaniu właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Przepis art. 235 ust. 5 p.w. uniemożliwia zatem merytoryczne badanie sprawy z uwagi na upływ czasu, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania uzasadniającą jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Zasadnie zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zakwestionowało treść wydanego rozstrzygnięcia organu I instancji. Wskazać bowiem należy, że wymieniona w art. 105 § 1 k.p.a. przesłanka bezprzedmiotowości występuje, co już wyżej wskazano, jedynie wtedy gdy brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Natomiast w sytuacji, gdy istnieje zarówno przedmiot postępowania jak i podmioty stosunku administracyjnoprawnego (organ administracji oraz właściciele działek), to ewentualne stwierdzenie braku podstaw do nałożenia na skarżącego obowiązków określonych w art. 234 ust. 3 p.w., skutkować winno wydaniem decyzji odmawiającej nałożenia tych obowiązków, a nie umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutów i argumentacji strony skarżącej w tym dotyczących istniejącego sporu granicznego pomiędzy stronami postępowania, wskazywanych przez skarżącego przyczyn zalewania działek sąsiednich związanych z prowadzoną na nich produkcją rolną, czy też brakiem możliwości zalewania działek sąsiednich w związku z istniejącymi na budynkach okapami, przypomnieć raz jeszcze wymaga, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. dokonuje kontroli zgodności z prawem wydanej decyzji, jedynie pod katem wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji kasatoryjnej. Tym samym podnoszone w powyższym zakresie argumentacja oraz wnioski strony pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

Reasumując Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. trafnie wskazało na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpoznania. Dostrzeżone w materiale dowodowym braki, jak również zakres okoliczności faktycznych koniecznych do wyjaśnienia, celem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest znaczny i nie mógł być uzupełniony w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Tym samym zasadne jest stwierdzenie, że organ I instancji procedował w oparciu o niedostatecznie wyjaśniony stan sprawy, który nie pozwalał na weryfikację wystąpienia przesłanek do zastosowania, bądź też nie art. 234 ust. 3 p.w. rezultacie przedwcześnie odmówił wydania decyzji w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie, co uzasadniało podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty skargi i argumentacja przedstawiana w pismach składanych do akt sądowych po jej wniesieniu, pozostają poza zakresem badania określonym w art. 64e p.p.s.a. Dodać jedynie wypada, iż wobec uchylenia decyzji organu I instancji postępowanie będzie prowadzone ponownie, co pozwoli na wyeliminowanie wszelkich nieprawidłowości

Mając powyższe Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 18).

dc