Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2798/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 141 § 4, art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 858/14 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 8 maja 2015 r., IV SA/Wr 858/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z [...] sierpnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z [...] sierpnia 2014 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania K. W. od decyzji Wójta Gminy W. z [...] lipca 2014 r., uznającej K. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, że wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy K. decyzją z [...] kwietnia 2014 r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osób uprawnionych: M. W. i M. W., w kwocie po 500,00 zł miesięcznie dla każdego z dzieci, na okres od 1 kwietnia 2014 r. r. do 30 września 2014 r.

W związku z powyższym, organ właściwy wierzyciela, działając na podstawie art. 3 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (u.al.), wystąpił do organu właściwego dłużnika z wnioskiem o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.

W dniu 9 maja 2014 r. K. W. stawił się w siedzibie organu pierwszej instancji i oświadczył, że odmawia złożenia oświadczenia majątkowego oraz nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego do czasu konsultacji ze swoim adwokatem, tj. do 13 maja 2014 r. Podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym Gminnego Ośrodka Polityki Społecznej w W. w dniu [...] maja 2014 r. K. W. oświadczył, że – po konsultacji ze swoim adwokatem – odmawia składania wyjaśnień i udzielania jakichkolwiek informacji.

Pismem z 27 maja 2014 r. organ pierwszej instancji zawiadomił K. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Organ I instancji uzasadniając wskazaną na wstępie decyzję wyjaśnił, że o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie orzeka się wobec takiego dłużnika, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 5 ust. 3a u.al.). Następnie organ stwierdził, że K. W. odmówił złożenia oświadczenia majątkowego oraz przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Ponadto, w okresie 6 miesięcy przed wydaniem decyzji nie dokonał żadnej wpłaty tytułem zadłużenia. W tej sytuacji zaistniały przesłanki do uznania K. W. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Zainteresowany odwołał się od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3, w związku z art. 5 ust. 3, ust. 3a i 3b u.al., a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. Wniósł o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty, ewentualnie – o uchylenie w całości tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż w przypadku K. W. nie można przyjąć, że została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji. Odwołujący się powołał się na wyrok Sądu Okręgowego [...] XIII Wydział Cywilny Rodzinny z dnia [...] grudnia 2013 r. (sygn. akt [...]), na mocy którego pozbawiono wykonalności tytuł wykonawczy – wyrok Sądu Okręgowego [...]z [...] czerwca 2009 r. ([...]) w części dotyczącej płacenia alimentów w okresie od 10 lipca 2009 r. do 31 lipca 2010 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Zdaniem strony wynika z powyższego, że "wyegzekwowana przez Komornika kwota stanowi nadpłatę alimentów, z której matka małoletnich nadal korzysta". Ponadto zarzucono "bierną postawę" pracownikowi organu pierwszej instancji w załatwianiu sprawy, a także "niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję powołało się na art. 5 ust. 3 u.al., zgodnie z którym w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Innymi słowy, przytoczony przepis ustawy w sposób alternatywny określa cztery grupy przypadków, uzasadniających wszczęcie postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przy czym wystąpienie choćby jednego z przewidzianych przypadków, zgodnie z wolą ustawodawcy, daje podstawę do uruchomienia postępowania, o jakim mowa w tym przepisie.

Organ odwoławczy stwierdził, iż ze stanu faktycznego wynika bezspornie, iż organ pierwszej instancji wzywał K. W. do złożenia oświadczenia majątkowego oraz przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. K. W. oświadczył, iż odmawia dokonania tych czynności (oświadczenie z [...] maja 2014 r.; adnotacja służbowa pracownika socjalnego z [...] maja 2014 r.). W tych okolicznościach wystąpiła przesłanka wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. K. W. w dniu 16 czerwca 2014 r. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania i poinformowany o możliwości złożenia uwag i wniosków w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma. Strona z tego prawa nie skorzystała.

Wskazał też, że ustawodawca przewidział możliwość niewydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Mianowicie, zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Kolegium stwierdza, że przesłanka wskazana w tym przepisie nie została spełniona w niniejszym postępowaniu. Komornik sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne zaświadczył, że od dnia złożenia wniosku, tj. 29 stycznia 2014 r. wierzycielka za pośrednictwem komornika nie otrzymała żadnej kwoty (informacja Komornika Sądowego z dnia [...] czerwca 2014 r.). Również organ właściwy wierzyciela poinformował, że w okresie ostatnich 6 miesięcy K. W. nie dokonał żadnych dobrowolnych wpłat tytułem alimentów (informacja Kierownika Gminnego Ośrodka Polityki Społecznej w K. z [...] czerwca 2014 r.). Skoro zatem, jak wykazano powyżej, zostały spełnione w niniejszej sprawie warunki do wszczęcia postępowania po myśli art. 5 ust. 3 u.al., a strona nie spełnia wymogu płatności 50% kwoty alimentów w wymaganym terminie, to należało uznać K. W. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. W żadnym razie nie doszło bowiem w sprawie do naruszenia przepisów postępowania, gdyż organ pierwszej instancji dopełnił wymaganych czynności proceduralnych. Natomiast te, których przeprowadzenia oczekiwałby odwołujący się, nie mają związku z przedmiotem sprawy i z punktu widzenia jej wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego są irrelewantne. Nie ma także racji strona wskazując na naruszenie art. 2 ust. 3, w zw. z art. 5 ust. 3, ust. 3a i 3b u.al. Okoliczności sprawy wskazują przy tym (np. decyzja przyznająca osobom uprawnionym świadczenie z funduszu alimentacyjnego), że K. W. jest dłużnikiem alimentacyjnym. Wyrok pozbawiający wykonalności tytuł wykonawczy w okresie lipiec 2009 r. - lipiec 2010 r., na co powołuje się strona w odwołaniu, nie ma bezpośredniego związku z niniejszą sprawą (dotyczącą świadczeń w roku 2014) i nie wpływa na jej rozstrzygnięcie.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z [...] sierpnia 2014 r. złożył K. W. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 3, 3a i 3b u.al. poprzez błędną jego interpretację i zastosowanie przejawiające się w uznaniu K. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych;

2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. w zw. z 77 k.p.a. w zw. z 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu fatycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję bez uprzedniego zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w niniejszej sprawie.

Ponadto skarżący wniósł w trybie art. 91 § 3 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego K. W., na okoliczność ustalenia, że skarżący kontaktował się z pracownikiem GOPS-u w W. w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i wyjaśnienia sprawy, a nadto że dokonał nadpłaty alimentów na rzecz swoich małoletnich synów. Jednocześnie wniósł w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. o zobowiązanie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] – K. J. do przedłożenia do tut. Sądu akt postępowania egzekucyjnego, sygn. akt [...], w szczególności wniosku, dokonanych wpłat przez skarżącego oraz pism i oświadczeń jego pełnomocnika na okoliczność treści w nich zawartej.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, że zagadnieniem podstawowym wymagającym wyjaśnienia jest kwestia zasadności uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z art. 2 u.al., za dłużnika alimentacyjnego uznaje się osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja stała się bezskuteczna. Według skarżącego, w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, że została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji. W tym zakresie ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu, dotyczące jego wniosku z 20 lutego 2014 r. o wstrzymanie przez komornika egzekucji w związku z treścią wyroku Sądu Rejonowego dla [...] III Wydział Rodzinny sygn. akt [...] utrzymanego w mocy przez Sąd Okręgowego [...], w którym pozbawiono wykonalności tytuł wykonawczy – wyrok Sąd Okręgowy [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. sygn. akt [...] w pkt I, w części dotyczącej obowiązku płacenia do 10 każdego miesiąca alimentów w dacie od 10 lipca 2009 r. do 31 lipca 2010 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Powyższe wyroki dołączył do odwołania, jak również wniosek z 20 marca 2014 r. o wstrzymanie się przez komornika od czynności egzekucyjnych i skargę dłużnika na postanowienie komornika z 6 marca 2014 r. Według skarżącego powyższe dokumenty potwierdzają, że wyegzekwowana od skarżącego kwota stanowi nadpłatę alimentów, z której matka małoletnich nadal korzysta.

Według skarżącego niezbędny jest wniosek dowodowy z akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika w sprawie [...] celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie mających wpływ na ustalenie, czy skarżący winien zostać uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od obowiązku alimentacyjnego, a w szczególności na okoliczności dokonywanych wpłat przez dłużnika i wielkości wyegzekwowanych kwot przez komornika. W tych okolicznościach złożone przez komornika oświadczenie okazuje się błędem. Z powołanych orzeczeń sądowych wynika, że dłużnik dokonał nadpłaty, co wyklucza uznanie go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przepis art. 5 ust. 3 i 3a u.al. w ogóle w niniejszej sprawie nie powinien mieć zastosowania.

Skarżący zarzucił, że organ I instancji błędnie przyjął, że nie wyraził on zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a tym samym nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku. Skontaktował się bowiem z pracownikiem organu po zakończonym urlopie pracownika, ale stwierdzono, że w sprawie zostały podjęte już czynności związane z jego niestawiennictwem. Nie była to opieszałość, która mogła ostatecznie spowodować takie negatywne skutki. Według skarżącego pracownik organu miał obowiązek dokładnie przeanalizować sprawę, w związku z tym podjąć kroki w celu przesłuchania matki osób uprawnionych do alimentów celem zebrania informacji, w szczególności dotyczących zapadłych w postępowaniu cywilnym orzeczeń pozbawiających tytuł wykonawczy wykonalności. W związku z potrzebą wyjaśnienia powyższych okoliczności skarżący wniósł o możliwość złożenia stosownych wyjaśnień.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo wyjaśniło, że okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym. W przeciwnym razie nie byłoby możliwości wydania decyzji z [...] kwietnia 2014 r. przyznającej dzieciom skarżącego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, na okres od 1 kwietnia 2014 r. do 30 września 2014 r. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej, sporządzonej przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] z [...] czerwca 2014 r. wynika, że "od dnia złożenia wniosku przez wierzycielkę, t.j. od 29.01.2014 wierzycielka za pośrednictwem komornika nie otrzymała żadnej kwoty". Z tego także wnioskować należy, że egzekucja jest bezskuteczna. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dokonania "nadpłaty alimentów" organ zaznaczył, że zainteresowany pomija okoliczności, że owa "nadpłata" miała miejsce w okresie od lipca 2009 do lipca 2010 r., a obecnie alimenty zaległe na rzecz wierzyciela wynoszą 16.400 zł.

Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 8 maja 2015 r., IV SA/Wr 858/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy art. 5 ust. 2-3a u.al. Stanowią one, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika:

1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny;

2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego.

W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy (...) - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Organy wydając zaskarżoną decyzję uznały, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 5 ust. 2 pkt 1 u.al. Skarżący odmówił złożenia oświadczenia majątkowego i uniemożliwił przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Uzasadniając powyższe wskazały na oświadczenie zainteresowanego z 9 maja 2013 r., w którym odmówił dokonania omawianych czynności do 13 maja 2014 r. – to jest do czasu skontaktowania się z adwokatem oraz na notatkę służbową pracownika Ośrodka z 24 maja 2014 r., z której wynika, że strona powołując się na poradę w tej kwestii adwokata podtrzymała stanowisko odnośnie odmowy współpracy z organem. Powyższa okoliczność uzasadniała, w myśl powołanego przepisu, wszczęcie postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Wcześniej organ uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, co oznacza zgodnie z art. 2 pkt 3 u.al. osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. To, że skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów wyrokiem Sądu jest niesporne. Komornik Sądu Rejonowego [...] K. J. prowadząca postępowanie egzekucyjne pod sygn. akt [...] w informacji z 6 czerwca 2014 r. o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej podała, że od dnia złożenia wniosku przez wierzycielkę, to jest od 29 stycznia 2014 r., nie otrzymała ona za pośrednictwem komornika żadnej kwoty. Z zaświadczenia powyższego wynika również, że alimenty zaległe dla wierzyciela wynoszą [...] zł a odsetki, na dzień sporządzenia informacji, [...] zł.

Okoliczności wynikające z powyższych dokumentów zobowiązują organ do uznania na podstawie art. 2 pkt 3 oraz art. 5 ust. 3 pkt 1 u.al., że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym uchylającym się od zobowiązań alimentacyjnych. Jednocześnie brak jest warunków do odstąpienia od wydania decyzji o uchyleniu się skarżącego od zobowiązań alimentacyjnych, albowiem przez okres ostatnich miesięcy nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 5 ust. 3a).

Zakres ustaleń faktycznych określają wymienione wyżej: art. 2 pkt 3, art. 5 u.al. Organ orzekając w sprawie zgromadził niezbędny materiał dowodowy i dokonał prawidłowej jego oceny. Zarzuty skargi są nietrafne. Opiera się ona na twierdzeniu, że została dokonana nadpłata, z której nadal korzystają wierzyciele, a to wyklucza uznanie skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od obowiązku alimentacyjnego. Powyższe twierdzenia opierają się na opisanym wyżej wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] czerwca 2013 r., [...], pozbawiającym wykonalności tytuł wykonawczy - wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] czerwca 2009 r. [...] w pkt I, w części dotyczącej obowiązku płacenia do 10 każdego miesiąca alimentów w okresie od 10 lipca 2009 r. do 31 lipca 2010 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Przede wszystkim fakt pozbawienia wykonalności wyroku alimentacyjnego przez okres 1 roku nie jest dowodem na to, że istnieje nadpłata. Tak być może, ale nie musi, szczególnie wówczas gdy zaległości alimentacyjne są wysokie i przekraczają okres jednego roku. Ustalenia w tym względzie – w przedmiocie nadpłaty – powinien dokonać sąd powszechny.

Ponadto, jak podnoszono w skardze, zainteresowany zwrócił się pismem z 20 marca 2014 r. do komornika prowadzącego egzekucję alimentów o wstrzymanie się od czynności egzekucyjnych, zaś pismem z 6 marca 2014 r. złożył do Sądu Rejonowego [...] skargę na postanowienie komornika z [...] lutego 2014 r. wydane w sprawie [...] w przedmiocie oddalenia wniosku dłużnika o wstrzymanie się od czynności egzekucyjnych. Od czasu złożenia powyższych skarg do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie upłynął ponad rok, a pełnomocnik nie legitymował się pozytywnym rozstrzygnięciem w tej sprawie. Na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. oświadczył, że nie posiada wiedzy o sposobie zakończenia wymienionych wyżej skarg.

Z art. 1-5 u.al. wynika, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie jest sformalizowane. Zgodnie z art. 5 ust. 3 i 3a wystarczającym dowodem na to, iż skarżący nie spełnia wymogów opisanych w tym przepisie, jest zaświadczenie komornika. W rozpoznawanej sprawie jest to zaświadczenie z 6 czerwca 2014 r., a także oświadczenie organu właściwego wierzyciela, z którego jednoznacznie wynika, że skarżący w okresie ostatnich 6 miesięcy nie dokonał żadnych dobrowolnych wpłat.

W postępowaniu opartym na art. 5 u.al., jak wcześniej wskazano, nie ma podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego, o którym mowa w skardze (przesłuchanie skarżącego, analiza wpłat). Ponadto, jeśli idzie o przesłuchanie strony na okoliczność treści rozmowy skarżącego z pracownikiem ośrodka pomocy społecznej, na okoliczność woli złożenia oświadczenia o sytuacji rodzinnej i majątkowej to Sąd I instancji zauważył, że organ zawiadomił skarżącego w dniu 16 czerwca 2014 r. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie i złożenia w tym względzie oświadczenia. Skarżący, jak wynika z akt, nie skorzystał z powyższego uprawnienia. W aktach administracyjnych znajduje się notatka pracownika z 24 maja 2014 r., w której odnotowano fakt przeprowadzenia ze skarżącym drugiej rozmowy telefonicznej i odmowy złożenia oświadczenia majątkowego oraz przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Gdyby istotnie rozmowa miała taką treść jak to przedstawia skarżący – że to pracownik organu nie zgodził się na dokonanie wskazanych czynności jako spóźnionych – to niewątpliwie zainteresowany przesłałby pismo w tej sprawie, zwłaszcza, że posiadał pełnomocnika. Przede wszystkim byłby zainteresowany treścią notatki sporządzonej przez pracownika. Ponadto organ wobec jednoznacznego zaświadczenia komornika z dnia 6 czerwca 2014 r. nie miał obowiązku, ani potrzeby słuchać przedstawiciela ustawowego małoletnich wierzycieli ani też zainteresowanego, zwłaszcza na okoliczność treść wyroków, które zostały dołączone do akt. Ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy są prawidłowe i wyczerpujące, a ponadto skarżący nie przekazał żadnego dowodu, który poddawałby w wątpliwość zaświadczenie komornika prowadzącego egzekucję. Z całą pewnością nie są takimi dokumentami złożone odpisy wyroku, skarga o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Organ nie miał też potrzeby słuchania skarżącego w charakterze strony – zgodnie z art. 89 k.p.a. przesłuchanie takie ma charakter dodatkowy i jest dokonywane w celu wyjaśnienia wątpliwości powstałych w sprawie, a takie w niniejszej sprawie nie mają miejsca.

Przesłuchanie skarżącego i innych wskazanych osób na rozprawie pozostawałoby w sprzeczności z art. 106 § 3 p.p.s.a., który dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu z dokumentów i to tylko w określonych sytuacjach.

W związku z powyższym również zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. należało uznać za niezasadny.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 8 maja 2015 r., IV SA/Wr 858/14, wniósł K. W. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:

1. prawa materialnego, a to art. 2 pkt 2 i 3 u.al. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że skarżący jest osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja stała się bezskuteczna;

2. prawa materialnego, a to art. 5 ust. 3, 3a u.al. poprzez błędne jego zastosowanie przejawiające się w uznaniu K. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych;

3. przepisów postępowania, a to art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentów w postaci akt postępowania egzekucyjnego, sygn. akt [...], który to dowód miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy;

4. przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zwięzłego przedstawienia wyjaśnienia sprawy w uzasadnieniu wyroku, sprowadzającego się do lakonicznego powtórzenia stanowiska organu I instancji.

Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego według nom przepisanych.

Nadto w trybie art. 191 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w przedmiocie oddalenia wniosku o zobowiązanie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] – K. J. do przedłożenia akt postępowania egzekucyjnego, sygn. akt [...], w szczególności wniosku, dokonanych wpłat przez skarżącego oraz pism i oświadczeń jego pełnomocnika na okoliczność treści w nich zawartej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów.

Podstawy skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie (zarówno materialna, jak i procesowa) opierają się na założeniu, że skarżący kasacyjnie nie jest dłużnikiem alimentacyjnym (osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja stała się bezskuteczna – art. 2 pkt 3 u.al.), a okoliczność tę powinny ustalić samodzielnie organy administracji w trakcie postępowania zakończonego decyzją SKO z [...] sierpnia 2014 r., względnie sąd administracyjny kontrolując zgodność z prawem tej decyzji. Tezę tę, w okolicznościach niniejszej sprawy, należy uznać za nieuprawnioną.

Okolicznością bezsporną jest, że K. W. jest zobowiązany na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] czerwca 2009 r., [...], zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, do płacenia alimentów na rzecz swoich synów M.W. i M. W. Pozbawienie wykonalności tego tytułu wykonawczego nastąpiło tylko w okresie od 10 lipca 2009 r. do 31 lipca 2010 r. (wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z [...] czerwca 2013 r., [...], od którego apelacja została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] grudnia 2013 r., [...]).

Zgodnie z art. 2 pkt 2 u.al. egzekucja bezskuteczna to taka, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. O bezskuteczności egzekucji zaświadcza organ prowadzący postępowanie egzekucyjne (zob. art. 3 ust. 2 i 3, art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a u.al.). Stan bezskuteczności egzekucji, istotny dla nabycia przez osobę zobowiązaną do alimentów statusu dłużnika alimentacyjnego, nie podlega kwestionowaniu i weryfikacji przed organami administracji. "Zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji nie może być przedmiotem kontroli organu administracyjnego prowadzącego postępowanie w sprawie przyznania świadczenia [jak i w sprawie działań wobec dłużników alimentacyjnych; w obydwu wypadkach podstawą uznania bezskuteczności egzekucji jest zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne]. Jest to bowiem czynność organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne i może być kwestionowana w trybie przewidzianym przez przepisy postępowania egzekucyjnego, w przypadku prowadzenia egzekucji przez komornika w trybie skargi na czynności komornika, o której mowa w art. 767 k.p.c. Czynności podejmowane przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym podlegają kontroli sądu powszechnego na zasadach określonych w k.p.c. Zobowiązany do alimentów z chwilą otrzymania informacji o przyznaniu świadczenia, o ile wcześniej nie miał wiedzy na temat wystawionego zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji, ma możliwość wniesienia skargi kwestionującej prawidłowość i zgodność ze stanem faktycznym zaświadczenia wystawionego przez organ egzekucyjny. O rozstrzygnięciu jakie zapadnie w wyniku rozpoznania skargi przez Sąd, jeżeli będzie to miało wpływ na prawo do świadczenia zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy, organ egzekucyjny zawiadamia organ administracyjny, który podejmuje dalsze działania w zależności od stanu sprawy. Interes dłużnika alimentacyjnego jest więc dostatecznie chroniony przez przepisy prawa, wymaga jedynie podjęcia przez niego stosowanych działań" (zob. wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r., I OSK 2027/16, LEX nr 2239412).

Jeśli uprawnionym do alimentów przyznano świadczenie alimentacyjne (ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2014 r.; czy dłużnik alimentacyjny jest stroną takiego postępowania jest zagadnieniem spornym w orzecznictwie, zob. cyt. wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r.), to znaczy, że przesądzona została tam kwestia bezskuteczności egzekucji wobec K. W. Potwierdza to także wskazywana przez Sąd I instancji informacja z 6 czerwca 2014 r. przekazana przez Komornika Sądu Rejonowego [...] K. J., prowadzącą postępowanie egzekucyjne pod sygn. akt [...]. Okoliczności wynikających z tej informacji (zadłużenia na kwotę [...] zł i braku jakiejkolwiek wpłaty od dnia złożenia wniosku przez wierzycieli, tj. od 29 stycznia 2014 r.) skarżący kasacyjnie w żaden sposób we właściwym trybie (przed sądem powszechnym) nie zakwestionował. Jak wyjaśniono wyżej uprawnienia do tego typu ustaleń (czy wystąpiła nadpłata, czy egzekucja okazała się bezskuteczna) nie mają organy administracji publicznej ani sąd administracyjny. Dlatego też zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentów w postaci akt postępowania egzekucyjnego, [...], nie mógł być uznany za usprawiedliwiony, ponieważ nie miałby znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został w skardze kasacyjnej w żaden sposób uzasadniony, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się do niego odnieść. Za uzasadnienie tego zarzutu nie można uznać jednozdaniowego stwierdzenia o braku "zwięzłego przedstawienia wyjaśnienia sprawy w uzasadnieniu wyroku", gdyż jest ono gołosłowne. Sąd I instancji przedstawił bowiem ustalenia faktyczne, na jakich się oparł, oraz wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia. W oparciu o art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast kwestionować ustaleń faktycznych w sprawie, co zdaje się czynić skarżący kasacyjnie poddając w wątpliwość w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ustalenie, że odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, oraz że nie jest dłużnikiem alimentacyjnym z uwagi na nadpłatę alimentów. Ten ostatni zarzut wiąże się bezpośrednio z zarzutem naruszenia art. 2 pkt 2 i 3 u.al., do którego odniesiono się już wyżej wskazując, w jaki sposób ustala się bezskuteczność egzekucji lub brak do niej podstaw.

Jeśli zatem nie podważono skutecznie ustalenia, że skarżący kasacyjnie jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 w zw. z art. 3 ust. 3 u.al., a także że odmówił złożenia oświadczenia majątkowego oraz nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, to zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 u.al. poprzez błędne jego zastosowanie nie mógł być uznany za usprawiedliwiony. Podany w informacji komornika z 6 czerwca 2014 r. brak wpłat na poczet alimentów od 29 stycznia 2014 r. nie przemawia również za uznaniem naruszenia art. 5 ust. 3a u.al.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.