Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1570/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Sławomir Fularski (spr.), Sędzia WSA - Justyna Mazur, Protokolant ref. staż. - Julia Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. C. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2014 r. nr pismo [...]; w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. C. kwotę [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez M. C. (dalej: "strona" lub "skarżący") było rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR lub organ) zawarte w piśmie z [...] listopada 2014 r., nr [...] odmawiające przyznania pomocy finansowej w ramach środka 1.4 "Rybactwo przybrzeżne" Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] lipca 2014 r. strona zwróciła się o płatność w ramach środka 1.4 "Rybactwo przybrzeżne" Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Wniosek obejmował realizację operacji w zakresie określonym w art. 26 ust. 4 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z 15 sierpnia 2006 r., dalej: "rozporządzenie nr 1198/2006"), polegającą na dobrowolnym zaprzestaniu działalności połowowej w okresie 1 do 30 czerwca 2014 r. oraz od 1 do 30 września 2014 r. w celu ochrony żywych zasobów morza.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z ogłoszeniem z 11 czerwca 2014 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie § 36a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 773, dalej: "rozporządzenie z 26 czerwca 2009 r.") poinformował, że w dniach od 27 czerwca 2014 r. do 9 lipca 2014 r. można było składać wnioski o dofinansowanie w ramach programu operacyjnego Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 w zakresie środka 1.4 Rybactwo przybrzeżne na realizację operacji dotyczącej rybactwa przybrzeżnego na niewielką skalę w celu zachęcania do dobrowolnych działań na rzecz obniżania nakładu połowowego w celu ochrony zasobów (operacja realizowana zgodnie z art. 26 ust. 4 lit. c rozporządzenia Nr 1198/2006). ARiMR stwierdziła, że w przypadku armatorów, o których mowa w § 16b ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. konieczne było uzyskanie i złożenie wraz z wnioskiem o dofinansowanie opinii okręgowego inspektora rybołówstwa morskiego właściwego ze względu na miejsce realizacji planowanej operacji potwierdzającej, że operacja, której dotyczy dany wniosek ma na celu ochronę żywych zasobów dorsza bałtyckiego.

Ponadto w przypadku jeśli armatorzy, o których mowa w § 16b ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. posiadają specjalne zezwolenie połowowe na połów dorsza i uczestniczą w ochronie zasobów tego gatunku, konieczne jest uzyskanie i złożenie wraz z wnioskiem o dofinansowanie tej opinii okręgowego inspektora rybołówstwa morskiego właściwego ze względu na miejsce realizacji planowanej operacji potwierdzającej, że operacja, której dotyczy dany wniosek ma na celu ochronę żywych zasobów dorsza bałtyckiego.

Organ wyjaśnił, że z dostarczonej opinii Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w [...] znak [...] z [...] maja 2014 r. oraz znak [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wynikało, że jednostka rybacka [...] nie posiada przyznanej kwoty połowowej dorsza na 2014 r. Dlatego też nie spełnia warunków planu. W toku prowadzonego postępowania ARiMR pozyskała kolejną opinię Okręgowego Inspektoratu Rybołówstwa Morskiego znak [...] z [...] października 2014 r., która potwierdza, że jednostka rybacka [...] nie posiadała kwoty połowowej dorsza w całym okresie postoju, tj. czerwiec oraz wrzesień 2014 r., tzn. jednostka nie była uprawniona do połowu dorsza.

W ocenie ARiMR jednostka o oznace [...] nie spełnia warunków planu czasowego zaprzestania działalności połowowej, które ma na celu ochronę zasobów dorsza bałtyckiego. Czasowe zawieszenie działalności połowowej powinno, zgodnie z opinią, dotyczyć statków rybackich posiadających przyznaną w specjalnym zezwoleniu połowowym kwotę dorsza na 2014 r. Z załączonych opinii oraz z dostarczonego specjalnego zezwolenia połowowego wynikało, że jednostka [...] nie posiadała przyznanej kwoty połowowej dorsza na 2014 r., więc nie mogła zrealizować celu operacji, tzn. zawiesić połów dorsza w związku z jego dodatkową ochroną.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ARiMR pismem z [...] stycznia 2015 r. poinformowała o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Organ w całości podzielił argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Nie zgodził się ze skarżącym, że przepisy prawa nie nakładają na wnioskodawców obowiązku posiadania specjalnych zezwoleń połowowych na połów dorsza i uczestniczenia w ochronie zasobów akurat tego gatunku. Stwierdził, że zgodnie z § 36a rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. Prezes ARiMR w odpowiednim terminie miał obowiązek podać do wiadomości publicznej informację o możliwości składnia wniosków o dofinansowanie. Ponadto miał także prawo do określenia w ww. informacji (zgodnie z § 36a ust. 3 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r.), że przez pierwsze 14 dni ww. terminu mogą być składane wyłącznie wnioski o dofinansowanie na realizację operacji we wskazanym przez Prezesa ARiMR zakresie. Zatem odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy wskazał, że w ogłoszeniu z dnia [...] czerwca 2014 r. Prezes ARiMR skorzystał z ww. możliwości i określił, że składając wnioski o dofinansowanie w okresie od 27 czerwca do 9 lipca 2014 r. w przypadku armatorów, o których mowa w § 16b ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. konieczne jest uzyskanie i załączenie do wniosku opinii OIRM, która potwierdzać będzie, że operacja ma na celu ochronę żywych zasobów dorsza.

W ocenie ARiMR prawidłowo wezwano stronę do złożenia opinii OIRM wskazującej, że realizując plan tymczasowego zawieszenia działalności połowowej jednostką rybacką [...]przyczyni się do ochrony zasobów dorsza bałtyckiego. Konieczność przedłożenia zaświadczenia z OIRM wynikała z postanowień rozporządzenia krajowego (§ 16 ust. 3 oraz § 37 ust. 3 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r.), natomiast wymóg potwierdzenia w ww. opinii, że armator realizując przedmiotową operację przyczyni się do ochrony żywych zasobów dorsza bałtyckiego wynikał z treści ogłoszenia Prezesa ARiMR, gdzie zgodnie z możliwością jaką daje § 36a ust. 3 tego rozporządzenia uszczegółowiono treść opinii OIRM.

Pismem z [...] lutego 2015 r. strona złożyła skargę na ww. rozstrzygnięcie wnosząc o jego uchylenie i uznanie, na podstawie art. 146 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), że skarżącemu przysługuje prawo do przyznania pomocy finansowej. Ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznana ARiMR oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.U. nr 72, poz. 619 ze zm., dalej: "ustawa o wspieraniu") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a polegające na prowadzeniu postępowania i dokonaniu oceny projektu z naruszeniem zasady praworządności, co doprowadziło do przyjęcia, że skarżący nie spełnia warunków planu czasowego zaprzestania działalności połowowej;

2) art. 9 pkt 3 ustawy o wspieraniu poprzez jego niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie i przyjęcie, że strona nie spełnia warunków przyznania pomocy określonych w informacji Prezesa ARiMR, podczas gdy zgodnie z przedmiotowym przepisem pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach o których mowa w art. 1 ust. 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 19;

3) art. 10 ust. 3 ustawy o wspieraniu poprzez jego niewłaściwą wykładnię i dokonanie błędnej oceny złożonego wniosku;

4) § 16b ust. 1 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. w zw. z art. 26 ust. 4 lit. c rozporządzenia nr 1198/2006, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, iż skarżący nie spełnia warunków planu czasowego zaprzestania działalności połowowej, a w konsekwencję odmowę udzielenia pomocy finansowej;

5) § 37 ust. 3 w zw. z pkt 4 ppkt 20 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że konieczne jest uzyskanie i załączenie do wniosku opinii okręgowego inspektora rybołówstwa morskiego, potwierdzającej, że operacja, której dotyczy wniosek ma na celu ochronę żywych zasobów dorsza bałtyckiego, podczas gdy przepisy te wyraźnie stanowią, iż opinia taka winna zawierać ocenę potencjalnych i faktycznych możliwości ochrony żywych zasobów morza, nie zawężając tego zakresu do ochrony konkretnego gatunku;

6) § 39 ust. 3 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania pomocy wobec braku usunięcia braków lub złożenia wyjaśnień, podczas gdy skarżący uczynił to w piśmie z [...] września 2014 r.;

7) § 36a ust. 3 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu wykluczenia stosowania tej normy prawnej z uwagi na jej sprzeczność z art. 87 § 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi strona szczegółowo rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem sporu między stronami jest możliwość ograniczenia przez Prezesa ARiMR przyznania pomocy do operacji mających na celu ochronę żywych zasobów dorsza bałtyckiego. Zdaniem organu uprawnienie do żądania od armatora złożenia opinii Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego (OIRN), że armator realizując przedmiotową operację przyczyni się do ochrony żywych zasobów dorsza bałtyckiego wynikała z treści ogłoszenia Prezesa ARiMR. Natomiast § 36a ust. 3 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. dawał Prezesowi ARiMR możliwość dofinansowania wniosków we wskazanym w ogłoszeniu zakresie. Zdaniem natomiast strony organ nie mógł ograniczyć przyznawanej pomocy do armatorów, którzy posiadają specjalne zezwolenie połowowe na połów dorsza i uczestniczą w ochronie zasobów tego gatunku. Z żadnego bowiem z przepisów powszechnie obowiązujących nie wynikała możliwość ograniczenia pomocy do podmiotów uczestniczących w ochronie zasobów dorsza.

W powyższym sporze rację należy przyznać skarżącemu i już w tym miejscu trzeba podkreślić, że Prezes ARiMR nie mógł określić dodatkowych warunków do przyznania pomocy, gdyż jest on organem stosującym prawo, a nie prawodawcą.

Zgodnie z art. 26 ust. 4 lit. c rozporządzenia nr 1198/2006 EFR może mieć udział w wypłacie premii na rzecz rybaków i właścicieli statków rybackich zajmujących się rybactwem przybrzeżnym na niewielką skalę w celu zachęcania do dobrowolnych działań na rzecz obniżania nakładu połowowego w celu ochrony zasobów.

W zakresie przepisów krajowych art. 9 ustawy o wspieraniu stanowi, że w ramach programu operacyjnego pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, na jej wniosek, po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (rozporządzenie nr 1198/2006 oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 498/2007 z dnia 26 marca 2007 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 120 z 10.05.2007, str. 1, dalej: "rozporządzenie nr 498/2007"), oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 19 (rozporządzenie z 26 czerwca 2009 r.), na podstawie umowy o dofinansowanie.

Zgodnie z art 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu wzór wniosku o dofinansowanie:

1) przygotowuje instytucja zarządzająca;

2) jest umieszczany na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rybołówstwa oraz na stronach internetowych administrowanych przez instytucje pośredniczące, o których mowa w art. 5 ust. 1.

Wniosek o dofinansowanie zgodnie z ust. 3 art. 10 ustawy o wspieraniu jest oceniany w zakresie:

1) poprawności sporządzenia i złożenia,

2) zgodności planowanej operacji z celami środka, w ramach którego ma być realizowana operacja,

3) celowości udzielenia pomocy na realizację planowanej operacji

- w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 19 oraz zgodnie z kryteriami wyboru operacji przyjętymi przez komitet monitorujący.

Po przedstawieniu podstaw prawnych zawartych w akcie unijnym oraz krajowej ustawie należy zauważyć, że szczegółowe warunki dotyczące przyznania pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie zostały uregulowane w rozporządzeniu z 26 czerwca 2009 r.

W tym miejscu należy zauważyć, że problematyka związana z prawidłowym wykonaniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi obowiązku określonego w upoważnieniu zawartym w art. 19 ustawy o wspieraniu, nie była jeszcze rozstrzygana przez sądownictwo administracyjne. Była natomiast już przedmiotem rozważań problematyka wykonania przez tegoż Ministra upoważnienia zawartego w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 64, poz. 427 ze zm.). Problematyka ta jest analogiczna ze sprawą przedmiotową. I tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 24 stycznia 2012r., II GSK 1425/10 oraz z 30 marca 2014 r., II GSK 396/13 (oba wyroki dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że Agencja nie była upoważniona do określenia dodatkowych warunków jakie muszą spełniać podmioty ubiegające się o pomoc.

W uzasadnieniu powołanych orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie podniósł między innymi, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia wydawane są na podstawie ustaw i w celu ich wykonania wyłącznie przez organy wskazane w Konstytucji. Organ wymieniony w ustawie jako upoważniony do wydania rozporządzenia nie może prawa tego przekazywać innemu organowi. Innymi słowy subdelegacja tych uprawnień nie jest dopuszczalna, co wyraźnie wynika z art. 92 ust. 2 Konstytucji RP. Akty wykonawcze wydane na podstawie normy ustawowej muszą ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie jako akt wykonawczy wobec ustawy zdeterminowany jest trzema warunkami: 1) wydania rozporządzenia na podstawie wyraźnego, to jest nieopartego tylko na domniemaniu ani na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy w zakresie określonym w upoważnieniu, 2) wydania rozporządzenia co do przedmiotu i treści normowanych stosunków, w granicach określonego przez ustawodawcę upoważnienia do wydania tego aktu, w celu wykonania ustawy, 3) niesprzeczności treści rozporządzenia z normami Konstytucji RP, aktem ustawodawczym, na podstawie którego zostało wydane, a także z wszystkimi obowiązującymi aktami ustawodawczymi, które w sposób bezpośredni lub pośredni regulują materie będące przedmiotem rozporządzenia.

Powyższe oznacza zakaz wydania rozporządzeń, bez upoważnienia ustawowego, niebędących aktami wykonującymi ustawę, sprzecznych z Konstytucją i obowiązującymi ustawami. Naruszenie tych zasad może stanowić podstawę do postawienia zarzutu niezgodności rozporządzenia (w całości lub w części) z ustawą. W doktrynie zwraca się uwagę, że normy generalne o charakterze modelowym, dotyczące konstytucyjnych praw obywatelskich ze swej natury winny się znaleźć w akcie rangi ustawy. Natomiast normy o charakterze technicznym, szczegółowym realizujące wspomniane wyżej normy ogólne mogą, a nawet powinny znaleźć się w akcie wykonawczym do ustawy (por. J. Grabowski, Projekty rozporządzeń w świetle opinii Rady Legislacyjnej, "Przegląd Legislacyjny 2006, nr 1, s. 73).

Ustawodawca w art. 19 ustawy o wspieraniu, upoważnił Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (właściwego do spraw rybołówstwa) do określenia szczegółowych warunków i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy, w ramach poszczególnych osi priorytetowych, o których mowa w art. 3, uwzględniając koszty kwalifikowalne i mając na względzie: 1) określenie: m.in. a) szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać wnioski o dofinansowanie oraz tryb ich składania, 2) zapewnienie prawidłowej realizacji programu oraz istotę i cel poszczególnych środków, o których mowa w art. 3 pkt 1-4. Termin "tryb" - jak to zasadnie wyjaśnił NSA w powołanych wyrokach - w języku polskim rozumiany jest m.in. jako "ustalony porządek, zwyczaj załatwiania określonych spraw; metoda postępowania; sposób, system" (Słownik Języka Polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1983, t. III, s. 540). Termin "tryb" w języku prawniczym oznacza najczęściej procedurę rozpatrywania określonych spraw (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 grudnia 2000 r., sygn. akt U 2/00, OTK 2000/8/296, Dz. U. z 2000r., nr 110, poz. 1178). Natomiast termin "wymaganie" (od "wymagać") oznacza "norma, warunek lub zespół warunków, którym ktoś lub coś musi odpowiadać; postulat, żądanie" (Słownik Języka Polskiego, t. III. s. 818). Z kolei termin "warunek" oznacza między innymi "czynnik, od którego uzależnione jest istnienie czegoś", a także "zastrzeżenie, od którego spełnienia zależy dotrzymanie, zrealizowanie czegoś, wymaganie stawiane przy zawieraniu jakiejś umowy" (tamże, t. III, s. 660). Użyte przez ustawodawcę sformułowanie: "szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać wnioski o dofinansowania" oznacza, że w rozporządzeniu, a nie w jakimkolwiek innym akcie niższej rangi, organ upoważniony (czyli wskazany) w art. 19 ustawy o wspieraniu zobowiązany był między innymi do określenia przesłanek (czynników), od spełnienia których uzależnione będzie przyznanie pomocy, a także rodzaju dokumentów wymaganych do załączenia do wniosku o przyznanie pomocy. Przez "wymagania" czyli inaczej "warunki", od których uzależnione jest przyznanie pomocy należy więc rozumieć zarówno czynniki (przesłanki) przyznania pomocy, jak również także dokumenty, które należało załączyć do wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Ustawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych wyjątków. Z treści upoważnienia ustawowego wynika też, że autor rozporządzenia wykonawczego do ustawy był ponadto zobowiązany do określenia "trybu składania wniosków o przyznanie pomocy" przez który to tryb, czyli "procedurę ich składania" należy rozumieć składanie wraz z wnioskami niezbędnych dokumentów. Szczegółowe określenie dokumentów, które muszą być dołączone do wniosku pomocowego winno nastąpić w rozporządzeniu.

W § 16b rozporządzenia z 26 kwietnia 2009 r. wskazano warunki jakie winien spełnić armator aby uzyskać pomoc.

W myśl ust. 1 § 16b ww. rozporządzenia, pomoc na realizację operacji zgodnej z celem określonym w art. 26 ust. 4 lit. c rozporządzenia nr 1198/2006 jest przyznawana, jeżeli realizacja tej operacji polega na tymczasowym zaprzestaniu działalności połowowej mającej na celu ochronę żywych zasobów morza.

Natomiast, zgodnie z § 16b ust. 2 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. o pomoc, o której mowa w ust. 1, mogą wspólnie ubiegać się armatorzy, których statki rybackie stanowią co najmniej 40% wszystkich statków rybackich, których port macierzysty znajduje się na:

1) terytorium i w wyłącznej strefie ekonomicznej Rzeczypospolitej Polskiej:

a) od wschodniej granicy państwa do południka 17° 40' 30" długości geograficznej wschodniej - z wyłączeniem Zalewu Wiślanego, albo

b) od południka 17° 40' 30" długości geograficznej wschodniej do południka 15° 23' 14" długości geograficznej wschodniej, albo

c) od południka 15° 23' 14" długości geograficznej wschodniej do zachodniej granicy państwa - z wyłączeniem Zalewu Szczecińskiego wraz z wodami przyległymi, albo

2) obszarze:

a) Zalewu Szczecińskiego wraz z wodami przyległymi albo

b) Zalewu Wiślanego.

Ust. 3 § 16b rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. wskazuje, że do wniosku o dofinansowanie dołącza się opinię okręgowego inspektora rybołówstwa morskiego właściwego ze względu na miejsce realizacji planowanej operacji:

1) uwzględniającą stan faktyczny na dzień złożenia wniosku o jej wydanie;

2) zawierającą ocenę potencjalnych i faktycznych możliwości ochrony żywych zasobów morza;

3) uwzględniającą informacje dotyczące liczby armatorów statków rybackich, którzy deklarują tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej.

Kolejne ustępy § 16b rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. wskazują co powinien zawierać wniosek o wydanie opinii, a także określają wysokość pomocy, która uzależniana jest od długości statku rybackiego, ilości dni zaprzestania działalności połowowej i ilości zatrudnionych na tym statku rybackim osób.

Ponadto wskazano, że warunkiem przyznania pomocy jest brak dopuszczenia się przez armatora poważnego naruszenia w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 1005/2008, w roku, za który wspólnie ubiega się o przyznanie pomocy, a także, że pomoc nie przysługuje za dni zaprzestania działalności połowowej, za które została przyznana pomoc na zasadach określonych w § 9 w ramach środka pomoc publiczna z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej.

Powyżej analizowane przepisy rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r., przepisy ustawy o wspieraniu, a także przepisy unijne, tj. rozporządzenie nr 1198/2006 oraz rozporządzenie nr 498/2007, nie zawężają możliwości przyznania pomocy do armatorów, którzy posiadają specjalne zezwolenie połowowe na połów dorsza i uczestniczą w ochronie zasobów tego gatunku. Warunek ten bowiem, w ocenie organu, został nałożony przez Prezesa ARiMR w informacji, do której wydania organ ten był uprawniony na mocy § 36a ust. 1 i 3 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r.

Zgodnie z § 36a ust. 1 tego rozporządzenia, obowiązującego w dacie złożenia wniosku, Prezes Agencji najpóźniej 14 dni przed rozpoczęciem terminu składania wniosków o dofinansowanie podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej administrowanej przez Agencję oraz co najmniej w jednym dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym, informację o możliwości składania wniosków o dofinansowanie. Prezes Agencji określa w informacji, o której mowa w ust. 1, dzień rozpoczęcia oraz dzień zakończenia terminu składania wniosków o dofinansowanie (§ 36a ust. 2 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r.).

Natomiast ust. 3 § 36a rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. wskazuje, że Prezes Agencji może określić w informacji, o której mowa w ust. 1, że przez pierwsze 14 dni terminu, o którym mowa w ust. 2, mogą być składane wyłącznie wnioski o dofinansowanie na realizację operacji, we wskazanym przez Prezesa Agencji zakresie.

W związku z powyższym trzeba stwierdzić, że warunek dotyczący posiadania przez armatora specjalnego zezwolenia połowowego na połów dorsza i rezygnacji z połowu tego gatunku jako jedna z przesłanek udzielenia pomocy został wprowadzony przez Prezesa ARiMR w ogłoszeniu (informacji). Ogłoszenie (informacja) natomiast nie jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym, gdyż Konstytucja RP w art. 87 ust. 1 jednoznacznie wskazuje jakie akty są aktami powszechnie obowiązującymi. Źródłami prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej Konstytucja RP wymienia: Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.

Należy podkreślić, że to nie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustanowił jednym z warunków posiadanie przez armatora specjalnego zezwolenia połowowego na połów dorsza i to nie on wskazał na konieczność załączenia jednego z dokumentów jakim jest opinia OIRM potwierdzająca, że operacja ma na celu ochronę żywych zasobów dorsza. Przepisy powszechnie obowiązujące, jak słusznie zauważyła strona, nie wskazują powyższych warunków (pomocy podlegały tylko wnioski, które miały na celu ochronę żywych zasobów dorsza bałtyckiego), od których spełnienia uzależnione było uzyskanie pomocy. Obowiązek ten wynika bowiem tylko z informacji (ogłoszenia Prezesa ARiMR), a więc aktu, który nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Co więcej, właściwy minister w sprawie rybołówstwa nie był upoważniony do dokonania dalszej subdelegacji dla Prezesa ARiMR. Agencja bowiem była jedynie upoważniona (art. 10 ust. 3 ustawy o wspieraniu) do oceny wniosku o dofinansowanie w różnych kryteriach. Nie była natomiast upoważniona do określenia warunków wskazujących, że tylko wnioski, które miały na celu ochronę żywych zasobów dorsza bałtyckiego będą podlegały pomocy.

Reasumując, w ocenie Sądu określenie tego rodzaju wymagań należało z mocy upoważnienia ustawowego, mającego swe źródło w art. 92 Konstytucji RP, wyłącznie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Bezspornym bowiem jest, że powyższe wymagania zawarte w informacji (ogłoszeniu), które ograniczały przedmiotowo krąg beneficjentów, tylko do tych posiadających specjalne zezwolenie połowowe na połów dorsza nie były określone w rozporządzeniu. Określenie tego rodzaju warunków przyznania pomocy jedynie w informacji (ogłoszeniu), która nie jest aktem wymienionym w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, skutkuje odmową zastosowania stosownych regulacji (norm prawnych) rozporządzenia (art. 36a ust. 3 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r.), a także samej informacji Prezesa ARiMR.

Oczywistym jest bowiem, że sąd administracyjny dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu uprawniony jest również ocenić zgodność przepisów rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP. Nie sprzeciwia się temu regulacja zawarta w art. 188 Konstytucji RP, który to przepis definiuje zakres kognicji Trybunału Konstytucyjnego. Zresztą stanowisko to potwierdza Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r., U 2/97, OTK 1998, nr 1 poz. 4. W orzeczeniu tym, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sądy rozpatrujące sprawy indywidualne, w których przepis ten mógłby być zastosowany. Na gruncie nowej konstytucji nie ulega bowiem zmianie kompetencja sądów do incydentalnej kontroli tych wszystkich przepisów prawa, które są usytuowane poniżej ustawy.

Warto podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny z mocy art. 188 Konstytucji RP powołany jest do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W wypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, iż zakwestionowane przepisy tracą moc. Natomiast, gdy stwierdzenie takiej niezgodności nastąpi przez sąd, stanowi to jedynie podstawę do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania konkretnej sprawy, mimo, że formalnie przepis pozostaje w systemie prawnym (zob. wyrok 7 sędziów NSA z 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006 r. nr 2, poz. 39).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ będąc, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu, uwzględni stanowisko, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy przepis § 36a ust. 3 rozporządzenia z 26 czerwca 2009 r. oraz informacja Prezesa ARiMR (ogłoszenie) z 11 czerwca 2014 r. nie mają zastosowania i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżone pismo ARiMR z [...] listopada 2014 r. odmawiające przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie jako naruszające prawo materialne należało uchylić w oparciu o normę wynikającą z art. 146 § 1 w zw. z 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku).

O zwrocie kosztów postępowania, które obejmują poniesione przez skarżącego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490), bowiem skarżący był reprezentowany przed Sądem przez radcę prawnego. Koszty te obejmują wpis sądowy 200 zł, opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł.