Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 36/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5 ust. 1 pkt 18; art. 21 ust. 2 pkt 1; art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 10 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 139 poz 883
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty  pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata  2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 pkt 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej: "ARiMR") zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

M. K. złożył w dniu [...] października 2011 r. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" dla operacji polegającej na zakupie prasy krawędziowej i wózka widłowego, jako warunku uruchomienia nowego mikroprzedsiębiorstwa.

Pismem z dnia [...] października 2012 r. [...] Oddział Regionalny ARiMR w O. poinformował wnioskodawczynię, iż jej wniosek zawiera uchybienia i wymaga uzupełnienia, złożenia poprawnych dokumentów, a także złożenia wyjaśnień. W piśmie wskazano, w jakich punktach wniosek został błędnie wypełniony, jak również wymieniono brakujące załączniki i dokumenty, które należy uzupełnić w terminie 21 dni kalendarzowych. Nadto zwrócono się o szczegółowe wyjaśnienie "powiązań biznesowych" z działalnością prowadzoną przez męża wnioskodawczyni ("U.") oraz określenie rynków, na których wnioskodawczyni wraz z mężem będzie działać, zarówno w zakresie lokalizacji, jak też działań przedsiębiorców, a także o opisanie "kwestii działań konkurencyjnych" między wnioskodawczynią a jej mężem (vide: k. 67-70 akt adm.).

W dniu 27 listopada 2012 r. wnioskodawczyni złożyła pismo z dnia [...] listopada 2012 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie ARiMR wraz z poprawionym wnioskiem i żądanymi załącznikami. Wyjaśniła jednocześnie, iż głównym odbiorcą produktów, w pierwszym okresie działalności, będzie firma "U.", jednakże wnioskodawczyni nie ograniczy się wyłącznie do realizacji zleceń otrzymywanych od firmy męża i będzie poszukiwała niezależnych zleceń z całej Polski. Wskazała również, iż praca w bliskiej odległości od zamawiającego, zapewni możliwość kontaktu i uzgodnienia szczegółów zamówienia, a także jego kontroli. Każdy z małżonków będzie prowadził odrębną ewidencję przychodów i rozchodów (vide: k. 82-174 akt adm.).

Pismem z dnia [...] marca 2013 r. ponownie zwrócono się do wnioskodawczyni o poprawne wypełnienie wniosku, uzupełnienie brakujących załączników, a także złożenie wyjaśnień, w szczególności w zakresie Ekonomicznego Planu Operacji (EPO) (vide: k. 175-180 akt adm.).

W odpowiedzi wnioskodawczyni nadesłała pismo z dnia [...] marca 2013 r. wraz z poprawionym wnioskiem i załącznikami. Wyjaśniła przy tym, iż zakupi niezbędny sprzęt, maszyny i narzędzia potrzebne do prowadzenia działalności dopiero po uruchomieniu firmy z własnych środków. Wskazała również, iż po otrzymaniu dotacji złoży wniosek o zarejestrowanie działalności gospodarczej i podejmie związane z tym czynności, natomiast brak jest przepisów, które zabraniałyby czy ograniczały prowadzenie działalności przez oboje małżonków, a do tego w jednej lokalizacji. Wnioskodawczyni podkreśliła, iż dotychczas zgromadzony majątek stanowi wspólną własność, w związku z czym widnieje w zaświadczeniu ZUS współmałżonka jako osoba współpracująca. Natomiast celem wnioskodawczyni jest uniezależnienie się od męża i podjęcie samodzielnej działalności gospodarczej (vide: k. 183-246 akt adm.).

Zaskarżonym pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. o numerze [...], ARiMR odmówiła przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój miktroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem") oraz w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95").

W uzasadnieniu podniesiono, iż w trakcie weryfikacji wniosku stwierdzono następujące zależności, które dają podstawę odmowy przyznania pomocy:

1) podstawowym celem projektu jest stworzenie nowego przedsiębiorstwa zajmującego się obróbką metali, którego działalność będzie polegała na wykonywaniu różnorodnych elementów metalowych według indywidualnych projektów i na zlecenie firm zewnętrznych;

2) jak wynika z zaświadczenia ZUS z dnia [...] września 2011 r., wnioskodawczyni jest od 25 listopada 2000 r. zgłoszona przez płatnika - męża K. K. – do ubezpieczenia i figuruje jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność pozarolniczą;

3) wnioskodawczym była dotychczas pełnomocnikiem K. K. i wielokrotnie zastępowała go w jego obowiązkach przy prowadzeniu działalności gospodarczej;

4) wnioskodawczyni planuje – na potrzeby uruchomienia zakładu przy ul. [...],[...]-[...] D. – zagospodarować powierzchnię 50m2 hali produkcyjnej, dotychczas wykorzystywaną przez jej męża, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą; w dniu [...] października 2012 r. pomiędzy M. K. a K. K., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "U.", została zawarta umowa użyczenia części hali produkcyjnej o powierzchni 50m2; planowana do zakupu prasa krawędziowa będzie umieszczona na wydzielonej powierzchni hali, natomiast wózek widłowy będzie się poruszał po całej powierzchni hali;

5) wnioskodawczym zamierza zawrzeć umowę długoterminową z "U.", zatem głównym odbiorcą produktów będzie mąż prowadzący działalność gospodarczą; wszystkie detale będą wykonywane z materiałów i na zlecenie projektu firmy "U." i będą one składowane we wspólnie użytkowanej hali produkcyjnej.

Następnie ARIMR podniosła, iż analiza wniosku wskazuje na osobowe i kapitałowe powiązania pomiędzy wnioskodawczynią a działalnością gospodarczą prowadzoną przez jej męża. Mając na uwadze brak rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz lokalizację operacji, organ stwierdził, iż podejmowana przez wnioskodawczynię działalność faktycznie stanowić będzie rozwiniecie zakresu produkcji związanej z działalnością prowadzona przez K. K. oraz prowadzenie działalności na wspólnym rynku w rozumieniu Zaleceń Komisji nr 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. (Dz.U.UE.L.2003.124.36), zwanych dalej: "Zaleceniami Komisji".

W ocenie organu, działania podjęte przez wnioskodawczynię we współpracy z firmą "U.", dowodzą stworzenia sztucznych warunków uzyskania pomocy, która de facto byłaby przeznaczona dla firmy jej męża. Takie działanie stanowi naruszenie celów Programowych zmierzających do wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, wzrostu konkurencyjności gospodarczej tych obszarów jak i rynku pracy i należy uznać je za obejście prawa zamierzającego do naruszenia społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając nieustalenie stanu faktycznego sprawy oraz brak należytego uzasadnienia stanowiska ARiMR. Skarżąca przedstawiła przepisy prawa krajowego i wspólnotowego, odwołała się także do definicji "przedsiębiorcy niezależnego" i "powiązania przedsiębiorstw". Powołując się na Zalecenia Komisji podniosła, iż celem kompletnej oceny jej ewentualnych powiązań z działalnością gospodarczą męża i ich wpływu na niezależność obu przedsiębiorców, należało szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe obu podmiotów, czego organ nie dokonał w sposób kompletny. W ocenie skarżącej, nie ma również znaczenia w sprawie, wspólne miejsce prowadzenia działalności, tj. hala produkcyjna w D. Nadto zarzuciła ARiMR, iż nie wyjaśniła w sposób szczegółowy i konkretny na czym polega rzekome naruszenie "celów Programowych".

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] października 2013 r., ARiMR stwierdziła, że nie doszło do naruszenia prawa.

M. K. wystąpiła następnie ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia ARiMR w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) § 10 ust. 1 rozporządzenia, w zw. z art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, iż skarżąca nie spełniła warunków przyznania pomocy, podczas gdy działalność, na jaką ubiega się przyznania pomocy finansowej, spełnia cele wsparcia z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, w szczególności nie tworzy sztucznych warunków w celu uzyskania tej korzyści;

2) art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173; zwanej dalej: "ustawą o wspieraniu") poprzez jego zastosowanie i odmowę przyznania pomocy, podczas gdy skarżąca spełniała kryteria przyznania pomocy;

3) art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Rozwijając powyższe zarzuty w uzasadnieniu skargi, skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, podnosząc argumentację zaprezentowaną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w postępowaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; powoływana dalej: “p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2013r. jest zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych.

Przede wszystkim wskazać należy, że skarżąca zgłosiła wniosek pomocowy do programu rozwoju obszarów wiejskich w zakresie działania: tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw. Działanie to jest przewidziane w art. 5 ust.1 pkt.18 ustawy o wspieraniu. Ustawa przewiduje realizację tego zadania z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w sposób określony w rozporządzeniu Rady (WE) nr.1698/2005, o czym stanowi jej art. 1 pkt.1. Zgodnie natomiast z treścią art. 52 pkt. a tiret ii rozporządzenia Rady (WE) nr.1698/2005 wsparcie na rzecz tworzenia i rozwój mikroprzedsiębiorstw ma na celu wspieranie przedsiębiorczości i rozwijanie struktury gospodarczej. Przy czym warunkiem koniecznym jest aby to wsparcie dotyczyło tylko mikroprzedsiębiorstw w rozumieniu Zaleceń Komisji 2003/361/WE ( art.54 rozporządzenia Rady (WE) nr. 1698/2005). Do definicji mikroprzedsiębiorstwa w rozumieniu Zaleceń Komisji odsyła też rozporządzenie MRiRW z dnia 18 lipca 2008r. będące wykonaniem delegacji z art. 29 ust.1 pkt.1 ustawy o wspieraniu. Rozporządzenie to stanowi w § 10 ust.1 pkt.1, że przyznanie tej pomocy wymaga zarówno uzasadnienia ekonomicznego jak i osiągnięcia i zachowania celu działania. Zatem w żadnym razie nie może to dotyczyć przyznania pomocy, która z założenia będzie wspierała rozwój innego przedsiębiorcy. Nie budzi też wątpliwości, że w myśl tych zaleceń Komisji mikroprzedsiębiorstwem jest podmiot zatrudniający mniej niż 10 pracowników i jego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów EUR. Skarżąca dopiero zamierza rozpocząć działalność gospodarczą i wskazała na warunki jej rozpoczęcia nie przekraczające podanych wartości. Organ tego nie negował. Problem w sprawie nie polegał na ustaleniu przekroczenia tych progów wprost lub w powiązaniu, czy partnerstwie z innym podmiotem, jak zarzuca skarżąca. Ustalenie organu polega na tym, że skarżąca wskazując na zamiar podjęcia samodzielnej działalności gospodarczej i ubiegając się o przedmiotową pomoc w kwocie 300.000,00 zł na zakup prasy krawędziowej oraz wózka widłowego w rzeczywistości poprzez formalnie dopuszczalne pod względem prawnym czynności, realizuje inny zamiar, tj. ubiega się o pomoc, która ma posłużyć rozwojowi firmy jej męża. Firmy, która ma prosperującą działalność gospodarczą, ma ugruntowana pozycję na rynku i do produkcji swoich urządzeń potrzebuje podzespołów, które według planu skarżącej, mają być produkowane przez nabytą przez nią, ze środków unijnych, maszynę umieszczoną w tej jednej hali produkcyjnej. Ponadto przemieszczanie tych części będzie się odbywało z użyciem nabytego przez skarżąca wózka widłowego, poruszającego się po całej hali. Wskazać też należy, że firma męża wg. nomenklatury prawnej, obowiązującej na użytek tego postępowania, jest małym przedsiębiorstwem, czyli przedsiębiorstwem wykluczonym z tego programu dofinansowania. Ustalenie to jest jak najbardziej prawidłowe. Przemawiają za nim wszystkie okoliczności ustalone w sprawie i oceniane w sposób obiektywny. W tym przypadku twierdzenie skarżącej, że jest inaczej, jest niewystarczające. Ustalenie to jest poczynione na użytek przedmiotowego postępowania i nie ma na celu ogólnej oceny czy skarżąca może prowadzić działalność gospodarczą.

Za okolicznością, że pomoc, o którą ubiega się skarżąca ma służyć rozwojowi firmy męża przemawia wprost fakt, że skarżąca jest osobą działającą na rzecz przedsiębiorstwa męża. Jest od dnia 25 listopada 2000r. osobą współpracującą z mężem, o czym świadczy zgłoszenie jej przez płatnika do ubezpieczenia społecznego. Była też pełnomocnikiem męża w prowadzeniu tej działalności. Kolejną okolicznością jest pozostawanie we wspólności ustawowej małżeńskiej. Oznacza to, że mimo samodzielnego zgłoszenia prowadzenia działalności gospodarczej przez męża, składniki majątkowe małżonków, w tym te związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez męża, pozostają we współwłasności łącznej. Wynika to z istoty wspólności ustawowej małżeńskiej regulowanej przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( art. 31, 33, 35 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Dz. U. z 2012r poz.788 t.j.) oraz przepisami kodeksu cywilnego ( art. 196 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Dz. U. z 2014r. poz. 121 t.j.). Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004r. (Dz. U. z 2013r. poz. 672 t.j.) nie reguluje odmiennie stosunków własnościowych w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej. Współwłasność ta jest łączna, bezudziałowa. Dopiero po jej zniesieniu przechodzi na własność udziałową po ½ dla każdego z małżonków. Skarżąca pozostaje we wspólności ustawowej nieruchomości gruntowej, na której mąż w ramach prowadzenia działalności gospodarczej rozbudował halę służącą do prowadzenia jego działalności. Pomijając nakłady na tę rozbudowę, to zgodnie z treścią art. 48 kodeksu cywilnego hala ta jest częścią składową gruntu, czyli pozostaje we wspólności ustawowej małżonków. Hala ta ma stanowić miejsce prowadzenia działalności gospodarczej zarówno męża jak i skarżącej.

Kolejnym elementem przemawiającym za tworzeniem sztucznych warunków dla uzyskania dofinansowania jest zakres przedmiotowy prowadzonych działalności przez męża i skarżącą. Działalność gospodarcza męża, w ramach firmy "U.", polega na produkcji myjek ultradźwiękowych, natryskowych, próżniowych, przelotowych wykorzystywanych w przemyśle, medycynie, laboratoriach itp. gdzie jedną z części składowych tych maszyn, urządzeń są elementy wanien, elementy obudów, elementy kaset, elementy kształtków itp. Skarżąca zamierza natomiast podjąć działalność produkującą elementy metalowe, niezbędne do konstrukcji maszyn i urządzeń, w tym elementów wanien, obudów, kaset, kształtków oraz będzie wykonywała podzespoły maszyn wg. indywidualnych projektów i na indywidualne zlecenie. Na początku zamierza w 100% produkować na zlecenie i z materiałów firmy męża.

W ramach przedmiotowego dofinansowania zamierza zakupić prasę krawędziową i wózek widłowy. Działalność gospodarczą będzie prowadziła w rozbudowanej przez męża hali. Prasa krawędziowa zostanie ustawiona na wydzielonej powierzchni 50m2 , a wózek widłowy będzie poruszał się po całej powierzchni hali. Będzie się to działo przy jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej przez męża w tejże hali.

Powyższe jednoznacznie wskazuje, że zakup wskazanych urządzeń w rzeczywistości posłuży do rozwoju firmy męża. Słusznie zatem organ administracji publicznej cenił zamiar skarżącej dotyczący celu w jakim ubiega się o dofinansowanie. Skarżąca może otwierać działalność gospodarcza ale nie może ubiegać się o jej dofinansowanie ze środków unijnych w warunkach tej sprawy. Rozporządzenie Rady (WE,EUROATOM) nr. 2988/95 nakazuje w art. 4 pkt.3 nieprzyznanie dofinansowania w przypadku ustalenia stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania takiego dofinansowania. Przepis jest jasny, czytelny. Ma bezpośrednie zastosowanie w sprawie z pierwszeństwem przed przepisami krajowymi. Słusznie zatem stanowił merytoryczną podstawę orzekania organu w przedmiotowej sprawie. W tych warunkach Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w tym przepisów art.21 ust. 2 pkt 1 i 2 i art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a.