Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 456/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2005-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 45 par. 1, art. 56 par. 1 pkt 5, art. 59 par. 2-4
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski (spr.), asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Urszula Zajko, po rozpoznaniu w dniu 02 marca 2005 r. sprawy ze skargi E. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...].10.2004 r., [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].09.2004 r., nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanej E. Ż., wydane na podstawie art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 59 § 1 pkt i § 3 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.).

W uzasadnieniu postanowienia wywiódł, co następuje:

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem z dnia 03.04.2004 r.

o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...].04.2004 r. i o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia powyższego wniosku. Jako podstawę podano brak wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, ze względu na niedoręczenie wnioskodawczyni decyzji podatkowej, będącej podstawą wystawienia wyżej wymienionego tytułu wykonawczego, tj. przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na brak wymagalności dochodzonego świadczenia z powodu rzekomego braku skutecznego doręczenia decyzji podatkowej z [...].04.1999 r. nr [...] Strona powoływała się również we wcześniejszych środkach zaskarżenia, w tym:

- w odwołaniu od w/w decyzji, w skardze do NSA na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej

w B. z [...].06.2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej podatek dochodowy za 1994 r., w skardze do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].12.2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994 r., we wnioskach o umorzenie postępowania zabezpieczającego i zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz w zażaleniach na postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające uwzględnienia tych wniosków.

Prawna skuteczność doręczenia Sronie w/w decyzji podatkowej, stanowiąca podstawowy zarzut w niniejszej sprawie, jak i pozostałej korespondencji z nią związanej, została prawomocnie stwierdzona:

- wyrokiem z 18.06.2002 r. sygn. akt SA/Bk 1077/01 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej podatek dochodowy od osób fizycznych za 1994 r., w którym Sąd jednoznacznie orzekł, iż skoro Urząd Skarbowy w Sokółce dysponował adresem zamieszkania i adresem do doręczeń, przesyłanie korespondencji na adres wskazany jako adres do doręczeń, należy uznać za zgodne z art. 148 ustawy Ordynacja podatkowa:

- postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...].09.2002 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego;

- postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].10.2002 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego;

- postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...].11.2003 r. nr [...]w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego;

- postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...].12.2003 r. nr [...] w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego;

- wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 09.04.2004 r. sygn. akt I SA/Bk 32/04 oddalającym skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej

w B. z [...].12.2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego (w którym było stwierdzenie dotyczące skuteczności doręczenia w/w decyzji podatkowej).

Powyższe orzeczenia nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego i są prawomocne. Dopóki zaś orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje

w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (por. wyrok NSA I SA/Ka 2247/98 LEX nr 44391).

W świetle powyższego fakt wcześniejszego rozstrzygnięcia w postępowaniu podatkowym i sądowym kwestii dotyczącej prawnej skuteczności doręczenia w/w decyzji, jako podstawy wymagalności świadczenia powoduje, że organy podatkowe i egzekucyjne nie mają prawnych podstaw do jej powtórnego merytorycznego rozpatrywania.

Powyższe jest następstwem regulacji zawartych w art. 212 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, jak i art. 110 w zw. z art. 126 Kpa, które określają zasadę samozwiązania wydanym rozstrzygnięciem. Zgodnie z tym organy są związane własnym orzeczeniem,

tj. zarówno decyzją, jak i postanowieniem od chwili ich doręczenia. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania za błędne stanowiska organu egzekucyjnego wskazującego, że nie występuje w niniejszej sprawie przesłanka uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na brak wymagalności obowiązku.

W związku z powyższym wniosek z 03.04.2004 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uzasadniany brakiem wymagalności świadczenia z powodu zarzucanego niedoręczenia w/w decyzji podatkowej, z powyższych względów jest bezzasadny.

Jednocześnie należy wyjaśnić, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu

i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem podatkowym, w tym dotycząca doręczenia decyzji podatkowej. Na przeszkodzie temu stoi również art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej jednocześnie wskazujący, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stąd też bezpodstawny jest zarzut stawiany organowi egzekucyjnemu naruszenia art. 144, 145, 148, 152 § 1 Ordynacji podatkowej w zakresie doręczenia decyzji podatkowej. Również bezpodstawny jest zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej a art. 10 § 1 Kpa. Przepis ten bowiem zobowiązuje organy administracji publicznej do umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a nie postanowienia, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Pani E. Ż. na powyższe postanowienie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

Postanowieniu zarzuciła:

1. naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. Kpa, poprzez nieprawidłowe ustalenie następstw prawnych, wadliwe dokonanie subsumcji i nieprawidłowe ustalenie normy prawnej,

2. naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa, poprzez nieokreślenie w toku postępowania, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego , nie przeprowadzenie dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego, nieudowodnienie każdego faktu mającego znaczenie prawne,

3. naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażonej

w art. 8 Kpa, poprzez nieposzanowanie reguł kultury administrowania, wprowadzenie w błąd odwołującej się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie, nie uwzględnienie słusznego interesu odwołującej się,

4. naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 Kpa, poprzez uniemożliwienie odwołującej się wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem zaskarżonego postanowienia,

5. naruszenie przepisu art. 144, 145, 148, 152 § 1 Ordynacji podatkowej w zakresie doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...].04.1999 r. – poprzez niedoręczenie tej decyzji w sposób wskazany w przepisach Ordynacji podatkowej,

6. naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez prowadzenie tego postępowania na podstawie nieprawomocnej decyzji podatkowej, która nie była odwołującej się do dnia dzisiejszego doręczona,

7. naruszenie art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez brak dowodów u wierzyciela, doręczenia odwołującej się decyzji podatkowej będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego,

8. naruszenie art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez nie uwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego

w przypadku kiedy istnieją uzasadnione przypuszczenia, że egzekucja jest prowadzona bez podstawy prawnej (wystawienie tytułu wykonawczego bez wprowadzenia w obieg decyzji podatkowej) i może wyrządzić odwołującej się nieodwracalne skutki w jej mieniu,

W uzasadnieniu skargi wywiodła:

Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Postępowanie mimo prowadzenia przez dłuższy okres czasu (od dnia 3 kwietnia 2004 r.) nie zdołało zebrać materiałów uzasadniających takie jak zawarte w sentencji postanowienia nr [...].

Należy zauważyć, co jest istotne w niniejszej sprawie, że decyzja podatkowa

nr [...] z dnia [...].04.1999 r. nie została nigdy doręczona odwołującej się. Nie można uznać za skuteczne doręczenie tej decyzji byłemu małżonkowi, na inny adres zamieszkania, kiedy nie przedstawił on organowi podatkowemu pełnomocnictwa do zastępowania odwołującej się oraz sama odwołująca się nie wskazała organowi podatkowemu adresu współmałżonka jako adresu swojego dla doręczeń. Wobec tego jedynym aktualnym adresem do doręczeń był adres odwołującej się. Argument Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. i Dyrektora Izby Skarbowej, że odwołująca się "wniosła odwołanie od tej decyzji" – jest błędny co do zasady. Żaden przepis proceduralny nie przewiduje takiego dowodu doręczenia. Jedynym dowodem doręczenia jest posiadanie pokwitowania adresata decyzji.

Organ podatkowy nie dysponuje dowodem doręczenia przedmiotowej decyzji dla odwołującej się. W tym stanie faktycznym i prawnym, decyzja ta jest nadal nie doręczona i nie może wywołać skutków prawnych dla odwołującej się. Organ egzekucyjny otrzymał wcześniej tytuł wykonawczy niż odwołująca się decyzję, gdyż ta nie została jej po dzień dzisiejszy doręczona.

Mimo informowania o powyższym stanie prawnym poszczególnych instancji, uchybienie to nie zostało naprawione do dnia dzisiejszego z powodów nie wiadomych. Na tej podstawie nie mógł być wystawiony tytuł egzekucyjny nr [...]

i wszczęta oraz prowadzona egzekucja w stosunku do odwołującej się.

Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny kolejny raz nie powiadomił odwołującej się o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i możliwością złożenia wniosków, żądań i wypowiedzenia się, co do zebranego materiału. Tym właśnie zaniechaniem organu egzekucyjnego pozbawiono odwołującą się czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, co jest naruszeniem jednego z podstawowych praw strony, skutkującym negatywnie na jej pozycję w tym postępowaniu.

Ani Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., ani Dyrektor Izby Skarbowej nie wypowiedzieli się co do dowodów w toku postępowania.

Organ wydając zaskarżone postanowienie nie mógł przejść do porządku dziennego nad rażącym naruszeniem art. 144, 145, 148, 152 § 1 Ordynacji podatkowej w zakresie doręczenia decyzji nr [...] z dnia [...].04.1999 r. Sprawę tą należało dogłębnie wyjaśnić, gdyż ona skutkuje w istotny sposób rozstrzygnięciem

w sprawie.

Postępując w sposób całkowicie niefrasobliwy, organy naruszyły w sposób istotny zasady postępowania administracyjnego opisane w art. 6, 7, 8 i 10 Kpa. Wobec tego może mieć tu zastosowanie przepis art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 144 Kpa – nieważność postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa.

W toku postępowania w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie zauważył, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do odwołującej się jest prowadzone

z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – prowadzenie egzekucji na podstawie nie doręczonej odwołującej się decyzji podatkowej czyli decyzji nie prawomocnej w stosunku do odwołującej się. Nie zauważył też naruszenia art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, gdzie odwołująca się wskazywała, że brak jest w aktach postępowania podatkowego dowodu doręczenia jej decyzji podatkowej nr [...] z dnia [...].04.1999 r. (nie prawomocność decyzji).

W konsekwencji podniesionych zarzutów i poczynionych wywodów wniosła

o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie rozstrzyga sprawę z zakresu postępowania egzekucyjnego w administracji. Organy administracyjne obydwu instancji orzekły

o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego skarżącej E. Ż.

Postępowanie egzekucyjne uregulowane zostało w ustawie z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). Powołana ustawa zawiera uregulowania dotyczące przypadków, w jakich prowadzone postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, bądź może być umorzone. Przypadki te wymienione zostały taksatywnie w art. 59 § § 1 i 2 powołanej wyżej ustawy.

Pani E. Ż. wskazała na naruszenie przepisów art. 45 § 1, art. 56 § 1 pkt 5 i art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując sprawę nie stwierdził naruszenia tych przepisów i uczynił to zasadnie.

Nie można stwierdzić na podstawie akt, by zaistniały okoliczności o jakich traktuje przepis art.45 § 1 powołanej wyżej ustawy.

Skarżąca nie okazała bowiem dowodów stwierdzających wykonanie obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Nie przedstawiła także dowodów, z których wynikałoby, że obowiązek umorzono lub że on wygasł albo nie istnieje, bądź odroczono termin jego wykonania czy też zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego.

Jeśli zatem skarżąca nie przedstawiła (nie posiadała) dowodów o jakich wyżej, to zarzut naruszenia przepisu art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji uznać należało za chybiony.

Bezzasadne są też zarzuty naruszenia przepisów art. 56 § 1 pkt 5 i art. 59 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy.

Skarżąca naruszenie tych przepisów wywiodła ze swego twierdzenia,

iż egzekucja prowadzona jest bez skutecznego tytułu wykonawczego, gdyż decyzja wymiarowa stanowiąca podstawę wystawienia tytułu nie została jej nigdy doręczona, a zatem egzekwowany obowiązek nie istnieje.

Kwestia doręczenia decyzji wymiarowej przesądzona została już znacznie wcześniej.

Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 18.06.2002 r. w sprawie SA/Bk 1077/01 (k. 29 akt administracyjnych) oddalił skargę E. Ż. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia [...].06.2001 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej podatek dochodowy za 1994 r.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że decyzja wymiarowa podatku dochodowego od osób fizycznych za 1994 r. została E. Ż. skutecznie doręczona.

Również w sprawie I SA/Bk 32/04 – Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Białymstoku wyrokiem z dnia 09.04.2004 r. oddalił skargę E. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W sprawie tej była przedmiotem badania kwestia doręczenia decyzji wymiarowej.

W świetle powyższego zarzut prowadzenia egzekucji wobec nieistnienia obowiązku (art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jest bezzasadny w świetle zebranego w sprawie materiału.

Z tych samych przyczyn zarzut naruszenia przepisów art. 144, art. 145,

art. 148 i art. 152 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.

Nr 137, poz. 926 ze zm.) uznać należało za pozbawione oparcia w stanie faktycznym sprawy.

Skoro głównym zarzutem skarżącej był zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego przy braku istnienia egzekwowanego obowiązku wywiedziony

z niedoręczenia zobowiązanej decyzji wymiarowej, to przy istnieniu orzeczeń sądowych zawierających ustalenia, iż decyzja takowa została doręczona, nie można uznać za trafny zarzutu naruszenia przez organy administracyjne przepisów art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z przepisu art. 59 § § 2,3 i 4 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) wynika, że organy w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydają postanowienia.

Z treści art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji przed wydaniem decyzji mają obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Przepis traktuje więc o postępowaniu, które zakończone będzie wydaniem decyzji.

Sprawa niniejsza zakończona została postanowieniem. Nie można więc podzielić poglądu skarżącej, iż organy naruszyły w sprawie przepis art. 10 § 1 Kpa.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), oddalił skargę.