Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 99/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Odrzucono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 58 par 1 pkt 1 i 6, 64 par 3 , 15 par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia del. WSA Marcin Kamiński (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Mogilany z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Mogilany a Starostą Krakowskim w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: odrzucić wniosek.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 24 czerwca 2019 r. Wójt Gminy Mogilany wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ze Starostą Krakowskim przez wskazanie Starosty jako organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku [...], dotyczącego zasypania stawów – urządzeń wodnych, i spowodowania tym samym zmiany stosunków wodnych.

W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy Mogilany wyjaśnił, że w piśmie z dnia 30 maja 2000 r. (k. 48 akt administracyjnych; data błędnie wskazana we wniosku jako "30 maja 2010 r.") [...] ponowili złożone w dniu 17 lutego 1997 r. zażalenie, skierowane do Wójta Gminy Mogilany, na właściciela działki nr 113[...] położonej w miejscowości L., gmina Mogilany, który zasypał stawy na działce nr [...]. Działka nr [...] została podzielona na działki nr [...]. W uzasadnieniu pisma [...] stwierdzili, iż stawy te umożliwiały spokojny odpływ strumyka biegnącego przez ich działki nr [...]i [...], a zasypanie ich spowodowało zmianę stosunków wodnych. Pismem z dnia 4 października 2000 r. [...], działając również z upoważnienia [...], złożyli wniosek o wydanie decyzji na mocy której zobowiązuje się właścicielkę działek nr [...],[...] do wykonania rowów odwadniających na swojej działce od strony działek nr [...].

Dalej Wójt przytoczył treść art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 2, art. 64b, art. 73, art. 77, art. 122, art. 136 i art. 140 u.p.w. z 2001 r. oraz stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zgromadzono obszerny materiał dowodowy, wskazujący na zasadność przekazania przedmiotowego wniosku, w tym: 1) opinie dotyczące stosunków wodnych na działkach nr [...]. Wójt wskazał przy tym, że z opinii biegłego z maja 2017 r. wynika, że zasadniczą przyczyną zmian stosunków wodnych jest brak konserwacji rowu i częściowe jego zasypanie, a rozwiązaniem sytuacji jest wyegzekwowanie od właścicieli działek obowiązku zgodnie z art. 77 u.p.w. z 2001 r., co ma również odzwierciedlenie w poprzednich opiniach; 2) mapy sytuacyjno- wysokościowe: z 2008 r. potwierdzoną przez Starostwo Powiatowe w Krakowie, na której przedstawiony jest, według legendy, rów (ciek) otwarty biegnący przez działki nr [...] i kryty rurociąg biegnący przez dz. nr [...]; z 2000 r. potwierdzoną przez Starostwo Powiatowe w Krakowie, na której widoczny jest rów biegnący przez działki nr [...]; 3) pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę Krakowskiego w dniu 20 maja 2000 r. znak: [...]na zabudowę rowu rurociągiem na działce nr [...] na podstawie m. in. art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, który stanowił, iż wykonanie urządzeń wodnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego; 4) pismo Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia [...] marca 2008 r. znak: [...], w którym organ wyraził opinię, że obiekt wskazany w piśmie Wójta Gminy Mogilany z dnia [...]marca 2008 r. znak: [...]jest rowem melioracyjnym i stanowi urządzenie wodne. Następnie Wójt wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak: [...], uchylającej zaskarżoną decyzję organu I instancji, zaleciło rozważenie, czy w kwestii udrożnienia rowu organem właściwym nie pozostaje Starosta Krakowski. W ocenie Wójta, w przedmiotowej sprawie, mając na uwadze art. 9 ust. 1 pkt 19 a i c u.p.w. z 2001 r., mamy do czynienia z urządzeniami wodnymi jakimi są: staw i rów. Przepis art. 64b u.p.w. z 2001 r. stanowi, że w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Natomiast art. 77 u.p.w. z 2001 r. stanowi, że utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów i jeżeli obowiązek ten nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. W związku z powyższym w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego szkodliwe oddziaływanie na grunty, konieczna jest interwencja na podstawie przepisu art. 64 u.p.w. z 2001 r. Przedmiotowy wniosek o zasypanie stawu, nie leży więc w kompetencji wójta, o której stanowi art. 29 u.p.w. z 2001 r. Wójt wskazał również, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. II SA/Kr 912/16, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, konieczna jest interwencja na podstawie przepisu art. 64b u.p.w. z 2001 r. W takim przypadku nie jest to kompetencja wójta, o której stanowi art. 29 u.p.w. z 2001 r. Wójt stwierdził, że zgodnie ze stanem faktycznym, na działce nr [...]znajduje się rów - urządzenie wodne, co potwierdza także Starosta Krakowski w piśmie z dnia [...] września 2019 r. znak: [...], zwracającym niniejszą sprawę. Starosta Krakowski decyzją z dnia [...] maja 2000 r. znak: [...]udzielił pozwolenia wodnoprawnego na zabudowę rowu rurociągiem na działce nr [...].

Wójt wskazał, że zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (u.p.w. z 2017 r.), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego jest Prezes Wód Polskich, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego był w tych sprawach Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej albo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Do spraw niewymienionych w art. 545 ust. 1-3d ww. ustawy należą m.in. sprawy likwidacji urządzeń wodnych i nienależytego utrzymania urządzeń wodnych. Zdaniem Wójta, przedmiotowa sprawa wszczęta i niezakończona przed dniem 1 stycznia 2018 r. powinna być prowadzona w myśl dotychczasowych przepisów, a organem właściwym jest w tym przypadku Starosta Krakowski. Zgodnie z uzasadnieniem postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt II OW 24/18: norma prawna wynikająca z art. 545 ust. 5 dotyczy wyłącznie spraw objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, a nie również spraw pokrewnych. Art. 545 ust. 5 wyraźnie stanowi o utracie właściwości do wydawania pozwoleń wodnoprawnych. Z treści tego przepisu nie można wywodzić obowiązku niezwłocznego przekazania spraw wszczętych i niezakończonych organom właściwym w innych sprawach (pochodnych), które nie wymagają obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]. Wójt Gminy Mogilany przekazał przedmiotowy wniosek Staroście Krakowskiemu powołując się na art. 64b, art. 77, art. 136 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (u.p.w. z 2001 r.).

Starosta Krakowski pismem z dnia 3 czerwca 2019 r. zwrócił przedmiotowy wniosek przekazany zgodnie z zawiadomieniem Wójta Gminy Mogilany z dnia 11 marca 2019 r.

W odpowiedzi na wniosek Wójta Gminy Mogilany, Starosta Krakowski stwierdził, że przedmiotowa sprawa dotyczy zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co potwierdzają liczne decyzje, postanowienia oraz wyroki wydane w przedmiocie niniejszego postępowania, a także kilkukrotnie wszczynane postępowanie na podstawie art. 29 u.p.w. z 2001 r. Wójt Gminy Mogilany został zobligowany do kompleksowej analizy akt sprawy, ustalenia i oceny stanu faktycznego oraz prawnego podjętych działań a także merytorycznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Starosta przypomniał, że zawiadomieniem z dnia [...] października 2016 r., znak: [...], Wójt Gminy Mogilany przekazał Staroście Krakowskiemu akta sprawy dotyczącej zakłócenia stosunków wodnych na działkach na [...]w miejscowości Libertów. W piśmie zwracającym przedmiotową sprawę Starosta podniósł, że istniejące "koryto" nie służyło polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby, z uwagi na zagospodarowanie terenu, a jego funkcja ogranicza się jedynie do przeprowadzenia wód powierzchniowych. Zdaniem Starosty, w sensie formalnym wyżej wspomniane "koryto" nie spełnia definicji rowu zawartej w u.p.w. z 2001 r. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 13 u.p.w. z 2001 r. przez rowy rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu. W rejestrach Starostwa Powiatowego nie znajdują się żadne pozwolenia wodnoprawne na wykonanie rowu, ponadto nie widnieje on w ewidencji melioracji wodnych podstawowych ani szczegółowych prowadzonej przez Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych - zgodnie z pismem Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...]. Mając powyższe na uwadze Starosta uznał, że zagłębienie to powstało w wyniku naturalnego ukształtowania terenu, poprzez powstanie tzw. prędkości rozmywającej w stosunku do gruntu i najprawdopodobniej zmieniło swoje położenie w czasie, w zależności od czynników atmosferycznych, ilości prowadzonej wody, sposobu zagospodarowania terenów przyległych w tym powstawanie nowej zabudowy oraz terenów utwardzonych. W ocenie Starosty z map topograficznych można wywnioskować, że spływ powierzchniowy i odpływ ze źródlisk na wyżej wymienionych działkach znajduje się w środku ciężkości doliny i ma miejsce od dawna. Taki stan może powodować wyerodowanie drogi spływu wód z doliny. Ponadto powyższe warunki geomorfologiczne terenu zostały potwierdzone w czasie wizji terenowej przeprowadzonej w dniu 12 listopada 2013 r., przy uczestnictwie przedstawiciela Urzędu Gminy w Mogilanach. Poza protokołem podpisanym przez uczestników wizji terenowej, Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie w piśmie z dnia [...].11.2013 r. znak: [...] oraz Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...], ponownie potwierdzili źródliskowy i podmokły charakter terenu. Zgodnie zaś z wykonaną przez PIG - Państwowy Instytut Badawczy - Mapą osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi - SOPO dla Gminy Mogilany, część działek nr [...]znajduje się na obszarze, na którym występuje osuwisko pod nr identyfikacyjnym: [...], jako osuwisko o stopniu aktywności: nieaktywne. W karcie rejestracyjnej osuwiska wykonanej w 2012 r. znajduje się zapis, że w obrębie stoku poniżej osuwiska znajduje się ciek powierzchniowy. Wyjaśniając kwestie "zasypania stawów", Starosta przypomniał, że Wójt Gminy Mogilany decyzją z dnia [...] marca 2000 r. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu działki nr [...], a następnie decyzją z dnia [...]kwietnia 2000 r. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą na tejże działce. Wójt będąc organem architektoniczno- budowlanym winien sprawdzić zgodność projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska a także zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami odrębnymi, w tym techniczno- budowlanymi. Starosta wskazał, że Wójt Gminy Mogilany w żadnym z powyższych postępowań nie zwrócił uwagi na szczególny charakter terenu, co więcej, wydając kolejne decyzje zalegalizował prowadzone na nich działania. Powyższe decyzje stanowiły załącznik do pozwolenia wodnoprawnego wydanego w późniejszym czasie. Starosta zwrócił także uwagę, iż Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie po "sprawdzeniu prawidłowości wykonania rurociągu odwadniającego na działce nr [...] w Libertowie" zawiadomił, że po przeprowadzeniu kontroli rutynowej nie stwierdzono nieprawidłowości wykonania zabudowy. Niemniej jednak podczas kontroli, stwierdzono zakłócenie stosunków wodnych poprzez m.in. nawiezienie ziemi. Starosta nadmienił również, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, odpady oznaczają "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Znajdujące się na przedmiotowej działce materiały również mogą być odpadem w rozumieniu powyższych przepisów, ponieważ nie stanowią niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, wykorzystanych do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym zostały wydobyte. Powyższe powoduje, iż sprawę należałoby rozważyć również w kontekście art. 26 ustawy o odpadach, stanowiącego, iż "wójt, burmistrz lub prezydent miasta w drodze decyzji, wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami". Starosta wyjaśnił, że przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Starosta wskazał wreszcie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 324/18, zwrócił uwagę, że: "Jeżeli nawet zasypanie stawu (stawów) nie było działaniem nielegalnym (okoliczność ta nie została przez organ ustalona) okoliczność ta ma drugorzędne znaczenie. Przepis art. 29 ust. 3 u.p.w. z 2001 r., nie uzależnia obowiązku wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom od ustalenia, że zmiana stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, nastąpiła na skutek działań nielegalnych. Jeżeli nawet właściciel czy posiadacz gruntu dokonuje na nim legalnej ingerencji tj. prac na podstawie wydanych decyzji administracyjnych lub takich prac, które decyzji nie wymagają, która to ingerencja zgodnie czy niezgodnie z jego zamiarem zmienia dotychczasowy stan wód a zmiana ta niekorzystnie wpływa na grunty sąsiednie - powoduje szkody na tych gruntach, uprawniony organ administracji - wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma nie tylko uprawnienie, ale obowiązek by wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy. Oczywiście, jeżeli prace były wykonane na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych lub mają nieodwracalny skutek, wydanie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego nie może być orzeczone. Organy jednakże winny w takim razie orzec o nakazaniu wykonania przez sprawcę naruszenia urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie sądu przepis art. 29 ust. 3 ma jednoznaczne brzmienie". Odnosząc się do kwestii rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]sierpnia 2016 r., znak: [...], Starosta wskazał, że organ odwoławczy swoją decyzję uzasadnił nie brakiem kompetencji Wójta do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w trybie art. 29 u.p.w. z 2001 r., a błędami proceduralnymi, wybiórczym traktowaniem dowodów w sprawie, niewypełnieniem zaleceń zawartych we wcześniejszych decyzjach SKO, których nieuwzględnienie skutkuje niestabilnością decyzji Wójta Gminy Mogilany w obrocie prawnym. Zdaniem Starosty, jeśli sprawa miałaby dotyczyć nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, to i tak z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, starostowie i marszałkowie województw utracili właściwość w sprawach pozwoleń wodnoprawnych. Obecnie starosta nie posiada kompetencji do rozpatrywania wniosku w sprawie, którą na mocy przepisów u.p.w. z 2001 r. prowadzić powinien "organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych" (zgodnie z art. 64b u.p.w. z 2001 r. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidacji szkód nakładany był przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego). Starosta wyjaśnił, że w obecnie obowiązujących przepisach ustawy Prawo wodne z 2017 r. ww. procedura, dotycząca nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, uregulowana została w art. 191 ust. 1 i ust. 3 i zgodnie z art. 14 ust. 6 pkt 2 Prawa wodnego z 2017 r. należy ona do właściwości dyrektora zarządu zlewni Wód Polskich. W postanowieniu z 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OW 14/18 Naczelny Sąd Administracyjny, w tożsamej rodzajowo sprawie, jako organ właściwy, wskazał dyrektora Zarządu Zlewni PGW Wody Polskie, podkreślając, że w myśl art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z zakresu pozwoleń wodnoprawnych stosuje się przepisy dotychczasowe, przy czym pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji. Zgodnie zaś z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2019 r., II OW 192/18: "W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych - na nowy organ gwarantuje "podążanie" kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tej koncepcji ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15)". Z analizy akt sprawy wynika, że od 2016 r. stan faktyczny nie uległ zmianie w związku z czym – zdaniem Starosty – niniejsza sprawa dotyczy zakłócenia stosunków wodnych i powinna zostać załatwiona zgodnie z art. 29 u.p.w. z 2001 r. Starosta nadmienił również, że Wójt Gminy Mogilany wszczynając, prowadząc na przestrzeni lat przedmiotowe postępowanie oraz kończąc go kolejnymi decyzjami, nie kwestionował swojej właściwości. W związku z tym wniosek Wójta z dnia 24 czerwca 2019 r. dotyczący rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego nie znajduje uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek, w drodze postanowienia, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Do rozstrzygania powyższych sporów stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Zasadnicze warunki dopuszczalności merytorycznego rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego mają charakter podmiotowy i przedmiotowy. Formalna przesłanka podmiotowa jest spełniona, jeśli podmiotami sporu są organy administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego. Z kolei formalna przesłanka przedmiotowa jest spełniona, jeśli spór dotyczy tożsamej sprawy administracyjnej, co do której postępowanie zostało formalnie wszczęte i nie zostało zakończone. Powyższe przesłanki muszą zostać zrealizowane łącznie, aby można było uznać, że rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest dopuszczalne.

Oceniając realizację powyższych przesłanek dopuszczalności, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w pierwszej kolejności, że niezależnie od zmian normatywnych w zakresie właściwości organów orzekających w sprawach o nakazanie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód (art. 191 ust. 1 i 3 w zw. z art. 14 ust. 6 pkt 2) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne/u.p.w. 2017) oraz regulacji intertemporalnych w zakresie właściwego reżimu materialnoprawnego załatwiania powyższych spraw, w których postępowania zostały wszczęte przed dniem 1 stycznia 2018 r. (art. 545 ust. 4 u.p.w. 2017) z formalnego punktu widzenia w odniesieniu do pozostających w sporze organów (Wójt Gminy Mogilany znajdującej się w obszarze powiatu krakowskiego oraz Starosta Krakowski), będących organami jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a., można wskazać wspólny dla nich organ wyższego stopnia, którym pozostaje zgodnie z art. 17 pkt. 1) k.p.a. – wobec braku przepisu ustawy szczególnej – właściwe samorządowe kolegium odwoławcze (Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie). Jeśli przyjąć kryterium formalno-podmiotowe, to – abstrahując, czy w sporze na tle istniejącej i będącej przedmiotem wszczętego postępowania sprawy uczestniczy co najmniej jeden aktualnie (po wejściu w życie u.p.w. 2017) właściwy organ – należy uznać, że przedmiotowy spór nie jest sporem kompetencyjnym ani sporem o właściwość pozostającym w zakresie kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. art. 22 § 1 pkt 1 z zastrzeżeniem art. 22 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 4 p.p.s.a.). Przyjmując natomiast wyrażony na tle brzmienia art. 545 ust. 4 u.p.w. 2017 pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2019 r., II OW 63/19), że pojęcie przepisów dotychczasowych odnosi się do regulacji materialnoprawnej (np. art. 64b ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne), a właściwość organów należy ustalać na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów kompetencyjnych (np. art. 191 ust. 1 i 3 w zw. z art. 14 ust. 6 pkt 2), za prawidłowe należałoby uznać stanowisko, że żaden z organów uczestniczących w sporze w przedmiotowej sprawie nie może zostać wskazany jako właściwy w sprawie o nakazanie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód. Trzeba jednak pamiętać, że pismo z dnia 30 maja 2000 r. (k. 48 akt administracyjnych) dotyczące przywrócenia dotychczasowej funkcji stawu (jako urządzenia wodnego lub urządzenia melioracyjnego) na działce nr [...] w Libertowie zostało złożone jeszcze w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne, a występujący z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu Wójt nie wykazał, że pismo to stało się wówczas podstawą wszczęcia postępowania w odrębnej sprawie.

W związku z powyższym i w drugiej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożony przez Wójta wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest niedopuszczalny także z przyczyn przedmiotowych. Z przedłożonych akt sprawy administracyjnej wynika bowiem, że zagadnienie spornych stawów na działce nr [...] (obecnie: [...]) było przedmiotem ustaleń, rozważań oraz rozstrzygnięć w toku prowadzonego nadal (od października 2000 r.) przez Wójta Gminy postępowania o uregulowanie stosunków wodnych. W szczególności z decyzji Wójta z dnia [...] sierpnia 2017 r. jednoznacznie wynika, że organ ten objął zakresem rozpoznania zagadnienie zasypania stawów na działce nr [...] i zgodnie z wiążącymi wskazaniami oraz ocenami prawnymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 324/18, uchylił powyższą decyzję, Wójt został zobowiązany do wyczerpującego i szczegółowego wyjaśnienia tej kwestii w świetle przesłanek z art. 29 ust. 3 u.p.w. 2001 ("Zasypanie stawu musiało wpłynąć i to znacząco na stosunki wodne, jakie przynajmniej w sąsiedztwie tego stawu występowały. Organy przechodzą nad tym faktem do porządku dziennego, nie wyjaśniając, kto i kiedy staw (czy jak twierdzi skarżący - stawy) zasypał. O ile organ I instancji wzmiankuje o tych okolicznościach o tyle organ II instancji kwestii tej w ogóle o ich nie zauważa. (...) Jeżeli nawet zasypanie stawu (stawów) nie było działaniem nielegalnym (okoliczność ta nie została przez organy ustalona) okoliczność ta ma drugorzędne znaczenie. Przepis art. 29 ust 3 ustawy, nie uzależnia obowiązku wydania nakazu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom od ustalenia, że zmiana stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, nastąpiła na skutek działań nielegalnych. Jeżeli nawet właściciel czy posiadacz gruntu dokonuje na nim legalnej ingerencji tj. prac na podstawie wydanych decyzji administracyjnych lub takich prac, które decyzji nie wymagają, która to ingerencja zgodnie czy niegodnie z jego zamiarem zmienia dotychczasowy stan wód a zmiana ta niekorzystnie wpływa na grunty sąsiednie – powoduje szkody na tych gruntach, uprawniony organ administracji - wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma nie tylko uprawnienie, ale obowiązek by wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy. Oczywiście, jeżeli prace były wykonane na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych lub mają nieodwracalny skutek, wydanie nakazu przywrócenie stanu poprzedniego nie może być orzeczone. Organy jednakże winny w takim razie orzec o nakazaniu wykonania przez sprawcę naruszenia urządzeń zapobiegających szkodom").

W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że pismo z dnia 30 maja 2000 r. spowodowało wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie o przywrócenie dotychczasowej funkcji stawom na działce nr [...] jako urządzeniom wodnym lub urządzeniom melioracji wodnych. Zagadnienie zasypania spornych stawów jest zatem zagadnieniem stanu faktycznego przedmiotowej sprawy o uregulowanie stosunków wodnych, dla której właściwy pozostaje Wójt Gminy Mogilany. Nie wyklucza to oczywiście złożenia przez zainteresowane podmioty wniosku o wydanie decyzji, o których mowa w art. 191 ust. 1 lub 3 u.p.w. 2017. Wniosek ten będzie wtedy rozpoznawany przez nowe organy oraz w świetle nowej regulacji materialnoprawnej.

Mając na względzie powyższe argumenty i uwagi, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a. – orzekł o odrzuceniu wniosku.