Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 800/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 66, art. 69
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 16 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 roku sprawy ze skarg M. C., A. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego oddala skargi


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]INB) decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst: Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia (odwołania) z dnia [...].04.2019r. Pani A. D. reprezentowanej przez radcę prawnego Ł. K. oraz zażalenia z dnia [...].04.2019r. Pani M. C. i Pana K. C. reprezentowanych przez Panią A. D. (dalej zwani łącznie skarżącymi) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] kwietnia 2019r. (znak: [...]) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i na podstawie art. 69 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019r., poz. 1186 dalej: jako pr. bud.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm. dalej Kpa.) ustalił koszty postępowania administracyjnego na kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych), stanowiącą należność za usługi: sprzętowe, wykonanie zabezpieczenia poprzez częściową rozbiórkę budynku w [...], [...], przez C. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...], przy [...], [...], zobowiązując do ich poniesienia Panią A. D., Panią M. C. i Pana K. C. w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej jako: PINB) przeprowadził w dniu [...] marca 2017r. kontrolę na terenie działki nr [...] w [...] przy [...], gmina [...]. Podczas kontroli pracownicy PINB ustalili, iż na nieruchomości znajduje się stary budynek nieużytkowany, zlokalizowany w ostrej granicy z działką nr [...]. Jest to obiekt parterowy z poddaszem nieużytkowym. Wybudowany został na początku XX w, w technologii tradycyjnej, murowanej, z cegły ceramicznej. Strop ma drewniany, dach w konstrukcji drewnianej z pełnym deskowaniem, kryty papą. Więźba dachowa silnie zdewastowana, zniszczona przez korniki, mocno zawilgocona i przegnita. Połać dachowa nierówna, mocno pofałdowana, częściowo zawalona z tyłu budynku, tj. od strony działki nr [...]. Narożnik z tyłu budynku jest niestabilny, częściowo zawalony. Widoczne elementy konstrukcji dachu przegnite, silnie skorodowane, niestabilne. Budynek nie jest użytkowany, podłączone jest do niego przyłącze energetyczne, napowietrzne od słupa przy ulicy do budynku. Wskazany obiekt budowlany stanowi realne zagrożenie z uwagi na stan techniczny więźby dachowej i zawalony fragment narożnika budynku. W ocenie kontrolujących budynek nadaje się do rozbiórki. Z uwagi na jego zły stan techniczny należało wygrodzić strefę niebezpieczną na terenie działki nr [...].

Z uwagi na stwierdzony zły stan techniczny budynku PINB podjął próby skontaktowania się z właścicielami budynku (J. C. i A. D.), kierując korespondencję pod adres widniejący w ewidencji gruntów i budynków. Z uwagi na to, że korespondencja w sprawie wrócia do organu, PINB podjął dalsze próby ustalenia adresów właścicieli tego budynku - skierował zapytania do Gminy [...] jak też do Miasta [...]. Również te działania nie przyniosły pożądanego efektu. PINB wskazał, iż uzyskał informację od Powiatowego Konserwatora Zabytków, że budynek mieszkalny nie figuruje w gminnej ewidencji zabytków. Nie jest objęty żadną z form ochrony zawartych w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W dniu [...] maja 2017 r. pracownicy PINB przeprowadzili ponowną kontrolę nieruchomości położonej w [...] przy [...], w czasie której podjęli działania mające na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia grożącego ze strony budynku mieszkalnego jednorodzinnego, parterowego z poddaszem nieużytkowym. W tym celu zastosowano niezbędne środki zabezpieczające (dostosowane do stanu technicznego budynku) poprzez częściową rozbiórkę z użyciem koparki na kołach i Caterpillara. Stan budynku został oceniony na katastrofalny, grożący bezpośrednio zawaleniem. Niebezpieczeństwo zwiększało usytuowanie budynku w ostrej granicy z sąsiednią działką - wzdłuż dwóch ścian budynku. Czynności przygotowawcze objęły: zapewnienie asysty straży miejskiej, odłączenie budynku od zasilania prądem oraz sprawdzenie, czy w budynku nie przebywają ludzie. Roboty te zostały rozpoczęte od najbardziej niebezpiecznego miejsca od strony działki sąsiedniej. W trakcie ich trwania następowało kruszenie, rozpadanie się i przewracanie przyległych fragmentów budynku. W takiej sytuacji zdecydowano o doprowadzeniu rozbiórki do miejsca, w którym obiekt nie będzie zagrażał bezpieczeństwu, tj. do poziomu około 1,60 m ponad teren. Po zakończeniu ww. wskazanych robót dostęp do nieruchomości został zamknięty, zapewniono żółte tablice ostrzegawcze oraz uporządkowano teren działki sąsiedniej. W trakcie opisanych działań została wykonana dokumentacja fotograficzna.

Następnie w dniu [...] września 2017r. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której Pani A. D. wskazała, iż jest właścicielką działki nr [...] w [...] przy [...]. J. C. był jej mężem, zmarł w 2000r., postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone, nie występowała do sądu i do notariusza w tej sprawie. Spadkobiercami po mężu są jej dzieci: K. i M. C. i ona. Nie remontowała budynku, którego sprawa dotyczy, ponieważ nie miała środków finansowych na generalny remont. Robiła tyle i mogła. Obiekt ten był użyczany, przeglądy okresowe wykonywali ci, którzy z niego korzystali. Nie uprzątnęła jeszcze działki nr [...] po zburzeniu budynku przez PINB, nie wie co z tym zrobi. Na obecną chwilę nie jest w stanie sprzątnąć gruzu ze względów finansowych.

W dniu [...] grudnia 2017r. PINB wydał decyzję (znak: [...]) nakazującą Pani A. D., Pani M. C. i Panu K. C. rozbiórkę pozostałej części budynku mieszkalnego, usytuowanego na nieruchomości nr ewid.[...] i [...] przy [...] w [...], gm. [...] oraz uporządkować teren działki po wykonaniu rozbiórki. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania od ww. decyzji PINB, [...]INB decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r. (znak: [...]) uchylił ją w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez PINB z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

Następnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2018r. (znak: [...]) PINB ustalił koszty postępowania administracyjnego na kwotę [...]zł, stanowiącą należność za usługi: sprzętowe, wykonanie zabezpieczenia poprzez częściową rozbiórkę budynku w [...] przy [...] oraz zobowiązał skarżących do ich poniesienia. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia (odwołania) [...]INB decyzją z dnia [...].04.2018r. (znak: [...]) uchylił rozstrzygnięcie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

PINB przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe i uzupełnił je o dane związane z zamieszkaniem oraz wiekiem Pani M. C. oraz Pana K. C. (odpowiedź Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA w [...]). Nadto, PINB ustalił, że spadek po zmarłym J. C. nabyli z dobrodziejstwem inwentarza: żona A. D., syn K. C. (lat 24), córka M. C. (lat 23) (Postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...].09.2009r.). Nadto PINB wyznaczył rozprawę administracyjną z udziałem stron postępowania, na której odniesiono się do złego stanu technicznego budynku państwa C. ..

Następnie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. (znak: [...]) PINB ustalił koszty postępowania administracyjnego na kwotę [...]zł, stanowiącą należność za usługi: sprzętowe, wykonanie zabezpieczenia poprzez częściową rozbiórkę budynku w [...] przy [...] przez Pana C. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] oraz zobowiązujące do ich poniesienia przez Panią A. D., Panią M. C. i Pana K. C. w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

Organ wskazał, że z uwagi na podjęte działania prewencyjne pozostały nieuregulowane koszty po stronie organu administracji, które w myśl art. 69 pr. bud. pokrywane są przez właściciela nieruchomości. Organ wskazał, że spośród kilku ofert wybrał najkorzystniejszą ofertę wykonawcy robót, który przeprowadził roboty rozbiórkowe na nieruchomości skarżących. Wykonawca robót wystawił fakturę VAT na kwotę [...]zł. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1) lub zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Mając to na uwadze organ wskazał, że do poniesienia kosztów zobowiązani są aktualni właściciele nieruchomości- A. D., M. C. i K. C..

Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie PINB związane z naliczeniem opłaty za rozbiórkę budynku, w terminie ustawowym złożyła Pani A. D., reprezentowana przez radcę prawnego Ł. P. M. C. i Pan K. C. reprezentowani przez Panią A. D..

W zażaleniach zakwestionowano zastosowanie przez organ trybu z art. 69 pr. bud. zarzucając błędne ustalenie, iż przedmiotowy budynek stwarzał bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz jakoby właściwym środkiem zabezpieczającym, zmierzającym do jego usunięcia, była zastępcza rozbiórka całości budynku ( zamiast wydania decyzji w oparciu o treść art. 66 ust 1 ew. art, 67 ust. 1 prawa budowlanego) czego dalszym skutkiem jest nieuprawnione obciążenie aktualnych właścicieli kosztami dokonania przedmiotowej rozbiórki oraz nakazanie im wykonania czynności w zakresie dalszej rozbiórki pozostałości i uporządkowania terenu.

Po rozpoznaniu zażaleń [...]INB wydał opisaną we wstępie decyzję z [...] lipca 2019 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż art. 69 pr. bud. nakłada na organ nadzoru budowlanego obowiązek zapewnienia na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego niezwłocznego podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. [...]INB wskazał, iż działania takie nie mają na celu przywrócenie stanu zgodnego z przepisami, lecz usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, poprzez zastosowanie niezbędnych środków zabezpieczających. Warunkiem niezbędnym do zastosowania tego przepisu jest zatem pojawienie się stanu niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, przy czym stan też powinien być związany z istnieniem obiektu budowlanego, nie ma jednak znaczenia, do kogo należałoby mienie i jakiej było wartości. Niebezpieczeństwo ma więc mieć charakter realny i obiektywny. Czynności podejmowane na podstawie art. 69 stanowią działania, których kosztami obciąża się właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, ponieważ to właśnie te podmioty winny ponosić odpowiedzialność za zły stan techniczny obiektu budowlanego i związane nim zagrożenia.

W niniejszej sprawie zasadność zastosowania niezbędnych działań w celu usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia wynikała ze stanu technicznego budynku, z uwagi na jego opuszczenie i nieużytkowanie przedmiotowego budynku, brak możliwości skontaktowania się ze współwłaścicielami oraz przede wszystkim istniejące niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia osób przebywających w otoczeniu obiektu, tym bardziej, iż jest usytuowany w ostrej granicy z działką sąsiednią. Przedmiotowy budynek był opuszczony, stwierdzony stan techniczny był bardzo zły z uwagi na kondycję więźby dachowej oraz zawalony fragment narożnika budynku. Stan obiektu przed dokonanymi zabezpieczeniami został udokumentowany na dokumentacji fotograficznej dołączonej do protokołu kontroli z dnia [...].03.2017r. Wobec powyższego PINB zasadnie podjął decyzję o wykonaniu niezbędnych robót, by ten stan wyeliminować. Roboty te zostały rozpoczęte od najbardziej niebezpiecznego miejsca od strony działki sąsiedniej. W trakcie ich trwania następowało kruszenie, rozpadanie się i przewracanie przyległych fragmentów budynku. W takiej sytuacji zdecydowano o doprowadzeniu rozbiórki do miejsca, w którym obiekt nie będzie zagrażał bezpieczeństwu, tj. do poziomu około 1,60m ponad teren. Jako zobowiązani do poniesienia kosztów działań prewencyjnych są właściciele nieruchomości, na której prowadzone były takowe roboty (art. 69 Prawa budowlanego). PINB w wyniku przedłożenia kilku ofert, wybrał najkorzystniejszą ofertę wykonawcy robót, który przeprowadził zabezpieczające roboty rozbiórkowe na terenie przedmiotowej nieruchomości i wystawił Fakturę VAT na kwotę [...]zł.

Odnosząc się do zarzutów skarżących organ wyjaśnił, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 69 pr. bud. organy mają tylko obowiązek wykazania niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, związanego z danym obiektem budowlanym, na tym etapie nie ma znaczenia do kogo dane mienie należy i jaka była jego wartość. Przy czym, jak wynika z akt postępowania, zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ powiatowy podjął działania mające na celu ustalenie miejsca pobytu właścicieli nieruchomości. Organ podkreślił, iż to obowiązkiem właściciela obiektu budowlanego, jest utrzymywać i użytkować obiekt w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do jego nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej (art. 61 Prawa budowlanego w zw. z art. 5 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1-7 Prawa budowlanego).

Wydane przez PINB rozstrzygnięcie odpowiada prawu, niemniej jednak z uwagi na omyłkowe wskazanie iż jest to postanowienie, a nie decyzja [...]INB uchylił zaskarżone postanowienia w całości i orzekł o ustaleniu kosztów postępowania administracyjnego na kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych), stanowiącą należność za usługi: sprzętowe, wykonanie zabezpieczenia poprzez częściową rozbiórkę budynku w [...], [...], przez C. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...], przy [...], [...], zobowiązując do ich poniesienia Panią A. D., Panią M. C. i Pana K. C. w terminie 30 dni.

Skargi na powyższą decyzję [...]INB wnieśli A. D., M. C. i K. C.

Skarżący powtórzyli zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organ I instancji.

Zdaniem skarżących nie był podstaw faktycznych do zastosowania art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego. Organy nie wyjaśniły na czym zagrożenie stwarzane przez ten budynek miałoby konkretnie polegać oraz nie przedstawiły w tym zakresie żadnych dowodów, poza znajdującą się w aktach sprawy dokumentacją zdjęciową i lapidarnym w swej treści protokołem. Zaniechania w tym zakresie powodują, iż nie sposób w chwili obecnej ocenić, czy przedmiotowe zagrożenie rzeczywiście istniało

Organ I instancji nie wykazał także, iżby podjął całość koniecznych działań, zmierzających do skutecznego zawiadomienia A. D. o podjętym przez niego postępowaniu. Jak się bowiem okazało organ ostatecznie ustalił jej adres doręczając zawiadomienie o rozprawie administracyjnej w dniu [...] września 2017 r., na którą się stawiła. Istotnym jest jednak, iż działo się to już po tym jak PINB zrealizował swe działania, których skutkiem było zburzenie przedmiotowego budynku.

Zarzucono, iż dopiero po pół roku organ ustalił status pozostałych stron postępowania w osobach M. i K. C.

Podniesiono, że brak było przesłanek do stwierdzenia, iż przedmiotowa nieruchomość jest zdewastowana tak dalece, iżby powodowała realne zagrożenie dla życia lub mienia. Gdyby nawet jednakże uznać, tylko teoretycznie prawidłowość takiego założenia, to w realiach rozpatrywanej sprawy i tak nie dawałoby ono podstawy do zburzenia całości budynku, w oparciu o treść art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego. Przepis ten określa bowiem w sposób literalny działania które winny być wyłącznie zabezpieczającymi. Znaczenie tego słowa wskazuje zatem nie na ostateczność środków podejmowanych na podstawie dyspozycji art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego, a wyłącznie na ich doraźność. Służą one nie wymuszeniu na właścicielu właściwego utrzymania budynku, lecz jedynie tymczasowemu, acz niezwłocznemu zabezpieczeniu obiektu budowlanego w sposób usuwający istniejące niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. W efekcie natomiast działań, które faktycznie podjął organ I instancji, dom został praktycznie doszczętnie zburzony. Działanie to było tym bardziej nieuzasadnione, że nie było również żadnych podstaw by założyć, że działania te podjąć trzeba niezwłocznie. W okolicznościach sprawy organ I instancji posiadając podstawy by twierdzić, że przedmiotowy budynek stwarzał rzeczywiste bezpośrednie zagrożenie dla ludzi i mienia, winien był w pierwszej kolejności rozważyć wydanie decyzji opartej o treść art. 66 ust. 1 prawa budowlanego, zawierającej wezwanie skarżących do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, określając przy tym termin wykonania tego obowiązku. W przypadku natomiast stwierdzenia i wykazania zarazem, że obiekt ten nie nadaje się do remontu, mógł podjąć PINB ewentualną decyzję o rozbiórce, na podstawie art. 67 ust. 1 prawa budowlanego, której adresatem byliby skarżący , a nie podmiot trzeci jak to miało miejsce w przypadku zastosowania normy określonej treścią art. 69 ust. 1 Prawa budowlanego. Działanie zatem, które faktycznie podjął Organ I instancja, było pozbawione właściwej podstawy prawnej i jako takie nie mogło ono powodować wiążących skutków prawnych. Tyczy się to w konsekwencji także obowiązków nałożonych na skarżących, mocą postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 r. a dalej decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r., jak również utrzymujących w mocy te rozstrzygnięcia decyzji, które [...]INB wydał w dniu [...] lipca 2019 r.

Odpowiadając na skargi Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, następuje jedynie w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji [...]INB z dnia [...] lipca 2019 r. był przepis art. 69 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1186, przywoływany w tekście jako pr. bud.), zgodnie z którym (ust. 1) w razie konieczności niezwłocznego podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, lub ingerencji lub naruszeń, o których mowa w art. 66 ust. 1a, organ nadzoru budowlanego zapewni, na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, zastosowanie niezbędnych środków zabezpieczających; (ust. 2) do zastosowania, na koszt właściciela lub zarządcy, środków przewidzianych w ust. 1 są upoważnione również organy Policji i Państwowej Straży Pożarnej. O podjętych działaniach organy te powinny niezwłocznie zawiadomić organ nadzoru budowlanego.

Z konstrukcji przepisu art. 69 pr. bud. wynika zamiar ustawodawcy ochrony życia i zdrowia ludzkiego oraz mienia w sytuacji, gdy zachodzi realna groźba wystąpienia niebezpieczeństwa narażenia wskazanych wyżej dóbr. Czynności o jakich mowa w powołanym przepisie podejmowane są przez organ nadzoru budowlanego w zastępstwie właściciela lub zarządcy obiektu, czyli podmiotów zobowiązanych na podstawie art. 61 pr. bud. do utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Ponadto są to czynności podejmowane odpłatnie (na koszt właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego), w sytuacji zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie, a organ nadzoru budowlanego ma obowiązek bezzwłocznego zorganizowania niezbędnych środków zabezpieczających. O kosztach i obciążeniu nimi wskazanych wyżej podmiotów rozstrzyga organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji. Wydanie takiej decyzji umożliwia właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego kwestionowanie w drodze odwołania nie tylko wysokości kosztów, ale także zasadności zastosowania określonych środków jako niezbędnych.

Należy również wskazać, że art. 69 pr. bud. dotyczy budynków, których stan wymaga niezwłocznego podjęcia działań zmierzających do usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Chodzi w nim o działania faktyczne, prowadzące do odwrócenia istniejącego niebezpieczeństwa, nazwane środkami zabezpieczającymi. Działania te są zbliżone swym charakterem do działań podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym, takich jak wykonanie zastępcze (art. 127 u.p.e.a.) czy przymus bezpośredni (art. 148 u.p.e.a.). Przepis art. 69 pr. bud. nie upoważnia organów nadzoru budowlanego do określonej w nim interwencji w sytuacji, w której budynek bezpośrednio grozi zawaleniem, ale jego stan techniczny nie wymaga niezwłocznego podejmowania działań zmierzających do usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. W takiej sytuacji zastosowanie znajdzie art. 68 pr. bud. Natomiast w przypadku braku bezpośredniego zagrożenia zawaleniem obiektu budowlanego zastosowanie będzie miał art. 66 pr. bud.

Podjęcie działań zabezpieczających, o których mowa w art. 69, jest niezależne od tego, czy został ustalony właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Na etapie podejmowania czynności zabezpieczających nie jest to okoliczność istotna, mająca jakikolwiek wpływ na wykonanie obowiązków spoczywających na organach nadzoru budowlanego. Potrzeba podjęcia działań jest bowiem spowodowana ochroną życia i zdrowia ludzi oraz ich mienia.

W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego wykazały, iż zaistniały okoliczności uzasadniające podjęcie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego niezbędnych prac zabezpieczających w budynku skarżących w celu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi, którzy mogą przebywać w jego otoczeniu (w tym w szczególności jego bezpośrednich sąsiadów). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym protokoły kontroli z dnia [...] marca 2017 r. (k. 12) i [...] maja 2017 r. (k. 53), dokumentacja zdjęciowa (k.11, 37-43, 46) wskazują niewątpliwie na zły stan techniczny budynku, grożący zwaleniem. Z ustaleń organu wynika, że sporny murowany budynek miał silnie zdewastowaną więźbę dachową, zniszczoną przez korniki, zawilgoconą i przegnitą. Część dachu, od strony przylegającej działki nr [...] była zawalona. Narożnik z tyłu budynku był niestabilny, częściowo zawalony. Widoczne elementy konstrukcji dachu przegnite, silnie skorodowane, niestabilne. Sam budynek był opuszczony i nieużytkowany, groził zawaleniem. Zdaniem Sądu powyższe okoliczności dawały organom podstawę do podjęcia działań, o których mowa w art. 69. Istniało realne zagrożenie zawalenia budynku, które zagrażało ludziom i mieniu. Wbrew wiec argumentom skarżących, nie było podstaw przy tych okolicznościach do prowadzenia postępowania w trybie art. 66 pr. bud. Organy stwierdzając powyższy stan budynku zobligowane były do wykonania niezbędnych czynności w celu zapobieżenia potencjalnego zagrożenia. Zauważyć należy, iż przesłanką zastosowania przez organ art. 69 ust. 1 pr. bud. nie jest wyłącznie ryzyko zawalenia się obiektu, ale niebezpieczeństwo wystąpienia jakiegokolwiek innego zdarzenia wynikającego ze stanu obiektu, który może zagrażać bezpieczeństwu ludzi jak np. upadek elementu dachu. Stwierdzony przez organy stan techniczny budynku i sposób jego zagospodarowania nie pozostawiał wątpliwości, iż istnieje ryzyko wystąpienia takiego zdarzenia w każdej chwili (zniszczony dach, zdewastowana więźba dachowa) i konieczne było niezwłoczne podjęcie stosownych prac zabezpieczających. Zarzuty skargi skierowane wobec nieuprawnionego zastosowania przez organ art. 69 pr. bud. okazały się więc nieuzasadnione.

W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach zastosowania środków zabezpieczających na podstawie art. 69 pr. bud. organ nadzoru budowlanego, uznając że zastosowane środki były uzasadnione powinien wydać decyzję ograniczającą się do obciążenia poniesionymi kosztami właściciela lub zarządcy obiektu. Postępowanie w tym przedmiocie prowadzone jest zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, przy udziale właściciela lub zarządcy obiektu jako stron postępowania doprowadzić powinno do weryfikacji zasadności podjętych przez właściwy organ działań zarówno, co do istnienia stanu niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia ze strony obiektu budowlanego jak i niezbędności zastosowanych środków zabezpieczających. W razie stwierdzenia, że zastosowano środki niezbędne dla usunięcia rzeczywiście istniejącego niebezpieczeństwa organ wyda decyzję opartą na przepisie art. 69 Prawa budowlanego rozstrzygającą o obciążeniu właściciela lub zarządcy kosztami zastosowanych środków. W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, stan budynku stwarzał realne zagrożenie zawalenia, wobec czego organ był uprawniony do zastosowania trybu z art. 69. Z protokołu kontroli z dnia [...] maja 2017 r. wynika dokładnie jakie prace zostały przeprowadzone (por. str 2-3 niniejszego uzasadnienia). Organ wykazał, iż złożył zapytanie ofertowe i wybrał najkorzystniejsza ofertę wykonywany robót budowlanych, który wystawił fakturę w wysokości [...] zł. Kwota ta obciąża skarżących jako właścicieli nieruchomości. Przyjdzie wskazać, że kosztów tych nie może ponosić Skarb Państwa, gdyż to na skarżących jako właścicielach nieruchomości spoczywa obowiązek zapewnienia należytego stanu obiektu. Budynek ten ulegał zdewastowaniu, był opuszczony i groził zawaleniem. W tej sytuacji, co ustawodawca wyraźnie w art. 69 pr. bud. uregulował, iż koszty niezbędnych czynności ponosi właściciel/ zarządca obiektu. W sprawie nie było przy tym sporne iż właścicielami budynku w [...] są A. D., M. C. i K. C.. Podniesione na rozprawie przez pełnomocnika twierdzenia, iż organowi był znany adres skarżącej A. C. pozostają w tym kontekście bez znaczenia, gdyż szczególny tryb z art. 69 pozwala właśnie w sytuacji zagrożenia- a takie w sprawie wystąpiło, na podjęcie niezbędnych działań, a nie nakazuje organowi na nieskończone poszukiwanie właściciela nieruchomości. Jak już wyżej wskazano, gdyby organy stwierdziły ze budynek ten wymaga "jedynie" remontu, prowadziłyby postępowanie w innym trybie (art. 66 pr. bud.). Budynek zaś groził zawaleniem, a ochrona dóbr podstawowych, czyli życia i zdrowia ludzi oraz mienia, w sytuacjach niecierpiących zwłoki może wymagać podjęcia działań mających na celu usunięcie niebezpieczeństwa grożącego wskazanym dobrom.

Nie zostały również naruszone wskazane w skardze przepisy postępowania, organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy i w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy. Zasadnie [...]INB uchylił postanowienie PINB stwierdzając, że rozstrzygnięcie to powinno przybrać formę decyzji a nie postanowienia (por. wyrok II SA/Gd 2020/99).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.