Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1257/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 83c ust. 1, art. 83f ust. 6 i ust. 7, art. 85 ust. 1, art. 89 ust. 4, art. 89 ust. 3,
journal: Dz.U. 2021 poz 1098
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez wcześniejszego zgłoszenia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. F. kwotę 282 zł /słownie: dwieście osiemdziesiąt dwa złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1257/21

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. F. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2021r. nr [...], wymierzająca Skarżącej łączną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wcześniejszego zgłoszenia zamiaru ich usunięcia w wysokości 7.050 zł

Jak wynika z akt sprawy, dnia [...] sierpnia 2020 r. w wyniku informacji przekazanej z Komendy Powiatowej Policji w [...], organ I instancji przeprowadził kontrolę działki nr 3263 w [...], podczas której stwierdzono, że na usunięto tam drzewa, o czym świadczą pozostawione pnie i kłody. Większe drzewa zostały ścięte piłą mechaniczną na wysokości ok. 60 - 80 cm prawdopodobnie w dniu 18 lub 19 sierpnia 2020 r., o czym świadczy dobry stan pni oraz mocne ulistnienie koron wyciętych drzew. Po analizie zastanego materiału stwierdzono, że egzemplarze nie wykazywały objawów chorobowych, posiadały zdrowe, regularne pnie i prawidłowo ulistnione korony. Nie zagrażały również użytkownikom terenu, ponieważ działka jest ogrodzona i niezamieszkała. Na terenie ujawniono 3 drzewa, których mierzony obwód na wysokości 5 cm przekraczał 65 cm w przypadku robinii akacjowej oraz 50 cm w przypadku wiązu szypułkowego. Obwody pni na wysokości 5 cm wynosiły: wiąz szypułkowy - 135 cm a robinie akacjowe odpowiednio: 104 cm i 93 cm. Czynność udokumentowano notatką służbową z dnia [...] sierpnia 2020r.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. wpłynęło do organu I instancji pismo M. F., w którym przyznała ona, że jako właścicielka działki o numerze ewidencyjnym 3263 w [...] usunęła ze swojej posesji drzewa, w większości samosiewy robinii akacjowej, z których 3 mogły przekraczać obwodem 50 cm. Powodem usunięcia drzew były zgłoszenia sąsiadów, którzy zwrócili się do właścicielki działki z prośbą o uporządkowanie terenu przylegającego do ich nieruchomości.

Dnia [...] sierpnia 2020 r. wszczęto postepowanie administracyjne w niniejszej sprawie a [...] sierpnia 2020 r. przeprowadzono oględziny działki, podczas których planowano ponownie zmierzyć pnie drzew i ustalić szczegółowe okoliczności wycinki. Stwierdzono jednak, że wszystkie pnie drzew zostały wykarczowane, o czym świadczy pozostała na poziomie gruntu świeża warstwa trocin, w związku z czym nie była możliwa ponowna weryfikacja obwodów na wysokości 130 cm. Dodatkowo Właścicielka działki obecna podczas oględzin nie przyznała się do usunięcia drzew przekraczających obwodem 65 cm. Według jej zeznań usunęła tylko drzewa o małych obwodach, a większych drzew na jej działce nie było, co jest niezgodne z wcześniej zebranymi danymi.

Z powodu braku możliwości pomiaru pni na wysokości 130 cm, obwód postawiono wywnioskować z poprzednich pomiarów wykonanych na wysokości 5 cm, pomniejszając go o 30%. Organ I instancji stwierdził, że domniemane obwody (na 130 cm) drzew mogły wynosić kolejno 72 i 65 cm w przypadku robinii akacjowej i 94,5 cm w przypadku wiązu szypułkowego.

Dnia [...] października 2020 r. wydano pierwszą decyzję, od której strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...], decyzja organu I instancji została w całości uchylona a sprawa została skierowana do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji oparł swe ustalenia na notatce służbowej z oględzin dokonanych jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Kolegium zarzuciło, że ustalenia z postępowania kontrolnego nie zostały wprowadzone do postępowania oraz nie zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. włączył ww. notatkę służbową z dnia [...] sierpnia 2020 r. oraz załączniki w postaci materiałów zdjęciowych oraz mapy do akt sprawy. Przesłuchano również w charakterze świadków funkcjonariuszy Policji, dokonujących interwencji w sprawie wycinki drzew na działce Skarżącej oraz mieszkańców działek sąsiednich względem działki Skarżącej, tj. M. D., D. K. oraz R. W., który na zlecenie Skarżącej wycinał drzewa.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r. nr [...] [pic]Prezydent Miasta [...] nałożył na M. F. karę pieniężną za usunięcie 3 drzew rosnących na działce nr ewid. 3263 w [...] tj. wiązu szypułkowego i dwóch robinii akacjowych w łącznej kwocie 14.100 zł., jako wyciętych bez uprzedniego zgłoszenia do organu zamiaru ich wycięcia. Organ ustalił obwody pni drzew, stosując art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098, dalej: .u.o.p.) i przyjmując następujące wymiary: wiąz szypułkowy: 142 cm, robinie akacjowe: 108 cm i 97,50 cm.

Odwołanie od decyzji wniosła M. F. zarzucając naruszenie zasad ogólnych k.p.a. w tym niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie zebrania materiału dowodowego, w szczególności w zakresie zagrożenia jakie stwarzało drzewo dla mieszkańców i jego stanu zdrowotnego. Zarzuciła również niedopuszczenie dowodu w postaci opinii biegłego na okoliczność ustalenia obwodu pni drzew. Podniosła, że notatka służbowa nie może zastąpić środków dowodowych przewidzianych w art. 75 k.p.a. Zdaniem Strony organ dokonał swobodnej oceny dowodów oraz nie zastosował art. 81a k.p.a. przez rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony.

Odwołująca zarzuciła również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83f ust.4 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody przez nie wykazanie, że usunięte drzewa miały obwód pni kwalifikujący je do zgłoszenia zamiaru ich usunięcia oraz art. 89 ust. 7 u.o.p., przez nałożenie kary mimo zaistnienia stanu wyższej konieczności.

Strona wniosła o uchylenie decyzji organu instancji i umorzenie postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] opisaną na wstępie decyzją z [...] maja 2021r.

1. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2021r. nr [...] w części dotyczącej wysokości wymierzonej kary [pic] pieniężnej,

2. wymierzyło M. F. karę pieniężną za usunięcie trzech drzew: wiązu szypułkowegi i 2 szt. robinii akacjowej z działki nr ewid. 3263 w [...], w wysokości 7 050 zł,

3. zobowiązało M. F. do wpłaty kary w wysokości określonej w pkt II w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji do budżetu Miasta [...] na wskazany numer konta bankowego.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 89 ust. 3 u.o.p., jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania, powiększając ją o 50%.

W ocenie Kolegium zastosowanie powyższego przepisu stało się konieczne ponieważ mimo świadomości o konieczności zgłoszenia wycinki usunięte zostały pozostałe pnie wyciętych drzew, co uniemożliwiło ponowną weryfikacje dokonanych uprzednio pomiarów. Z powodu braku możliwości pomiaru pni na wys. 130 cm. uprzednio dokonane pomiary na wys. 5 cm pomniejszono o 30%. Zgodnie z powyższym wymiary usuniętych drzew ustalone zostały jako: wiąz szypułkowy 94,5 cm. robinia akacjowa 72 cm. i 65cm.

Kolegium jako okoliczność bezsporną oceniło fakt, że M. F. dokonała w dniach [...] sierpnia 2020r. wycinki 3 drzew rosnących na działce nr ewid. 3263 w [...]. Jak ustalono wycinki tej dokonano bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 u.o.p. Wątpliwości nie budzi także, iż usunięte drzewa rosły na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej i były usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W konsekwencji zaistniały przesłanki do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez stosownego zgłoszenia (art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy ). Wątpliwości Kolegium nie budziło, że M. F. jest właścicielem działki na której rosły drzewa, zatem jest osobą, na którą, stosownie do art. 88 ust. 2 u.o.p. może zostać nałożona kara pieniężna za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia.

Kolegium wyjaśniło, że choć Skarżąca w związku z treścią art. 83f ust. 1 pkt 3a nie miała obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzewa to tym samym była podmiotem objętym hipotezą art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i korzystała ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. Okoliczność ta ma podstawowe znaczenie dla określenia wysokości wymierzanej kary pieniężnej albowiem począwszy od 2017r. przepis art. 89 ust. 1 u.o.p. różnicuje wysokość tej kary w zależności od tego czy podmiot, któremu kara jest wymierzana był zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty, czy też nie. Co do zasady art. 89 ust. 1 u.o.p. przewiduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ust. 1 pkt 6, w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Jednakże zasada to nie odnosi się do przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty. W takiej sytuacji art. 89 ust. 1 u.o.p. stanowi bowiem, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Kolegium uznało więc, że decyzję organu I instancji należało uchylić w części dotyczącej wysokości wymierzonej kary pieniężnej i orzec przez dokonanie ponownego ustalenia kary, bowiem organ I instancji wymierzył ją w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa (art. 89 ust. 1 u.o.p w zw. z art. 89 ust. 4 u.o.p.). Tym samym karę pieniężną za usunięcie drzewa bez stosownego zgłoszenia należało wymierzyć w wysokości opłaty za usunięcie drzewa. Uwzględniając art. 89 ust. 1 u.o.p. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie wysokości stawek opłat, dokonano zmiany wysokości ustalonej kary, ustalając jej wysokość kolejno dla drzewa wiąz szypułkowy 4 260 zł, robinia akacjowa 1 620 zł i robinia akacjowa 1 170 zł, co łącznie dało kwotę 7 050 zł .

Kolegium nie podzieliło argumentacji Skarżącej, że zachodził stan wyższej konieczności, który usprawiedliwiał usunięcia drzew mimo braku zgłoszenia. Organ odwoławczy podniósł, że usunięte drzewa rosły na terenie ogrodzonym, w znacznej odległości od budynku mieszkalnego. Nawet pochylenia drzewa nie sposób zakwalifikować jako stan nagły i stwarzający na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości.

M. F., reprezentowana przez brata P. B. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2021 r., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 83f ust. 4 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., przez niewykazanie, że wycięte drzewa miały obwód pnia zobowiązujący skarżącą do dokonania zgłoszenia o zamiarze ich usunięcia,

- art. 83f ust. 6 i 7 u.o.p., przez oparcie ustaleń na notatce służbowej, która nie jest dowodem w sprawie i została sporządzona przed wszczęciem postępowania administracyjnego,

- art. 88 ust. 1 u.o.p., przez naliczenie opłaty za usunięcie drzew, na które nie jest wymagane zezwolenie,

- art. 89 ust. 3 u.o.p., poprzez oparcie ustaleń na podstawie danych zebranych przed wszczęciem postępowania administracyjnego i bez podstawy prawnej włączonych do materiału dowodowego.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich, niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w szczególności w zakresie okoliczności dotyczących zagrożenia jakie występowało dla mieszkańców i innych postronnych osób oraz ustalenia czy drzewa były zdrowe, czy obumarłe, a przede wszystkim jaki był obwód ich pnia,

- art. 75 § 1 k.p.a. przez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłych celem ustalenia obwodu pnia oraz stanu drzew, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy oraz przez włączenie do materiału dowodowego notatki służbowej, która nie może zastąpić środków dowodowych przewidzianych w art. 75 k.p.a. i następnych,

- art. 80 k.p.a. przez dokonanie swobodnej oceny dowodów w zakresie ustalenia czy drzewa miały obwód pnia wymagający zgłoszenia,

- art. 81 a k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na korzyść skarżącej i uczynienie z tych wątpliwości podstawy do wydania przedmiotowej decyzji, w sytuacji braku dowodów potwierdzających wycinkę drzew, ich obwodu oraz stanu zdrowotnego.

Na podstawie powyższych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej, jako naruszających prawo, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że obecnie brak jest dowodu, na podstawie, którego można byłoby stwierdzić jakie były obwody pni wciętych drzew. W dniu [...] sierpnia 2020 r. zostały dokonane oględziny drzew. Z tej czynności pracownik Urzędu Miasta w [...] sporządził notatkę służbową, natomiast nie zostało w tym dniu wszczęte postępowanie administracyjne dotyczące nałożenia kary administracyjnej. Skarżąca powołała się na wyrok NSA z 21 listopada 2001 r., sygn. I SA/Gd 306/99, w którym wskazano, że notatka służbowa nie może zastąpić środków dowodowych przewidzianych w art. 75 i nast. k.p.a. W związku z tym postanowienie organu I instancji z dnia [...] grudnia 2020 r. o włączeniu do materiału dowodowego notatki służbowej z oględzin nie może zastąpić protokołu z oględzin, o jakich mowa w art. 83f ust. 7 u.o.p.. Dołączone do notatki zdjęcia stanowią załącznik do tej notatki i stanowią całość i muszą być rozpatrywane łącznie. Jednocześnie należy podnieść, że na podstawie tych zdjęć nie można stwierdzić, kiedy one zostały zrobione i jakiej działki dotyczą.

Skarżąca zarzuciła, że w decyzji brak jest wskazania, w jaki sposób w dniu [...] sierpnia 2020 r. były dokonane oględziny drzew, czym dokonano pomiaru ich obwodu, czy były to mierniki prawidłowe, zgodne z obowiązującymi przepisami, czy prawidłowo wykonano pomiar obwodów drzew. Wedle Skarżącej ustalenie obwodu pnia usuniętych drzew winno być dokonane w oparciu o zeznania świadków oraz w oparciu o opinię biegłego. Z zeznań świadka R. W., który dokonywał wycinki drzew wynika, że drzewa na wysokości 60 cm miały średnicę ok. 10 cm, czyli ich wielkość nie zobowiązywała właściciela do zgłoszenia, o którym mowa w art. 83 f ust. 4 u.o.p. Ponadto z zeznań świadków wynika, że drzewa "zagrażały" bezpieczeństwu poprzez ich nadmierne nachylenie. Świadek nie jest dowodem o niższym stopniu wiarygodności niż inne przeprowadzone dowody. Organ nie przeprowadził innych dowodów, jak również nie powołał biegłego. W związku z tym wątpliwości co do stanu faktycznego, niedające się usunąć należy rozstrzygnąć na korzyść strony skarżącej.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zaskarżona decyzja podlega w ocenie Sądu uchyleniu, gdyż Kolegium nie dostrzegło, że przyjęta przez organ I instancji metodologia obliczenia obwodu pni usuniętych drzew sprzeczna jest z regułami dotyczącymi sposobu tych obliczeń, wynikających z art. 89 ust. 4 u.o.p. W ocenie Sądu nie zaistniała również podstawa, aby w niniejszej sprawie zastosować przepis art. 89 ust. 3 u.o.p.

Co do zasady, opłatę za usunięcie drzewa, która w niniejszej sprawie równoznaczna jest z wysokością administracyjnej kary pieniężnej - ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty, stosownie do art. 85 ust. 1 u.o.p. Zatem podstawowym parametrem w celu obliczenia wysokości opłaty jest obwód wyciętego drzewa na wysokości 130 cm. Dopiero gdy pomiaru tego uzyskać nie można z uwagi na brak kłody, należy zastosować odpowiednio regulacje z art. 89 ust. 3 i ust. 4 u.o.p.

Jak stanowi art. 89 ust. 3 u.o.p., jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%.

Z kolei stosownie do art. 89 ust. 4 u.o.p., jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%.

Niewątpliwie skutki najbardziej dolegliwe dla podmiotu, który może być obciążony karą pieniężną przewiduje art. 89 ust. 3 u.o.p. Przepis ten zakłada bowiem, że informacje na podstawie których ustalono wymiary usuniętego drzewa powiększa się o 50% jako swoista sankcja za usunięcie śladów niezgodnej z prawem wycinki drzew. Organy I oraz II instancji zgodnie przyjęły, że zachodziła podstawa do zastosowania powyższego przepisu, gdyż w trakcie oględzin z dnia [...] sierpnia 2020r. nie stwierdzono pni w terenie – wobec czego nie wykonano pomiarów. Należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że treść protokołu utrwalającego ww. oględziny z dołączoną do niego dokumentacją zdjęciową wzbudza wątpliwości odnośnie stwierdzenia co do braku pni na terenie działki. Z jednej strony w protokole zapisano, że w dniu oględzin nie znaleziono pni, konarów ani pozostałości usuniętych drzew. Z drugiej strony do protokołu dołączono dokumentację zdjęciową wykonaną dnia [...] sierpnia 2020r., na których widoczne są pnie drzew, przy czym nie wskazano w żadnym zakresie, jakich drzew te pnie dotyczą.

Przede wszystkim jednak należy zwrócić uwagę, że organ dokonał wcześniejszej kontroli działki dnia [...] sierpnia 2020r., podczas której zastał usunięte drzewa, których dotyczy przedmiotowe postępowania (wiąz szypułkowy oraz dwie robinie akacjowe) i dokonał ich pomiarów. W opisie zdjęć dokumentujących ww. czynności wskazano, że choć zastano, oprócz pni również powalone kłody, to jednak z powodu nagromadzenia w jednym miejscu kilku pni nie dokonano pomiarów na wysokości 130 cm, ponieważ pomiary takie mogły być niemiarodajne. Należałoby więc przyjąć, że skoro nie było jednoznacznej możliwości przyporządkowania kłody do danego pnia, należało zastosować art. 89 ust. 4 u.o.p. i obwód samego pnia obniżyć o 10% - uzyskując w ten sposób ekwiwalent pomiaru kłody drzewa na wysokości 130 cm. W trakcie czynności kontrolnych z dnia [...] sierpnia 2020r. organ zmierzł obwód każdego usuniętego pnia na wysokości 5 cm.

Należy więc stwierdzić, że organ dysponował pomiarem, który umożliwiał obliczenie obwodu pnia na podstawie art. 89 ust. 4 u.o.p. a zatem nie zachodziły podstawy do zastosowania sankcyjnej metody obliczenia wymiarów usuniętego drzewa, przewidzianej w art. 89 ust. 3 u.o.p. Przepis ten podlega zastosowaniu w przypadku gdy organ nie miał możliwości dokonania pomiaru pnia lub kłody. W niniejszej sprawie organ tę możliwość miał i z niej skorzystał w trakcie kontroli dnia [...] sierpnia 2021r. W ocenie Sądu uzyskane przez organ pomiary w trakcie tych czynności pozwalają na zastosowanie metody obliczenia wymiaru drzewa na podstawie art. 89 ust. 4, zamiast art. 89 ust. 3 u.o.p.

Oprócz wskazanej powyżej kwestii braku podstaw do powiększenia uzyskanych wymiarów o 50% w oparciu o art. 89 ust. 3 u.o.p. organ I instancji, co zostało wadliwie zaakceptowane przez Kolegium, wadliwie obliczył sam obwód pni, który następnie powiększono o 50%. Organ I instancji wskazał, że z powodu braku możliwości pomiaru pni na wysokości 130 cm, obwód wywnioskowano z pomiarów na wysokości 5 cm, pomniejszając go o 30% - uzyskując – jak wskazał organ domniemane obwody drzew o wymiarach – 72cm i 65 cm w przypadku dwóch robinii akacjowych oraz 94,5 cm – w przypadku wiązu szypułkowego. Następnie organ uznał, że na podstawie art. 89 ust. 3 u.o.p. wymiary te należy powiększyć jeszcze o 50%, w wyniku czego, jako podstawę obliczenia opłaty przyjęto obwód wiązu szypułkowego – 142 cm i robinii akacjowych: odpowiednio: 108cm i 97,5 cm.

Zdaniem Sądu taki sposób obliczenia obwodów drzew jest wadliwy. Przepisy, dotyczące sposobu obliczenia opłaty nie przewidują możliwości obniżenia uzyskanego obwodu pnia o 30%. Uzyskany obwód pnia obniża się o 10%, stosownie do art. 89 ust. 4 u.o.p. Po drugie – z przyczyn powyżej wskazanych nie zachodziła podstawa do zastosowania art. 89 ust. 3 u.o.p. i podwyższenia uzyskanego obwodu pnia o 50%. W rezultacie, przyjmując za punkt wyjścia obwód pni uzyskany w trakcie kontroli dnia [...] sierpnia 2020r. i pomniejszając go o 10%, stosownie do art. 89 ust. 4, obwód, który powinien stanowić podstawę obliczenia kary w przypadku wiązu szypułkowego powinien wynosić 121,50 cm (zamiast przyjętego w decyzji 142 cm) a w przypadku robinii akacjowych odpowiednio: 93,60 cm i 83,70 cm (zamiast przyjętych w decyzji: 108 cm i 97,50 cm). Nieprawidłowy sposób obliczenia obwodu pni, który stanowił podstawę do obliczenia wysokości należnej kary administracyjnej stanowił podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, w wyniku błędnego zastosowania art. 89 ust. 3 i ust. 4 u.o.p.

Odnosząc się do zarzutów skargi odnośnie oparcia ustaleń na notatce służbowej, która nie może być dowodem w sprawie, gdyż została sporządzona przed wszczęciem postępowania należy wskazać, że przepisy ustawy o ochronie przyrody nie formułują obowiązku przeprowadzenia oględzin w ramach spraw dotyczących wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa pomimo braku dokonania zgłoszenia, odmiennie niż ma to miejsce w przypadku postępowania dotyczącego wydania zezwolenia na usunięcia drzewa (art. 83c ust. 1 u.o.p.), czy też kontroli dokonanego zgłoszenia (art. 83f ust. 6 i ust. 7 u.o.p.). Wobec powyższego należy uznać, że ustalenie wszelkich istotnych dla wymierzenia kary administracyjnej okoliczności należy ustalić na podstawie dowodów, stosownie do art. 75 § 1 k.p.a., nakazującego jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W niniejszej sprawie dowód z notatki służbowej z [...] sierpnia 2020r. został dopuszczony postanowieniem z [...] grudnia 2020r. wraz z dokumentacją zdjęciową, obrazującą wycięte drzewa i dokonane pomiary pni oraz mapą z oznaczeniem usuniętych drzew. Nie ulega również wątpliwości, że Skarżąca miała możliwość zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie. Należy również zauważyć, że Skarżąca nie kwestionowała poprawności ustaleń udokumentowanych ww. notatką służbową co do gatunków usuniętych drzew i ich wymiarów, lecz podważała samą formę ich utrwalenia. Zarzut ten nie może mieć przesądzającego znaczenia, skoro strona nie przedstawiła żadnych kontrdowodów na okoliczność innych wymiarów drzew, które miałyby wpływ na wymiar kary. Podkreślenia również wymaga, że Skarżąca nie kwestionowała samego faktu wycięcia drzew. W piśmie z [...] sierpnia 2020r. przyznała, że wycięła drzewa samosiejne, z których dwa lub trzy mogły przekroczyć parametry określone dla danego gatunku. W dalszym toku postępowania Strona próbowała wywodzić, że ich usunięcie nastąpiło w stanie wyższej konieczności z uwagi na zagrożenie, jakie miały sprawiać dla mienia sąsiadów, samochodów, zdrowia, gdyż "wychodzą" na drogę, która jest wąska. Ponadto jedno z drzew miało chylić się ku upadkowi. Złego stanu drzew nie potwierdziły czynności kontrolne przeprowadzone dnia [...] sierpnia 2020r., co zostało udokumentowane zdjęciami wraz z opisem. Skarżąca na okoliczność zagrożenia powodowanego przez drzewa wniosła o przesłuchanie wskazanych świadków. Organ I instancji przychylił się do tego wniosku dowodowego, jednak zeznania nie potwierdziły tezy stawianej przez Skarżącą. M. D. wyraziła przekonanie, że drzewa sprawiały zagrożenie przez nadmierne pochylenie względem działki sąsiedniej. Z kolei świadek D. K. wskazywał, że gałęzie drzew swoim zasięgiem obejmowały drogę utrudniając wjazd do domu a wedle świadka możliwe byłoby nawet przewrócenie się drzewa na drogę. Z tego powodu prosił Skarżącą o podcięcie suchych gałęzi i ewentualne usunięcie drzewa znajdującego się nad drogą.

W ocenie Sądu ujawnione przez ww. świadków okoliczności nie mieszczą się w zakresie przesłanki stanu wyższej konieczności z art. 89 ust. 7 u.o.p. O stanie wyższej konieczności można mówić wyłącznie w odniesieniu do czynników, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć. Stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu, (tak wyrok WSA w Kielcach z dnia 24 marca 2021 r. II SA/Ke 1074/20, LEX nr 3176342).

W ocenie Sądu ujawnione przez świadków okoliczności wskazują, ze ewentualne zagrożenie powinno było zostać przez Stronę usunięte w ramach normalnego prawidłowego zarządzenia działką. Ewentualne zagrożenia powodowane przez przechylające się gałęzie drzew z pewnością nie stanowiły czynnika, którego nie dało się przewidzieć. Należy w tym kontekście wziąć również pod uwagę to, że nie potwierdziły się podnoszone zarówno przez Skarżącą, jak i świadków twierdzenia o złym stanie drzew. Jak wynika z dołączonych do fotografii opisów zdjęć z [...] sierpnia 2020r., drzewa nie wykazywały objawów chorobowych, śladów wypruchnienia, odbarwień, pochylenia. Korony drzew było zielone i wykazywały duży stopień witalności. W ocenie Sądu nie zostało więc wykazane, aby przy usunięciu drzew bez dokonanego zgłoszenia zachodził stan wyższej konieczności.

Sąd podzielił również stanowisko Kolegium co do tego, że zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną należało wymierzyć w wysokości jednokrotności opłaty. Jak stanowi bowiem ten przepis, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p., nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie. Taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie, bowiem usunięcie ww. trzech drzew przez Skarżącą objęte było obowiązkiem zgłoszenia. Z tego powodu, wobec treści art. 89 ust. 1 u.o.p. należy uznać, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty – tak jak w niniejszej sprawie, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Kolegium w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowało art. 89 ust. 1 u.o.p., jednak z uwagi na błędne uznanie, że w niniejszej sprawie należało zastosować art. 89 ust. 3 u.o.p. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 282 zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.