Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 187/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], którą odmówiono przyznania od dnia 1 października 2014 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla A. G. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W dniu 27 sierpnia 2014 r. do Prezydenta W. wpłynął wniosek A. G. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na swoją osobę na okres zasiłkowy 2014/2015

Decyzją z dnia [...] października 2014 r., Nr [...], Prezydent W. odmówił przyznania od dnia 1 października 2014 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla A. G..

W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, iż jak wynika z dostarczonego przez wnioskodawcę zaświadczenia dochód jego matki M. P. w 2013 roku wyniósł – [...] zł, podatek - 00,00zł, składki na ubezpieczenie społeczne – [...] zł. Zgodnie z zaświadczeniem od pracodawcy kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne za 2013 roku wyniosły [...] zł. Po pomniejszeniu dochodu o składki społeczne, zdrowotne i podatek uzyskano dochód za rok 2013 w kwocie [...] zł. Powyższy dochód pochodzi z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę w M. Sp. z o.o. zawartą od dnia [...] lipca 2012 roku oraz z tytułu zatrudnienia na umowę w M. Sp. z o.o. od dnia [..] września 2006 roku. Ponadto, organ wskazał, iż zgodnie z oświadczeniem członka rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód wyniósł [...] zł (stypendium). Po dokonaniu obliczeń dochód na członka rodziny w 2013 roku wyniósł [...]zł i przekroczył kryterium dochodowe o którym mowa w art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o [...] zł, co oznacza brak podstaw do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Od ww. decyzji odwołanie wniósł A. G. kwestionując ustalenia poczynione przez organ – Prezydenta W., dotyczące ustalenia wysokości dochodu rodziny.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], którą odmówiono przyznania od dnia 1 października 2014 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla A. G. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium podniosło, iż uwzględnienie kwoty z tytułu stypendium przy obliczeniu dochodu jest działaniem prawidłowym. Kwoty uzyskane ze stypendium stanowią bowiem dochód. W ocenie organu, świadczy o tym treść art. 3 pkt 1 lit. c tiret 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych - stypendia doktoranckie i habilitacyjne przyznane na podstawie ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595, z późn. zm.), stypendia doktoranckie określone w art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.), stypendia sportowe przyznane na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857, z późn. zm.) oraz inne stypendia o charakterze socjalnym przyznane uczniom lub studentom.

Kolegium wskazało, iż niewątpliwie przyznane A. G. stypendium z przeznaczeniem na pokrycie czesnego ma charakter socjalny, toteż jego uzyskanie stanowi dochód w świetle ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z tych względów, zdaniem Kolegium, prawidłowo Prezydent W. obliczając wysokość dochodu rodziny A. G. uwzględnił zarówno dochód jego matki oraz jego, zasadnie ustalając, iż w roku 2013 wyniósł on [...] zł, co w skali miesiąca daje kwotę [...] zł, zaś w przeliczeniu na osobę w rodzinie – [...] zł miesięcznie. Kwota ta zaś przekracza ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, określone w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. 725 zł.

Ponadto, powołując się na treść art. 3 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Kolegium nie podzieliło zarzutu A. G., iż dochód z tytułu stypendium należy uznać za utracony. W ocenie Kolegium, z art. 3 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, iż fakt utraty prawa do stypendium, uzyskiwanego w projekcie "Studia informatyczne w PJWSTK - krok ku gospodarce opartej o wiedzę", nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kolegium podniosło, iż katalog okoliczności, wymienionych w powołanym przepisie, których wystąpienie powoduje utratę dochodu, jest zamknięty i brak jest możliwości rozszerzania go o inne zdarzenia, w tym o okoliczność wskazaną przez wnioskodawcę.

Organ wskazał również, iż decyzja administracyjna w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną co oznacza, iż przyznanie takiego świadczenia jest możliwe wyłącznie w sytuacji spełniania przez osobę ubiegającą się o to świadczenie wszystkich przesłanek określonych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jedną z nich jest uzyskiwanie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie w wysokości określonej w art. 9 ust. 2 tej ustawy. Ww. ustawa nie przewiduje możliwości przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w przypadku nawet niewielkiego przekroczenia kwoty określonej w tym przepisie.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. G., wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie mu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stypendium było wypłacane do końca planowego terminu ukończenia studiów pierwszego stopnia, czyli do lutego 2014 r. Od momentu obrony pracy inżynierskiej w lutym do lipca 2014 r., czyli do momentu uzyskania przez niego absolutorium, egzaminu inżynierskiego (uzyskaniu tytułu inżyniera) i zakończenia studiów, stypendium nie było wypłacane. Ponadto wskazał, iż kwalifikowanie stypendium jako dochodu, rozumianego jako "zysk", w oparciu o przepisy mówiące o innym dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych jest błędem. W ocenie skarżącego, gdyby czesne potraktować jako sumę kosztów uzyskania przychodu, a stypendium jako sumę osiągniętego przychodu, to wystąpiłaby strata, a nie dochód, którego de facto nie było. Dochodu nie było również dlatego, że konieczne było studiowanie w trybie ciągłym, bez urlopów i wydłużania toku studiów, by w ogóle możliwe było otrzymywanie stypendium.

W ocenie skarżącego, zaprezentowana przez organy interpretacja pojęcia dochodu jest bardzo krzywdząca zarówno dla niego, jak i wielu innych studentów w całym kraju otrzymujących świadczenia umożliwiające im studiowanie - np. stypendia socjalne, mieszkaniowe, rektorskie, sportowe. Skarżący podniósł, iż za stypendium z ministerialnego programu "Kierunek zamawiany" otrzymywane za wyniki w nauce został niejako "ukarany" przy wyliczaniu dochodu przez organy. Jednocześnie zwrócił uwagę, iż naukę kontynuuje na tej samej uczelni i na tym samym kierunku, co wiąże się z koniecznością płacenia czesnego na poziomie około [...] zł miesięcznie. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego pozwalają mu na kontynuowanie nauki i dalszy rozwój osobisty i zawodowy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: ustawą p.p.s.a.. W związku z tym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanej w postępowaniu przed Sądem decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.).

Powołana ustawa z 7 września 2007 r. stanowi, iż prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo (art. 9 ust. 1), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2).

Wskazać trzeba, iż w zakresie pojęcia dochodu jak również dochodu rodziny ustawa odsyła, na mocy art. 2 pkt. 4 i 5 do pojęć zawartych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456, ze zm.). Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Zakres pojęcia "dochód" wyznaczony został w ustawie o świadczeniach rodzinnych bardzo szeroko. Dochodem są, między innymi, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: stypendia doktoranckie i habilitacyjne przyznane na podstawie ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595, z późn. zm.), stypendia doktoranckie określone w art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.), stypendia sportowe przyznane na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857, z późn. zm.) oraz inne stypendia o charakterze socjalnym przyznane uczniom lub studentom (art. 3 pkt 1 lit c tiret 15 ustawy).

Z powyższego wynika, iż za dochód uznawane są, między innymi, stypendia o charakterze socjalnym. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż obliczając dochód rodziny skarżącego organ uwzględnił kwotę stypendium otrzymywanego przez A. G. w ramach projektu "Studia informatyczne w [...] – krok ku gospodarce opartej o wiedzę", uznając, iż "niewątpliwie przyznane A. G. stypendium z przeznaczeniem na pokrycie czesnego ma charakter socjalny, toteż jego uzyskanie stanowi dochód w świetle ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów."

W ocenie Sądu, z powołanym stanowiskiem Kolegium nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim nie wiadomo na jakiej podstawie organ zakwalifikował powołane stypendium jako inne stypendium o charakterze socjalnym w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit c tiret 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z akt sprawy nie wynika aby organ przeprowadził jakikolwiek postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. W szczególności, materiał dokumentacyjny nie zawiera żadnych dokumentów, w tym regulaminu przyznawania ww. stypendium, pozwalających na ustalenie charakteru przedmiotowego stypendium. Jedynym dokumentem dotyczącym powołanego stypendium jest pismo [...] z [...] października 2014 r. informujące, iż w ramach projektu "Studia informatyczne w [..] – krok ku gospodarce opartej o wiedzę" skarżący otrzymywał stypendium współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w okresie 30 września 2010 – 30 czerwca 2014 r. Dokument ten jednak nie pozwala, w ocenie Sądu, na ustalenie charakteru przedmiotowego stypendium. Z akt sprawy nie wynika ponadto aby organ dokonywał ustaleń czy stypendium otrzymywane przez A. G. było opodatkowane na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zaś, jak już wskazano powyżej, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit c tiret 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za dochód uznawane są inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodzi tezę o socjalnym charakterze ww. stypendium z faktu, iż skarżący przeznaczył je na opłacanie czesnego. W ocenie Sądu, stanowisko takie jest błędne. Okoliczność bowiem, na jakie cele przeznacza stypendium osoba je otrzymująca nie może determinować charakteru tego świadczenia. O charakterze stypendium decydować powinna treść dokumentów określających szczegółowe zasady jego przyznawania np. regulamin.

Wskazać w tym miejscu trzeba, iż przepisy prawa przewidują różne rodzaje stypendiów. Przykładowo, stosownie do art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j.: Dz. U. z 2012, poz. 572) student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: (i) stypendium socjalnego; (ii) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; (iii) stypendium rektora dla najlepszych studentów; (iv) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia. Stosownie zaś do art. 173b ust. 1 powołanej ustawy, stypendia za wyniki w nauce dla studentów mogą być przyznawane przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące państwowymi ani samorządowymi osobami prawnymi.

Dodać trzeba, iż skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyraźnie wskazywał, iż stypendium z ministerialnego programu "Kierunek zamawiany" otrzymuje za wyniki w nauce. Pomimo tego, organ nie zbadał charakteru stypendium otrzymywanego przez skarżącego lecz arbitralnie, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, przyjął tezę o jego niewątpliwym charakterze socjalnym.

Podsumowując, nie wiadomo na jakiej podstawie organy obu instancji zakwalifikowały stypendium otrzymywane przez skarżącego jako stypendium o charakterze socjalnym. Niewyjaśnienie przez organy obu instancji charakteru ww. stypendium uzasadnia, w ocenie Sądu, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest mogło mieć wpływ na ustalenia organu w zakresie dochodów rodziny skarżącego.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy - biorąc pod uwagę ocenę i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym rozstrzygnięciu - zbiorą i przeanalizują całość dostępnej dokumentacji pozwalającej ustalić charakter stypendium otrzymywanego przez skarżącego. Po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, na podstawie dokonanych ustaleń, organy dokonają obliczenia dochodu rodziny skarżącego dla potrzeb ustalenia świadczenia, swoje zaś ustalenia i rozstrzygnięcie wyczerpująco umotywują w uzasadnieniu wydanego orzeczenia sporządzonego zgodnie z art. 107 § 3 kpa.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku