Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1174/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 § 4, 23 § 2 i § 4 pkt 1, art. 26 § 1 pkt 1, art. 29 § 1, art. 33 pkt 1, art. 34 § 1, 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 2, art. 32, art. 47 ust. 1w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 36 ust. 6, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c usus art. 83c ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 134 i art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Marta Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 stycznia 2014r. sprawy ze skargi W.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia W. W., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. uznające za bezzasadny zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że skarżący W. W. zgłoszony został do ubezpieczeń społecznych w dniu 7.07.2009 r. przez spółkę "A" – spółka jawna, od dnia 1.07.2009 r. Następnie, w dniu 9.09.201 r. skarżący dokonał indywidualnego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych od dnia 1.07.2009 r. i w dniach 12 i 13.09.2011 r. złożył dokumenty rozliczeniowe (deklaracje) za okresy: 07.2009 – 07.2011. W dniu 27.10.2011 r. skarżący złożył korektę zgłoszenia do ubezpieczeń.

Równocześnie w dniu 13.09.2011 r. skarżący zwrócił się do ZUS o zaliczenie na jego indywidualne konto ubezpieczenia wpłat dokonanych za okresy: 07.2009 – 06.2011 przez spółkę według składanych przez nią deklaracji.

ZUS, na podstawie dyspozycji zawartej w piśmie z dnia 20.09.2011 r., podpisanym przez skarżącego oraz w piśmie z dnia 27.10.2011 r., podpisanym przez S. B., dokonał przeksięgowania części wpłat spółki z jej konta na indywidualne konto skarżącego, a po uzyskaniu od skarżącego informacji, że jego podpis został sfałszowany, o podejrzeniu przestępstwa zawiadomił Komisariat Policji i anulował przeksięgowanie.

Pismem z dnia 4.02.2013 r. skarżący poinformował ZUS, że w postępowaniu karnym potwierdzony został fakt sfałszowania jego podpisu na piśmie z dnia 20.09.2011 r. oraz, że do czasu zgodnej dyspozycji wydanej przez obu wspólników ZUS nie może dokonywać przeksięgowań wpłat z konta spółki na konta wspólników, gdyż sporządzający deklaracje spółki doradca podatkowy zaniżał wysokość składek płaconych za S. B.

Pismem z dnia 5.03.2013 r. ZUS poinformował skarżącego o anulowaniu przeksięgowań oraz o wysokości zaległości skarżącego z tytułu składek należnych za okresy od 07.2009 do 06.2011.

Po doręczeniu upomnień, Dyrektor Oddziału ZUS w dniu 28.05.2013 r. wystawił wobec skarżącego 19 tytułów wykonawczych obejmujących wynikające z deklaracji zaległości składkowe na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na fundusze Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy od 07.2009 do 06.2011.

W dniu 4.06.2013 r. ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego na podstawie tych tytułów, które doręczył skarżącemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu 3.06.2013 r.

W dniu 6.06.2013 r. skarżący zgłosił zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012 poz. 1015 – dalej: "upea") argumentując, że należności objęte tytułami wykonawczymi zostały zapłacone. Okoliczność ta, zdaniem skarżącego, wynika z załączonych do zarzutu dokumentów i zestawienia przelewów składek, informacji rocznych ZUS o zaewidencjonowaniu składek na ubezpieczenie emerytalne, informacji OFE PZU, deklaracji złożonych w dniach 12 i 13.09.2011 r., potwierdzenia przelewów składek oraz historii rachunku bankowego. Skarżący wyjaśnił, że wysokość należności z tytułu składek wyliczana była przez księgową spółki łącznie dla pracowników i wspólników oraz comiesięcznie przekazywana do ZUS.

Jego zdaniem, okoliczność, że wpłaty dokonywane przez spółkę księgowane były w ZUS na jej koncie płatnika, a nie na kontach ubezpieczenia wspólników, nie może przesądzać o zasadności obciążenia wspólnika obowiązkiem ponownej zapłaty składek, a także odsetek i kosztów egzekucyjnych, tym bardziej, że zaległość istniejąca na koncie spółki nie odpowiada kwocie należności dochodzonej egzekucyjnie od skarżącego. W piśmie z dnia 21.06.2013 r. poinformował, że sprawa karna dotycząca sfałszowania jego podpisu na dyspozycji przeksięgowania składek z konta spółki prowadzona jest przed Sądem Rejonowym, stąd egzekucja wobec skarżącego jest przedwczesna, gdyż zakres odpowiedzialności określony będzie wyrokiem wydanym w sprawie karnej.

Dyrektor Oddziału ZUS, działając jako wierzyciel i organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 1.07.2013 r. uznał zarzut za niezasadny.

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: "usus") płatnik składek, w tym ubezpieczony prowadzący działalność gospodarczą, ma obowiązek w tym samym terminie przesłać deklarację rozliczeniową oraz opłacić należne składki za dany miesiąc. Przypomniał, że w pismach kierowanych do skarżącego z dnia 13.01.2012 r. i z dnia 5.03.2013 r. informował o zasadach podlegania ubezpieczeniom społecznych, o fakcie, że spółka jawna pełni funkcję płatnika składek tylko wobec pracowników i zleceniobiorców oraz o wysokości zaległości składkowych figurujących na koncie skarżącego.

Skarżący złożył zgłoszenie płatnika składek oraz deklaracje rozliczeniowe ze wskazaniem swoich danych identyfikacyjnych – NIP i PESEL określając wysokość składek należnych na poszczególne fundusze za okresy objęte tytułami wykonawczymi, jednakże żadnych wpłat za te okresy nie dokonał.

Organ wskazał, że po analizie załączonych do zarzutu: zestawienia przelewów, historii rachunku bankowego oraz poleceń przelewów, ustalił, że jedynie wpłaty z dnia 12.09.2011 r., 9.10.2011 r. i 3.11.2011 r. zostały dokonane przez skarżącego, jednakże dotyczą one składek za okresy: 08.2011 r., 09.2011 r. i 10.2011 r., nie objęte tytułami wykonawczymi, natomiast pozostałe wpłaty dokonane zostały przez spółkę jawną "A" s.j. z podaniem danych identyfikacyjnych spółki – NIP i REGON.

Wpłaty spółki zostały w całości zaksięgowane i rozliczone na należności wskazane przez nią w dokumentach rozliczeniowych na koncie spółki, które wykazuje zaległości za okresy 09.2011 r. – 12.2011 r.

Załączone do zarzutu informacje o środkach znajdujących się na rachunku członka OFE PZU wskazują natomiast stan rachunku z dnia 30.01.2010 r. i 29.01.2011 r., uwzględniający wpłaty z ZUS za okresy: 01-12.2009 r. i 01.12.2010 r., ustalony na dzień ich sporządzenia i nie stanowią podstawy do uwzględnienia zarzutu. Okoliczności takiej nie stanowią także informacje o stanie konta ubezpieczonego w ZUS, bowiem wynika z nich, że na koncie skarżącego zaewidencjonowano składki emerytalne za lata 2009 i 2010, ale wynika z nich również, że dokonano tego na podstawie dokumentów złożonych przez spółkę jawną "A" i wpłat dokonanych przez tę spółkę. Istotne jest również, że OFE PZU zwrócił składki jako nienależne co wynika z załączonego do zarzutu pisma z dnia 26.01.2013 r. Tak więc złożone dokumenty nie stanowią dowodu, że skarżący wykonał obowiązek zapłaty składek. Organ wskazał i wyjaśnił również podstawę prawną naliczania odsetek dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych i podstawę obciążania zobowiązanego kosztami upomnień i kosztami egzekucyjnymi.

Zdaniem Dyrektora Oddziału ZUS w sprawie wszczętej zarzutem istotna jest tylko okoliczność, że skarżący nie wykonał zdeklarowanego obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, a nieistotne są okoliczności będące przyczyną powstania zaległości w należnościach deklarowanych przez spółkę.

W zażaleniu skarżący W. W. wniósł o uchylenie postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podtrzymał argumentacje zawartą w zarzucie, że na nierozliczonym koncie spółki znajdują się "wpłaty składek nie tylko pracowników spółki i zleceniobiorców, lecz także wpłaty wspólników".

Organ odwoławczy – Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, będącego równocześnie wierzycielem dochodzonych w egzekucji należności składkowych. Organ odwoławczy wskazał, że szczegółowa i wyczerpująca analiza argumentacji skarżącego uwzględniająca złożone przez niego dokumenty pozwalała na ocenę niezasadności zgłoszonego zarzutu, a stanowisko wierzyciela jest w sprawie wiążące dla organu egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzupełnionej pismem z dnia 4.11.2013 r., W. W. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie postanowień zarzucając naruszenie:

- art. 34 § 1 upea skutkujące barkiem merytorycznego rozpoznania sprawy;

- art. 6 k.p.a. i 8 k.p.a. poprzez odmowę organu egzekucyjnego i organu odwoławczego, merytorycznego zbadania spawy i ustosunkowania się do podniesionych przez skarżącego zarzutów;

- art. 7 k.p.a. - poprzez fakt, że w toku postępowania organ orzekający nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności nieprzeanalizowanie dowodów wpłat składek do ZUS oraz faktu wskazania w tytułach wykonawczych błędnego nr. REGON;

- art. 107 § 3 k.p.a. wyrażające się w braku wskazania w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wszystkich faktów, okoliczności i zarzutów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i nie ustosunkowanie się do nich przez organ odwoławczy;

- art. 138 k.p.a. polegające na dokonaniu kontroli postanowienia organu egzekucyjnego wyłącznie pod kątem jego legalności.

W uzasadnieniu skargi ponownie przedstawił argumentację jak w zarzucie i zażaleniu, że fakt "rozliczenia się przez konto spółki" z należnych składek oznaczał "w istocie" wykonanie przez skarżącego obowiązku zapłaty składek zgodnie z art. 47 ust. 1 usus

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 4.11.2013 r. skarżący uzupełnił wywód skargi dotyczący wskazania w tytułach wykonawczych REGON błędnie identyfikującego skarżącego jako zobowiązanego. Skarżący podał, że REGON w tytułach wykonawczych odnosi się do jego indywidualnej działalności gospodarczej zakończonej i wyrejestrowanej w dniu 30.06.2009 r., a działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej identyfikowana była innym numerem REGON. Dla udokumentowania tej okoliczności przy piśmie złożył 130 kserokopii dokumentów. Nadto w dniu 17.12.2013 r. złożył pismo, wywodząc jak w skardze wraz z kserokopią pisma ZUS z dnia 27.11.2013 r. opisującego wadliwość zgłoszenia do ubezpieczenia wspólników spółki "A". Zdaniem skarżącego, skoro ZUS po przekazaniu odwołania od decyzji określającej wysokość składek należnych od skarżącego proponuje korektę zgłoszenia do ubezpieczeń, to jako wierzyciel potwierdza okoliczność spełnienia przez skarżącego obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż postanowienia wydane w sprawie zgodne są z prawem.

Przedmiotem sporu jest ocena zasadności zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 upea zarzutu wykonania obowiązku przed wszczęciem egzekucji.

Zgodnie z art. 34 § 1 upea, merytoryczna ocena zarzutu zgłoszonego przez skarżącego należała do wierzyciela egzekucyjnie dochodzonych należności, a dla organu egzekucyjnego wypowiedź wierzyciela była wiążąca.

Z uwagi na przedmiot egzekucji wierzycielem i organem egzekucyjnym uprawnionym do orzekania jako organ I instancji był ten sam podmiot – Dyrektor Oddziału ZUS (art. 24 ust. 2, art. 32 i art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c usus oraz art. 19 § 4 upea). Postanowienie ZUS z dnia 1.07.2013 r. obejmowało więc stanowisko wierzyciela i rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonego zarzutu (uchwała NSA z dnia 25.06.2007 r. – FPS 4/06).

Stosownie do art. 83c ust. 1 usus oraz 23 § 2 i § 4 pkt 1 upea organem odwoławczym dla postanowień wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej ZUS działającego jako organ egzekucyjny jest właściwy miejscowo Dyrektor Izby Skarbowej, będący organem nadzorującym egzekucję. Natomiast na postanowienie ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje (art. 83c ust. 2 usus).

Treść art. 83c ust. 2 usus oznacza, że wypowiedź ZUS zawierająca ocenę zarzutu wykonania obowiązku przed wszczęciem egzekucji była dla organu odwoławczego wiążąca, gdyż przepis ten jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 34 § 2 upea wyłączającym jego zastosowanie.

Ponieważ organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych do orzekania o zarzucie wykonania obowiązku, a z urzędu zbadał dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 upea) i powołał się na, wynikające z art. 34 § 1 upea, związanie stanowiskiem wierzyciela o bezzasadności zarzutu, to nie naruszył żadnego z powołanych w skardze przepisów kpa, w szczególności art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1.

Postanowienie ZUS z dnia 1.07.2013 r. podlega natomiast kontroli sądowej na podstawie art. 134 i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "ppsa"), które uprawniają sądy administracyjne do orzekania w granicach sprawy i do kontrolowania postanowień niezaskarżalnych zażaleniem wydanych w danej sprawie.

Postanowienie to również nie narusza prawa. Przed wydaniem postanowienia ZUS dokonał niezbędnych w sprawie ustaleń, co do okoliczności zapłaty przez skarżącego dochodzonych egzekucyjnie składek wykazanych przez niego w deklaracjach. Ustalenia te są bezsporne, bowiem skarżący nie twierdzi, że po dokonaniu zgłoszenia, złożeniu deklaracji i przed wszczęciem egzekucji zapłacił należności składkowe objęte tytułami wykonawczymi, ale wywodzi, że ciążący na nim obowiązek zapłaty składek wykonany został poprzez wpłaty dokonywane przez spółkę jawną "A". Zdaniem skarżącego, ZUS powinien wpłaty dokonywane przez spółkę "przeksięgować" z konta płatnika składek na konto skarżącego jako ubezpieczonego i tym samym uznać wpłaty dokonywane przez spółkę za zapłatę składek przez skarżącego. Poza sporem jest okoliczność, że przedstawione wraz z zarzutem dowody wpłat składek za okresy 07.2009 - 06.2011 identyfikują spółkę jako płatnika poprzez wskazanie nazwy wpłacającego, NIP oraz identyfikatora uzupełniającego – REGON. Podanie tych danych jest niezbędne dla ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłaty składek, a tym samym ustalenia, czy wpłata jest należna. W celu identyfikacji ubezpieczonego i płatnika składek ZUS prowadzi konta, które zawierać muszą dane wskazane w art. 33 ust. 1 pkt 1 i 2 lub ust. 2 usus oraz rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21.12.2009 r. (tj. Dz. U. 2013 r. poz. 216), a dane te zgodne muszą być z danymi podanymi w zgłoszeniu do ubezpieczenia, deklaracjach rozliczeniach i dokumentach płatniczych.

Bezsporne jest, bo wynika to również z dowodów przedstawionych przez skarżącego, że w deklaracjach za okresy 07.2009 – 06.2011 złożonych przez niego we wrześniu 2011 r. podał identyfikujące dane – swoje numery: NIP i PESEL.

Nie mogła być przedmiotem sporu okoliczność podania w tytułach wykonawczych błędnego nr REGON, gdyż w tytułach, tak jak w deklaracjach, nie został podany żaden nr REGON, a jedynymi identyfikującymi skarżącego danymi są: nr NIP i nr PESEL oraz imię i nazwisko i adres. W związku z treścią zawartych w aktach tytułów wykonawczych niezrozumiałe są obszerne wywody zawarte w skardze i piśmie z dnia 4.11.2013 r. dotyczące błędnej identyfikacji zobowiązanego poprzez wskazanie błędnego nr REGON, tym bardziej, że zarzut błędu co do osoby zobowiązanej nie został zgłoszony w egzekucji.

W sytuacji, gdy skarżący nie zaoferował żadnego dowodu na okoliczność wykonania zobowiązań składkowych przed datą wszczęcia egzekucji, czyli przed dniem 3.06.2013 r. (art. 26 § 1 pkt 1 upea), wierzyciel nie miał obowiązku analizowania przedłożonych dowodów dokumentujących wpłaty dokonane przez spółkę jawną w kontekście złożonych przez skarżącego deklaracji, gdyż byłoby to działanie niecelowe i sprzeczne z art. 7 kpa w związku z art. 59 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej mającym odpowiednie zastosowanie w sprawie na podstawie art. 31 usus.

Wykonanie zobowiązania poprzez zapłatę, czyli stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej, może być dokonane tylko przez podmiot, na którym zobowiązanie to ciąży. Poza sporem jest, że obowiązek deklarowania i opłacania składek ciążył na skarżącym jako płatniku składek na własne ubezpieczenie, na podstawie art. 47 ust. 1w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 36 ust. 6 usus określających obowiązek zapłacenia składek przez wspólnika spółki jawnej podlegającego ubezpieczeniu z mocy prawa oraz obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia i złożenia deklaracji rozliczeniowej, z której wynika wysokość zobowiązania na poszczególne tytuły składkowe.

W związku z argumentacją zawartą w piśmie złożonym w dniu 17.12.2013 r., do której nawiązywał pełnomocnik skarżącego w toku rozprawy wnosząc o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania przed Sądem Okręgowym, podnieść należy, że jeżeli zarzut wykonania zobowiązania byłby przedmiotem równocześnie prowadzonego postępowania administracyjnego, to zgłoszenie tego zarzutu, jako przeciwegzekucyjnego, byłoby niedopuszczalne, a to stosownie do art. 34 § 1a upea, co również uzasadniałoby jego oddalenie.

Sądowa kontrola zgodności z prawem postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny będący wierzycielem, zawierającego orzeczenie o stanowisku wierzyciela i o zarzucie przeciwegzekucyjnym, dokonywana jest według stanu faktycznego sprawy z dnia wydania postanowienia przez ten organ oraz na podstawie przepisów prawa normujących dochodzony egzekucyjnie obowiązek w dacie jego powstania.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w sentencji.