Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2832/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 75, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Miron Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w C. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpoznaniu odwołania A. M. od decyzji Wójta Gminy P. z [...] maja 2014r. odmawiającej przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką K. G. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 16 maja 2014r. Wójt Gminy P. odmówił A. M. – dalej skarżącej, przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ wskazał, iż A. M. nie sprawuje całodobowej, bezpośredniej opieki nad matką.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, iż jest ona krzywdząca i niesłuszna. Wskazała, że mieszka z matką i sprawuje nad nią opiekę, ponieważ matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ma świadków na to, że taką opiekę sprawuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazało, że decyzją Kierownika GOPS w P. z [...] listopada 2012r. nr [...] przyznano A. M. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, na czas nieokreślony. Powyższa decyzja wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013r. Podniosło też, że z oświadczenia K. G. złożonego pod odpowiedzialnością karną wynika, że w okresie od 1 lipca 2013r. do chwili obecnej skarżąca nie sprawuje nad nią opieki. K. G. jest osobą leżącą i opiekuje się nią E. D., co potwierdza też wywiad środowiskowy sporządzony w dniu 9 czerwca 2014r. Z uwagi na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Skargę na decyzję Kolegium złożyła A. M. Podniosła, że pisemne oświadczenie matki złożone w obecności pracownika socjalnego GOPS-u w P., iż skarżąca nie sprawuje nad nią opieki, a matką opiekuje się sąsiadka E. D. jest nieprawdziwe. Wyjaśniła, że E. D. odwiedza matkę, ale nie sprawuje nad nią opieki. Wskazała, że na potwierdzenie stanu faktycznego, przed złożeniem odwołania, przedstawiła świadków na okoliczność sprawowania opieki nad matką. Tymczasem organy wydające decyzję nie odniosły się do tego dowodu pozostawiając sprawę bez jej dokładnego wyjaśnienia, poprzestając na oświadczeniu schorowanej matki, co stanowi naruszenie art. 75§ 1 i art. 77 § 1 kpa, bowiem organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd uznał, iż jest ono wadliwe z uwagi na naruszenie w toku postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej, jako kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uwzględnił skargę uznając, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie spełnia wymogów z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

Zasada prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 kpa znajduje swoje odzwierciedlenie głównie w przepisach Kodeksu postepowania administracyjnego regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 organ administracji jest obowiązany podjąć: 1) ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego, 2) rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organach. W żadnym razie nie może on być przerzucony na stronę, ani tym bardziej na sąd. Jeśli zatem strona przedstawia jakiś materiał dowodowy, to organ ma obowiązek go ocenić. Ma także obowiązek ten materiał uzupełnić, jeżeli okaże się to konieczne.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy. Określenia zaś faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa materialnego, będącego podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Fakty zapisane w normie prawa materialnego, składają się na fakty mające znaczenie w sprawie, do których ustalenia obowiązany jest organ administracji publicznej rozpoznając sprawę. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 kpa uzasadniające uwzględnienie skargi.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014r., poz. 567). Zgodnie z art. 2 ust. 1 cyt. ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 i 1557) z dniem 1 lipca 2013r. Jak wynika z kolei z ust. 2 cyt. przepisu zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od dnia 1 lipca 2013r. i od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełniała i spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonego ustawą z 28 listopada 2003r. oświadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r.

Z załączonego do akt administracyjnych wywiadu środowiskowego wynika między innymi, że skarżąca z mężem i dwoma córkami mieszka w tym samym budynku co matka. Skarżąca oświadczyła, że od dnia 1 lipca 2013r. do daty sporządzenia wywiadu sprawuje opiekę nad matką, która jest osobą niepełnosprawną, porusza się na wózku inwalidzkim. Opieka obejmuje sprzątanie pokoju zajmowanego przez matkę, pranie jej ubrań i pościeli, prasowanie, opłatę wszystkich rachunków i finansowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, zakup opału na zimę, ogrzewanie domu. Skarżąca oświadczyła też, że nie robi matce zakupów, nie myje jej, ani nie przyrządza jej posiłków, ponieważ matka robi to samodzielnie. Jednocześnie wskazuje się, że matka z córka pozostają w konflikcie w związku z czym zakupy, sprawy urzędowe załatwia K. G. E. D. Do akt dołączono także, na etapie postępowania międzyinstancyjnego, trzy oświadczenia złożone pod odpowiedzialnością karną przez G. K. (siostrę skarżącej), T. Z. i S. Z. ( siostry K. G.). Z oświadczeń tych wynika między innymi, że skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad swoją matką nadto, że K. G. jest osobą konfliktową, bardzo trudną w kontaktach. Oświadczenia te nie były przedmiotem oceny organu, który w jakikolwiek sposób się do nich nie ustosunkował. Podobnie organy obu instancji nie odniosły się też do oświadczenia samej skarżącej o sprawowaniu przez nią opieki nad matką, o zakresie tej opieki. Nie wskazano też dlaczego przyjęto, że opiekę sprawuje robiąca zakupy i załatwiająca sprawy urzędowe E. D., a nie sprawuje jej wykonująca wszystkie wyżej wskazane czynności córka.

Analiza powyższego prowadzi do wniosku, że organy obu instancji uchyliły się od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Wręcz przeciwnie, naruszony został zawarty w art. 7 kpa nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 kpa obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów w oparciu o art. 80 kpa nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia. Okoliczność, czy skarżąca sprawowała opiekę nad matką w okresie objętym wnioskiem na kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, tymczasem organy pomijając złożone na tę okoliczność oświadczenia przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do ich wadliwej oceny.

Zauważyć też należy, że skarżąca, jak wynika z akt sprawy, jest rolnikiem i utrzymuje się razem z mężem z prowadzonego gospodarstwa rolnego. W przypadku zaś, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników świadczenie to przysługuje odpowiednio: rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, małżonkom rolników w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym, co potwierdza się stosownym oświadczeniem, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań ( art. 3 cyt. ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r.). Prowadząc ponownie postępowanie dowodowe, z zachowaniem wyżej wskazanych reguł, obowiązkiem organu będzie też wezwanie skarżącej do złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 8, 11,75, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zakresie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

-----------------------

1