Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 164/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 80 ust. 1 pkt 1, ust. 4, 6 i 6a
journal: Dz.U. 2019 poz 330
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
article: § 4 pkt 1, § 5, § 8 ust. 1 pkt 9 i ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2296
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Dnia 12 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi Ł. L. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] grudnia 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku specjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia 26 października 2021 r. nr [...], II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej na rzecz strony skarżącej kwotę 497- (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] (dalej: organ I instancji lub Dowódca JW [...]) decyzją z dnia 26 października 2021 r. nr [...], na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowaniu administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 80 ust. 1 pkt 1 i art. 104 ust. 1 w zw. z art. 80 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1131, dalej: u.s.w.ż.ż.) oraz § 4 pkt 1, § 5, § 8 ust. 1 pkt 9 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 966, dalej: rozporządzenie), odmówił st. szer. Ł. L. (dalej: skarżący/strona) przyznania dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżący zajmuje stanowisko służbowe steward/stewardesa i z dniem 30.04.2021 r. został uprawniony do wykonywania lotów na samolocie [...] w charakterze członka personelu pokładowego, co zostało stwierdzone w Rozkazie Dziennym Nr [...] Dowódcy JW [...] z 7.05.2021 r. W 2021 r. skarżący wykonał 28 godzin i 48 minut lotu innym wojskowym statkiem powietrznym w rozumieniu § 8 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia oraz posiada łączny nalot w składzie załóg wojskowych statków powietrznych w wys. 28 h 48 min., ustalony przy zastosowaniu współczynników, o którym mowa w § 8 ust. 7 rozporządzenia.

Skarżący 5 sierpnia 2021 r. zwrócił się do Dowódcy JW [...] z wnioskiem o przyznanie dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych w wys. 0,30 kwoty bazowej. Po analizie wniosku i przepisów regulujących jego materię organ uznał, że brak jest podstaw prawnych do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.

Dowódca JW [...] powołał przepisy art. 80 ust. 1 pkt 1 u.s.w.ż.z., § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia, by wskazać, iż uprawniony do dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych jest żołnierz zawodowy, który spełnia następujące przesłanki:

- w ramach obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym wykonuje loty w składzie załóg wojskowych statków powietrznych oraz

- posiada Indywidualny roczny plan szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach i w ciągu roku kalendarzowego wykonuje loty w określonym wymiarze.

Zdaniem organu skoro nie budzi wątpliwości, iż zgodnie z ust. 2 pkt 17 zakresu obowiązków st. szer. Ł. L. wykonuje loty w składzie załóg wojskowych statków powietrznych, posiadając ku temu stosowne uprawnienia, ustalenia wymaga, czy posiada on Indywidualny roczny plan szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach w rozumieniu § 8 ust. 4 rozporządzenia.

Organ zaznaczył, iż zagadnienie Indywidualnego rocznego planu szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach określa Regulamin lotów lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (RL-2016) wprowadzony do użytku decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 179/Szkol/DG RSZ z dnia 2.08.2016 (sygn. SPow. 19/2016, dalej: RL-2016/Regulamin lotów). Przepis § 1 ust. 1 Regulaminu określa jego rangę stanowiąc, iż Regulamin lotów lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (RL- 2016) jest zasadniczym dokumentem normatywnym zawierającym przepisy lotnicze obowiązujące personel lotniczy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Z części "Definicje" na str. 19 RL-2016 wynika, że Indywidualny roczny plan szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach i symulatorach nadaje się - zgodnie z zakresem obowiązków dla stanowiska służbowego - personelowi latającemu, czynnie wykonującemu loty. Zgodnie z § 9 ust. 1 RL-2016 do wykonywania czynności lotniczych w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej uprawnieni są jedynie członkowie personelu lotniczego. W skład personelu lotniczego wchodzi personel latający i naziemny personel lotniczy (ust. 2). Organ I instancji stwierdził, że definicja personelu latającego zawarta w § 9 ust. 3 Regulaminu lotów ma charakter katalogu zamkniętego. Skoro nie wymieniono stewardes/stewardów, grupa ta expressis verbis nie zalicza się do personelu latającego, a tym samym nie nadaje jej się Indywidualnego rocznego planu szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach w rozumieniu przepisów regulujących omawianą materię. Nie ma też żadnych innych unormowań, które mogłyby stanowić podstawę prawną do nadania stewardesom/stewardom Indywidualnego rocznego planu szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatora.

Wspomniano, że Regulamin lotów RL-2016 poprzedzony był Regulaminem lotów lotnictwa Sił Zbrojnych RP (podano błędnie RL-2016 zamiast RL-2012; decyzja MON nr 379/MON z 29.11.2012 r.; Dz. Urz. MON z 2012 r. poz. 453, sygn. WLOP 475/2012). Ten zaś Regulamin w wersji pierwotnej § 9 ust. 3 zawierał definicję personelu latającego, w skład którego wchodził personel pokładowy (pkt 2), a w jego ramach stewardesa/steward (lit. g). Zmiana wprowadzona do tego Regulaminu od 1.05.2015 r. spowodowała usunięcie stewardes/stewardów z personelu latającego, podobnie jak instruktorów spadochronowych (instruktorów pokładowych).

Reasumując Dowódca JW [...] zważył, że choć brak jest unormowań, które mogłyby stanowić podstawę prawną do nadania stewardesom/stewardom Indywidualnego rocznego planu szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach, to jednocześnie stewardesa/steward może wykonywać obowiązki (czynności) na pokładzie statku powietrznego nie będąc członkiem personelu latającego. Taką możliwość daje bowiem treść § 9 ust. 5 RL-2016. Strona nie spełnia więc warunków uprawniających do przyznania jej wnioskowanego dodatku, ponieważ nie jest zaliczona do personelu latającego, który zgodnie z Indywidualnym rocznym planem (...) wykonuje loty w składzie załóg wojskowych statków powietrznych. Nie spełnia więc przesłanek, o których mowa w § 4 ust. 1. Organ podkreślił jednocześnie, iż nie kwestionuje, że wnioskodawca uprawniony jest do wykonywania lotów w statkach powietrznych.

Odwołując się od powyższej decyzji Ł. L. podniósł, iż rozkazem personalnym nr [...] z 22 maja 2020 r. Dowódcy [...] został wyznaczony do pełnienia służby na stanowisku stewarda, obsługa pokładowa, sekcja obsługi pokładowej Eskadry wsparcia Grupy działań lotniczych [...]. W zakresie jego obowiązków wpisano zadania dla członka personelu pokładowego pkt 1-12 oraz 14 -16 oraz zobowiązano ją do udziału w lotach operacyjnych (pkt 12), szkoleniach, treningach doskonalących (pkt 13) i wykonywania lotów w składzie załogi wojskowych statków powietrznych zgodnie z indywidualnym rocznym planem szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach. Strona podkreśliła, że wszystkie te obowiązki spełnia i prowadzi wymaganą dokumentację szkoleniową i treningową, zaznaczając, że stanowisko to objął na podstawie protokołu zdania i objęcia obowiązków z 30 czerwca 2020 r. Podniósł, iż po odbyciu szkoleń i uzyskaniu stosownych certyfikatów Rozkazem dziennym Nr [...] z 8 lutego 2021 r. potwierdzono jego przydatność do służby w charakterze członka personelu pokładowego, a rozkazem dziennym Nr [...] z 7 maja 2021 r. nadano mu uprawnienia do lotów w charakterze członka personelu pokładowego na samolocie [...]. Od tego dnia do chwili sporządzania wniosku o przyznanie dodatku specjalnego posiadał łączny nalot 28 godz. 48 min. Są to działania stałe zgodnie z zakresem obowiązków służbowych.

Decyzją nr [...] z 10 grudnia 2021 r. Dowódca Jednostki Wojskowej (dalej: organ odwoławczy lub Dowódca JW [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pełni podzielając stanowisko organu I instancji. Podkreślił, że zagadnienia Indywidualnego rocznego planu reguluje Regulamin lotów lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (RL- 2016), definicja personelu latającego zawarta w § 9 RL-2016 ma charakter katalogu zamkniętego, który nie wymienia stanowiska służbowego skarżącej. Skarżący pełniąc zawodową służbę wojskową w JW Nr [...] nie jest zaliczany do personelu latającego według RL-2016. Wobec powyższego nie spełnia warunków formalnych określonych w rozporządzeniu do otrzymania dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie wojskowych statków powietrznych.

Ł. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Dowódcy JW [...] zarzucając naruszenie:

- art. 138 K.p.a. w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 4 u.s.w.ż.z. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mocą której bezpodstawnie odmówiono skarżącemu dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych;

- art. 80 ust. 6 u.s.w.ż.z w zw. z § 8 ust. 4 rozporządzenia poprzez jego bezpodstawne zastosowanie;

- z ostrożności procesowej naruszenie art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, art. 7 Konstytucji - zasady legalizmu w zw. z art. 6 w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 K.p.a poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o Regulamin lotów lotnictwa Sił Zbrojnych RP (RL-2016) wprowadzony decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 179/Szkol/DG RZS z dnia 2 sierpnia 2016r., który nie posiada waloru normatywnego i nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego, a zatem nie powinien być wiążący dla organów orzekających w sprawie.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz według norm przepisanych.

W motywach skargi podniesiono, iż z regulacji art. 80 ustr. 1 pkt 1 i ust. 4 u.s.w.ż.z. oraz § § pkt 1, § 5, § 8 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia wynika, iż skarżącemu należny jest dodatek specjalny w związku z wykonaniem do 500 godzin lutu. Z niewiadomych względów organ zastosował również § 8 ust. 4 rozporządzenia, którego literalne brzmienie wskazuje, że nie stanowi on dookreślenia podstaw przyznania dodatku specjalnego należnego na warunkach określonych w przepisach go poprzedzających, lecz stanowi odesłanie do stosowania tych samych zasad określania wysokości dodatku do żołnierzy zawodowych realizujących zadania przewidziane w Indywidualnym rocznym planie szkolenia i treningu. Tym samym przepis ten nie powinien mieć zastosowania w sprawie.

Podniesiono również, iż skarżący w 2021 r. posiadał wszystkie niezbędne uprawnienia i dopuszczenia do wykonywania lotów w charakterze personelu pokładowego, w tym zatwierdzony przez Dowódcę JW [...] Indywidualny roczny plan szkolenia i treningu (kopię załączono) i takie zadania wykonywał, osiągając nalot (do chwili złożenia wniosku o przyznanie dodatku specjalnego) w wymiarze 28 godz. i 48 min.

Powołując się na art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz art. 6 K.p.a., a także art. 87 Konstytucji RP wskazano, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w swym rozstrzygnięciu organ oparł się na Regulaminie lotów RL-2016 i w oparciu o tenże Regulamin odmówił skarżącemu przyznania dodatku specjalnego. Tymczasem przywołanemu Regulaminowi nie można przypisać waloru normatywnego i nie sposób traktować go jako źródła prawa powszechnie obowiązującego. W związku z powyższym organ dopuścił się naruszenia ww. przepisów i określonych w nich zasad – demokratycznego państwa prawnego, legalizmu i ochrony zaufania obywateli do państwa.

W odpowiedzi na skargę Dowódca JW [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji organu I instancji.

Na rozprawie sądowej 12 stycznia 2023 r. pełnomocnik organu wniósł jak w odpowiedzi na skargę i piśmie z 3 października 2022 r. Na pytanie Sądu, czy Regulamin RL-2016 został opublikowany w Dzienniku Urzędowym MON, pełnomocnik organu podał, że decyzja MON dot. ww. Regulaminu lotów nie została opublikowana w Dzienniku Urzędowym MON, a została opublikowana w sieci wewnętrznej MON i jest dostępna dla wszystkich żołnierzy Sił Zbrojnych. Pełnomocnik skarżącego zakwestionował stanowisko pełnomocnika organu w tej kwestii, a nadto powołał treść rozporządzenia MON z 13 czerwca 2022 r. jako kontynuację regulacji dotyczącej korpusów osobowych kadry zawodowej Sił Zbrojnych RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z 10 grudnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z 26 października 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych .

Materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy obowiązującej w momencie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1131 ze zm., dalej u.s.w.ż.z.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 966 ze zm., dalej: rozporządzenie).

Przepis art. 80 ust. 1 pkt 1 u.s.w.ż.z. określa, że żołnierze zawodowi otrzymują jako dodatki do uposażenia zasadniczego m.in. dodatek specjalny - za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca poza wskazaniem, że dodatek specjalny przysługuje za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej, nie określił żadnych innych przesłanek przyznania tegoż dodatku. Należy jednak uwzględnić, że w przepisie delegacyjnym art. 80 ust. 6 pkt 1 u.s.w.ż.z. zawarto upoważnienie dla Ministra Obrony Narodowej, by w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określił, w drodze rozporządzenia wysokość, szczegółowe warunki i tryb przyznawania i podwyższania dodatków specjalnego, służbowego i motywacyjnego, a także, w zależności od występujących okoliczności i tytułu ich wypłaty, możliwość obniżania i wstrzymywania tych dodatków. Przepis art. 80 ust. 6a pkt 1a pkt 1 u.s.w.ż.z. precyzuje zaś, że rozporządzenie powinno uwzględniać w szczególności w odniesieniu do dodatku specjalnego:

a) przy ustalaniu tytułów, za które dodatek przysługuje:

– charakter wykonywanych czynności,

– zakres wykonywanych czynności służbowych i ich specyfikę,

- obciążenia psychofizyczne na stanowiskach służbowych,

–wymagane kwalifikacje do zajmowania stanowisk służbowych,

b) przy ustalaniu wysokości dodatku - możliwość ustalenia wysokości dodatku z niektórych tytułów w zależności od:

– liczby wykonanych czynności,

– wprowadzenia rocznych norm wykonywania tych czynności,

– stopnia szkodliwości lub uciążliwości pełnienia służby wojskowej,

– stażu służby żołnierza na stanowiskach służbowych;

Mając na uwadze ww. upoważnienie Minister Obrony Narodowej wydał wspomniane rozporządzenie regulując w nim m.in. przesłanki przyznania dodatku specjalnego. W myśl § 4 rozporządzenia żołnierze zawodowi otrzymują dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia służby m.in. z tytułu: 1) wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych; 2) wykonywania bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych. Równocześnie przepis § 5 rozporządzenia określa, że dodatek specjalny o charakterze stałym, przyznaje się żołnierzowi zawodowemu od dnia objęcia stanowiska służbowego, a z tytułu o którym mowa w § 4 pkt 1, 2, 4, 5 i 9 nie wcześniej niż od stwierdzonego w rozkazie dziennym dnia spełnienia przez żołnierza, określonych w odrębnych przepisach, warunków uprawniających do wykonywania czynności, za które przysługuje ten dodatek.

Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia żołnierz zawodowy, który w ramach obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym wykonuje loty w składzie załóg wojskowych statków powietrznych, otrzymuje dodatek specjalny o charakterze stałym, ustalony przy zastosowaniu mnożników kwoty bazowej:

1) 1,80 - piloci, którzy wykonali powyżej 2000 godzin lotu;

2) 1,60 - piloci, którzy wykonali powyżej 1500 godzin do 2000 godzin lotu;

3) 1,30 - piloci, którzy wykonali powyżej 1100 godzin do 1500 godzin lotu;

4) 1,00 - piloci, którzy wykonali powyżej 750 godzin do 1100 godzin lotu, oraz inni członkowie załóg, którzy wykonali powyżej 2500 godzin lotu;

5) 0,80 - piloci, którzy wykonali powyżej 500 godzin do 750 godzin lotu, oraz inni członkowie załóg, którzy wykonali powyżej 2000 godzin do 2500 godzin lotu;

6) 0,60 - piloci, którzy wykonali powyżej 300 godzin do 500 godzin lotu, oraz inni członkowie załóg, którzy wykonali powyżej 1500 godzin do 2000 godzin lotu;

7) 0,50 - piloci, którzy wykonali do 300 godzin lotu, oraz inni członkowie załóg, którzy wykonali powyżej 1000 godzin do 1500 godzin lotu;

8) 0,40 - inni członkowie załóg, którzy wykonali powyżej 500 godzin do 1000 godzin lotu;

9) 0,30 - inni członkowie załóg, którzy wykonali do 500 godzin lotu.

Stosownie do § 8 ust. 4 rozporządzenia dodatek specjalny w wysokości określonej w ust. 1 przyznaje się żołnierzowi zawodowemu, który zgodnie z Indywidualnym rocznym planem szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach, zwanym dalej "indywidualnym rocznym planem", w ciągu roku kalendarzowego wykonuje loty w wymiarze nie niższym niż:

1) 30 godzin - samolotem naddźwiękowym albo

2) 40 godzin - innym wojskowym statkiem powietrznym.

W przypadku pełnienia służby wojskowej na stanowisku służbowym, o którym mowa w ust. 1, przez część roku kalendarzowego, przyjmuje się liczbę godzin lotów przypadającą proporcjonalnie do okresu pełnych miesięcy kalendarzowych, w których żołnierz jest uprawniony do otrzymywania dodatku na zajmowanym stanowisku służbowym. Liczbę godzin lotów zaokrągla się w górę do pełnych godzin.

Mając na względzie powołane przepisy u.s.z.ż.z. oraz rozporządzenia stwierdzić należy, iż dodatek specjalny przyznaje się żołnierzowi zawodowemu za szczególne właściwości lub warunki pełnienia służby zawodowej (art. 80 ust. 1 pkt 1 u.s.w.ż.z.), w szczególności z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozp.), nie wcześniej niż od stwierdzonego w rozkazie dziennym dnia spełnienia przez żołnierza, określonych w odrębnych przepisach, warunków uprawniających do wykonywania czynności, za które przysługuje ten dodatek (§ 5 rozp.), lecz temu żołnierzowi zawodowemu, który w ramach obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym wykonuje w ciągu roku kalendarzowego odpowiedni czas godzin lotu (w przedziale od "30/40-500 godzin lotu" do "powyżej 2000 godzin lotu") w składzie załóg wojskowych statków powietrznych (§ 8 ust. 1 pkt 1-9 w zw. z § 8 ust. 4 rozp.).

W tym miejscu ustosunkowując się do zarzutu strony skarżącego błędnego zastosowania przez organ przepisu § 8 ust. 4 rozporządzenia, który – jak wskazano w skardze – nie stanowi dookreślenia podstaw przyznania dodatku specjalnego, stwierdzić należy, że ów przepis nie ustanawia – jak przyjął organ – warunku przyznania ww. dodatku od posiadania Indywidualnego rocznego planu szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach. Określa jedynie dolną granicę liczby godzin lotu (30/40 godzin w zależności od rodzaju samolotu/statku powietrznego), od której ów dodatek przysługuje. W tym zatem kontekście brak jest podstaw, by upatrywać podstaw przyznania lub odmowy przyznania – jak przyjęły organy wojskowe – od okoliczności, czy dany żołnierz zawodowy nie tylko posiada, lecz czy wedle postanowień Regulaminu Lotów lotnictwa Sił Zbrojnych RP (RL-2016) dany żołnierz zawodowy zobowiązany jest posiadać ów Indywidualny roczny plan szkolenia i treningu.

W świetle powyższego rację należy przyznać pełnomocnikowi skarżącego tylko w takim znaczeniu, że przepis § 8 ust. 4 rozporządzenia stanowi odesłanie do zasad określania wysokości dodatku specjalnego przysługującego żołnierzowi zawodowemu, który w ramach obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym wykonuje loty w składzie załóg wojskowych statków powietrznych, lecz jedynie w kontekście ustalenia na podstawie Indywidualnego rocznego planu wykonanych liczby godzin lotu. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 80 ust. 6 u.s.w.ż.z. w zw. z § 8 ust. 4 rozporządzenia poprzez jego bezpodstawne zastosowanie należy uwzględnić jedynie w tym zakresie, że organ uczynił jako odrębną przesłankę przyznania dodatku specjalnego posiadanie Indywidualnego rocznego planu. Tymczasem ów Indywidualny roczny plan jest jedynie dokumentem, który ma potwierdzać liczbę godzin lotu, od której to m.in. zależy przyznanie i wysokość dodatku specjalnego z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych.

Z tego powodu, jak i innych, które Sąd przedstawi poniżej, nie sposób uznać, by prawidłowa była dokonana przez organy obu instancji wykładnia kluczowego z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy pojęcia "załóg wojskowych statków powietrznych", o którym mowa w § 4 pkt 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia. Krytycznie należy ocenić odwołanie się przez organy wojskowe do przepisów wewnętrznych MON – Regulaminu lotów lotnictwa Sił Zbrojnych RP (RL-2016), które w swej istocie nie dotyczą zagadnienia dodatku specjalnego do uposażenia, o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt 1 u.s.w.ż.z., jak i nie wypełniają delegacji ustawowej określonej w art. 80 ust. 6 i 6a u.s.w.ż.z.

Organy przyjęły, że skoro jednym z warunków przyznania dodatku specjalnego przez żołnierza zawodowego wykonującego loty w składzie załóg wojskowych statków powietrznych jest posiadanie przezeń Indywidualnego rocznego planu szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach, a zagadnienie tegoż Indywidualnego rocznego planu zostało uregulowane w ww. Regulamin lotów RL-2016 to fakt braku uznania (wymienienia w RL-2016) stewardes/stewardów za członków personelu pokładowego powoduje, iż grupa ta expressis verbis nie zalicza się do personelu latającego, a tym samym nie nadaje jej się Indywidualnego rocznego planu i nie przysługuje jej uprawnienie do dodatku specjalnego.

Takie ujęcie normatywnych podstaw niniejszej sprawy oznacza, że w istocie organy wojskowe za podstawę odmowy przyznania skarżącemu dodatku specjalnego nie uczyniły któregokolwiek z powołanych przepisów rozporządzenia czy u.s.w.ż.z., lecz regulacje wewnętrzne Regulaminu lotów RL-2016.

W ocenie Sądu przyjęte przez organy obu instancji stanowisko uznać należy za nieprawidłowe. Po pierwsze wskazać należy, iż RL-2016, jak wynika z decyzji MON z 2 sierpnia 2016 r. nr 179/Szkol/DG RSZ wprowadzony został celem nowelizacji zasad wykonywania lotów przez lotnictwo Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym RL-2016 w żadnym wypadku nie może modyfikować postanowień aktów normatywnych wyższego rzędu – u.s.w.ż.w. i rozporządzenia, które zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP stanowią – w przeciwieństwie do ww. decyzji MON – źródła powszechnie obowiązującego prawa.

Należy również zwrócić uwagę, że § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 94, poz. 426 ze zm.), na podstawie którego wydano ww. decyzję nr 179/Szkol/DG RSZ, nie zawierał upoważnienia do regulowania kwestii związanych z uposażeniem żołnierzy zawodowych, w tym przedmiotowego dodatku specjalnego. Określa on bowiem, że Minister Obrony Narodowej realizuje ponadto zadania w zakresie wydawania decyzji i innych dokumentów w sprawach wynikających z zakresu działania Ministra Obrony Narodowej. Tak zaś przepisy art. 80 ust. 6 i 6a u.s.w.ż.z., ani żadne inne przepisy tej ustawy, jak i przepisy rozporządzenia nie uprawniają Ministra Obrony Narodowej do wydawania aktów o charakterze generalnym i abstrakcyjnym dotyczących uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących żołnierzom zawodowym.

Przepis art. art. 71 ust. 1 u.s.w.ż.z. stanowi, że żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie. Wedle art. 72 ust. 1 u.s.w.ż.z. uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Wśród innych należności pieniężnych przepis art. 73 ust. 1 u.s.w.ż.z. wymienia m.in. dodatkowe uposażenie roczne. Przepis art. 80 ust. 1 u.s.w.ż.z. precyzuje zaś, jakie żołnierze zawodowi otrzymują dodatki do uposażenia zasadniczego, wymieniając m.in. dodatek specjalny (pkt 1). Jednocześnie wymaga podkreślenia, iż zgodnie z art. 80 ust. 4 us.w.ż.z. dodatki do uposażenia przyznaje, w formie decyzji, organ, o którym mowa w art. 104, tj. co do zasady (art. 104 ust. 1) - dowódcy jednostek wojskowych zajmujący stanowiska służbowe dowódcy batalionu lub równorzędne, o których mowa w ust. 3, albo wyższe - w stosunku do wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową w podległej jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy.

W oparciu o powyższe przepisy należy zatem stwierdzić, że brak jest normatywnych podstaw, by dekodując pojęcie "załóg wojskowych statków powietrznych" na potrzeby ustalenia kręgu żołnierzy zawodowych uprawnionych do przyznania dodatku specjalnego za wykonywanie lotów wojskowymi statkami powietrznymi uprawnione i prawidłowe było odwołanie się do odmiennego pojęcia "personelu latającego" zdefiniowanego w akcie prawa wewnętrznego – w decyzji MON dotyczącej Regulamin lotów RL-2016.

Z tych względów nie można uznać, by uprawniona była konstatacja organów orzekających, że dodatek specjalny za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych przysługiwał tylko personelowi latającemu zdefiniowanemu w § 9 RL-2016.

Z przepisów art. 80 ust. 1 pkt 1 u.s.w.ż.z. w zw. z § 4 pkt 1, § 5 i § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia jasno wynika bowiem, że dodatek specjalny przysługuje żołnierzom zawodowym, a nie tylko personelowi latającemu, z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych, nie wcześniej niż od stwierdzonego w rozkazie dziennym dnia spełnienia przez żołnierza, określonych w odrębnych przepisach, warunków uprawniających do wykonywania czynności, za które przysługuje ten dodatek, i to żołnierzowi zawodowemu, który w ramach obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym wykonuje w ciągu roku kalendarzowego odpowiedni czas godzin lotu (w przedziale od "30/40-500 godzin lotu" do "powyżej 2000 godzin lotu").

Odnosząc powyższe rozważania prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący st. szer. Ł. L. rozkazem personalnym nr [...] Dowódcy [...] z 22.05.2020 r. został wyznaczony do pełnienia służby na stanowisku stewarda, obsługa pokładowa, sekcja obsługi pokładowej, eskadry wsparcia, grupy działań lotniczych [...]. Jak wynika z wyciągu rozkazu Dowódcy JW [...] nr [...] z 2.03.2020 r. w sprawie nadania "zakresu obowiązków dla stanowisk służbowych (pracy) podległych żołnierzy zawodowych, pracowników resortu obrony narodowej Jednostki Wojskowej [...] do zadań Stewarda/Stewardesy należy m.in.:

- wykonywanie obowiązków na pokładach statków powietrznych zgodnie z przepisami lotniczymi oraz statutem JW [...] w celu zapewnienia bezpieczeństwa pasażerów oraz wysokiego standardu obsługi pasażerskiej (pkt 2),

- znajomość zakresu obowiązków innych członków załogi statku powietrznego w sytuacjach awaryjnych (pkt 8),

- udział w lotach operacyjnych zgodnie z wcześniej ustalonym harmonogramem, według ustalonych standardów (pkt 12), a co szczególnie istotne

- wykonywania lotów w składzie załogi wojskowych statków powietrznych zgodnie z indywidualnym rocznym planem szkolenia i treningu w powietrzu oraz na urządzeniach treningowych i symulatorach (pkt 17).

W świetle zatem wydanych rozkazów personalnych i dziennych oraz zakresu obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym stewarda skarżący nie tylko uznawany jest za członka załogi wojskowych statków powietrznych, ale i wymiar godzinowy jego lotów ewidencjonowany jest w Indywidualnym rocznym planie.

Ponadto na uwagę zasługuje, że bezspornie skarżący w roku 2021, w którym wystąpił o przyznanie dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych wykonał 28 godzin i 48 minut lotu innym wojskowym statkiem powietrznym w rozumieniu § 8 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia. Nadto do skargi załączono zatwierdzony przez Dowódcę JW [...] Indywidualny roczny plan skarżącego.

Z powyższych względów stanowisko organu, iż roszczenie skarżącego jest sprzeczne z przepisami oraz zasadami normującymi przyznawanie dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych uznać należy za nieuprawnione.

Pomijając kwestię błędnego odwołania się do zastosowania zapisów RL-2016 warto wskazać, iż zgodnie z obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 marca 2017 r. w sprawie korpusów osobowych, grup osobowych i specjalności wojskowych żołnierzy w czynnej służbie wojskowej (Dz. U. poz. 734 oraz z 2021 r. poz. 105) steward/stewardesa obok personelu aeromedycznego, pokładowej obsługi ładunku (wymienionych w RL-2016 jako członkowie personelu latającego) zaliczeni zostali do grupy osobowej pokładowej.

Mając zatem na uwadze wyżej przedstawione okoliczności co do zakresu obowiązków oraz twierdzenia skarżącego co do posiadanych uprawnień (rozkaz dzienny Nr [...] z dnia 9.02.2021r.) oraz posiadania zatwierdzonego Indywidualnego planu lotów należy uznać, iż skarżący mieści się w pojęciu "członka załogi wojskowego statku powietrznego", o którym mowa w § 4 pkt 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia.

Wobec powyższego podzielić należy zarzut skargi naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 1 i 4 u.s.w.ż.z. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Dowódcy JW [...] o odmowie przyznania skarżącej dodatku specjalnego za wykonywanie lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych. Tak organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję, jak i organ I instancji wydając decyzję z 26 października 2021 r. nr [...] dopuścili się naruszenia art. 80 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 u.s.w.ż.z. z uwagi na błędną wykładnię przepisów § 4 pkt 1 w zw. z § 8 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia i przyjęcie, że skarżąca jako żołnierz zawodowy pełniący służbę na stanowisku stewardesy nie pełni służby o szczególnej właściwości lub w szczególnych warunkach, to jest, iż nie wykonuje lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I. sentencji wyroku). Sąd w pkt II. sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.), zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (suma stawki wynagrodzenia 480 zł i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 17 zł).

Rozpoznając sprawę ponownie Dowódca JW [...], kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., uwzględni ocenę prawną Sądu zawartą w niniejszym wyroku, w rezultacie czego zobowiązany będzie do weryfikacji faktycznej liczby godzin lotu skarżącego pełniącego obowiązki stewarda w składzie załóg wojskowych statków powietrznych w 2021 r. na podstawie jego Indywidualnego rocznego planu. Organ winien przy tym wziąć pod uwagę, że Regulamin lotów (RL-2016) nie stanowi normatywnej podstawy wydania decyzji w przedmiocie dodatku specjalnego z tytułu wykonywania lotów w składzie załóg wojskowych statków powietrznych.