Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 4871/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie: Asesor WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2003 r. wydaną na podstawie art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369) i art. 104, art. 107 § 1 i 3 kpa, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Rady Izby Notarialnej w [...] o odwołanie E. M. odwołał E. M. prowadzącą kancelarię notarialną w [...], ze stanowiska notariusza.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż Rada Izby Notarialnej w [...] w dniu [...] listopada 2002 r. złożyła wniosek o odwołanie E. M. ze stanowiska notariusza na podstawie art. 16 § 3 ustawy Prawo o notariacie w związku z dwiema ujemnymi ocenami kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatorów samorządu notarialnego. Do wniosku zostały dołączone: protokół z wizytacji przeprowadzonej w dniach [...] i [...] października 1999 r. wraz z uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 1999 Zespołu Wizytacyjnego Rady Izby Notarialnej w [...] negatywnie opiniującą działalność notariusza E. M. i J. B. oraz protokół z wizytacji przeprowadzonej [...] lipca 2002 r. wraz z uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Zespołu Wizytacyjnego Rady Izby Notarialnej w [...] negatywnie opiniującą działalność notariusza E. M.

W pierwszej wizytacji, Pani notariusz E. M. wytknięto między innymi następujące błędy:

- strony aktu notarialnego nie są parafowane przez osoby uczestniczące w czynnościach notarialnych,

- brak słownego zapisu daty sporządzenia aktu,

- akt pisany na każdej kartce, bez wykreślenia pustej drugiej strony,

- ustalenie stopnia pokrewieństwa na podstawie wpisów w dowodzie osobistym,

- błędne podanie podstawy nie pobierania podatku od spadków i darowizn,

- brak zapisu, że akt został odczytany, przyjęty i podpisany,

- błędne pobranie opłaty notarialnej,

- brak podania łącznej kwoty, jaką należy uiścić za akt notarialny,

- nie pobranie opłaty notarialnej i błędny zapis w umowie darowizny,

że obdarowana przyjmuje darowiznę do swego majątku odrębnego,

- sporządzenie aktu notarialnego, w którym trudno określić, czy jest to umowa darowizny, czy umowa o dożywocie,

- podpisanie aktu notarialnego – aneksu do umowy sprzedaży tylko przez jedną stronę kupującego i notariusza,

- nie pobranie podatku VAT w wysokości 22% od kwoty 830 zł. tytułem taksy

notarialnej.

Do wniosku dołączono uchwałę nr [...] Rady Izby Notarialnej w [...] dnia 26 kwietnia 1999 r. oceniającą wybitnie ujemnie w rozumieniu art. 16 § 3 Prawa o notariacie działalność notariuszy J. B. i E. M. W uzasadnieniu uchwały Rada stwierdziła, że wizytowane Panie notariusz dokonują czynności na rażąco niskim poziomie merytorycznym, a swoją działalnością podważają autorytet notariusza jako osoby zaufania publicznego.

Druga wizytacja przeprowadzona [...] lipca 2002 r. wykazała naruszenie przez Panią notariusz E. M. następujących przepisów ustawy – Prawo o notariacie:

- art. 20 nie prowadząc działalności w kancelarii notarialnej w okresie od

[...] sierpnia 2001 r. do [...] października 2001 r. i od [...] lutego 2002 r. do [...] czerwca 2002 r.,

- art. 19a nie spełniając obowiązku ubezpieczenia się od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności,

- art. 80 nie dokonując czynności z należytą starannością o czym świadczą skargi wpływające do Rady,

- nie dopełnienie wymogów Regulaminu Wewnętrznego Urzędowania Kancelarii Notarialnej – uchwała nr [...] Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] listopada 2001 r.,

- § 4 – brak godła państwowego w kancelarii,

- § 5 pkt 2 i 4 – brak odpowiedniego zabezpieczenia kancelarii i zabezpieczenia przechowywanych dokumentów i pieczęci.

Przeciwko Pani notariusz wszczęto kilka postępowań dyscyplinarnych zakończonych prawomocnymi orzeczeniami.

W uzasadnieniu także wskazano, iż wbrew twierdzeniu strony o braku legitymacji Rady Izby Notarialnej do występowania z wnioskiem o wszczęcie postępowania o odwołanie ze stanowiska notariusza, Rada posiada taką legitymację na podstawie art. 221 § 1 i § 3 kpa, który daję każdemu prawo do składania wniosków oraz na podstawie art. 63 Konstytucji.

Od powyższej decyzji Pani E. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając, iż postępowanie jest nieważne. Sprawa została wszczęta na wniosek Rady Izby Notarialnej w [...], która nie może być stroną postępowania bowiem jest organem opiniującym na podstawie art. 106 kpa w związku z art. 35 Prawa o notariacie. Kwestionowała prawidłowość przeprowadzonych wizytacji oraz podnosiła, iż Minister Sprawiedliwości nie ma obowiązku odwoływania notariusza ze stanowiska nawet przy kolejnych, dwóch ocen z wizytacji.

Minister Sprawiedliwości po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż wbrew twierdzeniom strony, postępowania nie można uznać za nieważne z uwagi na jego wszczęcie na wniosek Rady Izby Notarialnej w [...]. Składanie wniosków jest prawem powszechnym gwarantowanym przez kpa (art. 221) i Konstytucję (art. 63). Opiniowanie przed wydaniem decyzji w sprawie odwołania notariusza nie pozbawia Rady prawa do złożenia wniosku. Odnosząc się do zarzutu, iż organ nie miał podstaw do odwołania to Minister Sprawiedliwości dysponował nie tylko dowodami dwóch kolejnych wizytacji zakończonych ujemnymi ocenami, również orzeczeniami sądu dyscyplinarnego za uchybienia naruszające podstawowe obowiązki notariusza jako osoby zaufania publicznego. Dwie wizytacje wykazały rażące naruszenie prawa i mimo zaleceń powizytacyjnych, następna wizytacja ujawniła te same błędy.

W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pani E. M. wnosiła o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości i stwierdzenie nieważności postępowania zarzucając, iż skuteczny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] października 2003 r., którą otrzymała w dniu [...] listopada 2003 r. złożyła w dniu [...] listopada 2003 r. Wniosek z dnia [...] listopada 2003 r. złożyła z ostrożności, o decyzji powzięła wiadomość w dniu [...] listopada 2003 r. Podnosiła, iż Rada Izby Notarialnej nie miała prawa składania wniosku o jej odwołanie bowiem Minister Sprawiedliwości wszczyna postępowanie z urzędu. Polemizowała z wynikami wizytacji oraz podnosiła, iż nastąpiły nieprawidłowości w zakresie przeprowadzanych wizytacji. Zarzucała naruszenie przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 kpa oraz art. 16 § 3 ustawy - Prawo o notariacie.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania jest skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowi inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369) Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej wydanej na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w terminie miesięcznym od daty wpływu wniosku. Bezskuteczny upływ tego terminu nie wstrzymuje rozpatrzenia odwołania.

Decyzje wydawane na podstawie wyżej wskazanego przepisu art. 16 § 3 są decyzjami opartymi na konstrukcji uznania administracyjnego. Stąd sądowa kontrola ich legalności jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający badał sprawę pod kątem wymienionych w tym artykule przesłanek ustawowych.

W ocenie Sądu, organ nie przekroczył w przedmiotowej sprawie dozwolonych granic uznania administracyjnego. Dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji są minimalną podstawą dla podjęcia decyzji w tej sprawie przez Ministra Sprawiedliwości. Opinia rady właściwej izby notarialnej została zasięgnięta. Opinia była negatywna, tj. samorząd negatywnie ocenił pracę i postawę notariusza i wyraził swój pogląd, że odwołanie notariusza jest uzasadnione. Dwie kolejne wizytacje przeprowadzone przez wizytatorów zostały zakończone ujemną oceną. Podejmując decyzję o odwołaniu notariusza, Minister Sprawiedliwości wziął pod uwagę inne okoliczności, tj. orzeczenia sądów dyscyplinarnych za uchybienia naruszające podstawowe obowiązki notariusza jako osoby zaufania publicznego. Nie jest zatem trafny zarzut, iż Minister Sprawiedliwości przekroczył granice uznania administracyjnego.

Niezasadny jest również zarzut, iż organ rozpatrzył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który złożyła zanim otrzymała decyzję, organ miał obowiązek rozpatrzenia złożonego wniosku, którego termin złożenia nie budził wątpliwości.

Uchybieniem organu było potraktowanie złożonego przez Radę Izby Notarialnej w [...] wniosku jako podstawy dla podjęcia postępowania, które wszczynane jest z urzędu a nie na wniosek, niemniej to uchybienie proceduralne, zdaniem Sądu, nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.