Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 403/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-06-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: zwolniono od uiszczenia wpisu
oddalono wniosek o ustanowienie pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 134. art. 140
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.R. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak:[...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego postanawia: I. zwolnić Z. R. kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Z. R. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego.

Ze złożonego formularza wynika, że skarżąca jest osoba niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1189,88 zł netto miesięcznie (kwota po odjęciu raty pożyczki z pracy w wysokości 700 zł). Wnioskodawczyni nie wykazała innego majątku oprócz udziału 4/6 w nieruchomości rolnej o powierzchni 1,26 ha z domem w C.. Skarżąca podała następujące stałe wydatki i zobowiązania miesięczne: opłaty za media -280 zł, rata kredytu bankowego - 641,03 zł. Ponadto rocznie wydaje 4000 zł na zakup opału, 278 zł na ubezpieczenie budynków, 2500 zł na leczenie, w tym wizyty lekarskie i zakup leków.

Zgodnie z treścią art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.).

Instytucja prawa pomocy ma zatem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji.

Trzeba podnieść, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Pozostałe ewentualne opłaty sądowe, które mogą się pojawić na późniejszym etapie postępowania sądowoadministrayjnego to jest: wpis sądowy od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł.

Analizując zawarte we wniosku oświadczenie Z. R. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz całokształt materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy referendarz sądowy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest obejmującym oprócz zwolnienia od kosztów sądowych także ustanowienie adwokata, radcy prawnego z urzędu. Mając na względzie wysokość dochodu osiąganego przez wnioskodawczynię z wynagrodzenia za pracę oraz wydatki związane z zakupem leków i leczeniem, uznał natomiast, że przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi (co umożliwi jej rozpoznanie), będzie wystarczającą formą pomocy ze strony Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala stwierdzić, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć należy przy tym, że osiąga ona stały dochód z wynagrodzenia za pracę, co umożliwia planowanie wydatków, a najbardziej podstawowe potrzeby, to jest potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw, kosztów leczenia czy też potrzeba mieszkania na bieżąco są zaspokajane. Okoliczność, że skarżąca spłaca kredyt bankowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Udzielenie pożyczki musiała poprzedzać pozytywna analiza sytuacji finansowej strony w zakresie możliwości spłaty pożyczonej kwoty. Przy tym spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by Skarb Państwa pokrywał za nią wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika i całość kosztów sądowych.

Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych.

Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób profesjonalny, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Z.R. nie jest osobą nieporadną życiowo, zna bardzo dobrze okoliczności faktyczne sprawy.

Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.