Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 213/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
article: art. 151;
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7; art. 77 par. 1; art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K. (dalej także jako: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] r. Nr [...], w sprawie odmowy umorzenia M. K. należności dłużnika alimentacyjnego w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, powstałego w związku z wypłacaniem świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: A. A. i N. W. oraz odmowy umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego w kwocie [...]zł powstałego w związku z wypłacaniem zaliczki alimentacyjnej na rzecz osób uprawnionych A. A. i N. W..

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu [...] czerwca 2019 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie długu alimentacyjnego w związku z sytuacją zdrowotną i finansową. Postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] r. z uwagi na fakt, że w organie drugiej instancji toczyła się sprawa przedmiotowo tożsama z wnioskiem skarżącego z dnia [...] czerwca 2019 r. (umorzenie długu alimentacyjnego), wszczęta na podstawie wniosku strony z dnia [...] września 2018 r. W lutym 2020 r. został przekazany do organu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 465/19, który zakończył sprawę wniosku o umorzenie należności z dnia 18 września 2018 r., w związku z czym, postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte postanowieniem z dnia 10 marca 2020 r.

Według ustaleń organu, aktualny stan zadłużenia skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: A. A. i N. W. wynosi: należność główna - 61.504,31 zł, odsetki - 27.340,94 zł. Stan zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej wynosi: 15.540,00 zł (kwota główna 14.800,00 + 5%). Na podstawie protokołu spisanego w dniu 3 kwietnia 2020 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej w B. ustalono, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Obecnie nie pracuje, nie posiada własnego źródła utrzymania. Nie posiada żadnych ruchomości ani nieruchomości, majątku o znacznej wartości. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Do akt dołączono także wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r., sygn. akt III RC [...], z którego wynika, że skarżący nie jest ojcem N. K. urodzonej dnia [...] r.

Decyzją z dnia [...] r., organ odmówił skarżącemu udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności wypłaconych z tytułu bezskuteczności egzekucji alimentów. Organ stwierdził, że na podstawie ustalonego stanu faktycznego, nie budzi wątpliwości, że sytuacja rodzinna i zdrowotna strony jest trudna, nie mniej jednak powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wyjaśnił, że w kontekście umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego sytuacja ta musi być trudna nie tylko w odniesieniu do sytuacji przeciętnego obywatela, ale przede wszystkim musi być ona szczególna na tle innych dłużników alimentacyjnych. Dłużnikami alimentacyjnymi są osoby wobec, których przeprowadzona egzekucja okazała się bezskuteczna, a więc osoby, które są zwykle bezrobotne lub mają bardzo niskie dochody, co często wiąże się ze złym stanem zdrowia lub osadzeniem w warunkach izolacji więziennej. Sytuacja dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi wyróżniać się na tle innych dłużników.

Organ podniósł, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja związana z ustaleniem przez sąd, że nie jest ojcem N. K. (obecnie W. ) nie upoważnia organu administracji do umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z tytułu bezskuteczności egzekucji na N. W..

Po rozpatrzeniu odwołania M. K., organ II instancji decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium wskazało, że ustalony stan faktyczny i argumentację uzasadniającą stanowisko organu pierwszej instancji przyjmuje za własną. W ocenie organu odwoławczego, postępowanie zarówno wyjaśniające, jak i ocena zgromadzonego materiału dowodowego zostały dokonane w sposób wszechstronny i wyczerpujący, to jest uwzględniający wszystkie okoliczności sprawy, mające charakter istotny z punktu widzenia rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej

W ocenie organu odwoławczego przedstawiona przez skarżącego sytuacja związana z ustaleniem przez sąd, zaprzeczenia ojcostwa N. K. (obecnie W. nie daje podstaw organowi administracji do umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z tytułu bezskuteczności egzekucji na N. W..

W skierowanej do Sądu - na powyższe rozstrzygnięcie – skardze, M. K. zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie że sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie wyróżnia się na tle pozostałych dłużników alimentacyjnych i nie uzasadnia umorzenia zaległych należności w sytuacji gdy stan zdrowia, sytuacja majątkowa i rodzinna dłużnika pozwala przyjąć że spełnia on przesłanki do umorzenia posiadanego zadłużenia.

W oparciu o powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżący opisując swoją sytuację majątkową i rodzinną wskazał, że jest rozwiedziony, ma braci, z którymi nie utrzymuje kontaktu. Nie posiada majątku ruchomego jak i nieruchomego, mieszka u znajomej. Ponadto, cierpi na szereg chorób: cukrzycę, niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, niewydolność kresy białej, ma niedosłuch odbiorczy obu uszu, krótkowzroczność, starczowzroczność, zaćmę początkową oka, zwyrodnienia siatkówki, a obecnie także ujawnił się u niego refluks. W okresie od [...] r. do [...] r. wnioskodawca był hospitalizowany na oddziale Psychiatrycznym Ogólnym Szpitala [...] w L. gdzie rozpoznano u niego epizod depresji ciężki, bez cech psychotycznych jak też cukrzycę insulinozależną samoistne nadciśnienie i nieokreślone zapalenie płuc.

Skarżący wskazał, że nie ma żadnego stałego źródła utrzymania, a z uwagi na bardzo zły stan zdrowia mało prawdopodobnym jest, że będzie w stanie podjąć pracę w przyszłości, z uwagi na to, że oprócz chorób somatycznych ma także problemy ze zdrowiem psychicznym. Dodatkowo wyjaśnił, że obecnie syn kobiety, u której zamieszkuje kazał mu się wyprowadzić, a zatem zagrożony jest również bezdomnością.

Nadto, skarżący podniósł, że rozpoznając niniejszą sprawę przez pryzmat sytuacji rodzinnej dłużnika nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że fakt zaprzeczenia jego ojcostwa wobec N. K. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Podkreślił, że takie stanowisko organu, w realiach niniejszej sprawy jest błędne i krzywdzące dla dłużnika. Wyjaśnił także, że jest osobą samotną i nie może liczyć na wsparcie rodziny. Co więcej padł ofiarą oszustwa ze strony byłej żony - matki N. K., która ukryła fakt, że nie jest on ojcem dziecka. Stwierdził, że chociaż alimenty rzeczywiście pobierane są na zaspokojenie potrzeb dziecka to nie można tracić z pola widzenia tego, że obowiązek alimentacyjny oparty jest na więziach krwi.

Podnosząc, że znalazł się w sytuacji gorszej od pozostałych dłużników alimentacyjnych wyjaśnił, że obowiązek alimentacyjny jest obustronny i w normalnej relacji ojciec dziecko dłużnik miałby uprawnienie do tego by wystąpić z roszczeniem przeciwko dziecku o zapłatę na jego rzecz alimentów z uwagi na znajdowanie się w niedostatku. Skarżący zaś utracił taką możliwość z chwilą zaprzeczenia ojcostwa.

Podkreślił również, że ustawodawca wprowadzając do ustawy możliwość umorzenia zadłużenia alimentacyjnego, z góry zakładał, że nastąpi w tym zakresie przerzucenie obowiązku uiszczenia tych kosztów na pozostałych członków społeczeństwa. Ponadto, odwołując się do zasady sprawiedliwości społecznej i słusznego interesu obywatela, wskazał, że nałożono na niego obowiązek zwrotu świadczenia alimentacyjnego na cudze dziecko, z którym nie ma żadnych relacji, więzi oraz od którego nie otrzymał i nie otrzyma żądnej pomocy ani finansowej ani osobistej.

Mając powyższe na uwadze, skarżący wskazał, że organy rozpoznające niniejszą sprawę dokonały błędnej oceny przesłanek umorzenia zaległości alimentacyjnych i wydały w tym zakresie błędną decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; zwanej "ustawą o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Mając na uwadze powyższą regulację, a także brak technicznych możliwości przeprowadzenia zdalnie rozprawy z udziałem stron oraz konieczność rozpoznania wniesionej w tej sprawie skargi – Sąd rozpoznał ją na posiedzeniu niejawnym w trybie przywołanego na wstępie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy o covid.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2020r., poz. 808; dalej także jako "u.o.p.a." lub "ustawa").

Wniosek M. K. o umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest kolejnym wnioskiem skarżącego, albowiem wnioskiem z dnia [...] r. również domagał się umorzenia w całości zaległości alimentacyjnych. Decyzją z dnia [...] r., Prezydent Miasta P. odmówił umorzenia należności w kwocie 61.504,31 zł powstałej w związku z wypłacaniem świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci: A. A. i N. K. oraz odmówił umorzenia należności w kwocie 15.540 zł powstałej w związku z wypłacaniem zaliczki alimentacyjnej na rzecz dzieci, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] r., utrzymało w mocy decyzję z organu I instancji. Sprawę zainicjowaną skargą M. K. na decyzję SKO w L. rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 465/19 skargę tę oddalił.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] r., skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby wydanie pozytywnej dla niego decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 30 ust. 2 u.o.p.a., z którego wynika, że organ właściwy wierzyciela alimentacyjnego może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych za dłużnika świadczeń alimentacyjnych, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Przepis art. 30 ust. 2 u.o.p.a. stanowi podstawę do orzekania w ramach uznania administracyjnego, które oznacza rodzaj swobody decyzyjnej co do wyboru sposobu rozstrzygnięcia.

Wymaga zatem podkreślenia, że kontrola przeprowadzona przez sąd administracyjny w odniesieniu do decyzji uznaniowych sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy procesu wydania decyzji (spełnienia przez organ wymogów proceduralnych), ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Dotyczy ona zatem tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej (vide, wyrok NSA z 19 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 301/11; wyrok NSA z dnia 6 września 2018 r, sygn. akt I OSK 2153/16, wyroki WSA w Białymstoku w sprawach: II SA/Bk 71/17 z 4 lipca 2017 r., oraz II SA/Bk 96/18 z 17 kwietnia 2018 r., wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej powoływanej w skrócie jako CBOSA).

A więc, w tego typu sprawach sądy administracyjne badają jedynie, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, to jest czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 K.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony, a wydana decyzja należycie uzasadniona (art. 107 § 3 k.p.a.). Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już poza granicami kontroli sądowej.

Fakultatywność sposobu załatwienia sprawy w oparciu o powyższy przepis, oznacza, że nie stanowi naruszenia prawa materialnego, odmowa przyznania ulgi nawet w przypadku dostrzeżenia przez organ nie najlepszej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, o ile organ przedstawi uzasadnienie dokonanego wyboru wykazujące brak arbitralności rozstrzygnięcia, a decyzję wyda po zebraniu w sposób właściwy materiału dowodowego i po przeanalizowaniu wszystkich dowodów.

W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że wskazanym wyżej powinnościom w toku postępowania administracyjnego uchybiono. Wniosek skarżącego został rozpatrzony przy uwzględnieniu ustalonej w toku postępowania sytuacji dłużnika alimentacyjnego, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne.

Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że organ zwrócił się pismem z dnia 10 marca 2020 r., do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (właściwym ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego), o spisanie protokołu ze skarżącym, celem ustalenia: aktualnej sytuacji zawodowej, finansowej, rodzinnej oraz zdrowotnej skarżącego, stanu majątkowego dłużnika alimentacyjnego oraz źródeł utrzymania skarżącego (k. 72 akt adm. I instancji).

W ramach ustaleń dotyczących stanu faktycznego, do akt sprawy załączono protokół z dnia 3 kwietnia 2020 r., spisany w dniu 1 kwietnia 2019 r., z M. K. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w B. , na okoliczność ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej. Z załączonego protokołu wynika, że skarżący nie posiada żadnych nieruchomości ani ruchomości, jak również nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest wdowcem, najbliższa rodzina to syn, ojciec, bracia i ich rodziny, z którymi nie utrzymuje kontaktu. Zamieszkuje u konkubiny i jest na jej utrzymaniu. Ponadto, skarżący jest osobą sprawną fizycznie, zdolną do samoobsługi, od dnia [...] r., do [...] r., z uwagi na problemy zdrowotne przebywał na leczeniu szpitalnym. Ponadto, skarżący dysponuje orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe.

Na potwierdzenie powyższych okoliczności do akt sprawy załączono: wyrok Sądu Rejonowego w P. [...] dnia [...] r., sygn. akt [...] [...], z którego wynika, że M. K. nie jest ojcem N. K., a także postanowienie Sądu Rejonowego w P. [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] [...] o umorzeniu postępowania karnego przeciwko M. K. dotyczącego uchylania się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego w okresie od dnia [...]., do [...] r., określonego wyrokiem sądowym; oświadczenie skarżącego z dnia [...] r., w którym wyraził swoje niezadowolenie z obecnej sytuacji rodzinno-majątkowej; decyzję Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] r., nr [...] orzekającej o utracie przez skarżącego statusu bezrobotnego od dnia [...] r., oraz utracie prawa do zasiłku od dnia [...] r. Do akt dołączono także fakturę VAT nr [...] z apteki na zakup leków w kwocie 171,31 zł, oraz kopię orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, z którego wynika, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł. orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...] zaliczył skarżącego do osób posiadających lekki stopień niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datowany został od [...] r., ma charakter trwały, a orzeczenie wydane jest na stałe.

W ocenie Sądu, z powyższej dokumentacji, wynikają wszystkie istotne informacje dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej, w tym o uzyskiwanych dochodach i ponoszonych niezbędnych wydatkach na utrzymanie. Zgromadzony materiał dowodowy był zatem wystarczający do prawidłowego, mającego odniesienie do rzeczywistości, stanu faktycznego.

Na tej podstawie organy uznały, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle niekorzystna, aby można było uznać, że ma ona charakter szczególnie uzasadnionych okoliczności, uprawniających do umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie Sądu, podnoszony przez skarżącego fakt, który w jego ocenie czyni jego sytuację szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych, a mianowicie wyrok Sądu Rejonowego w P. [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] [...] o zaprzeczeniu ojcostwa, nie stanowi szczególnej okoliczności uzasadniającej umorzenie wypłaconych należności z funduszu alimentacyjnego. Zarzut skarżącego, że błędne jest stanowisko organu, iż fakt zaprzeczenia jego ojcostwa wobec N. K. nie ma wpływu na niniejszą sprawę, jest dla niego krzywdzący, jest niezasadny. Sąd wyjaśnia, że w stanie prawnym sprzed 18 września 2015 r., po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu rozstrzygnięcia przyznającego świadczenia, organ wydawał, na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy, decyzję o zwrocie świadczeń z funduszu skierowaną do dłużnika alimentacyjnego, natomiast obecnie po uchyleniu tego przepisu takiego wymogu nie ma (art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. z 2015 r., poz. 1302).

Obecnie, podstawę przekazania wyegzekwowanych od dłużnika alimentacyjnego kwot stanowiących zwrot należności z funduszu alimentacyjnego, stanowi przesłana organowi prowadzącemu egzekucję sądową przez organ właściwy wierzyciela decyzja przyznająca osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z informacją o rozpoczęciu jej realizacji i terminie wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego w poszczególnych miesiącach określonych w decyzji. Podobnie decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, również nie ustala prawa o charakterze materialnym ani nie nakłada obowiązków na dłużnika alimentacyjnego. Celem wydania tej decyzji jest ustanowienie dłużnika stroną postępowania administracyjnego.

Jak wynika zatem z powyższego, organy podejmując decyzję w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego nie mogą w ramach kontrolowanego aktu dokonywać oceny zasadności uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. W granicach orzekania nie znajduje się także sposób naliczania świadczeń alimentacyjnych objętych obowiązkiem zwrotu ani ich wysokość. Celem wydania takiej decyzji jest jedynie ustalenie czy zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi, tj. zwolnienia dłużnika alimentacyjnego od ciążącego na nim zobowiązania do zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń.

Sąd nie odnosząc się zatem do okoliczności uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, stwierdza, że niezasadny jest zarzut, dotyczący nieuwzględnienia okoliczności późniejszego zaprzeczenia ojcostwa wobec dziecka N. W..

Nie jest to okoliczność, która uzasadnia umorzenie należności, a to właśnie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Przedmiotem sprawy nie pozostaje zaś to, czy słusznie sądy powszechne uznawały skarżącego za osobę zobowiązaną do płacenia alimentów.

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 465/19, w którym Sąd jednoznacznie wypowiedział się w tej kwestii stwierdzając, że: "Wbrew przekonaniu skarżącego rację ma Kolegium podając, że na rozstrzygnięcie sprawy umorzenia świadczeń alimentacyjnych bez znaczenia pozostaje kwestia uzyskanego przez skarżącego wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r. ([...] [...]) zaprzeczającego jego ojcostwo wobec córki N. K..". Sąd na poparcie takiego stanowiska, wskazał uchwałę z dnia 11 października 1982r. ( III CZP 22/82 OSNCAP 1983 nr 1 poz. 2), w której Sąd Najwyższy potwierdzając prawomocne obalenie domniemania ojcostwa ze skutkiem ex tunc, nie uznał jednak za zasadne objąć takim właśnie skutkiem świadczeń na utrzymanie i wychowanie dziecka, spełnionych dobrowolnie lub nawet przymusowo przez męża matki w okresie obowiązywania domniemania jego ojcostwa i wynikającego stąd obowiązku alimentacyjnego.

W kontekście powyższego, w ocenie Sądu stanowisko organów, należy uznać za zasadne. Podkreślenia wymaga, że ulgi dotyczące obowiązku alimentacyjnego, zastępczo realizowanego przez państwo, mają charakter wyjątkowy i jako takie, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi, powinny być interpretowane w sposób ścisły a nie rozszerzający. W związku z powyższym instytucja umorzenia czy to należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego czy to odsetek od tych należności powinna mieć miejsce jedynie wówczas, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma żadnego wpływu.

Rozpoznając wniosek wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że organy dokonały szczegółowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego.

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że skarżący nie ma żadnego majątku, jak również nie podejmuje zatrudnienia. Niewątpliwie sytuacja dochodowa i rodzinna opisana przez skarżącego jest trudna, jednak w ocenie Sądu, nie na tyle, aby uniemożliwiała mu wywiązywanie się ze spłaty ciążącego na nim długu alimentacyjnego. Zwrócić należy bowiem uwagę, że nie zaistniały nadzwyczajne, czy losowe przypadki w sytuacji skarżącego, które uzasadniałyby umorzenie ciążących na nim należności. Fakt zaprzeczenia ojcostwa potwierdzony powołanym wyżej wyrokiem Sądu - jak już o tym wspomniano - nie stanowi takiej okoliczności i dla oceny możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności alimentacyjnych, nie ma znaczenia. Skarżący ma prawo czuć się w tych okolicznościach pokrzywdzony, jednak rozstrzygnięcie organów, nieuwzględniające powyższej okoliczności w żaden sposób nie prowadzi do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażonej w art. 8 K.p.a. oraz zasady wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.).

Skarżący co prawda obecnie nie pracuje i legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na stałe, jednak z orzeczenia tego wynika, że został zakwalifikowany do lekkiego stopnia niepełnosprawności oraz, że może podejmować pracę "zgodnie z psychofizycznymi możliwościami". Biorąc pod uwagę powyższe, wywnioskować można, że w przypadku skarżącego, nie zachodzi długotrwała niezdolność do pracy ze względu na stan zdrowia, tym bardziej, że na taką okoliczność nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających niemożność podjęcia zatrudnienia, np. w warunkach pracy chronionej.

Wbrew zarzutom skarżącego, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie istnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy, wyjaśniły sytuację materialną i życiową skarżącego oraz wyraźnie określiły powody zajętego stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonych rozstrzygnięć. Ustalenia faktyczne zostały dokonane przez organy na podstawie danych przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania. Z powyższych przyczyn przedstawione w skardze zarzuty, w tym co do błędnej oceny przesłanek umorzenia należności alimentacyjnych nie były trafne.

Reasumując, Sąd stwierdza, że organy zebrały materiał dowodowy pozwalający na ocenę sytuacji skarżącego, nie naruszając przy tym przepisów prawa materialnego i procesowego, a wydane decyzje nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Motywy działania organu przedstawione w uzasadnieniu decyzji zarówno organu I instancji, jak też w decyzji organu odwoławczego nie pozwalają uznać wydanego rozstrzygnięcia za dowolne, pozbawione oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Z tych względów, uznając że skarga jest niezasadna, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.