Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1575/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Nr [...] Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: wierzyciel lub organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej K.p.a.), art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm..; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689.; dalej: ustawa abonamentowa) – po rozpoznaniu zażalenia H. K. (dalej: zobowiązana lub skarżąca) − utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] r., nr [...], w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązaną wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego z [...] r. o nr [...], obejmującego zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r.

Zobowiązana złożyła zarzuty do organu egzekucyjnego (pismo z 8 października 2020 r.) podnosząc nieistnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, niedostarczenie przez organ wnioskowanych dokumentów oraz niewyjaśnienie okoliczności sprawy; wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podniosła, że jako H. K. nie figuruje w bazie abonentów, nie nadano jej nr identyfikacyjnego i nie posiada odbiorników RTV.

Stanowisko wierzyciela na wniesione zarzuty zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z [...] r., w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Wyjaśnił, że rejestracja odbiorników RTV używanych pod adresem: [...], [...] T. (po aktualizacji danych adresowych: pl. [...], [...] O.) zgłoszona została na imię i nazwisko H. B. obecnie H. K.. Poczta Polska S.A zweryfikowała oraz zaktualizowała dane w posiadanej bazie abonentów, w ramach realizowanych zadań ustawowych, na podstawie art. 7 ust.1 pkt 1a ustawy abonamentowej. Ponadto jest uprawniona do korzystania z danych rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

W zażaleniu zobowiązana podtrzymała stanowisko, że wierzyciel nie postępuje zgodnie z przepisami prawa. Wniosła również o przywrócenie terminu (art. 58 K.p.a.) oraz ponowiła wniosek o doręczenie jej dokumentów, o które zwracała się wcześniej.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (działając jako organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wyjaśnił, że zażalenie wniesiono w terminie, po ponownym doręczeniu postanowienia z [...] r.

Wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art, 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz. U. z 2015 r., poz.1324).

Potwierdził, że zobowiązana dokonała rejestracji pod wyżej wskazanym adresem ([...], [...]T.), na nazwisko B., które było jej nazwiskiem rodowym. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana książeczka radiofoniczna nr [...] stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników i służyła do dokonywania opłat, następnie wydano książeczkę o nr [...]. Potwierdza to wydruk z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A.

Wyjaśnił, że baza danych o abonentach Poczty Polskiej S.A jest zorganizowanym zbiorem usystematyzowanych informacji (danych) przechowywanych w systemie komputerowym w formie elektronicznej i stanowi zbiór zawierający dane abonentów i zarejestrowanych odbiorników. Funkcjonuje na podstawie danych uzyskanych od samych abonentów (w wyniku zgłoszenia rejestracji odbiorników), którzy powinni być z założenia zainteresowani podaniem prawidłowych danych przy: rejestracji, a następnie aktualizacją tych danych w miarę powstawania zmian danych. Abonent, który zgłosił rejestrację odbiorników w placówce pocztowej zostaje zapisany w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej i jest to baza oświadczeniowa. Zatem brak jest możliwości wprowadzenia oraz przetwarzania danych osoby, która nie dokonała stosownych formalności związanych z rejestracją użytkowanych odbiorników. Takie uregulowania prawne obowiązywały pod rządami kolejnych ustaw.

Organ ustalił, że w elektronicznej bazie danych o abonentach Poczty Polskiej odnotowano w dniu 8 czerwca 2001 r, wydanie zobowiązanej nowej książeczki radiofonicznej (o nr [...]), jak również stwierdzono, wnoszenie, wpłat abonamentowych do dnia 13 marca 2002 r, co potwierdza wydruk z bazy danych.

Organ, powołując się na pisma zobowiązanej z 10 sierpnia oraz 25 października 2019 r. stwierdził, że zobowiązana nie zaprzecza dokonanej rejestracji, jednocześnie wskazując na fakt ich wyrejestrowania. Zobowiązana podała, że z uwagi na upływ 15 lat nie posiada dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie. Zauważył jednak, że ciężar udowodnienia faktu wyrejestrowania spoczywa na abonencie.

Dalej organ podał, że w przypadku zaprzestania uiszczania opłat nie weryfikuje, czy abonent nadal korzysta z odbiorników. Natomiast obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz przez konkretnego abonenta.

Powołując rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) podał, że zobowiązanej został przyporządkowany, jako użytkownikowi odbiorników, indywidualny numer identyfikacyjny. Dowód w postaci duplikatu "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" przesłano zobowiązanej wraz z postanowieniem z [...] r.

Organ przyjął formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu nr identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, bowiem przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie normowały sposobu wysyłki.

W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązana domagała się:

1) uchylenie wyżej wymienionych postanowień Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej,

2) umorzenie zawieszonego postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Oleśnicy postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej,

3) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów sporządzania, kserowania, doręczania i przesyłania pism wynikłych z winy Poczty Polskiej S.A.

W uzasadnieniu podała, ze nigdy nie była abonentem RTV i nie posiadała odbiorników. Skoro otrzymała książeczkę abonamentową w czerwcu 2001 r., to organ winien załączyć potwierdzenie jej odbioru. Zarzuciła organowi fałszowanie systemu informatycznego.

Ponadto wskazała, że jej prawidłowy adres to: [...], [...] G., a nie [...], [...]T..

Dodała, że skoro ciężar udowodnienia spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego skutki prawne, to kluczowe znaczenie ma dowód zarejestrowania i pokwitowanie odbioru książeczki abonamentowej.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie z 5 stycznia 2022 r. zobowiązana podała swój nr pesel, jednocześnie zarzuciła Poczcie Polskiej S.A. oraz organowi egzekucyjnemu w korespondencji kierowanej m.in. do niej, podanie nieprawidłowego nr PESEL.

Odpowiedź na ww. pismo organ przedstawił w piśmie z 2 lutego 2022 r.

Zobowiązana, w piśmie z dnia 16 lutego 2022 r., podtrzymała stanowisko prezentowane dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Spór w sprawie − w ramach złożonego zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienia obowiązku) − sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącej opłatami abonamentowymi RTV za okres od stycznia 2015 r. do listopada 2019 r., a co za tym idzie do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tego tytułu.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.

Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:

1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.

Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)

W przedmiotowej sprawie skarżąca podniosła zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku.

Skarżąca wskazywała, że organ nie udowodnił okoliczności zarejestrowania przez nią odbiorników RTV, bowiem nigdy nie była abonentem RTV. Kwestionowała również doręczenia jej "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego". Zarzuciła organowi fałszowanie systemu informatycznego. Zarzuciła organowi także, że ten nie załączył potwierdzenia odbioru przez nią książeczki abonamentowej, jak również błędne oznaczenie jej adresu.

Organ podał, że skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV na imię i nazwisko H. B. i wyjaśnił, że B. jest jej nazwiskiem rodowym (obecnie K.), pod adresem: [...], [...]T.. Do akt administracyjnych załączył "Wydruk z bazy danych" potwierdzający dokonanie rejestracji urządzeń radiowo-telewizyjnych, jak również dokonywanie opłat abonamentowych w związku z rejestracją. Załączony do akt Wydruk potwierdza dokonywanie opłat abonamentowych przez skarżącą w okresie od 1 października 1996 r. do 13 marca 2002 r. Do akt sprawy załączono także Wydruk potwierdzający wydanie skarżącej nowej książeczki abonamentowej o nr [...] w dniu 8 czerwca 2001 r. Organ podał także, że "Zawiadomieniem o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego" z 3 września 2008 r. użytkownikowi odbiorników zarejestrowanych według imiennej książeczki abonamentowej nr [...], nadano numer identyfikacyjny [...]. Jednocześnie zaprzeczył, że odbiorniki zostały wyrejestrowane.

Przedstawione w ww. art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 954/16, Lex nr 2494365). Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W pierwszej kolejności należy ustalić, czy powołane przez organ dowody i okoliczności pozwalają na przyjęcie, że skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV i jest abonentem w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy abonamentowej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV, w wyniku której wydana została książeczka radiofoniczna nr "[...]", a następnie o nr "[...]", które służyły do dokonywania opłat abonamentowych. Potwierdzeniem dopełnienia przez skarżącą ww. rejestracji były dokonywane w okresie od października 1996 r. do marca 2002 r. opłaty abonamentowe (ostatnia opłata z 13 marca 2002 r. dotyczyła okresu 03-04/2002). Powyższe okoliczności potwierdzają "Wydruki z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A.".

Do akt administracyjnych załączono także korespondencję, którą organ prowadził ze skarżącą. Z pierwszego z pism skarżącej z 18 kwietnia 2019 r. wynika, że domaga się ona wydania uwierzytelnionych odpisów z dokumentów, lecz jednocześnie stwierdza w nim: "nadmieniam iż odbiornik TV zarejestrowany w tym lokalu został prawnie wyrejestrowany na podstawie dostarczonego Poczcie Polskiej PISMA wraz z aktem zgonu" (zał. nr 4). Również w piśmie z 10 sierpnia 2019 r. skarżąca informowała organ, że "konto o nr [...] zostało prawnie na podstawie złożonego wniosku na Poczcie Polskiej w G. kod [...] wyrejestrowane" (zał. nr 5). Należy przy tym zauważyć, że skarżąca zaprzecza własnym zarzutom, twierdząc z jednej strony, że nie udowodniono jej rejestracji odbiorników a wręcz zaprzeczając, iż jest abonentem RTV, zaś z drugiej strony starając się wykazać ich wyrejestrowanie (skoro ich nie zarejestrowała nie było potrzeby ich wyrejestrowania). Niezależnie skarżąca zarzuciła organowi fałszowanie systemu informatycznego, jednak nie poparła tego zarzutu jakimikolwiek dowodami. Kwestia ustalenia, czy w istocie doszło do jakiegokolwiek fałszowania należy do organów ścigania, zatem samo twierdzenie skarżącej nie może odnieść skutku w badanej sprawie.

Z tych względów skład orzekający stwierdził, że przedstawione przez organ dokumenty pozwalają na uznanie, że rejestracja odbiorników RTV na nazwisko skarżącej miała miejsce. Nie może zmienić tego stanowiska twierdzenie o nieprawidłowym adresie figurującym w systemie informatycznym organu, niezależnie od twierdzeń skarżącej, organ wyjaśnił, że dane tam ujawnione pochodzą z oświadczeń złożonych przez abonentów. Organ w piśmie z 2 lutego 2022 r. wyjaśnił, że pod adresem podanym przy rejestracji skarżąca była zameldowana do 18 grudnia 2018 r. Skarżąca także nie zaprzeczyła, że nazwisko B. (na którą dokonano rejestracji), to jej nazwisko rodowe.

W tym stanie sprawy nie było możliwe uwzględnienie zarzutu skarżącej, że nigdy nie była abonentem i nie posiadała odbiorników RTV.

Wobec powyższego wyjaśnić należy, że o charakterze opłaty abonamentowej jednoznacznie przesądził Trybunał Konstytucyjnego w swoich wyrokach, w szczególności w wyroku wydanym dnia 9 września 2004 r. w sprawie K 2/03 i z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie K 24/08 stwierdzając że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Ustawą regulującą w sposób kompleksowy zasady pobierania opłat abonamentowych jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa. Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzone obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze wyłącznie czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. K 24/08, uiszczanie opłat abonamentowych dokonywane jest w drodze samoobliczenia przez abonenta, zatem przerzucanie obowiązku w tym zakresie na wierzyciela jest bezpodstawne. Poczta Polska S.A. jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.

Zrodziło to więc obowiązek skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).

Zważywszy na złożone zarzuty wyjaśnić należy, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane na podstawie art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały kwestię opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca uregulował w niej zarówno obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych jak i posiadanie odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ww. ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.

Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winna była przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem to na zobowiązanej ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 7 października 2015 r., I SA/Gl 481/15, Lex nr 1926279). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.

Wskazać należy także na jeszcze jeden aspekt. Mianowicie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:

– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;

– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;

– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.

Skarżąca nie zgłaszała organowi zmiany adresu, który został ustalony na podstawie danych z rejestru PESEL, do którego organ ma dostęp.

Skarżąca twierdziła także, że organ nie udowodnił okoliczności prawidłowego doręczenia jej "Zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV".

Zagadnienie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem.

Z akt administracyjnych wynika, że organ prawidłowo przesłał ww. zawiadomienie na adres, który skarżącą zgłosiła organowi przy rejestracji. Należy przy tym przyznać rację organowi, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników w określonym miejscu, lecz przez konkretnego abonenta.

Z załączonej do akt administracyjnych korespondencji prowadzonej pomiędzy stronami wynika, że organ szczegółowo wyjaśnił skarżącej kwestię obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej oraz sposób dokonania wyrejestrowania odbiorników RTV poprzez wypełnienie "Formularza zgłoszenia zmiany danych" w urzędzie pocztowym, powtórzył to w wydanych w sprawie rozstrzygnięciach. Informował także skarżącą o możliwości wystąpienia z wnioskiem o umorzenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych, na każdym etapie postępowania, kierując wniosek do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

W zakresie zarzutu podania przez organ nieprawidłowego nr PESEL, organ zawarł wyjaśnienia w piśmie z 2 lutego 2022 r. podając, że była to oczywista omyłka, którą sprostowano i nie świadczy o rzekomym zafałszowaniu systemu informatycznego. Na potrzeby rozpoznania niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, będącym podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego, podano prawidłowy nr PESEL skarżącej, tożsamy z podanym przez nią w piśmie z 5 stycznia 2022 r., zatem omyłki organu które miały miejsce w toku kontynuowanego postępowania nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Z tych względów podnoszona przez skarżącą argumentacja nie mogła odnieść skutku.

Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wyrejestrowania odbiorników. Ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanej. Skoro skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych. Skoro akt wykonawczy − właściwy ze względu na czas zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika − precyzuje tryb postępowania w tego rodzaju sytuacji, to wykazanie tej okoliczności winno nastąpić poprzez przedłożenie dowodu przewidzianego dla tego typu czynności we wspomnianym akcie prawnym. Oznacza to, że wyłączona jest możliwość dowodzenia tej okoliczności za pomocą innych środków dowodowych (por. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760).

Z tych względów nie można organowi skutecznie zarzucić naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art.. 80 K.p.a.

Zatem skoro skarżąca nie dopełniła wymogów formalno-prawnych związanych z wyrejestrowaniem odbiornika RTV, to nie można zatem mówić o bezprawności działania wierzyciela w tym zakresie, a co za tym idzie naruszeniu przez organ art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu dotyczącego zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie dają podstaw do uwzględnienia tego żądania. Zgodnie bowiem z art. 200 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.