Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 256/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 54 par. 2, art. 134, art. 133 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 i 2 , art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art. 14,
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 71 ust. 2,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49,
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
article: art. 29 ust. 1,
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 9,
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2010 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. ... tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... zł (... złote), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złote).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. Z. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ( dalej: ARiMR) z dnia ... listopada 2010 r. o numerze ... utrzymująca w mocy decyzję własną nr ... z dnia ... maja 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W latach ... W. Z. występowała z wnioskami i otrzymała pomoc finansową w ramach wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) do powierzchni ... ha, w kwocie ... zł za każdy rok. Pomoc została przyznana decyzjami Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ... Nr ... z dnia ... stycznia 2005 roku, Nr ... z ... kwietnia 2006 r., oraz Nr ... z dnia ...12. 2006r.

W wyniku przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącej w dniu ... lipca 2007 roku stwierdzono brak prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni działki objętej pomocą finansową w latach .... W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej na rok ... decyzją z dnia ... kwietnia 2008 r.

W latach ... skarżąca nie złożyła wniosku o pomoc finansową. W odpowiedzi na informację o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności W. Z. stawiła się Biurze Powiatowym ARiMR W. dnia ..-04-2010r. w celu zapoznania się z aktami spraw. Po przedstawieniu zgromadzonego materiału dowodowego W. Z. złożyła pisemne oświadczenie iż w 2008 roku sprzedała gospodarstwo rolne Panu J. J. (beneficjentka przedłożyła akt notarialny do wglądu) będącego Prezesem spółki "A." Sp. z o.o. Oświadczyła również, iż w związku ze zmianą właściciela, nie wnioskowała w kolejnych latach o płatności do gruntów. Podkreśliła, że nieświadomie niedotrzymała zobowiązania z tytułu ONW.

Następnie w dniu ...-05-2010r. W. Z. stawiła się po raz kolejny na wezwanie Biura Powiatowego ARiMR i przedstawiła oświadczenie "A." Sp. z o.o. w W. W oświadczeniu tym Prezes Zarządu - J. J. stwierdził, iż działka rolna została nabyta przez Spółkę w dniu ...-12-2008r., i do dnia ...-05-2010r. jest użytkowana jako grunt rolny o czym ma świadczyć wypis z rejestru gruntów, którego kopia została dołączona do wspomnianego wyżej oświadczenia.

W dniu ...-05-2010r, do Biura Powiatowego ARiMR, za pośrednictwem faxu, zostały dostarczone kolejne dokumenty m.in. informacja o ustnej umowie użyczenia świadcząca iż w roku ... oraz w kolejnych latach, grunty należące do Pani W. Z. były utrzymane w dobrej kulturze rolnej przez Pana A. Z. zamieszkałego we wsi S. Beneficjentka uzupełniając oświadczenie złożone w dniu ....04.2010r, oświadczyła, iż błędnie zinterpretowała przepisy mówiące o zobowiązaniu z tytułu ONW, licząc podjęcie zobowiązania jako datę złożenia wniosku w 2004 roku przez kolejne 5 lat to jest do 2008 roku włącznie. Ponadto po sprzedaży ziemi, z prezesem firmy której sprzedała gospodarstwo uzgodniła, że osoba która do tej pory użytkowała grunt będzie mogła jeszcze przez rok te grunty wykorzystywać rolniczo. Stąd wynikła pomyłka w wyliczeniu podjętego zobowiązania z tytułu terenów o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zostało również dołączone oświadczenie A. Z., iż na mocy ustnej umowy użyczenia zawartej pomiędzy W. Z. a nim, użytkował grunty na powierzchni ... ha według wskazówek ówczesnego właściciela. Pomimo zmiany właściciela ziemi w 2009r. w dalszym ciągu grunty te były użytkowane przez niego rolniczo, co nie było kwestionowane przez nowego właściciela. Zostało również dołączone kolejne oświadczenie firmy "A." Sp. z o.o. w którym to oświadczeniu Prezes Zarządu informuje, iż wyraził zgodę Pani W. Z. na uprawianie działki ewidencyjnej nr ... we wsi N. w 2009 roku.

W efekcie przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. ..., działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, w dniu ... maja 2010r. decyzją Nr ..., wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98. poz. 634, z późn. zm.) dalej: ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustalił W. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za cały okres ich pobierania w wysokości ... zł.

W wyniku złożonego przez W. Z. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zaskarżoną decyzją dnia ... listopada 2010 r. o numerze ... Prezes ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzję z ... maja 2010r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że płatność ONW przysługiwała skarżącej na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r., Nr 73, poz. 657, z późn. zm) - zwanego dalej "rozporządzeniem ONW" , które określają zasady udzielania, wstrzymywania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wyliczenie płatności ONW następuje w oparciu o powierzchnię zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (obszary ONW) działek użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe (§ 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Przepisy te określają m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona zgodnie z wymaganiami wskazanymi w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Wspólnot Europejskich 1257/1999/WE.

Wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. polegają na:

• Prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW).

• Prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego.

• Stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności chodzi o zrównoważone gospodarowanie.

Składając w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pierwszy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (na rok ... ) W. Z. zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymała płatność z tytułu ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej pomocy, tj. ... ha. Tymczasem kontrola przeprowadzona w gospodarstwie skarżącej w 2007r. stwierdziła brak prowadzenia działalności rolniczej w całym gospodarstwie objętym zobowiązaniem ONW. Decyzja odmawiająca przyznania płatności ONW za ...r. została jej doręczona w trybie art. 44 k.p.a. z dniem ... maja 2008r.

Ponadto, wobec sprzedaży gospodarstwa rolnego w ... r., zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) - beneficjentka, dla uniknięcia obowiązku zwrotu pobranych płatności ONW, była zobowiązana do złożenia do kierownika biura powiatowego Agencji, nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma Agencji wzywającego do złożenia wyjaśnień, na formularzu udostępnionym przez Agencję oświadczenia podmiotu, na którego zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, zawierające zobowiązanie tego podmiotu do:

• kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW,

• zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach, położonych na obszarach ONW, w okresie objętym zobowiązaniem.

Ponadto, zgodnie z § 9 ust. 3 w/w rozporządzenia do oświadczenia przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW rolnik zobowiązany jest dołączyć dokumenty potwierdzające przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części.

Wobec niedokonania tych czynności, w sprawie ma zastosowanie § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. , który stanowi, że jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW.

Prezes Agencji stwierdził w konkluzji, że kwoty płatności ONW za lata ... przekazane na rachunek W. Z. na podstawie decyzji przyznających płatności, wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. ..., są płatnościami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art.73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i ust. 5 oraz art. 73 ust.4 i ust. 5 w/w rozporządzeń. Dlatego też w zaskarżonej decyzji Nr ... z dnia ... maja 2010 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. ..., działający na mocy upoważnienia Prezesa ARiMR, zasadnie ustalił W. Z.kwotę nienależnie pobranych płatności ONW za lata ... w wysokości ... zł.

W skardze na powyższą decyzję W. Z. wniosła o jej uchylenie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniosła że mimo sprzedaży ziemi w ... r., ziemia ta była nadal utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Ponadto skarżąca nie miała świadomości, że okres 5 letni dotrzymywania zobowiązań z tytułu ONW obowiązywał od dnia wydania i przyznania pierwszej płatności ONW, tj. od ... stycznia 2005 roku. Z uwagi na fakt, iż wniosek o przyznanie dotacji skarżąca złożyła w dniu ... czerwca 2004 roku a na ten rok została przyznana jej płatność ONW, to była przeświadczona, że okres 5 letni zobowiązania zakończy się w roku ... .

W piśmie procesowym z dnia ... marca 2012r. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

art. 7,8,11 i 107 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności niewzięcie pod uwagę faktu, iż skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na obszarze objętym płatnością oraz niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji pierwszej instancji;

art.29 ust. 1 ustawy z dn. 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia ONW poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

W dopowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.").

Z kolei zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 .

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa ARiMR w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz, że przy jej wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik postępowania.

Na wstępie wskazać należy, że tzw. płatności ONW, których dotyczy sprawa niniejsza tj. dodatki wyrównawcze dla rolników gospodarujących na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w okresie, którego sprawa dotyczy regulowało rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L nr 160 z dnia 26 czerwca 1999 r., str. 80, ze zm.;). Zgodnie z art. 14 powołanego rozporządzenia, jednym z warunków uzyskania uprawnienia do dodatku wyrównawczego było prowadzenie działalności rolniczej na obszarach zadeklarowanych do dopłat przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty. Jak wynika z powyższego, płatności są należne do obszarów, na których zadeklarowana działalność jest prowadzona przez wymagane 5 lat od pierwszej wypłaty.

Zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L nr 153 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 30, ze zm.) w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001. Jak wynika z powyższego, zasadą jest, że nienależne płatności m.in. z tytułu dopłat ONW podlegają zwrotowi. Warunki zwrotu określa art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001.

Rozporządzenie nr 2419/2001 (cytowane w pierwszej części uzasadnienia) - mimo uchylenia przez art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych rozporządzeniem Rady (WE) 1782/2003 i (WE) 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) 479/2008 (Dz. Urz. UE L nr 141z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18) - nadal obowiązuje co do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. W sprawie niniejszej pierwszy okres pomocowy rozpoczął się w 2004 r., zatem warunki zwrotu nienależnej pomocy reguluje art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001.

Dokonując wykładni art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001 należy cały czas mieć na względzie, że zasadą jest zwrot nienależnie pobranych płatności. Skoro zostało wykazane, że płatność była nienależna – płatność ta musi zostać zwrócona. Dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie jest potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze, konieczne jest natomiast wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane.

Na gruncie prawa krajowego zwrot nienależnie pobranych płatności dokonuje się co do zasady w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z którym Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2. krajowych, przeznaczonych na : a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei jeśli chodzi o materialnoprawne warunki zwrotu nienależnie pobranych płatności, w zakresie mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, to są one zawarte w § 9 Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.).

Niesporne w sprawie jest, iż W. Z. składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (na rok ... ) zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymała pierwszą płatność z tytułu ONW (tj. ... ha) przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej pomocy. Z akt sprawy wynika, iż środki finansowe z tytułu ONW zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącej w dniu ... marca 2005 r. Zatem 5-letni okres zobowiązania należy liczyć od tego dnia i trwał do ... marca 2010 r.

Tymczasem już w ...r. stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej podczas przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie skarżącej. Wyniki kontroli były podstawą wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, z dnia ...04. 2008r. o odmowie przyznania płatności ONW do całej powierzchni wnioskowanej (...ha), objętej zobowiązaniem wieloletnim oraz nałożenia sankcji w wysokości ... zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu, uprawniająca do przyznania płatności wyniosła 0 ha, zatem wobec różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną przekraczającą 50 % konieczne stało się odmówienie płatności i nałożenie sankcji. Należy stwierdzić, że decyzja ta jest ostateczna, zatem zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z domniemania mocy obowiązującej, wiąże zarówno organ, jak i strony. Nie mogą więc odnieść żadnego skutku argumenty skarżącej zmierzające do jej zakwestionowania i podnoszenia – wbrew treści decyzji - iż w ...r. przedmiotowe grunty były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Dopóki ta decyzja nie zostanie wzruszona dotąd jest obowiązująca a wskazywanie przez W. Z., że decyzji co prawda nie skarżyła ( bo nie wiedziała o jej istnieniu), ale nie może to przemawiać za przyjęciem, iż w ... r. zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na obszarze objętym zobowiązaniem – jest bezskuteczne.

Zatem już tylko okoliczność zaniechania działalności rolniczej na całym obszarze ONW w ...r., była wystarczającą przesłanką do ustalenia, że pobrane dotychczas płatności były nienależne i orzeczenia o ich zwrocie, wobec treści § 9 ust. 1 Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust.1 pkt 2 lit. a, albo § 8c ust. 1 pkt. 1, to zwraca: całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechał prowadzenia tej działalności:

a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych

położnych na obszarach ONW,

b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosimniej niż 1 ha.

Nie są też trafne argumenty skarżącej, iż działalność rolnicza na obszarze objętym zobowiązaniem ONW była przez nią prowadzona przez cały 5 – letni okres zobowiązania. W tym zakresie skarżąca popada w sprzeczność - z jednej strony zdaje się bowiem sugerować, iż działalność rolnicza była na gruncie prowadzona przez nią ( str. 3 pisma procesowego z... marca 2012r.) " Oznacza to, że przez cały okres 5-letniego zobowiązania działalność rolnicza była prowadzona przez skarżącą", z drugiej zaś strony wskazuje, że "czynności rolnicze były wykonywane na tym gruncie przez A. Z. również po jego sprzedaży w ...r., za zgodą nabywcy tej ziemi, który sam działalności rolniczej nie mógł jeszcze podejmować" (str. 3 pisma procesowego) oraz " W dniu... skarżąca sprzedała gospodarstwo rolne a nowy jej właściciel – "A." Sp. z o.o. z siedzibą w W., nie wystąpił o płatności, jak również nie kwestionował faktu wykorzystywania ziemi przez A. Z." (uzasadnienie skargi). W świetle tych sprzecznych stwierdzeń trudno dociec jaki rodzaj władztwa nad gruntem skarżąca miałaby zachować po jego sprzedaży, skoro przestała być wówczas posiadaczem samoistnym, nie władała też gruntem faktycznie, gdyż był on wykorzystywany przez A. Z. Powyższe potwierdza zarówno oświadczenie A. Z. z dnia ...05.2010r, złożone przez skarżącą do organu, w którym stwierdza on, iż w 2009r., pomimo zmiany właściciela w dalszym ciągu wykorzystywał te grunty rolniczo, co nie było kwestionowane przez nowego właściciela jak i (oprócz wyżej cytowanych oświadczeń w postępowaniu sądowym) sama skarżąca, która w pisemnym oświadczeniu z dnia ....05.2010r., znajdującym się w aktach administracyjnych stwierdziła" "Dlatego z Prezesem Firmy przy sprzedaży ziemi uzgodniliśmy, że osoba, która do tej pory pomagała mi w utrzymaniu ziemi będzie mogła jeszcze przez rok te grunty wykorzystywać rolniczo."

W tym zakresie należy stwierdzić, że prawidłowa była argumentacja rozpoznających sprawę organów, iż wobec sprzedaży nieruchomości i związanego z tą czynnością prawną przeniesienia posiadania oraz niedokonania przez skarżącą lub nabywcę nieruchomości czynności o których mowa w § 9 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie można było odstąpić od ustalenia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Niesporne jest, że skarżąca, pomimo wzywania jej przez organ, nie dostarczyła oświadczenia podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie działek w wyniku umowy sprzedaży zawierającego zobowiązanie tego podmiotu do kontynuowania działalności rolniczej – do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW i zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach, położonych na obszarach ONW, w okresie objętym zobowiązaniem, wraz z dokumentami poświadczającymi przeniesienie posiadania działek rolnych.

Z tych wszystkich przyczyn zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca miała oparcie prawie materialnym, gdyż zaprzestanie prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności i jak słusznie wskazał Prezes ARiMR sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej płatności, zaś po stronie Prezesa ARiMR - obowiązek i uprawnienie do wydawania decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku