Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 908/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: par. 2 pkt 1,2,4, par. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 153 poz 1093
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz  wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Adam Lipiński (sprawozdawca), Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium ministra za wyniki w nauce 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] grudnia 2011 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [...] marca 2012 r., działając na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 138 ust. 1 Kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r., odmawiającą przyznania K. K., studentce II roku studiów drugiego stopnia Uniwersytetu [...], stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje:

W dniu [...] października 2011 r. Rektor Uniwersytetu [...] przedstawił wniosek Rady Wydziału [...] o przyznanie studentce K. K. stypendium Ministra za osiągnięcia w nauce na rok akademicki 2011/2012.

W dniu [...] grudnia 2011 r. Minister wydał decyzję odmowną. K. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i w dniu [...] lutego 2012 r. przedstawiła zaświadczenie o pracy w kole naukowym, która to działalność była pominięta przy ocenie wniosku.

Ponownie analizując sprawę, organ uznał zasadność zaskarżonej decyzji.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wskazał na treść przepisów art. 181 ust. 2 i art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz przepisów § 2 oraz § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (Dz. U. Nr 153, poz. 1093, ze zm.). Stwierdził, iż K. K. spełniała powyższe kryteria, jednakże spośród 3012 nadesłanych wniosków, 2733 spełniały warunki zakreślone wyżej wskazanymi przepisami. Posiadane na ten cel środki finansowe nie umożliwiały przyznania stypendium tak dużej grupie studentów. Z tych względów Minister przy ocenie wniosków zastosował dodatkową ocenę punktową, aby wyłonić najlepszych studentów z powyższego grona. Na stronie internetowej MNiSW z dnia 24 czerwca 2011 r. zawarto informację w tej sprawie wraz z zasadami punktowej oceny wniosków o stypendium.

W dalszej części uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2012 r. Minister przytoczył i rozwinął zasady punktowania w każdej z wyodrębnionych kategorii osiągnięć. Wskazał, że za każde przedstawione we wniosku osiągnięcia naukowe przyznawał punkty. O przyznaniu punktów w danej kategorii decydowała nie tylko liczba osiągnięć, ale również charakter danego osiągnięcia. Przy ocenie wniosku stosowane były ułamki punktów, przy czym najmniejszą jednostkę stanowiło ćwierć (0,25) punktu. Suma punktów uzyskana przez kandydata do stypendium decydowała o pozycji w rankingu. W przypadku tej samej liczby punktów o miejscu w rankingu decydowała średnia ocen.

W kategorii "praca w kole naukowym" Minister przyznawał maksymalnie 2,00 pkt. Za pracę wykonaną w jednym kole naukowym można było uzyskać maksymalnie 1,00 pkt, zaś za pełnienie funkcji w kole (np. przewodniczącego, zastępcy przewodniczącego, sekretarza, skarbnika) - dodatkowo do 0,50 pkt. Przy ocenie uwzględniany był również okres przynależności do koła. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać pracując aktywnie w dwóch kołach naukowych. Wynikało to z faktu, iż pracę w kole naukowym wykazywało blisko 3/4 studentów. Aktywna praca w jednym kole naukowym nie była zatem osiągnięciem szczególnie wyróżniającym na tle innych studentów ubiegających się o stypendium.

W kategorii "praca naukowa, udział w pracach naukowo-badawczych" Minister przyznawał maksymalnie 3,00 pkt. Oceniana była praca badawcza lub staż naukowy w uczelni macierzystej. Za udział w jednym badaniu laboratoryjnym lub terenowym można było uzyskać maksymalnie 1,00 pkt, zaś w badaniu ankietowym lub innym badaniu - maksymalnie 0,50 pkt. Za staż naukowy przyznawany był najwyżej 1,00 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać wykazując się określoną liczbą prac badawczych danego typu. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał prac badawczych wykonanych w ramach koła naukowego (które były oceniane w kategorii "praca w kole naukowym"), badań wykonanych na potrzeby pracy dyplomowej (gdyż jest to element realizowanego programu studiów), badań w ramach praktyki lub stażu oraz badań literaturowych w związku z przygotowywaną publikacją lub referatem (gdyż efekty były oceniane w innych kategoriach).

W kategorii "współpraca naukowa z innymi ośrodkami naukowymi lub akademickimi, w tym zagranicznymi" Minister przyznawał maksymalnie 2,00 pkt. Oceniane były studia w innej uczelni w ramach stypendium zagranicznego lub programów międzyuczelnianych, praca badawcza, staż naukowy lub wizyta studyjna poza uczelnią macierzystą, a także współpraca naukowa ze studenckimi organizacjami naukowymi spoza uczelni. Za studia w innej uczelni trwające rok można było otrzymać do 1,50 pkt, zaś za studia trwające semestr - do 0,75 pkt. Za udział w jednym badaniu laboratoryjnym lub terenowym można było uzyskać maksymalnie 1,00 pkt, zaś w badaniu ankietowym lub innym badaniu - maksymalnie 0,50 pkt. Za staż naukowy lub wizytę studyjną przyznawane było najwyżej 1,50 pkt. Za rzeczoną współpracę z organizacją studencką Minister przyznawał do 0,50 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać wykazując się określoną liczbą opisanych osiągnięć danego typu. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał kursów lub praktyk odbywanych w ramach stypendium zagranicznego (które były oceniane w kategorii "praktyki, staże i ukończone kursy nieobjęte programem nauczania"), współpracy o charakterze nienaukowym (np. przy organizacji konferencji) lub współpracy z instytucją niebędącą ośrodkiem naukowym lub akademickim (np. Fundacją, przedsiębiorstwem).

W kategorii "publikacje, dzieła artystyczne" Minister przyznawał maksymalnie 3,00 pkt. Oceniane były publikacje o charakterze naukowym w książkach lub czasopismach naukowych oraz publikacje wydawane w formie elektronicznej. W przypadku kierunku artystycznego oceniane były dzieła artystyczne w postaci albumu z pracami artystycznymi lub płyty z utworami muzycznymi. Za artykuł naukowy w czasopiśmie recenzowanym lub publikację książkową można było uzyskać do 1,50 pkt, za artykuł, rozdział w książce lub artykuł w czasopiśmie specjalistycznym - do 0,75 pkt, za publikację w wydawnictwie pokonferencyjnym lub artykuł w zeszycie naukowym - do 0,50 pkt, zaś za publikację naukową w czasopiśmie uczelnianym lub publikację w formie elektronicznej - 0,25 pkt. Za album z pracami lub płytę muzyczną Minister przyznawał najwyżej 0,50 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać wykazując się określoną liczbą opisanych publikacji danego typu, a w przypadku kierunków artystycznych - odpowiednią liczbą dzieł artystycznych. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał publikacji o charakterze nienaukowym oraz artykułów lub publikacji, które się jeszcze nie ukazały. Prace piśmienne w trakcie publikacji lub recenzji były oceniane w kategorii "opracowania lub referaty nieobjęte programem nauczania".

W kategorii "opracowania lub referaty nieobjęte programem nauczania" Minister przyznawał maksymalnie 2,00 pkt. Oceniane były referaty wygłoszone na konferencjach i spotkaniach naukowych, przygotowane na te konferencje prezentacje lub inne opracowania o charakterze naukowym, a także prace piśmienne w trakcie publikacji lub recenzji. W przypadku kierunku artystycznego oceniane były prezentacje prac studenta (wystawy) lub koncerty, w których występował. Za referat wygłoszony w trakcie konferencji naukowej można było otrzymać od 0,50 pkt do 1,00 pkt (głównie w zależności od zasięgu i rangi konferencji), za prezentację przygotowaną na konferencję - do 0,50 pkt, za pracę w trakcie publikacji, inne opracowanie lub referat wygłoszony w trakcie spotkania naukowego - 0,25 pkt. Za jedną wystawę prac artystycznych lub występ w koncercie Minister przyznawał maksymalnie 0,50 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać wykazując się odpowiednią liczbą rzeczonych opracowań lub referatów, a w przypadku kierunków artystycznych - wystaw i koncertów.

W kategorii "udział w konferencjach naukowych" Minister przyznawał maksymalnie 2,00 pkt. Oceniany był udział w konferencji lub jej organizacji. Głównym czynnikiem wpływającym na liczbę punktów w tej kategorii był zasięg i ranga konferencji. Czynnikami, które mogły wpływać na punktację były również: okres trwania konferencji, miejsce konferencji (w uczelni lub poza uczelnią), organizator (koło naukowe, uczelnia lub ośrodek badawczy) oraz dostęp do danej konferencji (otwarty lub zamknięty). Za udział w jednej konferencji naukowej można było otrzymać od 0,50 pkt do 1,00 pkt (w zależności od ww. czynników), zaś za udział w jej organizacji - 0,25 pkt (niezależnie od ww. czynników). Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać wykazując się udziałem w określonej liczbie konferencji lub udziałem w ich organizacji. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał udziału w wydarzeniach niemających rangi konferencji, np. wykładach otwartych dla studentów, debatach czy spotkaniach z przedstawicielami firm lub instytucji.

W kategorii "udział w konkursach, festiwalach" Minister przyznawał maksymalnie 1,00 pkt. Oceniany był udział w konkursie lub jego organizacji, udział w festiwalu naukowym, a w przypadku kierunków artystycznych - udział w plenerze artystycznym lub festiwalu muzycznym. Głównym czynnikiem wpływającym na liczbę punktów za udział w konkursie był jego zasięg. Za udział w konkursie o zasięgu międzynarodowym można było uzyskać do 0,50 pkt, zaś w konkursie ogólnopolskim, lokalnym lub internetowym - 0,25 pkt. Za udział w organizacji konkursu lub udział w festiwalu naukowym (a w przypadku kierunków artystycznych - w festiwalu muzycznym lub plenerze artystycznym) student mógł otrzymać 0,25 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać wykazując się udziałem w określonej liczbie konkursów, festiwali lub plenerów artystycznych. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał udziału w eliminacjach do konkursów.

W kategorii "nagrody, wyróżnienia, dyplomy otrzymane w olimpiadach" Minister przyznawał maksymalnie 3,00 pkt. Oceniane było zajęcie wysokiego miejsca w konkursie, uzyskanie wyróżnienia w konkursie lub otrzymanie dyplomu w olimpiadzie dla studentów. Głównym czynnikiem wpływającym na liczbę punktów za nagrodę lub wyróżnienie w konkursie był jego zasięg. Za zajęcie w konkursie o zasięgu międzynarodowym do 10 miejsca można było uzyskać do 1,50 pkt, za zajęcie do 6 miejsca w konkursie ogólnopolskim - maksymalnie 1,00 pkt, zaś za zajęcie do 3 miejsca w konkursie lokalnym - 0,25 pkt. Za uzyskanie wyróżnienia w konkursie o zasięgu międzynarodowym student mógł uzyskać do 0,50 pkt, a ogólnopolskim - 0,25 pkt. Za uzyskanie nagrody w konkursie internetowym o zasięgu międzynarodowym student mógł uzyskać do 0,75 pkt, a o zasięgu ogólnopolskim - do 0,50 pkt. Uzyskanie dyplomu w olimpiadzie dla studentów oceniane było na 0,50 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać wykazując się odpowiednią liczbą nagród i wyróżnień w danych konkursach lub dyplomów w olimpiadach. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał nagród lub wyróżnień za wygłoszone na konferencji naukowej referaty, innych nagród za wyniki lub osiągnięcia w nauce (np. nagród rektora lub dziekana, nagród przyznawanych przez władze samorządowe lub fundacje) i nagród uzyskanych za osiągnięcia nienaukowe (np. działalność społeczną na rzecz uczelni).

W kategorii "studia według indywidualnego planu studiów i programu nauczania" Minister przyznawał maksymalnie 1,00 pkt. Oceniany był fakt odbywania studiów pod kierunkiem opiekuna naukowego według indywidualnego planu studiów i programu nauczania rozwijającego indywidualne zainteresowania naukowe studenta oraz fakt odbywania indywidualnych studiów międzywydziałowych. Przy ocenie uwzględniany był również okres trwania studiów w opisanym wyżej trybie. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii uzyskiwał student, który odbywał studia w opisanym trybie przez co najmniej rok. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał indywidualnej organizacji studiów umożliwiającej indywidualne ustalanie terminów zajęć, zaliczeń oraz egzaminów lub opuszczanie zajęć, wynikającej np. ze studiów równoległych, wyjazdu na stypendium zagraniczne czy też działalności sportowej.

W kategorii "studia równoległe na drugim kierunku" Minister przyznawał maksymalnie 1,00 pkt. Oceniany był fakt odbywania studiów równoległych na drugim kierunku w uczelni macierzystej lub innej uczelni. Przy ocenie uwzględniany był również okres trwania studiów w opisanym wyżej trybie. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii uzyskiwał student, który odbywał studia w opisanym trybie przez co najmniej rok. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał faktu studiowania na kilku kierunkach w ramach indywidualnych studiów międzywydziałowych, studiów odbywanych w uczelni zagranicznej (np. w ramach stypendium Erasmus), równoległych studiów podyplomowych i nauki w placówkach działających na podstawie przepisów o oświacie. Aktywność ta była oceniana w innych kategoriach.

W kategorii "praktyki, staże lub ukończone kursy, nieobjęte programem nauczania" Minister przyznawał maksymalnie 1,00 pkt. Oceniany był fakt odbycia stażu lub praktyki (w tym na zasadzie wolontariatu) oraz fakt ukończenia kursu, warsztatu lub innej formy kształcenia (np. studiów podyplomowych, "szkoły prawa", etc.), niezależnie od ich czasu trwania i rangi. Za ukończenie kursu (warsztatu) lub odbycie stażu czy praktyki można było uzyskać 0,25 pkt, a w przypadku ukończenia innych form kształcenia - do 0,50 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii uzyskiwał student, który ukończył lub odbył odpowiednią liczbę kursów, praktyk i staży. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał staży naukowych (które były oceniane w innych kategoriach), a także staży, praktyk i kursów o charakterze nienaukowym.

W kategorii "certyfikaty potwierdzające znajomość języków obcych co najmniej na poziomie B2 w skali globalnej biegłości językowej" Minister przyznawał maksymalnie 1,00 pkt. Oceniany był fakt uzyskania certyfikatu językowego. Za certyfikat językowy na poziomie B2 można było uzyskać 0,25 pkt, za certyfikat na poziomie C1 - 0,50 pkt, zaś za certyfikat na poziomie C2 - 1,00 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii uzyskiwał student, który uzyskał certyfikat językowy na poziomie C2 lub odpowiednią liczbę certyfikatów na niższym poziomie. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał certyfikatów ukończenia kursów na danym poziomie wystawionych przez szkoły języków obcych.

W kategorii "inne rodzaje osiągnięć naukowych i aktywności naukowej" Minister przyznawał maksymalnie 1,00 pkt. Oceniane były inne rodzaje aktywności naukowej studenta, które nie mieściły się w katalogu osiągnięć naukowych wymienionych w § 3 rozporządzenia. Za pracę w redakcji czasopisma o charakterze naukowym lub za członkostwo w pozauczelnianej organizacji lub towarzystwie naukowym student mógł uzyskać do 0,50 pkt, zaś za posiadane patenty lub wzory użytkowe - do 1,00 pkt. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał działalności w samorządzie studenckim, organach uczelnianych lub komisjach wydziałowych, innej działalności społecznej lub charytatywnej, działalności sportowej, a także działalności kulturalnej lub artystycznej (z wyjątkiem kierunków artystycznych).

Dodatkowo opisując sposób przyznawania punktów, Minister wskazał, iż powyższy sposób punktacji wniosków był stosowany w odniesieniu do każdego ze studentów ubiegających się o stypendium, niezależnie od kierunku czy trybu studiów. Przy ocenie wniosków brane były pod uwagę osiągnięcia uzyskane w okresie zaliczonych lat studiów, a więc od daty rozpoczęcia studiów na danym poziomie studiów, najpóźniej do dnia 30 września 2011 r. Natomiast nie były brane pod uwagę osiągnięcia uzyskane poza okresem zaliczonych lat studiów na danym poziomie. W przypadku studentów, którzy otrzymywali stypendium Ministra w latach ubiegłych, nie uwzględniano osiągnięć, które uprzednio stanowiły podstawę przyznania stypendium. Zasada, zgodnie z którą Minister nie uwzględniał osiągnięć stanowiących już wcześniej podstawę przyznania stypendium, pozwalała uniknąć sytuacji, kiedy do otrzymywania stypendium przez cały okres studiów wystarczyłoby uzyskanie istotnych osiągnięć jedynie podczas jednego roku studiów. Ponadto, ocena wniosku dotyczyła osiągnięć związanych ze studiami na kierunku, z którego student występował o stypendium. Przepisy dopuszczają bowiem możliwość ubiegania się o przyznanie stypendium na wszystkich kierunkach, na których student studiuje równocześnie, o ile spełnia warunki otrzymania stypendium.

Oceniając powtórnie wniosek zainteresowanej, Minister wziął pod uwagę następujące osiągnięcia naukowe i aktywność naukową z okresu od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r.: udział w badaniu terenowym (projekt A.), referat na konferencji ogólnopolskiej, 2 przygotowane artykuły w trakcie publikacji, udział w 1 konferencji ogólnopolskiej i w innej konferencji, udział w organizacji 2 konkursów, 4 odbyte praktyki, 11 ukończonych kursów i pracę w redakcji czasopisma ("F."). Uwzględnił jedynie osiągnięcia naukowe z okresu zaliczonych lat studiów, a więc z pierwszego roku studiów drugiego stopnia. Minister nie uwzględnił publikacji powstałych w trakcie praktyk w firmie A. (za praktyki studentka uzyskała punkty w odrębnej kategorii), publikacji w czasopiśmie nienaukowym (gazetka osiedlowa P.), współpracy z Urzędem Miasta R., S. i T. (nie były to ośrodki akademickie lub naukowe) oraz udziału w festiwalu folklorystycznym w lipcu 2010 r. (osiągnięcie spoza okresu zaliczonych lat studiów). Przy ocenie wniosku Minister uwzględnił tylko te osiągnięcia, które uznał za związane ze studiami na kierunku "dziennikarstwo i komunikacja społeczna". Wynika to z tego, iż Minister nie jest uprawniony do oceny wszelkiej aktywności, jaką dana osoba wykazała we wniosku. W niektórych bowiem sytuacjach, osiągnięcia naukowe studenta nie wynikają z faktu studiowania w danej uczelni i na danym kierunku, ale np. z innych zainteresowań, pracy zawodowej czy studiów równoległych. Ocenie nie podlegała więc każda aktywność zawarta we wniosku, tylko aktywność naukowa studenta, dla którego uczelnia wystąpiła z wnioskiem o przyznanie stypendium. Z tego względu przy ocenie wniosku nie wzięto pod uwagę pracy w Kole Naukowym Finansów i Rachunkowości "P." i realizowanych w ramach koła przedsięwzięć. Minister uznał pełnienie funkcji rzecznika prasowego tego koła jako formę praktyki i przyznał jej punkty z kategorii "praktyki, staże lub ukończone kursy, nieobjęte programem nauczania".

Wniosek uzyskał w sumie 5,00 pkt, w tym: 1,00 pkt - za pracę naukową, udział w pracach naukowo-badawczych; 1,25 pkt - za opracowania lub referaty nieobjęte programem nauczania; 0,75 pkt - za udział w konferencjach naukowych; 0,50 pkt - za udział w konkursach, festiwalach; 1,00 pkt - za praktyki, staże lub ukończone kursy, nieobjęte programem nauczania; 0,50 pkt - za inne rodzaje osiągnięć naukowych i aktywności naukowej.

W roku akademickim 2011/2012 stypendium Ministra za osiągnięcia w nauce otrzymali studenci, których wniosek uzyskał co najmniej 6,25 pkt. Z tych przyczyn przedstawione przez K. K. osiągnięcia naukowe, na tle osiągnięć innych studentów ubiegających się o to stypendium, okazały się niewystarczające do otrzymania stypendium.

K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której kwestionowała prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, negując wysokość przyznanych punktów za swoje poszczególne osiągnięcia i wskazując na brak opisowego uzasadnienia, które uzasadniałoby przyznane przez organ punkty.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2011 r. należało uchylić, albowiem wydano je z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa.

Stosownie do art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 1995 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) stypendia za osiągnięcia w nauce i za wybitne osiągnięcia sportowe przyznaje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rady podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej oraz uczelni zawodowej - na wniosek senatu uczelni, przedstawiony przez rektora tej uczelni. Szczegółowe kwestie związane z przyznawaniem stypendium reguluje, wskazane przez organ rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania stypendium ministra za osiągnięcia w nauce oraz stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe (Dz. U. Nr 153, poz. 1093, ze zm.).

Mając na uwadze treść art. 178 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz ustalone przepisami wykonawczymi kryteria przyznawania stypendiów uznać należy, iż decyzja w przedmiocie przyznania stypendium ma charakter uznaniowy.

Przesądza o tym fakt, iż poza spełnieniem kryteriów o charakterze ścisłym, wymienionych w § 2 pkt 1, 2 i 4 rozporządzenia, student ubiegający się o stypendium musi również spełnić kryterium o charakterze nieostrym, za które uznać należy legitymowanie się osiągnięciami naukowymi oraz aktywnością naukową. Wprawdzie § 3 rozporządzenia definiuje zbiorczo pojęcie osiągnięć i aktywności naukowej, wyliczając ich formy, niemniej, po pierwsze, nie jest to definicja wyczerpująca (wspomniany katalog poprzedza sformułowanie "w szczególności"), po drugie, możność wylegitymowania się przez studenta jakimkolwiek z osiągnięć lub aktywności wymienionej w przepisie nie uprawnia automatycznie do uzyskania stypendium. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest bowiem upoważniony do rozstrzygania, które z przejawów działalności naukowej studentów zasługują na wyróżnienie stypendium i dlatego jest zobowiązany swoje uznanie w tym zakresie dokładnie i wyczerpująco uzasadnić. Podkreślić należy, iż w związku z wydawaniem decyzji o charakterze uznaniowym na organie administracji ciąży obowiązek szczególnie starannego sporządzenia ich uzasadnienia, zwłaszcza decyzji dla strony negatywnych. Dlatego ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego (przekroczenia granic tego uznania), obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Na uznaniowy charakter decyzji przyznającej stypendia wydanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, wielokrotnie wskazywało orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 21 marca 2007 r. sygn. I OSK 2032/06 oraz wyroki WSA w Warszawie: z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. I SA/Wa 1201/08, z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. I SA/Wa 890/08, z dnia 25 września 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 958/07 – publikowane w LEX).

Kryteria, którymi posługiwał się organ w celu wyłonienia najlepszych studentów, zostały w zaskarżonej decyzji scharakteryzowane i za organem dokładnie przytoczone we wstępnej części uzasadnienia niniejszego wyroku. Nadto na stronie internetowej MNiSW z dnia 24 czerwca 2011 r. zawarto informację w tej sprawie wraz z zasadami punktowej oceny wniosków o stypendium.

W uzasadnieniu decyzji Minister wyjaśnił, iż preferował osiągnięcia o charakterze ściśle naukowym, zwłaszcza takie, które wykraczają poza program nauczania, udział w pracach naukowo-badawczych, publikacje o charakterze naukowym, zwłaszcza o zasięgu ogólnokrajowym lub międzynarodowym (w obcych językach) oraz czynny udział w konferencjach naukowych, konkursach i festiwalach, niemniej całkowicie zaniechał szczegółowej oceny i opisu pod kątem tych kryteriów poszczególnych elementów dorobku skarżącej. Wskazał także, iż o przyznaniu punktów w danej kategorii decydowała nie tylko liczba osiągnięć, ale również charakter danego osiągnięcia. Nadto wyjaśniono, iż przy ocenie wniosku stosowane były ułamki punktów, przy czym najmniejszą jednostkę stanowiło ćwierć (0,25) punktu.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zaskarżonej decyzji poprawnie określono jakie dokonania (osiągnięcia) skarżącej zostały zakwalifikowane do oceny, a które zostały pominięte. Organ pokrótce, realizując zasady decyzji uznaniowej, wskazał tu, konkretnie odnosząc się do poszczególnych kategorii, przyczyny dla których niektóre osiągnięcia pominął. Jednakże na tym elemencie kończy się poprawność podjętej decyzji.

W zaskarżonej decyzji brak jest zindywidualizowania poszczególnych ocen, ich uzasadnienia. Nie jest tu wystarczające podanie skali punktacji danego osiągnięcia czy dokonania studenta, jak to czyni Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – np. w ramach kategorii "praca naukowa, udział w pracach naukowo-badawczych" – jak wynika z części wstępnej uzasadnienia zaskarżonej decyzji - Minister przyznawał maksymalnie 3,00 pkt i oceniana była praca badawcza lub staż naukowy w uczelni macierzystej. Za udział w jednym badaniu laboratoryjnym lub terenowym można było uzyskać maksymalnie 1,00 pkt, zaś w badaniu ankietowym lub innym badaniu - maksymalnie 0,50 pkt. Za staż naukowy przyznawany był najwyżej 1,00 pkt. Maksymalną liczbę punktów w tej kategorii można było uzyskać wykazując się określoną liczbą prac badawczych danego typu. Przy ocenie w tej kategorii Minister nie uwzględniał prac badawczych wykonanych w ramach koła naukowego (które były oceniane w kategorii "praca w kole naukowym"), badań wykonanych na potrzeby pracy dyplomowej (gdyż jest to element realizowanego programu studiów), badań w ramach praktyki lub stażu oraz badań literaturowych w związku z przygotowywaną publikacją lub referatem (gdyż efekty były oceniane w innych kategoriach). Tymczasem w tej części uzasadnienia, gdzie Minister przyznaje z tego tytułu osiągnięciom skarżącej konkretne punkty uzasadnienie ogranicza się jedynie do podania samej liczby punktów – w tym przypadku 1 pkt i to łącznie w ramach kategorii za pracą naukową i udział w pracach naukowo-badawczych, bez jakiegokolwiek odniesienia do wcześniej przytoczonych zasad oceniania (punktowania) tej kategorii i wyjaśnienia przyznania takiej, a nie innej liczby punktów. Zatem nie można w żaden sposób prześledzić procesu ocennego i poznać przyczyn przyznania takiej, a nie innej liczby punktów.

Zarzut ten należy postawić odnośnie wszystkich pozostałych pięciu ocen punktowych, przyznanych przez organ za osiągnięcia skarżącej studentki. I tak ocena np. 1,25 pkt. za opracowane referaty nieobjęte programem nauczania wymaga uzasadnienia i wyjaśnienia. Nie wystarczy tu podanie w części wstępnej, iż za referat wygłoszony w trakcie konferencji naukowej można było otrzymać od 0,50 pkt do 1,00 pkt (głównie w zależności od zasięgu i rangi konferencji), za prezentację przygotowaną na konferencję - do 0,50 pkt, za pracę w trakcie publikacji, inne opracowanie lub referat wygłoszony w trakcie spotkania naukowego - 0,25 pkt. Z uzasadnienia decyzji o przyznaniu studentce z tego tytułu 1,25 pkt bez odniesienia się, jakie albo jaki to był referat, i jak go zakwalifikowano, nic nie wynika. Tym bardziej, iż w części wstępnej uzasadnienia decyzji oraz w informacji podanej na stronie internetowej organu w dniu 24 czerwca 2011 r. zawarto zasadę, iż o przyznaniu punktów w danej kategorii decydowała nie tylko liczba osiągnięć, ale również charakter danego osiągnięcia. Zatem w ogólnych zasadach organ trafnie wskazuje, iż będzie preferował jakość, a nie ilość osiągnięć danego studenta. Tymczasem w merytorycznym uzasadnieniu osiągnięć K. K. w ogóle brak jakiegokolwiek odniesienia do jakości jej osiągnięć. Zatem organ nie realizuje przyjętych na wstępie ustaleń w zakresie oceniania (punktacji) poszczególnych kategorii dokonań studenta. Tego elementu ocennego w żaden sposób nie zastąpią same suche punkty.

Nadto, w treści uzasadnienia przedmiotowej decyzji niezrozumiałe jest odnoszenie się do sposobu oceny artystycznych dokonań skarżącej, albowiem K. K. dokonań takich nie zgłaszała, zatem umieszczanie w decyzji informacji o sposobie oceniania (punktowania) tej sfery dokonań wydaje się zbędne.

Bez tego pisemnego uzasadnienia przyznanej studentowi punktacji za poszczególne jego dokonania wydana przez organ decyzja nie ma cech prawidłowego uznania administracyjnego, a zatem nosi cechy dowolności.

W aktach administracyjnych sprawy brak jest protokołu z procesu przyznawania punktów K. K. dla każdej kategorii oraz krótkiego uzasadnienia każdej oceny. Dokumenty te są niezbędne dla dokonania kontroli przez sąd administracyjny procesu wyłaniania najlepszych studentów w drodze uznania administracyjnego. Rzetelnego uzasadnienia decyzji nie zastąpią obszerne omówienia zasad punktowania poszczególnych osiągnięć, gdyż nie wyjaśniają one dlaczego w konkretnej kategorii za konkretne osiągnięcie przyznano określoną liczbę punktów.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchybienia powyższe stanowią nieprawidłowe wykonywanie przez Ministra obowiązków zakreślonych art. 7 i art. 8 Kpa. Skoro organ wybrał, wskazany przez siebie w uzasadnieniu decyzji, sposób wyłaniania najlepszych studentów (z grona studentów spełniających kryteria ustawowe i kryteria zawarte w rozporządzeniu) poprzez szczegółową punktację poszczególnych dokonań danego studenta, to powinien ustalone w taki sposób dodatkowe zasady podać do wiadomości zainteresowanych i nadto, w uzasadnieniu decyzji szczegółowo uzasadnić przyczyny przyznania za konkretne osiągnięcia studenta określonych punktów. Wobec uznaniowego charakteru decyzji nie sposób elementu tego pominąć w uzasadnieniu decyzji. Powołanie się tu jedynie na liczbę punktów nie stanowi prawidłowego uzasadnienia decyzji podjętej w ramach uznania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji mimo jego rozwlekłości, streszczania przepisów i wskazania dodatkowych zasad wyłaniania najlepszych studentów, zawiera niewiele na temat przyczyn przyznania skarżącej konkretnych punktów za dane dokonanie, brak tu wyjaśnienia dlaczego przyznano za dane osiągnięcie taką, a nie inną ilość punktów. Obarczona takimi wadami decyzja nosi cechy przypadkowości i dowolności.

Brak w aktach administracyjnych sprawy protokołu z procesu oceny poszczególnych osiągnięć skarżącej, uniemożliwia prawidłową ocenę pod względem procedury administracyjnej, wskazanej przez organ w uzasadnieniu decyzji, punktacji za pracę w kołach naukowych.

Dochowanie przez organ powyżej wskazanych wymogów jest warunkiem niezbędnym do sformułowania oceny, czy odmawiając przyznania stypendium skarżącej, która w świetle materiału dowodowego legitymuje się osiągnięciami naukowymi, organ ten nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W niniejszym materiale sprawy oraz z uwagi na wskazane wyżej wady zawarte w uzasadnieniu obu decyzji, kontroli takiej dokonać nie sposób.

Wobec braku powyższych wymogów, obie wydane w sprawie skarżącej decyzje Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego należało wyeliminować z obrotu prawnego i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c oraz art. 152 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych.