Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 2550/97
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1999-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 6
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Przepis art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ nie tylko uprawnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość podanej ceny transakcyjnej budzi uzasadnione wątpliwości co do jej wiarygodności. Prawdziwość przedłożonej faktury nie może bowiem ograniczać się do jej oceny pod względem formalnym, lecz może także dotyczyć danych w niej zawartych.

Organy celne stosując powołany przepis powinny szczegółowo uzasadnić przesłanki jego wykorzystania przytaczając w swoich decyzjach niezbędne dane pozwalające na uznanie, że wartość importowanego towaru była rażąco niska, nie mogą ograniczyć się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że wartość sprowadzonego towaru jest rażąco niska bez przytaczania konkretnych danych - będzie to bowiem zastosowanie nieuprawnionej rozszerzającej wykładni.

TEZY

Przepis art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ nie tylko uprawnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość podanej ceny transakcyjnej budzi uzasadnione wątpliwości co do jej wiarygodności. Prawdziwość przedłożonej faktury nie może bowiem ograniczać się do jej oceny pod względem formalnym, lecz może także dotyczyć danych w niej zawartych.

Organy celne stosując powołany przepis powinny szczegółowo uzasadnić przesłanki jego wykorzystania przytaczając w swoich decyzjach niezbędne dane pozwalające na uznanie, że wartość importowanego towaru była rażąco niska, nie mogą ograniczyć się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że wartość sprowadzonego towaru jest rażąco niska bez przytaczania konkretnych danych - będzie to bowiem zastosowanie nieuprawnionej rozszerzającej wykładni.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi spółki z o.o. "E." w K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 listopada 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 lipca 1997 r. (...), zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD, Dyrektor Urzędu Celnego w K. dokonał odprawy celnej sprowadzonego przez spółkę z o.o. "E." w K. samochodu osobowego marki Toyota Carina T 19, sprowadzonego z N., ustalając wartość celną towaru w wysokości 8.661 DM, tj. 15.598 zł, zamiast deklarowanej przez importera 4.500 DM. W przedmiotowej sprawie zakwestionowana została wiarygodność załączonej przez stronę faktury (...) z dnia 9 lipca 1997 r. w zakresie uwidocznionej na niej ceny transakcyjnej materiału. Wartość celną towaru ustalono w oparciu o przepis art. 30b ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji wskazano, że zakwestionowano wartość celną towaru na postawie art. 26 ust. 6 Prawa celnego ze względu na rażąco niską wartość towaru przedstawioną przez stronę. Ponadto podano, że brak jest materiału porównawczego określonego w art. 28 i 29 cyt. Prawa celnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła błędne ustalenie wartości celnej. Podkreślono, że nie uwzględniono dużego, bo wynoszącego 180.000 km przebiegu samochodu. Tabela eurotaxu uwzględnia średni przebieg samochodu wynoszący 15.000 km rocznie, a sprowadzony samochód przekracza ten wskaźnik o 110.000 km. Przestawiono także rachunek zakupu samochodu przez kontrahenta niemieckiego na kwotę 3.388,47 DM. W oparciu o powyższe zarzuty spółka z o.o. "E." w K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyjęcia wartości celnej na podstawie przedłożonej faktury otrzymanej, która w sposób wiarygodny określa wartość transakcyjną towaru.

Zaskarżaną decyzją z dnia 24 listopada 1997 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. Jako podstawę prawną decyzji odwoławczej powołał art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1 i 6, art. 30b ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że organ administracji, badając dokumenty miał prawo zakwestionować wiarygodność podanej wartości transakcyjnej sprowadzonego samochodu. W tym miejscu organ II instancji przytoczył pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 17 stycznia 1995 r., SA/Ka 1615/94, w którym stwierdzono, że opłacalność sprowadzonego towaru nie ma wpływu na ustalenie wartości celnej. Dodano również, że wartość towaru ustalono zgodnie z art. 30b Prawa celnego w oparciu o cenę podaną w "E.", a następnie dokonano obniżenia ceny o marżę, podatek VAT i cło. Podkreślono, że urząd celny nie mógł zastosować innej metody, ponieważ nie dysponował stosowanym materiałem porównawczym umożliwiającym zastosowanie przepisów art. 28 do art. 30a Prawa celnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka z o.o. "E." w K. ponownie zarzuciła błędne ustalenie wartości celnej przez brak uwzględnienia przedłożonych przez stronę faktur oraz nie wzięcia pod uwagę dużego, znacznie przekraczającego przeciętny, przebiegu pojazdu. Ponadto podkreślono, że Prezes Głównego Urzędu Ceł nieprawidłowo przyjął pozorny charakter umowy sprzedaży samochodu oraz nie ustosunkował się do nowego dowodu, tj. faktury zakupu pojazdu przez kontrahenta niemieckiego. W oparciu o powyższe zarzuty domagano się uchylenia decyzji I i II instancji.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc dotychczas eksponowane argumenty, a dodatkowo zaakcentował, że strona nie udowodniła okoliczności mających wpływ na określenie wartości celnej.

Na rozprawie w dniu 15 lipca 1999 r. prezes skarżącej spółki podtrzymał skargę, a pełnomocnik organu odwoławczego wniósł o oddalenie skargi akcentując, że nie zastosowano art. 28-30a Prawa celnego przy określaniu wartości celnej towaru, bowiem brak było używanych samochodów o podobnych parametrach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli sądowoadministracyjne został w tej sprawie wyznaczony przez przepisy art. 21 i art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. W ich świetle sąd jest uprawniony wyłącznie do oceny legalności podjętej decyzji o wymiarze należności celnych.

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest wykładnia art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./. Stosownie do treści tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, służących do określania wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Rozważenia zatem wymaga co kryje się za sformułowaniem możliwości zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów, a w szczególności czy przeprowadzona przez celników kontrola przedłożonych dokumentów przez stronę powinna ograniczać się do sprawdzenia faktury pod względem formalnym, czy też daje celnikom możliwość kontroli, co do danych w nich zawartych. W pierwszym przypadku kontrola mogłaby ograniczyć się do wykazywania, że faktura jest przerobiona, sfałszowana, lub pochodzi od nieistniejącego podmiotu zawartej transakcji. Przy przyjęciu drugiego stanowiska organ celny byłby uprawniony do oceny pod względem merytorycznym danych zawartych w przedłożonych do odprawy celnej dokumentów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ nie tylko uprawnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentu pod względem merytorycznym w sytuacji, gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość podanej ceny transakcyjnej budzi uzasadnione wątpliwości co do jej wiarygodności. Prawdziwość przedłożonej faktury nie może bowiem ograniczać się do jej oceny pod względem formalnym, lecz może także dotyczyć danych w niej zawartych.

Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., V SA 1394/93 /Monitor Podatkowy 1994 nr 5 str. 151/, w którym stwierdził, że organ celny - przy ustalaniu wartości celnej towaru - nie jest bezwzględnie związany treścią składanych w tym postępowaniu dokumentów, ani deklarowaną wartością i w razie ich zakwestionowania obowiązany jest ustalić tę wartość w trybie określonym w art. 27-30 Prawa celnego.

Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania, w rozpatrywanej sprawie organy celne miały prawo do oceny przedłożonych dokumentów dotyczących spornego samochodu pod kątem merytorycznej oceny podanych wartości transakcyjnej. W sytuacji jednak, gdy zarówno organ I instancji, jak i Prezes Głównego Urzędu Ceł w swoich decyzjach ograniczył się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że wartość sprowadzonego towaru jest rażąco niska bez przytaczania konkretnych danych, a nawet przyznając się, że danymi takimi nie dysponował skoro zastosował metodę szacowania w oparciu o cenę występującą na polskim rynku wewnętrznym, to zastosowanie przepisu art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ było jego naruszeniem. Organy celne stosując powołany przepis powinny szczegółowo uzasadnić przesłanki jego wykorzystania przytaczając w swoich decyzjach niezbędne dane pozwalające na uznaniu, że wartość importowanego towaru była rażąco niska. W innym przypadku organy celne dokonały nieuprawnionej rozszerzającej wykładni art. 26 ust. 6 Prawa celnego. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 28 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1626/97/Biuletyn Celny 1999 nr 10 str. 68 - Kwiecień Krzysztof - omówienie/, 16 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1596/97 i 7 lipca 1999 r., I SA/Ka 2408/97.

Dopiero zasadne zakwestionowanie wartości transakcyjnej towaru daje postawę do ustalenia wartości celnej towaru w trybie art. 28-30b Prawa celnego z przestrzeganiem wskazań wynikających z art. 27 ust. 1 cyt. Prawa celnego. Uszeregowanie metod ustalania wartości transakcyjnej towarów wskazywało, iż celem ustawodawcy było zagwarantowanie jej ustalenia w wysokości możliwie najbardziej zbliżonej do rzeczywistej. Na postawie akt sprawy wnioskować można, że organ I instancji sięgnął do metody kalkulacyjnej, nie dążąc do ustalenia wartości transakcyjnej samochodów identycznych lub podobnych, oczywiście z uwzględnieniem jakości technicznej sprowadzonego pojazdu /por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1626/97/.

W tym miejscu należy zauważyć, że organy celne przy ustalaniu wartości celnej nie uwzględniły dużego przebiegu importowanego samochodu, a ponadto nie ustosunkowały się do nowego dowodu jakim była faktura nabycia samochodu przez kontrahenta zagranicznego.

Reasumując dotychczasowe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia treść art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.