Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 2789/93
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1994-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "a", art. 5 pkt 4, art. 7 ust. 2, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: par. 58 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1992 nr 53 poz. 253
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej.
Teza: Zmiana umowy przez strony, które ją zawarły i obniżenie pierwotnie ustanowionej wartości przedmiotu umowy, nie stanowi podstawy do zwrotu opłaty skarbowej uiszczonej odpowiednio do wartości przedmiotu umowy pierwotnie zawartej.

TEZY

Zmiana umowy przez strony, które ją zawarły i obniżenie pierwotnie ustanowionej wartości przedmiotu umowy, nie stanowi podstawy do zwrotu opłaty skarbowej uiszczonej odpowiednio do wartości przedmiotu umowy pierwotnie zawartej.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 19.1.1993 r. P.K. zawarł z A.S. w kancelarii notarialnej umowę sprzedaży udziałów w Spółce z o.o. Nabywcą udziałów Spółki był A.S. zaś przedmiotem sprzedaży było 2 tysiące udziałów za kwotę 3.000.000.000 zł. Od kwoty tej notariusz pobrał opłatę skarbową w kwocie 60.000.000 zł. 22.1.1993 r. strony tej umowy przedłożyły notariuszowi aneks do tej umowy, w którym zmieniono treść punktu 3 umowy w ten sposób, że ustaloną cenę zbycia udziałów w kwocie 3 miliardy złotych obniżono do kwoty 500 milionów złotych.

Pismem z 25.1.1993 r. P.K. wniósł do Urzędu Skarbowego prośbę o zwrot opłaty skarbowej w kwocie 50 milionów złotych, stanowiącej różnicę pomiędzy wypłaconą opłatą skarbową a - zdaniem strony - należną w związku z obniżeniem ceny udziałów - 10 milionów złotych.

Decyzją ostateczną Izba Skarbowa, powołując za podstawę materialnoprawną swojej decyzji przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a", art. 5 pkt 4, art. 7 ust. 2, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ oraz przepis par. 58 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 253/ utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Zielonej Górze odmawiającą zwrotu P.K. kwoty 50 milionów złotych stanowiącej część opłaty skarbowej.

W motywach tej decyzji podano, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej, notariusze od dokonywanych przed nimi czynności cywilnoprawnych obowiązani są, jako płatnicy, do obliczania i pobierania opłaty skarbowej oraz do wpłacania jej na rachunek właściwego Urzędu Skarbowego. Obowiązek ten powstaje z chwilą dokonania owej czynności cywilnoprawnej /art. 7 ust. 2 i art. 5 pkt 4 ustawy/. Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o opłacie skarbowej przewiduje obowiązek opłaty skarbowej w przypadku gdy czynność cywilnoprawna jest nieważna lub prawomocnym orzeczeniem Sądu została stwierdzona jej nieważność, albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli /nieważność względna/.

Wymienione w tym przepisie warunki nie zostały spełnione.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył P.K. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ przez jego błędną interpretację. Zdaniem skargi przyjęty i opisany w uzasadnieniu decyzji stan faktyczny wyczerpuje znamiona dyspozycji zawartej w art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" stwierdzającej, że zwrot opłaty skarbowej następuje w przypadku, gdy czynność cywilnoprawna jest nieważna. Tak skarżący jak i strona kupująca zawierając aneks cenowy 22.1.1993 r. unieważnili czynność prawną, dokonaną 19.1.1993 r. przy czym w obu przypadkach dokumenty noszą poświadczenie notarialne. Strony - zdaniem skargi - nadają umowom określoną treść a także one decydują o ich unieważnieniu. Skoro strony przedmiotowej umowy cywilnoprawnej dobrowolnie zmieniły uzgodnioną pierwotnie cenę, to umowa zbycia udziałów z 19.1.1993 r. została wolą stron unieważniona, a tym samym wyczerpały się przesłanki uprawniające skarżącego do zwrotu opłaty skarbowej.

W odpowiedzi na skargę domagano się jej oddalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na jej uwzględnienie, nie nastąpiło bowiem naruszenie prawa. Nie kwestionując dokonanych ustaleń faktycznych stwierdzić należy, że wydana decyzja znajduje uzasadnienie w przytoczonym i trafnie zastosowanym przepisie art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./. W przeciwieństwie do przedstawionej w skardze interpretacji przytoczonego przepisu przyjąć trzeba twierdzenie o braku podstaw prawnych do zwrotu opłaty skarbowej. Zwrot mógłby mieć miejsce jedynie w przypadkach wyraźnie w tym przepisie wymienionych i to gdyby czynność cywilnoprawną uznano za nieważną lub gdyby prawomocnym orzeczeniem Sądu została stwierdzona jej nieważność. Zgodnie zaś z treścią art. 58 par. 1 i 2 Kc nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy względnie jeżeli jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Warunki te w sprawie niniejszej nie zachodzą podobnie jak warunek następny a mianowicie uchylenie skutków prawnych oświadczenia woli. Uchylenie skutków prawnych oświadczenia woli zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego /przepisy Działu IV - Wady oświadczenia woli/ zachodzi między innymi w przypadku błędu co do treści czynności prawnej lub jeżeli oświadczenie woli złożone zostało pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej. Przypadki takie w niniejszej sprawie nie zachodzą. W świetle cyt. przepisu twierdzenie o "unieważnieniu" czynności prawnej przez aneks z 22.1.1993 r. do umowy zawartej 19.1.1993 r. nie daje podstawy do zwrotu opłaty skarbowej, skoro zwrócić ją można w przypadkach ściśle oznaczonych w cyt. przepisie art. 13 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o opłacie skarbowej. Uzupełniająco stwierdzić należy, że opłacie skarbowej podlegają również zmiany umów wymienionych w ust. 1 pkt 2 ustawy, wśród których znajduje się umowa sprzedaży, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy obliczenia tej opłaty /art. 1 ust. 2 ustawy/, z czego jednak nie wynika by w przypadku obniżenia owej podstawy należało zwrócić już pobraną opłatę skarbową.

Z tych wszystkich względów, skargę jako niesłuszną należało oddalić przy zastosowaniu art. 207 par. 5 Kpa.