Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 640/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34, art. 59, art. 45, art. 62
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] nr [...], wydanym z powołaniem się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) oraz na przepis art. 18, 34 § 4 i 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst. jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm. ), Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] nr [...] w sprawie uznania zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione.

Z uzasadnienia postanowienia organu drugiej instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, występujący jednocześnie w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku S.O. na podstawie wystawionego [...] tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2000 r.

W wyniku podjętych czynności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego S. O. stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu odszkodowania w P. SA I Inspektorat w B., doręczając zobowiązanemu odpis w/w zawiadomienia i tytułu wykonawczego ( potwierdzenie odbioru [...] ).

W odpowiedzi na zgłoszone pismem z [...] zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, t. j.

- zarzut nieistnienia i wygaśnięcia obowiązku ( art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej ) wobec naruszenia prawa materialnego, poprzez obrazę orzeczenia Sądu Gospodarczego sygn. akt U 5/00 w sprawie wysokości należności i ustalenia listy wierzytelności; ze wskazaniem, iż brak jest podstawy prawnej do dochodzenia wierzytelności z upadłości, w sytuacji, gdy ukończono ją na podstawie art. 217 Prawa upadłościowego,

- zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego ( art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej ) z uwagi na skierowanie egzekucji do majątku ustawowo wyłączonego z egzekucji z wyjaśnieniem, że wierzytelność pieniężna z tytułu odszkodowania, wypłacona przez P. podlega ustawowemu wyłączeniu na mocy art. 61 prawa upadłościowego, z uwagi na złożenie przez Syndyka oświadczenia o braku udziału w sprawie z powództwa strony przeciwko P.,

- zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej ( art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej ) z uwagi na brak tytułu wykonawczego, ustalonego prawem i brak podstawy prawnej do dochodzenia wierzytelności,

- niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej ( art. 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej ) z uwagi na błędne oznaczenie wierzyciela w tytule wykonawczym,

z jednoczesnym wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo jego zawieszenie, ewentualnie wstrzymanie do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd cywilny z powództwa przeciw egzekucyjnego, wierzyciel – Naczelnik Urzędu Skarbowego– postanowieniem z [...] nr [...] nie uznał zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Stanowisko wierzyciela zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...].

Z uwagi na potwierdzoną przez wierzyciela zasadność i wymagalność dochodzonego roszczenia oraz stwierdzoną dopuszczalność egzekucji administracyjnej i zastosowanego środka egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego, będąc organem egzekucyjnym w sprawie, postanowieniem z [...] nr [...] oddalił zarzuty zobowiązanego jako nieuzasadnione, wskazując w uzasadnieniu, że na mocy art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5 jest wiążąca.

W złożonym zażaleniu od tego postanowienia, ponownie zgłaszając zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego i wskazując dodatkowo, że w przedmiotowym postępowaniu doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, S.O. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] oraz wstrzymanie i zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu rozpatrzenia sprawy przez sąd cywilny.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na przepis art. 34 i 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyjaśnił, że w zakresie zgłoszonych w sprawie zarzutów nieistnienia obowiązku, braku jego wymagalności, wygaśnięcia lub umorzenia, wypowiedź wierzyciela jest dla organów egzekucyjnych wiążąca.

Przywołując ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że zaległość egzekwowana w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy istnieje i wynika ze złożonej przez Syndyka masy upadłości w dniu [...] deklaracji VAT – 7. Stwierdzono w nim również, jak wskazał organ, że należność ta nie mogła być zgłoszona na listę wierzytelności, bowiem powstała w okresie upadłości, na skutek dokonywanych przez syndyka czynności oraz, że w sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności wymienionych w przepisie art. 59 § 2 Ordynacji podatkowej, która miałaby skutkować wygaśnięciem zobowiązania. Odnosząc się do kwestii odsetek od zaległości podatkowej po dacie ogłoszenia upadłości wskazano, że nie podlegają one rygorowi z art. 33 prawa upadłościowego, który zgodnie z przepisem przejściowym art. 536 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm. )ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ wywiódł, że to oznacza, że wierzyciel może dochodzić odsetek za zwłokę od zaległości, które nie zostały zgłoszone na liście wierzytelności, powstały w toku postępowania upadłościowego i dochodzone są z mienia zobowiązanego wchodzącego w skład masy upadłości.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji, organ drugiej instancji wskazał, że należność objęta tytułem wykonawczym w sprawie, mieści się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, a podstawą prowadzenia egzekucji jest tytuł wykonawczy wypełniony przez wierzyciela według wzoru wskazanego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm. ). Organ ten podkreślił, powołując się na przepis art. 26 § 3 ustawy egzekucyjnej, że wierzyciel ma obowiązek wystawienia tytułu wykonawczego nawet wtedy, gdy należność wynika z orzeczenia sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności oraz wskazał, że w myśl art. 26a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 listopada 2001 r. oraz art. 3a tej ustawy obowiązującego od 30 listopada 2001 r. w zakresie zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług egzekucję administracyjną stosuje się również, jeżeli zaległości wynikają z deklaracji podatkowej. Wynika z powyższego, że przepisy prawa pozwalają wierzycielowi wszcząć egzekucję bez potrzeby wydawania decyzji deklaratoryjnej. Ze względu na to, że zaległości wynikają z deklaracji, wierzyciel prawidłowo dopełnił obowiązku przewidzianego w art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej, przesyłając zobowiązanemu upomnienie. Tym samym organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione podniesione przez S. O. zarzuty braku tytułu wykonawczego ustalonego prawem i braku postawy prawnej dochodzenia wierzytelności.

Organ nie podzielił również stanowiska składającego zażalenie sprowadzającego się do stwierdzenia, że nie można prowadzić egzekucji i dochodzić niezaspokojonych roszczeń w postępowaniu upadłościowym w sytuacji, gdy zakończono postępowanie upadłościowe. Wskazując na obowiązujący do 1 października 2003 r. przepis art. 169 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe ( Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm. ) przewidujący możliwość dochodzenia po zakończeniu postępowania upadłościowego roszczeń nie uznanych w tym postępowaniu, stwierdzono, że z powyższego wynika, że wierzytelności z podatków, które dotyczą majątku masy upadłości i stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego ( przypadają za ten okres ) a nie zaspokojone z masy upadłości, mogą być dochodzone przeciwko upadłemu po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Zdaniem organu, stanowisko to znajduje uzasadnienie w regulacji art. 223 Prawa upadłościowego, nakazującego do sytuacji, w której nastąpiło prawomocne ukończenie postępowania upadłościowego, odpowiednie stosowanie przepisów art. 220 – 222 tego prawa, t. j. między innymi art. 221 § 1, zgodnie z którym z dniem prawomocnego ukończenia postępowania upadły odzyskuje swobodne rozporządzanie swym majątkiem. Reasumując powyższe organ stwierdził, że z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania upadłościowego ustają wynikające z niego ograniczenia do zgłaszania i dochodzenia od upadłego wszelkich roszczeń, zarówno nie zgłoszonych w tym postępowaniu, jak i w jego toku nie zaspokojonych.

Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia organ wskazał, że pomimo wyłączenia z masy upadłości, na mocy oświadczenia syndyka, należności dochodzonej przez S.O. od P. SA, dokonane po zakończeniu postępowania upadłościowego przysądzenie tej należności wywołuje taki skutek, że wchodzi ona w skład aktywów majątku strony skarżącej i podlega egzekucji w postępowaniu administracyjnym.

Jeśli chodzi o zarzut niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że znajdujące się w aktach sprawy tytuły wykonawcze zostały wystawione w sposób prawidłowy i spełniają wszystkie wymogi przewidziane w art. 27 ustawy egzekucyjnej, natomiast w odpowiedzi na zarzut dotyczący naruszenia art. 62 ustawy egzekucyjnej przewidujący tryb postępowania w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, organ wskazał, że strona poinformowała organ egzekucyjny o tym fakcie w skardze z [...] w następstwie czego podjęto stosowne działania w trybie określonym w tymże przepisie art. 62 ustawy.

Ustosunkowując się natomiast do wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, ze względu na zaistniały zbieg egzekucji, postanowieniem z dnia [...] wstrzymał czynności egzekucyjne prowadzone z wierzytelności pieniężnej S. O. należnej od P. SA, a w sprawie zajęcia wierzytelności pieniężnej S. O. u Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym dla W. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem z [...].

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na wyżej opisane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, skarżący, wnosząc o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] nr [...],

- orzeczenie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu egzekucyjnego [...],

- orzeczenie o nieważności postępowania,

zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie przepisów art. 2 § 3, 3 § 1, 12, 13 § 1, 26 § 5, 27 § 1, 29 § 1 i § 2, 32, 33 pkt 1, 3, 6, 10, 45 § 1 i § 2, art. 56 § 1 pkt 5, 59 § 1 pkt 2, 3, 7, art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 33 § 1, 61, 131 § 1 pkt 10, art.169, 170, 204, 217, 223, 220-222 Prawa upadłościowego.

Z uzasadnienia skargi wynika, że S. O. kwestionuje nadal zasadność dochodzenia należności podatkowych po zakończeniu postępowania upadłościowego w oparciu o administracyjne tytuły wykonawcze. Skarżący wyraził pogląd, że postępowanie upadłościowe jest postępowaniem szczególnym, zastrzeżonym dla właściwości Sądu w trakcie tego postępowania jak i po jego zakończeniu, stąd zakończenie postępowania na podstawie art. 217 Prawa upadłościowego kończy postępowanie definitywnie, nawet w przypadku niezaspokojonych wierzycieli. W tej sytuacji dochodzenie w drodze egzekucji administracyjnej roszczeń od upadłego jest niedopuszczalne i nieważne z mocy prawa. Zdaniem skarżącego organy skarbowe błędnie zinterpretowały art. 169 Prawa upadłościowego twierdząc, że dotyczy on także możliwości dochodzenia roszczeń po zakończeniu postępowania upadłościowego. W ocenie skarżącego prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego z 14 marca 2003 r. w sprawie ukończenia postępowania upadłościowego, które nie zostało zaskarżone przez wierzyciela wyklucza taką możliwość.

Skarżący uzasadniając naruszenie przepisu art. 29 § 1 w związku z art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołując się na przepis art. 170 prawa upadłościowego wskazał, że po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu jest wyciąg z listy wierzytelności zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela. Zdaniem skarżącego wierzyciel posiadał tytuły egzekucyjne za wierzytelność sprzed ogłoszenia upadłości i winien tylko uzyskać klauzulę wykonalności nadaną przez sąd. Wystawienie tytułu egzekucyjnego w niniejszym postępowaniu prowadzi do posiadania przez niego dwóch tytułów przeciw upadłemu, które są, zdaniem skarżącego, nieważne. S. O. zarzucił organom niezastosowanie się do pisma Ministra Finansów znak [...], z którego, zdaniem skarżącego, wynika, że organy przyjęły błędną interpretację przepisów art. 220 – 223 Prawa upadłościowego.

Skarżący podnosi nadal, że wierzyciel nie wydał decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i odsetki za zwłokę, co oznacza, jego zdaniem, że w sprawie brak jest podstawy prawnej egzekwowanej należności i podstawy prawnej do wystawienia tytułu wykonawczego.

W uzasadnieniu skargi wskazano nadto na naruszenie przepisu art. 62 i art. 12 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 831 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego ze względu na dokonywanie czynności egzekucyjnych w zawieszonym – z powodu zbiegu egzekucji – postępowaniu egzekucyjnym.

Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisu art. 13 § 1 w związku z art. 61 prawa upadłościowego poprzez zajęcie wierzytelności, wyłączonej z masy upadłości na mocy oświadczenia syndyka

Zdaniem skarżącego organy obu instancji nie zajęły stanowiska w sprawie:

- naruszenia przepisu art. 26 § 5 pkt 1 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 170 prawa upadłościowego,

- braku upomnienia z art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej,

- nie doręczenia odpisów tytułów wykonawczych – art. 32 ustawy egzekucyjnej,

- umorzenia zobowiązania – art. 33 pkt 1 w/w ustawy,

- niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego – art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej,

- określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia Sądu Rejonowego sygn. akt V U 5/00 ( lista wierzytelności ) – art. 33 pkt 3 ustawy,

- dowodów o umorzeniu i nieistnieniu zobowiązań, co, zdaniem strony skarżącej, nakładało na organ egzekucyjny obowiązek odstąpienia od czynności egzekucyjnych, stosownie do przepisu art. 45 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej,

- powództwa przeciwegzekucyjnego, złożonego w tej sprawie w sądzie cywilnym, co, zdaniem skarżącego, powinno skutkować zawieszeniem przez organ postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej,

- umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2,3 i 7 ustawy egzekucyjnej.

Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Dodatkowo, odnosząc się do zgłoszonego na etapie skargi zarzutu braku decyzji określających wysokość odsetek za zwłokę, wskazano w odpowiedzi na skargę, że zasadne jest dochodzenie przez wierzyciela odsetek za zwłokę począwszy od dnia 26 października 2000 r., t.j. od dnia, w którym zgodnie z art. 26 ustawy o podatku od towarów i usług upłynął termin płatności podatku za wrzesień 2000 r.

W odpowiedzi na skargę wskazano nadto, odnosząc się do zgłoszonego na etapie skargi zarzutu niedoręczenia upomnienia, że zostało ono przesłane zobowiązanemu [...], a w odpowiedzi na zarzut dotyczący niedoręczenia odpisu tytułu wykonawczego wskazano, że został on doręczony za pośrednictwem poczty w dniu [...] żonie zobowiązanego, która podjęła się oddania przesyłki zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności ( k. 1a ).

Odnosząc się do podniesionego zarzutu niezastosowania art. 45 ustawy egzekucyjnej, powołując się na brzmienie w/w przepisu, organ wskazał, że odstąpienie przez organ egzekucyjny od czynności egzekucyjnych jest możliwe tylko wtedy, gdy zachodzą określone w ustawie okoliczności wskazujące na niedopuszczalność stosowania egzekucji administracyjnej – czego w niniejszej sprawie nie stwierdzono - a postanowienie w tym przedmiocie wydaje się tylko na żądanie wierzyciela, w przypadku faktycznego odstąpienia od czynności egzekucyjnych.

W kwestii wniosku strony o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionym powództwem przeciwegzekucyjnym, wskazano w odpowiedzi na skargę, że organ egzekucyjny odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego, wskazując w uzasadnieniu, że egzekucją objęte są należności podatkowe zaliczane do należności publicznoprawnych, których zasadność dochodzenia można kwestionować tylko w trybie przewidzianym dla postępowania egzekucyjnego w administracji, dodając przy tym, że droga sądowa jest niedopuszczalna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa. Sąd administracyjny, zgodnie z treścią art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i obowiązujący stan prawny.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie nie uchybił przepisowi art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie podniesionych przez skarżącego zarzutów nieistnienia obowiązku, braku jego wymagalności lub umorzenia. Zgodnie bowiem z przepisem art.34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Trafnie zatem organ egzekucyjny, przywołując w/w przepis, powołał się na wyrażone postanowieniem z dnia [...] nr [...] stanowisko wierzyciela w tym zakresie i stwierdził, że na mocy tego przepisu jest związany tymże stanowiskiem.

Dopuszczalność egzekucji administracyjnej ( art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ) w niniejszej sprawie wynika, jak słusznie wskazał organ, z przepisu art. 2 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wynika bowiem z tego przepisu, że egzekucji administracyjnej podlegają podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.). Podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej w sprawie jest tytuł wykonawczy wypełniony przez wierzyciela według wzoru wskazanego w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 26a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 listopada 2001 r. oraz art. 3a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązującego od 30 listopada 2001 r. w zakresie zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług egzekucję administracyjną stosuje się również jeżeli wynikają one z deklaracji podatkowej, co oznacza, że w tym zakresie przepisy pozwalają wszcząć egzekucję administracyjną bez potrzeby wydawania decyzji deklaratoryjnej.

Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przepisu art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa,

oraz przepisu art. 15 § 1 w/w ustawy poprzez brak upomnienia zobowiązanego zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika bowiem, że tytuł wykonawczy wraz z zajęciem wierzytelności został doręczony S. O. do rąk jego żony [...] ( k. 1a akt administracyjnych ), a upomnienie doręczone zostało skarżącemu [...].

Organy egzekucyjne nie naruszyły więc obowiązującego prawa również w tym zakresie.

Zdaniem Sądu za chybiony należy również uznać zarzut naruszenia przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w związku z art. 169 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe ( Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm. ), zgodnie z którym odmowa uznania wierzytelności w całości lub w części (...) nie tamuje możności jej dochodzenia przeciwko upadłemu po ukończeniu lub umorzeniu postępowania.

Trafnie organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że skoro art. 169 Prawa upadłościowego obowiązującego do 1 października 2003 r. przewidywał możliwość dochodzenia po zakończeniu postępowania upadłościowego roszczeń nie uznanych w tym postępowaniu, to tym bardziej wierzytelności z tytułu podatków, które dotyczą masy upadłości i stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego( przypadają za ten okres ) a niezaspokojone z masy upadłości, mogą być dochodzone przeciwko upadłemu po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Słusznie wskazał organ, że stanowisko to znajduje swoje uzasadnienie w regulacji art. 223 Prawa upadłościowego, w którym zawarta jest norma prawna nakazująca do sytuacji, w której nastąpiło prawomocne ukończenie postępowania upadłościowego odpowiednie stosowanie art. 220-222 tego prawa, t. j. w szczególności przepisu art. 221 § 1, zgodnie z którym z dniem prawomocnego ukończenia postępowania upadłościowego upadły odzyskuje swobodne rozporządzanie swym majątkiem. Prawidłowo organ wywiódł, że z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania ustają wynikające z niego ograniczenia do zgłaszania i dochodzenia od upadłego wszelkich roszczeń zarówno nie zgłoszonych w tym postępowaniu, jak i w trakcie jego trwania niezaspokojonych.

Zdaniem sądu organ egzekucyjny prawidłowo dokonał zajęcia przysługującej skarżącemu wierzytelności w oparciu o tytuły wykonawcze z [...], to jest zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1 a pkt 12 ustawy egzekucyjnej i zajął wierzytelność, która nie została wymieniona w katalogu należności zwolnionych spod egzekucji administracyjnej. Nie został w sprawie naruszony przepis art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej, który to przepis przewiduje możliwość zwolnienia z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, na jego wniosek, ze względu na ważny jego interes, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela – z akt sprawy nie wynika, iżby wierzyciel wyraził zgodę na powyższe.

Stwierdzić należy, że organy egzekucyjne nie naruszyły, poprzez niezastosowanie, przepisu art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7 ustawy egzekucyjnej przewidującego umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku, gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał ( pkt 2), jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa ( pkt 3 ), jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo, że obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Organ egzekucyjny nie naruszył również przepisu art. 45 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brzmienie tych przepisów jest następujące: "organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych" ( § 1 ), organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od egzekucji ze składnika majątkowego zobowiązanego, jeżeli okazał on dowody stwierdzające częściowe wykonanie obowiązku lub umorzenie należności pieniężnej, a wartość zajętego składnika majątkowego znacznie przekracza kwotę ostatecznie dochodzonej należności i zobowiązany posiada inne składniki majątkowe, z których egzekucja może być prowadzona ( § 2 ). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, iżby w sprawie zaistniała jakakolwiek okoliczność spośród wskazanych w powołanym przepisie prawa, uzasadniająca odstąpienie od czynności egzekucyjnych.

Nieuzasadniony jest również, zdaniem Sądu, zarzut naruszenia przepisu art. 62 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową skarżący poinformował organ egzekucyjny w skardze z [...], a z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] wystąpił do Sądu Rejonowego, w trybie wspomnianego przepisu art. 62 ustawy, z wnioskiem o wyznaczenie organu do prowadzenia łącznej egzekucji ( k. 19 ), a postanowieniem z dnia [...] wstrzymał z urzędu czynności egzekucyjne prowadzone z wierzytelności pieniężnej S.O. należnej od P. SA Inspektorat na podstawie tytułu wykonawczego [...] ( k. 18 ), informując przy tym, że dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.

Trzeba również zaznaczyć, że bez wpływu na wynik sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia ma okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 marca 2005r. sygn. akt I SA/Sz 488/04 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych. Sąd administracyjny dokonuje bowiem oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem przy uwzględnieniu przede wszystkim stanu prawnego obejmującego w dniu jego wydania i i na podstawie materiału dowodowego zebranego do chwili wydania rozstrzygnięcia.

Zmiana sytuacji prawnej lub faktycznej powstała po wydaniu ostatecznej decyzji czy postanowieniu może być ewentualnie podstawą do wystąpienia zainteresowanej strony z żądaniem – w odpowiednim trybie - uchylenia lub zmiany takiego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe ustalenia na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - orzekł jak w sentencji wyroku.