Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1267/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 39
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego L. K. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w M kwotę 120,00 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 lipca 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. Ś. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...] (znak sprawy [...]) orzekającej o odmowie przyznania K. Ś. zasiłku celowego na kwiecień 2015 r. z przeznaczeniem na zakup konopi indyjskich, 9 puszek jedzenia dla przyjaciela kotka i jego dzieci (44 zł), pasty do butów (3,50 zł) i skarpetek (7 zł) działając na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] (znak sprawy [...]) orzekł o odmowie przyznania K. Ś. zasiłku celowego, wskazując że wskazane cele nie są zaliczane do niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ I instancji wskazał, że K. Ś. jest osobą samotnie gospodarującą. Jego źródłem dochodu w miesiącu marcu 2015 r. był zasiłek stały w wysokości 529 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 206,50 zł. Wnioskodawca dokonał dobrowolnej wpłaty na poczet alimentów na córki w kwocie 600 zł przyczyniając się tym samym do pogorszenia swojej sytuacji finansowej. Organ stwierdził, że pomimo iż K. Ś. nie przekracza kryterium dochodowego to nie może to stanowić jedynej przesłanki przyznawania pomocy na każde wskazane przez niego cele. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ uznał, że realizacja zgłoszonych przez K. Ś. wniosku nie mieści się w zakresie niezbędnej pomocy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył, w ustawowym terminie, K. Ś. Odwołujący się wymienił jedynie znak sprawy i wskazał, iż odwołuje się od decyzji wydanych w dniu [...] 2015 r.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy i rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej zmiany lub uchylenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że pomoc społeczna może być przyznawana w formie świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych osobie samotnie gospodarującej, której dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie pomocy (a w przypadku utraty dochodu w miesiącu, w którym wniosek został złożony) nie przekroczył kwoty 542 zł, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu jednego z powodów wymienionych w art. 7 ust. 1- 14 tejże ustawy.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że za dochód, w myśl art. 8 ust. 3 ww. ustawy, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1/ miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2/ składki na ubezpieczenie zdrowotne; 3/ kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłki celowe mogą być przyznawane osobom spełniającym powyższe kryteria w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, w szczególności na pokrycie w części lub w całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, odzieży.

Organ odwoławczy przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdził, że niespornym jest, iż uzyskany w miesiącu marcu 2015 r., a więc miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, przez samotnie gospodarującego wnioskodawcę dochód uprawnia go do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, albowiem nie przekracza określonej wyżej wskazanym przepisem kwoty uprawniającej do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej. Dochód K. Ś. wyniósł w miesiącu marcu 2015 r. kwotę 135,50zł, na którą złożył się zasiłek stały w wysokości 529 zł i zasiłek okresowy w wysokości 206,50 zł, co daje kwotę 735,50 zł, przy czym kwotę tę należy pomniejszyć o alimenty zapłacone na dwie córki w kwocie 600 zł. W ocenie organu odwoławczego nie budziło wątpliwości, iż cel na jaki miałby być przeznaczony zasiłek celowy nie stanowi zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. W szczególności do takich potrzeb nie zaliczają się zakup konopi indyjskich, zakup jednej skarpetki czy też zakup jedzenia dla zwierząt. SKO wskazało, że o ewentualna pomoc finansową na zakup jedzenia dla kota wnioskodawca może się zwrócić do organizacji, które zajmują się udzielaniem pomocy zwierzętom.

W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na powyższą decyzję K. Ś. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stwierdzając, że jest ona niezgodna z prawem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2015r., poz. 163 ze zm., dalej jako: u.p.s.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc ta udzielana jest na podstawie przepisów wskazanej ustawy, między innymi w postaci zasiłku celowego. Wynika to z treści art. 39 ust. 1 u.p.s. stanowiącego, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Podkreślenia wymaga, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co wynika z zawartego w art. 39 ust. 1 u.p.s. sformułowania "może być przyznany". Orzekając w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku. Wydanie decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego powinno być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, zaś motywy podjętego orzeczenia powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, że uznaniowy charakter decyzji nie pozwala organowi na dowolność w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000r., sygn. I SA 945/00, dostępny w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec czego spełnienie ustawowych kryteriów do przyznania pomocy społecznej nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniom. Organ - rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego - musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej a także co ma zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie cele ustawy o pomocy społecznej.

Sąd podziela w całości stanowisko organu odwoławczego, iż cel na jaki miałby być przeznaczony przedmiotowy zasiłek celowy nie stanowi zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. W szczególności do takich potrzeb nie zaliczają się zakup konopi indyjskich, zakup pary skarpetek, pasty do butów czy też zakup jedzenia dla zwierząt. Słusznie Kolegium wskazało, że o ewentualną pomoc finansową na zakup jedzenia dla kota wnioskodawca może się zwrócić do organizacji, które zajmują się udzielaniem pomocy zwierzętom. Skarga jest oczywiście bezzasadna. Subiektywne oczekiwanie skarżącego zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej poprzez realizację wszystkich składanych przez skarżącego wniosków niemieszczących się w celach i zadaniach pomocy społecznej, z oczywistych względów nie może być uwzględnione. Odnośnie do wniosku o zasiłku celowego na zakup skarpet i pasty do butów to biorąc pod uwagę fakt, że skarżący otrzymuje regularną pomoc to odmowa przyznania zasiłku w tym zakresie jest całkowicie zasadna.

Natomiast Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że przepisy ustawy o pomocy społecznej naruszają przepisy Konstytucji RP. Konkretyzacja przepisów Konstytucji RP znajduje się w zasadach, trybach i sposobach przyznawania świadczeń z pomocy społecznej właśnie w ustawie o pomocy społecznej.

Z wyżej podanych względów zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji.

W punkcie II wyroku Sąd – stosownie do art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. – orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd działając na podstawie § 2 powołanego przepisu miarkował wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu albowiem wkład pracy pełnomocnika w sprawę był minimalny i ograniczył się jedynie do popierania skargi w okolicznościach, gdy zarówno odwołanie jak i skarga K. Ś. były identyczne, lakoniczne i nie wskazywały w istocie z jakiego powodu skarżący jest niezadowolony z rozstrzygnięcia organów administracyjnych. Nadto należy wskazać, że w dniu rozprawy 22 marca 2016 r. Sąd rozpoznawał 7 spraw skarżącego, w których występował ten sam pełnomocnik z urzędu, a skargi w tych sprawach różniły się tylko numerami zaskarżonych rozstrzygnięć.