Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1198/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 13, art. 34 par 1 i par 4, art. 29 par 1, art. 33 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: Specjalista Małgorzata Kruszec po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia 15 maja 2018 r. nr [...], II. uchyla postanowienie Poczty Polskiej z dnia 14 czerwca 2017 r. znak [...], III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018r., nr[...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 maja 2018r., nr [...] uznające zarzuty B.K. na prowadzone postępowanie egzekucyjne za:

1. uzasadnione w zakresie zarzutu przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 23 listopada 2015r. za okres od 1/2010r. do XII/2010r.

2. nieuzasadnione w zakresie zarzutu przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 23 listopada 2015r. za okres od 1/2011r. do VII/2015r.

3. nieuzasadnione w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do zobowiązanej B.K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela – P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej. Zawiadomieniami z dnia 8 lutego 2016r. dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej w D.sp. z o.o. spółka komandytowa w K. oraz zajęcia rachunku bankowego w I. SA. Zawiadomienia o zajęciach wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 15 lutego 2016r. Pismem z dnia 18 lutego 2016r. zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut braku wymagalności, przedawnienie zaległości za 2010r. i połowę 2011r. oraz brak doręczenia upomnienia. Pismem z dnia 26 lutego 2016r. organ egzekucyjny przesłał do wierzyciela – P. S.A. złożone przez zobowiązaną zarzuty, celem zajęcia stanowiska i równocześnie zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Zawiadomieniami z dnia 4 marca 2016r. organ egzekucyjny uchylił również dokonane zajęcia.

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2016r., nr [....] wierzyciel uznał wniesione przez zobowiązanego zarzuty w części za uzasadnione i w części za nieuzasadnione. Na postanowienie to złożono zażalenie. Po rozpatrzeniu zażalenia P. S.A. wydała w dniu 14 czerwca 2017r. postanowienie, którym 1. uchyliła w całości postanowienie z dnia 4 lipca 2016r.; 2. uznała za uzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] za okres od 1/2010r. do XII/2010r.; 3. uznała za nieuzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] za okres od 1/2011r. do VII/2015r.; 4. uznała za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny wydał w dniu 15 maja 2018r. postanowienie nr [...], którym: 1. uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 23 listopada 2015r. za okres od I/2010r. do XII/2010r.; 2. uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 23 listopada 2015r. za okres od 1/2011r. do VII/2015r.; 3. uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem zobowiązana złożyła zażalenie, w którym podniosła, że P. S.A. nie potrafiła jej okazać żadnego dokumentu, świadczącego o zarejestrowaniu odbiorników RTV, a tylko to mogłoby być podstawą przedmiotowego roszczenia. Zarzucono także uniemożliwienie stronie możności czynnego uczestniczenia w postępowaniu. W świetle powyższego wniesiono o "uznanie kierowanych do mnie roszczeń za bezzasadne i o odstąpienie od egzekwowania ode mnie nienależnych opłat wraz z odsetkami oraz umorzenie postępowania w mojej sprawie".

Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego organ w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 sierpnia 2018r., o którym mowa na wstępie powołał się w pierwszej kolejności na treść art. 1a pkt 13, art. 34 § 1 i § 4, art. 29 § 1, art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1314, dalej: "u.p.e.a."). Następnie podano, że w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny wydał postanowienie, odmawiające uwzględnienia zarzutu po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Ponieważ przedmiotem rozpatrzenia były zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 u.p.e.a., opinia wierzyciela wyrażona w postanowieniu była dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zwrócono uwagę, że w zażaleniu, zobowiązana nie sprecyzowała konkretnych zarzutów przeciwko zaskarżonemu postanowieniu, zarzuciła ponownie, że dochodzone roszczenia są bezzasadne. Organ zażaleniowy podkreślił, że odnośnie zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), jak i braku doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Tym samym nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów. Organ egzekucyjny może jedynie dokonać analizy, czy postępowanie wierzyciela było prawidłowe pod względem merytorycznym. Organ odwoławczy, sprawujący jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną, jest związany stanowiskiem wierzyciela, jednak powinien zbadać, czy organ egzekucyjny przeanalizował stanowisko wierzyciela pod kątem, o którym była mowa powyżej. Organ nadzoru jest bowiem uprawniony do rozpoznania zażalenia, jednakże z zastrzeżeniem art. 29 § 1 u.p.e.a. Podano, że w myśl art. 29 u.p.e.a.: "Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym". Przepis ten zawęża zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu zażaleniowym. Zobowiązana mogła i podnosiła zarzut nieistnienia obowiązku w trakcie postępowania dwuinstancyjnego przed organami wierzycielskimi. Badanie kwestii istnienia obowiązku przez organ egzekucyjny i organ II instancji oznaczałoby, że sprawa ta jest wbrew ustawie (u.p.e.a. i k.p.a.) rozpatrywana przez trzecią i czwartą instancję. Byłoby to sprzeczne z podstawowymi zasadami, na jakich opiera się procedura administracyjna. Organ wskazał również, że stanowisko, zgodnie z którym, organ egzekucyjny nie może badać istnienia należności objętej tytułami wykonawczymi, prezentuje orzecznictwo sądów administracyjnych. W ocenie organu zażaleniowego, zarzuty zobowiązanej są nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca uznała, że ww. zaskarżone postanowienie organu II instancji odnosi się jedynie do określenia zakresu kompetencji każdego z organów uczestniczących w postępowaniu. Opiera się na założeniu, że to po stronie wierzyciela P. SA leży określenie wymagalności zobowiązania. Dochodzi w ten sposób do całkowitej karykatury praworządności, ponieważ kolejne instancje zajmują się badaniem swoich uprawnień w zakresie wydawanych decyzji, zaś całkowicie schodzi z pola widzenia fakt, że nie istnieje pierwotna przyczyna powstania ewentualnej wierzytelności. Podano, że mimo wielokrotnego kierowania do P. SA próśb o przedstawienie jednego chociaż, jakiegokolwiek dowodu podjęcia przez skarżącą kiedykolwiek zobowiązania do opłacania abonamentu, do dnia dzisiejszego skarżąca nie otrzymała takiego dowodu. P. S.A. posługuje się w uzasadnieniu swoich roszczeń "rejestracją w systemie", "nadawaniem indywidualnych numerów identyfikacyjnych", których nigdy skarżąca nie otrzymała, (nawet P. S.A. nie posiada dowodu w postaci odebrania przez skarżącą stosownej korespondencji). Zdaniem skarżącej, w sprawie mamy zatem do czynienia z brakiem jakiegokolwiek dowodu jej zobowiązania wobec P. SA, co jednak, nie stanowi żadnego kłopotu w orzeczeniu przez wierzyciela o fakcie istnienia takiego zobowiązania. Nadmieniono przy tym, iż P. S.A. radykalnie zmieniła swoje stanowisko w sprawie orzeczenia o zobowiązaniu skarżącej. W piśmie z dnia 14 czerwca 2017r. ([...]) Dyrektor [...] Usług, S. D., pisze: "Biorąc pod uwagę fakt złożenia przez Panią wniosku do Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości z tytułu abonamentu rtv, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej odrębnym pismem zwróci się do organu egzekucyjnego o dalsze zawieszenie postępowania egzekucyjnego, do czasu wydania decyzji przez KRRiT. Decyzja Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w Warszawie, w zakresie rozpatrzenia Pani wniosku, będzie wiążąca dla P. S.A.". Jak widać zaś z postanowienia z tego samego dnia, uznawanego za ostateczne, stanowisko wierzyciela w sprawie i podstawę prowadzonej egzekucji, P. SA, wbrew deklaracjom, nie czeka na stanowisko KRRiT w niniejszej sprawie, ale kieruje ponownie wierzytelność do egzekucji. Dodano, że również w skierowanym do skarżącej przez P. S.A. piśmie z dnia 20 czerwca 2016r., działająca z upoważnienia Dyrektora COF, Kierownik D. D. deklaruje, że: "Wierzyciel po otrzymaniu decyzji w przedmiotowej sprawie postąpi zgodnie ze stanowiskiem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji". W skardze podniesiono również, że jeśli chodzi o stanowisko KRRiT, to po dwóch latach od złożenia przez skarżącą wniosku w tej sprawie w dniu 16 czerwca 2016r., KRRiT wezwała ją do "sprecyzowania żądania", choć było ono czytelnie wyartykułowane w piśmie. Skarżąca odpowiedziała i na to pismo w dniu 22 czerwca 2018r. i otrzymała na odpowiedź z dnia 4 lipca 2018r., iż jej wniosek zostaje przez KRRiT przekazany ponownie do P. S.A. Dlatego tym bardziej dziwi skarżącą stanowisko P. S.A., która zdecydowała się na ponowne wszczęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, nawet przy braku de facto stanowiska KRRiT. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Krajowej Izby Skarbowej dwukrotnie pada niezgodne z prawdą stwierdzenie, iż w zażaleniach skarżąca nie precyzuje konkretnych zarzutów przeciwko zaskarżonemu postanowieniu, a zarzuca jedynie bezzasadność dochodzonych roszczeń. Jednak skarżąca w każdym zażaleniu lub skardze podnosiła całkowicie ignorowany przez wszystkie instancje, fakt braku jakiegokolwiek dowodu na jej rzekome zobowiązanie. Nie może być tak, że zachowując pozory praworządności, dochodzi się od skarżącej nienależnych wierzytelności przy całkowitym zwolnieniu się z konieczności udokumentowania ich istnienia.

Podsumowując wywody skargi, skarżąca zarzuciła organowi brak dowodów. W tym zakresie podano, że roszczenie P. S.A. wobec skarżącej jest bezzasadne: nigdy nie dokonała osobiście żadnej rejestracji odbiorników RTV, nigdzie nie widnieje jej własnoręczny podpis pod tego rodzaju zobowiązaniem. W ciągu kilku lat odwoływania się od nieuzasadnionej próby obciążenia opłatami abonamentowymi RTV, ww. wielokrotnie zwracała się do dyrekcji Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. o umożliwienie jej wglądu w akta sprawy (pisma z dn. 12 lutego 2016r., 11 kwietnia 2016r., 24 kwietnia 2016r., 6 czerwca 2016r. i inne) i przesłanie na jej adres uwierzytelnionych kopii dokumentów rejestracji odbiorników RTV z jej podpisem. Do dnia dzisiejszego, P. S.A. nie potrafiła okazać żadnego dokumentu, świadczącego o zarejestrowaniu przez skarżącą kiedykolwiek odbiorników RTV: dowodu, na którym widnieje jej podpis, wyrażający zgodę na taką rejestrację lub potwierdzający zgłoszenie do objęcia opłatą abonamentową. A tylko to stanowiłoby zrozumiałą podstawę takiego roszczenia. Skarżąca zarzuciła także brak informowania i dostępu do akt. P. S.A., prowadząc wobec skarżącej, postępowanie administracyjne o zapłatę świadczenia abonamentowego, nie informowała jej w należyty sposób o podejmowanych działaniach, nie umożliwiła także do dziś wglądu w akta sprawy. W skardze zarzucono również brak stanowiska KRRiT w przedmiotowej sprawie. P. S.A. podjęła decyzję o ponownym wszczęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego, mimo braku stanowiska KRRiT w sprawie, od którego je uzależniała. Zarzucono też niezgodność okresów przedawnienia roszczeń. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 15 maja 2018r. powołane jest postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia 14 czerwca 2017r. ([...]), które w punkcie 1 uchyla w całości uprzednie jego postanowienie z dnia 4 lipca 2016r. ([...]). Fakt wyeliminowania z obrotu prawnego wymienionego postanowienia z dnia 4 lipca 2016r. powoduje, że nowo wydane w dniu 14 czerwca 2017r. postanowienie może odnosić się do innego okresu przedawnienia hipotetycznych roszczeń, niż wskazane w tym postanowieniu.

W oparciu o powyższą argumentację skargi, wniesiono o uznanie kierowanych do skarżącej przez P. S.A. roszczeń za bezzasadne, o nakazanie P. S.A. odstąpienia od egzekwowania nienależnych opłat wraz z odsetkami oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego, realizowanego za pośrednictwem Urzędu Skarbowego.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Po zastosowaniu powyższego trybu oraz dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty Sąd stwierdza, że zaistniały podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wierzyciel zajmuje stanowisko w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 k.p.a.

Wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Należy podkreślić, iż funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego.

Zgodnie art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (postanowienie o oddaleniu zarzutów, odmowie uznania zarzutów za uzasadnione lub o odmowie uwzględnienia zarzutów), a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Podsumowując, w świetle przepisu art. 33 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje, w określonym zakresie i terminie, uprawnienie do zgłoszenia zarzutów, zaś na podstawie art. 34 u.p.e.a. na wierzycielu ciąży obowiązek wyrażenia, w przewidzianej do tego formie, swojego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym co istotne, postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela, co do zgłoszonych zarzutów musi mieć walor ostateczności.

Dopełniając powyższe, wskazać trzeba na regulacje, określające powinność uiszczania opłaty, której dotyczy przedmiotowe postępowanie. Przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (tj.: Dz. U. z 2004r. Nr 253, poz. 2531 ze zm.) regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005r. weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014r. poz. 1204 ze zm.). Wobec braku uregulowań intertemporalnych i zasady bezpośredniego działania prawa, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych w stosunku osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Kwestię rejestracji odbiorników RTV regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. nr 70 poz.338). Zgodnie z jego § 3 ust. 2 dowodem zarejestrowania była imienna książeczka radiofoniczna. Natomiast na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342), dokonano zmiany w zakresie legitymowania się przez użytkownika dowodem rejestracji. Zgodnie z § 3 wskazanego rozporządzenia, dowodem zarejestrowania odbiorników jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. § 5 rozporządzenia stanowił, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników, stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do wskazanego rozporządzenia. Z kolei na mocy § 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2013.1676) - uregulowano kwestię rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, której dokonuje operator wyznaczony, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), na podstawie zgłoszenia podmiotu posiadającego odbiorniki. Zgłoszenie składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników (§ 3). Złożenie zgłoszenia następuje: 1) bezpośrednio w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, z wyłączeniem placówek prowadzonych przez agentów pocztowych, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe, albo 2) przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia (§4). Jak wynika z § 5 ww. rozporządzenia 1. W przypadku złożenia zgłoszenia w sposób, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, upoważniony pracownik operatora wyznaczonego potwierdza przyjęcie zgłoszenia datownikiem i swoim podpisem oraz wpisuje datę i godzinę przyjęcia zgłoszenia. Operator wyznaczony zwraca użytkownikowi, opatrzony potwierdzeniem przyjęcia, oryginał zgłoszenia, zachowując jego kopię. 2. Opatrzony potwierdzeniem przyjęcia oryginał złożonego zgłoszenia stanowi potwierdzenie złożenia zgłoszenia. 3. Przyjmując zgłoszenie, operator wyznaczony nadaje użytkownikowi indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika i wydaje zawiadomienie o nadaniu tego numeru.

Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny wydał w dniu 15 maja 2018r. postanowienie nr [...], którym: 1. uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 23 listopada 2015r. za okres od I/2010r. do XII/2010r.; 2. uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 23 listopada 2015r. za okres od I/2011r. do VII/2015r.; 3. uznał za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Powyższe nastąpiło po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela, P. S.A. z dnia 14 czerwca 2017r.

Zauważyć należy, że w uzasadnieniu, zarówno postanowienia wierzyciela, jak i postanowienia organu egzekucyjnego, a następnie także zaskarżonego postanowienia wskazano wprawdzie powody, dla których zarzuty zobowiązanego w zakresie nieistnienia obowiązku nie mogły zostać uwzględnione – jednakże wszystkie powołane wyżej rozstrzygnięcia nakierowane były głównie na wyjaśnianie zakresu swej kognicji przy orzekaniu w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, cytowanie regulacji prawnych, mających zastosowanie w sprawie oraz okoliczności sprawy, opisywanych bez dołączonych dokumentów źródłowych, na które się powoływano, odmawiając podzielenia zarzutów zobowiązanego.

Nie można tracić z pola widzenia, że okoliczności faktyczne sprawy wskazują na to, iż organ, inicjując postępowanie egzekucyjne w żaden sposób nie udokumentował, że skarżąca w istocie zarejestrowała odbiorniki rtv.

W kontekście powyższego wskazać także należy, że w postanowieniu P. S.A. z dnia 14 czerwca 2017r. podano m.in., że zebrane w sprawie dowody, pozwalają w sposób jednoznaczny i w pełni uzasadniony dojść do wniosku, że obowiązek, co do należności objętych tytułami wykonawczymi istnieje, bowiem skarżąca dokonała rejestracji odbiorników rtv, w wyniku której wydana została książeczka rtv, która służyła do dokonywania opłat z tytułu abonamentu rtv oraz stanowiła dowód potwierdzający dokonanie rejestracji odbiorników.

Mając na uwadze powyższe oraz analizując akta sprawy, na aprobatę Sądu zasługują zarzuty skargi, gdzie skarżąca podnosiła, że nigdy osobiście nie dokonała żadnej rejestracji odbiorników rtv, nigdzie nie widnieje jej własnoręczny podpis pod tego rodzaju zobowiązaniem. Co więcej, skarżąca wskazuje, że w ciągu kilku lat odwoływania się od próby obciążenia jej opłatami abonamentowymi rtv, wielokrotnie zwracała się do Dyrekcji Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. o umożliwienie jej wglądu w akta sprawy (m.in. pisma z dnia 12 lutego 2016r., 11 kwietnia 2016r., 24 kwietnia 2016r., 6 czerwca 2016r. i inne) i przesłanie na jej adres uwierzytelnionych kopii dokumentów rejestracji odbiorników z jej podpisem, jednak P. S.A. nie potrafiła okazać żadnego dokumentu, świadczącego o zarejestrowaniu przez nią przedmiotowych odbiorników. Skarżąca podniosła również, że nie otrzymała żadnych dokumentów, na podstawie których rozpoczęto postępowanie egzekucyjne i nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że w aktach sprawy brak jest dowodu, na którym widnieje podpis skarżącej, wyrażający zgodę na taką rejestrację lub potwierdzający zgłoszenie do objęcia opłatą abonamentową.

Wbrew okolicznościom, na które powołują się organy, rozstrzygające w przedmiotowej sprawie, brak jest dokumentów źródłowych, z których wynikałoby, że skarżąca złożyła wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, w jakim dniu tego dokonała i w jakim Urzędzie Pocztowym.

W ocenie Sądu, dowód w postaci kserokopii zarchiwizowanego przez P. S.A. wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego, o który wnioskowała wielokrotnie skarżąca, stanowi rdzeń i podstawę przedmiotowego postępowania.

Oceniając legalność tak podjętych rozstrzygnięć, Sąd poddał analizie dołączone do skargi akta postepowania. Co istotne, nie znalazł w nich stosownych dokumentów, czy innych dowodów, potwierdzających tezy przedstawione w uzasadnieniu stanowiska wierzyciela, bezkrytycznie przyjęte następnie przez organy rozpatrujące zarzuty skarżącej. Bezkrytycznie, należy w tym przypadku rozumieć, jako bez wzywania o przedstawienie dokumentów źródłowych. W szczególności, w aktach tych brak jest dokumentu, mającego potwierdzać, że skarżąca w istocie złożyła wniosek o rejestrację odbiornika rtv oraz że skutecznie doręczono jej upomnienie przed wszczęciem egzekucji. Samo natomiast zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, na które powoływały się organy nie może stanowić jednego dowodu na uprzednie zgłoszenie przez zobowiązaną odbiorników rtv, skoro zostało ono wygenerowane elektronicznie z systemu a wierzyciel nie wskazał źródła/ faktu na podstawie którego zostało ono wygenerowane – a w każdym razie dowodu takiego nie przedstawił.

Powyższe istotne, w opinii Sądu braki w aktach sprawy, uniemożliwiły dokonanie kompleksowej kontroli i oceny poprawności przeprowadzonego postępowania.

Orzekając i oceniając sprawę na podstawie akt sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest w stanie bez podstawowych dokumentów ocenić zasadności zarzutów sformułowanych w skardze, zwłaszcza tych mających zasadnicze i podstawowe znaczenie w sprawie, których przesądzenie uzasadnia rozpoznanie dalszych wskazywanych nieprawidłowości. Taka ocena bez dokumentów źródłowych, dokonana przez organy obu instancji także nie mogła być zaakceptowana przez Sąd, nawet mimo sformułowanej w art. 33 § 1 u.p.e.a. zasady, wedle której rozpatrując zarzuty z § 1 pkt 1-5 i 7, organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Przy przyjęciu odmiennego stanowiska, kontrola przeprowadzana przez sąd administracyjny miałaby charakter jedynie iluzoryczny i nie spełniałaby celów, wskazywanych przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Mając świadomość, iż ostateczne postanowienie wierzyciela nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a jego sądowa kontrola, przeprowadzana jest dopiero po złożeniu ewentualnej skargi na postanowienie organu odwoławczego w stosunku do organu egzekucyjnego, rozstrzygając w kwestii zarzutów organy je oceniające winny zgromadzić konieczny do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy.

Ponadto zauważyć należy, że w toku toczącego się postępowania, skarżąca wielokrotnie podnosiła ignorowany przez organy fakt braku dowodu, stanowiącego podstawę przedmiotowego zobowiązania. Rację ma skarżąca twierdząc, że nie może być tak, iż zachowując pozory praworządności, dochodzi się od niej nienależnych wierzytelności przy całkowitym zwolnieniu się z konieczności udokumentowania ich istnienia.

Dodatkowo organy będą zobowiązane ustalić inne zasadnicze kwestie, mające znaczenie dla sprawy, na które niejednokrotnie zwracała uwagę skarżąca, choćby kwestię prawidłowości i skuteczności doręczenia jej upomnienia przed wszczęciem egzekucji lub że takie upomnienie w ogóle do niej wysłano.

Analizując akta sprawy Sąd uznał, że organy rozstrzygające w przedmiotowej sprawie naruszyły także zasadę wynikającą z art. 10 k.p.a., uniemożliwiając przed wydaniem decyzji, wypowiedzenie się skarżącej, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Na moment rozpoznawania skargi stwierdzić więc z całą pewnością można, iż w postępowaniu prowadzonym w sprawie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów na postępowanie egzekucyjne, doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, co nie przesądza ostatecznie, iż zarzuty zgłoszone przez skarżącą są ostatecznie zasadne. Ocena ta może zostać dokonana przez Sąd dopiero po zapoznaniu się z pełną dokumentacją sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 15 maja 2018r.

Z uwagi nadto na fakt, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych - wyrażone przez wierzyciela stanowisko - na podstawie art. 135 p.p.s.a. należało uchylić.

W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i uzupełnić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu, konieczne było wyeliminowanie tego postanowienia, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej oraz do uzupełnienia akt postępowania o dokumenty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym, a następnie sądowoadministracyjnym. Natomiast uzasadnienie postanowienia nie może ograniczać się jedynie do szerokich wywodów na temat zakresu kompetencji organu, lecz powinno dać wyraz logicznemu przedstawieniu okoliczności faktycznych, popartych materiałem dowodowym i wyczerpującym wyjaśnieniu podstawy prawnej.

Sąd równocześnie nie znalazł podstaw do merytorycznego analizowania i ustosunkowania się do zarzutu skargi dotyczącego niezgodności okresów przedawnienia przedmiotowego roszczenia z uwagi na stwierdzone uchybienia przepisom proceduralnym, co nie zwalnia organów od pochylenia się nad tą kwestią przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając 100 zł w związku z kwotą uiszczonego wpisu od skargi.