Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 557/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,b,c ;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28,
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 11,  art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Józef Kremis, Maciej Guziński (sprawozdawca), , Protokolant Ewa Pąsiek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]r. S. K. (dalej skarżący) wystąpił o umorzenia należności z tytułu zaległych składek objętych układem ratalnym nr [...] z dnia [...] r. W skład powyższych zaległości składkowych w łącznej kwocie [...] zł, wchodziły składki na:

1. ubezpieczenia społeczne za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie łącznej [...] zł, a w tym:

należność główna w kwocie [...] zł,

odsetki naliczone na dzień [...] r. w kwocie [...] zł,

koszty upomnienia w kwocie [...] zł.

2. ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie łącznej [...] zł, a w tym:

należność główna [...] zł,

odsetki naliczone na dzień [...] r. w kwocie [...] zł,

koszty upomnienia w kwocie [...] zł.

3. Fundusz Pracy za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie łącznej [...] zł, a w tym:

składki w kwocie [...] zł,

odsetki naliczone na dzień [...] r. w kwocie [...] zł.

Decyzję nr [...] z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia powyższych zalęgłości. Organ ustalił, że skarżący na podstawie wpisu do ewidencji o nr [...] do dnia [...] r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Ustalił, że skarżący ma przyznane świadczenie rentowe w wysokości [...] zł netto, zamieszkuje wspólnie z żoną i trójką dzieci, które pracują zawodowo. Skarżący "dokłada się" do utrzymania gospodarstwa domowego, łożąc na ten cel [...] zł miesięcznie, a nadto ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości ok. [...] zł. Z przedłożonego zeznania PIT-40A wynika, iż roczny dochód skarżącego w [...] r. wyniósł [...] zł. Ustalił, że skarżący jest w trakcie postępowania rozwodowego, a Sąd na poczet żony zasądził alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie. Organ I Instancji wskazał, że biorąc pod uwagę ponoszone wydatki do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota ok. [...] zł, która nie pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ustalono nadto, że skarżący jest właścicielem samochodu osobowego m-ki Skoda Octavia z 1998 r. Wskazał organ pierwszej instancji, że z zebranego materiały dowodowego wynika, że skarżący jest czasowo do dnia [...] r. częściowo niezdolny do pracy, a stan zdrowia nie pozwala na podjęcie każdej pracy zarobkowej.

W uzasadnieniu odmownej decyzji organu I Instancji wskazał, że nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej też w skrócie u.s.u.s), a nadto, że nie występują okoliczności o których mowa w § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365).

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, skarżący powołując się na zły stan zdrowia oraz sytuację materialną wskazał, że nie ma możliwości spłaty zadłużenia. Podniósł, że samochód m-ki Skoda figuruje na niego z uwagi na ulgi w PZU, a jest użytkowany przez dzieci, a nadto jest on zabezpieczeniem w sprawie rozwodowej i alimentacyjnej. Wskazał, że renta wynosi [...] zł miesięcznie, z czego [...] zł zabezpiecza Sąd na poczet alimentów, [...] zł wydaje na leki, a [...] zł przeznacza na opłaty. Zaznaczył, że nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego jak i innych dochodów. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Ponadto pismem z dnia [...] r . poinformował m.in., że w dniu [...] r. zapadł wyrok w sprawie o rozwód i Sąd zasądził na rzecz małżonki alimenty w wysokości [...] zł miesięczne.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. umorzyć należności z tytułu składek, tj. składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz opłatę dodatkową jedynie w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której przypadki zostały przez ustawodawcę wymienione w art. 28 ust. 3 tejże ustawy. Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności faktyczne uzasadniające rozpatrzenie przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2 ,4 i 5. Wskazano, że nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 3, gdyż co prawda nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, a skarżący obecnie nie pozostaje w związku małżeńskim, to jednak to jednak posiada majątek ruchomy oraz uzyskuje stałe dochody w postaci świadczenia rentowego, a po stronie wnioskodawcy występują następcy prawni, na których możliwe jest przeniesienie odpowiedzialności za długi składkowe.

Podniesiono, że z akt sprawy wynika, że kwota składek będąca przedmiotem postępowania znacznie przekracza wartość kosztów upomnienia (obecnie [...]zł), a zatem nie doszło również do realizacji warunków wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 4a. ustawy. Stwierdzono także, że nie wystąpiła przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy, ponieważ w wnioskodawca posiada majątek ruchomy i stałe źródło dochodu z których Zakład Ubezpieczeń Społecznych może dochodzić zaległości, a zatem nie można uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Dalej w uzasadnieniu podniesiono, że w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy, Zakład w uzasadnionych przypadkach, uwzględniając ważny interes osoby zobowiązanej, może umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki tego umorzenia należności zachodzą zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli ubezpieczony wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pobawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dokonując analizy tych przesłanek Zakład uznał, że przesłanka zawarta w § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia, wobec całokształtu ustalonego stanu faktycznego w zakresie sytuacji materialnej i finansowej jak i rodzinnej została spełniona. Natomiast w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia, albowiem działalność gospodarcza w chwili złożenia wniosku nie była już prowadzona. Odnośnie przesłanki zawartej w § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia stwierdzono, że stan zdrowia wnioskodawcy wskazuje, że ma on możliwość zarobkowania, a do akt sprawy nie przedłożono żadnych dokumentów świadczących o całkowitej niezdolności do pracy.

Reasumując wskazano, że w sytuacji wnioskodawcy nie stwierdzono przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., oraz przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Za spełnioną uznano natomiast przesłankę wskazaną w § 3 ust. 2 rozporządzenia.

Podniesiono w tym kontekście w uzasadnieniu, że przepisy stanowiące podstawę do umorzenia należności wyposażyły Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uznanie administracyjne, co ma swoje uzasadnienie w użytym sformułowaniu "mogą być umorzone", co oznacza, że Zakład może, po zbadaniu sytuacji materialnej zobowiązanego, udzielić ulgi w postaci umorzenia, ale nie ma takiego obowiązku.

W tej sytuacji, zdaniem Zakładu, trudna sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległych składek, gdyż należy wziąć pod uwagę obowiązkowy charakter należności składkowych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawca podejmując pozarolniczą działalność gospodarczą miał obowiązek obliczać i odprowadzać składki a wobec tego miał wiedzę na temat wysokości zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

Ponadto ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków dochodzenia należności. Umorzenie należności składkowych stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania.

Wskazano, że biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi, co dotyczy również decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, występując o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazując na trudna sytuację zdrowotna i majątkową, zarzucił organom przekroczenie granic uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na względzie powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga zasługuje na uwzględnienie, Sąd dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wobec treści wniosku skarżącego, zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej w skrócie u.s.u.s), oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej w skrócie rozporządzenie).

Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s, należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s ustawodawca wymienił przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy;

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art.361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy określone zostały we wskazanym wcześniej rozporządzeniu.

Powołane rozporządzenie w § 3 w ust.1 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Określona w art. 28 u.s.u.s instytucja umorzenia należności z tytułu składek w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie zbudowana jest, jak trafnie wskazał organ, przy zastosowaniu uznania administracyjnego. W świetle, ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny, musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i uwzględniać treści kierunkowe dyrektyw wyboru rozstrzygnięcia.

Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek czy odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183).

Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Z kolei, ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak, więc, uzasadnienie, jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, " (...) czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być, bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, w tym kierunkowe dyrektywy wyboru mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie

Wobec uznania wystąpienia w sprawie przesłanki umorzenia wskazanej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w szczególności w § 3 w ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., uznać należy także, że Zakład nie przeprowadził należycie postępowania merytorycznego, którego wynik uprawniałby do zaakceptowania jego stanowiska.

Jak wskazano wcześniej, uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności, czemu służą określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru określonego zachowania organu, w tym zawarte w § 3 w ust. 1 rozporządzenia. Wskazany przepis stanowi w tym zakresie m.in., że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności – co ma podstawowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie - w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Analizując ustalony stan faktyczny ZUS uznał, że powyższa przesłanka została spełniona. Niemniej nie ustalając, czy na poziomie uzyskiwanych dochodów i aktualnego budżetu domowego możliwe jest realne wywiązanie się skarżącego ze zobowiązania wobec ZUS i czy zapłata zaległości rzeczywiście, jak podnosi skarżący, może zagrozić jego egzystencji, uznał brak okoliczności przemawiających za zastosowaniem ulgi w spłacie zaległości, powołując się jedynie na brak obowiązku umarzania należności. Powyższe wskazuje, że organ nie odniósł warunków umorzenia określonych w wymienionym przepisie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, tj. konkretnych warunków skarżącego. Nie dokonał oceny, jak w sytuacja skarżącego, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jest możliwe regulowanie zaległosci.

Co prawda obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne obciąża wnioskodawcę i on winien wskazać okoliczności i dokumenty świadczące za zastosowanie ulgi, niemniej jednak organ powinien ocenić wszystkie okoliczności sprawy w sposób odpowiadający treści art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej winien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wpływającą na kwestię odpowiedniego rozłożenia ciężaru dowodu w tym postępowaniu. Organ winien generalnie przeprowadzać niezbędne dowody z urzędu (zasada oficjalności postępowania) oraz wnioskowane przez stronę (zob. m.in., B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 68-69).

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie to ogranicza się bowiem w zasadzie do przytoczenia przepisów warunkujących umorzenie należności i stwierdzenia, że wystąpienie w sprawie okoliczności świadczących o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Uzasadnienie decyzji Zakładu winno wskazywać na bardzo wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków (także tych kosztów utrzymania nie wynikających bezpośrednio z kwestionariusza o możliwościach płatniczych płatnika składek), a więc dotyczących zakupu żywności, odzieży, leków, rehabilitacji itp.

Nie przesadzając kierunku rozstrzygnięcia, podnieść należy, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego (zwłaszcza art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości.

Ponadto należy wskazać, że do przedmiotowych należności znajduje zostawanie ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolnicza działalność (Dz. z dnia 31 grudnia 2012 r. poz. 1551). Przewiduje ona umorzenie należności z tytułu niepłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.