Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2135/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1 i 2, art. 189, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 170, art. 151, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 158 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 5, art. 157 par. 3, art. 61a, art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 maja 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka /spr./ Sędziowie sędzia NSA Jerzy Siegień sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. W. i B. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2419/13 w sprawie ze skargi W. W. i B. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt VII SA/Wa 2419/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. W. i B. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 września 2013r. znak: ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 27 września 2013r. po rozpatrzeniu wniosku W. W. i B. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a. - utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 2 września 2013r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 stycznia 2003r., znak ... utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. D. M. nr ... z dnia 19 listopada 1999r. znak ... nakazującą M. O. dokonanie rozbiórki budynku garażu-pomieszczenia gospodarczego, wybudowanego w P. przy ul. K. ...

Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. D. M. decyzją z dnia 19 listopada 1999r. nakazał M. O. dokonanie rozbiórki budynku garażu-pomieszczenia gospodarczego w całości, natomiast M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 30 stycznia 2003r., znak: ..., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 września 2004r., sygn. akt IV SA 815/03 oddalił skargę M. O. na ww. decyzję.

Po rozpatrzeniu wniosku W. W. i B. W. o stwierdzenie nieważności decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 stycznia 2003r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 2 września 2013r. odmówił wszczęcia postępowania. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego postanowienia złożyli W. W. i B. W..

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że z uwagi na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2004r., należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu wojewódzkiego. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009r., sygn. akt I OPS 6/09 (LEX nr 530338), zgodnie z którą organ rozpoznając żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, po ustaleniu, iż skarga od decyzji została oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazał na treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. zgodnie z którym orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.

Organ zwrócił uwagę na fakt, iż po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Podkreślił, iż niedopuszczalnym byłoby prowadzenie kolejnego postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji w sprawie dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego.

Ponadto, organ zaznaczył, iż w sytuacji oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, organ administracji powinien ustalić, czy sąd administracyjny oddalając skargę badał istnienie okoliczności wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. W razie ustalenia, że oddalenie skargi nastąpiło również w wyniku rozważenia istnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., prawomocne orzeczenie zamyka organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. W uzasadnieniu organ ten stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie sąd administracyjny badając zgodność z prawem przedmiotowego rozstrzygnięcia weryfikował akt administracyjny pod kątem rażącego naruszenia prawa.

Organ odmówił wszczęcia postępowania wskazując, iż po uchyleniu art. 157 § 3 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania następuje postanowieniem zgodnie z treścią art. 61 a § 1 k.p.a. in fine.

Skargę na powyższe postanowienie z dnia 27 września 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. W. i B. W., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa, t.j. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia naruszającego przepisy prawa; art. 61a k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego w sytuacji, gdy nie było przesłanek i organ zobowiązany był do wszczęcia postępowania i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności; art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie podjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy; art. 15 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dwukrotnego rozpoznania niniejszej sprawy; oraz art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że prawomocny wyrok wiąże organ bez względu na zakres kontroli tym wyrokiem zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż wbrew stanowisku organu administracyjnego, żadna z okoliczności wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Organ w żaden sposób nie odniósł się do zarzutu, że z uzasadnienia wyroku WSA z dnia 10 września 2004r. oddalającego skargę M. O. na decyzję z dnia 30 stycznia 2003r. nie wynika, aby Sąd badał wykonalność przedmiotowej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po dokonaniu kontroli pod względem zgodności z prawem uznał, że skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd uznał, że organ administracji, działając w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr ... z dnia 30 stycznia 2003r. Zgodnie z treścią tego przepisu, gdy żądanie o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wnioskodawcy jako następcy prawni M. O. posiadają przymiot strony, a przez to interes prawny w tym, aby żądać stwierdzenia nieważności decyzji, której adresatem był ich poprzednik prawny.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył drugiej przesłanki wskazanej w tym przepisie, to jest przedmiotowej niedopuszczalności postępowania o stwierdzenie nieważności. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy administracji w sposób prawidłowy zastosowały wykładnię przepisu art. 61a k.p.a. uzasadniając dodatkowo swoje stanowisko poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2009r., zgodnie z którym "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.". Uchwała ta podjęta została w czasie obowiązywania art. 157 § 3 k.p.a., jednakże biorąc pod uwagę, że po nowelizacji Kodeksu postępowaniu administracyjnego i uchyleniu art. 157 § 3 organ administracji orzeka w przedmiocie wszczęcia postępowania nieważnościowego na zasadach ogólnych określonych w art. 61a § 1 ustawy należało przyjąć, że stanowisko zawarte w tej uchwale ma w pełni zastosowanie również do rozstrzygnięć wydawanych w oparciu o ostatni przepis.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została wydana w oparciu o art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r., poz. 1409, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją ustawy, która nałożyła na organy nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę, obowiązek podjęcia próby legalizacji samowoli budowlanej.

Z treści ww. decyzji wynika, że organ nakazał inwestorowi M. O. rozbiórkę budynku garażu – pomieszczenia gospodarczego wybudowanego bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast z uzasadnienia decyzji wynika, że roboty budowlane objęte tą decyzją polegały na podwyższeniu muru ogrodzenia o ok. 3 m od strony działki nr ... stanowiącej własność M. S. i wykonaniu ściany zewnętrznej o wymiarach 3,5-4,5 m z dwoma otworami okiennymi i drzwiowymi oraz wykonaniu stropu na belkach betonowych. M. O. w skardze na decyzję MWINB z dnia 30 stycznia 2003r. nie wskazywał na nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie wadliwego ustalenia zakresu robót budowlanych, nie podnosił również okoliczności powoływanych obecnie przez skarżących, jakoby przedmiotowy obiekt budowlany, w dacie wydawania decyzji, zrealizowany był pomiędzy ścianami 2 innych budynków, wykonanych zgodnie z pozwoleniem na budowę, w taki sposób, aby nie można było dokonać rozbiórki jego zewnętrznych ścian bez naruszenia konstrukcji pozostałych budynków. Ze skargi jak i z ustaleń organów prowadzących postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia 30 stycznia 2003r. nie wynika również, aby ściany przedmiotowego obiektu, za wyjątkiem tej, która powstała z podwyższenia istniejącego ogrodzenia, były wspólne dla innych obiektów.

Te okoliczności, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazują na to, że organ administracji prawidłowo uznał, iż zaistniała przedmiotowa przeszkoda w prowadzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, również w zakresie jej ewentualnej niewykonalności.

Sąd powołał się na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani wskazaną podstawą prawną i wywiódł, że sąd rozpoznając skargę w pierwszej kolejności winien ocenić czy decyzja będąca przedmiotem kontroli nie zawiera wad kwalifikowanych uzasadniających stwierdzeniem jej nieważności. Skoro Sąd wyrokiem z dnia 10 października 2004r. oddalił skargę, to oznacza, że nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa ani nawet zwykłego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009r., jedynie uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję, nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania, w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji.

Skoro zatem, przesłanka skutkująca nieważnością decyzji musi istnieć w dacie wydawania decyzji przez organ, to oddalenie skargi na decyzję z dnia 30 stycznia 2003r. jest równoznaczne z dokonaniem przez Sąd oceny, że wada taka nie wystąpiła. Fakt, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 września 2004r., sygn. akt IV SA 815/03 Sąd nie zawarł wyraźniej oceny odnoszącej się do tej kwestii, nie może mieć wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Wada uzasadnienia wyroku w tym zakresie może być oceniana jedynie w aspekcie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co jednak nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu.

Przywołane wyżej okoliczności w sposób jednoznaczny wskazują, że Sąd posiadał wszelkie informacje niezbędne do oceny, czy decyzja jest wykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. i skoro taka ocena została dokonana, to brak jest podstaw do kwestionowania tych ustaleń w nowym postępowaniu administracyjnym.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący nie mają racji wskazując, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy powinny przeprowadzić postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności, skoro Sąd w wyroku z dnia 10 września 2004r., sygn. akt IV SA 815/03 w sposób jednoznaczny nie wypowiedział się, co do zaistnienia przesłanek nieważnościowych. Na marginesie Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że opis budynku będącego przedmiotem rozbiórki, dokonany przez następców prawnych inwestora – skarżących, wskazywałby, że powstały nowe elementy budynku, które nie istniały w dacie wydawania decyzji rozbiórkowej. Powyższe oznaczałoby, że po 30 stycznia 2003r. dokonano kolejnej samowoli budowlanej, nie ma to jednak wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., skoro Sąd miał obowiązek ocenić legalność decyzji wg stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 14 maja 2014r. wnieśli W. W. i B. W., reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, którzy zaskarżyli go w całości i na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 61a k.p.a, poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ wydający zaskarżone postanowienie przepisów postępowania (art. 61a k.p.a.) w zakresie w istotny sposób wpływającym na wynik sprawy,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ wydający zaskarżone postanowienie przepisów postępowania (art. 7 i 77 k.p.a.) w zakresie w istotny sposób wpływającym na wynik sprawy,

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie do stanowiska wyrażonego w skardze na postanowienie,

4. art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że prawomocny wyrok wiąże organ bez względu na zakres kontroli zaskarżonej decyzji dokonanej tym wyrokiem.

5. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi, pomimo, że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie występują przesłanki skutkujące nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Odnosząc się do wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, wskazać należy, że z uzasadnienia uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009r. sygn. akt I OPS 6/09 wynika, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (do dnia 11 kwietnia 2011r. art. 157 § 3 k.p.a., od dnia 11 kwietnia 2011r. postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania art. 61a k.p.a.) – wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, to wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd – zgodność z prawem zakwestionowanej decyzji). Jednocześnie NSA zwrócił uwagę, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim przypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania.

W tym stanie rzeczy, wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powoduje koniczność wstępnego zbadania przez organ, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania tego żądania. Dokonanie tego rodzaju ustalenia będzie z reguły wymagało zapoznania się z uzasadnieniem wyroku oddalającego skargę na decyzję ostateczną oraz aktami sprawy (aktami sądowymi i aktami administracyjnymi).

Skoro oddalenie przez sąd administracyjny skargi na decyzję administracyjną zamyka organom administracji, legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia tej decyzji mocy wiążącej tylko "w zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego", to konieczne jest zbadanie i ustalenie zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania zakończonego wyrokiem oddalającym skargę i obecnie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i kolejnych pismach składanych przez strony. Poprzez porównanie uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego, materiału zgromadzonego w sprawie i wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji należy ustalić, czy kwestie podnoszone obecnie przez stronę zostały rozpoznane, czy też pozostały poza sferą rozważań sądu administracyjnego i czy miało miejsce rażące naruszenie prawa.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji zapoznał się z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 10 września 2004r. sygn. akt IV SA 815/03, aktami tej sprawy, a także zbadał argumenty podnoszone przez stronę tego postępowania - M. O. Dokonał tego bardzo wnikliwie, dając temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nieuprawnionym.

Nie można podzielić zarzutu skarżących kasacyjnie, że Sąd I instancji wywiódł, iż sama okoliczność wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 10 września 2004r. sygn. akt IV SA 815/03, oddalającego skargę przesądza o niedopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, która podlegała kontroli legalności sądu w sprawie o sygn. akt. IV SA 815/03. Dlatego zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. jest niezasadny.

Sąd I instancji wskazał, że organ nadzoru budowlanego decyzją z dnia 19 listopada 1999r. (utrzymaną w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia 30 stycznia 2003r.) nakazał inwestorowi M. O. rozbiórkę budynku garażu – pomieszczenia gospodarczego wybudowanego bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, a z uzasadnienia tej decyzji wynika, że roboty budowlane objęte tą decyzją polegały na podwyższeniu muru ogrodzenia o ok. 3 m od strony działki nr ... stanowiącej własność M. S. i wykonaniu ściany zewnętrznej o wymiarach 3,5m - 4,5m z dwoma otworami okiennymi i drzwiowymi oraz wykonaniu stropu na belkach betonowych. Sąd I instancji także analizował, że M. O. w skardze do sądu administracyjnego na decyzję z dnia 30 stycznia 2003r. nie wskazywał na nienależyte wyjaśnienie okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie wadliwego ustalenia zakresu robót budowlanych, nie podnosił również okoliczności powoływanych obecnie przez skarżących, jakoby przedmiotowy obiekt budowlany, w dacie wydawania decyzji, zrealizowany był pomiędzy ścianami 2 innych budynków, wykonanych zgodnie z pozwoleniem na budowę, w taki sposób, że nie można dokonać rozbiórki jego zewnętrznych ścian bez naruszenia konstrukcji pozostałych budynków. Sąd I instancji stwierdził, że ze skargi, jak i z ustaleń organów prowadzących postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia 30 stycznia 2003r. nie wynika również, aby ściany przedmiotowego obiektu, za wyjątkiem tej, która powstała z podwyższenia istniejącego ogrodzenia, były wspólne dla innych obiektów. Sąd także podniósł, że opis budynku będącego przedmiotem rozbiórki, dokonany przez następców prawnych inwestora – skarżących, wskazywałby, że powstały nowe elementy budynku, które nie istniały w dacie wydawania decyzji rozbiórkowej. Powyższe oznaczałoby, że po 30 stycznia 2003r. dokonano kolejnej samowoli budowlanej, nie ma to jednak wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., skoro Sąd I instancji miał obowiązek ocenić legalność decyzji wg stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Wykonalność decyzji o rozbiórce obiektu ma być oceniana na dzień wydania decyzji o rozbiórce, a nie na chwilę składania wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, czyli na dzień 14 sierpnia 2012r.

Odnosząc się do treści uzasadnienia wyroku z dnia 10 września 2004r. Sąd I instancji stwierdził, że nie zawarto w nim wyraźnej oceny odnoszącej się do kwestii wystąpienia przesłanki skutkującej nieważnością decyzji (która musiałaby istnieć w dacie wydawania decyzji przez organ), jednak sąd ten posiadał wszelkie niezbędne informacje do oceny, czy decyzja jest wykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Wynika to z uzasadnienia wyroku z dnia 10 września 2004r., w którym sąd orzekający podzielił ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ nadzoru budowlanego, w tym opis i wymiary obiektu podlegającego rozbiórce, ustalone podczas oględzin w dniu 7 października 1999r. i zaznaczył, że budowa nie została zakończona. Skoro taka ocena została dokonana przez ten Sąd, to należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że brak jest podstaw do kwestionowania tych ustaleń w nowym postępowaniu administracyjnym.

Należy zatem podzielić stanowisko Sądu I instancji, który podzielił ustalenia organu, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki przedmiotowe powodujące niedopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego.

W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 61a k.p.a., w związku z art. 7 i 77 k.p.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 170 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. - za nieusprawiedliwione.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.