Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 850/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji oraz poprzedzające je decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 5,art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro / spr./ Sędziowie NSA Jacek Surmacz WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2014r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na 2010 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2012r. nr [...], a także decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. W. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w R. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] maja 2012r., nr [...] o odmowie przyznania M. W. płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na 2010 r.

Postępowanie zostało wszczęte na wniosek M. W., który w piśmie z dnia 13 maja 2010 zwrócił się o przyznanie płatności na 2010 rok. Do przyznania jednolitej płatności obszarowej rolnik zadeklarował cztery działki rolne o łącznej powierzchni 1,00 ha a do przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych - trzy działki rolne o łącznej powierzchni 0,65 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. w dniu [...] listopada 2010 r. wydał decyzję nr [...] przyznającą M. W. płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 774,82 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 562,09 zł oraz z tytułu płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 212,73 zł.

Następnie decyzją z dnia [...] marca 2012 roku nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji przyznającej płatność (dalej w skrócie decyzja stwierdzająca nieważność), gdyż w toku prowadzonego postępowania stwierdzono, że kontrola administracyjna, na podstawie której ustalono powierzchnię uprawnioną do płatności, została przeprowadzona nieprawidłowo. Nie uwzględniono powierzchni określonej w systemie identyfikacji działek rolnych, w związku z czym przyznano płatność do powierzchni w części nieuprawnionej, co stanowiło, w ocenie organu, rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej k.p.a.

W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, że powierzchnia jednej z działek o zadeklarowanej powierzchni 0,37 ha wynosi w rzeczywistości 0,34 ha, a więc jest o 0,03 ha mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Po uwzględnieniu wyników kontroli administracyjnej powierzchnia uprawniona do przyznania płatności w gospodarstwie wnioskodawcy wyniosła 0,97 ha a więc była mniejsza od wymaganej minimalnej powierzchni 1 ha.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. odmówił przyznania M. W. płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na 2010 r. nie pouczając o środku odwoławczym. Postanowieniem z dnia 14 maja 2012 r. organ I instancji usunął powyższą wadliwość poprzez sprostowanie.

M. W. skorzystał z prawa do wniesienia odwołania, w którym podniósł, że decyzja, w której nie zawarto pouczenia o przysługującym prawie do złożenia środka odwoławczego jest z mocy prawa nieważna. W kolejnym piśmie stanowiącym uzupełnienie odwołania zarzucił naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się odnośnie zebranego w sprawie materiału dowodowego. W dalszej zaś części zarzucił nieprawidłowe ustalenia faktyczne i zaniżenie według niego powierzchni działek.

Powyższych zarzutów nie podzielił Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w R., który wspomnianą na wstępie decyzją utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Odnosząc się do zarzutu nieważności decyzji przyznał, że usunięcie wadliwości decyzji polegającej na niezamieszczeniu w niej pouczenia o odwołaniu zostało dokonane nieprawidłowo, ponieważ naprawieniu takiej sytuacji służy instytucja uzupełnienia decyzji na podstawie art. 111 § 1a k.p.a. a nie sprostowania. Jednak nie doszło w wyniku tej nieprawidłowości do pozbawienia strony prawa złożenia odwołania, w związku z czym uznał zarzut za bezzasadny.

W dalszej części odniósł się do przesłanek przyznania płatności. Podkreślił, że płatności, o których przyznanie zwrócił się producent przyznawane są jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został zgłoszony wniosek o przyznanie tej płatności oraz jeżeli rolnik posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej tj. 1 ha. Na organie zaś ciąży obowiązek zbadania, czy zadeklarowane do płatności grunty spełniają określone przepisami wymogi. Weryfikacji powierzchni uprawnionych do płatności, zgłoszonych we wniosku, można dokonać w ramach tzw. kontroli administracyjnej, w szczególności przy użyciu Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, którego częścią jest skomputeryzowana mapa danych oraz system identyfikacji działek rolnych.

Organ odwoławczy stwierdził, że powierzchnia została ustalona prawidłowo, zaznaczając przy tym, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznawane są nie do powierzchni działek ewidencyjnych wynikających z dokumentacji geodezyjnej, lecz do powierzchni gruntów rolnych spełniających określone przepisami wymogi. Dopuszczalna jest w świetle powyższego sytuacja, że powierzchnia gruntów rolnych kwalifikująca się do płatności może być mniejsza od powierzchni ewidencyjnej.

Wobec tego, że wyliczona przez organy powierzchnia działek użytkowana w celu rolniczym była mniejsza od 1 ha organ stwierdził, że jednolita płatność obszarowa nie przysługuje, w konsekwencji odpadła również możliwość przyznania płatności uzupełniającej, która przyznawana jest tylko w sytuacji przyznania płatności obszarowej.

We wniesionej do sądu administracyjnego skardze, M. W. wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazał na nieprawidłowość decyzji stwierdzającej nieważność z powodu niespełnienia przesłanek, o których mowa w art. 156 § 1 i 2 k.p.a. W dalszej kolejności zarzucił nieprawidłowość dokonanych ustaleń i w efekcie nieuzasadnione zaniżenie powierzchni działki o 0,03 ha.

Po rozpatrzeniu przedmiotowej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 listopada 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że decyzja stwierdzająca nieważność nie weszła do obrotu prawnego. W aktach sprawy nie było dowodu jej doręczenia skarżącemu. Nie było również dowodu doręczenia pisma z dnia 8 lutego 2012 r. zatytułowanego "zawiadomienie" o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Sąd uznał tego rodzaju zaniechanie za rażące naruszenie przepisów postępowania poprzez pozbawienie skarżącego prawa udziału w postępowaniu. W konsekwencji Sąd stwierdził, że skoro decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej w przedmiocie przyznania płatności nie nabrała mocy prawnej, to nie mogła być również podstawą kolejnej decyzji, tym razem odmawiającej przedmiotowych płatności. W obrocie prawnym znalazły się tym samym dwie przeczące sobie decyzje dotyczące tej samej osoby, okresu i przedmiotu. Powyższe uchybienie stanowiło wystarczającą przesłankę do uchylenia ostatniej z wymienionych decyzji.

Sąd I instancji odniósł się do podstaw wydania decyzji stwierdzającej nieważność mimo, że nie weszła ona do obrotu prawnego, w celu uniknięcia przez organ popełnienia ponownie tego samego błędu. Sąd uznał, że nie było podstaw do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania, gdyż nie ziściła się wymieniona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi zdaniem Sądu w takich sytuacjach, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią stosowanego w sprawie przepisu prawa, co wynika z prostego ich zestawienia i nie stanowi konsekwencji błędu w wykładni prawa. Błędne zastosowanie przepisu prawa musi mieć charakter oczywisty i nie budzący wątpliwości. Odnosząc te rozważania do realiów przedmiotowej sprawy Sąd wskazał, że korekta decyzji o płatnościach bezpośrednich poprzez ich obniżenie na skutek zastosowania sankcji, bądź odmowa ich przyznania związana z podaniem wyższego, niż w rzeczywistości areału upraw może mieć miejsce w tym trybie, jeżeli przyznanie zawyżonej dopłaty do zawyżonego areału upraw wynikałoby z naruszenia lub niewykonania przez pracowników agencji swoich obowiązków. Taka sytuacja w ocenie Sądu jednak w rozważanej sprawie nie nastąpiła. Sąd stwierdził, że zmiana okoliczności faktycznych wydania decyzji, polegająca na ustaleniu rzeczywistej powierzchni działek uprawnionych do dopłat powinna być korygowana w trybie postępowania wznowieniowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczność ta istniała w chwili wydania poprzedniej decyzji, lecz nie była znana organowi ją wydającemu. Gdyby nie doszło do ujawnienia tychże faktów, poprzednia decyzja o przyznaniu dopłat byłaby prawidłowa.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, jaką złożył Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sądowi administracyjnemu sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA w uzasadnieniu swego orzeczenia w pierwszej kolejności ustosunkował się do zarzutu naruszenia art. 135 P.p.s.a. Sąd kasacyjny stwierdził, że Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na 2010 r., mając świadomość, że w sprawie została także wydana w trybie kwalifikowanym (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) decyzja zawierająca odmienną od przyjętej przez ten Sąd w tej sprawie ocenę prawną, powinien był uchylić również i tę decyzję, o ile stwierdził jej wadliwość, czego w tej sprawie jednak nie uczynił. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. uznano za zasadny. Jak wskazano, oceny tej nie może zmienić przyjęcie przez Sąd I instancji braku wejścia jej do obrotu prawnego jako nieistniejącej.

Naczelny Sąd Administracyjny przyznał rację kasatorowi również w tej kwestii, że nie było podstaw do przyjęcia braku mocy prawnej decyzji stwierdzającej nieważność i braku jej uchylania, gdyż warunkiem jej istnienia w obrocie prawnym było wydanie decyzji objętej niniejszym postępowaniem. Kwestia oceny poprawności trybu wydania decyzji w niniejszym postępowaniu podlega także ocenie i należało oceny tej dokonać w niniejszym postępowaniu. Przyjęcie przez Sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie decyzja stwierdzająca nieważność nie wywołała skutków prawnych, było zdaniem NSA przedwczesne. Ocena Sądu I instancji co do braku jej doręczenia oparta została tylko na stanowisku zaprezentowanym przez skarżącego, a nie zostało to ocenione także w kontekście dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych prowadzonych w tej sprawie. Złożone dowody wraz ze skargą kasacyjną potwierdzają w ocenie NSA stanowisko zaprezentowane przez kasatora. NSA uznał, że odwołanie się do fikcji doręczenia i naruszenia przy tym art. 8 k.p.a., jest niezgodne z art. 62 § 1 k.p.a. w ramach art. 145 § 1 pkt 1 lic. c P.p.s.a.

NSA stwierdził, że powyższe uchybienia doprowadziły do braku merytorycznej oceny decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Brak zbadania sprawy w kierunku skuteczności wszczętego z urzędu i prowadzonego przez organ trybu nieważnościowego uniemożliwia dokonanie oceny – czy istotnie w obrocie prawnym znalazły się dwie przeczące sobie decyzje dotyczące tej samej osoby, okresu i przedmiotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd jest zdeterminowane treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W konsekwencji nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powyższe unormowanie oznacza, że Sąd jest zobowiązany zastosować się do interpretacji przepisów prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie rozważanej sprawy. Ocena Sądu

I instancji co do zaistniałych okoliczności prawnych i faktycznych sprawy powinna być w sposób ścisły zgodna z poglądami, jakie wyraził w tym zakresie Sąd kasacyjny. Sąd I instancji nie ma więc w takiej sytuacji procesowej pełnej swobody przy ponownym wydawaniu orzeczenia.

Należy wskazać, że dla ponownego rozstrzygnięcia sprawy kluczowym jest dokonanie prawidłowej oceny pod względem zgodności z prawem decyzji

o stwierdzeniu nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku zakwestionował zasadność stwierdzenia przez Sąd I instancji, że decyzja o stwierdzeniu nieważności nie weszła do obrotu prawnego. Nakazał również dokonać oceny ww. decyzji pod względem jej wadliwości i w zależności od wyników tej oceny zastosować przewidziane ustawą środki, na podstawie art. 135 P.p.s.a. Jak wskazał bowiem Sąd kasacyjny: "Sąd I instancji (...) mając świadomość, że w sprawie została także wydana w trybie kwalifikowanym (art. 156 § 1 pkr 2 k.p.a.) decyzja zawierająca odmienną od przyjętej przez ten Sąd w tej sprawie cenę prawną, powinien był uchylić również i tę decyzję, o ile stwierdził jej wadliwość, czego w tej sprawie jednak nie uczynił."

Odnosząc się do pierwszej z przedstawionych kwestii należy wskazać, że istotnie, z dołączonej do skargi kasacyjnej organu odwoławczego dokumentacji wynika, że decyzja o stwierdzeniu nieważność, jak również zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, zostały doręczone skarżącemu (k. 90 i 96 akt sądowych). Skoro więc decyzja o stwierdzeniu nieważności weszła do obrotu prawnego, to należało dokonać oceny jej prawidłowości. Stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu płatności otwierało bowiem możliwość wydania kolejnej w tej sprawie decyzji, tym razem o odmowie przyznania wnioskowanych płatności. Podstawą do takiego rozszerzenia zakresu orzekania Sądu Administracyjnego jest art. 135 P.p.s.a., który stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten, stanowiąc o aktach i czynnościach wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy odnosi się do sprawy w rozumieniu materialnoprawnym. Oznacza to, że o tym, czy dany akt mieści się w granicach danej sprawy będzie decydować to, czy podejmowane w ramach jednego lub różnych postępowań akty kształtują, zmieniają lub znoszą ten sam stosunek materialnoprawny (zob. Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, nr 4, s. 37). Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że zarówno będące przedmiotem skargi decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania płatności, jak i wydana wcześniej decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatności, mieszczą się w granicach tej samej sprawy. Wszystkie te rozstrzygnięcia, mimo, że wydane w odmiennych trybach postępowania dotyczyły przysługującego bądź nie skarżącemu uprawnienia do otrzymania wnioskowanych płatności. Uprawnienia orzecznicze, jakie zostały przyznane sądowi administracyjnemu w art. 135 P.p.s.a. mają zapewnić, aby w obrocie prawnym nie istniał żaden akt czy też czynność niezgodna z prawem. Z tego też względu Sąd powinien pozbawić bytu prawnego akt, mimo, że nie mieści w granicach skargi, jeśli został wydany w granicach kontrolowanej sprawy i obarczony jest wadą niezgodności z prawem.

W ocenie Sądu taka sytuacja zachodzi również w niniejszej sprawie bowiem nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające wydanie decyzji z dnia [...] marca 2012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR upatrywał podstawy do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednak wymieniona w tym przepisie przesłanka stwierdzenia nieważności – tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa dotyczy takich sytuacji, w których rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem (por. uchwała NSA z 21.04.2008 r., I OPS 2/2008, LexisNexis nr 1893188). Stwierdzenie tego rodzaju rozbieżności jest możliwe poprzez zestawienie treści decyzji z niebudzącą wątpliwości treścią normy prawnej (wyrok NSA z 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, Lex nr 47008, zob. także wyrok NSA z 27 października 1998 r., II SA 1202/98, Lex nr 41891; wyrok NSA z 12 grudnia 1988 r., III SA 481/88, niepubl.). Następstwem rażącego naruszenia prawa będzie wydanie takiego aktu administracyjnego, które będzie powodować skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie.

W niniejszej sprawie mamy zaś do czynienia z inną sytuacją. Organ II instancji uznał, że konieczność stwierdzenia nieważności jest spowodowana tym, że w trakcie pierwotnego ustalania powierzchni uprawnionej do przyznania płatności organ nie uwzględnił powierzchni określonej w systemie identyfikacji działek rolnych. W konsekwencji płatność została przyznana do powierzchni w części nieuprawnionej. Zdaniem organu stwierdzającego nieważność decyzji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dopuścił się w ten sposób rażącego naruszenia prawa, które polegało na nieprzeprowadzeniu prawidłowego postępowania wyjaśniającego. Zatem przyczyną wydania decyzji stwierdzającej nieważność nie było stwierdzenie, że organ I instancji dokonał oczywiście błędnej wykładni przepisów stanowiących podstawę przyznania płatności, która to wadliwość nie budziła wątpliwości i miała charakter jednoznaczny. Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. wynikało, że organ I instancji uwzględnił treść art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) i art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 2009.30.16). Wykładnia tych przepisów była prawidłowa, gdyż organ I instancji stwierdził, że jednolita płatność obszarowa, jak również uzupełniająca płatność obszarowa zostały przyznane do powierzchni ustalonej w oparciu o system informacji geograficznej.

U podstaw wydania decyzji stwierdzającej nieważność legło natomiast ustalenie, że rzeczywista powierzchnia działek, kwalifikujących się do przyznania płatności była inna od ustalonej przez organ. Tego rodzaju uchybienie sprowadzające się błędnej oceny przedstawionych przez beneficjenta danych dotyczących powierzchni działek zadeklarowanych do płatności nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Korekta decyzji o płatnościach bezpośrednich poprzez ich obniżenie na skutek zastosowania sankcji związanych z podaniem wyższego, niż w rzeczywistości areału upraw może mieć miejsce w tym trybie jeżeli przyznanie zawyżonej dopłaty do zawyżonego areału upraw wynikałoby z naruszenia lub niewykonania przez pracowników agencji swoich obowiązków (por. w podobnym stanie faktycznym wyrok SN z dnia 27 maja 1994 r., III ARN 31/94, OSNP 1994, nr 4, poz. 57). W niniejszej sprawie nie mamy natomiast informacji, które wskazywałyby na naruszenie przez pracowników Agencji swoich obowiązków.

Należy natomiast zwrócić uwagę na następujące okoliczności w sprawie. Zarówno w dniu [...] listopada 2010 r., jak i dnia [...] marca 2012 r. organy wydające decyzje dysponowały zadeklarowanymi przez beneficjenta danymi dotyczącymi powierzchni kwalifikowanych do płatności działek. Zarówno organ przyznający płatność, jak i organ stwierdzający następnie nieważność decyzji były zgodne co do tego, że powierzchnię, która uprawnia do przyznania wnioskowanej płatności należy ustalać na podstawie systemu identyfikacji działek rolnych. Różnica stanowisk dotyczyła natomiast powierzchni działek wynikającej z systemu identyfikacji działek rolnych. Organ I instancji, rozpatrujący sprawę już po stwierdzeniu nieważności poprzedniej decyzji przyznającej płatność dokonał innej oceny okoliczności faktycznych sprawy uznając, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Brak uwzględnienia prawidłowej powierzchni kwalifikowanej przyczynił się, co stwierdził organ I instancji, do wypłaty nienależnie przyznanych środków dla jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej. Charakter opisanych wyżej uchybień, jakich dokonał organ I instancji, wydając decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. spowodował, że w sprawie, zamiast stwierdzenia nieważności należało w ocenie Sądu zastosować tryb przewidziany w art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.). Przepis ten stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Tryb określony w art. 29 ww. ustawy ma charakter samodzielny i nie musi być poprzedzony wznowieniem postępowania administracyjnego. Został on specjalnie przewidziany na wypadek sytuacji, w których mamy do czynienia z wypłaceniem przez organ kwoty płatności mimo braku ustawowego obowiązku jej wypłacenia albo gdy obowiązek ten istniał, ale wygasł. Znajduje on także zastosowanie, gdy kwota płatności została wypłacona w wysokości wyższej niż należna. (por. wyroki NSA z 24.04.2014 r., II GSK 307/13 i z 03.09.2013 r., II GSK 635/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy również wskazać, że nieprawidłowość dotycząca ustalenia błędnej powierzchni działek kwalifikowanych do przyznania płatności nie mogła zostać usunięta w innym trybie nadzwyczajnym tj. w drodze wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Odmienne zakwalifikowanie stanu faktycznego, na podstawie tych samych dowodów (tj. zadeklarowanych przez beneficjenta powierzchni działek i danych systemu identyfikacji działek rolnych) nie jest nową okolicznością faktyczną ani też nowym dowodem, o którym mowa w ww. przepisie. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Odmienna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (tak wyrok NSA z 19.03.2014 r., II GSK 20/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności na rok 2010, ponieważ zostały one wydane na skutek niezgodnego z prawem, tj. dokonanego w niewłaściwym trybie wzruszenia decyzji ostatecznej. Sąd uchylił również decyzję o stwierdzeniu nieważności z dnia [...] marca 2012 r., gdyż nie zaistniały przesłanki umożliwiające jej wydanie. Podstawą takiego orzeczenia Sądu są przepisy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a.

Orzeczenie zawarte w pkt wyroku 2 zostało wydane na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 P.p.s.a.