Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 301/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2, art 7 ust 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: par. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 309
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością  uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Protokolant st. sekr. sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 11.05.2006 roku Pan J. B. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanej ARiMR) w N. z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Strona zadeklarowała w sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych czterdzieści sześć działek ewidencyjnych użytkowanych rolniczo, w tym pięć działek ewidencyjnych tj.: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], których powierzchnia wykorzystywana pod trwałe użytki zielone (TUZ) wynosiła łącznie 2,8 ha - kolumna 11 sekcja VII. wniosku.

W sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych strona zadeklarowała trzydzieści trzy działki rolne o łącznej powierzchni 62,11 ha. Działki rolne o łącznej powierzchni 2,8 ha, oznaczone literami "B", "C", "JV-Ki", "Ł" i "AC", których powierzchnia wynosiła odpowiednio 0,16 ha, 0,20 ha, 0,95 ha, 0,36 ha, 0,19 ha i 0,94 ha zadeklarowane zostały przez Stronę w kolumnie III sekcji VIII. wniosku jako łąki trwałe.

Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. nr [...] z dnia [...] roku przyznano Panu J. B. płatności bezpośrednie na rok 2006 w łącznej wysokości 36.411,85 zł, w tym z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) w wysokości: 17.159,75 zł oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) w wysokości: 19.252,10 zł.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, iż powierzchnia deklarowana, kwalifikująca, jak i do której została naliczona płatność JPO wynosiła 62,11 ha natomiast dla UPO powierzchnia ta wynosiła 61,42 ha.

W dniu 14.05.2007 roku Pan J. B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w N. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok. W sekcji VI.-Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych - strona zadeklarowała czterdzieści dwie działki ewidencyjne, których powierzchnia gruntów rolnych ogółem (kolumna 10 sekcja VI. wniosku) wynosiła 66,57 ha. W kolumnie 11 powierzchnia gruntów rolnych na działce ewidencyjnej pod trwałe użytki zielone Sekcji VI. wniosku, wykazano 4,46 ha. W sekcji VII.-Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych- Pan J. B. zadeklarował trzydzieści siedem działek rolnych oznaczonych literami od "A" do "AŁ" o łącznej powierzchni 66,57 ha. Jedna działka oznaczona literą "I" została oznaczona grupą upraw JPO, co oznacza iż dla danej działki Strona ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Dziewięć działek o łącznej powierzchni 4,46 ha zostało oznaczonych grupą upraw PZ, co oznacza iż dla danych działek ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do roślin przeznaczonych na paszę.

Wezwaniem nr [...] z dnia [...] roku organ I instancji poinformował wnioskodawcę o nieprawidłowości wykrytych we wniosku, a dotyczących powierzchni działek ewidencyjnych o identyfikatorach [...] i [...].

W złożonej korekcie wniosku i oświadczeniu strona podtrzymała wcześniej zadeklarowane powierzchnie gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. przyznał Panu J. B. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości 39.329,90 zł, w tym tytułu:

1. jednolitej płatności obszarowej w wysokości 20.073,52 zł, w tym środki unijne 20.073,52 zł, środki krajowe 0,00 zł.

2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 18.027,85 zł ,w tym środki unijne 0,00 zł, środki krajowe 18.027,85 zł

3. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1.228,53 zł, w tym środki unijne 0,00 zł, środki krajowe 1228,53 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w związku z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), przyznano stronie jednolitą płatność obszarową, uzupełniają płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych i uzupełniają płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce).

Ponieważ stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2007 roku wynosiła 301,54 zł, a powierzchnia zadeklarowana jak i kwalifikująca we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 66,57 ha, przyznano stronie płatności w wysokości 20.073,52 zł.

W zakresie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych stawka, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2007 roku w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2007 rok (Dz. U. Nr 204, poz. 1479) do 1 h uprawy w 2007 roku wynosiła 294,91 zł. a powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, wynosiła 61,13 ha kwota płatności wynosiła 18.027,85 zł.

W odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych stawka, zgodnie z rozporządzeniem z dnia 31 października 2007 r., do 1 h uprawy w 2007 roku wynosiła 438,76 zł. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych wynosiła 4,46 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych wynosiła 4.46 ha. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosiła 3,00 DJP. Jednakże po uwzględnieniu warunków przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr. 46, poz. 309 ze zm.), powierzchnia, co do której została naliczona płatność wynosiła 2,80 ha. Dlatego też wyliczona kwota płatności wyniosła jedynie 1.228,53 zł. Jak zauważył organ I instancji, różnica między powierzchnią deklarowaną przez wnioskodawcę w roku 2007 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) - 4,46 ha, a powierzchnią, co do której została naliczona płatność - 2,80 ha, wynika z faktu, iż w roku 2006 we wniosku obszarowym rolnik zadeklarował jedynie powierzchnię 2,80 ha użytkowaną jako łąka trwała (działki rolne: B - 0,16 ha, C - 1,20 ha, J- 0,95 ha, K- 0,36ha, Ł- 0,19 ha, AC- 0,94 ha). Tym samym zgodnie z § 4 wymienionego rozporządzenia jedynie ta powierzchnia kwalifikowała się do przedmiotowej płatności w 2007r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Pan J. B. zarzucił organowi, iż przy naliczeniu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych na rok 2007 nie uwzględniono całego zadeklarowanego przez niego obszaru do płatności PZ, o łącznej powierzchni tj. 4,46 ha. Wskazał, że zgłoszone we wniosku na 2007 rok działki: część Ł o pow. 0,37 ha, AK o pow. 0,51 ha, AL. o pow. 0,50 ha i AŁ o pow. 0,28 ha - łącznie 1,66 ha, są to działki które są trwałymi użytkami rolnymi, które w 2006 roku wykazane były we wniosku o płatności bezpośrednie Pani W. D., która wspólnie z nim zamieszkuje. Dodatkowo zauważył, że w roku 2006 były to działki oznaczone literami I - o pow. 0,51 ha, J- o pow. 0,78 ha (obecnie AL o pow. 0,50 ha i AŁ o pow. 0,28 ha = 0,78 ha) oraz Ł - o pow. 0,37 ha na dowód czego, powołał się na protokół z czynności kontrolnych Biura Geodezji i Informacji Terenowej sp. z o.o. z G. z dnia 21.08.2006 roku.

Ponadto wskazał, iż we wniosku Pani W. .D. na rok 2007, w oświadczeniu o powierzchni działek ewidencyjnych (strona 2/4) oraz ortofotomapach jest wpisana uwaga, że działki zostały wydzierżawione rolnikowi o nr identyfikacyjnym [...], czyli jemu. Wskazał również na fakt, że wraz z W. D. prowadzą wspólne gospodarstwo rolne i domowe od 18 lat, a część gruntów rolnych jest własnością Pani W. D. i do tej pory nie było ważne, kto wykaże T.U.Z. (posiadanie trwałych użytków zielonych). Dopiero obecnie, z chwilą zmiany przepisów, pozbawiono W. D. dopłaty zwierzęcej, gdyż zwierzęta są rejestrowane na właściciela budynków czyli wyłącznie na niego.

W ocenie odwołującego organ I instancji dokonał także zaniżonego wyliczenia wskaźnika DJP, bowiem na dzień 13.12.2007 roku posiadał on 2 krowy = 2 DJP, 2 cielęta = 0,30 DJP, jałówkę (pow. roku) - 0,8 DJP, 3 byki (14 i 15 m-cy) = 3 DJP, natomiast w dniu 12.12.2007 roku Strona sprzedała byka (766 kg) - 1,4 DJP co daje łączny wynik 7,5 DJP.

Decyzją Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia [...] nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, z późn. zm.)- /dalej zwanej k.p.a./, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W ramach dokonanej przez organ odwoławczy ponownej analizy stanu faktycznego sprawy pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ I instancji przepisów prawa powszechnie obowiązującego, stwierdzono prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia w sprawie przyznania Panu J. B. płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w tym uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Odnosząc się twierdzenia strony, jakoby niesłusznie nie uwzględniono do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych działek, które były zgłoszone w roku 2006 przez innego producenta rolnego, organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej z dnia 26 stycznia 2007 roku (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143 b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli (pkt.3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003, zwanej dalej "jednolitą płatnością obszarową", przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw wymienionych w tymże przepisie.

Tym samym organ I instancji uznając wniosek Strony jako wniosek samoistnego producenta rolnego spełniającego wymagania do przyznania płatności (art. 7 ust. 1 pkt. 1-3) rozstrzygał w kwestii przyznania płatności na 2007 rok tylko i wyłącznie w stosunku do strony. Jednocześnie wskazano, iż tzw. "płatność zwierzęca" (uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych), zgodnie z § 4 rozporządzenia z dnia 31 października 2007 r., przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych).

Z tego też względu uznano, że odwołujący prawidłowo otrzymał płatność zwierzęcą jedynie do powierzchni trwałych użytków zielonych wynikającej z jego własnego wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 roku.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił organom obu instancji, że przy podejmowaniu rozstrzygnięć w niniejszej sprawie zastosowano zasadę działania prawa wstecz, przez co ograniczono mu nabyte uprawnienia. Z uwagi na oparcie zaskarżonej decyzji o stan prawny wynikający z ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35 poz. W ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) zastosowano zasadę działania prawa wstecz, gdyż wymienione akty prawne przyjmują stan faktyczny z lat 2005 i 2006 jako podstawę przyznania płatności uzupełniającej do płatności zwierzęcej w 2007 roku.

Wskazano także na naruszenie unijnej zasady swobody przepływu kapitału, usług, towarów i ludzi oraz ograniczenie możliwość obrotu ziemią a także na naruszenie unijnej koncepcji gospodarstwa rolnego i producenta.

Nadto, według skarżącego, skarżona decyzja narusza art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.) a także art. 2, art. 23 i art. 32 Konstytucji RP.

W szczególności zwrócono uwagę na konstytucyjną koncepcję gospodarstwa rodzinnego, jako jednej z form działalności rolniczej. W ocenie skarżącego fakt długoletniego prowadzenia wspólnego gospodarstwa rolnego i domowego z W. D., świadczy o tym, iż prowadzili oni gospodarstwo rodzinne, tym samym jest nieistotne które z nich ostatecznie wykazało we wniosku za 2007r. łączną powierzchnię trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, wnosząc o jej oddalenie uznał, że podniesione w niej argumenty nie mogą stanowić podstawy do jej uwzględnienia.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 czerwca 2008 r. Sygn. akt I SA/Op 89/08 , uchylono decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia [...] nr [...], albowiem przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że podjęta została z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy , zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. dalej zwanej p.p.s.a.).

Dokonując analizy poczynionych w niniejszej sprawie przez organy obu instancji ustaleń faktycznych, które następnie poddano reasumpcji pod kątem obowiązujących przepisów prawnych, Sąd stwierdził, że były one niepełne, albowiem nie uwzględniono w sprawie wszystkich okoliczności faktycznych ujawnionych w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego. Jak zważył Sąd, z twierdzeń i wywodów samego skarżącego wynikało, że opierał on swoje uprawnienie do otrzymania uzupełniającej płatności obszarowej do całej deklarowanej powierzchni 4,46 ha, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych wynoszącej 4,46 ha, w tym również w stosunku do spornych gruntów o powierzchni 1,66 ha należących do W. D., na okoliczność prowadzenia z nią wspólnego gospodarstwa rodzinnego, jednakże z dalszych rozważań poczynionych przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynikało też, iż sporne grunty były wydzierżawione stronie w ramach umowy cywilnoprawnej.

Z jednej zatem strony, skarżący wskazywał na prawo dysponowania gruntami konkubiny, z uwagi na prowadzenie z nią wspólnego gospodarstwa rolnego, traktowanego według niego jako gospodarstwo rodzinne, z drugiej zaś strony, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, grunty te zostały mu wydzierżawione w ramach umowy cywilnoprawnej. Właśnie z faktu wydzierżawienia spornych gruntów na rzecz skarżącego, organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wywodził między innymi, iż "w sytuacji, w której mielibyśmy do czynienia ze wspólnym gospodarstwem rolnym takie wydzierżawienie nie byłoby celowe". Dlatego też w ocenie Sądu, skoro organ odwoławczy miał wiedzę o fakcie posiadania przez wnioskodawcę spornych gruntów na podstawie umowny dzierżawy, to okoliczność ta winna zostać również poddana ocenie organów, pod kątem ewentualnych jej skutków lub ich braku na gruncie nabycia przez skarżącego prawa do ubiegania się przyznanie mu w 2007 r.uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę. Zwrócono też uwagę, że w przedłożonych Sądowi na ówczesnym etapie postępowania aktach sprawy brak było jakichkolwiek dokumentów związanych z przedmiotową umową dzierżawy, a jedyną informację o jej istnieniu stanowiło lakoniczne stwierdzenie organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "Strona jak i Pani W. D. złożyła wnioski o przyznanie płatności na rok 2007 jak i w poprzednich kampaniach, co wskazuje na rozdzielny byt podmiotów w świetle omawianych regulacji prawnych. Powyższe potwierdza także, zgodnie z twierdzeniami Strony odwołującej się, adnotacja, dokonana w oświadczeniu o powierzchni działek ewidencyjnych oraz na załącznikach graficznych wniosku Pani W. D. o przyznanie płatności na rok 2007, o wydzierżawianiu działek".

Dlatego też, ponieważ organy nie dokonały ustalenia w sprawie pełnego i rzetelnego stanu faktycznego, który końcowo winien podlegać reasumpcji w świetle obowiązujących przepisów, orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

W toku ponownego postępowania odwoławczego uzupełniono materiał dowodowy o dokumentację dotyczącą wniosków o nadanie numeru identyfikacyjnego dla J. B. (znak- [...]) oraz dla Pani W. D. (znak- [...]) oraz dokumentację dotyczącą płatności do gruntów rolnych dla obu tych osób za lata 2004-2006. Ponadto, w toku postępowania uzupełniającego skarżący przedłożył na okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z Panią W. D. potwierdzenie jej zameldowania na pobyt stały w miejscowości K. dowód rejestracyjny pojazdu stanowiącego ich współwłasność, potwierdzenia regulowania składek KRUS, a także wyrysowane odręczne szkice poszczególnych działek rolnych. Przedłożono również organowi odwoławczemu umowę z dnia 30 marca 2006 r. o wydzierżawieniu skarżącemu przez W. D. , na okres 10 lat , działek o nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,57 ha.

Decyzją Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia [...] nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po ponownym rozpoznaniu odwołania strony, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Dyrektor powołując się na treść art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej z dnia 26 stycznia 2007 roku (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) ponownie stwierdził, iż organ I instancji zasadnie rozpoznał wniosek Strony jako samoistnego producenta rolnego spełniającego wymagania do przyznania płatności (art. 7 ust. 1 pkt. 1-3 ustawy) i rozstrzygał w kwestii przyznania płatności na 2007 rok tylko i wyłącznie w stosunku do strony. Zasadnie również, w oparciu o § 4 rozporządzenia z dnia 31 października 2007 roku w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2007 r., przyznano p. J. B. płatność zwierzęcą jedynie do powierzchni trwałych użytków zielonych wynikającej z jego wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 roku, na podstawie którego przyznano mu płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych do powierzchni 2,80 ha. Słusznie zatem nie wzięto pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie "płatności zwierzęcej" tej powierzchni trwałych użytków zielonych, która w 2006 roku zgłoszona była przez innego producenta rolnego i do której otrzymał on płatność.

W ocenie organu odwoławczego bez znaczenia dla sprawy była wskazywana przez stronę okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwo rolnego i domowego od wielu lat z Panią W. D., w sytuacji gdy część gruntów rolnych była jej własnością i która jako "inny rolnik" spełniała również wszystkie warunki określone w wskazanym już art. 7 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Zarówno skarżącemu jak i jego konkubinie nadane zostały odrębne numery identyfikacyjne na podstawie art. 12 ustawy z 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 roku Nr 10 poz. 76 ze zm.), co według organu oznaczało, że oba podmioty znajdują się w prowadzonej przez Agencję w formie elektronicznej ewidencji producentów. Zwrócono także uwagę , iż zarówno sama strona jak i Pani W. D. składali odrębne wnioski o przyznanie płatności na rok 2007 jak i w poprzednich kampaniach, co tym bardziej wskazuje na rozdzielny byt obu podmiotów w świetle omawianych regulacji prawnych. O odrębnym bycie prawnym obu rolników świadczy też przedłożona na etapie postępowania uzupełniającego informacja z KRUS o oddzielnym ich zarejestrowaniu na potrzeby ubezpieczenia społecznego i samodzielnym regulowaniu przez nich składek ubezpieczeniowych. Podkreślono, że w sytuacji wspólnego prowadzenia gospodarstwa rolnego jedna osoba winna być zarejestrowana jako rolnik, zaś druga jako domownik. Jedynie posiadanie dwóch odrębnych gospodarstw rolnych, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, stanowiło podstawę dla objęcia poszczególnych rolników samodzielnym ubezpieczeniem społecznym, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Końcowo zauważono, że okoliczność prowadzenia przez stronę i Panią W. D. odrębnych gospodarstw rolnych potwierdzała także przedłożona do akt sprawy umowa z dnia 30 marca 2006 r. o wydzierżawianiu Panu J. B. na okres 10 lat , działek o nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,57 ha. Uznano bowiem, że w sytuacji pozostawania we wspólnym gospodarstwie rolnym takie wydzierżawienie byłoby niecelowe.

Organ odwoławczy podzielił natomiast częściowo zarzuty odwołania odnośnie błędnego wyliczenia przez organ I instancji współczynnika DJP, gdyż jak wynikało z dokonanych ponownych obliczeń, wyliczony wskaźnik, na dzień 24.04.2005 roku, kiedy strona miała największą w okresie referencyjnym obsadę bydła, winien wynieść 5,8 DJP, a nie jak to wskazał organ I instancji 3,0 DJP, czy też sama strona 7,5 DJP. Uchybienie to nie miało jednakże, w ocenie organu odwoławczego, wpływu na końcowe rozstrzygnięcie, albowiem nadal powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, nie mogła być większa od tej, do której została przyznana płatność na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 roku tj. 2,80 ha.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, podniósł zarzuty:

• naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania –art. 15 k.p.a. w związku z art. 127 i 138 k.p.a.- skutkujące wadliwością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

• pominięcie w uzasadnieniu skutków prawnych dołączonej do akt postępowania umowy dzierżawy oraz dokonanie wykładni rozszerzającej art. 12 ust 4 ustawy o Krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

• dokonanie wykładni umowy dzierżawy z dnia 20.03.2006 r. w sposób sprzeczny z regulacją kodeksu cywilnego oraz z ustawą o Krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ponadto z ostrożności procesowej w celu skorzystania z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej ponowiono także zarzuty uprzedniej skargi w zakresie:

• naruszenia zasady nie działania prawa wstecz, przez co ograniczono nabyte uprawnienia,

• naruszenie unijnej zasady swobody przepływu kapitału, usług, towarów i ludzi oraz ograniczenie możliwości obrotu ziemią a także na naruszenie unijnej koncepcji gospodarstwa rolnego i producenta,

• naruszenie unijnej zasady koncepcji gospodarstwa rolnego i producenta,

• naruszenie art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.) ,

• a także naruszenie art. 2, art. 23 i art. 32 Konstytucji RP.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, skarżący zarówno w samej skardze, jaki piśmie procesowym z dnia 21 października 2008r. wskazał, że organ II instancji nie był uprawniony na etapie ponownego postępowania odwoławczego konwalidować wady prawne istniejące w decyzji organu I instancji w zakresie postępowania dowodowego. Powołano się w tej kwestii na liczne orzeczenia sądowe wskazujące na to, iż organ odwoławczy ma kompetencje jedynie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a tym samym nie jest władny do czynienia nowych ustaleń faktycznych. Zaś pogwałcenie zasady dwuinstancyjności postępowania godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być oceniane jako rażące naruszenie prawa.

Dalej zarzucono, że oparcie zaskarżonej decyzji o stan prawny wynikający z ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35 poz. W ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) spowodowało naruszenie zasady nie działania prawa wstecz, gdyż wymienione akty prawne przyjmują stan faktyczny z lat 2005 i 2006 jako podstawę przyznania płatności uzupełniającej do płatności zwierzęcej w 2007 roku.

Zwrócono również uwagę na konstytucyjną koncepcję gospodarstwa rodzinnego, jako jednej z form działalności rolniczej. W tym aspekcie wskazano na obowiązek państwa stanowienia prawa, które będzie wspierać gospodarstwa rodzinne w dziedzinie gospodarczej, społecznej i finansowej , jak również obowiązek wprowadzanie uregulowań prawnych chroniących interesy właścicieli takich gospodarstw.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, wnosząc o jej oddalenie uznał, że podniesione w niej argumenty nie mogą stanowić podstawy do jej uwzględnienia.

Podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację faktyczną i prawną, odnosząc się do zarzutu skargi o naruszeniu zasady nie działania prawa wstecz zwrócono uwagę, iż "płatność zwierzęca" jest tzw. płatnością historyczną i aby nabyć uprawnienie do jej uzyskania w danym roku kalendarzowym należy spełnić przesłanki określone w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.). Ponadto zarzut ten podlegał już uprzednio ocenie Sądu w wyroku z dnia 4 czerwca 2008r. sygn. akt I SA/Op 89/08 i nie został on wówczas uwzględniony.

Nie zgodzono się też z zarzutem naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. W ramach ponownego rozpoznania odwołania strony uwzględniono w całości wskazania Sądu zawarte w wyżej wskazanym wyroku, uzupełniając w tym zakresie materiał dowodowy. Ponadto zwrócono uwagę, że uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym w trybie art. 138 § 2 k.p.a., ograniczone jest przez samego ustawodawcę do ściśle określonych sytuacji. Takie zaś w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Również w odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi wskazano na okoliczności faktyczne i prawne przemawiające w ocenie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, za ich niezasadnością.

Na rozprawie skarżący podtrzymując wywody skargi, ponownie podkreślił, że prowadzi wspólnie z konkubiną gospodarstwo rodzinne, i tak jest ono też traktowane przez różne instytucje (władze gminne, Urząd Statystyczny, Ośrodek Doradztwa Rolniczego).

Pełnomocnik Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu podtrzymując wniosek o oddalenie skargi, podkreślił niekonsekwencje w postępowaniu samego skarżącego, który przy ubieganiu się o inne rodzaje płatności wykazuje siebie i konkubinę jako dwa odrębne podmioty, a tylko w przypadku płatności zwierzęcej wskazuje na istnienie jednego gospodarstwa rodzinnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie odnotować należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.

Jednocześnie odnotować przyjdzie, iż stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199).

Ustawodawca na gruncie art. 153 p.p.s.a., jak słusznie zauważono w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2007r. sygn. akt.V SA/Wa 856/07( Lex 344171), w żadnym przypadku nie przewiduje również zwolnienia organu od obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznawania sprawy oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu.

Dlatego też, mimo ponowienia w skardze części zarzutów, będących już uprzednio przedmiotem oceny Sądu wyrażonej w wyroku z dnia 4 czerwca 2008r. sygn. akt I SA/Op89/08, na etapie obecnego postępowania sądowego nie jest dopuszczalne ponowne odniesienie się do tych kwestii, które były już przedmiotem oceny Sądu.

Odnosząc się zatem do zarzutu skargi w kwestii naruszenia zasady nie działania prawa wstecz, wskazać należy na związanie w tym zakresie oceną prawna wyrażoną przez Sąd w wyroku z dnia 4 czerwca 2008r. sygn. akt I SA/Op 89/08.

Jak zauważył Sąd w powyższym wyroku, nieuwzględniającym zarzutów skargi w tej części, ustawa działa z mocą wsteczną, w sytuacji, gdy początek jej stosowania ustalony został na czas wcześniejszy aniżeli ten, w którym ustawa stała się obowiązująca, to jest, w którym została prawidłowo ogłoszona. W myśl zasady nie działania prawa wstecz (lex retro non agit) istnieje zakaz nadawania prawu mocy wstecznej, a tym samym zakaz ten dotyczy zwłaszcza sytuacji, gdy w wyniku zmiany przepisów normujących prawa i obowiązki obywateli, dochodzi do pogorszenia ich sytuacji w stosunku do stanu poprzedniego. Odmiennym natomiast zagadnieniem jest kwestia wprowadzenia nowych uregulowań prawnych związanych z przyznaniem obywatelom nowych praw, a taka sytuacja miała miejsce w związku z wprowadzeniem od 1 stycznia 2007r nowej formy płatności uzupełniającej, z jednoczesnym powiązaniem prawa do nabycia tej płatności, ze stanem faktycznym istniejącym już w dacie wejścia w życie nowych uregulowań prawnych. Wprowadzenie zatem z dniem 1 stycznia 2007. w ramach ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2007 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) nowej formy płatności dla producentów rolnych, jaką stanowiła uzupełniająca płatność zwierzęca, nie prowadziło do utraty praw już nabytych, a wręcz przeciwnie, przyznawało dodatkowe prawa w zakresie płatności. Sama natomiast możliwość dokonywania oceny zdarzeń z przeszłości, ale wyłącznie w aspekcie skutków prawnych wywołanych w przyszłości, w związku z nowo powstałą regulacją prawną, nie stanowi naruszenia zasady lex retro non agit, a tym samym w sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanego w skardze art. 2 Konstytucji RP.

Przechodząc w dalszej kolejności do zarzutów skarg, należy w pierwszej kolejności odnieść się do jej najdalej idącego zarzutu dotyczącego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Słusznie zwrócono uwagę w samej skardze, jak również piśmie procesowym skarżącego z dnia 21.10.2008r., na dwuinstancyjność postępowania administracyjnego. Jednocześnie przywołano na poparcie stawianego zarzutu naruszenia przez organ II instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy tej podstawowej zasady postępowania, liczne orzeczenia poszczególnych sądów, mające w ocenie skarżącego potwierdzać wywody skargi. Sąd w niniejszej sprawie nie neguje samej słuszności stanowisk zajętych przez poszczególne sądy w przywołanych orzeczeniach, jednakże zauważa, że dla prawidłowego ich odczytania , niezbędne jest odniesienie do stanu faktycznego konkretnej sprawy, na tle której zostały one wypowiedziane. Dopiero zatem zestawienie stanów faktycznych na tle których zapadły wskazane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych ,ze stanem faktycznym stwierdzonym w obecnie rozpoznawanej sprawie , umożliwia ich prawidłową subsumcję.

Niewątpliwie sam charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania, ustawodawca w ramach przepisu art. 138 k.p.a. ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym - co do zasady - jako postępowanie merytoryczne. Merytoryczny bądź merytoryczno-reformacyjny charakter mają w związku z tym również decyzje tego organu ( art. 138 § 1 pkt 1 i 2 zdanie pierwsze), ukierunkowane na rozstrzygnięcie o określonych prawach lub obowiązkach. U podstaw takiego kierunku rozstrzygnięć organu II instancji legła niewątpliwie również zasada szybkości działania i prostoty środków prowadzących do załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.). Procesowym wyrazem merytorycznych kompetencji organu II instancji jest treść jego rozstrzygnięcia w sprawie. Organ ten utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję bądź uchyla ją i sam rozstrzyga o istocie spraw. (Komentarz do art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II.)

Postępowanie odwoławcze powinno polegać nie tylko na kontroli postępowania organu I instancji, lecz także na weryfikacji zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności i celowości. Powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", gdyż organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20.01.2006r. sygn. V SA/WA 2473/05 , LEX nr 196286 )

Same zaś rozstrzygnięcia kasacyjne organu odwoławczego traktowane są przez kodeks jako wyjątki od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego (wyr. NSA z dnia 12 grudnia 1996 r., SA/Ka 1994/95, niepubl.). Podstawą dla wydania decyzji kasacyjnej przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art. 138 § 2 k.p.a.) jest stwierdzenie przez organ odwoławczy przesłanki, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

W wyroku z dnia 17 października 1996 roku, sygn. akt I SA/Gd 234/96, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wydawanie decyzji o charakterze kasatoryjnym dopuszczalne jest zupełnie wyjątkowo, gdyż stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i nie jest w tej kwestii dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Konieczność zatem przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów (np. zasięgnięcie opinii biegłego czy przesłuchanie kilku świadków) mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a.), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Ponadto, określone w art. 138 § 2 k.p.a. przesłanki podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego nie mogą być rozpatrywane samoistnie, bez związku z przewidzianymi w art. 136 k.p.a. obowiązkami organu odwoławczego w sferze postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji należy przyjąć, że organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, bowiem, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 k.p.a. umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów.

Rozumiejąc w powyższy sposób obowiązek organu odwoławczego do zakończenia postępowania odwoławczego, w pierwszej kolejności rozstrzygnięciem merytorycznym, z uwzględnieniem przysługującego mu w myśl art. 136 K.p.a. uprawnienia do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie , co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania okazał się niezasadny. Trzeba przy tym zaznaczyć, że organ odwoławczy przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie wskazanym przez Sąd w wyroku z dnia 4 czerwca 2008r. sygn. akt I SA/Op89/08, nie ustalał nowych okoliczności nieznanych organowi I instancji, ale potwierdził je w formie dowodowej. Niewątpliwie bowiem już w materiale zebranym przez organ I instancji, a mianowicie z treści adnotacji dokonanej w oświadczeniu o powierzchni działek ewidencyjnych oraz na załącznikach graficznych wniosku Pani W. D. o przyznanie płatności na rok 2007 wskazano o wydzierżawianiu działek. Brak było jednakże skutecznie przeprowadzonego dowodu, co do samej umowy dzierżawy i jej postanowień. Przekazanie sprawy organowi I instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a., do ponownego rozpoznania , między innymi w celu przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego, nie wątpliwie naruszałoby dyspozycję tegoż przepisu.

Przechodząc do oceny kolejnych zarzutów skargi, koniecznym jest poczynienie rozważań, co do prawidłowości ustalenia samego stanu faktycznego sprawy. To bowiem stan faktyczny, podlega końcowo reasumpcji pod kątem obowiązujących przepisów.

Okolicznością bezsporną w sprawie był fakt przysługiwania skarżącemu jak i Pani W. D. odrębnych własności gruntów rolnych wykazywanych przez każdego z nich każdorazowo w samodzielnych wnioskach o płatności do gruntów rolnych za lata 2004-2006. Każdy z nich osobno wystąpił o nadanie numeru identyfikacyjnego - dla J. B. (znak- [...]) oraz dla Pani W. D. (znak- [...]). Również, co wynikało z informacji przedłożonej przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego, był oddzielnie zarejestrowanym rolnikiem w KRUS na potrzeby ubezpieczenia społecznego i samodzielnie regulował składki ubezpieczeniowe za siebie. Już same te okoliczności jak słusznie zauważył organ odwoławczy wskazywały na odrębny byt prawny skarżącego i Pani W. D., wskazywanej przez niego jako konkubina.

O wiele jednak istotniejsze znaczenie dla oceny podnoszonej przez skarżącego okoliczności istnienia gospodarstwa rodzinnego, oraz wywodzonych z tego faktu skutków prawnych w zakresie prawa do uzyskania w 2007 roku "płatności zwierzęcej " również do gruntów stanowiących własność konkubiny, ma treść przedłożonej umowy z dnia 30 marca 2006 r. o wydzierżawieniu skarżącemu przez W. D. , na okres 10 lat , działek o nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,57 ha.

Jak bowiem wynika z jej literalnego brzmienia, wydzierżawieniu podlegały działki o nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,7 ha położone w K. (§ 1 umowy), a dzierżawca przystępuje do użytkowania gruntów wymienionych w § 1 umowy , z chwilą jej podpisania- (§ 2 umowy)-( podkreślenie Sądu). Dodatkowo wskazano, że dzierżawca zobowiązuje się uprawiać grunty zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki, a umowa dzierżawy uwzględniona będzie w płatnościach bezpośrednich począwszy od 2007 r. Treść tych zapisów jest jasna i czytelna, a zatem wbrew zarzutom skargi nie podlegała ona żadnej wykładni przez organ odwoławczy, a tym bardziej jak wskazywał skarżący wykładni rozszerzającej. Prawidłowa, pełna i wszechstronna wykładnia umowy nie może pomijać treści zwerbalizowanej na piśmie, bowiem sformułowania i pojęcia, a także sama semantyka i struktura aktu umowy są jednym z istotnych elementów wykładni woli stron, pozwalają ją poznać i ocenić. Wykładnia umowy nie może prowadzić do stwierdzeń w sposób sprzeczny z jej treścią. Istotnie, gramatyczne dyrektywy wykładni mają swój walor poznawczy, ale przede wszystkim wówczas, gdy treść kontraktu jest jednoznaczna, pozwalająca na odtworzenie woli kontrahentów według reguł znaczeniowych. Dopiero gdy tekst umowy jest niejasny, konieczne staje się usunięcie wątpliwości przy zastosowaniu obowiązujących zasad wykładni umowy według reguł przewidzianych w kodeksie cywilnym.

Skoro zatem strony powyższej umowy z dnia 30 marca 2006r wyraźnie określiły datę początkową jej obowiązywania, a tym samym również początek użytkowania gruntów Pani W. D. przez skarżącego, na dzień podpisania umowy, to nie można skutecznie uznać, iż grunty te już od wielu lat wchodziły w skład ich wspólnego gospodarstwa rodzinnego. Zaś na tej właśnie okoliczności skarżący opierał swoje prawo do objęcia przysługującą mu w 2007 r. "płatności zwierzęcej" również w stosunku do gruntów swojej konkubiny.

W tym też aspekcie, można jedynie zauważyć, powołując się na załączone przez samego skarżącego do skargi stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 kwietnia 2008r. odpowiedź na interpelacje poselską nr 1844), że "zgodnie z art. 7 ust 6 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku , gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatność przysługuje posiadaczowi zależnemu" . Dalej stwierdzono też, że "prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych. Celem systemu wsparcia bezpośredniego jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne". Skoro zatem z dniem 30 marca 2006r. sporne grunty weszły w posiadanie zależne skarżącego, a także na nim, zgodnie z umową, od tej chwili ciążył obowiązek ich uprawiania zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki (zapis § 2 umowy), można jedynie zastanowić się nad kwestią, kto winien wykazać te grunty w ramach wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2006 rok. Ta kwestia jednakże pozostaje poza zakresem oceny Sądu w ramach niniejszego postępowania. Jedyną istotną dla niniejszego postępowania kwestią, wynikającą z faktu dzierżawy spornych gruntów już w roku 2006, i to w dacie sprzed złożenia przez Panią W. D. wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2006 rok ( 8 maj 2006) , co do całości gruntów, jest stwierdzenie ,że skoro w tym czasie skarżący był już posiadaczem zależnym, winien rozważyć wówczas uwzględnienie ich w ramach własnego wniosku. To, że same strony ustaliły, że umowa dzierżawy uwzględniona będzie w płatnościach bezpośrednich dopiero począwszy od 2007 r., było ich własną wolą, a zagadnienie mocy prawnej takiego zapisu i jego następstw prawnych, jest poza kognicją sądu, w sprawie dotyczącej płatności za 2007 rok.

Prawidłowe było zatem uznanie przez organ odwoławczy w świetle poczynionych ustaleń faktycznych, opartych na zebranym materiale dowodowym, iż co najmniej do spornych gruntów, a w konsekwencji do zagadnienia przysługiwania skarżącemu w stosunku do nich, prawa do "płatności zwierzęcej" w roku 2007, nie można było mówić o gospodarstwie rodzinnym (czy bardziej współposiadaniu gruntów).

Mając tak ustalony stan faktyczny sprawy, ocena dalej idących zarzutów skargi, w szczególności naruszenia unijnej koncepcji gospodarstwa rolnego i producenta przewidzianej w rozporządzeniu nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019-93. (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868 94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 .i (WE) nr 2529.2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.),czy też naruszenia wskazywanej przez skarżącego konstytucyjnej koncepcji gospodarstwa rodzinnego zawartej w art. 23 Konstytucji RP staje się bezprzedmiotowa.

Bowiem sam fakt, iż w życiu osobistym skarżący wspólnie z Panią W. D. tworzą nieformalny związek, nie przenosi się na ich stosunki majątkowe. Każde z nich posiada własny majątek-stanowiący samodzielne gospodarstwo rolne i z tego tytułu korzysta z przysługujących im uprawnień samodzielnych rolników, zarówno na gruncie płatności bezpośrednich jak i ubezpieczenia rolników. Również każdy z nich w odniesieniu do posiadanych gruntów jest odrębnym podatnikiem podatku rolnego. To zaś, iż w pewnych kwestiach zwyczajowo traktowani są prawie jak małżeństwo, nie oznacza że związek taki prawnie istnieje, a tym bardziej nie można z tego faktu wywodzić następstw prawnych wynikających z ustawowej wspólności małżeńskiej. Wydaje się przy tym, iż skarżący w różnych sytuacjach wywodzi odmienne skutki prawne z samego faktu konkubinatu, w zależności od doraźnych korzyści.

Końcowo można jedynie zauważyć, iż organ odwoławczy, uzasadniając zaskarżoną decyzję w dużym stopniu powielił swoją argumentację, nie pogłębiając zagadnienia skutków prawnych wynikających z przedłożonej w ponownym postępowaniu umowy dzierżawy. Ostatecznie jednakże, wyciągnięte z tego dowodu wnioski, co do braku istnienia w zakresie spornych gruntów instytucji gospodarstwa rodzinnego okazały się uzasadnione, a braki uzasadnienia nie mają takiego charakteru, iż można by je uznać za istotne naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Z tych też względów, mając na względzie przedstawioną powyżej argumentację faktyczną oraz prawną, ponieważ zarzuty skargi okazały się niezasadne, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z zm.).