Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 949/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 6 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 132 poz 877
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie.
article: art. 71 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 8 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi I. R. i K. R. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją ostateczną Prezydenta Miasta O. z dnia 8 czerwca 2006 r. "[...]" zatwierdzono projekt budowlany i udzielono H.B. pozwolenia na budowę płyty obornikowej o powierzchni 55 m2 i zbiornika na gnojowicę o pojemności 45 m3 w gospodarstwie rolnym na terenie działki o numerze ewidencyjnym "[...]".

Prezydent Miasta O. postanowieniem z dnia 19 czerwca 2007 r. wznowił, z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, postępowanie w sprawie zakończonej wskazaną powyżej własną decyzją ostateczną z dnia 8 czerwca 2006 r. Następnie decyzją z dnia 30 lipca 2007 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 8 czerwca 2006 r. uznając, że usytuowanie płyty obornikowej jest zgodne z przepisami prawa.

Wojewoda W., decyzją z dnia 4 października 2007r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kpa, uchylił ze względów proceduralnych decyzję Prezydenta Miasta O. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta O. decyzją z dnia 4 lutego 2008 r. odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia 8 czerwca 2006 r., wywodząc, że w jego ocenie usytuowanie płyty obornikowej w odległości 20 m jest zgodne z obowiązującymi przepisami.

Odwołanie po powyższej decyzji organu I instancji wnieśli w dniu 12 lutego 2008 r. I. i K.R. podnosząc, że organ nie uwzględnił ich wniosku z dnia 27 lipca 2006 r., który zawierał niezbędne informacje o ich produkcji rolniczej i warzywniczej, o sposobie korzystania budynku będącego współwłasnością kilku osób i sposobie zbywania ich produktów będących środkiem spożywczym. Zarzucili, że organ I instancji nie odniósł się także do faktu prowadzenia przez nich działalności rolniczej uprzednio, jak i obecnie z wykorzystaniem obiektu usytuowanego na działce o numerze "[...]" jako przechowalnia płodów rolnych. Nie zakwestionowano niewłaściwej odległości 22 m od wymogu 50 m wybudowanej płyty obornikowej od magazynów środków spożywczych, przy czym przy takim naruszeniu powinni brać udział wszyscy współwłaściciele. Nie wzięto pod uwagę, że nieruchomość należąca do nich znajduje się w granicach oddziaływania inwestycji. Odwołujący się odnieśli się do zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że ziemniaki nie są środkiem spożywczym wskazując, że ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości artykułów rolno –spożywczych w art. 3 pkt 2 określa, że środek spożywczy nie obejmuje roślin przed dokonaniem zbiorów. Oznacza to, że po zbiorze warzyw, ziemniaków czy też innych roślin stają się one automatycznie środkiem spożywczym. Ponadto organ nie odniósł się do ich całej produkcji warzyw, a jedynie do ziemniaków. Zdaniem odwołujących się budowa płyty dokowej nie ma nic wspólnego z ochroną środowiska, gdyż projekt nie przewiduje odprowadzenia gnojowicy z obory do zbiornika.

Wojewoda W., po rozpatrzeniu odwołania I. i K.R., decyzją z dnia 8 kwietnia 2008 r. uchylił powyżej wskazaną decyzję organu I instancji z dnia 4 lutego 2008 r. i orzekł o uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta O. z dnia 8 czerwca 2006 r. w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowy płyty obornikowej i udzielenia pozwolenia na jej budowę, odmawiając jednocześnie zatwierdzenia projektu budowlanego w odniesieniu do budowy płyty obornikowej i udzielenia pozwolenia na jej budowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na skutek skargi H.B., wyrokiem z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 337/08, uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji z dnia 8 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na konieczność ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez ocenę, czy pomieszczenie należące do pp. R. powinno być uznane za magazyn środków spożywczych. Wojewoda nie ustalił bowiem w sposób jednoznaczny przeznaczenia budynku położonego na działce oraz sposobu wykorzystywania jego poszczególnych części przez współwłaścicieli. Skarżąca w trakcie całego postępowania podnosiła zarzut, iż przedmiotowy budynek jest oborą i wnosiła o przeprowadzenie przez organy jego oględzin. Zarzut ten jednak nie został przez organ należycie przeanalizowany, gdyż Wojewoda założył, że skoro w części budynku przechowywane są warzywa, to sam ten fakt skutkuje przyjęciem, iż ta część budynku jest magazynem środków spożywczych. Takie założenie, bez wnikliwej analizy zarzutów podnoszonych w tej kwestii przez skarżącą, uznać jednak należy za przedwczesne. Ponadto Sąd wywiódł, iż przyjęcie przez Wojewodę (wyłącznie w oparciu o protokoły kontroli czynności dezynfekcji przedmiotów i pomieszczeń piwnicznych, wyniki badań ziemniaka i protokoły pobrania prób roślin), że pomieszczenie należące do I. i K.R. jest magazynem środków spożywczych, a płyta obornikowa położona jest od tego magazynu w odległości niezgodnej z obowiązującymi przepisami, bez ewentualnego dokonania oględzin budynku położonego na działce, czy przeprowadzenia innych wskazanych przez strony lub z urzędu dowodów, nie może zostać uznane za wystarczające dla wyjaśnienia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, a co za tym idzie, dla stwierdzenia, że płyta obornikowa została posadowiona niezgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki rolnicze i ich usytuowanie. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż nie została zbadana, w kontekście zgodności z przepisami prawa, okoliczność usytuowania pomieszczenia, w którym przechowywane są ziemniaki w budynku, w którym przebywa bydło hodowlane oraz nie zostało wyjaśnione, czy tego typu przechowalnia warzyw może być uznana za magazyn środków spożywczych.

Decyzją z dnia 15 października 2008 r., Wojewoda W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania I. i K.R. od decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 4 lutego 2008 r., odmawiającej we wznowionym postępowaniu uchylenia własnej decyzji z dnia 8 czerwca 2006 r.: 1) uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 4 lutego 2008 r., 2) uchylił decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 8 czerwca 2006 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę płyty obornikowej o pow. 55 m2 i zbiornika na gnojowicę w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowy płyty obornikowej i udzielenia pozwolenia na jej budowę, 3)odmówił zatwierdzenia projektu w odniesieniu do budowy płyty obornikowej oraz odmówił udzielenia pozwolenia na jej budowę.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, przeprowadzono wizję lokalną w trakcie której sporządzony został protokół oraz wykonano zdjęcia obrazujące stan faktyczny. Zdjęcia dokumentują, że pomieszczenie o wymiarach 5,10 x 12,30 (parter) oraz o takiej samej powierzchni pomieszczenie w poziomie piwnic użytkowane przez I. i K.R. bezsprzecznie należy uznać jako magazyn warzyw i owoców, na co wskazują również oświadczenia H.B. oraz I. i K.R. Z kolei pozostałe pomieszczenia są wykorzystywane jako gospodarcze, natomiast pomieszczenie o wymiarach 8,40 x 12,30 użytkowane przez H. B. należy uznać jako oborę, w której hodowane są krowy. Wskazał, iż uwzględniając powyższe ustalenia, udzielenie przez Prezydenta Miasta O. pozwolenia na budowę płyty obornikowej na sąsiedniej działce w odległości 22 m od budynku gospodarczego, służącego w części jako przechowalnia płodów rolnych, jest niezgodne z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 132, poz. 877). Zgodnie bowiem z § 6 ust. 4 pkt 2 powyższego rozporządzenia odległość otwartych zbiorników na płynne odchody zwierzęce o poj. do 200 m3 oraz płyt gnojowych od budynków przetwórstwa rolno-spożywczego i magazynów środków spożywczych określono na co najmniej 50 m. Organ II instancji dodał, iż zgodnie z treścią art. 2 Rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa (Dz. Urz. WE.L.2002) żywnością są: jakiekolwiek substancje lub produkty przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi, lub których spożycia przez ludzi można się spodziewać, a środek spożywczy nie obejmuje roślin przed dokonaniem zbiorów. Powyższe, jak wskazał, oznacza, że ziemniaki, marchew oraz inne warzywa i owoce (jabłka) są środkiem spożywczym, zatem przechowalnia owoców i warzyw musi być potraktowana jako magazyn środków spożywczych. Dlatego też usytuowanie płyty obornikowej w odległości 22 metrów od magazynu środków spożywczych jest niezgodne z prawem.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie H.B. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane polegające na jego nieuwzględnieniu oraz naruszenie § 6 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie poprzez przyjęcie, że część obory jest magazynem środków spożywczych. Podniosła, iż obora zawsze była wykorzystywana w części jako pomieszczenie na płody rolne, w tym na pasze. I. i K.R. nie uzyskali zgody na zmianę sposobu użytkowania obiektu, nie wystąpili nawet z wnioskiem do właściwego organu o uzyskanie stosownego pozwolenia, a budynek nadal widnieje w księdze wieczystej jako obora. Ponadto I. i K. R. nie dysponują dokumentami zezwalającymi na wykorzystanie obiektu jako magazynu środków spożywczych. Dodała, iż po wyroku Sądu z dnia 10 lipca 2008 r. pp. R. przeprowadzili remont obory polegający na wybudowaniu ściany murowanej między pomieszczeniami obory, wymienili tynki i założyli siatki w oknach. Z kolei organ odnosi się w swojej decyzji do ustaleń z wizji przeprowadzonej w dniu 10 października 2008 r., a powinien uwzględnić przy jej podejmowaniu stan obiektu z 2006 r. Argumentowała, że magazyny środków spożywczych muszą znajdować się pod nadzorem sanepidu, do którego organ nie zwrócił się o wydanie opinii. Nie ustalono również, jaki wpływ ma przetrzymywanie bydła w odległości 8,7 m od płodów rolnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 907/08 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody W. z dnia 15 października 2008 r. Sąd stwierdził, iż ocena prawna wyrażona w wyroku tego Sądu z dnia 10 lipca 2008 r. jest nadal wiążąca. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku. Tymczasem ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda ograniczył się jedynie do przeprowadzenia oględzin, w wyniku których ustalono w jaki sposób wykorzystywane są pomieszczenia składające się na budynek gospodarczy. Przede wszystkim nie wyjaśniono czy pomieszczenie, w którym przechowywane są owoce i warzywa można zakwalifikować jako magazyn środków spożywczych. Okoliczność, iż w danym pomieszczeniu przechowywane są płody rolne nie może automatycznie stanowić, że jest to magazyn środków spożywczych. Dlatego też nie można podzielić argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji wskazującej, że jeżeli środki spożywcze (ziemniaki, marchew oraz inne warzywa i owoce) znajdują się w pewnym, wyodrębniony za pomocą ścian pomieszczeniu, to jest ono automatycznie magazynem tych środków. Organ nie ustalił czy pomieszczenie, w którym przechowywane są środki spożywcze jest na tyle technologicznie przystosowane i spełnia określone kryteria (np. odpowiednie wyposażenie pomieszczenia, jego czystość, zabezpieczenie przed gryzoniami itp.), aby pełnić funkcję magazynu. Ustalenie przez organ powyższej okoliczności jest w niniejszej sprawie kwestią priorytetową, bowiem da odpowiedź czy będzie miał zastosowanie § 6 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie.

Sąd wskazał nadto, iż Wojewoda nie wykazał w protokole, że stan budynku gospodarczego i jego pomieszczeń zastany w dniu 10 października 2008 r., tj. w dniu oględzin był identyczny, jak w dniu 8 czerwca 2006 r., tj. w dacie wydania przez Prezydenta Miasta pozwolenia na budowę płyty obornikowej. Ustalenie powyższej okoliczności pozwoliłoby ustalić stan techniczny ścian oddzielających poszczególne pomieszczenia budynku, wyjaśnić, czy pierwotnie stanowiły one zwykłą przegrodę z desek (zbadanie tej okoliczności pozwoliłoby odpowiedzieć na pytanie, czy pomieszczenie mogłoby być uznane za magazyn środków spożywczych), kiedy zostały otynkowane i rozwiać wątpliwości w zakresie ewentualnego oddziaływania zwierząt na środki żywności. Wojewoda, realizując w pełni zasadę dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, winien rozważyć kwestię przesłuchania wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, oraz ewentualnie wskazanych przez strony świadków, w celu ustalenia stanu technicznego budynku gospodarczego i dotychczasowego sposobu jego wykorzystania. Nadto, powinien uwzględnić okoliczność, iż w akcie notarialnym przenoszącym własność nieruchomości, w skład której wchodzi powyższy budynek gospodarczy, figuruje on jako obora murowana, a nie jako magazyn.

Wojewoda decyzją z dnia 11 września 2009 r. po rozpatrzeniu odwołania I. i K.R. z dnia 11 lutego 2008 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia 4 lutego 2008 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Olsztynie w trakcie postępowania odwoławczego przesłuchano świadków wskazanych przez strony postępowania. Z zeznań ich wynika jednoznacznie, że budynek na działce "[...]" wykorzystany był w ¾ do hodowli zwierząt gospodarskich. Jedno z pomieszczeń stanowiące ¼ powierzchni budynku (całkowicie podpiwniczone) usytuowane w południowym szczycie budynku, zawsze stanowiło magazyn ziemniaków, warzyw, owoców. Z zeznań większości świadków wynika, że ściana pomiędzy częścią magazynową a częścią przeznaczoną na cele hodowlane była murowana. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że budynek gospodarski na działce zawsze miał zróżnicowane przeznaczenie, mimo jego określenia w akcie notarialnym jako obora. Z kolei z dokumentów otrzymanych od właściwych organów, do których zwrócił się Wojewoda o informacje dotyczące spełnienia ustawowych wymagań dla produkcji mleka oraz sprzedaży bezpośredniej warzyw i owoców własnej produkcji wynika, że w obu przypadkach wymagania ustawowe przez obie strony postępowania zostały spełnione. Tym nie mniej, zdaniem organu odwoławczego, uwzględniając ustalenia odnoszące się do wykorzystania w przeszłości i obecnie budynku, nie można uznać go za obiekt magazynowy. Z tego względu nie mają tutaj zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, gdyż dotyczą one budynków przetwórstwa rolno – spożywczego oraz magazynów środków spożywczych. Przez takie obiekty należy rozumieć obiekty działu wytwórczego przemysłu spożywczego oraz magazyny służące przechowywaniu produktów żywnościowych i zapasów. Przywołane rozporządzenie odnosi się do obiektów, które w celu magazynowania zostały zrealizowane, a nie jak w omawianym przypadku do części budynku wybudowanego i wykorzystanego jako magazyn płodów rolnych. Stanowisko takie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1689/07. Uwzględniając powyższe organ skonstatował, że przepisy przywołanego rozporządzenia nie mają w przedmiotowej sprawie zastosowania. Dodatkowo wskazano, iż przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przed organem nadzoru budowlanego jest stwierdzone wykonanie płyty obornikowej niezgodnie z zatwierdzonym projektem.

Na powyższą decyzję Wojewody z dnia 11 września 2009 r. skargę wnieśli I. i K.R., domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie:

1) art. 7 Kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie przez organ wyższego stopnia decyzji bez uprzedniego, dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności przez właściwe określenie czy wydana decyzja przez Prezydenta Miasta O. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca na rzecz H.B. pozwolenia na budowę płyty obornikowej o powierzchni 55 m2 i zbiornika na gnojowicę o pojemności 45 m3 w gospodarstwie rolnym w O. "[...]" została wydana zgodnie z przepisami o właściwości i czy przedmiotowa nieruchomość miejska "[...]", będąca własnością kilku osób, w tym Prezydenta Miasta O. może być uznana za gospodarstwo rolne, oraz znajdujące się tam budynki gospodarcze można uznać za oborę - w szczególności przeanalizowanie czy znajduje to potwierdzenie w księdze wieczystej Nr "[...]" prowadzonej dla wymienionej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w O., wypisem z rejestru gruntów i budynków oraz aktem notarialnym H.B. zawartym w dniu 21 czerwca 1990 r.,

2) art. 109 Kpa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż strony nie otrzymały decyzji wydanej w dniu 8 czerwca 2006 r. udzielającej pozwolenia na budowę oraz jej integralnej części - projektu budowlanego.

3) naruszenie art. 5 i art. 58 Kodeksu cywilnego, mający istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności czy wydana decyzja jest zgodna z zasadami współżycia społecznego i nie narusza przepisów mających na celu obejście ustawy Prawo Budowlane,

4) naruszenie art. 11 ustawy Prawo Ochrony Środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. W aktach sprawy znajduje się pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego że płyta obornikowa i zbiornik na gnojowicę zostały wykonane niezgodnie z zatwierdzonym projektem,

5) naruszenie § 6 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, poprzez bezzasadne uznanie, że budynek w całości jest oborą, pomimo że organ odwoławczy uznał, iż budynek gospodarczy zawsze miał zróżnicowane przeznaczenie, a jedno z pomieszczeń o powierzchni ¼ budynku (całkowicie podpiwniczone), zawsze stanowiło magazyn owoców i warzyw i w tym celu zostało wybudowane, jak również to że skarżący od lat 20 trudnią się produkcją roślinną w szczególności produkcją warzyw, ziemniaków i owoców. Brak odniesienia się do faktu, że budynek stanowi współwłasność ośmiu współwłaścicieli i każda z tych osób ma prawo korzystania z jego każdej części, także Prezydent Miasta O., a w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, ze nie mają tu zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. W uzasadnieniu skarżący szczegółowo rozwinęli zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, organ odwoławczy stwierdził, iż są one niezasadne. Wskazał, że przed wydaniem decyzji przeprowadził, zgodnie ze wskazaniami Sądu, uzupełniające postępowanie dowodowe. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wydania decyzji niezgodnie z przepisami o właściwości, w kontekście twierdzenia strony, że Gmina O. powinna uczestniczyć w postępowaniu jako strona organ odwoławczy stwierdził, iż skoro Prezydent Miasta O. na prawach powiatu, wykonując zadania starosty jest właściwy w sprawie orzekania o pozwoleniu na budowę, to nie będzie jednocześnie dysponował przymiotem strony jako współwłaściciel sąsiedniej nieruchomości. Dlatego też, zdaniem Wojewody, nie zachodzi potrzeba wyłączenia Prezydenta Miasta O. od orzekania w niniejszej sprawie.

Wojewoda wyjaśnił, iż organ wydający pozwolenie na budowę nie przesyła projektu budowlanego stronom postępowania, zarówno w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym, jak i wznowieniowym. Ponadto podniósł, iż zarzut odnoszący się do niezgodności realizacji płyty obornikowej z projektem budowlanym, dotyczy właściwości organu nadzoru budowlanego, wobec czego nie mógł być przedmiotem prowadzonego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie jej zarzuty należy uznać za zasadne.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżona decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w ramach postępowania wznowieniowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Istotą wznowionego postępowania jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, którą w niniejszym postępowaniu jest zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę płyty obornikowej o powierzchni 55 m2 i zbiornika na gnojowicę o pojemności 45 m 3 w gospodarstwie rolnym w O. przy ul. "[...]". W tym kontekście niezbędne jest odniesienie się do twierdzeń I. i K.R. (współwłaścicieli działki) zgłaszanych zarówno w postępowaniu wznowieniowym prowadzonym przez organy jak w skardze do Sądu, a dotyczących niezgodnego z prawem udzielenia pozwolenia na budowę płyty obornikowej. Skarżący uważają bowiem, że udzielenie pozwolenia na budowę płyty obornikowej na sąsiedniej działce, w odległości 22 m od budynku gospodarczego, służącego w części jako magazyn środków spożywczych (ziemniaków, owoców i warzyw) jest niezgodne z § 6 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Według tego przepisu odległość płyt gnojowych od budynków przetwórstwa rolno – spożywczego i magazynów środków spożywczych powinna wynosić co najmniej 50 m. Skarżący podnosili także, iż pomieszczenie, w którym przechowują ziemniaki, warzywa i owoce jest magazynem środków spożywczych. Wskazywali także, iż warzywa, owoce i ziemniaki, po dokonaniu zbiorów, są środkiem spożywczym w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Br 178/2002) z dnia 28 stycznia 2002 r. (Dz.Urz. WE.L.2002 Nr 31, str. 1)

W świetle tak sformułowanych zarzutów rzeczą organów orzekających w niniejszej sprawie było ustalenie, czy pomieszczenie wykorzystywane przez skarżących do przechowywania ziemniaków, warzyw i owoców jest magazynem w rozumieniu § 6 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie przepisów (Dz. U. Nr 132, poz. 877).

Według stanowiska organu odwoławczego, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, przepisy powołanego rozporządzenia mają zastosowanie wyłącznie do obiektów, które zostały zrealizowane w celu magazynowania środków spożywczych, a nie jak w analizowanym przypadku do części budynku wybudowanego i wykorzystywanego jako magazyn płodów rolnych.

Sąd nie podziela wykładni przepisów prawa zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji. W świetle obowiązującego prawa także obiekty wybudowane pierwotnie dla innych celów mogą być wykorzystywane jako magazyny, o ile tylko inwestor dokonał stosownych zmian w sposobie użytkowania tych obiektów i spełnił warunki wymagane w tym zakresie przez przepisy prawa. Pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) zmiana sposobu użytkowania obiektu lub jego części, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Stosownie do treści art. 71 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo budowlane przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności: podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Wyjaśnić przy tym należy, że przez zmianę sposobu użytkowania nie należy rozumieć wyłącznie dokonywania w obiekcie budowlanym robót dostosowawczych, ale także sytuację faktycznej zmiany sposobu użytkowania tego obiektu polegającej, tak jak w niniejszej sprawie, na zwiększeniu ilości przechowywanych płodów rolnych, która niewątpliwie doprowadziła do zmiany zarówno warunków higieniczno – sanitarnych, które musi spełniać inwestor, jak i wielkości i układu obciążeń w tym obiekcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 306/06, LEX nr 339645).

Na konieczność ustalenia w sposób jednoznaczny przeznaczenia budynku położonego na działce nr 133-29 oraz sposobu wykorzystania jego poszczególnych części przez współwłaścicieli zwracał już uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 337/08, którego wytyczne wiążą organy orzekające w niniejszej sprawie oraz Sąd.

Skoro skarżący szukają ochrony prawnej wskazując, iż wybudowanie przedmiotowej płyty obornikowej narusza ich interes prawny niezbędnym jest ustalenie, czy użytkowany przez nich w części obiekt wybudowany został z przeznaczeniem jako obora, czy też może doszło do zmiany sposobu użytkowania tego obiektu lub jego części - rozumianej jako podjęcie w nim działalności zmieniającej warunki sanitarno – higieniczne lub inne, o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo Budowlane. Tylko bowiem w przypadku legalnego sposobu użytkowania obiektu skarżący mogliby skutecznie powoływać się na poszanowanie ich uzasadnionego interesu w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. Stwierdzenie zmiany sposobu użytkowania obiektu wymaga jednak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Organy orzekające w niniejszej sprawie winny ustalić, kiedy doszło do ewentualnej zmiany sposobu przeznaczenia części budynku gospodarczego, a następnie zbadać czy w tej dacie zmiana sposobu użytkowania wymagała zgłoszenia czy też pozwolenia. W przypadku odpowiedzi twierdzącej niezbędnym staje się ustalenie, czy strony tego wymogu dopełniły. Gdyby zaś w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy ustaliły, że w świetle obowiązujących wówczas przepisów nie było wymagane dokonanie zgłoszenia lub uzyskanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu lub jego części należałoby przyjąć, że zmiana przeznaczenia nastąpiła legalnie. A zatem przy rozpatrywaniu wniosku H.B. o pozwolenie na budowę płyty obornikowej konieczne byłoby rozważenie, czy płyta ta będzie usytuowana w odległości 50 m od obiektu budowlanego posadowionego na działce o numerze ewidencyjnym .

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji uzupełnią wskazane braki postępowania oaz uwzględnią wyrażone w niniejszym wyroku wskazania co do dalszego postępowania.

Sąd nie uwzględnił zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez Wojewodę art. 5 i art. 58 Kodeksu cywilnego oraz niezachowania zasad współżycia społecznego z tego względu, że owe przepisy i zasady nie mają zastosowania w postępowaniu sądowo – administracyjnym. Są one elementem prawa cywilnego (którego przepisy mają inny charakter tak jak i inne są kompetencje sądów powszechnych) i brak podstaw do ich stosowania zarówno na gruncie materialnego prawa administracyjnego jak i administracyjnego prawa procesowego (w tym sądowo – administracyjnego).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 109 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie braku doręczenia skarżącym decyzji z dnia 8 czerwca 2006 r. udzielającej H.B. pozwolenia na budowę płyty obornikowej wraz z jej integralną częścią – projektem budowlanym podnieść należy, iż niezawiniony brak udziału skarżących w postępowaniu zakończonym wydaniem tejże decyzji, w tym niedoręczenie jej skarżącym, stanowił podstawę wznowienia postępowania w tej sprawie. W toku postępowania wznowieniowego organy nie miały natomiast obowiązku doręczenia skarżącym przedmiotowej decyzji w trybie art. 109 Kpa. Skarżący mogli jednak zapoznać się z treścią tej decyzji w toku postępowania wznowieniowego. Jak wynika z akt administracyjnych, Wojewoda zapewniając stronom czynny udział w postępowaniu, pismem z dnia 17 sierpnia 2009 r. poinformował I. i K. R o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z aktami sprawy zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia 8 czerwca 2006 r. Na marginesie zauważyć należy, iż przepis art. 109 § 1 Kpa zobowiązuje organ administracji publicznej do doręczenia stronie decyzji wydanej w toku prowadzonego przez ten organ postępowania, co też w warunkach niniejszej sprawy organ uczynił.

Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego niezgodności realizacji płyty obornikowej z projektem budowlanym stwierdzić należy, iż jest on chybiony. Organem właściwym do orzekania w tym przedmiocie, co słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę, jest organ nadzoru budowlanego, a nie wojewoda.

Z uwagi na podniesienie przez skarżących dopiero na etapie postępowania sądowo – administracyjnego zarzutu dotyczącego niewłaściwości Prezydenta Miasta w orzekaniu w niniejszej sprawie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji powinien rozważyć swoją właściwość w przedmiotowej sprawie i w przypadku jej uznania, zawrzeć w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia argumenty pozwalające na ocenę poprawności takiego działania. Konieczne jest przede wszystkim odniesienie się do kwestii istnienia współwłasności działki o numerze "[...]", w której jak wynika z akt sprawy Gmina O. posiada udział wynoszący 25/100.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 powołanej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania Sąd nie orzekł z uwagi na brak wniosku skarżących w tym zakresie, zgłoszonego najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie, co wynikało z art. 210 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy.