Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1017/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 54 par. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Krzysztof Kandut (spr.), Adam Nita, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi W. E. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej zwany: k.p.a.) oraz art. 17 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia W.E. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi zobowiązanego z 30 stycznia 2019 r. na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na podstawie tytułów wykonawczych z: [...]r. nr [...] (podatek od towarów i usług: VAT-7K za I kwartał 2013 r.), [...]r. nr [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych opłacany według jednolitej stawki za 2012 r.), [...]r. nr [...] (podatek od towarów i usług: VAT-7K za II kwartał 2013 r.), organ egzekucyjny podjął czynności w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych zobowiązanego z tytułu w/w podatków. We wszystkich tych przypadkach doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Doręczył także zobowiązanemu upomnienia.

W związku z prowadzoną egzekucją administracyjną zobowiązany 9 października 2013 r. ustanowił pełnomocnika "do reprezentowania Podatnika przed organami Urzędu Skarbowego w B. w zakresie spraw związanych z postępowaniami egzekucyjnymi w administracji", na czas nieokreślony.

Na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych z: [...]r. nr [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych opłacany według jednolitej stawki za 2013 r.) i [...]r. nr [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych opłacany według jednolitej stawki za 2013 r. - odsetki), organ egzekucyjny podjął czynności w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych zobowiązanego z tytułu w/w podatków. We wszystkich tych przypadkach doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Doręczył także zobowiązanemu upomnienia.

W związku z tym, że egzekucja nie doprowadziła do zaspokojenia wszystkich w/w wierzytelności, Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 110c u.p.e.a. dokonał zajęcia nieruchomości zobowiązanego, wzywając go jednocześnie do zapłaty w terminie 14 dni od doręczenia wezwania wskazanych w tym piśmie należności pieniężnych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi (wezwanie z [...]r.), obejmujących pięć w/w tytułów wykonawczych. Powyższe wezwanie organ doręczył zobowiązanemu, przekazują jednocześnie do Sądu Rejonowego – Wydziału Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie stosownego wpisu.

Pismem z 30 stycznia 2019 r. zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne polegające na ustanowieniu hipoteki przymusowej na nieruchomości oraz jej zajęciu z tytułu zobowiązań objętych w/w tytułami wykonawczymi, wnosząc o uchylenie zajęcia oraz wykreślenie hipoteki. W uzasadnieniu skargi podniósł, że [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego stosownym zawiadomieniem dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Dotyczyło to zobowiązań objętych trzema tytułami wykonawczymi z 2013 r. (nr [...], nr [...], nr [...]). Zdaniem strony, zobowiązania objęte tymi tytułami przedawniły się z końcem 2018 r. (art. 59 § 1 pkt 1 i 9 u.p.e.a.).

Ponadto zobowiązany zwrócił uwagę, że 9 października 2013 r. ustanowił pełnomocnika, który w toku wszystkich czynności egzekucyjnych był przez organ pomijany, tj. nie doręczono mu żadnego zawiadomienia bądź informacji o zajęciu nieruchomości czy też przerwie w biegu terminu przedawnienia. Nie otrzymał także zawiadomienia o wszczęciu egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych z [...]r. nr [...] i [...]r. nr [...], czym organ naruszył art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. Dodał, że należności objęte tymi tytułami zostały uregulowane.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...]r., na podstawie art. 61a § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionej skargi, w części dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że dokonał zajęcia nieruchomości przesyłając [...]r. zajęcie na adres zobowiązanego (doręczone [...] r.). Jednocześnie złożony został do Sądu Rejonowego w B. wniosek o wpis wszczęcia egzekucji, który nastąpił [...]r. Powołując się na art. 54 § 4 u.p.e.a. organ wskazał, że skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Skoro zawiadomienie o zajęciu nieruchomości doręczono zobowiązanemu [...]r., to termin do wniesienia skargi na w/w czynność organu egzekucyjnego minął 11 stycznia 2019 r. Tymczasem skarga złożona została 30 stycznia 2019 r., a zatem z przekroczeniem w/w terminu, przy czym zobowiązany nie występował o jego przywrócenie. W konsekwencji zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania.

Odnośnie ustanowionego pełnomocnika do reprezentowania zobowiązanego w zakresie spraw związanych z postępowaniami egzekucyjnymi w administracji organ wyjaśnił, że w świetle regulacji art. 110c § 2 u.p.e.a., niedoręczenie pełnomocnikowi zobowiązanego wezwania do zapłaty należności, o którym mowa w tym przepisie, nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności samego zajęcia, tak jak nie ma znaczenia brak doręczenia tego wezwania skarżącemu, jako zobowiązanemu. Przepisy u.p.e.a. nie uzależniają bowiem skuteczności zajęcia nieruchomości od doręczenia wezwania zobowiązanemu. Dalej organ argumentował, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, jednak niezależnie od prawa do działania przez pełnomocnika, art. 32 k.p.a. wyłącza takie działanie z uwagi na szczególny charakter danej czynności. Taką czynnością jest wezwanie zobowiązanego do zapłaty należności. Skoro bowiem zobowiązanego obciąża obowiązek uiszczenia należności, to jemu a nie pełnomocnikowi należy doręczyć wezwanie do jego spełnienia, co zarzut pominięcia pełnomocnika czyni niezasadnym.

W zażaleniu strona wniosła o uchylenie postanowienia organu I instancji. W szczególności podniosła, że w/w korespondencja organu z [...]r. nie została doręczona pełnomocnikowi ustanowionemu do reprezentowania zobowiązanego w sprawach związanych z postępowaniami egzekucyjnymi. Pełnomocnikowi nie zostało doręczone ani zawiadomienie w trybie art. 110c § 2 u.p.e.a., ani postanowienie organu I instancji z [...]r., co stanowi naruszenie art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a. Na poparcie swojego stanowiska strona przywołała przykłady z orzecznictwa sądów administracyjnych.

W uzupełnieniu zażalenia strona zwróciła uwagę, że egzekwowanie kwot objętych wszystkimi wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi było niedopuszczalne, bowiem tytuły te nie zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi zobowiązanego. Co więcej, znajdujące się w aktach tytuły wykonawcze nie są oryginalnymi, lecz "drugimi".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, po rozpatrzeniu zażalenia, nie podzielił zawartych w nim zarzutów i argumentów, utrzymując w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne.

Zdaniem tego organu, wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...]r. w trybie art. 110c § 2 u.p.e.a. (dot. zajęcia nieruchomości), prowadzącego wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych i skierowane do niego bezpośrednio, zostało skutecznie doręczone [...]r. Na tę czynność egzekucyjną zobowiązany mógł wnieść skargę w terminie 14 dni, stosownie do art. 54 u.p.e.a. Terminu tego jednak nie dochował. Termin do wniesienia skargi na zajęcie nieruchomości upłynął 11 stycznia 2019 r., a zobowiązany wniósł skargę 30 stycznia 2019 r. W tej sytuacji odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. była uzasadniona.

W kwestii zarzutu pominięcia w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnika organ II instancji wyjaśnił, że zajęcie nieruchomości następuje poprzez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Charakter tej czynności wymaga osobistego działania zobowiązanego, stąd działanie pełnomocnika było wyłączone, z uwagi na szczególny charakter czynności (art. 32 k.p.a.). Taki szczególny charakter ma doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu jego składnika majątkowego. Skoro bowiem to zobowiązanego obciąża obowiązek uiszczenia należności, to jego należy osobiście zawiadomić o zajęciu składnika majątkowego.

Organ dodał, że wezwanie z [...]r. do zapłaty należności pieniężnej, będące zajęciem nieruchomości, wystawione zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w oparciu o wszystkie tytuły wykonawcze, a więc zarówno 3 tytuły z 2013r., jak i 2 tytuły z 2014 r. Pełnomocnictwo wystawione zostało 8 października 2013 r., a więc przed sporządzeniem 2 tytułów wykonawczych z 2014 r. Nie mogło więc mieć zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie 2 tytułów z 2014 r., a zatem wezwanie z [...]r. musiało zostać doręczone bezpośrednio zobowiązanemu.

W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uporczywe pomijanie pełnomocnika przy doręczeniach wszelkich pism, a przez to pozbawienie zobowiązanego prawa do pełnej reprezentacji przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym,

2. art. 145 § 2 w zw. z art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uporczywe pomijanie pełnomocnika przy doręczeniach wszelkich pism, a przez to pozbawienie zobowiązanego prawa do możliwości pełnej reprezentacji przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, a przez to także niedopełnienie obowiązku zawiadomienia zobowiązanego o dokonaniu czynności egzekucyjnej przerywającej bieg przedawnienia, co stanowi niezbędną czynność do ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej,

3. art. 26 § 5 pkt 1 i/lub 2 i art. 26 § 6 poprzez uchybienia w doręczeniach zarówno pełnomocnikowi, jak i zobowiązanemu na wskazany adres,

4. art. 2a Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie się do tego przepisu przez organy obu instancji.

W uzasadnieniu skarżący podał, że skargę na czynność egzekucyjną z [...]r. złożył na skutek doręczenia mu [...]r. zawiadomienia Sądu Rejonowego – Wydziału Ksiąg Wieczystych o dokonaniu wpisu o egzekucji z nieruchomości. Jednakże czynności egzekucyjne, które doprowadziły do ustanowienia hipoteki przymusowej i zajęcia nieruchomości, odbyły się z naruszeniem obowiązującego prawa. Przede wszystkim organ pomijał ustanowionego pełnomocnika, podczas gdy pełnomocnictwo istniało, a do tego zawierało dyspozycję co do kierowania korespondencji na adres pełnomocnika. Pomimo tego Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, nie przesłał pełnomocnikowi upomnienia do zapłaty, tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego.

Skarżący dodał, że przepisy u.p.e.a. i k.p.a. nie zawierają katalogu czynności, w których osobiste działanie lub obecność zobowiązanego jest obligatoryjne, np. złożenie zeznań, okazanie dowodów, przeszukanie. Nie można więc przyjąć, że istnieją jakieś czynności – jak to stwierdził organ II instancji – które wymagają osobistego udziału zobowiązanego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych dodał, że wykładnia art. 40 § 2 k.p.a. wskazuje, iż doręczenie decyzji stronie z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne. Uwzględnienie pełnomocnika ma na celu ochronę strony przed negatywnymi, arbitralnymi działaniami organów administracji publicznej tak, aby nie pozbawić strony prawa do sądu. Strona ustanawiając pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku postępowania, to w ten sposób niweczy skutki wspomnianej staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa.

Dalej skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie ustosunkował się do tego dlaczego w stosunku do 3 tytułów wykonawczych z 2013 r., co do których udzielone pełnomocnictwo spełniało wymogi ustawowe, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przesłał pełnomocnikowi korespondencji dotyczącej czynności egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tych tytułów wykonawczych. Co do tytułów wykonawczych z 2014 r., odwołując się m.in. do wyroku NSA z 21.01.2014 sygn. akt I OSK 2336/13, wskazał, że o skuteczności ustanowienia pełnomocnika i o tym jakie rodzi to skutki procesowe, nie decyduje data wszczęcia postępowania (nie sposób uznać, że strona nie ma prawa ustanowić pełnomocnika do występowania w postępowaniu przed jego wszczęciem), lecz treść pełnomocnictwa i data powzięcia przez organ informacji o ustanowieniu pełnomocnika, po myśli art. 33 § 2 k.p.a.

Podsumowując skarżący stwierdził, że pełnomocnictwo z 8 października 2013 r. spełniało wszelkie wymogi pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń, a zatem korespondencja powinna być doręczana ustanowionemu pełnomocnikowi, czego organy nie respektowały.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem - wobec treści art. 18 u.p.e.a. - w tym zakresie odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a., tj. art. 32 i art. 33.

Zgodnie z art. 32 k.p.a., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Natomiast stosownie do art. 33 § 1 - § 4 k.p.a., w stanie prawnym obowiązującym w 2013 r. (strona powołuje się na pełnomocnictwo złożone 9 października 2013 r.), pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. (...) Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. W sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że skoro na podstawie w/w regulacji pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 3 k.p.a.), to – uwzględniając art. 18 u.p.e.a. - pełnomocnictwo powinno zostać złożone właściwemu organowi egzekucyjnemu do akt konkretnej sprawy egzekucyjnej. Organ ten musi bowiem zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie. Dotyczy to także sytuacji, gdy pełnomocnictwo udzielone zostało do prowadzenia wszelkich spraw w postępowaniu egzekucyjnym (w jego treści nie oznaczono do której sprawy zostało udzielone), z tym jednak zastrzeżeniem, że w razie złożenia takiego pełnomocnictwa w otwartych już postępowaniach organ egzekucyjny powinien wezwać do złożenia brakujących dokumentów pełnomocnictwa bądź jego odpisów.

Sąd stoi na stanowisku, że w stanie prawnym odnoszącym się do tej sprawy, czynności poprzedzające wszczęcie egzekucji, takie jak np. doręczenie upomnienia czy tytułu wykonawczego, powinny być co do zasady dokonywane wobec zobowiązanego (zob. K. Sobieralski (w:) J. Demczyńska i inni, Praktyka administracyjnego postępowania egzekucyjnego, Wrocław 2008, s.70). Dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji zobowiązany może ustanowić pełnomocnika. Wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (art. 15 § 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a.) poprzedzają dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej. Na tym etapie ustanowienie pełnomocnika przez zobowiązanego nie jest możliwe. Nie została bowiem wszczęta egzekucja administracyjna, do której wszczęcia w sposób przewidziany w art. 26 § 5 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. nie zawsze musi dojść (np. z uwagi na wcześniejszą zapłatę należności pieniężnej na skutek doręczenia upomnienia). W takiej sytuacji adresatem odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) jest zobowiązany wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym (wyrok NSA z 23 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 945/08).

Sądowi znane jest stanowisko, że pisma zawierające np. upomnienie skierowane do zobowiązanego, należy doręczyć jego pełnomocnikowi, gdy wierzyciel posiada wiedzę i dowód na to, że pełnomocnictwo obejmuje także fazę wykonania obowiązku określonego lub ustalonego w decyzji. Reprezentacja zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym może dotyczyć doręczenia tytułu wykonawczego. (zob. wyrok NSA z 14 lipca 2004 r. sygn. akt FSK 296/04). Sąd orzekający zapatrywania tego jednak nie podziela.

Na podstawie art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Dopiero po skutecznym wszczęciu egzekucji zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym (wyroki NSA z: 23 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSK 1344/07; 2 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 1539/09; 23 października 2013 r. sygn. akt II FSK 2782/11). Wszczęcie egzekucji administracyjnej, rozumianej jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego, związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) lub doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wiąże się to z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego (art. 67 § 1 u.p.e.a.). Na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji czynności organu egzekucyjnego zmierzają dopiero do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej, jako postępowania wykonawczego obowiązków o charakterze pieniężnym, stąd mogą być kierowane wyłącznie do zobowiązanego. Jednakże po wszczęciu egzekucji powinny być kierowane – co do zasady – do pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony.

W tej sprawie, w odniesieniu do tytułów wykonawczych z: [...]r. nr [...], [...]r. nr [...], [...]r. nr [...]- organ egzekucyjny doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Doręczył także upomnienia zobowiązanemu. Nastąpiło zatem wszczęcie egzekucji administracyjnej. W ślad za tym zobowiązany 9 października 2013 r. ustanowił pełnomocnika do reprezentowania przed Urzędem Skarbowym w B. w zakresie spraw związanych z postępowaniami egzekucyjnymi w administracji. W świetle powyższego brak było podstaw do przyjęcia, jak to argumentował organ w zaskarżonym postanowieniu, że powyższe pełnomocnictwo w w/w sprawach w ogóle nie obowiązywało.

Sąd podziela pogląd, że z uwagi na specyfikę postępowania egzekucyjnego, w trakcie postępowania egzekucyjnego mogą toczyć się mieszczące się w jego ramach postępowania np. w sprawie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), zawieszenia postępowania (art. 56 u.p.e.a.), umorzenia postępowania (art. 59 u.p.e.a.), czy też kosztów egzekucyjnych (art. 64c u.p.e.a.). których zakończenie następuje wydaniem odrębnych postanowień, opartych o różne podstawy prawne, niekiedy kierowanych - poza zobowiązanym - do różnych podmiotów (przy wielości wierzycieli). Wówczas jednak złożenie przy którejkolwiek z tych spraw pełnomocnictwa do reprezentowania zobowiązanego w szeroko rozumianym postępowaniu egzekucyjnym (bez zawężenia ram umocowania) obliguje organ egzekucyjny do kierowania korespondencji związanej z tym postępowaniem na adres wyznaczonego pełnomocnika. W razie wątpliwości co do jego umocowania w danej sprawie organ kwestię tę powinien wyjaśnić.

Jeżeli nawet organ przyjmuje, że na podstawie art. 110c u.p.e.a., który dotyczy egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości, gdy zajęcie to następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, i to zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a kierowanie pism do zobowiązanego a nie pełnomocnika uzasadnione jest z jednej strony treścią tego przepisu, a z drugiej strony doniosłością, wagą i dotkliwością egzekucji z nieruchomości (organ powołał i przyjął w tym zakresie za własne stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z 27.10.2005 r. sygn. II SA/Wa 1797/05), to nie znajduje żadnego usprawiedliwienia pominięcie pełnomocnika w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną. Dotyczy to działania organu I instancji, które Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaaprobował w zaskarżonym postanowieniu. Takiego zapatrywania organów nie uzasadnia twierdzenie, że skarga dotyczy czynności odnoszących się do pięciu opisanych na wstępie tytułów wykonawczych, bowiem – o ile organ miał wątpliwości co do zakresu pełnomocnictwa - rzeczą organu było wyjaśnienie tej kwestii z udziałem pełnomocnika czy zobowiązanego, zwłaszcza w świetle art. 33 § 4 k.p.a.

Niezależnie od tego zwrócić trzeba uwagę na zasadnicze uchybienie, jakiego dopuściły się organy obu instancji załatwiające skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną. Otóż przyczyną zastosowania w sprawie art. 61a k.p.a. było ustalenie organów obu instancji, że skargę na czynność egzekucyjną wniesiono z uchybieniem czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 54 § 4 u.p.e.a.

Przepis art. 61a § 1 k.p.a. nie znajdował jednak w sprawie zastosowania, wobec regulacji art. 54 § 5 k.p.a.

Postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną zostało zainicjowane podaniem - skargą zobowiązanego. W stadium wstępnym takiego postępowania podejmowane są czynności, których celem jest m.in. ustalenie, czy skargę wniesiono z zachowaniem ustawowego terminu.

Zgodnie z art. 54 § 5 i § 5a u.p.e.a., w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a).

Powyższe oznacza, że organ może wydać dwa rodzaje rozstrzygnięć: 1) uwzględnić skargę i wówczas nie przysługuje zażalenie; 2) oddalić skargę, na co przysługuje zażalenie.

Oddalenie skargi może nastąpić zarówno z przyczyn merytorycznych, jak i formalnych (np. uchybienie terminu do wniesienia skargi), bowiem zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Oznacza to, że skoro art. 54 § 5 u.p.e.a. reguluje kwestię oddalenia skargi, bez precyzowania przyczyn, to w każdym przypadku niemożności jej uwzględnienia, skarga powinna być oddalona.

W tym stanie rzeczy, organ odmawiając wszczęcia postępowania naruszył art. 61a § 1 k.p.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie, gdyż zastosowanie znajdowały przepisy art. 54 § 5 (lub 5a) u.p.e.a.

W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem w/w przepisów, a także art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 32 i art. 33 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić powyższe, w tym dokonać oceny pełnomocnictwa z uwzględnieniem rozważań Sądu.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę zwrotu kosztów złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.