Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 327/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2, 154
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 70 ust. 2,  196 ust. 2, 207 ust. 1,
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 54 § 2 i 3 , art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: W sytuacji, gdy strona składa skargę sądową - organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w trybie autokontroli uwzględnić skargę w

całości do czasu rozpoczęcia rozprawy, na podstawie art. 54 par. 3 p.p.s.a. Tryb wskazany w tym przepisie wyklucza stosowanie innych trybów

przewidzianych przepisami k.p.a., dla wzruszenia decyzji ostatecznych. Skorzystanie przez organ II instancji z instrumentu przewidzianego w art.54 par. 3

p.p.s.a. nie znosi obowiązku, o jakim mowa w art. 54 par. 2 p.p.s.a.

TEZY

W sytuacji, gdy strona składa skargę sądową - organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w trybie autokontroli uwzględnić skargę w

całości do czasu rozpoczęcia rozprawy, na podstawie art. 54 par. 3 p.p.s.a. Tryb wskazany w tym przepisie wyklucza stosowanie innych trybów

przewidzianych przepisami k.p.a., dla wzruszenia decyzji ostatecznych. Skorzystanie przez organ II instancji z instrumentu przewidzianego w art.54 par. 3

p.p.s.a. nie znosi obowiązku, o jakim mowa w art. 54 par. 2 p.p.s.a.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 sprawy ze skargi M.I. na decyzję Prorektora [...] z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na powtarzanie III roku studiów doktoranckich w roku akademickim [...] 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prodziekana Wydziału [...] z dnia [...] marca 2007r. , znak: [...] 2. stwierdza nieważność decyzji Prorektora [....] z dnia [....] stycznia 2007r., znak : [...]; 3. określa, że decyzje wymienione w punktach 1 i 2 nie mogą być wykonane w całości; 4. zasądza od [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prorektor Uniwersytetu (....) decyzją z dnia [...] maja 2007 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy decyzję Prodziekana (kierownika studiów doktoranckich) Wydziału [...] z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...], wyrażającą zgodę M. I. na powtarzanie III roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2006/2007.

W uzasadnieniu podniesiono, że M. I. w roku akademickim 2005/2006 nie uzyskał zaliczenia z egzaminu z języka angielskiego. W odpowiedzi na pismo skierowane do kierownika studiów doktoranckich na Wydziale [...] z dnia 23 lutego 2007 roku, w którym odwołujący się wnosił o powtarzanie III roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2007/2008, została wydana decyzja z dnia [...] marca 2007 roku wyrażająca zgodę na powtarzanie III roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2006/2007. W odwołaniu M. I. stwierdził, że decyzja nie uwzględnia żądania, gdyż przedmiotem wniosku była prośba o powtarzanie III roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2007/2008, a nie jak wskazano w decyzji w roku akademickim 2006/2007.

Organ II instancji zauważył, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r. Nr 1, poz. 3), studia doktoranckie trwają nie dłużej niż 4 lata. W wyjątkowych sytuacjach kierownik studiów doktoranckich może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich na okres nie dłuższy niż rok ( § 2 ust. 3 rozporządzenia).

Odwołujący się, rozpoczął studia doktoranckie w roku akademickim 2003/2004, a zatem te studia powinny zakończyć się w roku akademickim 2006/2007. Przy uwzględnieniu maksymalnego okresu przedłużenia studiów doktoranckich, powinny się one zakończyć w roku akademickim 2007/2008.

Uwzględnienie żądania M. I. byłoby sprzeczne z § 2 ust. 3 rozporządzenia. Oznaczałoby bowiem, przedłużenie studiów doktoranckich o okres dwóch lat (rok akademicki 2007/2008 i 2008/2009). Jednocześnie, w związku z uchyleniem przez Rektora jego decyzji, utrzymującej w mocy decyzję Prodziekana Wydziału [...] z dnia [...] listopada 2006 r. o skreśleniu M. I. z listy uczestników studiów doktoranckich, konieczne stało się określenie jego statusu jako uczestnika studiów doktoranckich. Potrzeba określenia statusu odwołującego się jako uczestnika studiów doktoranckich, uzasadnia utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Decyzja ta kreuje stan odpowiadający dyspozycji § 2 rozporządzenia.

Skargę sądową na powyższą decyzję złożył M. I. zarzucając, że pozornie tylko uwzględnia ona wniosek.

Organy uczelni dały mu "możliwość" powtarzania III roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2006/2007, który praktycznie dobiegł końca, zamiast umożliwić powtarzanie roku, w roku akademickim 2007/2008. W uzasadnieniu tej decyzji "chytrze" powołano przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r., które weszły w życie dopiero 13 stycznia 2007 r. W rozporządzeniu tym nic nie mówi się o studiach niestacjonarnych – zaocznych. Sprawa skarżącego ciągnie się od dłuższego czasu i dawno powinna być załatwiona zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich [...]. Gdyby nie przeszkody, które dotknęły skarżącego, ukończyłby studia w terminie – w roku akademickim 2006/2007. Były to przeszkody zdrowotne oraz inne istotne przeszkody, których nie uwzględnił organ I instancji, natomiast skreślił skarżącego bezprawnie z listy studentów w roku akademickim 2006/2007 decyzją z dnia 24 listopada 2006 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Prorektora [...] decyzją z dnia 14 grudnia 2006 r.

Po złożeniu skargi sądowej na tę ostatnią decyzję, Prorektor "w zakresie własnym uchylił obydwie wadliwe decyzje bez przekazania sprawy do Sądu".

Po tym fakcie skarżący zwrócił się do organu I instancji z prośbą o udzielenie pomocy ze względu na stan zdrowia oraz inne ważne przyczyny. W podaniu z dnia 19 lutego 2007 r. , prosił o wpisanie warunkowo na IV rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2007/2008 , mimo braku zaliczenia z języka angielskiego oraz stworzenie możliwości przystąpienia do egzaminu z tego przedmiotu wyznaczonym terminie podczas studiów na IV roku, w roku akademickim 2007/2008.

Prośba ta była zgodna z Regulaminem studiów doktoranckich, jednak nie została uwzględniona. Uwzględnienie prośby dawało możliwość zakończenia studiów w ciągu 5 lat. Wyrażenie zgody na powtarzanie III roku studiów, także daje możliwość ukończenia studiów w ciągu 5 lat. Nie można bowiem wliczać roku akademickiego 2006/2007 do studiów, ponieważ w tym roku nastąpiło skreślenie z listy studentów przez kilka miesięcy, a ponadto trwało i trwa przez cały czas postępowanie, w wyniku którego wydano dotychczas 5 decyzji. Organy [...] rozpatrywały sprawę skarżącego w sposób wyjątkowo opieszały, tendencyjny i nieprzychylny dla niego. Wyrządzona przez [...] krzywda ma podwójny wymiar. W świetle zaistniałych faktów skarżący poniósł duże straty finansowe (niestacjonarne studia doktoranckie są odpłatne) oraz straty moralne.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora [...] wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że zgodnie z § 14 ust. 6 Regulaminu studiów doktoranckich, skreślenie nie wstrzymuje przewodu doktorskiego, bowiem można kontynuować doktorat, nie uczestnicząc w studiach.

Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a także korzystając z regulacji przewidzianej w art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., ustalił i zważył, co następuje:

Stosownie do art. 196 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) zwanej dalej ustawą – organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich. Przepisy art. 161 i 162 stosuje się odpowiednio.

Taka regulacja oznacza, że organizację i tok studiów doktoranckich normują:

- przepisy ustawy,

- normy zawarte w przepisach odrębnych wydanych na podstawie upoważnienia przewidzianego w art. 201 ustawy,

- regulamin studiów doktoranckich,

- regulamin studiów.

Zwrot "odpowiednio" zawarty w art. 196 ust. 2 zdanie 2 ustawy oznacza, że przepisy regulaminu studiów stosuje się do studiów doktoranckich w sprawach nieuregulowanych przez regulamin studiów doktoranckich oraz, o ile przepisy regulaminu studiów dają się pogodzić z regulaminem studiów doktoranckich.

Ponadto, na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy – do indywidualnych decyzji podejmowanych przez organy uczelni w sprawach studentów i doktorantów (...), stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Jeśli chodzi o przepisy wewnętrzne uczelni, o których mowa w art. 196 ust. 2 ustawy, w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają:

- przepisy Regulaminu studiów doktoranckich uchwalonego przez Senat [...], który obowiązuje od 1 października 2005 r., ze zmianami wprowadzonymi uchwałą Senatu [...] w dniu 21 kwietnia 2006 r. (k.46 – 52 akt III SA/Lu 327/07) zwane dalej R.s.d.

- odpowiednio – przepisy Regulaminu studiów uchwalonego przez Senat [...] w dniu 21 kwietnia 2006 r. (k.52-60 akt II SA/Lu 327/07), zwane dalej R.s.

"Odrębne" przepisy, o których mowa w art. 196 ust. 2, to przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 grudnia 2006 r., w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r. Nr 1, poz. 3), które weszły w życie dopiero w dniu 13 stycznia 2007 r.

Niesporne jest, że M. I. został przyjęty w 2003 r. na czteroletnie zaoczne studia doktoranckie – kierunek [...], prowadzone przez Uniwersytet [...]; Wydział [...].

Skarżący w dniu 31 października 2006 r. zwrócił się do organu I instancji o przełożenie terminu egzaminu z języka angielskiego na miesiąc czerwiec 2007 r. oraz o wyrażenie zgody na urlop dziekański w roku akademickim 2006/2007. Wniosek został umotywowany złym stanem zdrowia oraz nadmiarem obowiązków służbowych, które uniemożliwiły zdanie egzaminu w terminie. Wniosek ten pozytywnie zaopiniował prof. [...], prowadzący seminarium doktoranckie (k.13 akt administracyjnych).

Prodziekan Wydziału [...] decyzją z dnia 14 listopada 2006 r. znak: WP-62276/06 odmówił uwzględnienia wniosku i wyznaczył ostateczny termin zaliczenia języka angielskiego do dnia 24 listopada 2006 r. – pod rygorem skreślenia z listy studentów doktorantów (k.14 akt administracyjnych). Decyzja ta, doręczona skarżącemu w dniu 21 listopada 2006 r. nie zawierała pouczenia o sposobie i terminie wniesienia odwołania, wbrew przepisom art. 129 i art. 107 § 1 k.p.a., w związku z art. 207 ust. 1 ustawy. Oczywiste jest przy tym, że na podstawie art. 70 ust. 2 ustawy M. I. przysługiwało odwołanie do Rektora.

Z pisma skarżącego, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 22 listopada 2006 r. (k.16 akt administracyjnych) wynikało, że nie godzi się on z wydaną decyzją. Pismo to zatem powinno być potraktowane jako odwołanie od decyzji z dnia 14 listopada 2006 r. i przekazane do rozpatrzenia organowi II instancji.

Miast takiego sposobu procedowania, Prodziekan Wydziału [...], złożył na nim własnoręczną adnotację w dniu 24 listopada 2006 r. : "odmawiam z przyczynach podanych w decyzji (...)".

Tego samego dnia, tj. w dniu 24 listopada 2006 r. Prodziekan [...] wydał decyzję, znak:[...], mocą której skreślił M. I. z listy studentów niestacjonarnych studiów doktoranckich, z powodu braku zaliczenia III roku studiów, roku akademickiego 2005/2006.

Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Prorektora [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. , znak:[...].

Na tę decyzję skargę sądową złożył w dniu 17 stycznia 2007 r. M. I. (k.37-36 akt administracyjnych).

Wbrew przepisowi art. 54 § 2 p.p.s.a., w związku z art. 207 ust. 1 ustawy, organ II instancji nie przekazał skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W sytuacji, gdy strona składa skargę sądową – organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w trybie autokontroli uwzględnić skargę w całości do czasu rozpoczęcia rozprawy, na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Tryb wskazany w tym przepisie wyklucza stosowanie innych trybów przewidzianych przepisami k.p.a., dla wzruszenia decyzji ostatecznych. Skorzystanie przez organ II instancji z instrumentu przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a. nie znosi obowiązku, o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Tymczasem Prorektor [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., znak:[...], działając na podstawie art. 154 k.p.a. uchylił własną decyzję z dnia 14 grudnia 2006 r. (k. 39 akt administracyjnych).

Wbrew twierdzeniom stron, decyzja ta wyrugowała z obrotu prawnego jedynie decyzję Prorektora [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., znak: [...], natomiast nie wyeliminowała decyzji Prodziekana Wydziału [...] z dnia [...] listopada 2006 r. o skreśleniu M. I. z listy studentów zaocznych studiów doktoranckich. Tak więc w dalszym ciągu w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja skreślająca skarżącego z listy studentów niestacjonarnych studiów doktoranckich.

Skoro Prorektor [...] nie wydał po złożeniu skargi sądowej decyzji w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. , sięgnął zaś w sposób niedopuszczalny po instrument przewidziany w art. 154 k.p.a., przeto decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. należy uznać za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tego rodzaju orzeczenie usprawiedliwione jest dyspozycją art. 135 p.p.s.a., a poza tym względami pragmatycznymi. Gdyby bowiem Sąd nie wyeliminował z obrotu prawnego przedmiotowej decyzji, musiałaby dopiero zostać uruchomiona (z urzędu, na wniosek strony) długotrwała procedura, zmierzająca do wzruszenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.

Abstrahując od stwierdzonych wad decyzji Prorektora [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., to fakt, że na skutek tej decyzji nie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] grudnia 1996 r., a status prawny skarżącego jako studenta studiów doktoranckich pozostawał jak gdyby w zawieszeniu (nie został przywrócony w prawach studenta tego rodzaju studiów), niedopuszczalne było decyzyjne rozstrzyganie wniosku M. I. zawartego w podaniu z dnia 19 lutego 2007 r. – data wpływu 23 lutego 2007 r. (k.42 akt administracyjnych).

Z tych względów uznać należy zaskarżoną do sądu decyzję Prorektora [...] z dnia [...] maja 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prodziekana Wydziału [...] (kierownika studiów doktoranckich) z dnia [...] marca 2007 r. za dotknięte wadą nieważności (zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa), co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z tych względów należało orzec jak w pkt 1 i 2 sentencji. Rozstrzygnięcia zawarte w pkt 3 i 4 sentencji uzasadniają przepisy art. 152 i art. 200 p.p.s.a.

W ukształtowanym niniejszym wyrokiem stanie sprawy, "odżywają": decyzja Prodziekana Wydziału [...] z dnia [...] listopada 2006 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Prorektora [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Skoro na tę ostatnią decyzję M. I. złożył skargę sądową, organy uczelni postąpią w myśl art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. bezzwłocznie przekażą skargę sądowi administracyjnemu wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę.

Oczywiste jest przy tym, że stosownie do art. 54 § 3 p.p.s.a. – organ w ramach autokontroli może uwzględnić skargę w całości. Wydanie w tym trybie decyzji, od której przysługuje odrębna skarga sądowa, nie będzie zwalniało organów uczelni od wykonania obowiązku , o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.

Ponadto, organ odwoławczy rozpozna odwołanie wniesione przez skarżącego od decyzji Prodziekana Wydziału [...] (kierownika studiów doktoranckich) z dnia [...] listopada 2006 r.

Nie sugerując żadnego sposobu rozstrzygnięcia, skład orzekający wyraża pogląd, że z uwagi na istotne wady stwierdzone w procedowaniu organów uczelni, należałoby poszukać właściwego rozwiązania prawnego w celu ostatecznego załatwienia sprawy i ukształtowania statusu M. I.

Do wiadomości skarżącego trzeba wskazać na ewentualną możliwość skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 55 § 1 i w art. 287 pkt 2 p.p.s.a.