Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 966/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: odmówić przyznania skarżącemu T. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Sygrs. akt VI SA/Wa 966/14

UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2014 r. T. K. (dalej także: "skarżący" lub "strona

skarżąca") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek

o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od

kosztów sądowych.

Z podanych przez skarżącego w urzędowym formularzu PPF informacji

wynika, że strona skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i

dwojgiem małoletnich dzieci. W rubryce 10 formularza skarżący oświadczył, iż osiąga

miesięczny dochód w wysokości 3.000 złotych brutto z tytułu umowy o pracę, zaś

jego małżonka - wynagrodzenie w wysokości 2.115 złotych brutto. W uzasadnieniu

wniosku skarżący podkreślił, że jako osoba fizyczna pełni rolę organu prowadzącego

szkoły niepubliczne dla osób dorosłych. Skarżący wskazał, że jedyne źródło ich

finansowania stanowi dotacja podmiotowa udzielana przez jednostki samorządu

terytorialnego, przy czym słuchacze nie ponoszą żadnych kosztów. Strona skarżąca

zauważyła jednocześnie, że środki pochodzące z dotacji mogą być wydatkowane

wyłącznie na bieżącą działalność szkół. Skarżący stwierdził, że przedmiotowe szkoły

nie generują żadnego przychodu i stąd właśnie wniosek strony o zwolnienie od

kosztów sądowych.

Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył:

a) zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2012 roku z

tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie

na poziomie 32.444,50 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 8.730,26

złotych, osiągnął on dochód na poziomie 23.714 złotych,

b) zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez małżonkę skarżącego w 2012r.

z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy

przychodzie na poziomie 149.159,62 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających

kwoty 177.505,97 złotych, osiągnęła ona stratę sięgającą kwoty 28.346,35 złotych,

wystawione przez pracodawcę małżonki skarżącego - [...]

w [...] zaświadczenie, że jej dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku

[...] wynosi 2.115 złotych brutto miesięcznie,

wystawione przez pracodawcę skarżącego - firmę [...] sp. z o. o.

zaświadczenie, że jego dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Prezesa Spółki

wynosi 3.000 złotych brutto miesięcznie,

oświadczenie, że skarżący nie uzyskał dopłat do gruntów rolnych,

oświadczenie, że pełnienie przez skarżącego funkcji organu prowadzącego szkoły

niepubliczne nie jest działalnością gospodarczą.

Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa

pomocy oraz przedstawione dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej

sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego

skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez

nadesłanie między innymi:

zeznań podatkowych za rok 2013 skarżącego i jego małżonki, ewentualnie

zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w

tym okresie,

dokumentu wskazującego na wysokość dotacji przedmiotowej uzyskiwanej od

jednostki samorządu terytorialnego na funkcjonowanie prowadzonych przez

skarżącego szkół niepublicznych, z wyszczególnieniem kategorii wydatków objętych

dotacją,

wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego małżonkę rachunków

bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku, jeżeli ani skarżący ani

jego małżonka nie posiadają rachunków bankowych, zobowiązano skarżącego do

złożenia stosownego oświadczenia).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył:

zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2013 r. z tytułu

prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na

poziomie 6.613,81 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 2.988,90

złotych, osiągnął on dochód na poziomie 3.624,91 złotych,

zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez małżonkę skarżącego w 2013 r.

z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, że przy

przychodzie na poziomie 68.750 złotych i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty

52.666,11 złotych, osiągnęła stratę sięgającą kwoty 16.083,89 złotych,

- oświadczenie, iż pełnienie przez skarżącego funkcji organu prowadzącego szkoły

niepubliczne nie jest działalnością gospodarczą.

Skarżący nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunków bankowych, a także

nie wyjaśnił, czy jakikolwiek rachunek bankowy posiada on sam lub jego małżonka.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. Referendarz sądowy

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania stronie

skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia

Referendarz sądowy stwierdził, że skoro skarżący nie przesłał żądanych

dokumentów w zakresie dotyczącym kwestii posiadanych rachunków bankowych i

dokonywanych na nich operacji, to nie można ustalić, czy wypełnia on przesłanki

przewidziane w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od w/w

postanowienia Referendarza sądowego WSA w Warszawie.

W uzasadnieniu sprzeciwu strona skarżąca zwróciła uwagę na ilość spraw

prowadzonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia w związku z dokonaną po kilku

latach zmianą interpretacji prawa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie

oceny dopuszczalności umów o dzieło na prowadzenie wykładów. Skarżący wskazał,

że w stosunku do jego osoby takich postępowań będzie blisko pół tysiąca, z czego

zdecydowana większość znajdzie finał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w

Warszawie. Zdaniem skarżącego, wniesienie takiej ilości opłat sądowych spowoduję

bardzo znaczący uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r.,

poz. 270 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a.", od postanowień wydanych na podstawie

art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego

sądu administracyjnego sprzeciw. W związku z tym należy uznać, iż właściwy do

rozpatrzenia sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został

odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony,

traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd

na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie

fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w

stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania

koniecznego dla siebie i rodziny.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to

strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 246 p.p.s.a.,

obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. m.in. postanowienie

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FZ

345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej

strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej

interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią

proporcję między tym przesłankami.

Stosownie do przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi, zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania

sądowego (art. 199 p.p.s.a.), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa

pomocy.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co

oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się

trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku

lub osoby, które pozbawione są środków do życia, bądź których środki są bardzo

ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (wc/e:

postanowienie NSA zdnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.).

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2005 r., sygn.

akt II OZ 318/05 (niepubl.), stwierdził, iż prawo pomocy przyznawane jest osobom,

które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść

kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają

żadnego dochodu.

Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżący nie przedłożył na

wezwanie referendarza, a także nie dołączył do sprzeciwu wyciągów z rachunków

bankowych. Ponadto, skarżący nie przedłożył stosownego oświadczył, czy on i jego

żona posiadają rachunki bankowe. Zdaniem Sądu, z materiału przedłożonego przez

stronę skarżącą nie jest więc wiadome, czy skarżący i jego żona posiadają rachunki

bankowe, ani jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była

wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o

przyznanie prawa pomocy.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że brak było możliwości ustalenia,

czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi.

Należy zauważyć ponadto, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów

dotyczących kwestii prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Z

uzasadnienia wniosku oraz złożonego oświadczenia wynika, że skarżący w istocie

zmierza do wykazania, że skoro cała działalność polegająca na prowadzeniu szkoły

niepublicznej pokrywana jest z dotacji podmiotowej udzielanej przez jednostki

samorządu terytorialnego, to oznacza, że szkoły nie generują żadnego przychodu i

stąd zasadnym jest właśnie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.

W ocenie Sądu, taka argumentacja nie znajduje jednakże uzasadnienia. W świetle

definicji działalności gospodarczej, zawartej w ustawie o podatku dochodowym od

osób fizycznych, prowadzenie niepublicznych szkół, o których mowa w ustawie o

systemie oświaty, jest rodzajem aktywności określonej jako działalność podjęta w

celu zarobkowym, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

W konsekwencji, w przypadku podmiotu prowadzącego szkołę niepubliczną,

będącego osobą fizyczną, otrzymane przez niego dotacje na jej prowadzenie są

kwalifikowane jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zwolniony

jednakże od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o

podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotacja, jaką otrzymuje szkoła, ma

charakter dotacji przedmiotowej, zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Ma ona

na celu przede wszystkim finansowanie wydatków bieżących, a więc wydatków

bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem szkoły tj. wydatków związanych z

wynagrodzeniami pracowników, naliczanymi od nich składkami, a także wydatków

związanych z realizacją statutowych zadań.

Zdaniem Sądu, kluczową kwestią, której skarżący nie wyjaśnił, jest to, czy

skarżący, jako organ założycielski, pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół

bezpośrednio z otrzymywanej dotacji przedmiotowej. Skarżący w ogóle się na ten

temat nie wypowiedział zarówno w uzasadnieniu wniosku, jak i w złożonym

sprzeciwie.

Skarżący nie przedłożył również żadnych dokumentów dotyczących kwestii

prowadzenia działalności gospodarczej przez jego żonę, podczas, gdy z treści

złożonego przez nią zeznania podatkowego za rok 2013 wynika, iż taką działalność

żona skarżącego prowadzi i uzyskuje z tego tytułu znaczny przychód (na poziomie

68.750,00 złotych). Brak zatem podstaw do przyjęcia, że osiągnięcie przychodu

przez współmałżonka skarżącego w kwocie ponad 68 tysięcy złotych przesądza o

niemożności pokrycia kosztów sądowych (wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi

200 złotych).

Należy wyraźnie podkreślić, że brak jest podstaw do prowadzenia przez Sąd z

urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam

uchyla się od złożenia dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia owej oceny.

Tym samym, Sąd uznał, że skarżący uniemożliwił dokonanie oceny jego

rzeczywistej sytuacji finansowej oraz zdolności do poniesienia należnych kosztów

sądowych.

Zdaniem Sądu, samo wyrażone w sprzeciwie oświadczenie skarżącego o

istnieniu podstawy do zwolnienia go od kosztów sądowych, nie poparte rzetelnymi

dowodami, czy też wyczerpującym wyjaśnieniem strony, jest niewystarczające do

oceny przesłanek uzasadniających przyznanie stronie prawa pomocy, gdyż skarżący

nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów

postępowania w niniejszej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a. -

orzekł, jak w sentencji postanowienia.