Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 375/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 14, art. 8 ust. 4 pkt 6, art. 50 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania B. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2020 r., [...]

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2020r., znak: [...] przyznano B. K. świadczenie z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych od dnia [...] listopada 2020r. do dnia [...] grudnia 2020r. po 2 godziny dziennie dwa razy w tygodniu w dni robocze; ustalono odpłatność za godzinę tych usług w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przytoczył sytuację materiaino- życiową wnioskującej oraz przepisy będące podstawą decyzji w niniejszej sprawie. Odniósł się także do kwestii gospodarowania A. B. i B. K.. Następnie wyliczono dochód rodziny oraz wyjaśniono zasadność ustalonej kwoty odpłatności za godzinę przedmiotowych usług.

Od decyzji z dnia [...] listopada 2020r., znak: [...] B. K. złożył odwołanie w przewidzianym do tego terminie w części dotyczącej wysokości odpłatności za przedmiotowe usługi opiekuńcze.

W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż zgodnie z § 5 ust. 1 oraz 2 pkt a) uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] czerwca 2019r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania odpłatność za usługi opiekuńcze ustala się w zależności od posiadanego dochodu osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie. Procentowe wskaźniki odpłatności za usługi opiekuńcze zawiera tabela stanowiąca załącznik nr [...] do uchwały. W przypadku dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie (określonym w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U z 2020 r. poz. 1876, dalej jako "u.p.s.")) mieszczącym się w przedziale 251-300% wysokość odpłatności ustala się na poziomie 40%.

Stosownie do przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w związku z §1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528,00 zł.

Organ podniósł, iż zgodnie z art. 6 pkt 10) oraz 14 u.p.s. osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż w orzecznictwie sądów administracyjnym (w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego) ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nie można uznać, iż jedynym kryterium oceny miałby być fakt, że dana osoba uzyskuje własny dochód pozwalający jej na samodzielne utrzymanie (a takie stanowisko zdaje się prezentować B. K. wskazując, że jej jedynym dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie). Wyjaśnienia w tym zakresie wymaga, czy codzienne sprawy związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (m.in. zapewnienie środków utrzymania, utrzymanie porządku i czystości, przygotowywanie posiłków, załatwianie bieżących spraw życia codziennego odbywają się wyłącznie z udziałem jednej osoby, czy też przy współpracy innych osób przebywających w danym gospodarstwie dla osiągnięcia wspólnych celów bytowych. Wskazać należy również, że B. K. została ustanowiona kuratorem sądowym A. B..

Ponadto organ wskazał, iż na dochód rodziny w niniejszej sprawie składają się następujące kwoty: [...] zł świadczenia emerytalnego A. B. z KRUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem uzupełniającym; [...] zł zasiłku pielęgnacyjnego B. K.; [...] zł świadczenie emerytalne B. K. z amerykańskiej instytucji ubezpieczeniowej (w wysokości [...] $); [...] zł tytułem dochodu z gospodarstwa rolnego (A. B. i B. K. posiadają łącznie 1,0378 ha powierzchni przeliczeniowej; stosownie bowiem do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (§1 pkt 3) kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego ustalono w wysokości [...] zł).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż łączny dochód wynosi zatem [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi [...] zł i kwota ta mieści się między 251-300% kwoty kryterium dochodowego. Z tego względu 40% kwoty odpłatności jednej godziny przedmiotowych usług (pełny koszt to [...] zł) stanowi [...] zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż jak wynika z przepisu §6 powyższej uchwały osoby wnoszące odpłatność za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, można zwolnić na ich wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłat, w szczególności z powodu: [...] d) sytuacji gdy osoba lub rodzina ponosi wydatki zagrażające egzystencji świadczeniobiorcy spowodowane uzasadnionymi okolicznościami, zwłaszcza długotrwałą chorobą, niepełnosprawnością, śmiercią członka rodziny, stratami materialnymi powstałymi w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

Zdaniem Kolegium sytuacja materialno-życiowa rodziny B. K., jakkolwiek trudna, nie jest wyjątkowa i nie zagraża egzystencji świadczeniobiorcy. Rodzina posiada stałe źródła dochodów, które w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosiły [...] zł. Rodzina nie jest pozbawiona miejsca zamieszkania, ponadto jest wspierana innymi formami pomocy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. K. wskazując, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i wymaga pomocy przy wykonywaniu niektórych czynności domowych oraz że nie jest w stanie ponosić odpłatności za usługi opiekuńcze.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...] umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowiono dla Skarżącej adwokata.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2021 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji:

- niezastosowanie przez organy obu instancji instytucji zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze z § 6 uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania, pomimo że sytuacja osobista, finansowa i rodzinna skarżącej B. K. przemawiała za zastosowaniem ww. zwolnienia;

- naruszenie przez organy obu instancji prawa materialnego - art. 6 ust. 10 u.p.s., polegające na błędnym uznaniu, że Skarżąca B. K. nie jest osobą samotnie gospodarującą oraz, że B. K. i A. B. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy B. K. - pomimo, że przebywając w Polsce zamieszkuje z i opiekuje się matką A. B. oraz zajmuje jej sprawami urzędowymi - powinna zostać uznana za osobę samotnie gospodarującą, bowiem sam fakt wspólnego zamieszkiwania w okresie przebywania w Polsce, a nawet opiekowania się matką A. B. i zajmowania jej sprawami urzędowymi, zwłaszcza w świetle tego, że B. K. jest ustanowiona kuratorem dla A. B. (a zatem zajmowanie się jej sprawami stanowi nie tylko prawo, ale i obowiązek B. K.) nie może przesądzać o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego, a to zwłaszcza w świetle oświadczenia złożonego przez B. K., że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz braku jakichkolwiek aktualnych na dzień wydania decyzji dowodów, które świadczyłyby odmiennie.

Wskazując na powyższe pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do wydania decyzji uchylającej, poprzedzającej jego decyzję, decyzję Prezydenta Miasta K. w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odpłatności za usługi opiekuńcze oraz zmieniającej ją w tej części poprzez przyznanie usług opiekuńczych B. K. nieodpłatnie ewentualnie zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do wydania decyzji uchylającej, poprzedzającej jego decyzję, decyzję Prezydenta Miasta K. w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odpłatności za usługi opiekuńcze oraz zmieniającej ją w tej części poprzez przyznanie usług opiekuńczych B. K. za odpłatnością 5%, tj. w wysokości [...] zł za godzinę.

Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części.

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej rozwinął zarzuty podniesione w piśmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia [...] marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie zatem z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (ust. 3).

Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W przedmiotowej sprawie Skarżąca zaskarżyła korzystną dla siebie decyzję o przyznaniu jej usług opiekuńczych, kwestionując wyłącznie brak całkowitego zwolnienia z odpłatności, a tym samym ustaloną w pkt 2 decyzji organu I instancji odpłatność na poziomie [...] zł za godzinę.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, o których mowa w art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U z 2020 r. poz. 1876, dalej jako "u.p.s.") ma charakter obligatoryjny wyłącznie w przypadku, gdy wnioskuje o nie osoba samotna, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest tej pomocy pozbawiona.

Sytuacja taka nie występuje w odniesieniu do Skarżącej, bowiem Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką.

Art. 6 pkt 14 u.p.s. stanowi, iż na gruncie tej ustawy pod pojęciem "rodzina" rozumie się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyjaśniono, iż faktyczny związek, o jakim mowa w powołanym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także – jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem – gospodarstwa rolnego. Za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia [...] lutego 1996 r. (sygn. akt II URN [...]) wskazuje się, iż cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują. Pojęcie wspólnego gospodarowania nie oznacza zatem wyłącznie, przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy. Wspólne zamieszkiwanie finansowane z dochodu tylko jednej osoby zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (por. wyroki NSA z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 1947/12, z 9 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2287/12, z 5 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2836/2012, z 28 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1326/13, z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 156/17, z 13 października 2017r., sygn. akt I OSK 1274/16 oraz 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4273/18 – wszystkie dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA ).

W tym miejscu wskazać należy, iż Skarżąca zamieszkuje wspólnie z matką. Ponadto Sądowi wiadomym jest z urzędu, iż Skarżącej decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego przyznani prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką A. B. ur. [...] sierpnia 1935 r. w wysokości : [...] zł miesięcznie bezterminowo, począwszy od dnia [...] października 2020 r.. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po 70/21, CBOSA).

W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Tym samym wnioskujący o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy.

Ponadto zgonie zgodnie z art. 4 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż Skarżąca wspiera stale matkę w związku z jej niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Tym samym nie można podzielić argumentacji pełnomocnika Skarżącej, iż opieka jest sprawowana wyłącznie czasowo. Powyższe stałoby w oczywistej sprzeczności z oświadczeniami złożonymi w toku postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego o stałym sprawowaniu opieki.

Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje również kwestia, iż Skarżąca została ustanowiona kuratorem swojej matki. Należy pamiętać, iż obowiązkiem kuratora jest opieka nad majątkiem i sprawami życiowymi osoby częściowo ubezwłasnowolnionej.

Powyższe pozwala na stwierdzenie, iż Skarżąca wraz z matką tworzą rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego prawidłowa była zatem ocena, że Skarżąca wraz z matką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ustalając istnienie obydwu przesłanek z art. 6 pkt 14 u.p.s., a więc wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie trzeba mieć na uwadze istniejący w chwili orzekania stan faktyczny, a nie tylko oświadczenia (deklaracje) członków rodziny co do prowadzenia lub nie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.

Tym samy zarzuty naruszenia art. 6 ust. 10 u.p.s nie zasługiwał na uwzględnienie.

Wobec powyższego organ zasadnie jako podstawę materialnoprawną decyzji przyjął przepis art. 50 ust. 2 u.p.s., w myśl którego usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Z treści tego przepisu wynika zatem, że usługi te mogą być przyznane w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek. Decyzje w sprawie przyznania przedmiotowych usług na tej podstawie mają charakter uznaniowy zarówno w zakresie samego ich przyznania, jak i rozmiaru przyznanego świadczenia (ilości godzin) oraz w części odnoszącej się do okresu i miejsca świadczenia, czy też ewentualnej odpłatności.

Co do zasady sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych jest ograniczona, sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., a także czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany materiał dowodowy i czy następnie dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania owego uprawnienia i jego zakresu (por. wyrok WSA w Łodzi z 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 715/08 - dostępny w CBOSA).

Należy podkreślić, że prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, zwłaszcza na gruncie decyzji uznaniowej, powinno przy tym stwarzać nie tylko stronie postępowania, ale i sądowi administracyjnemu, możliwość kontroli prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w przypadku decyzji uznaniowej na organie rozpoznającym sprawę ciąży obowiązek dbałości o dokonanie ustalenia stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim staranne wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w zakresie możliwości zwolnienia Skarżącej z obowiązku ponoszenie odpłatności za usługi opiekuńcze jest niewystarczające.

Samo lakoniczne stwierdzenie organu II instancji o wysokości dochodu oraz faktu, iż rodzina nie jest pozbawiona miejsca zamieszkania i jest wspierana innymi formami pomocy nie jest wystarczające dla uznania prawidłowości decyzji w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu organu nie oceniły kwestii ewentualnego całkowitego zwolnienia Skarżącej z odpłatności na gruncie zapisów § 6 uchwały Rady Miasta K. z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania. W szczególności zwrócić należy uwagę na § 6 pkt d) uchwały z dnia [...] czerwca 2019 r. zgodnie z którym osoby wnoszące odpłatność za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, można zwolnić na ich wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłat, w szczególności z powodu sytuacji gdy osoba lub rodzina ponosi wydatki zagrażające egzystencji świadczeniobiorcy spowodowane uzasadnionymi okolicznościami, zwłaszcza długotrwałą chorobą, niepełnosprawnością, śmiercią członka rodziny, stratami materialnymi powstałymi w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

W niniejszej sprawie nie może uiść uwadze, iż zarówno Skarżąca jak i jej matka są osobami niepełnosprawnymi, co niewątpliwie wiąże się ze zwiększonymi wydatkami.

Organ rozpoznając niniejszą sprawę nie poczynił w tym zakresie koniecznych ustaleń, jak również nie rozważył, właściwie motywując swoje stanowisko, z jakich względów przy obiektywnym istnieniu uzasadnionych okoliczności w postaci długotrwałej choroby oraz niepełnosprawności Skarżącej, jak i jej matki, nie jest możliwe całkowite zwolnienie z odpłatności.

Ponadto w niniejszej sprawie wątpliwości Sądu budzi prawidłowość obliczenia dochodu rodziny Skarżącej. O ile wątpliwości Sądu nie budzi kwestia uznania za dochód rodziny skarżącej świadczenia emerytalnego A. B. ([...] zl), zasiłku pielęgnacyjnego Skarżącej ([...] zł) oraz jej świadczenia emerytalnego z amerykańskiej instytucji ubezpieczeniowej ([...] zł), to spore wątpliwości budzi prawidłowość doliczenia do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego.

W tym miejscu wskazać należy, iż przepis art. 6 pkt 4 u.p.s. określa, że za dochód rodziny uznaje się sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie.

Zatem skoro w niniejszej sprawie zarówno Skarżąca jak i jej matka są właścicielkami gospodarstw rolnych , to obliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego w przypadku rodzinny winno polegać na zsumowaniu dochodów poszczególnych członków rodziny z ich gospodarstw rolnych, a nie na zsumowaniu powierzchni gospodarstw rolnych stanowiących własność poszczególnych członków rodziny, a następnie obliczenie dochodu z sumowanego gospodarstwa rolnego.

Powyższe ma istotne znaczenie z punktu widzenia art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s. zgodnie z którym do dochodu nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Zatem dochód rodziny winien być ustalany przez sumowanie dochodów poszczególnych osób, czyli w przypadku dochodu z gospodarstwa rolnego należało ustalić czy każda z osób w rodzinie posiada ilość hektarów przeliczeniowych wskazujących na uznanie, że osiągnęła dochód.

W decyzji organu I instancji wskazał, iż Skarżąca jest właścicielem działki nr [...] o pow. 0,2614 ha, co stanowi 0,2045 ha przeliczeniowych oraz współwłaścicielem w [...] działki [...] ha o pow. 0,80 ha fizycznych, co stanowi 1 ha przeliczeniowy. Natomiast matka Skarżącej posiada udział [...] działki [...] ha o pow. 0,80 ha fizycznych, co stanowi 1 ha przeliczeniowy.

W niniejszej sprawie organ po wskazaniu powyższego uznał, iż zatem Skarżąca z matką posiadają łącznie z obu nieruchomości 1,0378 ha przeliczeniowych i przekraczają 1 ha. Takie działanie jak wskazano już wyżej uznać należy za nieprawidłowe. Ponadto z akt niniejszej sprawy w żaden sposób nie wynika z jaką klasą gruntu mamy do czynienia, a przede wszystkim czy faktycznie działki te, a przede wszystkim działka [...] z uwagi na jej wielkość poniżej 0,3 ha stanowi użytek rolny. Brak w aktach np. wypisu z ewidencji gruntów prowadzi do sytuacji, iż spod kontroli sądowej wymyka się całkowicie możliwość skontrolowania prawidłowości przeliczenia powierzchni fizycznej na przeliczeniową, co w dalszej konsekwencji prowadzi do niemożliwości skontrolowania doliczenia do dochodu rodziny dochodu Skarżącej i jej matki z tytułu posiadania użytków rolnych.

W tym miejscu wskazać należy, iż powyższe uchybienie może mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ w razie ustalenia, że dochód z gospodarstwa rolnego nie powinien być brany pod uwagę lub powinien być brany pod uwagę w niższej wysokości, to powyższe spowoduje obniżenie dochodu na członka rodziny. Powyższe zaś w dalszej kolejności może doprowadzić do uznania, że ustalona odpłatność została określona nieprawidłowo z uwagi na określone w załączniku nr [...] do uchwały Rady Miasta K. z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] progi kryterium dochodowe od której ustalona jest wysokość odpłatności.

Z ww. załącznika wynika, iż w sytuacji gdy dochód mieści się między 251 % a 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (528 zł) tj. w przedziale [...] zł do [...] zł, to w takiej sytuacji odpłatność wynosi 40 %. Natomiast w przedziale 201 % – 250 % wysokość odpłatności wynosi już 20 %. Biorąc pod uwagę, iż po ewentualnym odliczeniu od dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego ([...] zł) dochód na członka rodziny wynosiłby około [...] zł, a więc mieścił by się w przedziale 201 % a 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ, mając na uwadze stanowisko zawarte w niniejszym wyroku, w pierwszej kolejności powinien ponownie dokonać obliczeń wysokości dochodu na członka rodziny dając wyraz swoim ustaleniom, w tym odnośnie kwestii powierzchni użytków rolnych, w należycie sporządzonym uzasadnieniu. Natomiast rozważając kwestię zwolnienia Skarżącej, jeżeli organ już powyższe czyni, organ powinien dokonać tego z uwzględnieniem przesłanek określonych § 6 uchwały Rady Miasta K. z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] Samo przytoczenie treści przepisu i lakoniczne stwierdzenie, że "sytuacja materialno-życiowa rodziny B. K., jakkolwiek trudna, nie jest wyjątkowa i nie zagraża egzystencji świadczeniobiorcy" nie może oznaczać, iż organ w sposób należyty rozważył określone w ww. przepisie przesłanki. Organ winien w takiej sytuacji ustalić w jaki sposób są zagospodarowywane środki którymi dysponuje Skarżąca i czy faktycznie nie będzie dochodzić do zagrożenia egzystencji. Samo lakoniczne stwierdzenie bez poparcia ich konkretnymi informacjami nie pozwala na dokonanie przez Sąd oceny prawidłowości decyzji uznaniowej.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał mając na uwadze, iż Skarżąca na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. zwolniona jest z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

Odnośnie wniosku pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, iż orzeczenie w tym zakresie zostanie wydane odrębnie przez referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.