Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1333/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy na kontynuowanie nauki oddala skargę.


UZASADNIENIE

+Sygn. akt I SA/Wa 1333/05

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K.O. od decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] uchylającej swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] w sprawie przyznania K.O. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, mającej na celu jej życiowe usamodzielnienie się - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekło z dniem [...] maja 2005 r. o uchyleniu decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] w sprawie przyznania K.O. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, mającej na celu jej życiowe usamodzielnienie się.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 7 stycznia 2005 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia swojej decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r. w sprawie przyznania K.O. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, mającej na celu życiowe usamodzielnienie się osoby zainteresowanej, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2005 r. uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2001 r. w sprawie przyznania Pani O. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

Po rozpatrzeniu odwołania K.O., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło, że odwołanie skarżącej jest częściowo zasadne, ponieważ organ pierwszej instancji popełnił błąd, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r., ponieważ przepis ten nie może mieć zastosowania przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy, mając na uwadze treść art. 154 ust. 8 ww. ustawy, a drugim powodem uchylenia decyzji organu I instancji z 2005 r. jest nieprawidłowa interpretacja przepisów art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. i stanu faktycznego, jaki ma miejsce w niniejszej sprawie.

W ocenie organu odwoławczego, przesłanką uchylenia decyzji Dyrektora PCPR-u w P. dotyczącej przyznania K.O. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, z dniem wydania niniejszej decyzji jest jedynie brak współdziałania ww. osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji tej osoby, a nie marnotrawstwo przyznanych świadczeń, połączone z brakiem współdziałania, o którym mowa wyżej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: K.O. ukończyła trzy szkoły ponadgimnazjalne, tj. zawodową szkołę rolniczą, liceum ogólnokształcące i policealne studium zawodowe. Obecnie skarżąca kontynuuje naukę w czwartej szkole ponadgimnazjalnej - Policealnej Szkole Zawodowej – [...] w C. na kierunku technik bezpieczeństwa i higieny pracy. W okresie pobierania świadczeń z pomocy społecznej na kontynuowanie nauki K.O. zdobyła różne tytuły zawodowe, a obecnie stara się o uzyskanie kolejnego, przy czym, tytuły te nie są ze sobą pokrewne lub do siebie zbliżone, co zwiększa szansę skarżącej na znalezienie w przyszłości pracy zarobkowej i jej życiowe usamodzielnienie. W tej sytuacji nie można uznać, że K.O. marnotrawiła przyznaną jej pomoc na kontynuowanie nauki. Kończąc powyższe szkoły, skarżąca udowodniła tym samym, że środki z pomocy społecznej na kontynuowanie nauki zostały efektywnie przez nią wykorzystane, zgodnie z ich przeznaczeniem.

Nietrafne i bez znaczenia prawnego w sprawie pozostaje twierdzenie organu I instancji, zawarte w zaskarżonej decyzji, jakoby K.O. zmieniła trzykrotnie na tym samym poziomie kształcenia szkoły ponadgimnazjalne. Skoro zainteresowana ukończyła ww. szkoły, nie można mówić o ich trzykrotnej zmianie. Gdyby nawet przyjąć, że sytuacja taka ma miejsce w rzeczywistości, organ I instancji stosownie do § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnianie, kontynuowanie nauki (Dz. U. Nr 120, poz. 1293) powinien wszcząć postępowanie w sprawie zaprzestania udzielania przedmiotowej pomocy, a nie uchylenia swojej decyzji z 2001 r.

W ocenie organu odwoławczego, Dyrektor PCPR-u w P. prawidłowo ocenił, że skarżąca dopuściła się braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w przezwyciężaniu jej trudnej sytuacji życiowej, co stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji z 2001 r. w zakresie przyznania K.O. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Skarżąca w dniu 29 czerwca 2004 r. uzyskała tytuł zawodowy technika informatyka. Stosownie do pouczenia zawartego w decyzji z 2001 r. oraz zobowiązania skarżącej z dnia 19 sierpnia 2001 r., K.O. powinna poinformować organ I instancji o uzyskaniu nowych kwalifikacji zawodowych, którego to obowiązku jednakże nie dopełniła. Ponadto, zdaniem organu, art. 45 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. nakłada na osoby korzystające ze świadczeń pieniężnych pomocy społecznej obowiązek informowania właściwego organu o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Taką zmianą sytuacji osobistej skarżącej było uzyskanie przez nią nowych kwalifikacji zawodowych w czerwcu 2004 r. Skoro indywidualny plan pomocy usamodzielniającej się wychowanki z dnia 19 stycznia 2001 r. przewidywał wielokrotne spotkania ze skarżącą i omówienie spraw związanych z usamodzielnianiem, skarżąca powinna dążyć do spotkania się z pracownikiem socjalnym w celu poinformowania go o nowo zdobytych kwalifikacjach lub też powiadomić o powyższym PCPR w P. drogą pocztową. Zainteresowana tego nie uczyniła, a więc zasadnym jest twierdzenie o braku współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym w przezwyciężaniu jej trudnej sytuacji życiowej.

Kolejnym, zdaniem organu, dowodem braku współdziałania, jest fakt podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w firmie G. Sp. z o. o. w W. w lutym 2002 r., marcu 2003 r. i grudniu 2004 r., przy czym wysokość osiągniętych dochodów przez skarżącą w miesiącu marcu 2003 r. skutkuje obecnie wszczęciem przez organ I instancji postępowania w sprawie uznania pobranych świadczeń z pomocy społecznej za ten okres za świadczenia nienależnie pobrane. Gdyby skarżąca poinformowała Dyrektora PCPR-u w P. o powyższych faktach w przeszłości, co mogła z pewnością uczynić, a czego rozmyślnie nie dopełniła, nie byłoby w chwili obecnej potrzeby wszczynania postępowania administracyjnego w tej sprawie.

Przejawem braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w przezwyciężaniu trudnej sytuacji skarżącej jest nie zgłoszenie organowi I instancji informacji o utracie przez ww. statusu osoby bezrobotnej w dniu 22 września 2004 r., zgodnie z decyzją Starosty P. z dnia [...] września 2004 r. K.O. wyjaśnia w protokole przesłuchania z dnia 19 stycznia br., że "zapomniała o podpisie" i z tej racji straciła status osoby bezrobotnej. Wyjaśnienie to jest niewiarygodne. Biorąc pod uwagę trudną sytuację materialno-bytową zainteresowanej, skarżąca powinna pamiętać o swych podstawowych obowiązkach względem Powiatowego Urzędu Pracy w P. jak i Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P.. Należy podkreślić, że zgodnie z informacją Dyrektora PUP-u w P. z dnia 1 lutego 2005 r., Urząd ten w okresie od lipca 2004 r. do stycznia 2005 r. dysponował trzema ofertami pracy dla informatyków. Brak podania przez skarżącą ww. organom informacji o uzyskaniu tytułu technika informatyka spowodował, że skarżąca pozbawiła się świadomie szansy zaproponowania jej zatrudnienia w zawodzie, który właśnie zdobyła. Powyższe świadczy - zdaniem organu odwoławczego - nie tylko o braku współdziałania, ale przede wszystkim o braku woli zainteresowanej do podejmowania swoich obowiązków, które mogłyby mieć pozytywny wpływ na jej sytuację materialno-bytową.

W powyższym stanie rzeczy, organ II instancji uznał działania skarżącej za ewidentny brak współdziałania K.O. z pracownikiem socjalnym PCPR w P. w przezwyciężaniu swojej trudnej sytuacji życiowej.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Ponieważ zaskarżona decyzja zawiera uchybienia proceduralno-materialnę, należało uchylić ją w całości. Biorąc pod uwagę przedmiot postępowania odwoławczego w tej sprawie, to jest stwierdzenie lub wykluczenie podstaw do uchylenia decyzji Dyrektora PCPR-u w P. z 2001 r., w sytuacji wystąpienia przesłanki braku współdziałania skarżącej, o którym mowa wyżej, organ II instancji uchylił ponadto decyzję z 2001 r. w zakresie przyznania skarżącej przedmiotowej pomocy, orzekając tym samym co do istoty sprawy. Niniejsza decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji z 2001 r., jest decyzją konstytutywną, a więc wywołuje skutki prawne od momentu jej wydania. W związku z tym należało orzec o utracie obowiązywania decyzji Dyrektora PCPR-u w P. z 2001 r. z dniem wydania niniejszej decyzji.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K.O., zarzucając, że decyzja została wydana przy niewłaściwym ustaleniu, że skarżąca nie współpracowała z pracownikiem socjalnym PCPR w P.; skarżąca twierdziła, że poinformowała pracownika PCPR o uzyskaniu tytułu technika informatyka, o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz o podjęciu pracy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. usamodzielnił K.O. urodzoną dnia 24 lipca 1980 r. i przyznał miesięczną pomoc pieniężną na częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie w związku z kontynuowaniem nauki w kwocie [...] zł, do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w dniu 7 stycznia 2005 r. przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P., w sprawie uchylenia swojej decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r., który następnie decyzją z dnia [...] marca 2005 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2001 r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] maja 2005 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekło z dniem [...] maja 2005 r. o uchyleniu decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] stycznia 2001 r.

Zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1); osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4). Takie same unormowania zawarte były w art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, która utraciła moc z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

Prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uznało, że stosownie do art. 154 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, do pomocy społecznej przyznanej na podstawie art. 33p ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli wynikające z ustawy z dnia 29 listopada 1990 r.

Osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń, stosownie do art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co uprzednio obowiązane były uczynić zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.

Nie budzi zatem żadnych wątpliwości ustawowy obowiązek osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej poinformowania organu o zmianie swojej sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, czego skarżąca nie dopełniła.

Zgodnie z art. 89 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., a uprzednio zgodnie z art. 33p ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki przyznaje się na czas nauki, do czasu jej ukończenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez osobę usamodzielnią 25 lat.

W dniu wydania zaskarżonej decyzji skarżąca kontynuowała naukę w czwartej szkole ponadgimnazjalnej, po uprzednim ukończeniu trzech innych szkół ponadgimnazjalnych, co oznacza, że zdobyła trzy zawody, w tym zawód technika informatyka. Nie informując Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P. o zdobywaniu kolejnych kwalifikacji, w tym technika informatyka, skarżąca naruszyła zarówno przepis ustawy, który ją zobowiązywał do tego, jak również utraciła możliwość pracy w zawodzie, który zdobyła, ponieważ Powiatowy Urząd Pracy w P. dysponował wtedy trzema ofertami pracy dla informatyków.

Słuszny jest również pogląd tego organu, że skarżąca nie współdziałała z pracownikiem socjalnym w przezwyciężaniu jej trudnej sytuacji życiowej, co stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji z 2001 r. w zakresie przyznania skarżącej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.

Sąd podziela stanowisko organu, że K.O. nie - trzykrotnie zmieniła na tym samym poziomie kształcenia szkoły ponadgimnazjalne, lecz ukończyła naukę kolejno w każdej z tych szkół. I w tej sytuacji uzasadnione było wszczęcie postępowania w sprawie zaprzestania udzielania przedmiotowej pomocy, a nie uchylenia decyzji z 2001 r.

Skoro skarżąca zdobyła trzy zawody, a pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki przyznaje się na czas nauki, do czasu jej ukończenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez osobę usamodzielnią 25 lat, prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uznało, że decyzję z dnia [...] stycznia 2001 r. przyznającą K.O. urodzonej dnia 24 lipca 1980 r. i miesięczną pomoc pieniężną na częściowe pokrycie wydatków związanych z kontynuowaniem nauki, należało uchylić z dniem wydania zaskarżonej decyzji.

Należy również zauważyć, że jeśli na osobie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej spoczywa ustawowy obowiązek niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w jej sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia, to jest obowiązkiem tej osoby poinformować organ o tym zdarzeniu, i to w taki sposób, aby nie było żadnych wątpliwości, że do organu taka informacja dotarła, a ponadto, żeby osoba zobowiązana mogła wykazać, że to uczyniła.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.