Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1183/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 124  ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Dnia 12 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magda Froncisz SWSA Mirosław Bator SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 31 lipca 2020 r., znak [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego P. K. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 czerwca 2020 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Starosta [...] orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej, położnej w jednostce ewidencyjnej 120101_1 B. - miasto, obręb ewidencyjny: 120101_1.0005, [...], powiat [...] Wojewoda, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka numer [...] o powierzchni 0,1544 ha, objętej księgą wieczystą numer [...], stanowiącej własność P. P. K., poprzez udzielenie Firma A, w tym podmiotom działającym na zlecenie Wnioskodawcy, zezwolenia na założenie i przeprowadzanie na ww. nieruchomości dwutorowej elektroenergetycznej linii kablowej SN-15 kV wraz z kanalizacją kablową optotelekomunikacyjną służących do dystrybucji energii elektrycznej. Długość projektowanego odcinka dwutorowej elektroenergetycznej linii kablowej SN-15 kV wraz z kanalizacją kablową optotelekomunikacyjną wynosi 4 m. Strefa kontrolowana wynosi 68 m2. Powierzchnia ograniczenia pokrywa się z pasem eksploatacyjnym i wynosi 46 m2. Obszar gruntu niezbędny dla obsługi techniczno-logistycznej stanowiącej tymczasowy pas montażowy wynosi 134 m2 - zgodnie z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część ww. decyzji.

Z kolei decyzją z dnia 22 czerwca 2020 r. znak [...] - po rozpatrzeniu wniosku Firma A - Starosta [...] orzekł o odmowie nadania decyzji Starosty [...] z dnia 19 czerwca 2020 rok, znak: [...] rygoru natychmiastowej wykonalności na niezwłoczne zajęcie nieruchomości gruntowej położonej w jednostce ewidencyjnej 120101_1., B. - miasto, obręb ewidencyjny: 120101_1.0005, [...], powiat [...], Wojewoda, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka numer [...] o powierzchni 0,1544 ha, objętej księgą wieczystą numer [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w B., stanowiącej własność P. P. K. s. P. i T.. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 rok Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2020 roku, poz. 256), zwanej dalej k.p.a. w związku z art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 rok o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2020 roku, poz. 65), zwanej dalej u.g.n.

Od pierwszej z wymienionych wyżej decyzji odwołał się P. K.. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2020 r. Wojewoda stwierdził, że odwołanie to zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie Wojewody nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego.

Natomiast od drugiej ze wskazanych decyzji tj. od decyzji z 22 czerwca 2020 r. odwołanie wniosła Firma A z siedzibą w K.. W odwołaniu zarzucono, że wydając decyzję z dnia 22 czerwca 2020 r. Starosta nie zastosował się do przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n., jak również nieprawidłowo rozpatrzył otrzymany w dniu 24 stycznia 2020 r. wniosek. Zwrócono uwagę, że spółka wniosła nie o nadanie decyzji z art. 124 u.g.n. rygoru natychmiastowej wykonalności, a o wydanie drugiej decyzji - zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n., zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości objętej wnioskiem i nadaniu tej drugiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygając ten wniosek Starosta powinien wydać drugą decyzję zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. bądź też orzec o odmowie jej wydania. Dodatkowo stwierdzono, że rozważenia wymaga, czy zaszły przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. Strona wniosła o uchylenie decyzji Starosty [...] [...] z dnia 22 czerwca 2020 r. oraz o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] obr. [...], B. [...] w zakresie zgodnym z decyzją Starosty [...] z dnia 19 czerwca 2020 znak [...]

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 31 lipca 2020 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano podstawie art. 9a w związku z art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że "decyzją z dnia 22 czerwca 2020 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., Starosta [...] odmówił zezwolenia Firma A na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości - w zakresie zgodnym z ww. decyzją Starosty [...] z dnia 19 czerwca 2020 r. znak: [...]". W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy analizował, czy w sprawie zachodzą przesłanki wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. stwierdzając, że "argumenty podnoszone we wniosku Firma A z 22 stycznia 2020 r. (...) nie dostarczyły przekonujących dowodów w tym zakresie".

Opisaną wyżej decyzję Wojewody zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. K., przy czym z treści skargi wynika, że w istocie neguje on decyzję Starosty dnia 19 czerwca 2020 r. znak: [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości gruntowej i o uchylenie tej decyzji wnosi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).

Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 listopada 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, choć z innych powodów niż wymienione w skardze.

Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] twierdząc, że organ I instancji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. odmówił zezwolenia Firma A na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy w istocie Starosta [...] w decyzji z dnia 22 czerwca 2020 r. znak [...] orzekł o odmowie nadania decyzji Starosty [...] z dnia 19 czerwca 2020 roku, znak: [...] rygoru natychmiastowej wykonalności "na niezwłoczne zajęcie nieruchomości". Organ odwoławczy nie tylko zawarł w decyzji nieprawdziwe stwierdzenia, ale w dodatku utrzymał w mocy wadliwą decyzję, pomijając wszystkie zarzuty odwołania, które odnosiły się do tej wadliwości.

Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W myśl ust. 1a art. 124 u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Rację ma spółka Firma A gdy stwierdza w odwołaniu, że rozpoznając wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. organ administracji publicznej winien orzec o niezwłocznym zajęciu nieruchomości (nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności) albo odmówić wydania takiej decyzji. Tymczasem organ I instancji orzekł o odmowie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności własnej decyzji z 19 czerwca 2020 r. – wyszedł poza granice wniosku spółki. Takie wyrzeczenie decyzji nie mogło ostać się w kontroli instancyjnej, tym bardziej, że uchybienie to było objęte zarzutami odwołania. W złożonym środku odwoławczy spółka kwestionowała nie tylko materialnoprawną ocenę przesłanek natychmiastowego zajęcia nieruchomości, ale również zwracała uwagę na omawiane właśnie wadliwości proceduralne. Wojewoda drugi rodzaj zarzutów całkowicie pominął, koncentrując się wyłącznie na omówieniu przesłanek wymienionych w art. 124 ust. 1a u.g.n.

Dokonując z urzędu kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie mógł nie dostrzec tych uchybień. Wojewoda utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu I instancji, dodatkowo umieszczając w uzasadnieniu decyzji nieprawdziwe stwierdzenia. Taka decyzja nie mogła przejść pozytywnie kontroli sądowej i wymagała uchylenia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Trzeba jednocześnie stwierdzić, że organ I instancji, błędnie wyrzekając w sentencji decyzji, powołał jako jej podstawę prawną również art. 124 ust. 1a u.g.n., a w jej uzasadnieniu analizował przesłanki wymienione w tym przepisie. Sąd nie dostrzega podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy może skorzystać z możliwości przewidzianej przez art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i zreformować wadliwe rozstrzygnięcie Starosty.

Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Na obecnym etapie postępowania Sąd nie bada prawidłowości decyzji z 19 czerwca 2020 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Sąd jest związany granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a granice niniejszej sprawy wyznacza zakres zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący spóźnił się z wniesieniem odwołania od decyzji z 19 czerwca 2020 r., to aktualnie jako ostateczna pozostaje ona w obrocie prawnym i nie może być kwestionowana w drodze zwykłych środków zaskarżenia. Z kolei zaskarżona w tej sprawie decyzja jest dla skarżącego korzystna, gdyż nie uwzględnia wniosku o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Skoro jednak skarżący zainicjował kontrolę sądową tej decyzji, to podlegała ona (i tylko ona) analizie w pełnym zakresie wynikającym z przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - pod kątem naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Skutkiem przeprowadzonej kontroli było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł, uiszczoną przez niego tytułem wpisu od skargi.