Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 190/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15zzzh ust. 1 pkt 1, art. 31zo ust. 1 i 2, art. 31zp ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 187 poz 1 art. 2 pkt 18
law: Rozporządzenie Komisji (UE) NR 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w  zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

SENTENCJA

Dnia 8 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2022 roku sprawy ze skargi A.F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2020 r., którą odmówiono A.F. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Decyzję tę wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.

W uzasadnieniu ZUS wskazał, że 27 kwietnia 2020 r. do Zakładu wpłynął wniosek A.F. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca do maja 2020 r.

ZUS decyzją z [...] sierpnia 2020 r. na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawo o CVID-19 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.) odmówił stronie prawa do tegoż zwolnienia.

W motywach rozstrzygnięcia organ przywołał treść przepisów art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy o COVID-19 i stwierdził, iż ustalił, że na 31 grudnia 2019 r. zaległości z tytułu nieopłaconych składek na koncie strony przewyższa sumę przypisów w roku 2019. Oznacza to, że na 31 grudnia 2019 r. wnioskodawca znajdował się w trudnej sytuacji, a tym samym Zakład nie mógł zwolnić go z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

A.F. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Następnie 26 października 2020 r. przedstawił organowi formularz informacji dotyczących pomocy publicznej związanej z zapobieganie, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 oraz jej skutków, w którym m.in. oświadczył, że jako mikroprzedsiębiorca na dzień składania wniosku nie spełniał kryteriów kwalifikujących go do objęcia postępowaniem upadłościowym, nie był objęty postępowaniem upadłościowym, ani nie otrzymał pomocy na ratowanie, która została spłacona lub pomocy na restrukturyzację i nie podlega nadal planowaniu restrukturyzacji.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzje (jak wskazano na wstępie) ZUS wskazał, iż zgodnie z art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy o COVID-19 przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres od marca do maja 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej działalność rolniczą.

Organ zaznaczył, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE C 91 I z 20.03.2020). Ów Komunikat wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r. W oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności (...) – podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.

ZUS wskazał, iż zgodnie z zapisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498 ze zm., dalej: u.P.u.) dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych; domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Zakład ustalił zaś, że na 31 grudnia 2019 r. zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie strony wynosiła:

- na ubezpieczenie społeczne: za okres 05/2005 – 11/2019 – [...] zł;

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres 09/2016 – 11/2019 – [...] zł,

- na FP, FŚ i FGŚP za okres 01/2007 - 12/2014 – [...] zł,

co oznacza, że przewyższa sumę przypisów składek w 2019 r. (16.528,60 zł). Zatem strona na 31 grudnia 2019 r. znajdowała się trudnej sytuacji.

Zakład dodał, że w stanie na dzień złożenia wniosku (20.04.2020 r.) zaległość strony z tytułu nieopłaconych składek wynosiła:

- na ubezpieczenie społeczne: za okres 06/2005 – 03/2020 – [...] zł;

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres 09/2017 – 03/2020 – [...] zł,

- na FP, FŚ i FGŚP za okres 01/2007 - 12/2014 – [...] zł,

co oznacza, że nastąpiło opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekraczających trzy miesiące.

A.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję.

W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z 27 września 2021 r. sygn. V SA/Wa 2651/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Po uprawomocnieniu się ww. postanowienia akta sprawy przekazano 4 marca 2022 r. do tutejszego Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie za okres marzec-maj 2020 r. Zastosowanie w zakończonym, a kontrolowanym przez tutejszy Sąd, postępowaniu miały przepisy ustawy o COVID-19.

Na wstępie Sąd stwierdza, że Zakład rozpoznał sprawę niezgodnie z zakresem wniosku A.F. Skarżący wnioskiem z 21 kwietnia 2020 r. zwrócił się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres od marca do maja 2020 r. jako płatnik składek za osoby zgłoszone do ubezpieczeń społecznych, co wyraźnie zaznaczył na przesłanym organowi formularzu RDZ. Zakład przyjął zaś, że A.F. jako płatnik składek będący osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą wnosi o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie za ten okres i w tym zakresie rozstrzygnął sprawę.

Podkreślenia wymaga, że na gruncie przepisów art. 31zo ustawy o COVID-19 to wnioskodawca inicjujący sprawę określa zakres swego żądania i tym samym wyznacza przedmiot postępowania i rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć należy, iż przepisy art. 31zo ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 ustanawiają odrębne przesłanki przyznania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone (art. 31zo ust. 1) i na własne ubezpieczenie (art. 31zo ust. 2).

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Z kolei w myśl art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Biorąc pod uwagę, że zarówno zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie za osoby ubezpieczone, jak zwolnienie z obowiązku opłacania składek na własne ubezpieczenie uzależnione jest od zainicjowania sprawy wnioskiem płatnika składek (ZUS nie jest ani uprawniony ani zobowiązany do zwolnienia ze składek z urzędu), należy przyjąć, że to wnioskodawca określa, jakiego zwolnienia się domaga. Skoro więc w niniejszej sprawie A.F. – co wynika z wniosku z 21 kwietnia 2020 r. – zwrócił się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za osoby ubezpieczone (zakreślając w formularzu RDZ rubrykę II.1.), to taki powinien być przedmiot sprawy i w tym zakresie organ - na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 - powinien był rozstrzygnąć wniosek strony. Tymczasem ZUS na podstawie art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19 odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie za okres od marca do maja 2020 r. Już tylko z tego powodu – z uwagi na błędne zastosowanie art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-10 i niezastosowanie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 - skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Bez względu na powyższe Sąd zobowiązany jest wskazać, że stosownie do przepisu art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19 wsparcie, o którym mowa w (...) art. 31zo (...), zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Na uwagę zasługuje, że ów przepis definiuje jako pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, bez względu na to czy chodzi o zwolnienie płatnika składek z opłacania składek za osoby ubezpieczone (art. 31zo ust. 1), czy o zwolnienie płatnika składek z opłacania składek na własne ubezpieczenie (art. 31zo ust. 2).

Przepis art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 określa, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Przy czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z ww. obowiązku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy o COVID-19). O zwolnieniu informuje płatnika składek (art. 31zq ust. 5 ustawy o COVID-19). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7), od której – zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 - płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca objął zwolnieniem z obowiązku opłacania składek okres od marca do maja 2020 r., dając płatnikom składek czas na złożenie wniosku o zwolnienie z wymaganą dokumentacją rozliczeniową do 30 czerwca 2020 r. ZUS został zobowiązany do dokonywania przedmiotowych zwolnień w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Jednocześnie ustawa o COVID-19 nie reguluje kwestii terminu, w którym organ zobowiązany jest wydać decyzję odmowną wobec płatnika składek, który nie spełnia warunków przyznania prawa do zwolnienia.

W kontekście omawianego instrumentu wsparcia (zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tyt. składek) fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy o COVID-19. W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. przedmiotowe zwolnienie), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm., dalej: TFUE), zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej - zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Powyższe znajduje potwierdzenie w treści samego Komunikatu Komisji (UE), którego pkt 2.18 określa, iż: "biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP." Dalej w pkt 2.19 stwierdzono, że: "W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione."

Zauważyć należy, iż przepis art. 15zzzh ustawy COVID-19 zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, ten zaś - wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić - odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.

Komunikat Komisji w pierwotnym brzmieniem (z 20 marca 2020 r.) w pkt 3.1.22.c. wskazywał, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji (w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014) w dniu 31 grudnia 2019 r.; może być ona przyznana przedsiębiorstwom, które nie znajdują się w trudnej sytuacji lub przedsiębiorstwom, które nie znajdowały się trudnej sytuacji w dniu 31 grudnia 2019r., ale które później napotkały trudności lub znalazły się w trudnej sytuacji z powodu epidemii COVID-19. Norma z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 określa warunki, w których należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji. Ten zaś przepis określa, że pojęcie "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: (...) pkt c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli.

Sąd zastrzega, że bez względu na wadliwe zastosowanie przez organ art. 31zo ust. 2, a nie ust. 1 ustawy o COVID-19, stwierdzić należy również, w świetle powołanych przepisów art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 i art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, że ZUS nieprawidłowo uznał, że skarżącemu nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, stwierdzając, że ten znajdował się (wg stanu na 31 grudnia 2019 r.) w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014. ZUS na podstawie art. 11 ust. 1a ustawy Prawo upadłościowe stwierdził, że opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie (społeczne, zdrowotne, na FP oraz FS, FGŚP) przekracza trzy miesiące.

Organ nie wziął pod uwagę, co należało uczynić, że skoro na gruncie art. 31zp ust. 1 i art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19 wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wraz z wymaganą dokumentacją rozliczeniową można było składać do 30 czerwca 2020 r., to obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r. Natomiast przed tą datą, w istotnym zakresie, uległ zmianie Komunikat Komisji, do którego ustawodawca odsyła w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Komunikatem Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa, w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz.Urz. UE.C.2020.218.3 z 02.07.2020 r.) z mocą od 29 czerwca 2020 r. rozszerzono tymczasowe ramy środków pomocy państwa na wszystkie mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa, nawet jeśli w dniu 31 grudnia 2019 r. zaliczałyby się one do kategorii przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej (podkr. Sądu), pod warunkiem że nie są objęte zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz, że nie otrzymały pomocy na ratowanie (która nie została spłacona) ani pomocy na restrukturyzację (i nadal podlegają planowi restrukturyzacji) [pkt 1.6., 2.12. i 2.15. ww. Komunikatu – Trzecie zmiany...].

W świetle powyższego Zakład powinien był uwzględnić powołaną trzecią zmianę Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, która z dniem 29 czerwca 2020 r., a więc na dzień przed upływem terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tyt. składek, rozszerzyła zakres dopuszczalnej pomocy publicznej pod pewnymi warunkami na przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji. Zawarte bowiem w art. 15zzzh ustawy o COVID-19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm., dalej: r.t.p.), co oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Jeżeliby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji (zgodnie z § 160 r.t.p.), to w przepisie odsyłającym (w tym wypadku - art. 15zzzh ustawy o COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia ....", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera (por. wyrok WSA w Poznaniu z 27 maja 2021r. o sygn. akt III SA/Po 489/21, wyrok WSA w Gliwicach z 16 marca 2022 r., sygn. III SA/GL 1105.21, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 9 grudnia 2021 r., sygn. II SA/Go 702/21 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rezultacie należy przyjąć, że obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na ostatni dzień do złożenia wniosku, tj. 30 czerwca 2020 r.

ZUS zobowiązany był więc na gruncie Komunikatu Komisji (UE) Trzecie zmiany w tymczasowych ramach środków pomocy państwa (...) ocenić, czy skarżący jako mikroprzedsiębiorca w rozumieniu załącznika I do ogólnego rozporządzenia (UE) nr 651/2014, który w dniu 31 grudnia 2019 r. już znajdował się w trudnej sytuacji, był objęty zbiorowym postępowaniem upadłościowym na podstawie prawa krajowego oraz nie otrzymał pomocy na ratowanie ani pomocy na restrukturyzację. Takiej oceny organ nie dokonał. Zakład przedstawiając rozmiar zaległości skarżącego z tytułu nieopłaconych składek ograniczył się do stwierdzenia, że na dzień 31 grudnia 2019 r. skarżący znajdował się w trudnej sytuacji, albowiem jego zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie przekracza trzy miesiące.

Ponadto, wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił okoliczności, że skarżący przed wydaniem zaskarżonej decyzji przedłożył oświadczenie, zgodnie z którym jako mikroprzedsiębiorca na dzień składania wniosku nie spełniał kryteriów kwalifikujących go do objęcia postępowaniem upadłościowym, nie był objęty postępowaniem upadłościowym, ani nie otrzymał pomocy na ratowanie, która została spłacona lub pomocy na restrukturyzację i nie podlega nadal planowaniu restrukturyzacji. Obowiązkiem organu była więc ocena możności udzielenia wnioskowanego zwolnienia z uwzględnieniem jako dowodu ww. oświadczenia strony.

W związku z powyższymi naruszeniami przepisów prawa materialnego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu z [...] sierpnia 2020 r., o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, a zwłaszcza okoliczność, że wniosek A.F. obejmował zwolnienie z obowiązku opłacania składek, o którym mowa w art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, a od 29 czerwca 2020 r. obowiązywała trzecia zmiana Komunikatu Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa (...).