Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 828/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 96
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: par. 1 pkt 4, par. 4 ust. 3, par. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 189 poz 1598
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze I. oddala skargę, II. przyznaje [...] Ł. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r. nr [...]

w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi – na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; obecnie: t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), art. 50 ust. 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.; obecnie: t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm. – dalej jako "u.p.s.") oraz § 4 ust. 6 i § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189 poz. 1598 ze zm. – dalej jako "r.s.u.o."), uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości oraz orzekło o zwolnieniu E. B. częściowo z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi przyznane dla K. D., w następujący sposób:

- ze stawki [...] zł do stawki [...] zł za godzinę usługi w okresie od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 2 października 2017 r.

- ze stawki [...] zł do stawki [...] zł za godzinę usługi w okresie od dnia

2 października 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 27 września 2017 r. E. B. złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wniosek o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, przyznane dla jej syna K. D.. Wnioskodawczyni wskazała, że K. D. korzysta z trzech rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych.

W dniu 6 października 2017 r. organ pierwszej instancji wystosował do wnioskodawczyni wezwanie do dostarczenia dokumentów potwierdzających korzystanie przez jej syna z co najmniej dwóch rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona wskazała, że dokumentem potwierdzającym korzystanie przez jej syna z co najmniej dwóch rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych jest decyzja z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R. – działając z upoważnienia Burmistrza Miasta R. – odmówił zwolnienia E. B. z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, świadczone na rzecz K. D.. Organ pierwszej instancji uznał, że strona nie wykazała, iż jej syn rzeczywiście korzysta z dodatkowych usług opiekuńczych, ani też z jakimi się to wiąże kosztami.

E. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Kolegium wskazało, że w § 2 pkt 1 - 4 r.s.u.o. wymieniono 5 rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych. Wszystkie te rodzaje usługi zostały natomiast wymienione

w powołanej przez stronę decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...], przyznającej K. D. specjalistyczne usługi opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W związku z powyższym Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji powinien był rozważyć, czy przyznane usługi nie mieszczą się w katalogu przynajmniej dwóch rodzajów usług specjalistycznych, o których mowa w ww. przepisie rozporządzenia, co świadczyłoby o spełnieniu warunku zwolnienia z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze, określonego w § 6 pkt 1 r.s.u.o.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił zwolnienia E. B.

z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób

z zaburzeniami psychicznymi, przyznane dla K. D..

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji ponownie podniósł, że synowi strony zostało przyznane tylko jedno świadczenie w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi i strona ponosi tylko jedną odpłatność. Nie został zatem – jak uznał organ – spełniony warunek wynikający z § 6 pkt 1 r.s.u.o.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] zmienił z dniem [...] r. własną decyzję

z dnia [...] r. nr [...], przyznającą specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi na rzecz K. D.,

w części dotyczącej wysokości odpłatności za te usługi, obniżając stawkę za

1 godzinę świadczonej usługi z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł. Powyższą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...]

Po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r. nr [...], ponownie uchyliło w całości zaskarżoną decyzję oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji pozostaje

w błędnym przekonaniu, że przesłanką konieczną dla pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy o zwolnienie z opłaty za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze jest korzystanie co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych,

o czym ma przesądzać § 6 r.s.u.o. Organ odwoławczy wskazał, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R. winien rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególny przypadek w rozumieniu § 6 r.s.u.o. Powodem wystąpienia E. B. z wnioskiem o zwolnienie jej z opłaty za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze jest bowiem niekorzystna sytuacja finansowa jej rodziny wynikająca ze znacznych, w zestawieniu z jej dochodami, wydatków związanych zarówno z potrzebami bytowymi rodziny, jak i wydatków związanych bezpośrednio z rehabilitacją chorego dziecka. Kolegium w treści decyzji organu pierwszej instancji nie dopatrzyło się natomiast oceny przedstawionej przez wnioskodawczynię sytuacji pod kątem ewentualnego zakwalifikowania jej jako przypadek szczególny. Kolegium zwróciło uwagę, że ustalenia organu pierwszej instancji odnośnie sytuacji życiowej strony zostały oparte na aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej w dniu 28 czerwca 2017 r. w związku z wnioskiem strony o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych. Aktualność tych ustaleń może natomiast budzić wątpliwości ze względu na upływ czasu. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji powinien zatem dokładnie przeanalizować dochody

i wydatki strony, a po dokonaniu tej analizy, powinien przedstawić wnioski z niej wypływające w kontekście zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Odwołująca zobligowana jest natomiast do pełnego współdziałania z organem prowadzącym postępowanie, w szczególności poprzez udzielanie koniecznych informacji oraz i ich dokumentowanie.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] działający

z upoważnienia Burmistrza Miasta R. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej

w R. po raz kolejny odmówił zwolnienia E. B. z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, przyznane jej synowi K. D..

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że wskazany w § 6 pkt 1 r.s.u.o. warunek korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych, odnosi się do korzystania z innych dodatkowych specjalistycznych usług opiekuńczych, świadczonych nie przez organ pierwszej instancji, lecz przez inne instytucje. Organ podtrzymał przy tym stanowisko, że w toku postępowania dowodowego nie zostało wykazane, czy syn strony korzysta z dodatkowych rodzajów usług specjalistycznych. Organ podkreślił, że strona była wzywana do przedłożenia stosownej dokumentacji w tym zakresie, jednak tego nie uczyniła.

Odnosząc się do wytycznych Kolegium wskazujących na konieczność dokładnego przeanalizowania dochodów i wydatków E. B., organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 27 kwietnia 2018 r. do jego siedziby wpłynęło pismo strony wraz z oświadczeniem dotyczącym struktury jej wydatków. W związku z tym, że strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających poniesione wydatki, organ przyjął że brak jest pewności, czy zostały one rzeczywiście poniesione.

W konsekwencji uznał, że może (cyt.) "rozpatrzeć sprawy w oparciu o szczególny przypadek zgodnie z wytyczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego".

W odwołaniu od powyższej decyzji E. B. ponownie wniosła

o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz, na podstawie art. 136 § 2 k.p.a. i art. 138 § 2b k.p.a., o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Strona podniosła, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 6 pkt 1 r.s.u.o. oraz niezastosowanie się do wytycznych dwóch decyzji SKO w L.. Strona podtrzymała stanowisko, iż decyzją organu pierwszej instancji zostało przyznane jej synowi jedno świadczenie w zakresie trzech rodzajów specjalistycznych usług. W jej ocenie przesłanka korzystania z co najmniej dwóch rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych, określona w ww. przepisie, została zatem spełniona. Strona nie zgadza się również ze stanowiskiem organu w zakresie, w jakim nie dał on wiary jej oświadczeniu o ponoszonych wydatkach. Podkreśliła, że (cyt.) "wcześniej takie oświadczenie było honorowane". Ponadto wskazała, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził aktualizacji wywiadu środowiskowego, pomimo wytycznych zawartych w poprzedniej decyzji organu odwoławczego.

Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało je za zasadne i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia [...] r. (będącą przedmiotem rozpoznawanej skargi) uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. oraz orzekło o zwolnieniu E. B. częściowo

z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze, w sposób przytoczony na wstępie.

Kolegium ponownie nie zgodziło się z interpretacją § 6 r.s.u.o. dokonaną przez organ pierwszej instancji, który uznał, że wskazana w pkt 1 tego paragrafu konieczność korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług odnosi się do korzystania z innych dodatkowych specjalistycznych usług opiekuńczych, świadczonych nie przez ośrodek pomocy społecznej, lecz inne instytucje. W ocenie organu odwoławczego, użyty w § 6 r.s.u.o. zwrot "zwłaszcza ze względu na:" nie oznacza, że nie jest możliwe pozytywne rozstrzygnięcie wniosku

w sytuacji, gdy żaden z czterech wymienionych w nim przypadków (pkt 1- 4) nie zaistniał w danej sprawie. Pozytywne rozstrzygniecie wniosku o zwolnienie z opłaty za specjalistyczne usługi opiekuńcze następuje w sytuacji, gdy właściwy organ ustali w drodze prowadzonego i prawidłowo udokumentowanego postępowania administracyjnego, że w konkretnym przypadku zaistniał szczególny przypadek.

Kolegium wyjaśniło, że w związku z tym, iż decyzje pierwszoinstancyjne zapadłe w niniejszej sprawie były już dwukrotnie uchylane w postępowaniu odwoławczym, uznało za zasadne tym razem rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Organ odwoławczy nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż strona za przyznane usługi winna ponosić koszty w pełnej wysokości.

W konsekwencji Kolegium zwolniło stronę częściowo z opłat za przedmiotowe usługi, wyjaśniając, że kierowało się w tym względzie sytuacją dochodową rodziny, w której przeciętny miesięczny dochód na osobę wynosi [...] zł (bez świadczenia wychowawczego). Kolegium uwzględniło przy tym również takie okoliczności, jak: samotne wychowywanie niepełnosprawnego dziecka przez stronę, ponoszenie kosztów diety bezglutenowej, leków oraz dojazdów na zajęcia pozaszkolne i terapię. Określając wysokość udzielonego zwolnienia organ odwoławczy wziął ponadto pod uwagę ograniczone możliwości finansowe Ośrodka.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze na przytoczoną wyżej decyzję reformatoryjną organu odwoławczego E. B. podniosła następujące zarzuty:

1) naruszenie zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności sprawy służących jej dokładnemu wyjaśnieniu, niewypełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz pomijanie przedstawianych przez skarżącą faktów;

2) dowolność w ustalaniu odpłatności możliwej do ponoszenia przez rodzinę skarżącej;

3) nieuzasadnione zarzucanie skarżącej braku współpracy z organem w zakresie wykazania, z jakich innych specjalistycznych usług opiekuńczych, poza usługami przyznanymi w ramach pomocy społecznej, korzysta jej syn.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że do jesieni 2017 r. płaciła regularnie za wszystkie usługi. W 2017 r. w maju uczestniczyła z synem w turnusie rehabilitacyjnym, którego koszt (wraz z dojazdem) wyniósł ok. [...] zł, z czego [...] zł zmuszona była pokryć we własnym zakresie (na pozostałą część tej należności, tj. [...] zł, otrzymała dofinansowanie z PCPR). Ponadto we wrześniu 2017 r. skarżąca była z synem w sanatorium, za które zapłaciła [...] zł. Skarżąca podkreśliła, że jej sytuacja majątkowa jest niezmienna: nie posiada żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć i przeznaczyć na terapię syna. Mieszka w domu rodziców, gdzie zajmuje

z synem dwa małe pomieszczenia z kuchenką. Dom jest własnością rodziców. Skarżąca nie posiada także środków na koncie bankowym, ani żadnych wartościowych przedmiotów. Zrezygnowała z pracy by opiekować się synem. Z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Nie ma jednak możliwości podjęcia zatrudnienia, ponieważ wiązałoby się to z zaniedbaniem leczenia syna.

Skarżąca podkreśliła ponadto, że jest samotną matką niepełnosprawnego dziecka, które wymaga specjalnej, kosztownej diety. Są to niezbędne wydatki, które niewątpliwie obniżają realne dochody rodziny skarżącej i pogorszają jej sytuację materialną, stąd wniosek o zwolnienie z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze jest – zdaniem skarżącej – w pełni uzasadniony obiektywnymi okolicznościami.

Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do powyższych okoliczności, a jedynie powtórzył argumenty organu pierwszej instancji. Wprawdzie organ odwoławczy zmniejszył odpłatność, jednak nie przedstawił przesłanek, którymi kierował się ustalając wskazane w zaskarżonej decyzji kwoty

i uznając, że skarżąca ma możliwość ich zapłaty. Strona podkreśliła, że od skutecznych działań terapeutycznych w dzieciństwie zależy, czy jej syn w dorosłym życiu będzie samodzielny oraz zdolny do pracy. Udzielenie dziecku pomocy w formie terapii i zwolnienie z kosztów jej ponoszenia jako warunku korzystania z tej terapii (ponieważ skarżącej na nią nie stać) jest zatem warunkiem odciążenia budżetu państwa od ciężaru utrzymywania dorosłej osoby niesamodzielnej. W tym wypadku, w ocenie skarżącej, zachodzi zbieżność pomiędzy interesem społecznym

a interesem indywidualnym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta przebiega trybie określonym ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), przy czym w świetle art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów (bądź ich braku) i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego.

Rozpoznając skargę w ramach powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ona niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa

w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło na skutek wniosku E. B. z dnia 27 września 2017 r., w którym zwróciła się ona o zwolnienie (w całości) z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze osób z zaburzeniami psychicznymi, udzielane jej synowi K. D. w okresie od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. Przypomnieć należy, że przedmiotowe świadczenia zostały przyznane skarżącej decyzją Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r. nr [...], w której odpłatność za przedmiotowe usługi ustalono na kwotę [...]zł za 1 godzinę świadczonej usługi, stanowiącą równowartość 11% pełnego kosztu usługi w owym czasie. Powyższa stawka odpłatności za przyznane usługi obowiązywała skarżącą do dnia 1 października 2017 r., albowiem decyzją

z dnia [...] r. nr [...] organ pierwszej instancji zmienił z dniem 2 [...] r. własną decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej wysokości odpłatności za przyznane usługi, podwyższając ustaloną stawkę odpłatności z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł za 1 godzinę usługi (jak wynika

z treści tej decyzji, dokonana zmiana wynikała ze wzrostu kosztu realizacji 1 godziny specjalistycznych usług opiekuńczych, natomiast wysokość odpłatności obciążającej skarżącą pozostawiono na poziomie 11% tego kosztu). Zaznaczyć wypada, że ww. decyzja zmieniająca została utrzymana w mocy decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. sygn. akt [...]

Stan prawny w niniejszej sprawie kształtowany jest m.in. postanowieniami rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Akt ten określa bowiem m.in. warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat za specjalistyczne usługi opiekuńcze (§ 1 pkt 4 r.s.u.o.). Zagadnienie zostało uregulowane w § 6 r.s.u.o., który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony, zwłaszcza ze względu na:

1) konieczność korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług;

2) konieczność ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej lub ośrodku wsparcia i za pobyt członka rodziny w placówce opiekuńczo- wychowawczej, leczniczo-rehabilitacyjnej, opiekuńczo-leczniczej lub pielęgnacyjno- opiekuńczej;

3) konieczność korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie z pomocy

w formie specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jedną przewlekle chorą;

4) zdarzenie losowe.

Z treści przytoczonego unormowania wynika, że orzekając w przedmiocie zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze organ administracji działa w warunkach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ, nie będąc związany ścisłymi kryteriami przyznania takiej ulgi, ustala przede wszystkim, czy

w danej sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek", a w razie dokonania takiej kwalifikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy, rozstrzyga

o ewentualnym zwolnieniu strony z odpłatności, dysponując w tym zakresie swoistym luzem decyzyjnym. Uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe, zatem nawet spełnienie przesłanki zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze nie przesądza o tym, że organ pomocy społecznej ma obowiązek udzielić stronie takiej ulgi, a tym bardziej, że zobowiązany jest to uczynić w zakresie, w jakim domaga się tego wnioskodawca. Należy bowiem podkreślić, że ustawową zasadą, jaką musi kierować się organ pomocy społecznej przy orzekaniu w tym przedmiocie, jest odpłatność za niepieniężne świadczenia przyznawane z pomocy społecznej, w tym za specjalistyczne usługi opiekuńcze, zaś odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem (art. 96 u.p.s.). Ustawodawca przyznawanie usług opiekuńczych wiąże bowiem przede wszystkim ze stanem zdrowia wnioskodawcy, a nie z jego sytuacją finansową, która tylko częściowo ma w tym przypadku znaczenie, tj. wpływa na wysokość tej odpłatności. Tylko w sytuacji, gdy dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczenia z pomocy społecznej, wnioskodawca zwolniony jest (z mocy ustawy) z odpłatności za przyznane świadczenie (art. 96 ust. 2 u.p.s.). W tym miejscu podkreślić należy, że

w przypadku skarżącej taka sytuacja nie zachodzi. Z niekwestionowanych ustaleń organów administracji wynika bowiem, że dochód jej rodziny wynosi [...] zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę (łącznie [...] zł miesięcznie), przekraczając tym samym kryterium dochodowe osoby w rodzinie, które w czasie orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie wynosiło [...] zł (§ 1 pkt 1 lit "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz. U. z 2015 r. poz. 1058), zaś od 1 października 2018 r. obowiązuje w kwocie [...]zł (§ 1 pkt 1 lit "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych

z pomocy społecznej - Dz. U. z 2018 r. poz. 1358).

Zaznaczyć też trzeba, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie

w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc nie tyle samej treści podjętego przez organ rozstrzygnięcia (stanowiłoby to bowiem ingerencję z powierzony organowi luz decyzyjny), co prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. (por. wyrok NSA

z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00 – dostępny w CBOSA).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie powyższe wymogi zostały spełnione. Poczynione przez organy obu instancji ustalenia co do sytuacji bytowej, skarżącej i jej syna, znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Należy mieć na względzie, że podejmując w niniejszej sprawie decyzję reformatoryjną względem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji odmawiającego zwolnienia skarżącej z ponoszenia spornej odpłatności, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że sytuacja bytowa strony stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu § 6 r.s.u.o. Kwalifikacja ta, determinowana przede wszystkim niepełnosprawnością małoletniego K. D. oraz kosztami jego opieki zdrowotnej, a także faktem, że skarżąca samotnie wychowuje syna, nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu. Jednakże ocena ta przełożyła się na zwolnienie skarżącej z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze jedynie w części, co nie spełnia jej oczekiwań.

Zdaniem Sądu, odstąpienie przez organ odwoławczy od udzielenia skarżącej żądanego zwolnienia z odpłatności w pełnym zakresie, należy jednak uznać za uzasadnione. Poza bowiem ww. okolicznościami, które zadecydowały

o zakwalifikowaniu sytuacji skarżącej jako "szczególnie uzasadniony przypadek", nie sposób pominąć faktu, że skarżąca – jak już wyżej wskazano – jest osobą osiągającą stały dochód w wysokości ponad dwukrotnie przekraczającej ustawowe kryterium dochodowe. Po udzieleniu jej częściowego zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze, będzie ona natomiast zobowiązana do poniesienia kosztów tych usług – za okres od 1 sierpnia 2017 r. do 2 października 2017 r. – w wysokości odpowiadającej równowartości 11% kosztu 1 godziny usług

w owym czasie (zgodnie z pierwotnym ustaleniem zawartym w niekwestionowanej przez stronę decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. przyznającej przedmiotowe świadczenia), zaś za okres od 2 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. – w wysokości odpowiadającej równowartości jedynie 9,4% kosztu 1 godziny usług, który to koszt w tym okresie wzrósł zgodnie z zarządzenie nr [...] Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] r. – co wynika z treści decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] Wskutek zaskarżonej decyzji skarżąca zobowiązana będzie zatem partycypować w kosztach realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych na rzecz jej syna w zakresie mniejszym, niż - przy uwzględnieniu wysokości jej dochodów – przewidywałby to § 4 ust. 3 r.s.u.o. Wobec powyższych okoliczności, zakres udzielonego skarżącej zwolnienia z odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze jest - w ocenie Sądu - w pełni uzasadniony. Słuszności tej oceny nie podważają natomiast okoliczności podane w skardze, dotyczące konieczności poniesienia przez skarżąca w 2017 r. dodatkowych kosztów związanych z turnusem rehabilitacyjnym i pobytem syna w sanatorium. Wskazane wydatki – ze swej istoty – miały bowiem charakter incydentalny i nie świadczą i braku możliwości poniesienia przez skarżącą w chwili obecnej odpłatności za usługi świadczone w 2017 r.,

w wysokości ustalonej zaskarżoną decyzją.

Odnosząc się do złożonych przez skarżącą pism Wojewody L.

z dnia 15 stycznia 2019 r. oraz dnia 14 grudnia 2018 r., które Sąd dopuścił jako dowód w sprawie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że jako dotyczące polityki wydatkowania środków finansowych na realizację specjalistycznych usług opiekuńczych przez OPS w R., nie mogą być przedmiotem kontroli Sądu. Realizacja takiego wydatkowania zależy od wielu czynników, przede wszystkim od wielkości dysponowania środkami finansowymi

i od ilości złożonych wniosków. Powyższe czynniki są zmienne.

Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, w toku którego nie naruszono zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie kontrolowanej decyzji spełnia także wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo też zastosowało w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Zawarte w punkcie II sentencji wyroku orzeczenie o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, znajduje natomiast uzasadnienie w treści art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).