Wyrok NSA, sygn. akt V SA 207/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 pkt 24
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: Z przepisów Kodeksu celnego nie wynika, że tylko zgłoszenie do odprawy ostatecznej jest miarodajne jako "wyrażenie zamiaru objęcia towaru określoną procedurą celną" w rozumieniu art. 3 par. 1 pkt 24, definiującego pojęcie "zgłoszenia celnego".

Użycie neutralnego, nie-technicznego terminu "określona procedura celna" sugeruje wręcz wielość procedur mogących być uznane za mieszczące się w pojęciu zgłoszenia.

Podjęcie wymaganych prawem działań mających na celu dokonanie odprawy przekazowej, mieści się w pojęciu zgłoszenia celnego. Po pierwsze ujawnia w dostateczny sposób zamiar poddania się procedurom mającym na celu legalizację sprowadzenia towaru. Po drugie, jeżeli odprawę przekazową dokonano na podstawie wymaganych dokumentów oznacza to, że spełniono także przesłankę dokonania zgłoszenia "w wymaganej formie i w określony sposób".

TEZY

Z przepisów Kodeksu celnego nie wynika, że tylko zgłoszenie do odprawy ostatecznej jest miarodajne jako "wyrażenie zamiaru objęcia towaru określoną procedurą celną" w rozumieniu art. 3 par. 1 pkt 24, definiującego pojęcie "zgłoszenia celnego".

Użycie neutralnego, nie-technicznego terminu "określona procedura celna" sugeruje wręcz wielość procedur mogących być uznane za mieszczące się w pojęciu zgłoszenia.

Podjęcie wymaganych prawem działań mających na celu dokonanie odprawy przekazowej, mieści się w pojęciu zgłoszenia celnego. Po pierwsze ujawnia w dostateczny sposób zamiar poddania się procedurom mającym na celu legalizację sprowadzenia towaru. Po drugie, jeżeli odprawę przekazową dokonano na podstawie wymaganych dokumentów oznacza to, że spełniono także przesłankę dokonania zgłoszenia "w wymaganej formie i w określony sposób".


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej pod wezwaniem św. Józefa w M. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 grudnia 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - zaskarżoną decyzję uchyla wraz z poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w O. z dnia 31 lipca 1998 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Skarżąca, Parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem św. Józefa w M., zaskarżyła do NSA decyzję Prezesa GUC z 29 grudnia 1998 r., (...), utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w O. z 31 lipca 1998 r., (...). Ta ostatnia decyzja uznawała za nieprawidłowe zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD (...) z 1 czerwca 1998 r. i określała kwotę długu celnego.

Przedmiotem importu Skarżącej był samochód osobowy marki Mitsubishi. Objęto go procedurą dopuszczenia do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD (...), w dniu 1 czerwca 1998 r. i zwolniono z cła, traktując jako dar na cele charytatywne, co umożliwiała ustawa z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP /Dz.U. nr 29 poz. 154 ze zm./. Jednakowoż w dniu 1 czerwca 1998 r. obowiązywało już nowe brzmienie art. 56 pkt 1 a cytowanej ustawy. Mianowicie nowelą z dnia 26 czerwca 1997 r. wyłączono w niej zwolnienie od opłat celnych dla darów w postaci samochodów osobowych. Dyrektor Urzędu Celnego w O. działając z urzędu wszczął postępowanie i uznał zgłoszenie zawarte w dokumencie SAD z 1 czerwca 1998 r. za nieprawidłowe i określiły kwotę długu celnego.

Skarżąca podnosi, że samochód wjechał na teren Polski w dniu 29 maja 1998 r. i ta data powinna być miarodajna dla oceny sytuacji, nie zaś data 1 czerwca 1998 r., tj. data zgłoszenia formalnego zgłoszenia samochodu do odprawy ostatecznej. Skarżąca stwierdza, że gdyby zdawała sobie sprawę, iż odprawa przekazowa nie jest ostateczna, domagałaby się odprawy ostatecznej na granicy, w miejscu wjazdu, tj. w L. W związku z tym zarzuca brak stosownego pouczenia i wystarczającej informacji ze strony organów celnych, co - jej zdaniem - wyczerpuje znamiona naruszenia art. 8 i art. 9 Kpa. Skarżąca podnosi, że zgłosiła się do odprawy ostatecznej w pierwszym możliwym dniu roboczym po wprowadzeniu samochodu na teren Polski.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC stwierdził, że miarodajne dla oceny prawnej sytuacji było formalne zgłoszenie samochodu do odprawy ostatecznej, mającej na celu dopuszczenie towaru do obrotu. Nastąpiło to w dniu 1 czerwca 1998 r., a więc jednego z pierwszych dni obowiązywania znowelizowanego brzmienia art. 56 ustawy, wyłączającego samochody za zwolnień właściwych dla darów na cele charytatywne.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekając zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Jest między stronami niesporna obiektywna okoliczność, iż w dniu 1 czerwca 1998 r. obowiązywał art. 56 pkt 1a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP i że nowela z dnia 26 czerwca 1997 r. /Dz.U. 1998 nr 59 poz. 379/ wyłączająca bezcłowe sprowadzania samochodów osobowych przez osoby prawne Kościoła Katolickiego wchodziła w życie od 30 maja 1998 r, po kilkumiesięcznej vacatio legis.

Sporne jest natomiast, który moment był właściwy dla wszczęcia procedury celnej, czy moment odprawy przekazowej, która odbyła się 29 maja na przejściu granicznym w L., czy moment dokonania odprawy ostatecznej, co nastąpiło w dniu 1 czerwca 1998 r.

Zgodnie z art. 69 Kodeksu celnego data przyjęcia zgłoszenia celnego jest datą miarodajną jako data "właściwa do stosowania przepisów regulujących procedurę celną". Przez "procedurę celną" należy tu rozumieć wszystkie czynności regulowane działem II Kodeksu celnego, w tym także przepisy regulujące kwestie dopuszczenia towaru i wymiaru cła, z tym, że początek procedury liczy się od zgłoszenia celnego. Na czym polega zgłoszenie celne w rozumieniu Kodeksu celnego, jest mowa w art. 3 par. 1 pkt 24, jako o "czynności przez którą osoba wyraża, w wymaganej formie i w określony sposób, zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną". Z załącznika do dokumentu SAD (...) /deklaracja przekazowa (...)/ wynika, że skarżąca zgłosiła samochód do odprawy przekazowej w dniu 29 maja 1998. Wynika to ze stempla Urzędu Celnego w Sz., przejście w L. Nie ulega wątpliwości, że Skarżąca chciała w ten sposób wszcząć procedurę celną, a przedstawienie dokumentu /deklaracji skróconej/, musi być uznane za działanie w stosownej, wymaganej formie. Z przepisów Kodeksu celnego nie wynika, że tylko zgłoszenie do odprawy ostatecznej jest miarodajne jako "wyrażenie zamiaru objęcia towaru określoną procedurą celną" w rozumieniu art. 3 par. 1 pkt 24, definiującego pojęcie "zgłoszenia celnego". Przeciwnie, użycie neutralnego, nie-technicznego terminu "określona procedura celna" sugeruje wręcz wielość procedur mogących być uznane za mieszczące się w pojęciu zgłoszenia. Główny akcent ustawodawca kładzie tu na okoliczność subiektywną, to jest wskazanie w sformalizowany sposób na zamiaru wszczęcia określonej procedury. Podjęcie wymaganych prawem działań mających na celu dokonanie odprawy przekazowej, mieści się w pojęciu zgłoszenia celnego. Po pierwsze ujawnia w dostateczny sposób zamiar poddania się procedurom mającym na celu legalizację sprowadzenia towaru. Po drugie, jeżeli odprawę przekazową dokonano na podstawie wymaganych dokumentów oznacza to, że spełniono także przesłankę dokonania zgłoszenia "w wymaganej formie i w określony sposób".

W odwołaniu Skarżącej z 15 czerwca 1998 r. (...) znajduje się wzmianka, że dokonujący w imieniu Skarżącej Piotr Z. został przy dokonywaniu odprawy przekazowej pouczony o konieczności dokonania ostatecznej odprawy, obejmującej sobą zgłoszenie celne. Piotr Z. był przekonany, że sam fakt przekroczenia granicy /wprowadzenia towaru/ jest tożsamy co skutków ze zgłoszeniem celnym, a wspomniane pouczenie odnosi się do "zakończenia formalności celnych". Takie zrozumienie otrzymanego pouczenia odpowiada doświadczeniu życiowemu: rozpoczęcie postępowania /dokonanie odprawy przekazowej/ rodzi przeświadczenie, że zasygnalizowało się organowi celnemu swój zamiar poddania procedurom celnym. Zgłoszenie samochodu nastąpiło na właściwym blankiecie i zawierało wszystkie niezbędne dane do objęcia towaru procedurą celną /art. 64 Kodeksu celnego/.

Zauważyć też należy, że do procedury w sprawach celnych nie mają zastosowania przepisy Kpa /Skarżąca się na nie powołuje/, lecz przepisy Ordynacji podatkowej /i to tylko subsydiarnie/. Ordynacja podatkowa w art. 121 par. 1 mówi o konieczności prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji /w tym wypadku celnej/, zaś w par. 2 obowiązek informowania strony, wiąże z wnioskiem strony w tej materii. Powinność przewidziana w par. 1 tego przepisu jest więc dalej idąca, ponieważ nie wymaga wniosku strony. W przekonaniu sądu można w niniejszej sprawie postawić zarzut organom administracji celnej, iż zasadę zaufania naruszyły, przypisując Skarżącej zgłoszenie towaru w dacie 1 czerwca 1998 r., a nie w dacie dokonania odprawy przekazowej i nie ostrzegając jej o możliwości niekorzystnych skutków wiążących się z rozbiciem odprawy na przekazową i ostateczną.

W tej sytuacji, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ należało decyzję uchylić. Kwestię kosztów rozstrzygnięto po myśli art. 55 tejże ustawy.