Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 946/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,15,18,20,26,121,122,125,126
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka – Duda (spr.) Sędziowie : WSA Beata Łomnicka WSA Iwona Niżnik - Dobosz Protokolant : st. sekr. sądowy Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 1 czerwca 2015 r., znak:[...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r., znak: [...] wydanym na podstawie art. 2 § 1 pkt 10, art. 3 § 1, art. 7 § 2, art. 18, art. 26 § 4 i 5, art. 32, art. 119, art. 120 § 1, art. 121 § 2 i art. 122 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm., dalej - u.p.e.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej – k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 17 lutego 2015 r., znak: [...], którym: w pkt 1) nałożono na M. W. zam. w S., właściciela działki nr [...], położonej w S., gm. P. grzywnę w kwocie [...] zł.; w pkt 2) wzywano go do uiszczenia grzywny w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia; w pkt 3) wzywano go do wykonania obowiązku określonego w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 19 października 2012 r., znak: [...], w terminie 30 dni od daty otrzymania

Uzasadniając powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że zaskarżonym postanowieniem Burmistrz Miasta i Gminy M. orzekł w sposób wyżej opisany. W uzasadnieniu organ szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy i przebieg postępowania. Jak wskazał decyzją z dnia 19 października 2012 r., znak: [...], właściciel działki nr [...] położonej w S., gm. P. M. W. został zobowiązany do przywrócenia stanu poprzedniego spływu wód na tej działce (tj. takiego, jaki stwierdzono podczas wizji na gruncie w dniu 1 marca 2012 r.) poprzez odtworzenie zasypanego rowu o parametrach: głębokość 25-30 cm, szerokość w dnie 20 cm, przebiegającego na przedłużeniu rowu znajdującego się na działce sąsiedniej nr [...] w kierunku południowym. Po rozpoznaniu odwołania M. W. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 15 lutego 2013 r., znak: [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu 20 maja 2013 r. S. O. zgłosiła w Urzędzie Miasta i Gminy M., że M. W. nadal nie odtworzył rowu na działce nr [...] wobec czego Burmistrz Miasta i Gminy M., działając na podstawie art. 20 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w dniu 20 maja 2013 r. wysłał do zobowiązanego upomnienie, wzywając go do wykonania postanowień powyższej decyzji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, z pouczeniem o zastosowaniu po tym terminie postępowania egzekucyjnego. Po bezskutecznym upływie powyższego terminu, w związku ze zgłoszeniem S. O. i E. G. (stron postępowania), iż rów nadal nie został odtworzony Burmistrz Miasta i Gminy M. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] na właściciela działki nr [...] w S., a następnie postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. znak: [...], nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. W wyniku zażalenia M. W. postanowienie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z powodu braku uzasadnienia wysokości nałożonej grzywny. Przed ponownym rozpatrywaniem sprawy organ zwrócił się do M. W. o podanie z jakiego tytułu i w jakiej wysokości uzyskuje miesięczne dochody. Z udzielonej odpowiedzi wynika, że M. W. utrzymuje się tylko z gospodarstwa rolnego o pow. około [...] ha, w tym [...] ha lasu. W dniu 5 lutego 2014 r. organ otrzymał kolejne zgłoszenie od S. O. iż rów na działce nr [...] w S. nadal nie został odtworzony. W dniu 7 lutego 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy M. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] na właściciela działki nr [...] w S., co było błędem i zostało wytknięte następnie przez organ drugiej instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z tego powodu uchylił postanowienia organu pierwszej instancji w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Stosując się do zaleceń Sądu Burmistrz Miasta i Gminy M. decyzją z dnia 19 z dnia stycznia 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wynikające z tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 lutego 2014 r. Następnie w dniu 16 lutego 2015 r. dokonał kontroli na gruncie w S., stwierdzając, że odtworzenie rowu na działce nr [...], na przedłużeniu rowu znajdującego się na działce nr [...], nadal nie jest zrealizowane. Organ podniósł, że nie są prawdziwe stwierdzenia zawarte w skardze M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że "wykonanie przedmiotowego rowu straciło znaczenie" z uwagi na fakt, iż Gmina P. przy drodze nr [...] zakłada korytka, a skarżący zawarł porozumienie z rodziną O. w sprawie odprowadzania wody po jego działce pod ogrodzeniem budynku nr [...] K. przy drodze gminnej faktycznie są założone, ale do nich woda z działki nr [...]nie może być odprowadzona albowiem droga ta położona jest dużo wyżej od tej działki i działki nr [...] (zdjęcia z dnia 20 lutego 2014 r.). Założenie korytek jest spełnieniem deklaracji Wójta Gminy P., złożonej do protokołu z dnia 17 maja 2011 r., że wykona przy drodze rów, by woda z drogi i działek wyżej położnych nie spływała na działki nr [...] i [...].Ponadto organ wskazał, że Państwo O. zaprzeczają, aby zawarte było porozumienie z M. W. w sprawie odprowadzania wody po jego działce pod ogrodzeniem ich budynku nr [...]. Taka była propozycja biegłego, która jednak została odrzucona przez wszystkie strony postępowania. Organ wskazał również, że z posiadanych materiałów wynika, iż zobowiązany osiąga dochody tylko z prowadzonego gospodarstwa rolnego, dlatego nałożono na niego grzywnę w wysokości [...] zł. Długość terminu jej zapłaty, jak i wykonania nałożonego obowiązku określono identycznie - 30 dni. Organ zaznaczył, że kwota grzywny ma jedynie zmobilizować M. W. do wykonania zobowiązania i po jego realizacji może zostać umorzona. Uzasadniając wysokość nałożonej grzywny wskazał również, że po analizie kosztów realizacji odtworzenia rowu oszacowano je na ok. [...] zł.

Na postanowienie organu pierwszej instancji zażalenie w ustawowym terminie złożył M. W. zarzucając, że jest ono sprzeczne z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 862/14. Ponadto stwierdził, że istnienie rowu jest bezprzedmiotowe, wobec regulacji odpływu wód z terenów położnych wyżej tzw. "J.". Jak wskazał, wody teraz nie spływają przez działki nr [...] i nr [...], lecz są kierowane korytkami ułożonymi wzdłuż miejscowej drogi gminnej (działka nr [...]). Ponadto skarżący podniósł, że na jego grunt spływają wody opadowe z działki siedliskowej Państwa O. (działka nr [...]), a postępowanie wodnoprawne dotyczące odprowadzania wód z tej działki nie zostało zakończone.

Po streszczeniu w powyższy sposób dotychczasowego przebiegu postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie zaś do art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one m.in. z decyzji właściwych organów. W kontrolowanym postępowaniu uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków (wierzycielem) jest na podstawie art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Burmistrz Miasta i Gminy M., który wydał w pierwszej instancji decyzję nakładającą egzekwowany obowiązek. Wierzyciel ten - na mocy art. 20 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - występuje jednocześnie w roli organu egzekucyjnego. Według art. 26 § 4 u.p.e.a., jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Na gruncie art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, stosowanym w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, którego zadaniem jest doprowadzenie do realizacji obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Grzywna nie ma zatem charakteru sankcji za niewykonanie nałożonych obowiązków, a jedynie ma odpowiednio zmotywować osobę zobowiązaną do ich realizacji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt l OSK 759/11, LEX nr 1082805). Przepis art. 119 u.p.e.a. określa, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). W myśl art. 120 § 1 u.p.e.a., grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Wedle art. 121 § 1 u.p.e.a., grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4 (bez znaczenia w niniejszej sprawie). Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000,00 zł., a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000,00 zł. ( art. 121 § 2 u.p.e.a.). Z kolei art. 122 § 1 u.p.e.a. stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 (organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony); 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. W świetle art. 122 § 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Z akt sprawy wynika, że Burmistrz Miasta i Gminy M. przed wydaniem zaskarżonego postanowienia doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 3 czerwca 2013 r. Wadliwość postępowania związana z wystawieniem kolejnego tytułu wykonawczego - nr [...] z dnia 7 lutego 2014 r., dotyczącego tego samego obowiązku i tego samego podmiotu, na którym ciążył egzekwowany obowiązek, wskazana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 862/14, została wyeliminowana. Jak wskazał Sąd w powołanym wyroku, wydanie przez organ egzekucyjny drugiego tytułu wykonawczego i prowadzenie postępowania w oparciu o ten tytuł, nie było dopuszczalne. Obowiązek bowiem, który ma być wykonany w trybie postępowania egzekucyjnego, został już objęty wcześniej wydanym i doręczonym zobowiązanemu tytułem wykonawczym z dnia 3 czerwca 2013 r. Niewątpliwie zatem, wydanie drugiego tytułu wykonawczego i doręczenie go M. W. było czynnością nie tylko zbędną, ale i wadliwą. W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że w zaistniałej w kontrolowanej sprawie sytuacji jednoczesnego funkcjonowania dwóch tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne wywołane przez ten drugi winno zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe. Stosując się do tych zaleceń Sądu Burmistrz Miasta i Gminy M. w dniu 19 stycznia 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wynikające z tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 lutego 2014 r. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone adresatowi w dniu 22 stycznia 2015 r. i wobec jego niezaskarżenia w drodze odwołania stało się ostateczne.

W powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie wskazał na żadną inną wadliwość postępowania dotyczącego nałożenia grzywny w celu przymuszenia, a wręcz w końcowej części uzasadnienia wyroku stwierdził, że podnoszone przez skarżącego w skardze zarzuty ocenił jako niezasadne. W szczególności, nie mogły odnieść zamierzonego przez M. W. skutku okoliczności dotyczące utraty znaczenia obowiązku określonego w tytule wykonawczym, ze względu na prowadzone przez gminę prace przy drodze nr [...] oraz porozumienie zawarte z rodziną O. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a w tej sprawie zaskarżone było postanowienie dotyczące nałożenia na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia. Zatem zarówno przedmiot tej sprawy, jak również wskazany wyżej przepis, określający kognicję organu egzekucyjnego, wykluczają możliwość badania podnoszonych przez Skarżącego kwestii.

Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdza, że zarzuty zażalenia w kwestii sprzeczności zaskarżonego postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 17 lutego 2015 r. znak: [...], z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 września 2014 r, sygn. akt II SA/Kr 862/14, są nieuzasadnione. Także pozostałe zarzuty i wskazywane w nich okoliczności nie mają znaczenia dla postanowienia w przedmiocie nałożenia na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia, na co wskazał już M. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 862/14.

Analizując dalej prawidłowość zaskarżonego postanowienia

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło również uwagę, że każdy środek egzekucyjny, w tym grzywna w celu przymuszenia, może być nakładany aż do momentu całkowitego wykonania obowiązku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1199/09). Dopiero w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie grzywna w celu przymuszenia została nałożona na M. W., ponieważ obowiązek nałożony decyzją Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 19 października 2012 r., znak: [...], utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 15 lutego 2013 r., znak: [...], nie został wykonany. M. W. jest bowiem zobowiązany do przywrócenia stanu poprzedniego spływu wód na działce nr [...], położnej w S., Gmina P. (takiego, jaki stwierdzono podczas wizji na gruncie w dniu 1 marca 2012 r.) poprzez odtworzenie zasypanego rowu o parametrach: głębokość 25-30 cm, szerokość w dnie 20 cm, przebiegającego na przedłużeniu rowu znajdującego się na działce sąsiedniej nr [...]- w kierunku południowym, czyli na odcinku A-C opisanym m.in. na zdjęciu wykonanym podczas wizji na ww. działkach w dniu 10 października 2012 r., a nie na odcinku B-C, na którym zobowiązany odtworzył rowek (zdjęcia z dnia 20 lutego 2014 r.). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym notatka służbowa z dnia 16 lutego 2015 r. sporządzona po wizji w terenie wraz z dokumentacją zdjęciową wykonaną w tym dniu

potwierdza brak rowu na przedłużeniu działającego rowka na działce nr [...], co oznacza, iż M. W. nadal nie odtworzył rowu na swojej działce w sposób zgodny z nałożonym na niego obowiązkiem. Zatem istniały podstawy do nałożenia na zobowiązanego przez organ egzekucyjny grzywny w celu przymuszenia.

Zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy M. zawiera wszystkie wymagane elementy, wymienione w art. 122 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny należycie uzasadnił wysokość nałożonej grzywny. Mieści się ona w zakresie wyznaczonym przez art. 121 § 2 u.p.e.a. Została zachowana proporcja pomiędzy istotą naruszonych poprzez niewykonanie obowiązku interesów, a wysokością grzywny. Burmistrz Miasta i Gminy M. przy określaniu wysokości grzywny uwzględnił również kondycję finansową zobowiązanego, a inny środek egzekucyjny mógłby spowodować większą uciążliwość dla skarżącego.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 1 czerwca 2015 r., znak: [...] M. W. domagał się uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania.

M. W. zarzucał, że postanowienie że jest one niesprawiedliwe albowiem grzywna w kwocie [...] zł. jest dla skarżącego wyjątkowo dotkliwa, jeżeli wziąć pod uwagę jego sytuację materialną.

Skarżący zarzucał także, że istnienie rowku jest w obecnej sytuacji stosunków wodnych na gruncie bezprzedmiotowe. W tym zakresie podawał, że pisał już w zażaleniu na postanowienie Burmistrza z dnia 17 lutego 2015 r., znak: [...]., iż wody z gruntów wyżej położonych, a więc obejmujących także grunt A. i S. O. nie spływają przez działkę nr [...] i dalej przez działkę skarżącego nr [...], gdyż są odprowadzane korytkami betonowymi obok drogi asfaltowej. Nadto A. i S. O. którzy ciągle wysyłają skargi odprowadzają wody m. in. spływające z dachu ich budynku na grunt skarżącego, a postępowanie wodnoprawne wobec nich toczy się do nr [...] przed Burmistrzem Miasta i Gminy M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie braku podstaw do wyeliminowania zaskarżonego aktu administracyjnego z obrotu prawnego sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

W niniejszym stanie faktycznym należy dodatkowo mieć na uwadze, że sprawa zakończona wydaniem zaskarżonego obecnie postanowienia była rozpoznawana ponownie, w związku z treścią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 862/14, co powoduje konieczność uwzględnienia dyspozycji art. 153 p.p.s.a. W myśl tego przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa materialnego i procedury oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu eliminację błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia dostrzeżonych wadliwości. Regulacja z art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku (a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów, czy dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. W przedmiotowej sprawie brak takich zdarzeń.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania egzekucyjnego należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś podnoszone w niej zarzuty są bezzasadne. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia niezależnie od granic skargi i jej zarzutów nie stwierdzono uchybień tego rodzaju, które uzasadniałyby wyeliminowanie kwestionowanego przez skarżącego aktu z obrotu prawnego.

Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oba orzeczenia odpowiadają w sposób dostateczny wymogom wynikającym z powołanej ustawy oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które w postępowaniu egzekucyjnym znajdują odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do tego, by zobowiązany wykonał ciążący na nim obowiązek, wynikający z ostatecznej albo natychmiast wykonalnej decyzji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne zmierza wyłącznie do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej i nie może być w nim już badane ani to, o czym ostatecznie rozstrzygnięto na etapie jurysdykcyjnym ani aktualność tego rozstrzygnięcia po zmianach stanu faktycznego innego rodzaju, niż wykonanie obowiązku. Wynika to wprost z treści art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Niewykonanie obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną otwiera możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Ponieważ egzekwowany obowiązek ma charakter niepieniężny, wynika z ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 lutego 2013 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Burmistrz Miasta i Gminy M. z dnia 19 października 2012 r., znak: [...], organem właściwym do jego egzekwowania jest Burmistrza Miasta i Gminy M. co wynika z art. 20 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Skoro w niniejszej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot (ten sam organ), nie było podstaw do wystawiania odrębnego wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji.

Wymogi tytułu wykonawczego, który doręcza się zobowiązanemu zostały określone w art. 27 § 1 u.p.e.a.

W zaskarżonym postanowieniu, wydanym przez organ właściwy w myśl art. 23 § 1, 3 i 4 pkt 1 u.p.e.a., został opisany przebieg dotychczasowego postępowania egzekucyjnego, które wszczęto skutecznie, a istniejące uprzednio uchybienia, wytknięte w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Krakowie z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 862/14, zostały przez organ pierwszej instancji wyeliminowane.

W celu doprowadzenia do wykonania obowiązku, zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Obowiązuje go przy tym zasada stosowania środka najłagodniejszego. Zgodnie z treścią art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Egzekwowany w niniejszej sprawie obowiązek ma charakter niepieniężny, zatem organ egzekucyjny mógł skorzystać ze środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a. Miał więc do dyspozycji grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń oraz przymus bezpośredni. Nie każdy z powyższych środków ze swej natury nadaje się do zastosowania przy egzekucji obowiązku polegającego przywróceniu stanu poprzedniego spływu wód na tej działce poprzez odtworzenie zasypanego rowu o parametrach: głębokość 25-30 cm, szerokość w dnie 20 cm, przebiegającego na przedłużeniu rowu znajdującego się na działce sąsiedniej nr [...] w kierunku południowym. Niemniej jednak grzywna w celu przymuszenia jest środkiem, który może być w takiej sytuacji zastosowany. W myśl art. 119 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Stosownie do art. 121 § 1, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Wyjątek, do którego odsyła art. 121 § 1 u.p.e.a., to egzekucja dotycząca spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego – stosownie do art. 121 § 4 u.p.e.a. jest ona jednorazowa. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdował art. 121 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł., a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł.

Wysokość grzywny w sprawie niniejszej nie przekracza dopuszczalnej kwoty 10.000 zł., zaś wywiedziono słusznie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że na jej wysokość wpływa cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązku. Grzywna musi być zatem dla strony zobowiązanej na tyle dotkliwa, aby wybrała ona rozwiązanie polegające na dobrowolnym wykonaniu obowiązku we własnym zakresie. Na te okoliczność słusznie zwrócono uwagę w obu kontrolowanych orzeczeniach.

Stosownie do art. 125 § 1 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Wykonując obowiązek dobrowolnie, obowiązani unikają konieczności uiszczenia nałożonej grzywny. Również po uiszczeniu albo ściągnięciu grzywna nie przekształca się w środek o charakterze czysto represyjnym, nie jest wyłącznie sankcją za niewykonanie obowiązku i nadal może motywować zobowiązanego do jego realizacji. Zgodnie bowiem z art. 126 u.p.e.a., na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia.

Powyższa regulacja powoduje, że odpowiednio wysoka grzywna jest środkiem egzekucyjnym prowadzącym bezpośrednio do osiągnięcia celów egzekucji, a jednocześnie najmniej dolegliwym spośród wszystkich wymienionych przez ustawodawcę w art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a., w szczególności jest mniej uciążliwa od wykonania zastępczego. Organ wybierając ten środek egzekucyjny, kierował się zatem wskazaniami, zawartymi w art. 7 § 2 u.p.e.a.

Grzywna w celu przymuszenia należy do tzw. środków przymuszających. Jest zatem formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 7 grudnia 2010r., sygn. akt IV SA/Gl 382/10, Lex Omega nr 758366). Grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanych do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość nie pozostawała dla zobowiązanych jedynie symboliczna. Nie bez znaczenia pozostają także w tym zakresie okoliczności dotyczące zachowania zobowiązanych zmierzające do rzeczywistego, dobrowolnego wykonania lub też uchylenia się do wykonania nałożonego obowiązku (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 4 kwietnia 2012r., sygn. akt II SA/Gd 838/11, Lex Omega nr 1145748).

Uwzględniając powyższe należy uznać, że nałożenie grzywny w kwocie [...] zł. w niniejszej sprawienie nie narusza prawa, zaś jej ustalenie w takiej wysokości nie było dowolne. Organy obu instancji miały na uwadze zasady skuteczności i celowości zastosowanego środka egzekucyjnego oraz racjonalnego działania. Wbrew temu, co podnosi skarżący, nie byłoby celowe ani racjonalne wymierzenie grzywny w niższej wysokości albo odstąpienie od jej wymierzania w ogóle, względnie sięganie do innych środków egzekucyjnych. W szczególności zastosowanie wykonania zastępczego rodzi większe dolegliwości, które zwiększa koszty egzekucji oraz wiąże się z koniecznością uiszczenia wynagrodzenia osób trzecich.

Organ pierwszej instancji w zwięzłym uzasadnieniu omówił najważniejsze przyczyny nałożenia grzywny i ustalenia jej w konkretnej wysokości. Organ drugiej instancji poddał analizie te kwestie znacznie obszerniej, odnosząc się do wszystkich wskazanych wyżej zagadnień i zwracając uwagę zarówno na charakter egzekwowanego obowiązku, jak i na kwestie związane z celowością nałożenia grzywny.

W świetle powyższego nie może odnieść skutku zarzut M. W. że wymierzona mu grzywna w celu przymuszenie jest one niesprawiedliwa. Wysokość grzywny została dostosowano bowiem zarówno do sytuacji materialnej skarżącego, jak i ewentualnych kosztów, jakie musiałby wyłożyć korzystając z usług osób trzecich w celu wykonania obowiązku, zamiast płacić grzywnę. Samodzielne wykonanie przez skarżącego obowiązku, którego realizacja nie jest skomplikowana, pozwoli mu na uniknięcie zarówno takich kosztów, jak i konieczności zapłaty grzywny.

Nie może odnieść pożądanego przez skarżącego skutku twierdzenie, że istnienie objętego nakazem wykonania rowu jest w obecnej sytuacji stosunków wodnych na gruncie bezprzedmiotowe albowiem wskazane kwestie nie podlegają w postępowaniu egzekucyjnym ustaleniom i ocenie. Powyższa okoliczność była już przedmiotem rozważań Sądu w wiążącym prawomocnym wyroku.

Podobnie bez znaczenia dla obowiązków skarżącego egzekwowanych w kontrolowanym postępowania pozostaje fakt ewentualnych działań sąsiadów, mających polegać na odprowadzają wody m. in. spływającej z dachu budynku na grunt skarżącego i wynik postępowania prowadzonego w tym przedmiocie przez Burmistrzem Miasta i Gminy M.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi – jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.