Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 475/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: atr. 179 § 2 i § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 22 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umożliwienia zapoznania się z dokumentacją wyłączoną z jawności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 stycznia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej "O.p.") po rozpoznaniu zażalenia B. K., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 listopada 2020r. w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się w całości z dokumentami i danymi wyłączonymi z jawności postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 września 2020r.

Stan faktyczny przedstawia się następująco:

W dniu 5 czerwca 2020r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług, w której określił B. K. kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2019r. w wysokości 0 zł.

B. K. wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 2 listopada 2020r. wyłączył jawność wybranych danych osobowych ze względu na interes publiczny zawartych w dokumentach:

- umowie użyczenia zawartej w dniu 11 sierpnia 2014r. pomiędzy R. B. a B. K.,

- umowie użyczenia zawartej w dniu 10 marca 2014r. pomiędzy J. P. a B. K.,

- wniosku B. K. o przyznanie pomocy na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" znak sprawy [....] w części II.A, tj. dane identyfikacyjne wspólnika spółki cywilnej/posiadacza numeru identyfikacyjnego producenta,

- oświadczeniu, dotyczącym udostępniania danych osobowych, stanowiącym załącznik nr 3 do wniosku o przyznanie pomocy B. K., przesłanym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, [...] Oddział Regionalny w załączeniu do pisma z dnia 28 sierpnia 2020r., a także wyłączył z jawności kserokopię dowodów osobistych: B. K. NIP [...] i M. K., NIP [...], przesłanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, [...] Oddział Regionalny w załączeniu do pisma z dnia 28 sierpnia 2020r.

W aktach sprawy pozostawiono wyciągi ww. dokumentów, które to wyciągi zostały przedłożone pełnomocnikowi strony w dniu 30 września 2020r., celem zapoznania się i wypowiedzenia.

Pismem z dnia 28 września 2020r. B. K. złożyła wniosek o umożliwienie zapoznania się w całości z dokumentami i danymi wymienionymi w postanowieniu z dnia 9 września 2020r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia 2 listopada 2020r. odmówił umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami i danymi w zakresie, w jakim dokumenty te zostały objęte wyłączeniem na podstawie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 września 2020r.

W zażaleniu na to postanowienie B. K. wnosząc o jego uchylenie w całości, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2, § 3 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnej odmowie umożliwienia stronie zapoznania się w całości z dokumentami i danymi wymienionymi w postanowieniu z dnia 9 września 2020r., gdyż powyższe materiały mogą mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu potwierdził zasadność odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z jawności. Podkreślił, że zgodnie z zasadą jawności postępowania podatkowego wobec stron, sprecyzowaną w art. 178 § 1 O.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Powyższa zasada ulega ograniczeniu w przypadku, o którym mowa w art. 179 § 1 O.p., zgodnie z którym przepisów art. 178 O.p. nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

Wskazał na utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że art. 179 § 1 O.p. dotyczy ograniczenia stronie postępowania wglądu do dokumentów zawierających informacje chronione tajemnicą skarbową o innym podmiocie niż strona. Czynny udział strony w postępowaniu nie może umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku. Zgodnie bowiem z art. 293 § 1 i § 2 O.p. indywidualne dane zawarte w składanych deklaracjach oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników i inkasentów objęte są tajemnicą skarbową.

W interesie publicznym leży, aby organy podatkowe, prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu, nie ujawniły wykraczających poza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego danych innych podmiotów, jakie uzyskały w trakcie czynności służbowych. "Interesem publicznym" w rozumieniu art. 179 O.p. jest dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z jawności dokumenty i informacje.

Jednocześnie wyłączenie dokumentu ze względu na istnienie interesu publicznego jest przesłanką odmowy udostępnienia dokumentów stronie. Również właściwe jest uzasadnienie konieczności ochrony tajemnicy skarbowej ze względu na interes publiczny. Jest to bowiem tajemnica prawnie chroniona. Najistotniejsze jest przy tym - z uwagi na konieczność ochrony tajemnicy skarbowej - niedopuszczenie do ujawnienia wykraczających poza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego danych innych podmiotów, których dane zostały wykorzystane w prowadzonym wobec strony postępowaniu.

Organ II instancji wskazał, że dokumenty które zostały wyłączone z jawności (oprócz wyłączonych w całości kopii dowodów osobistych B. K. i M. K.) wymienione w postanowieniu z dnia 9 września 2020r. są pozostawione w ww. aktach sprawy - zgodnie z informacją zawartą w treści tego postanowienia, stanowią materiał dowodowy jawny dla strony.

Związanie ochroną tajemnicy skarbowej wymusiło konieczność wyłączenia z jawności wybranych danych osobowych zawartych w dokumentach wskazanych w treści zaskarżonego postanowienia. W interesie publicznym leży bowiem, aby organ podatkowy prowadząc postępowanie odwoławcze wobec określonego podmiotu, nie ujawniał informacji na temat innych podmiotów, jakie uzyskał w trakcie czynności służbowych, skoro wobec tych podmiotów nie toczy się przedmiotowe postępowanie. Ponadto wyłączone dane nie wnoszą okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy objętej odwołaniem strony. W tym zakresie strona w zażaleniu również nie wskazała, w jaki sposób dane wyłączone z jawności mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy objętej odwołaniem.

Zatem za prawidłowe organ II instancji uznał działanie w rozpatrywanej sprawie w oparciu o przepisy art. 179 § 1 i § 2 O.p., polegające na odmowie wglądu do dowodów (dokumentów) w zakresie, w jakim dowody te zostały wyłączone przez organ z akt sprawy z uwagi na interes publiczny. Kierując się przestrzeganiem zasad postępowania, w tym mając na uwadze związanie ochroną tajemnicy skarbowej, zasadnie organ ocenił, iż za ograniczeniem prawa strony do wglądu do przedmiotowych dokumentów przemawia interes publiczny.

Wbrew zarzutom zażalenia, powyższe nie narusza zasady postępowania, o której mowa w art. 123 § 1 O.p., tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym oraz zasady jawności postępowania, wynikającej z art. 129 tej ustawy, bo stanowi dozwolone prawem ograniczenie czynnego udziału strony.

Ponadto bez wpływu na wynik sprawy pozostaje przywoływany przez stronę w zażaleniu wyrok TSUE z dnia 16 października 2019r., sygn.akt C-189/18 w sprawie Glencore, opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2019r. Zdaniem organu, w wyroku tym Trybunał w istocie potwierdził prawo organów podatkowych do wyłączenia z jawności określonych informacji i dowodów ze względu na interes publiczny, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie objętej zażaleniem i została w stopniu wystarczającym wykazana w zaskarżonym postanowieniu.

W konsekwencji w sprawie nie naruszono też art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. Zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowe oznaczenie organu podatkowego, datę jego wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej i rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym.

B. K., reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 stycznia 2021r., wnosząc o uchylenie w całości orzeczeń obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:

1. wystąpienie w postępowaniu podatkowym kwalifikowanej wady stanowiącej przesłankę jego wznowienia określoną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu na skutek:

- naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 216 w zw. z art. 180 i art. 187, art. 190 § 1 i § 2 w zw. z art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p.,

- naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 129, art. 123 § 1 i art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2 i § 3 O.p. w zw. z art. 42 ust. 2 i art. 51 ust. 3 Konstytucji RP,

2. wystąpienie w postępowaniu podatkowym kwalifikowanej wady stanowiącej przesłankę wznowienia określoną w art. 240 § 1 pkt 11 O.p., ponieważ na treść wydanej decyzji ma wpływ wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 października 2019r. sygn. akt C-189/18 w sprawie Glencore, którego sentencja została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 16 grudnia 2019r.,

3. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2, § 3, art. 129, art. 123 § 1 i art.178 O.p. w zw. z art. 42 ust. 2 i art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 w zw. z art. 179 § 1 i § 2 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości postanowienia w przedmiocie odmowy zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy tj. ze względu na interes publiczny. Organ odwoławczy pozostawił w aktach sprawy kopie dokumentów z trwale usuniętymi informacjami, których dotyczyło wyłączenie.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 129 O.p. postępowanie podatkowe jest jawne wyłącznie dla stron. Zasada jawności postępowania dla stron znajduje rozwinięcie m.in. w art. 178 § 1 O.p., który stanowi, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń, przy czym prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Prawo dostępu, wglądu do akt sprawy stanowi także gwarancję realizacji zasady ogólnej zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przewidzianej w art. 123 § 1 O.p. Przepis art. 178 § 1 O.p. nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w art. 179 § 1 O.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2015 r., II FSK 2300/13 - ten i pozostałe wyroki sadów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Stosownie do treści art. 179 § 1 O.p. przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Z brzmienia tego przepisu wynika, że uregulowano w nim dwie różne sytuacje prawne. W pierwszej z nich, z mocy samego prawa, stronie nie przysługuje prawo do zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne. Natomiast w drugiej, prawo strony do wglądu w akta sprawy, w odniesieniu do innych dokumentów, zostaje ograniczone przez organ podatkowy, który wyłączy z akt sprawy określone dokumenty ze względu na interes publiczny. W pierwszym przypadku organ stwierdza, że strona nie ma uprawnienia do wglądu w dokumenty, natomiast w drugim przypadku organ wskazuje dokumenty oraz konkretyzuje wymagania ochrony interesu publicznego, które dają podstawę do ich wyłączenia od wglądu.

Pojęcie "interesu publicznego" użyte w art. 179 § 1 O.p. nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Dlatego, w ocenie Sądu, ustalenie występowania tej przesłanki, musi mieć oparcie w konkretnych okolicznościach faktycznych sprawy. Zatem ustawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie jest dokonanie wyłączenia z akt sprawy dokumentów, czy też ich części, w przypadku ustalenia na tle konkretnych okoliczności faktycznych, że przesłanka taka zachodzi. Obowiązek ów organ prowadzący postępowanie konkretyzuje wydając postanowienie (art. 179 § 2 O.p.) w uzasadnieniu, którego powinien przeprowadzić analizę przyczyn uzasadniających pozbawienie strony tego postępowania dostępu do materiałów wyłączonych z akt sprawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "interes publiczny",o którym mowa art. 179 § 1 O.p. należy rozumieć jako korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 648/18). Pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się także dobro osób trzecich, niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach (por. wyroki NSA: z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 3037/11 i z 30 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1876/10). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w zakresie użytego w art. 179 § 1 O.p. pojęcia interes publiczny mieści się także potrzeba ochrony tajemnicy w zakresie informacji o kontrahentach podmiotu, z którym podatnik zawierał transakcje, w sytuacji gdy transakcje te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy zaznaczyć, że podmioty prowadzące działalność gospodarczą, informacje o danych identyfikacyjnych ich kontrahentów i o obrotach z tymi kontrahentami traktują jako dane stanowiące tajemnicę handlową. Oczywistym jest, że pojęcie interesu publicznego wymaga, żeby kontrahent podatnika, u którego organy podatkowe przeprowadziły czynności sprawdzające lub kontrolę podatkową w celu uzyskania informacji na temat transakcji dokonanych z podatnikiem, wskutek tych czynności nie został narażony na ujawnienie informacji stanowiących jego tajemnicę handlową, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podatnika. Ujawnienie tego typu informacji mogłoby rodzić po stronie kontrahenta podatnika uzasadnione poczucie krzywdy, spowodowane narażeniem bez potrzeby interesów ekonomicznych tego podmiotu na uszczerbek. Unikanie obciążania jednostek tego rodzaju nieuzasadnionymi "kosztami" wykonywania przez organy podatkowe ich kompetencji w zakresie poboru podatków leży w interesie publicznym.

Zgodnie z konstytucyjną zasadą proporcjonalności (art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP), dopuszczalne jest pozbawienie strony dostępu jedynie do tej części akt (dokumentu), która zawiera dane uzasadniające jego wyłączenie z akt sprawy (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 września 2008 r., I SA/Bk 229/08). Skoro zatem istnieje możliwość wyłączenia i w konsekwencji pozbawienia strony dostępu do całego dokumentu, to tym bardziej można pozbawić stronę dostępu tylko do części informacji ujętej w takim dokumencie. Artykuł 179 § 2 O.p. daje zatem podstawę do wyłączenia z akt sprawy tylko części dokumentu (np. poprzez jego anonimizację), jeżeli tylko ona zawiera w swej treści przesłankę wyłączenia, zaś pozostawienie tak zmodyfikowanego dokumentu w aktach sprawy jest niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA z 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1958/10 i z 15 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1362/12). Zatem ze względu na tak rozumiany "interes publiczny" organ podatkowy jest umocowany do wyłączenia dokumentów lub ich części z akt sprawy.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że zasadnie odmówiono umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z jawności postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 września 2020r. Kierując się przestrzeganiem zasad postępowania, w tym mając na uwadze związanie ochroną tajemnicy skarbowej, trafnie organ podatkowy ocenił, iż za ograniczeniem prawa strony do wglądu do przedmiotowych dokumentów przemawia interes publiczny. Co istotne, dokumenty, które zostały wyłączone z jawności (oprócz wyłączonych w całości kopii dowodów osobistych B. K. i M. K.) wymienione w postanowieniu z dnia 9 września 2020r. są pozostawione w aktach sprawy - zgodnie z informacją zawartą w treści tego postanowienia, stanowią materiał dowodowy jawny dla strony. W sposób jednoznaczny strona może ustalić, że wyłączeniu podlegały takie informacje jak: adres zamieszkania, adres korespondencyjny, numer dowodu osobistego, czy PESEL. W tym zakresie strona w zażaleniu nie wskazała, w jaki sposób dane wyłączone z jawności mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy objętej odwołaniem.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej słusznie stanął więc na stanowisku, że związanie ochroną tajemnicy skarbowej wymusiło konieczność wyłączenia z jawności wybranych danych osobowych zawartych w dokumentach. W interesie publicznym leży bowiem, aby organ podatkowy prowadząc postępowanie odwoławcze wobec określonego podmiotu, nie ujawniał informacji na temat innych podmiotów, jakie uzyskał w trakcie czynności służbowych, skoro wobec tych podmiotów nie toczy się przedmiotowe postępowanie. Ponadto, zdaniem organu, wyłączone dane nie wnoszą okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy objętej odwołaniem strony.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie podziela sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 217 § 1 i § 2 O.p. ze względu na błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, nie spełniające przesłanek ustawowych. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymaganiom sformułowanym w treści powołanego wyżej przepisu O.p.. Odnosi się ono zarówno do elementów faktycznych, jak i prawnych sprawy oraz zawiera pouczenie o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Nie jest ani ogólnikowe, ani niekonkretne.

Podkreślić należy, że konstruując uzasadnienie postanowienia odmawiającego stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, organ podatkowy musi mieć na względzie cel regulacji prawnej przewidującej wyłączenie i odmowę stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Uzasadnienie postanowienia odmawiającego stronie udostępnienia materiałów dowodowych nie może zatem zniweczyć sensu wyłączenia dokumentów z akt, musi jednak respektować prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu, z uwzględnieniem etapu rozpoznania sprawy i zasadę jawności postępowania w stosunku do stron.

Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oba wskazane elementy uwzględnia we właściwych proporcjach. Zatem wbrew temu co twierdzi skarżąca, organ podał przyczyny, dla których odmawia stronie zapoznania się ze spornymi materiałami i je wyczerpująco uzasadnia. Także postanowienie organu I instancji zawiera prawidłową ocenę przesłanek odmowy udostępnienia danych i jest uzasadnione zgodnie z wymogami O.p.. Wyraźnie bowiem wskazano, które dane poddano anonimizacji.

W ocenie Sądu, wyłączenie danych nie odbiera dokumentom waloru dowodów. Organ pozostawił w aktach kopie dokumentów z trwale usuniętymi informacjami. W związku z tym, to na etapie postępowania odwoławczego, dotyczącego decyzji określającej zobowiązanie, a następnie postępowania przed sądem administracyjnym może odbyć się weryfikacja dokumentów częściowo zanonimizowanych przez podmioty uprawnione do wglądu w treść tych dokumentów, tj. organ podatkowy, czy sąd administracyjny. Kognicja sądu w sprawie dotyczącej odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy ze względu na interes publiczny na podstawie art. 179 § 1 O.p. jest ograniczona do dokonania oceny, czy organ podatkowy ustalił przesłankę wyłączenia jawności danych oraz czy uzasadnienie wydanego w tej sprawie postanowienia wskazuje, czym organ ten się kierował i jaki interes publiczny jest w ten sposób chroniony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1876/10).

Zważywszy na powyższe Sąd stwierdza, że zarzuty skargi są niezasadne. Organ właściwie zinterpretował powołane przepisy i prawidłowo je zastosował w niniejszej sprawie.

Nie zasługiwał również na aprobatę zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 11 O.p., sformułowany z powołaniem wyroku TSUE z 16 października 2019 r. sygn. akt C-189/18 w sprawie Glencore. Przedmiotowe orzeczenie dotyczyło sprawy węgierskiego organu podatkowego, który zapoznał podatnika w sposób pośredni i tylko z częścią dowodów zgromadzonych w sprawie jego kontrahenta oraz przedstawił je podatnikowi w "formie streszczenia". Na kanwie poczynionych ustaleń Trybunał w pkt 56-58 wskazał, że:

"56. Zasada poszanowania prawa do obrony w postępowaniu administracyjnym takim jak toczące się w postępowaniu głównym, nie nakłada zatem na organ podatkowy ogólnego obowiązku zapewnienia pełnego dostępu do akt będących w jego dyspozycji, lecz wymaga, aby podatnik miał możliwość uzyskania, na swój wniosek, informacji i dokumentów zawartych w aktach administracyjnych i uwzględnionych przez ten organ w celu wydania jego decyzji, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie dostępu do wspomnianych informacji i dokumentów (zob. podobnie wyrok z dnia 9 listopada 2017 r., Ispas, C-298/16, EU:C:2017:843, pkt 32 i 39). W tym ostatnim przypadku, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 64 opinii, do organu podatkowego należy zbadanie, czy możliwy jest dostęp częściowy.

57. Wynika z tego, że w przypadku gdy organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję na dowodach uzyskanych, tak jak w postępowaniu głównym, w ramach powiązanych postępowań karnych i postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom podatnika, zasada poszanowania prawa do obrony wymaga, aby podatnik ten miał możliwość dostępu w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania do wszystkich tych dowodów oraz dowodów, które mogą być wykorzystane w jego obronie, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu.

58. Wymogu tego nie spełnia praktyka organu podatkowego polegająca na nieudzieleniu danemu podatnikowi żadnego dostępu do tych dowodów, a w szczególności do dowodów, na których opierają się ustalenia dokonane w protokołach sporządzonych i decyzjach wydanych w wyniku powiązanych postępowań administracyjnych, oraz na jedynie pośrednim zapoznaniu go w formie streszczenia tylko z częścią tych dowodów, które organ ten wybrał według przyjętych przez siebie kryteriów, nad którymi podatnik nie może sprawować żadnej kontroli."

Należy jednak zauważyć, że węgierskie przepisy proceduralne różnią się od polskich. Zgodnie z przepisami węgierskimi organ podatkowy związany jest ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi zawartymi w ostatecznych decyzjach podatkowych wydanych wobec kontrahentów i jednocześnie zwolniony z obowiązku ponownego przedstawienia dowodów oszustwa w postępowaniu toczonym przeciwko podatnikowi. W rozpatrywanej przez Trybunał sprawie ograniczenie polegało na nieudzieleniu podatnikowi dostępu do akt dotyczących postępowań powiązanych, a w szczególności do wszystkich dokumentów, na których organ ten opiera ustalenia (tj. protokołów i decyzji). Zapoznanie podatnika z dowodami ma formę jedynie pośrednią w postaci streszczenia dowodów, które organ wybrał według przyjętych przez siebie kryteriów. Tymczasem na gruncie O.p. obowiązują w tym zakresie odmienne regulacje procesowe, zawierające szeroki katalog środków służących ochronie interesów podatnika w toku postępowania.

Sąd, mając na uwadze wytyczne zawarte w orzeczeniu TSUE oraz specyfikę węgierskiego oraz polskiego systemu prawnego, nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszeń, na jakie powołuje się strona skarżąca.

W niniejszej sprawie co do części materiału dowodowego została wyłączona jawność, na podstawie art.179 O.p., przy czym dowody nie pochodziły z innych postępowań, ale dotyczyły ustaleń stanu faktycznego w kontroli podatkowej prowadzonej wobec B. K., na podstawie pisemnych wyjaśnień kontrahentów skarżącej: z dnia 24 października 2019r. J. P. i z dnia 25 października 2019r. R. C. Wyjaśnienia znajdują się w aktach sprawy.

Konkludując, w niniejszej sprawie organy w sposób wyczerpujący wykazały potrzebę odmowy prawa do wglądu w akta sprawy z powodu wyłączenia jawności danych z uwagi na interes publiczny. Sposób, w jaki organ odmówił stronie prawa do zapoznania się z dokumentami, uwzględnia zasadę proporcjonalności z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP i wyczerpuje przesłankę interesu publicznego, wskazaną w art. 179 § 1 O.p. Ostateczny walor dowodowy wyłączonych dokumentów może być skonfrontowany w odwołaniu od decyzji rozstrzygającej sprawę podatkową i w skardze sądowoadministracyjnej i to na tym etapie powinny być ewentualnie podnoszone zarzuty pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu.

Końcowo, Sąd wyjaśnia, że niniejsze orzeczenie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym w postepowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), w skrócie "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.