Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 211/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w O na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009, po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzjami Prezydenta Miasta O z dnia [...] 2009 r. ustalony został w stosunku do Z wymiar podatku od nieruchomości położonej w O za rok 2009.

Następnie, pismem z dnia 14 czerwca 2012 r. Z zostali wezwani do przedłożenia informacji o nieruchomościach i obiektach położonych w O w zakresie podatku od nieruchomości.

Pismem z dnia 23 czerwca 2012 r. Z złożyli odpowiedź wskazując informację dotyczącą nieruchomości.

Organ administracji publicznej przeprowadził kontrolę dotyczącą przedmiotowej nieruchomości, z której sporządził protokół. Na podstawie przeprowadzonej kontroli organ administracji publicznej wyszły, zdaniem organu, na jaw nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania decyzji a nie były one znane organowi, który wydał decyzję. Następnie, organ administracji publicznej postanowił przeprowadzić postępowanie dowodowe. Został przeprowadzony m.in. dowód z zeznań ośmiu świadków na okoliczności dotyczące wymiaru podatku od ww. nieruchomości położonej w O za rok 2009, a w szczególności w zakresie użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na rozbieżności w zeznaniach świadków organ postanowił przeprowadzić ponowny dowód z zeznań świadków, a to w celu wyjaśnienia rozbieżności.

Pismem z dnia 21 listopada 2012 r. Z wnieśli zastrzeżenia do przeprowadzonej procedury, w tym także w zakresie wiarygodności zeznań świadków.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. Prezydent Miasta O wznowił postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzone zostało postępowanie kontrolne w trakcie którego wyszły, zdaniem organu, na jaw nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania decyzji a nie były one znane organowi, który wydał decyzję. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowiło podstawę do zastosowania art. 240 § 5 ustawy – Ordynacja podatkowa.

Decyzją Prezydenta Miasta O z dnia [...] 2013 r. uchylono decyzje w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009 i ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r., ustalona została wysokość obowiązku podatkowego Z w roku 2009 w wysokości 758 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie całokształtu materiału dowodowego ww. osoby już od 2006 r. mieszkały na nieruchomości położonej w O. W konsekwencji w roku 2009 istniał obowiązek podatkowy także w zakresie budynku.

Pismem z dnia 20 marca 2013 r. Z wnieśli odwołanie od powyższej decyzji i wnieśli o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli zarzuty dotyczące naruszenia m.in. zasady praworządności, prawdy materialnej oraz czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym m.in. art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 187 i art. 197 ustawy - Ordynacja podatkowa. Ponadto, skarżący zarzucili naruszenie przez organ art. 210 – Ordynacji podatkowej, wskazując wady decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skarżący szczegółowo opisali okoliczności dotyczące przyczyn częstego przebywania na terenie przedmiotowej nieruchomości już od 2006 roku. Wskazali m.in., że przebywali na tej nieruchomości z uwagi na kradzieże.

Dnia [...] 2013 r. została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K decyzja uchylająca zaskarżoną decyzję w całości. Ponadto, w pkt II tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K określiło w stosunku do stron postępowania wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009 w wysokości 386 zł.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K wskazało, że miarodajne dla organu, w aspekcie powstania obowiązku podatkowego za 2009 r., było oświadczenie stron postępowania o zakończeniu budowy w miesiącu marcu 2013 r. oraz złożenie deklaracji z tytułu podatku od nieruchomości. Zdaniem organu, powołując się na orzecznictwo organów ochrony prawnej, obowiązek podatkowy w zakresie budynku mieszkalnego położonego w O powstał dopiero od 2014 r. W konsekwencji przyjęcia powyższego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K uznało, że wymiar podatku od nieruchomości za rok 2009 powinien obejmować wyłącznie grunt o powierzchni 1.482,00 m. kw.

Dnia 2 stycznia 2013 r. Prokuratura Rejonowa w O złożyła do tutejszego Sądu skargę, w której stwierdziła, że powyższa decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych przez błędną wykładnię tego przepisu polegającego na przyjęciu, że w odniesieniu do budynku mieszkalnego miarodajny jest termin zgłoszenia zakończenia budowy do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podczas, gdy obowiązek ten powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Prokuratura Rejonowa w O zarzuciła też przedmiotowej decyzji, że nastąpił błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że strony postępowania mieszkają w O od 2012 r., a nie od 2006 r.

Pismem z dnia 6 lutego 2014 r. w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K wniosło o oddalenie skargi, przedstawiając argumentację jak w decyzji administracyjnej z dnia 1 lipca 2013 r., dokonując analizy podstaw prawnych oraz powołując orzecznictwo.

Pismem z dnia 20 marca 2014 r. odpowiedź na skargę złożyli także Z wnosząc o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. W szczegółowym uzasadnieniu odpowiedzi Z wskazali m.in. zarzut bezzasadności skargi oraz stwierdzili, że wydana decyzja oparta została na przypuszczeniach oraz nieprawdziwych stwierdzeniach. Ponadto, skarżący podnieśli brak wykazania, że Prokuratura Rejonowa w O. działa w obronie praworządności, a także bardzo szczegółowo odnieśli się do materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy administracyjnej. Wskazali, że w toku postępowania administracyjnego wykazane zostało tylko wykonawstwo robót budowlanych i ochrona obiektu w przedmiotowym okresie czasu, objętego postępowaniami organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." – sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podkreślenia wymaga, że problematyka niniejszej sprawy dotyczy określenia właściwej stawki podatku od nieruchomości dla budynku znajdującego się w O. Organy podatkowe odmiennie przyjęły datę początkową użytkowania przez Z ww. nieruchomości.

Skarżący kwestionuje wynik ostatniego ustalenia w tym zakresie, które zawarte zostało w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K i wskazuje, że Z użytkowali przedmiotowy budynek już od 2006 roku, a nie dopiero po jego formalnoprawnym odbiorze.

W aspekcie normatywnym należy wskazać, że na podstawie art. 1 pkt 1 o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.o.l., ustawa ta normuje podatek od nieruchomości.

W art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. ustawodawca wprowadził definicję legalną budynku, wskazując, że jest nim obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Natomiast, na podstawie art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:

1) grunty;

2) budynki lub ich części;

3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące, właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych czy też użytkownikami wieczystymi gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 - 3 u.p.o.l.).

Na podstawie art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Natomiast, gdy okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem (art. 6 ust. 2 u.p.o.l.).

Organy podatkowe w niniejszej sprawie, z uwagi na jej przedmiot, zobowiązane były, nie tylko do zbadania przesłanek wznowienia postępowania ale także do ustalenia terminu rozpoczęcia użytkowania budynku, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego z uwzględnieniem zasad i reguł określonych w przepisach art. 120 – 129 i art. 180 - 200 Ordynacji podatkowej (jedn. tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej jako ord. pod.

W niniejszej sprawie istotne, w aspekcie podatkowym, jest ustalenie, czy określony budynek był użytkowany w roku 2009, a w konsekwencji czy spełnione zostały warunki dla wymiaru w tym zakresie podatku od nieruchomości. Okoliczności te winny wynikać z okoliczności faktycznych sprawy i uwzględniać przede wszystkim fakty odnoszące się do rzeczywistego użytkowania przez Z przedmiotowego budynku w roku 2009, a więc w okresie objętym postępowaniem podatkowym. Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa na organach podatkowych zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ord. pod. W myśl art. 180 § 1 ord. pod. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zebrany materiał dowodowy organ podatkowy ocenia z zachowaniem wyrażonej w art. 191 ord. pod. zasady swobodnej oceny dowodów. Fakty, o których mowa, organ podatkowy może ustalić z wykorzystaniem środków dowodowych takich jak np. oświadczenie strony, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, oględziny, przesłuchanie świadków, przesłuchanie strony, przy czym przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i oględzin wymaga zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia takiego dowodu. Gromadząc materiał dowodowy, organ nie może pominąć dowodu przedstawionego przez stronę. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe dokonały odmiennych ustaleń, które skutkowały wydaniem wyżej opisanych decyzji administracyjnych.

Podkreślenia wymaga fakt, że w toku postępowania przed organem I instancji dokonane zostały liczne czynności dowodowe procesowe w zakresie użytkowania budynku w 2009 r. W celu realizacji ww. zasad procedury podatkowej zostały przez organ pierwszej instancji przeprowadzone czynności kontroli podatkowej oraz następujące dowody tj. oględziny nieruchomości, dowód z ewidencji gruntów czy też dowód zeznań świadków. Zaznaczyć należy, że wobec rozbieżności w treści składanych przez świadków zeznań czynności dowodowe w tym zakresie przeprowadzono ponownie. Organ zwrócił się także do dostawców energii elektrycznej, wody, jak też do organu ewidencji ludności.

Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ ten ustalił, iż w roku objętym postępowaniem w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości tj. w 2009 na przedmiotowej nieruchomości był posadowiony budynek mieszkalny. Ponadto, budynek ten był już w tym okresie użytkowany. W konsekwencji na podstawie powyższych ustaleń faktycznych decyzją Prezydenta Miasta O z dnia [...] 2013 r. uchylono decyzję w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009 i ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. i ustalił zobowiązania podatkowego za 2009 rok w wysokości 758 zł. Podstawą tej decyzji były przesłanki unormowane w art. 245 § 1 pkt 1 ord. pod. Na podstawie powyższego przepisu organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 ord. pod., wydaje decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie.

Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K wydając decyzję dnia 1 lipca 2013r. , zaniechało ustosunkowania się w ww. decyzji do całokształtu materiału dowodowego przedstawionego przez organ I instancji i określiło w sposób całkowicie odmienny datę powstania obowiązku podatkowego w zakresie budynku mieszkalnego. W konsekwencji powyższego organ ten wskazał, że miarodajne dla organu, w aspekcie powstania obowiązku podatkowego za 2009 r., było oświadczenie stron postępowania o zakończeniu budowy w miesiącu marcu 2013 r. oraz złożenie deklaracji z tytułu podatku od nieruchomości. Dlatego też organ ten uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości. Ponadto, w pkt II tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K określiło w stosunku do stron postępowania wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009 w wysokości 386 zł, uznając, że opodatkowaniu powinna podlegać wyłącznie powierzchnia gruntu.

Podkreślenia wymaga, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K nie spełnia normatywnych wymogów stawianych dla rozstrzygnięcia organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K nie odniosło się do całego, bardzo bogatego materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia 1 lipca 2013 r. organ ten wskazał tylko, że "...całość zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego nie potwierdziło stanowiska Prezydenta Miasta O, że opodatkowanie spornego budynku winno nastąpić już w roku 2006." Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K powołało w uzasadnieniu decyzji podstawę prawną oraz orzecznictwo organów ochrony prawnej w podobnych sprawach.

Podnieść należy, że dokonywanie w takich okolicznościach ustaleń faktycznych wyłącznie na podstawie informacji w zakresie zgłoszenia zakończenia budowy oraz oświadczenia strony tym zakresie należy ocenić za naruszenie zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej i skonkretyzowanej w przepisie art. 187 § 1 ord. pod., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wskazać należy, iż całokształt materiału dowodowego obejmuje wszystkie czynności dowodowe dokonane zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji. Podkreślić także należy, że art. 210 § 1 pkt 1 – 8 ord. pod., wskazuje elementy składowe decyzji administracyjnej. Wśród tych elementów strukturalnych znajduje się m.in. uzasadnienie faktyczne oraz prawne. Ponadto, art. 210 § 4. ord. pod. wskazuje elementy uzasadnienia faktycznego decyzji, które powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Wskazać też należy, że ocena mocy dowodów musi być odnoszona do całości materiału dowodowego sprawy (J. Borkowski, w. Ordynacja podatkowa. Komentarz 2014, Wrocław, 2014. str. 946).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K w uzasadnieniu decyzji nie dokonało analizy całokształtu materiału dowodowego zgormadzonego w aktach administracyjnych. Nie odniosło się zasadniczo do materiału dowodowego w postaci protokołu z czynności kontroli podatkowej oraz przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji dowodów m.in. oględzin nieruchomości, dowodu z ewidencji gruntów, dowodu z zeznań świadków czy także informacji uzyskanych od dostawców energii elektrycznej, wody, jak też od organu ewidencji ludności.

Uznać więc należy, że w niniejszej sprawie organ podatkowy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania podatkowego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak szczegółowego uzasadnienia stanu faktycznego, pominięcie rozważań w zakresie całokształtu materiału dowodowego i przeprowadzenia jego wszechstronnej oceny, skutkowało naruszeniem dyspozycji art. 122 (zasady prawdy obiektywnej), art. 187 § 1 (zasady prawdy materialnej) i art. 191 (oceny dowodów) ord. pod. Uchybienie to wpłynęło bezsprzecznie na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K zobowiązane będzie uwzględnić wyżej przedstawione rozważania Sądu w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego niezbędnego dla wydania decyzji, a także w aspekcie analizy całokształtu materiału zgromadzonego w aktach sprawy, i to zarówno w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez Prezydenta Miasta O., jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Tylko całościowa analiza materiału dowodowego i ustosunkowanie się do dowodów zgormadzonych w aktach sprawy pozwoli organowi na wydanie decyzji spełniającej wymogi ustawowe wskazane w art. 210 ord. pod., a w konsekwencji także na możliwość ewentualnej kontroli przedmiotowej decyzji.

Z tych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W przedmiocie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.