Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 811/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Sygn. akt VI SA/Wa 811/04       W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2005r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia karą pieniężną uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2003r. dokonano na drodze nr [...] kontroli pojazdu stanowiącego własność C. D. W wyniku kontroli pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku na drugą oś pojazdu o 19,17 kN, a także przekroczenie masy całkowitej pojazdu o 4,73 t. W wyniku kontroli wszczęto postępowanie administracyjne wobec C. D.

Decyzją z dnia [...] października 2003r. obciążono Pana C. D. karą pieniężną na przejazd pojazdem nienormatywnym w kwocie 4800 zł. Decyzja została wydana przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Pan C. D. podnosząc, że nie ma środków do uiszczenia tak wysokiej kary.

Decyzją z dnia [...] marca 2004r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podał między innymi, że:

Z chwilą korzystania przez pojazd z dróg publicznych musi on spełniać parametry masy całkowitej i dopuszczalnych nacisków poszczególnych osi wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262). Obowiązkiem przewoźnika jest takie umieszczenie ładunku na pojeździe, aby pojazd nie miał przekroczonej masy całkowitej oraz aby ładunek nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Powyższy obowiązek wynika z art. 61 ust 1 i ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2003r. nr 58, poz. 515 ze zm.). W sytuacji zaś, gdy parametry pojazdu są większe od parametrów określonych w ww. rozporządzeniu i ustawie prawo o ruchu drogowym, przewoźnik winien posiadać zezwolenie na przejazd.

Konieczność posiadania zezwolenia przez przewoźnika wynika z przepisów prawa o ruchu drogowym - ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. (tekst jednolity Dz.U. z dnia 7 marca 2003r. nr 58, poz. 515 ze zm.), w szczególności art. 64 ust 1. Art. 64 ust. 1 w/w ustawy mówi o tym, że "Jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w art. 61 ust. 6, 8 i 10, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia". Wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym strona nie okazała kontrolującym.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obciążenie przewoźnika karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. Przepisy te nie przewidują bowiem żadnych wyjątków od przewidzianych w nich zasad, między innymi nie dają podstaw do odstąpienia od wymierzenia omawianych należności ze względu na to, że konieczność uiszczenia kary będzie stanowić duże obciążenie finansowe dla strony.

W wyniku dokonanego ważenia (przy użyciu legalizowanej wagi) ww. pojazdu - protokół nr [...] z dnia [...] lipca 2003r., stwierdzono przekroczony nacisk osi składowej o 19,17 kN, (pomierzony nacisk wyniósł 99,17 kN) oraz stwierdzono przekroczenie masy całkowitej o 4,73 t (pomierzona masa wyniosła 46,741), zatem wymierzenie kary pieniężnej określonej w art. 13 ust. 2 a i 2 b ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 200Qr. nr 71 poz. 838 ze zm.) jest uzasadnione.

Odnosząc się do argumentu strony, iż naliczona kara może pogorszyć trudną sytuację finansową, to należy stwierdzić, iż wysokość kary za stwierdzone przekroczenie nie jest oparta na kondycji finansowej przewoźnika, a obciążenie karą za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Pan C. D. W uzasadnieniu podał między innymi, że:

Zaskarżona decyzja jest błędna ponieważ opiera się na źle sporządzonym protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu.

Protokół Nr [...] z dnia [...] lipca 2003r. wykazuje dla osi nr 2 nacisk w wys. 99,17 kN i przekroczenie tego nacisku o 19,17 kN. Osie nr 2 i 3 są osiami składowymi, a oś nr 2 jest osią napędową. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. (Dz.U. Nr 32, poz. 262) dopuszczalny nacisk dla takiej osi wynosi 100 kN. Dopuszczalny nacisk dla osi nr 2 nie został zatem przekroczony.

Natomiast nacisk osi nr 3 został przekroczony o 1,66 n. W tym przypadku dopuszczalny nacisk dla osi nr 3 wynosił : 160 kN – 99,1 kN = 60,83 kN. Rzeczywisty nacisk osi nr 3 wynosił 63,49 kN.

Tabele kar pieniężnych zawarte w ustawie o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) nie przewiduje kar dla tego typu przekroczenia nacisku.

Łączny nacisk osi nr 2 i 3 wynosił 161, 66 kN. Dopuszczalny wynosi 160 kN, a więc przekroczenie dla tego zespołu osi wynosiło 1,66 kN.

Rzeczywisty nacisk osi napędowej jest mniejszy od 100 kN, a więc przekroczenie nacisku na tej osi nie miało miejsca, chociaż nacisk zespołu osi nr 2 i 3 został przekroczony o 1,66 kN, co wykazano powyżej.

Jednakże dla tak rozpatrywanego przekroczenia nacisku w/w ustawa o drogach publicznych również nie przewiduje kar pieniężnych.

W świetle tylu faktów skarżący uważa, że skarga jest w pełni uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podał między innymi, że:

Ww. rozrządzenie istotnie dopuszcza w przypadku podwójnej osi składowej dla osi napędowej nacisk 100 kN pod warunkiem, że łączny nacisk nie przekracza 160 kN. W omawianym przypadku warunek ten nie był zachowany (suma nacisków wynosiła 161,34 kN), dlatego przekroczenie nacisku osi napędowej liczone jest od wartości określonej w § 5 ust. 5 pkt 4 tj. 80 kN. Kary pieniężne przewidziane w załączniku do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. nr 71 poz. 838 ze zm.) nie przewidują tego szczególnego przypadku osi napędowej z osią wleczoną. W przypadku przekroczenia sumy nacisku osi, tj. powyżej 160 kN stosuje się kary przewidziane jak dla osi składowych osi wielokrotnych.

Obowiązujące w dacie wydania decyzji przepisy w zakresie nakładania kar pieniężnych na podstawie ustawy o drogach publicznych nie dawały organowi wymierzającemu taką karę, podstaw do innego traktowania osi składowych wielokrotnych, a innego traktowania podwójnej osi napędowej, z których jedna jest osią napędową a druga tzw. osią wleczoną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem zgodności prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1279), zwanej dalej p.s.a., według której przepisów toczy się postępowanie sądowoadministracyjne, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Skarga analizowana według podanych kryteriów kontroli decyzji administracyjnych, podlega uwzględnieniu. W szczególności podkreślenia wymaga, że wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenie stanu faktycznego istotnego w sprawie - stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z wymienieniem m.in. ustaleń faktycznych i prawnych oraz materiałów dowodowych, na których podjęto rozstrzygnięcie.

Zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem wymienionych przepisów, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W skardze skarżący podnosi błędne ustalenie w protokole kontroli stanu faktycznego. Skarżący wskazuje, że w kontrolowanym pojeździe oś 2 jest osią napędową, a więc jej dopuszczalny nacisk to 100 kN a nie, jak błędnie przyjął kontrolujący, 80 kN. Natomiast suma nacisków na osi napędowej podwójnej (oś + oś wleczona) nie może przekroczyć 160 kN, tak więc przekroczenie wynosiło 1,34 kN.

Zgodnie z § 5 ust. 5 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. (Dz.U. Nr 32, poz. 262) w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, nacisk osi składowej pojazdu, o którym mowa w ust. 4 nie może przekraczać przy odległości do sąsiedniej bliższej osi składowej powyżej 1,30 m, przy osi podwójnej, dla osi napędowej – 100 kN (10 t) pod warunkiem, że łączny nacisk nie przekracza 160,0 kN. (16 t).

Przyznaje to również sam organ w odpowiedzi na skargę podnosząc, że jednak w wypadku przekroczenia sumy nacisków powyżej 160 kN, przekroczenie liczone jest od wartości określonej w § 5 ust. 5 pkt 4 powyższego rozporządzenia, tj. 80 kN. Na poparcie tego twierdzenia organ nie przytacza jednak żadnej podstawy prawnej takiego rozumowania. Podnosi jedynie, że kary pieniężne przewidziane w załączniku do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. nr 71, poz. 838 ze zm.) nie przewidują tego szczególnego przypadku osi napędowej z osią wleczoną. W przypadku przekroczenia sumy nacisku osi, tj. powyżej 160 kN statuuje się kary przewidziane, jak dla osi składowych osi wielokrotnych.

W ocenie składu orzekającego takie rozumowanie organu jest błędne. Przepisy o charakterze administracyjno-karnym, a takimi są przepisy załącznika do ustawy o drogach publicznych przewidujące kary pieniężne za określone naruszenia, muszą być stosowane przez organy w sposób precyzyjny, tj. dokładnie odpowiadający normie prawnej, bez stosowania wykładni rozszerzającej, analogii lub domniemań.

Przywoływany w decyzji przepis tabeli lp. 5 pkt 5 lit. c ustawy o drogach publicznych przewiduje sankcję za przekroczenie nacisku osi składowej osi wielokrotnej przy rozstawie osi powyżej 1,30 ponad 92 kN do 100 kN – kara 4200 zł.

Tak więc przepis ten odnosi się do odmiennej sytuacji niż stan faktyczny przedstawiony przez skarżącego w skardze (oś napędowa + oś wleczona, dopuszczalny nacisk dwóch osi 160 kN) i wobec powyższego w ocenie składu orzekającego nie powinien mieć w tym wypadku zastosowania, chyba, że w uzasadnieniu decyzji organ wykaże, że mamy do czynienia z innym, niż przedstawiony w skardze, stanem faktycznym.

Sąd administracyjny nie czyni w sprawie własnych ustaleń faktycznoprawnych, a jedynie - jak już na wstępie nadmieniono, kontroluje zaskarżony akt pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Jednak taka merytoryczna kontrola może dojść do skutku w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozpatrujący sprawę oraz odpowiedniego (tj. zgodnego z art. 107 § 3 k.p.a.) uzasadnienia decyzji. Inaczej Sąd uchyla decyzję z powodu naruszenia formalnoprawnych zasad prowadzenia postępowania, gdy mogło to rzutować na wynik sprawy, a Sądowi uniemożliwia prześledzenie przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję.

Co prawda Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w odpowiedzi na skargę ustosunkował się co do zarzutów skargi, podzielając je w części, jednak na zakończenie podniósł, że obowiązujące w dacie wydania decyzji przepisy w zakresie nakładania kar pieniężnych na podstawie ustawy o drogach publicznych nie dawały organowi wymierzającemu taką karę, podstaw do innego traktowania osi składowych wielokrotnych a innego traktowania podwójnej osi napędowej, z których jedna jest osią wleczoną.

W ocenie składu orzekającego brak odpowiedniej normy karnej dla osi podwójnej napędowej, z których jedna jest osią wleczoną, nie daje podstaw do zastosowania sankcji karnej, jak dla osi wielokrotnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił całą decyzją organu II instancji również w zakresie nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie masy całkowitej pojazdu ponieważ ani w decyzji pierwszoinstancyjnej ani w decyzji II instancyjnej kara nie była rozbita na dwa składniki.

Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji