Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2583/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.  136 ust. 1 i ust.3 art 137 ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art.153
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant asystent sędziego Anna Tomaszek po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1424/18 w sprawie ze skargi Gminy Miasta Z. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 sierpnia 2018 r., nr: WS-VI.7534.3.201.2014.BK w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1424/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Gminy Miasta Z. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 31 sierpnia 2018 r., nr WS-VI.7534.3.201.2014.BK, w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) – dalej ppsa, poprzez uznanie, że Sąd był związany wykładnią art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 grudnia 2012 r., sygn. II SA/Kr 1554/11, pomimo iż po wydaniu tego wyroku nastąpiła zmiana stanu prawnego w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. P 38/11, co winno skutkować dokonaniem przez Sąd ponownej, prokonstytucyjnej wykładni przepisów art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwzględnieniem poglądów wyrażonych w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego,

- art. 153 ppsa poprzez nieuwzględnienie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wyrażonych w wyroku z 19 października 2015 r., sygn. II SA/Kr 746/15 (in fine), nakazujących zbadanie, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje konieczność modyfikacji adekwatnych ustaleń dokonanych przez Sąd w sprawie o sygn. II SA/Kr 1554/11,

- art. 136 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędne uznanie, że w myśl tych przepisów jedynie wykonanie inwestycji w całości przez podmiot ubiegający się o wywłaszczenie i w sposób ściśle odpowiadający planowi realizacyjnemu, który był podstawą wywłaszczenia, pozwala na przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, w sytuacji gdy taka wykładnia, w świetle ocen wyrażonych przez Trybunał, narusza wyrażoną w Konstytucji zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, które nabyły wywłaszczone mienie w drodze komunalizacji oraz nie daje się pogodzić z wytycznymi odnośnie prawidłowego sposobu stosowania tych przepisów w odniesieniu do mienia skomunalizowanego. Z kolei prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić do wniosków, że wykorzystanie przed 22 września 2004 r. przez samorząd wywłaszczonej nieruchomości na cel publiczny, tożsamy z celem wywłaszczenia, nie pozwala na uznanie, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia,

- art. 141 § 4 ppsa poprzez brak odniesienia się przez Sąd do zarzutów skarżącej, dotyczących niezgodności decyzji Wojewody Małopolskiej z przywołanym wyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

W wyroku z 19 października 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 746/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził m.in., że: "w sprawie ma znaczenie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w zakresie szerszym niż o tym pisze organ II instancji. (...) bez względu na cezury czasowe wynikające z art. 137 u.g.n. w kontrolowanej sprawie istotne jest, czy do dnia złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, a nie później niż przed 22 września 2004 r. - miały miejsce działania świadczące o realizacji celu wywłaszczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 października 2014 r., sygn. II SA/Kr 1048/14). Jest to nowa okoliczność dotycząca stanu prawnego znajdującego zastosowanie w sprawie, zaistniała po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 grudnia 2012 r., która może w związku z tym odpowiednio modyfikować adekwatne ustalenia wynikające z wyroku WSA z dnia 6 grudnia 2012 r."

Skarżący kasacyjnie nie dostrzegł, że w kolejnym prawomocnym wyroku z 28 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1197/17, wydanym w sprawie zwrotu przedmiotowej działki gruntu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał jednak, że: "Stan prawny zmianom mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie nie uległ. W zakresie stanu faktycznego nowym materiałem dowodowym, który nie był znany sądowi rozpoznającemu sprawę II SA/Kr 1554/11, były zdjęcia lotnicze, a następnie zeznania świadków A. I., K. J. i R. K. oraz opinia T. G." Prawomocność powołanego wyroku z 28 listopada 2017 r. powoduje związanie cytowaną oceną prawną, jako następczą wobec oceny prawnej wyrażonej w wyroku tego Sądu z 19 października 2015 r. Z tego względu zarzuty kasacyjne naruszenia art. 153 ppsa nie mogły być uwzględnione, jako odwołujące się do wcześniejszej oceny prawnej Sądu I instancji, która w wyniku wyroku z 28 listopada 2017 r. straciła swoją aktualność.

Z tych samych powodów nie mogły odnieść, zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie skutku, zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 136 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 141 § 4 ppsa. Skoro Sąd I instancji prawomocnie ocenił w wyroku z 28 listopada 2017 r., że stan prawny sprawy nie uległ takim zmianom, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie, orzekając przy tym po wyroku z 19 października 2015 r., to brak literalnego odniesienia się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ma znaczenia dla wyniku zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wyrażenie bowiem oceny prawnej co do braku zmiany stanu prawnego ujmuje także ocenę znaczenia w sprawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. Wskazane zarzuty kasacyjne zostały natomiast oparte na powołanym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, co w świetle wiążącej oceny prawnej wyrażonej w wyroku z 28 listopada 2017 r. nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zaś dokonać oceny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 28 listopada 2017 r. w kontekście oceny prawnej wyrażonej w wyroku tego Sądu z 19 października 2015 r. ze względu na jego prawomocność.

Z podanych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.