Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 80/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2020 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tyt. składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 29 listopada 2019r., nr [...]:

1. odmówił G. G. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres od sierpnia 2013r. do grudnia 2015r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek liczonych na 2 października 2019r. - [...] zł; b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od sierpnia 2013r. do grudnia 2015r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek liczonych na 2 października 2019r. - [...] zł; c) Fundusz Pracy - za okres od sierpnia 2015r. do grudnia 2015r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek liczonych na 2 października 2019r. - [...] zł. Powyższe zostało orzeczone w dwóch punktach rozstrzygnięcia, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019r. poz. 300 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") oraz na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie").

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Ww. zobowiązany prowadził działalność gospodarczą do 31 grudnia 2015r. W okresie prowadzenia działalności nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek, w ten sposób został dłużnikiem ZUS, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Ponadto na koncie ww. do uregulowania pozostają koszty egzekucyjne.

W dniu 2 października 2019r. ww. zobowiązany zwrócił się prośbą o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek lub ich rozłożenie na raty. Podkreślił, że miesięcznie zarabia około [...] euro oraz otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie [...]euro, natomiast miesięczne wydatki jego rodzinny wynoszą od [...] euro do [...] euro (czynsz za mieszkanie-420,00 euro, rachunki za telefon i internet-130,00 euro, ubezpieczenie zdrowotne-270,00 euro, żywność-300,00 euro, kosmetyki-35,00 euro, leki-10,00 euro, chemia-20,00 euro, paliwo-100,00 euro, ubezpieczenie samochodu-70,00 euro, opłata za czesne oraz wyżywienie córki w przedszkolu-200,00 euro, alimenty- [...] zł). Zobowiązany wskazał, że jego zarobki nie wystarczają na zaspokojenie wszystkich potrzeb rodziny, w związku z tym złożył wniosek w Niemieckim Urzędzie o dofinansowanie w całości kosztów pobytu córki w przedszkolu. Żona zobowiązanego nie pracuje, ponieważ wcześniej zajmowała się wychowaniem dziecka. Aktualnie jego żona poszukuje pracy na część etatu w godzinach od 8 do 14, kiedy córka jest w przedszkolu. Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wynosi ponad [...] zł. Po opłaceniu niezbędnych wydatków, zobowiązanemu nie pozostaje do dyspozycji żadna kwota, z której mógłby uregulować zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek. Argumentując zasadność wnoszonej prośby, powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie.

Po zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie i przeprowadzeniu postępowania, ZUS wydał decyzję z dnia 29 listopada 2019r., o której mowa na wstępie. W uzasadnieniu powołano się na treść art. 24 u.s.u.s. i uznano, że w oparciu o ww. przepis, nie upłynął jeszcze termin, w którym należności nie mogą być dochodzone. Należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat od daty ich wymagalności. Wskazano też na treść art. 24 ust 5b u.s.u.s. i podano, że w stosunku do ww. zaległości zostały podjęte czynności, skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia - figurujące na koncie zobowiązanego zaległości dochodzone są w trybie egzekucji od dnia 29 grudnia 2015r., powodując tym samym, zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które będzie trwało do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wykazała, że ww. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i nieletnią córką. Rodzina mieszka w [...] i obecnie posiada dwa źródła dochodu: dochód zobowiązanego z tytułu zysku firmy, w której ww. jest wspólnikiem, [...] euro tj. [...] zł miesięcznie; zasiłek z Familien Kasse (Niemiecka Kasa Rodzinna) [...] euro tj. [...] zł miesięcznie. Łączny dochód rodziny wynosi [...] euro tj. [...] zł. Żona zobowiązanego nie osiąga dochodu. Ww. ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania w kwocie [...]euro, tj. [...] zł miesięcznie. Na ochronę zdrowia przeznacza miesięcznie [...] euro tj. [...] zł. Ponosi wydatki z innego tytułu w wysokości [...] euro tj. [...] zł miesięcznie. Ww. jest zobowiązany do płacenia alimentów na syna w kwocie [...]zł miesięcznie. Oprócz przedmiotowego zadłużenia nie posiada innych zobowiązań finansowych. Wg oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6, rok produkcji 2008. Nie posiada nieruchomości. Organ wskazał, że w sprawie zastosowano przeliczenie walutowe: 1 €=4,25 zł. Z informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. wynika, że dniu 11 marca 2014r., ww. nabył spadek po J. P. (zamarłym [...] lipca 2012r.), w skład którego weszły: [...] nieruchomości niezabudowanej o powierzchni 5716,00m2 położonej w miejscowości P.; [...] części gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 5,7153h, w tym działka zabudowanym budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 60,00m2 położonego w miejscowości P.; samochód osobowy Chrysler Voyager; ciągnik Zetor 3321; [...] nieruchomości rolnej o powierzchni 0,3718h położonej w miejscowości P.; [...] nieruchomości leśnej o powierzchni 0,7798h położonej w miejscowości P.; garaż o powierzchni 30m2 położony w miejscowości P.; zabudowania gospodarskie o powierzchni 140m2 położone w miejscowości P.; nieruchomość leśna o powierzchni 0,7768h położona w miejscowości P..

W świetle powyższych okoliczności faktycznych i w kontekście art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. W stosunku do ww. nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt. 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zaszły w omawianej sprawie. Z przyczyn oczywistych, nie miał również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s również w tej sytuacji nie miła zastosowania. W zakresie art. 24 ust. 2 u.s.u.s. podano, że wobec zaległości zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne wszczęto w grudniu 2015r. W ramach postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunków bankowych. Dalsze tytuły wykonawcze z dnia 11 grudnia 2018r. zostały przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu prowadzenia egzekucji ze środka, do którego nie jest uprawniony Dyrektor ZUS. Zauważono, że ww. mieszka i pracuje w [...], więc Zakład mógł dochodzić należności w ramach wzajemnej współpracy państw członkowskich UE. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można było zatem stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w omawianym przypadku. Z ww. powodów nie zaszły wobec ww. przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

ZUS przeanalizował przedmiotową sprawę także w zakresie przesłanek, wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wskazano, że z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że ww. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz córką, a uzyskiwane dochody wynoszą [...] euro tj. [...] zł. Po opłaceniu wydatków w łącznej kwocie [...]euro tj. [...] zł, pozostaje kwota ok. [...] euro tj. [...] zł, z której trzyosobowa rodzina zaspokaja pozostałe potrzeby życiowe. W ocenie Zakładu zadeklarowany przez ww. stan materialny może uniemożliwiać zaspokojenie potrzeb życiowych dwuosobowej rodziny (żywność, środki czystości itp.). Zobowiązany nie wskazał jednak, że ma trudności w regulowaniu bieżących opłat. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem ZUS, nie można jednoznacznie stwierdzić, że opłacenie zaległości składkowych w dogodnych ratach, pozbawiłoby ww. możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone przez ww., jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Koszty tego rodzaju są ponoszone przez ogół społeczeństwa. Fakt, iż ww. jest zobowiązany do płacenia alimentów na syna, nie jest przesłanką do umorzenia należności, bowiem obowiązkiem rodzica jest zaspakajanie niezbędnych potrzeb dziecka. Pomimo trudności finansowych, ww. oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej. Rodzina ww. korzysta z zasiłku rodzinnego, których głównym celem jest pomoc państwa rodzinom wychowującym dzieci. Oprócz przedmiotowego zadłużenia, ww. nie posiada innych zobowiązań finansowych. Zatem przystąpienie do spłaty należności z tytułu składek nie będzie kolidowało z koniecznością spłaty innych zobowiązań. Ww. jest osobą młodą (31 lat) - w wieku największej aktywności zawodowej - która nie udowodniła problemów zdrowotnych, uniemożliwiających lub w znacznym stopniu ograniczających możliwość zdobycia środków na spłatę zadłużenia. Nie można było zatem stwierdzić, że w tym przypadku, zachodzą przesłanki, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia również nie ma zastosowania. Dokumentacja sprawy nie wskazuje na to, że zadłużenie wobec ZUS powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie, płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, brak było możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przemawia fakt, że zaniedbanie w tym zakresie dotyczy całego okresu prowadzenia działalności (ww. nie dokonał żadnej wpłaty), co skłania do wniosku, że w sposób rażący ww. uchybił obowiązkowi ustawowemu i zasadzie obowiązującej wszystkich płatników, a więc powszechności w systematycznym opłacaniu składek. Dłużnik musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż należy to do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. Nadmieniono, że w dniu 2 października 2019r., ww. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek lub o ich rozłożenie na raty. Można zatem wnioskować, że ww. jest w stanie zabezpieczyć środki finansowe na ten cel i regulowanie zadłużenia nie pozbawi ww. możliwości zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych. Po spełnieniu określonych warunków, Zakład może udzielić ulgi w spłacie zaległości w formie rat. Od składek, które rozłożono na raty, Zakład zobowiązany jest do każdej raty naliczyć opłatę prolongacyjną. W świetle powyższego orzeczono o odmowie umorzenia przedmiotowych składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący ww. decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący nie spełnia przesłanek do umorzenia zaległości z tytułu składek i że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, podczas gdy sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego, przemawiają za zastosowaniem ww. przepisów i umorzeniem zaległości z tytułu składek;

- § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie spełnia przesłanek do umorzenia zaległości z tytułu składek, ponieważ nie posiada zaległości w opłacaniu bieżących rachunków oraz nie korzysta z pomocy społecznej, podczas gdy z dyspozycji ww. przepisu nie wynika, iż osoba ubiegająca się o umorzenie pozostawać ma w stanie skrajnego ubóstwa, bez możliwości funkcjonowania w społeczeństwie i zaspokajania najbardziej podstawowych potrzeb życiowych;

- art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096, dalej: "k.p.a."), poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, mające bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji;

- błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, mający wpływ na jej treść, polegający na błędnym przyjęciu przez organ, że na pozostałe, poza wymienionymi we wniosku potrzeby życiowe, pozostaje skarżącemu kwota [...]euro, co w ocenie ZUS może uniemożliwiać zaspokajanie potrzeb życiowych dwuosobowej rodziny (żywność, środki czystości), a zatem, iż wskazane we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek dochody i wydatki nie pokrywają się z rzeczywistym stanem faktycznym, podczas gdy we wniosku wskazane zostały wszelkiego rodzaju wydatki, w tym właśnie miesięcznie ponoszone koszty żywności oraz środków czystości,

- rodzina skarżącego składa się z dwóch osób, podczas gdy skarżący zamieszkuje z żoną

oraz córką.

W uzasadnieniu skargi, skarżący przedstawił uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów z przytoczeniem orzecznictwa w tym zakresie i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. Dodał, że z okoliczności przedmiotowej sprawy nie wynika, aby zachodziły przesłanki, uzasadniające umorzenie należności składkowych. Skarżący jest młodym człowiekiem (31 lat) w sile wieku, nie wykazał problemów zdrowych, uniemożliwiających mu lub w znacznym stopniu ograniczającym możliwość zdobycia środków na spłatę zadłużenia. Skarżący mieszka wraz z rodziną w [...], gdzie uzyskuje dochód, jako wspólnik spółki cywilnej. Ponadto korzysta on z zasiłku rodzinnego. Poza wydatkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego i utrzymaniem swojej żony i dziecka, które nie odbiegają od wydatków przeciętnej rodziny, posiada tylko zobowiązanie alimentacyjne w wysokości [...] zł. Nie istnieje także żadna obiektywna przeszkoda, aby żona skarżącego podjęła pracę, nawet na część etatu i tym samym przyczyniła się do ponoszenia kosztów wspólnego gospodarstwa domowego. W związku z powyższym, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby zostały spełnione przez skarżącego podstawy prawne do umorzenia należności składkowych, tym samym brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a zaskarżona decyzja jest prawidłowa i zgodna z prawem. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 listopada 2019r., nr [...], którą odmówiono G. G. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w sposób szczegółowo określony w decyzji.

W ocenie Sądu, rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga G. G. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ ubezpieczeniowy, rozstrzygający w przedmiotowej sprawie nie naruszył przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019r. poz. 300, dalej: "u.s.u.s."). Umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu, chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia, wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacenia należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

W tym miejscu podać należy, że ustalenia organu, rozpoznającego przedmiotową sprawę w zakresie stwierdzenia, że w sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności tut. Sąd uznaje za prawidłowe.

W tym zakresie należy wskazać, że w stosunku do skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Zgodzić należy się z organem, że przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt. 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w omawianej sprawie. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Zadłużenie jest wyższe, niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s również w tej sytuacji nie ma zastosowania. Nadto, jak wynika z akt sprawy, wobec zaległości skarżącego postępowanie egzekucyjne wszczęto w grudniu 2015r. W ramach postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunków bankowych. Dalsze tytuły wykonawcze w dniu 11 grudnia 2018r. zostały przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu prowadzenia egzekucji ze środka, do którego nie jest uprawniony Dyrektor ZUS. Jak słusznie zauważa organ, skarżący mieszka i pracuje w [...], więc Zakład mógł dochodzić należności w ramach wzajemnej współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej. W badanej sprawie, Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można zatem stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w tym przypadku.

W świetle powyższego, prawidłowo stwierdził ZUS, że nie ma podstaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, gdyż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności.

Wskazać również należy, że szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie"). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, iż użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek spoczywa na dłużniku.

Rozważając przesłanki z § 3 ww. rozporządzenia, organ zasadnie stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż spłata zadłużenia, pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Odnosząc się do powyższego, organ prawidłowo ustalił, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i nieletnią córką. Rodzina mieszka w [...] i obecnie posiada dwa źródła dochodu: dochód zobowiązanego z tytułu zysku firmy, w której. jest wspólnikiem, [...] euro tj. [...] zł miesięcznie; zasiłek z Familien Kasse (Niemiecka Kasa Rodzinna) [...] euro tj. [...] zł miesięcznie. Łączny dochód rodziny wynosi [...] euro tj. [...] zł. Żona zobowiązanego nie osiąga dochodu. Skarżący ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania w kwocie [...]euro, tj. [...] zł miesięcznie. Na ochronę zdrowia przeznacza miesięcznie [...] euro tj. [...] zł. Ponosi wydatki z innego tytułu w wysokości [...] euro tj. [...] zł miesięcznie. Ww. jest zobowiązany do płacenia alimentów na syna w kwocie [...]zł miesięcznie. Oprócz przedmiotowego zadłużenia nie posiada innych zobowiązań finansowych.

Nie można także tracić z pola widzenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, że skarżący jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6, rok produkcji 2008. Nie posiada nieruchomości. Ponadto z informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. T. wynika, że dniu 11 marca 2014r., skarżący nabył spadek po J. P. (zamarłym 15 lipca 2012r.), w skład którego weszły: [...] nieruchomości niezabudowanej o powierzchni 5716,00m2 położonej w miejscowości P.; [...] części gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 5,7153h, w tym działka z zabudowanym budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 60,00m2 położonego w miejscowości P.; samochód osobowy Chrysler Voyager; ciągnik Zetor 3321; [...] nieruchomości rolnej o powierzchni 0,3718h położonej w miejscowości P.; [...] nieruchomości leśnej o powierzchni 0,7798h położonej w miejscowości P.; garaż o powierzchni 30m2 położony w miejscowości P.; zabudowania gospodarskie o powierzchni 140m2 położone w miejscowości P.; nieruchomość leśna o powierzchni 0,7768h położona w miejscowości P..

Należy przychylić się do oceny organu, że na gruncie kontrolowanej sprawy, skarżący nie wskazał, że ma trudności w regulowaniu bieżących opłat. Zasadnie organ założył, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż opłacenie zaległości składkowych w dogodnych ratach, pozbawiłoby ww. możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone przez ww., jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości.

Sąd zauważa w tym miejscu, że racjonalne jest stanowisko organu, który uznał, iż Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Koszty tego rodzaju są bowiem ponoszone przez ogół społeczeństwa.

Rację ma organ twierdząc, że fakt, iż skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów na syna, nie jest przesłanką do umorzenia należności, bowiem obowiązkiem rodzica jest zaspakajanie niezbędnych potrzeb dziecka.

Należy także wziąć pod uwagę, że pomimo trudności finansowych, skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej. Jego rodzina korzysta z zasiłku rodzinnego, którego głównym celem jest pomoc państwa rodzinom wychowującym dzieci. Oprócz przedmiotowego zadłużenia, ww. nie posiada innych zobowiązań finansowych.

W konsekwencji, zaaprobować trzeba stanowisko organu, że przystąpienie do spłaty należności z tytułu składek nie będzie kolidowało z koniecznością spłaty innych zobowiązań.

Podkreślenia wymaga, że – wbrew zarzutom skargi – skarżący jest osobą młodą (31 lat), w wieku największej aktywności zawodowej, która nie udowodniła problemów zdrowotnych, uniemożliwiających lub w znacznym stopniu ograniczających możliwość zdobycia środków na spłatę zadłużenia. Jak już wyżej sygnalizowano, skarżący mieszka wraz z rodziną w [...], gdzie uzyskuje dochód, jako wspólnik spółki cywilnej. Ponadto korzysta on z zasiłku rodzinnego.

Słusznie wskazał organ, że skarżący, poza wydatkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego i utrzymaniem swojej żony i dziecka, które nie odbiegają od wydatków przeciętnej rodziny, posiada tylko zobowiązanie alimentacyjne w wysokości [...] zł.

Ponadto zgodzić należy się z organem, że nie istnieje także żadna obiektywna przeszkoda, aby żona skarżącego podjęła pracę, nawet na część etatu i tym samym przyczyniła się do ponoszenia kosztów wspólnego gospodarstwa domowego.

Dodatkowo Sąd zauważa, że dokumentacja sprawy nie wskazuje na to, iż zadłużenie wobec ZUS, powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć ani klęski żywiołowej, natomiast było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie, płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przemawia również fakt, że zaniedbanie w tym zakresie dotyczy całego okresu prowadzenia działalności (ww. nie dokonał żadnej wpłaty), co skłania do wniosku, że w sposób rażący uchybił on obowiązkowi ustawowemu i zasadzie obowiązującej wszystkich płatników, a więc powszechności w systematycznym opłacaniu składek. Dłużnik musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż należy to do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

Zasadnie organ zwrócił uwagę na okoliczność, że w dniu 2 października 2019r., skarżący zwrócił się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek lub o ich rozłożenie na raty. Można zatem wnioskować, że ww. jest w stanie zabezpieczyć środki finansowe na ten cel i regulowanie zadłużenia nie pozbawi go możliwości zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych. Po spełnieniu określonych warunków, Zakład może bowiem udzielić ulgi w spłacie zaległości w formie rat.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy – zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo stwierdziły w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ust. 1 § 3 ww. rozporządzenia. W konsekwencji stwierdzić należy, iż działanie organu, mieściło się w zakresie uznania administracyjnego.

W świetle powyższego wskazać także należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga również to, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada praworządności, zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas, organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie podać trzeba, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich, jak już wyżej wspomniano, należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, stwierdzić należy, że organ prawidłowo zastosował powyższe przepisy.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącego, wydanie decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. ZUS dokonał m.in. ustaleń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, wziął pod uwagę dokumenty dotyczące uzyskiwanych dochodów, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, zeznanie podatkowe, postanowienia sądowe, rachunki, wniosek o dofinansowanie opłat za przedszkole, zaświadczenia i rozliczenia. W celu kompleksowego rozpatrzenia sprawy, korzystano również z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Baz Danych Ksiąg Wieczystych.

W ocenie Sądu, analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana przede wszystkim z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył w toku postępowania. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie oceny jego sytuacji majątkowej i zdrowotnej, uznając, że umorzenie należności w badanej sprawie nie tylko nie jest możliwe z uwagi na brak spełnienia ustawowych przesłanek, lecz również z uwagi na społeczną sprawiedliwość, bowiem skarżący uzyskiwał dochody, które w przeszłości były zwiększone z uwagi na brak opłacania należnych składek na ubezpieczenia.

W konsekwencji, nie mogą zyskać aprobaty Sądu, zarzuty skargi dotyczące niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, mające bezpośredni wpływ na treść decyzji. W tym miejscu wskazać należy, że już sam fakt sformułowania przez skarżącego zarzutów w skardze, świadczy o tym, że decyzja zawiera pełne rozstrzygnięcie, z którym skarżący może polemizować i formułować w tym zakresie zarzuty oraz przedstawiać swoją argumentację na poparcie stanowiska.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że aktualna sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży na podatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności. Co więcej, instytucja umorzenia składek nie może premiować zachowań osób, które posiadając zobowiązania publicznoprawne, prezentują postawę pasywną w zakresie regularnego dążenia do ich spełnienia. Obowiązek uiszczania składek, istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli zatem, pomimo różnych trudności, osoba decyduje się na to, aby ją nadal prowadzić, to powinna być świadoma, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności jest ustawowym obowiązkiem płatnika i ich świadome nieuiszczanie nie może dawać podstawy, jak chce tego skarżący, dla domagania się umorzenia zaległości składkowych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Ke 703/16).

W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi – uznać należy za nieuzasadnione, do czego Sąd odniósł się szczegółowo w treści przedmiotowego uzasadnienia. Skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, ale rację ma organ we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skarżącego, rozstrzygnięcie organu uznać należy za prawidłowe. Natomiast odmienne stanowisko skarżącego, co do zasadności działania organu nie daje podstaw do uznania, że jego rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.