Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3049/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 612  Sprawy geodezji i kartografii
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie : NSA Wiesław Kisiel NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2005 r sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia 16 października 2002 r Nr : [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 16 października 2002 [...] , sprostowaną postanowieniem z dnia [...] listopada 2002 r (znak j.w.), po rozpatrzeniu odwołania M. B., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r znak [...] , odmawiającą ujawnienia w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] , gmina [...], parceli gruntowej L. kat [...] o pow. 0.0518 ha. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7 "b" ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2000 r Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.).

Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2002 r M. B. wystąpił do Starosty Powiatowego w [...] o ujawnienie w ewidencji gruntów parceli katastralnej L. kat. [...] o pow. 0.0518 ha objętej KW [...] , gdyż zamierza ją dołączyć do nieruchomości objętej KW [...]. Wnioskodawca powoływał się na wydany [...] września 1982 r wyciąg z księgi wieczystej [...], z którego wynikało, że objęta jest nią m.in. pgr L.kat [...] o pow. 518 mkw.

Rozpoznając wniosek Starosta Powiatu w [...] , decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r odmówił ujawnienia w ewidencji gruntów wsi [...] , parceli gruntowej L.kat. [...] o pow. 0.0518 na wpisanej do KW [...] na rzecz małżonków S. B. i M. B.. Rozstrzygnięcie oparł Starosta na wykazie zmian gruntowych sporządzonych przez geodetę uprawnionego J. B. za L. ks. rob [...] , z którego wynikało, że z części działki [...] z KW [...] , oraz z części działek: pgr [...] z Lwh 711 i pgr [...] z Lwh 708, utworzona została działka ewidencyjna Nr [...] o pow. 0.0274 ha, która objęta jest księgą wieczystą Nr [...] i stanowi własność R. K. na podstawie umowy notarialnej z 2000 r. Zdaniem organu I instancji, wskazującego na wynik rozprawy administracyjnej z dnia [...] .08.2002 r, pomiędzy M. B., a R. K., zaistniał nie podlegający rozstrzyganiu w postępowaniu ewidencyjnym spór o prawo własności, gdyż M. B. powołując się na następstwo prawne twierdził, że odziedziczył całe gospodarstwo z tą parcelą.

W odwołaniu od tej decyzji M. B., opisując przebieg postępowań sądowych w przedmiocie nabywania spadków i zniesienia współwłasności nieruchomości, oraz wyników uwłaszczeń, kwestionował zasadność objęcia działką ewid. [...] , części parceli katastralnej [...] i zarzucał, że na żądanie organu przedstawił wykaz zmian gruntowych – wykaz porównawczy, ale Starosta odmówił dokonania w rejestrze gruntów żądanego wpisu.

Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w toku którego dokonał dalszych ustaleń.

W szczególności ustalono, że w toku czynności związanych z założeniem w trybie przepisu art. 14 dekretu z dnia [...] lutego 1955 r o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) ewidencji gruntów, S. B.– poprzednik prawny M. B. potwierdził podpisem z dnia [...] maja 1967 w protokole stanu władania na obszarze mierzonej jednostki, władanie działkami [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i[...] o łącznej powierzchni 0.6145 ha. O założeniu nowej ewidencji powiadomiono Obwieszczeniem z dnia 26 października 1971 (W Dz. Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Nr 10 z 1971, poz. 119).

W trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), wydane zostały zgodnie ze stanem ujawnionym w ewidencji gruntów akty własności ziemi dotyczące gruntów wsi [...] gmina [...] .

Aktem własności ziemi Naczelnika Gminy w [...] Nr [...] z 1975 r stwierdzono nabycie przez S. B.– ojca M.– z mocy prawa wyżej wymienionych działek [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] o pow 0.6145 ha.

Prawo własności działek a w szczególności działki [...] ujawnione zostało w założonej w 1989 r księdze wieczystej [...] .

Natomiast w księdze wieczystej Nr [...] , nadal figurował wpis S. B. i M. B.– na prawach wspólności ustawowej jako właścicieli nieruchomości obejmującej działki katastralne L.kal. [...] [...] i [...] o łącznej powierzchni 14a 84 mkw na podstawie umowy sprzedaży z [...] .05.1959 r Nr Rep. [...] , z adnotacją, że "działka gruntowa L. kat. [...] o pow. 518 mkw, została dopisana do KW [...] w 1968 r na podstawie ugody sądowej z dnia [...] marca 1976 r w sprawie C [...] , po odłączeniu z Lwh 711". Oznaczenie nieruchomości działkami katastralnymi w dziale I KW 9531 nie uległo zmianie od czasu założenia ewidencji gruntów i wprowadzenie oznaczeń ewidencyjnych.

Odwołując się do zebranej w aktach dokumentacji geodezyjnej, organ odwoławczy uściślił ustalenia Starosty stwierdzając, że część parceli katastralnej L.kal. [...] objętej KW [...] weszła w skład działki ewid. [...] obj. KW [...] własności R. K., a pozostała część L.kat. [...] , odpowiada części dz. ewid. [...] objętej KW [...]. W zaistniałej sytuacji cała parcela katastralna [...] nadal pozostaje wpisana w KW [...] , podczas gdy ewidencyjnie jej część wchodzi w działkę ewid. [...] ujawnioną obecnie jako własność R. K. w KW [...] .

Dochodząc do tego ustalenia prześledził organ zmiany stanu prawnego działek ewidencyjnych. Ustalono, że działka [...] powstała w wyniku zniesienia i podziału działek ewid. [...] i [...] . Doszło do tego w następujący sposób. Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1989 w sprawie o uwłaszczenie stwierdzono m.in., iż W. L. w ¾ częściach a S. L. w ¼ części, stali się z dniem [...] listopada 1971 r z mocy prawa właścicielami działek ewid. Nr [...] i [...] , objętych następnie KW [...] . Działki te graniczyły m.in. z dz.ewid. [...] objęta a.w.z. na S. B..

Następcami prawnymi co do udziału W. L., stali się z tytułu spadkobrania stwierdzonego Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] .09.1991r (sygn. [...] ) A. B. i A. B.. Następcą Prawnym po S. L. stał się W. L.. W toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku po S. L. oraz o zniesienie współwłasności, działka ewid. [...] włączona została do działki [...] , a ta działka o pow. 0.2021 ha uległa podziałowi na działki ewid. [...] , [...] i [...] o pow. 0.0274 ha, przy czym ta ostatnia graniczy z dz. ewid. [...] . W drodze działu spadku i zniesienia współwłasności, postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2000 r (sygn. [...]), na wyłączną własność na zasadach wspólności małżeńskiej, przyznano A. i A. małż. B. działki Nr [...] i [...] . Z mocy umowy sprzedaży z dnia [...] .07.2000 r (Nr Rep. [...] ), prawo własności tych działek (objętych wówczas KW [...]) nabyła S. W., która następnie umową darowizny z dnia [...] .12.2000 r (Nr Rep. [...] ), prawo ich własności przeniosła na rzecz R. K., której prawo własności ujawniono w KW [...]

Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2000r (sygn. [...] ) stwierdzono nabycie przez S. B na podstawie testamentów notarialnych, spadków po rodzicach S. B. i M. B..

Ustalił Organ odwoławczy zarazem, że granica działki [...] z działką ewid. obecnie oznaczoną numerem [...] , była sporna od lat kilkunastu, co stwierdził biegły geodeta w opinii sporządzonej za Nr [...] z [...] .11.1988 r na potrzeby sprawy o uwłaszczenie m.in. działkami [...] i [...] i spór sądowy o przebieg tych granic nie został rozstrzygnięty.

Wskazując na przepis art. 2 pkt. 8 ustawy z 17 maja 1989 Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz informacyjną funkcję ewidencji gruntów, przyjął organ, iż w istocie S. B. domaga się w postępowaniu ewidencyjnym uregulowania spraw własnościowych, w sytuacji gdy ta sama nieruchomość (jej część) objęta jest dwoma księgami wieczystymi oraz gdy nie został rozstrzygnięty spór o zasięg własności nieruchomości obejmującej działkę [...] . Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, podzielił organ odwoławczy pogląd, że w ustalonym stanie faktycznym nie jest możliwe ujawnienie w operacie ewidencji gruntów, parceli gruntowej [...] objętej KW [...] .

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na powyższą decyzję złożył M. B., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Nie wskazując naruszonych przepisów prawa, skarżący upatrywał przesłanek nieważności w tym, że nie był uczestnikiem postępowania o dział spadku i zniesienie współwłasności działek ewid. [...] i [...] , ani uczestnikiem postępowania przy ustalaniu ich granic zewnętrznych, co uważa za rażące naruszenie prawa.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Wobec wniesienia skargi przed dniem 1 stycznia 2004 r do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jednak zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana na powyższej płaszczyźnie kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że odpowiada prawu, co skargę czyni nieuzasadnioną.

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2000 r Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) przepisem art. 2 pkt 8 definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) – jako jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie reguluje szczegółowo trybu i zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. W dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty, obowiązywało już (od dnia 3 czerwca 2001) Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) zwane dalej Rozporządzeniem. Rozporządzenie to nakłada na starostę jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków (art. 22 ust. 1 ustawy) m.in. obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2).

Przepisy powołanego Rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków, regulując zasady prowadzenia ewidencji i wymiany danych ewidencyjnych, posługują się kategorią "aktualizacji" operatu ewidencyjnego, która polega (§ 45 ust. 1) na wprowadzeniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków, mieści się zatem także usuwanie (prostowanie), błędnych czy mylnych wpisów do bazy danych ewidencyjnych. Z przepisu § 84 Rozporządzenia wynika, że określone zasady aktualizacji ewidencji przez wymianę danych mają zastosowanie także do operatów ewidencyjnych założonych i prowadzonych przed jego wejściem w życie, w takim zakresie w jakim umożliwia tę aktualizację, system informatyczny obsługujący bazę danych ewidencyjnych.

Przepis § 46 ust. 1 przewiduje, że aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów podlega aktualizacji z urzędu lub na wniosek. W wypadku gdy aktualizacja wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy. W myśl tego przepisu osoby zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne i kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Do dokumentów stanowiących podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji rozporządzenie zalicza. m.in. (§ 46 ust. 2 pkt 2) opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych. Elementy wykazu zmian ewidencyjnych określa przepis § 46 ust. 3.

W świetle powyższego należy akceptować stanowisko organów, że skarżący nie wykazał w postępowaniu ewidencyjnym wszczętym na jego wniosek, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowaniem, spełniającym wymagania przepisu § 46 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 3, że parcela katastralna [...] obj. KW [...] stanowi obszar gruntu nie objęty ("nie pokryty") aktualną ewidencją gruntów posługującą się kategorią działek ewidencyjnych jako obszarów jednorodnych pod względem prawnym (§ 9 ust. 1). W szczególności nie wykazano "wykazem zmian ewidencyjnych", iż jest pomiędzy działkami ewid. [...] a [...] , obszar "nie pokryty ewidencyjnie", względnie, że wejście obszaru parceli katastralnej [...] w obszar działek ewidencyjnych [...] i [...] stanowiących przedmioty odrębnej własności, jest następstwem błędów lub niedokładności powstałych w toku postępowania ewidencyjnego, przy założeniu i prowadzeniu ewidencji. Aktualna jest nadal uregulowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasada (por. np. wyrok z dnia 6.11.2001 II SA 2099/00 - Lex Nr 82005, czy z 7.04.1999 II SA 119/99 - Lex Nr 46215), że nie jest dopuszczalne samodzielne rozstrzyganie przez organy ewidencji gruntów i budynków, w postępowaniu ewidencyjnym o tytule własności do gruntu. W zaistniałej sytuacji spór o zasięg prawa własności działki [...] względem działki [...] , może być rozpatrywany w postępowaniu o rozgraniczenie, a nie w postępowaniu ewidencyjnym.

Z tych względów rozstrzygnięcie przyjęte w zaskarżonej decyzji było uzasadnione.

Należy jednak zaznaczyć, że stosownie do przepisu art. 26 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001 Nr 126, poz. 1361 z późn. zm.), podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków (obecnie katastru nieruchomość). W świetle ustaleń organów ewidencyjnych dla oznaczonej nadal danymi katastralnymi parceli L.kat. [...] objętej KW [...] , brak ewidencyjnego odpowiednika, gdyż weszła w skład dwóch działek ewidencyjnych objętych odrębnymi księgami wieczystymi.

Istnieje zatem stan niezgodności pomiędzy danymi z ewidencji gruntów, a oznaczeniem nieruchomości objętej KW [...]. Przepis art. 27 powołanej ustawy o księgach wieczystych i hipotece przewiduje tryb postępowania w celu sprostowania oznaczenia nieruchomości w razie ujawnienia niezgodności danych w ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości) z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej.

Ewentualne zawiadomienie sądu wieczystego przez państwową jednostkę organizacyjną prowadzącą ewidencję gruntów i budynków o dostrzeżonej niezgodności może wymagać uprzedniego pozyskania z urzędu przez organ stosownego opracowania geodezyjno-kartograficznego, obrazującego istotę tej niezgodności i odzwierciedlającego zmiany gruntowe dotyczące obecnych działek [...] i [...] poczynając od ich macierzystych działek oznaczonych jeszcze katastralnie.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).