Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 400/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant stażysta - referent Mariola Grąziowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) orzekł, o braku podstaw do stwierdzenia u A. W. choroby zawodowej narządu słuchu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz orzeczeniu Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., które to placówki nie rozpoznały u pracownika choroby zawodowej uszkodzenia słuchu z uwagi na charakter i wielkość uszkodzenia narządu słuchu.

Dalej organ orzekający ustalił, iż A. W. podczas wykonywania czynności zawodowych kolejno jako pomocnik [...],[...],[...] pod ziemią, zatrudniony w latach 1969 - 1996 w "A" w K. miał kontakt z ponadnormatywnym hałasem.

W konkluzji Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. uznał, że pracownik w trakcie zatrudnienia miał kontakt z czynnikiem szkodliwym dla zdrowia - hałasem, to jednak ze względu na treść orzeczenia lekarskiego - wobec braku rozpoznania, nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Odwołanie od decyzji wniósł A. W. osobiście. Nie zgadzał się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. Podniósł, że przez wiele lat pracował w kopalni w nadmiernym hałasie. Kwestionował wyniki badań lekarskich, które w jego ocenie nie oddają faktycznego stanu jego słuchu i wniósł o skierowanie go na dalsze badania.

[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. dokonując ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, który nie wymagał uzupełnienia decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a chorobą zawodową, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy.

Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia dochodzenia epidemiologicznego dotyczące przebiegu pracy zawodowej A. W.. Uznał, że pracował on w latach 1969 - 1996 w "A" w K. jako [...] i [...] na powierzchni oraz jako [...] i [...] pod ziemią, gdzie hałas w środowisku pracy był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu. Pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego tzn. gdzie równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB.

Dalej stwierdzono, że skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. - orzeczenie z dnia [...] r. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - orzeczenie z dnia [...] r., które to placówki wydały zbieżne ze sobą orzeczenia lekarskie. Obie rozpoznały u A. W. obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu, ale z powodu zbyt małego poziomu ubytku słuchu, z lekarskiego punktu widzenia nie rozpoznały choroby zawodowej. Nie został tym samym, według organu odwoławczego, spełniony warunek niezbędny dla wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. W. zakwestionował legalność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. wnosząc o jej zmianę i stwierdzenie choroby zawodowej. Powołał się na orzeczenie tegoż Sądu z dnia 5 listopada 1998 r. sygn. NSA I SA 1200/98, w którym wyrażono pogląd, że każde uszkodzenie słuchu przekraczające fizjologiczne uszkodzenie słuchu związane ze starzeniem się organu słuchu jest chorobą zawodową, jeżeli wywołane jest hałasem w środowisku pracy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Dodatkowo wskazał, że wydanie w niniejszej sprawie innej decyzji było niemożliwe ze względu na negatywne orzeczenia lekarskie obu kompetentnych placówek służby zdrowia. Wyjaśnił, że rozpoznanie zawodowego uszkodzenia słuchu winno być zgodne z wiedzą o patofizjologii urazu akustycznego i dlatego obniżenie czułości słuchu zostało uznane przez audiologów, jako objaw zwany niedosłuchem audiometrycznym, gdyż nie wywołuje zaburzeń rozumienia mowy potocznej i w razie jego wykrycia u osoby narażonej na hałas ponadnormatywny wymaga podjęcia działań prewencyjnych - zapobiegających przekształceniu się niedosłuchu audiometrycznego w chorobę zawodową słuchu - w zawodowy uraz akustyczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło prowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego.

Na wstępie należy zauważyć, że ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym straciła moc z dniem 31 grudnia 2003 r. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Na podstawie art. 3 i art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ) z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne.

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 kpa.

Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 powołanego rozporządzenia. Takimi jednostkami były orzekające w niniejszej sprawie Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 kpa.

W pozycji 15 obowiązującego w dacie wydania decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Placówka diagnostyczna II stopnia do swojego orzeczenia wprowadziła pozaprawne kryterium zbyt małego obniżenia ostrości słuchu ucha lewego i prawego, które to kryterium uznano za przesądzające o braku choroby zawodowej narządu słuchu przy jednoczesnym rozpoznaniu u skarżącego odbiorczego ubytku słuchu. Średni ubytek słuchu w obu uszach wynosił [...] dB.

Nie odniesiono się jednak do zasadniczego zarzutu podniesionego w odwołaniu, tj. kwestii stopnia ubytku słuchu jako pozaprawnego kryterium odmowy stwierdzenia choroby zawodowej.

Choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych. Organ odwoławczy winien był dokładnie uzasadnić swoje stanowisko dlaczego wykluczył związek przyczynowy, pomiędzy ujawnionym u A. W. schorzeniem w postaci obustronnego niedosłuchu odbiorczego i stwierdzonym narażeniem go na działanie hałasu - czynnika szkodliwego w środowisku pracy. Powołanie się tylko na budzące wątpliwości i niejednoznaczne orzeczenia placówek diagnostycznych nie było wystarczającym dowodem na obalenie związku przyczynowego. Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciąży obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję uchylono.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. Uwzględni również fakt, że na gruncie przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji Sąd Najwyższy w kilku wyrokach, w tym także powołanym przez skarżącego, oraz wyroku z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98 ( opublikowany OSN nr 6, poz. 192 ), wyraził pogląd, że stopień ubytku słuchu nie był elementem definicji prawnej choroby zawodowej narządu słuchu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten pogląd. Dla rozpoznania choroby zawodowej wystarczającym było ujawnienie obniżenia poziomu słuchu poza granice ubytku fizjologicznego, narażenie pracownika na działanie czynnika szkodliwego, jakim był hałas i domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy.

Z uwagi na międzyczasowy przepis § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ), obowiązującego od dnia 3 września 2002 r. dalsze postępowanie organ odwoławczy będzie prowadził na podstawie dotychczasowych przepisów. Oznacza to, że nie będzie można uzależnić stwierdzenia choroby zawodowej od stopnia ujawnionego odbiorczego ubytku słuchu.

Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.