Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 41/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Inne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1, art. 149 § 2, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 roku sprawy ze skargi U. Z. na bezczynność Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 22 stycznia 2015 roku; 3. wymierza Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. grzywnę w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. przyznaje od Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. na rzecz U. Z. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 5. zasądza od Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. na rzecz U. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.tp.


UZASADNIENIE

U. Z. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. postępowania z wniosku skarżącej z dnia 22 stycznia 2015 roku wnosząc o:

1) wymierzenie organowi grzywny mając na względzie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa;

2) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości do uznania Sądu;

3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W motywach skargi jej autorka wyjaśniła, iż wnioskiem z dnia 22 stycznia 2015 roku wystąpiła do organu o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii zanonimizowanej decyzji wydanej w następstwie postępowań kontrolnych w sprawie –[...] i [...].

Pismem z dnia 9 lutego 2015 roku nr [...] organ poinformował skarżącą, że brak jest podstawy prawnej do udostępnienia ww. informacji. Wobec tego skarżąca złożyła w dniu 23 lutego 2015 roku skargę na bezczynność organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 roku, sygn. akt II SAB/Łd 50/15 zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia. Orzeczenie uprawomocniło się w dniu 21 lutego 2017 roku wraz z oddaleniem skargi kasacyjnej organu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. I OSK 2610/15). Od tego czasu organ nie załatwił wniosku skarżącej w żaden sposób, czy to udostępniając wnioskowaną informację publiczną, czy odmawiając w drodze decyzji jej udostępnienia.

W dniu 5 lutego 2018 roku skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie zostało doręczone organowi w dniu 6 lutego 2018 roku.

Jak podkreśliła skarżąca, organ ignoruje orzeczenie Sądu, co pozbawia obywatela jakiejkolwiek nadziei, że jego sprawa administracyjna zostanie kiedykolwiek załatwiona.

W ocenie autorki skargi, nie mają żadnego znaczenia wydane w tej sprawie decyzje przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., ponieważ adresatem wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie był Prezes ZUS, ale Oddział ZUS w T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2017 roku, sygn. II SA/Wa 707/17 unieważnił obie decyzje Prezesa ZUS, jako wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.

Taki stan rzeczy – zdaniem skarżącej – jest niedopuszczalnym pogwałceniem wszelkich norm prawnych w praworządnym państwie. To destrukcyjne działanie organu jest tym bardziej znaczące w skutkach, że jest wywołane zachowaniem organu państwa, który bojkotuje obowiązujące zasady prawne.

Skarga dotyczy bezczynności organu i załatwiania wniosku w sposób przewlekły w sprawie z wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w sprawie której termin załatwienia ustawodawca skrócił o połowę w stosunku do załatwienia sprawy. Okres 10 miesięcy, w którym organ wyroku nie wykonał, a tym samym wniosku nie załatwił, jest więc przekroczeniem bardzo znaczącym.

Przewlekłość postępowania ma miejsce, gdy organ nie tylko podejmuje działania w długich odstępach czasu, ale też załatwia sprawę w sposób nieefektywny, podejmując działania nie zmierzające do załatwienia sprawy, wydając decyzje w imieniu organu do którego wniosek skierowany nie został i który nie mógł upoważnić do załatwienia sprawy Dyrektora Oddziału ZUS w T.. Decyzja winna zostać wydana nie z upoważnienia wydanego przez Prezesa ZUS, bo tenże nie miał umocowania prawnego do załatwiania wniosku skarżącej, który nigdy Prezesowi ZUS nie był przekazany do załatwienia.

Wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej znajduje uzasadnienie w prawie rocznym okresie zwłoki w załatwieniu sprawy, przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek reakcji organu w postępowaniu.

Zdaniem autorki skargi, nie można szukać usprawiedliwienia bezczynności organu w działaniu na rzecz innego podmiotu – Prezesa ZUS i nieuprawnionym wydawaniu w jego imieniu decyzji, które powinien wydać sam, będąc do tego zobowiązanym prawomocnym wyrokiem Sądu. W przedstawionym w skardze stanie, kiedy obywatel państwa nie może oczekiwać na załatwienie sprawy przez konstytucyjny organ, a do tego organ ignoruje wyroki sądowe – dla obywatela wielką stratą moralną jest poczucie, kiedy nie ma oparcia w obowiązujących w tym państwie przepisach prawa, organach nadzoru, sądach. To wszystko powoduje, że skarżąca jako obywatel państwa jest dyskryminowana wśród społeczeństwa. Takie deprecjonowanie przez organ obowiązków musi prowadzić do zasądzenia przez Sąd dla stron zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną prześladowaniem i wykluczeniem ze społeczeństwa poprzez zaniechanie stosowania wobec nich prawa powszechnie obowiązującego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wyjaśniając, że pismem z dnia 22 stycznia 2015 roku (które wpłynęło do organu w dniu 26 stycznia 2015 roku) U. Z. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o udostępnienie, w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacji w zakresie kopii zanonimizowanej decyzji wydanej w następstwie postępowań kontrolnych w sprawie: [...] i [...]. W odpowiedzi organ pismem z dnia 9 lutego 2015 roku, nr sprawy: [...] odmówił udostępnienia informacji wobec uznania, iż dane, o których udostępnienie wnosi, nie są informacjami publicznymi i podlegają ochronie na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 roku, poz. 1182). Od powyższego pisma w dniu 27 lutego 2015 roku skarżąca złożyła skargę, w której zarzuciła organowi bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 roku, sygn. II SAB/Łd 50/15: w pkt 1 – zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 22 stycznia 2015 roku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, w pkt 2 – stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w pkt 3 – zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 196,95 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lutego 2017 roku, sygn. I OSK 2610/15 oddalił skargę kasacyjną organu.

W tym stanie rzeczy, w wykonaniu ww. wyroków, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] marca 2017 roku, znak: [...] odmówił skarżącej udostępnienia informacji publicznej. W następnie rozpoznania wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 roku, znak: [...], utrzymał w mocy ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2017 roku, sygn. II SA/Wa 707/17, w pkt 1 – stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] marca 2017 roku, a w pkt 2 – zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 19 stycznia 2018 roku Prezes ZUS wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną. Skarga ta została oddalona wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2018 r. w sprawie sygn.. akt I OSK 904/ 18.

Pismem z dnia 5 lutego 2018 roku skarżąca wezwała organ do "wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 czerwca 2015 roku, sygn. II SAB/Łd 50/15, na które organ opowiedział jej pismem z dnia 13 lutego 2018 roku. Następnie w dniu 19 lutego 2018 roku U. Z. wniosła skargę.

W ocenie organu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie i winna zostać oddalona. W sprawie nie można zarzucić organowi bezczynności, która zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przez bezczynność organu rozumieć należy sytuację, w której organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje.

Organowi, biorąc pod uwagę przebieg postępowania, nie sposób przypisać także przewlekłości postępowania, o której można mówić, gdy organ nie podejmuje żadnych działań, uwzględniając czas niezbędny do ich podjęcia, a więc, gdy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu.

Czynności postępowania wykonywane były w możliwie krótkich odstępach czasu i zmierzały bezpośrednio do załatwienia sprawy. Nie miały charakteru pozornych, niepotrzebnych, pozbawionych znaczenia dla sprawy, czy też generowanych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 15 maja 2018 roku zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, a następnie postanowieniem z dnia 7 września 2018 roku podjął zawieszone postępowanie wobec zakończenia postępowania kasacyjnego w sprawie sygn. akt I OSK 904/ 18.

Podczas rozprawy wyznaczonej na dzień 6 listopada 2018 roku pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim decyzją z dnia [...] września 2018 roku odmówił skarżącej udostępnienia informacji publicznej. Natomiast Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2018 roku, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym – w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 P.p.s.a.).

Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

Skarga w sprawie niniejszej opiewa na zarzut bezczynności organu – Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą pismem z dnia 22 stycznia 2015 roku wnioskowała skarżąca.

Przystępując do merytorycznych rozważań wskazać należy, iż w przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1330 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."), nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić musi art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo do informacji publicznej obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, zarówno tych bezpośrednio wytworzonych przez organ, tych, których organ używa przy realizacji zadań przewidzianych prawem, jak i tych, które tylko w części dotyczą organu, nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu decyduje treść i charakter informacji.

W ocenie składu orzekającego, żądana przez stronę skarżącą informacja jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p., w sposób nieenumeratywny, wskazuje informacje publiczne podlegające udostępnieniu, wśród których możemy wyróżnić informacje dotyczące danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tiret pierwszy u.d.i.p.). Bez wątpienia, decyzje administracyjne wydawane przez organy administracji publicznej, jako stanowiące treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, należą do informacji o danych publicznych i stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2017 roku, sygn. I OSK 2610/15 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2015 roku, sygn. II SAB/Łd 50/15; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie nie ulega także wątpliwości, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznym w T. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Sięgając do poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonego w wyroku z dnia 24 listopada 2017 roku, sygn. II SA/Wa 707/17 należy dostrzec, iż w kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., znalazły się także (poza "władzami publicznymi"), inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a wśród nich "podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego". Zakład Ubezpieczeń Społecznych bezspornie należy do tej grupy podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Jak wynika z art. 66 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1778 ze zm.), Zakład jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. W skład Zakładu wchodzą: centrala oraz terenowe jednostki organizacyjne (art. 67 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Pojęcie "jednostki organizacyjnej", o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., nie jest tożsame z tym pojęciem użytym w Kodeksie postępowania administracyjnego czy w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. jest to każda jednostka organizacyjna, nawet gdy stanowi część Zakładu powołana w celu świadczenia zadań na określonym terenie. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. jest zatem jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, jednak przepisy prawa pozwalają na nią nałożyć obowiązki lub przyznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Stąd też należy uznać, iż jednostką zobowiązaną do udzielenia informacji publicznej – w zależności od tego od kogo konkretnie strona domaga się udostępnienia informacji – może być zarówno Prezes reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i dyrektor oddziału terenowego. Ten ostatni przypadek będzie miał miejsce, gdy do oddziału terenowego ZUS zostanie skierowany wniosek o udostępnienie informacji. Jeżeli działania lub bezczynność oddziału ZUS w tym zakresie staną się następnie przedmiotem skargi złożonej do sądu administracyjnego, to w tak zainicjowanym postępowaniu sądowoadministracyjnym oddziałowi ZUS przysługuje przymiot strony przeciwnej.

W sprawie niniejszej bezsporne jest, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowany został do Oddziału ZUS w T.– podmiotu, który posiadał wnioskowaną do udostępnienia informację publiczną. Oznacza to, że właściwym do rozpoznania wniosku był Dyrektor Oddziału ZUS, a nie Prezes ZUS.

Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. jako podmiot wykonujący zadania publiczne, zobowiązany był do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 22 stycznia 2015 roku o udostępnienie informacji publicznej w przewidzianej prawem formie. Oznacza to, że ww. organ powinien udzielić informacji publicznej i udostępnić kserokopie decyzji albo wydać decyzję o jej odmowie bądź też w razie stwierdzenia, że żądana informacja nie znajduje się w posiadaniu ww. organu – udzielić wnioskodawczyni odpowiedzi w formie zwykłego pisma.

Niewątpliwie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2017 roku, znak: [...] odmówił udostępnienia kopii zanonimizowanej decyzji wydanej w następstwie postępowań kontrolnych w sprawie [...] i [...]. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 roku, nr [...] utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję o odmowie udostępnienia kopii decyzji. Sądowi z urzędu wiadomo, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2017 roku, sygn. II SA/Wa 707/17, po rozpoznaniu skargi U. Z., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2017 roku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2018 roku, sygn. I OSK 904/18 oddalił skargę kasacyjną organu od powyższego wyroku.

W ocenie Sądu, decyzja administracyjna dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), uzasadniającymi jej nieważność, nie jest zdolna do wywołania skutków prawnych, choć korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóty, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności w trybie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności ma moc wsteczną. Eliminując skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby ona w ogóle nie została podjęta, jednocześnie otwiera drogę do ponownego załatwienia sprawy (polegającego, w zależności od przyczyny nieważności, bądź na umorzeniu postępowania, bądź na wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia) i do dochodzenia odszkodowania przez poszkodowaną stronę (art. 160 § 1 K.p.a.). Z tego powodu argumentacja organu, że sprawę załatwił Prezes ZUS nie znajduje uzasadnienia, bowiem organem zobowiązanym do jej załatwienia był Dyrektor Oddziału ZUS w T., a nie Prezes ZUS. Z tego powodu na uwzględnienie nie zasługiwały argumenty pełnomocnika organu, iż organ nie pozostaje w bezczynności, bowiem już w marcu 2017 roku wydał decyzję w sprawie.

W sprawie odnotować należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zajmował się już sprawą ze skargi U. Z. na bezczynność Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 roku, sygn. II SAB/Łd 50/15 Sąd, po rozpoznaniu ww. skargi, zobowiązał Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. do załatwienia wniosku skarżącej U. Z. z dnia 22 stycznia 2015 roku w terminie czternastu dni od dnia uprawomocnienia się wyroku (punkt pierwszy wyroku), stwierdził że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt drugi wyroku) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego (punkt trzeci wyroku). Przedmiotem zainteresowania Sądu w przedmiotowej sprawie jest zatem okres po uprawomocnieniu się ww. wyroku, aż do dnia orzekania w sprawie niniejszej. Przywołany wyrok uprawomocnił się z dniem 21 lutego 2017 roku.

Lektura skargi pozwala odnotować, iż organ właściwy w sprawie, a zatem Dyrektor Oddziału ZUS w T. po dniu 21 lutego 2017 roku, a do dnia rozpoznania niniejszej skargi nie udostępnił skarżącej wnioskowanej informacji publicznej, nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia, ani nie poinformował, że wnioskowanej do udostępnienia informacji nie posiada. Dopiero w dniu [...] września 2018 roku Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. wydał decyzję o odmowie udostępnienia skarżącej informacji publicznej. Natomiast Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2018 roku, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wynika z tego, że organ w dacie wniesienia skargi pozostawał w bezczynności, która trwała do dnia [...] roku. W tym bowiem dniu organ wydając decyzję uchylił stan bezczynności, co znalazło swoje odzwierciedlenie w treści punktu drugiego wyroku, w którym Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 22 stycznia 2015 roku. Sąd orzekł w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Mimo że organ już nie pozostaje w bezczynności, w sprawie niezbędna jest ocena czy bezczynność, której dopuścił się organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a.

Przystępując zatem do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy, czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 roku, sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 roku, sygn. II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 roku, sygn. II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 roku, sygn. II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 roku, sygn. II SAB/Sz 34/13 i inne).

Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 u.d.i.p., który to przepis zobowiązuje organ do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podkreślić należy, że w pierwszej kolejności organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, czyli bez niepotrzebnego opóźnienia. Po drugie, udostępnienie informacji publicznej nie powinno trwać dłużej niż 14 dni.

Powracając na grunt zawisłej sprawy powtórzyć po raz kolejny należy, iż skarżąca wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierowała do organu dnia 22 stycznia 2015 roku, a został on doręczony organowi w dniu 26 stycznia 2015 roku. Jednak przedmiotem uwagi w sprawie jest okres po dniu 21 lutego 2017 roku. Wnioskowana informacja nie została stronie udostępniona do dnia wniesienia skargi, ale w dniu [...] września 2018 roku organ wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Z zestawienia dat wynika, że wniosek skarżącej przez niemalże 19 miesięcy, nie został załatwiony.

Skład orzekający uznał, że niemalże 19 miesięczna zwłoka w rozpatrzeniu wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, w obliczu tego, iż art. 13 u.d.i.p. zobowiązuje do udzielenia takowej informacji bez zbędnej zwłoki i jednocześnie ustanawia maksymalnie 14 – dniowy termin na załatwienie sprawy, przybrała postać rażącego naruszenia prawa. Wobec tego Sąd stwierdził w punkcie pierwszym wyroku, iż bezczynność w sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Strona w treści skargi wnioskowała także o wymierzenie organowi grzywny. Odnosząc się do tegoż wniosku, który Sąd uznał za uzasadniony, podkreślić należy, iż podstawowym warunkiem dla stwierdzenia istnienia materialnoprawnej podstawy wymierzenia grzywny organowi w oparciu o art. 149 § 2 P.p.s.a. jest upływ terminu do załatwienia sprawy. Wyraźnego zaznaczenia wymaga przy tym fakt, iż skarżąca na udostępnienie informacji publicznej czeka niemalże od 4 lat, a organ nadal pozostaje w bezczynności, która przybrała postać rażącego naruszenia prawa. Z tego powodu Sąd ocenił, że uzasadnionym jest nałożenie na organ grzywny uznając, iż kwota określona w wyroku (2.000 zł) będzie właściwa. Grzywna na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. nie ma na celu bowiem wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale ma w szerszym zakresie przeciwdziałać ich opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności postępowania. Sąd uwzględniając okoliczności sprawy wywiódł, iż taka kwota w realiach sprawy będzie odpowiednia.

Uznawszy, iż bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa Sąd uznał, iż zasługuje na uwzględnienie także wniosek skargi o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd ocenił, że kwota określona w punkcie czwartym wyroku (tj. 1.000 zł) będzie w tym zakresie odpowiednia. Niewątpliwie Sąd podziela argumenty wskazane przez autora skargi w tym zakresie. Określając wysokość sumy pieniężnej składowi orzekającemu nie może z pola widzenia umykać całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy. Spojrzenie na sprawę również w tym aspekcie przesądziło o przyznaniu skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł. Z treści powołanego przepisu art. 149 § 2 P.p.s.a. wynika, iż przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny, przepis wszak stanowi, iż "Sąd może przyznać". Wobec tego działając w ramach takiego uprawnienia i uwzględniając zaistniały w sprawie stan faktyczny, a w nim przede wszystkim długoterminową i niemalże bierną postawę organu, Sąd przyznał na rzecz skarżącej kwotę określoną w wyroku, jako sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a.

Reasumując, Sąd w punkcie pierwszym wyroku stwierdził, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czyniąc za podstawę tegoż rozstrzygnięcia przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd w punkcie drugim wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej czyniąc to na mocy art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W kolejnym punkcie wyroku Sąd wymierzył organowi grzywnę orzekając w oparciu o przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. W punkcie czwartym wyroku Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie określonej w wyroku czyniąc to na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie piątym wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę (100 zł) złożył się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi.

dc