Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 929/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia [...] maja 2014 r. numer [...] Wójt [...] na podstawie art. 2 ust. 2, art. 3, art. 5, art. 16a, art. 20, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 32 ust. 2, ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456), § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 03.01.2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z dnia 03.01.2013 r. poz. 3), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.08.2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z dnia 24.08.2012 r. poz. 959), art. 104, art. 107 §4 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z roku 2013 poz. 267), zarządzenia [...] odmówił S. W. (zwanej dalej skarżącą, wnioskodawczynią) świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na Z. A. W uzasadnieniu podał, że S. W. w dniu [...].04.2014 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad Z. A. Organ ustalił, że wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie ze Z. A. w domu jednorodzinnym. Nie jest spokrewniona z nim, a opiekę nad nim sprawuje na prośbę jego matki. Z. A. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe wydanym przez Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności [...]. Niepełnosprawność nabyt przed 16. rokiem życia. S. W. nie pracuje, nie posiada gospodarstwa rolnego, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia pielęgnacyjnego, oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wnioskodawczyni jest zdolna do pracy, ale z niej rezygnuje, ponieważ opiekuje się niepełnosprawnym Z. A. Wnioskodawczyni otrzymuje rentę rodzinną z tytułu śmierci małżonka, jednak nie w zbiegu z innymi świadczeniami. Z. A. jest bezdzietnym kawalerem, wymaga stałej opieki ze strony osób trzecich, ma rodziców i rodzeństwo, którzy nie interesują się jego losem, matka Z. A. ma 80 lat i jest niepełnosprawna w stopniu znacznym. Jego ojciec ma 80 lat i nadużywa alkoholu. Siostry oświadczyły, że nie mogą sprawować opieki nad bratem z uwagi na obowiązki rodzinne, mieszkają 0,5 km od brata. Jeden z braci Z. A. od lat nie kontaktuje się z rodziną i nie wiadomo, gdzie przebywa. Drugi brat Z. A. mieszka w odległości 3 kilometrów od brata i nie utrzymuje z rodziną kontaktu. Dochód S. W. i Z. A. w roku 2012 wyniósł 14 044,26 zł, co w przeliczeniu na osobę miesięcznie daje kwotę 585,18 zł.

Organ powołując się na przepisy art. 16a ust. o świadczeniach rodzinnych oraz przepisy art. 128, 129 §1, 132 k.r.o. uznał, że wnioskodawczyni nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym wobec Z. A. Jest nim obciążony ojciec i rodzeństwo Z. A. i to na nich spoczywa ciężar opieki nad niepełnosprawnym bratem. W ocenie organu nie jest możliwe, by na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznać specjalny zasiłek opiekuńczy osobie opiekującej się niepełnosprawną osobą niespokrewnioną. Mimo ustalenia, że wnioskodawczyni sprawuje codzienną opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym Z. A., dochód w rodzinie nie przekroczył kryterium dochodowego, wnioskodawczyni nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, nie przysługuje jej wnioskowane świadczenie. Ponadto wnioskodawczyni nie spełniła warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.

S. W. odebrała w/w. decyzję [...].06.2014 r. i w tym samym dniu wniosła od niej odwołanie podając, że tylko ona od 8 lat opiekuje się Z. A., który nie jest przyzwyczajony do innych osób, a wręcz ich się boi.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 2 ustawy z 12 października1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczy (t.j. Dz. U. 2001, nr 79 poz. 856 ze zm.) i §1 pkt 15 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. nr 198 poz. 1925), art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267), art. 16a w zw. z art. 2 pkt 2, art. 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 1456) §7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 03 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 poz. 3), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiący podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012, poz. 959) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z 29.05.2014 r.

W uzasadnieniu organ przestawił ustalenia w zakresie stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji, z którymi się zgodził oraz zacytował treść przepisów, w tym art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podał, że zgodnie z art. 16 a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Z dokumentów wynika, że S. W. zamieszkuje wspólnie ze Z. A., nie jest z nim spokrewniona, co w konsekwencji oznacza, że nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec Z. A. Ponadto z dokumentów wynika, że zamieszkują wspólnie z rodzicami Z. A. Z zebranych dokumentów ponadto wynika, że Z. A. ma 4 rodzeństwa, brat K. kilka lat temu zaginał, brat K. nie utrzymuje kontaktów z rodziną, mieszka w odległości 3 km od brata, większość czasu spędza poza granicami kraju, wyjeżdżając zarobkowo do Niemiec. Siostry K. i B. oświadczyły, że ze względu na obowiązki rodzinne i gospodarcze nie mogą sprawować stałej opieki nad bratem. Z adresów zamieszkania sióstr bezspornie wynika, że zamieszkują w bliskiej odległości od brata, co znajduje odzwierciedlenie w przeprowadzonym wywiadzie. B. S. i K. L. (siostry Z. A.) zamieszkują w odległości ok. 0,5 km.

Zgodnie z art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Z treści przepisów wynika jednoznacznie, że uprawnienia do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego wiążą się z ściśle z obowiązkiem alimentacyjnym, który polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itp.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki, itd.). Zgodnie natomiast z art. 129 § 1 kro obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Kolejność obowiązku alimentacyjnego polega natomiast na tym, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Opisane zasady dotyczące obowiązku alimentacyjnego obowiązujące na gruncie prawa rodzinnego zostały przejęte przez ustawę o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżąca nie jest osobą spokrewnioną i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Za WSA w Poznaniu organ powtórzył, że świadczenie czy zasiłek pielęgnacyjny nie sa skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą wymagająca opieki, w zależności od tego, kto się tej opieki podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej kategorii osób. Organ wskazał, że z dokumentów bezspornie wynika, że Z. A. ma oboje rodziców w tym ojca, który nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, ponadto ma rodzeństwo na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 129 § 1 kro obowiązek alimentacyjny obciąza zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. W związku z powyższym obowiązek alimentacyjny nie ciąży na S. W., a w konsekwencji nie może zostac przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy.

Decyzję S. W. odebrała 10 lipca 2014r.

W ustawowym terminie wniosła skargę na w/w decyzję, w której podała, że od 8 lat opiekuje się Z. A., nikt z rodziny się nim nie interesuje. Nie zgadza się na zliczanie jej dochodu z dochodem Z. A.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze dot. zliczania dochodów, organ zauważył, że przepis art. 16 a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie mówi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2, to znaczy kwoty 623 zł. Z powyższego przepisu wynika, ze chodzi o dochód rodziny osoby sprawującej opiekę, czyli [...] oraz rodziny osoby wymagającej opieki, czyli [...]. Organ nie kwestionował, że skarżąca faktycznie opiekuje się Z. A. Powodem odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego był fakt, że [...] nie jest osobą spokrewnioną ze [...] i nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym względem osoby, nad którą sprawuje opiekę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiadała prawu.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja organu odwoławczego, który działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w niniejszej sprawie były przepisy art.16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2013.1456), zgodnie, z którym

1. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

2. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.

3. W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje.

4. Za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny:

1) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest małoletnia:

a) osoby wymagającej opieki,

b) rodziców osoby wymagającej opieki,

c) małżonka rodzica osoby wymagającej opieki,

d) osoby, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko,

e) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-d, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia

-z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz;

2) w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia:

a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki,

c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia

- z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

5. W przypadku gdy prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustala się na osobę znajdującą się pod opieką opiekuna prawnego lub umieszczoną w rodzinie zastępczej spokrewnionej w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 135, ze zm.), uwzględnia się dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz dochód osoby wymagającej opieki.

6. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości 520,00 zł miesięcznie.

7. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługujący za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 specjalnego zasiłku opiekuńczego za każdy dzień. Należną kwotę zasiłku zaokrągla się do 10 groszy w górę.

8. Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Do przyznania tego świadczenia wymagane jest spełnienie łączne wszystkich występujących w nim przesłanek. Oznacza to, że brak spełnienia choćby jednej z przesłanek wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Organy bardzo dokładnie przeanalizowały stan faktyczny w sprawie, dokonały prawidłowej wykładni przepisów.

Większość z przesłanek uprawniających do przyznania wnioskowanego przez skarżąca zasiłku została spełniona. I tak:

- skarżąca sprawuje opiekę nad [...] legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zamieszkują razem, nikt z rodziny nie interesuje się Z. A.

- łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. ( prawidłowo zgodnie w wymogiem ustawy organy zliczyły dochód skarżącej i Z. A. na potrzeby zbadania tej przesłanki),

- [...] pobiera rentę rodzinną po mężu ale nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- Z. A. nie został umieszczona w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu,

- na Z. A. inna osoba nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury;

- skarżąca nie ma ustalonego prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

- na Z. A. nie jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

- na Z. A. inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Skarżąca mieszka w jednym domu ze Z. A. i jego rodzicami, którzy nie mogą sprawować nad nim opieki z uwagi na wiek, a nadto znaczny stopień niepełnosprawności matki Z. A. Wymagający opieki ma czworo rodzeństwa, żadne z nich nie deklaruje możliwości opieki nad bratem. Jeden z braci Z. A. zaginął, drugi nie utrzymuje kontaktu z rodziną, wyjeżdża do pracy za granicę. Dwie siostry Z. A. mieszkają blisko brata, ale nie opiekują się nim z uwagi na własne obowiązki rodzinne. Skarżąca jest jedyną osobą, która opiekuje się Z. A.

Nie spełniła jednak dwóch warunków wymaganych przez art. 16a ut. 1 cyt ustawy do przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje osobom. Po pierwsze nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki (zgodnie z wymogami przepisów obowiązujących przed 1.01.2015r.) Po drugie jako osoba obca, niespokrewniona ze [...] nie zalicza się do grona osób na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny wobec Z. A.

Wskazać należy, że realizacja obowiązku alimentacyjnego może polegać albo na świadczeniu określonych kwot pieniężnych albo na dostarczeniu w naturze określonej ilości niezbędnych produktów, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania bliskiej mu osoby, polegający na rezygnacji z zatrudnienia, po to by osobistym staraniem wspierać tę osobę, zostaje mu przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy, który jest niejako surogatem wynagrodzenia.

Jak słusznie wskazały oba organy przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w dziale III zatytułowanym "Obowiązek alimentacyjny" w art. 128 – 139 kro nie przewidują obowiązku alimentacyjnego osób niespokrewnionych, nie będących małżonkami. Zobowiązani do alimentacji są wstępni, zstępni, rodzeństwo, małżonkowie, przysposabiający. Osoby obce, nie wskazane jako zobowiązane do alimentacji, a dostarczające drugiemu środków utrzymania lub wychowania mogą zgodnie z art. 140 § 1 kro . co najwyżej żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Nie są jednak zobowiązane do alimentacji.

Wskazać należy, że kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia wzajemnego obowiązku alimentacyjnego również osób pozostających w związku nieformalnym, nawet jeżeli osoby te wychowują wspólne dzieci. Oznacza to, że literalnie odczytując art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, osobie opiekującej się niepełnosprawnym partnerem, z którym pozostaje w nieformalnym związku, specjalny zasiłek opiekuńczy nie może być przyznany (tak WSA w Poznaniu w wyroku z 27 lutego 2014r., II SA/Po 1/14). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 grudnia 2013r. (I OPS 5/13) "nie można z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną , nadawać znaczenia przepisom ustawy sprzecznego z jej brzmieniem, uzasadniając to tym, że sędziowie w sprawowaniu swego urzędu podlegają zarówno Konstytucji jak i ustawom. Stosowanie prawa przez sądy nie powinno bowiem wypełniać istniejących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy. Nie można zatem, powołując się na ogólne zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnią art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną"

W ocenie Sądu nie ma w niniejszej sprawie również podstaw do stosowania tzw. zasad współżycia społecznego, które są instytucją prawa cywilnego i do zastosowania ich w innej gałęzi prawa wymagane jest konkretne odesłanie do tych zasad. W analizowanych przepisach takiego odesłania nie ma.

Z uwagi więc na brak spełnienia dwóch przesłanek spośród wskazanych w art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które winny być spełnione łącznie zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 Ppsa. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku