Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2597/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1, art. 60 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 4 i 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/GL 741/16 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 741/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] czerwca 2016 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta Rybnika z [...] kwietnia 2016 r. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta Rybnik orzekł o skierowaniu E.K. do domu pomocy społecznej, a decyzją z [...] stycznia 2013 r. o umieszczeniu w Miejskim Domu Pomocy Społecznej w R., zaś decyzją z [...] stycznia 2013 r. ustalił odpłatność za ten pobyt, kierując te decyzje do E. K. Wnioskiem z [...] lipca 2015 r. M. B. – córka E. K. – wystąpiła o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami z [...] stycznia 2013 r. i [...] stycznia 2013 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podnosząc, iż jako strona nie brała w nich udziału. Po początkowej odmowie wznowienia postępowania, uchylonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, Prezydent Miasta Rybnika, postanowieniami z [...] grudnia 2015 r. nr [...] i nr [...], wznowił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie zakończone ww. decyzjami z [...] stycznia 2013 r. o skierowaniu do domu pomocy społecznej i z [...] stycznia 2013 r. o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej w R., a po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, w wyniku którego ustalił, iż w stanie sprawy nie zaszły żadne nowe okoliczności w stanie zdrowia E. K., decyzją z [...] kwietnia 2016 r., wskazaną na wstępie, odmówił uchylenia decyzji z [...] czerwca 2013 r. o umieszczeniu E. K. w Domu Pomocy Społecznej, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało tę decyzję w mocy, decyzją z [...] czerwca 2016 r., wskazaną na wstępie.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił prawidłowość postępowania organów i wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a także wyciągnięty przez organy wniosek, iż nie było podstaw do uchylenia decyzji o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej po wznowieniu postępowania.

Reprezentowana przez adwokata, M. B. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania i zarzucając, na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "p.p.s.a.":

– naruszenie prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie przez Sąd szczegółowego rozpoznania zarzutów podniesionych przez skarżącą, skutkujące niesłusznym oddaleniem skargi, w tym w szczególności pominięcie przedstawionych w skardze do WSA:

a) zarzutu naruszenia art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez uznanie, że pierwotne przesłanki skierowania E. K. do domu pomocy społecznej zostały spełnione;

b) zarzutu naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niewystarczający, co doprowadziło do błędnego ustalenia stany fatycznego sprawy, w szczególności w zakresie w jakim dotyczą one podejmowania przez pracowników socjalnych prób skontaktowania się ze skarżącą oraz uznaniu, że stan zdrowia i możliwości psychofizyczne E. K. pozwalają na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych;

– naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że E. K. spełnia warunki określone w tym przepisie, gdzie prawidłowa wykładnia tego przepisu, przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych sprawy, powinna prowadzić do uznania, iż warunków tych nie spełnia.

Skarżąca zrzekła się rozprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej, nie zajmując stanowiska w sprawie oświadczenia skarżącej o zrzeczeniu się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna mogła być rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym, gdyż po otrzymaniu odpisu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach nie odniosło się do wniosku skarżącej M. B. o zrzeczeniu się rozprawy.

Artykuł 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), "p.p.s.a", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją wzruszenia decyzji ostatecznych, które zostały wydane w postępowaniu dotkniętym wadami wskazanymi w art. 145 § 1 k.p.a. Jeżeli po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu ponownego postępowania co do przyczyn wznowienia okaże się, że istnieją podstawy wymienione w tym przepisie organ uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową rozstrzygającą o istocie sprawy – art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., przy tym jeżeli nie można uchylić decyzji, gdyż upłynął już okres określony art. 146 § 1 k.p.a. lub gdy w wyniku uchylenia mogłaby zapaść tylko decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej – art. 146 § 2 – wówczas organ stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, wskazując okoliczności stojące na przeszkodzie uchylenia – art. 151 § 2 k.p.a. Natomiast jeżeli we wznowionym postępowaniu okaże się, że w postępowaniu zakończonym wydaniem badanej decyzji, że nie wystąpiły wady postępowania, wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. wówczas organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej – art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. I ta ostatnia sytuacja miała miejsce w sprawie.

Skarżąca kasacyjnie M. B. jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Rybnik z [...] stycznia 2013 r. o umieszczeniu jej matki – E. K. w Domu Pomocy Społecznej w Rybniku wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – strona nie brała udziału w postępowaniu – organ natomiast wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – wyjście na jaw nowych istotnych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi.

Przesłankami umieszczenia w domu pomocy społecznej, wskazanymi w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest konieczność udzielenia osobie całodobowej opieki z uwagi na wiek, choroby lub niepełnosprawność, która z tych przyczyn nie może samodzielnie funkcjonować, a której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.

W postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o umieszczeniu E.K. w Domu Pomocy Społecznej wykazane zostało, że przesłanki te zostały spełnione, o czym świadczy dokumentacja lekarska o jej stanie zdrowia. Potwierdzają to także zaświadczenia lekarskie uzyskane już w trakcie postępowania wznowionego, wskazujące, że stan E. K. uzasadniał jej dalszy pobyt w Domu Pomocy.

Ziszczenie się przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. mogłoby mieć miejsce wówczas, gdyby okazało się, że w dacie wydania decyzji z [...] stycznia 2013 r. o umieszczeniu E. K. w Domu Pomocy istniała dokumentacja, która wskazywałaby, iż któryś z warunków z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy nie wystąpił, a do której organ nie dotarł. Przy tym musiałaby to by tak istotna okoliczność, że wykluczałaby możliwość umieszczenia E. K. w Domu Pomocy. Taka sytuacja nie miała miejsca. We wznowieniowym postępowaniu nie tylko nie wyszło na jaw, że w dacie orzekania o umieszczeniu istniała ku temu istotna przeszkoda, ale okazało się, że konieczność pozostawania w Domu Pomocy istnieje nadal.

W sprawie nie było zatem podstaw do uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji z 23 stycznia 2013 r. o umieszczeniu w Domu Pomocy, gdyż nie zaistniały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Jako podstawę wznowienia postępowania skarżąca kasacyjnie wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podkreślając, że jako strona postępowania nie brała w nim udziału. Jednak i tej przesłanki nie można dopatrzyć się w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] stycznia 2013 r. o umieszczeniu E. K. w Domu Pomocy Społecznej.

Prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wskazanej w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Taką w sprawie niniejszej jest E. K. Skarżąca natomiast z mocy art. 60 ust. 1 jest zobowiązana do ponoszenia opłat za pobyt matki w domu opieki i w postępowaniach dotyczących tej kwestii jest stroną. Przepisy normujące zasady odpłatności na strony tego postępowania nakładają nie tylko obowiązki, ale także uprawnienia, np. art. 64, z których mogą korzystać

W sprawie zatem nie ma także podstaw i z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji z [...] stycznia 2013 r. o umieszczeniu E. K. w Domu Pomocy Społecznej w R..

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.