Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 441/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1,  ust. 7;  art. 11 ust. 1;  art. 17 ust. 1,  pkt 6 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

|00Sygn. akt I SA/Kr 441/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 czerwca 2013r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2013r., sprawy ze skargi B.K., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 3 czerwca 2008r. Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

B. K. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej, działającego z upoważnienia Ministra Finansów, z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych: wniesienia papierów wartościowych i udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością do funduszu inwestycyjnego zamkniętego w zamian za certyfikaty inwestycyjne oraz zbycia certyfikatów inwestycyjnych zamkniętego funduszu inwestycyjnego. We wniosku przedstawił następujące zdarzenie przyszłe.

Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. nr 146, poz. 1546 ze zm., w dalszym tekście: u.f.i.) statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może przewidywać dokonywanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z o.o. Wnioskodawca, będąc właścicielem papierów wartościowych i udziałów w spółkach z o.o., zamierza dokonać wpłaty na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi i udziałami stanowiącymi jego własność. W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1. Czy w świetle art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a oraz art. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej u.p.d.o.f.) w przypadku objęcia przez osobę fizyczną, mającą miejsce zamieszkania w Polsce, certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym za wniesienie wpłaty w postaci papierów lub udziałów spółki z o.o. nie powstaje u tej osoby fizycznej przychód z kapitałów pieniężnych?

2. Czy w świetle art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 18 oraz art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 u.p.d.o.f. w przypadku objęcia przez wnioskodawcę certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym za wniesienie wpłaty w postaci papierów wartościowych lub udziałów w spółkach z o.o., nie powstaje u tej osoby fizycznej przychód ze źródła "prawa majątkowe" lub ze źródła "inne źródła"?

3. Czy w świetle 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. kosztem uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych w przypadku zbywania certyfikatów inwestycyjnych objętych przez wnioskodawcę w funduszu w zamian za wniesienie wpłaty w postaci papierów wartościowych lub udziałów spółki z o.o. (w sytuacji opisanej w pkt 1 i 2) jest

a. koszt historyczny nabycia papierów wartościowych lub udziałów wniesionych do Funduszu (wydatki poniesione na nabycie papierów wartościowych lub udziałów),

b. inne wydatki związane z objęciem certyfikatów inwestycyjnych, jeżeli takie zostaną poniesione?

Zdaniem wnioskodawcy:

Ad. 1. W przypadku objęcia przez wnioskodawcę certyfikatów inwestycyjnych w funduszu za wniesienie wpłaty w postaci papierów wartościowych lub udziałów spółki z o.o. nie powstaje u podatnika przychód z kapitałów pieniężnych.

Wnioskodawca przytoczył treść art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. oraz art. 128 ust. 1 u.f.i. i wywiódł, że możliwe jest wniesienie do funduszu inwestycyjnego zamkniętego wpłat w postaci papierów wartościowych, a zatem podatnik może "opłacić" nabycie certyfikatów inwestycyjnych funduszu papierami wartościowymi lub udziałami. W momencie dokonania wpłat do funduszu papierami wartościowymi lub udziałami dojdzie do przeniesienia własności papierów wartościowych lub udziałów z podatnika na fundusz, zatem nowym właścicielem papierów wartościowych lub udziałów stanie się fundusz. Dokonanie przez podatnika wpłaty, zgodnie z art. 128 ust. 1 u.f.i., jest specyficzną transakcją możliwą jedynie w przypadku funduszy inwestycyjnych, zawierającą w sobie dwa elementy będące częścią tej samej transakcji, to jest wpłatę do funduszu oraz nabycie certyfikatów inwestycyjnych. Taka transakcja jest unikalną czynnością prawną przewidzianą jedynie przez przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych i nie jest przewidziana w innych ustawach, w tym w szczególności w Kodeksie cywilnym, czy w Kodeksie spółek handlowych. Dokonanie zapłaty za certyfikaty inwestycyjne za pomocą papierów wartościowych lub udziałów nie jest zatem aportem, jak miałoby to miejsce w przypadku wniesienia akcji lub udziałów do spółek kapitałowych, a postanowienia art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. nie przewidują powstania przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych w przypadku dokonania wpłaty papierami wartościowymi lub udziałami zgodnie z art. 128 ust. 1 u.f.i.. Zdaniem wnioskodawcy, w związku z powyższym, w chwili obejmowania certyfikatów inwestycyjnych funduszu przez wnioskodawcę nie zajdzie konieczność ustalenia przychodów z kapitałów pieniężnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Do sytuacji przedstawionej we wniosku nie ma także zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., ponieważ w przypadku opłacenia certyfikatów inwestycyjnych papierami wartościowymi lub udziałami nie można mówić - w żaden sposób - o przychodzie należnym. Wnioskodawcy, w związku z tą transakcją, nie przysługuje prawo żądania zapłaty za papiery wartościowe lub udziały od funduszu.

Ad. 2. W przypadku objęcia przez wnioskodawcę certyfikatów inwestycyjnych w funduszu za wniesienie wpłaty w postaci papierów wartościowych lub udziałów spółki z o.o. nie powstaje u tej osoby fizycznej przychód ze źródła "prawa majątkowe" lub ze źródła "inne źródła" z art. 18 u.p.d.o.f. oraz art. 20 ust. 1 tej ustawy. W sytuacji objęcia certyfikatów inwestycyjnych w funduszu za wniesienie wpłaty w postaci papierów wartościowych lub udziałów nie powstaje u wnioskodawcy przychód ze źródła "prawa majątkowe", albowiem z momentem dokonania transakcji, o której mowa w art. 128 ust. 1 u.f.i., nie wiąże się powstanie przychodu z praw majątkowych (pomimo użycia w tym przepisie słów "w szczególności"). Jednocześnie, zdaniem wnioskodawcy, w takiej sytuacji nie będzie także miało miejsca powstanie przychodu "z innych źródeł", o którym mowa w art. 20 u.p.d.o.f.

Ad. 3. Koszt nabycia certyfikatów inwestycyjnych powinien zostać ustalony na podstawie wydatków faktycznie poniesionych przez podatnika. Zdaniem wnioskodawcy art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. ma również zastosowanie do certyfikatów inwestycyjnych - będących papierami wartościowymi, co wynika wprost z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. nr 183, poz. 1538 ze zm.). Z art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. wynika, że wydatki na nabycie certyfikatów inwestycyjnych zaliczane są do kosztów uzyskania przychodu dopiero w momencie ustalenia dochodu z odpłatnego zbycia. W związku z tym, że wnioskodawca nabędzie certyfikaty inwestycyjne funduszu poprzez zapłatę za nie papierami wartościowymi lub udziałami, koszt nabycia certyfikatów inwestycyjnych powinien zostać ustalony na podstawie wydatków faktycznie poniesionych przez podatnika, to jest na nabycie papierów wartościowych lub udziałów wniesionych do funduszu, którymi opłacono certyfikaty uczestnictwa oraz inne wydatki związane z objęciem certyfikatów inwestycyjnych, jeżeli takie zostaną poniesione.

W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z dnia 3 czerwca 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działający w imieniu Ministra Finansów, uznał stanowisko wnioskodawcy dotyczące wniesienia papierów wartościowych i udziałów do zamkniętego funduszu inwestycyjnego za nieprawidłowe, a w zakresie skutków podatkowych zbycia certyfikatów inwestycyjnych zamkniętego funduszu inwestycyjnego - za prawidłowe.

W uzasadnieniu organ interpretacyjny powołał art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 oraz art. 28 u.f.i. i stwierdził, że wniesienie udziałów w spółkach z o.o. czy papierów wartościowych do funduszu inwestycyjnego w zamian za certyfikaty inwestycyjne nie może być utożsamione z otrzymaniem w zamian za aport udziałów o określonej wartości nominalnej w spółce kapitałowej. Tryb dokonywania wpłat do funduszu inwestycyjnego w celu objęcia certyfikatów uczestnictwa w funduszu nie jest regulowany przepisami K.s.h. i podlega wyłącznie przepisom ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ponadto, biorąc pod uwagę fakt, że fundusz inwestycyjny nie jest spółką kapitałową, wniesienie udziałów w spółkach z o.o. czy papierów wartościowych w tym trybie nie skutkuje otrzymaniem udziałów czy papierów wartościowych. Na gruncie materialnego prawa podatkowego transakcja wniesienia przez wnioskodawcę udziałów w spółkach z o.o. czy papierów wartościowych do funduszu inwestycyjnego zamkniętego oznacza de facto odpłatne zbycie tych udziałów czy papierów. Pod pojęciem "odpłatnego zbycia" należy rozumieć wszystkie przypadki, w których następuje zmiana właściciela udziałów (papierów wartościowych). Powołując art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. oraz art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a tej ustawy organ podatkowy wyjaśnił, że przychód z odpłatnego zbycia powstaje już w momencie przeniesienia tytułu własności udziałów w spółkach mających osobowość prawną i papierów wartościowych na ich nabywcę - niezależnie od daty faktycznej zapłaty. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że wniesienie przez wnioskodawcę udziałów w spółce z o.o. i papierów wartościowych do funduszu inwestycyjnego zamkniętego będzie równoznaczne z ich odpłatnym zbyciem, a wartość otrzymanych certyfikatów inwestycyjnych, odpowiadająca wartości wnoszonych udziałów w spółce z o.o. czy papierów wartościowych, stanowić będzie dla celów podatkowych przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f., który podlega opodatkowaniu. Jednocześnie organ wyjaśnił, że nie będzie to dochód z tytułu objęcia akcji w spółce mającej osobowość prawną w zamian za wkład niepieniężny (art. 17 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy). Równocześnie, powołując się na art. 18, 20 ust. 1 i art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. organ podkreślił, że przychód osiągnięty z tytułu wniesienia udziałów (papierów wartościowych) do funduszu inwestycyjnego w celu objęcia certyfikatów inwestycyjnych nie stanowi przychodu z praw majątkowych ani z innych źródeł. W konsekwencji organ uznał, że przychody z tytułu wniesienia udziałów (papierów wartościowych) do funduszu inwestycyjnego stanowią przychody z kapitałów pieniężnych, a tym samym nie zostały objęte dyspozycją art. 18 i 20 u.p.d.o.f.

Do przychodów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 cytowanej ustawy, zastosowanie mają ogólne zasady ustalania dochodu określone w art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f. Powołując się na zasadę wyrażoną w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazano, że generalną zasadą jest, że podatku dochodowego nie płaci się od przychodu, lecz od dochodu, czyli kwoty przychodu pomniejszonej o koszty jego uzyskania. Również dochód ze zbycia papierów wartościowych (jak stanowi art. 30b ust. 2 pkt 1 ustawy) i udziałów (jak stanowi art. 30b ust. 2 pkt 4 ustawy), oblicza się jako różnicę między sumą przychodów uzyskanych z tytułu tego zbycia, a kosztami uzyskania przychodów, określonymi w zależności od sposobu nabycia wnoszonych udziałów lub papierów wartościowych (w zamian za aport lub za gotówkę), odpowiednio na podstawie art. 22 ust. 1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f W przypadku odpłatnego zbycia udziałów (papierów wartościowych) w spółce objętych przed dniem 1 stycznia 2001r. w zamian za wkład niepieniężny, koszt uzyskania przychodów określa się na podstawie przepisów obowiązujących w roku objęcia tych udziałów (papierów wartościowych) - art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 104, poz. 1104 ze zm.).

Wyjaśniono, że z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynika, że w momencie dokonania wpłaty za certyfikaty inwestycyjne nastąpi odpłatne przeniesienie tytułu własności tych udziałów i papierów wartościowych na fundusz. Tym samym z tytułu zbycia udziałów i papierów wartościowych wnioskodawca uzyska dochód w rozumieniu art. 9 ust. 2 i art. 30 ust. 2 pkt 1 i 4 u.p.do.f., od którego, stosownie do art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f., podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Ponadto, zbycie przez wnioskodawcę certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym opłaconych udziałami lub papierami wartościowymi innych jednostek podlega opodatkowaniu na zasadach analogicznych do zbycia innych papierów wartościowych, według przepisów wykazanych powyżej. Koszt uzyskania przychodu w przypadku zbycia certyfikatów inwestycyjnych powstanie dopiero w chwili zbycia certyfikatów inwestycyjnych, których koszt uzyskania należy ustalać na podstawie wydatków faktycznie poniesionych na nabycie wniesionych do funduszu udziałów/papierów wartościowych, którymi opłacono certyfikaty. W praktyce istotną przesłanką zaliczenia poniesionego przez podatnika wydatku do kosztów uzyskania przychodu jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między tym wydatkiem, a osiągniętym przychodem, o czym stanowi art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f..

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Dyrektor Izby Skarbowej, działając w imieniu Ministra Finansów, stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej interpretacji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, to jest:

• art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a oraz art. 9 u.p.d.o.f., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

• art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 18 oraz art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 u.p.d.o.f., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

a także naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, to jest :

• art. 14 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wydanie interpretacji podatkowej oznacza wyłącznie jej podpisanie, natomiast nie jest konieczne doręczenie dokumentu podatnikowi.

W uzasadnieniu skargi podniesione zostały ponownie te same argumenty co uprzednio we wniosku o wydanie interpretacji i w wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, działając w imieniu Ministra Finansów, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1787/10, skargę oddalił. Sąd stanął na stanowisku, że wniesienie udziałów i akcji do zamkniętego funduszu inwestycyjnego i otrzymanie (objęcie) w zamian certyfikatów inwestycyjnych stanowi przychód podatkowy w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f.

Wniesiona przez skarżącego skarga kasacyjne została uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 1479/11, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Sąd kasacyjny uznał bowiem, że dokonywanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością nie podlega opodatkowaniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit.a w związku z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., ponieważ uzyskanie (objęcie) z tytułu tych wpłat certyfikatów inwestycyjnych nie stanowi przychodu podatkowego, o którym mowa w wymienionych przepisach mowa.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej określanej jako "p.p.s.a.", sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza zatem kierunek postępowania Sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Sądu wyższej instancji. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu będą prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. W związku z tym, opierając się na stanowisku NSA wyrażonym w ww. wyroku z 8 marca 2013 r., na wstępie należy powołać mające w sprawie zastosowanie regulacje prawne. I tak, zgodnie z art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych - oznacza to instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Dodać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 (powołanej w art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f.) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są (między innymi):

1) papiery wartościowe;

2) niebędące papierami wartościowymi:

a) tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania.

Art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. stanowi, że źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c. Stosownie natomiast do treści art. 11 ust.1 u.p.d.o.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się:

pkt 6) należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z:

a) odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych,

pkt10) przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających.

Stosownie do treści art. 17 ust.1b u.p.d.o.f. przychód określony w ust. 1 pkt 10 powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych.

Jeśli natomiast chodzi o ustawę o funduszach inwestycyjnych, to zgodnie z art. 7 ust. 1 u.f.i. wpłaty do funduszu inwestycyjnego są dokonywane w formie pieniężnej. Stosownie do treści art. 7 ust. 2 u.f.i. do funduszu inwestycyjnego mogą być wniesione:

1) zdematerializowane papiery wartościowe - jeżeli statut funduszu tak stanowi, lub

2) inne niż zdematerializowane papiery wartościowe, udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub prawa, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 - jeżeli ustawa oraz statut funduszu tak stanowią.

Ilekroć w ustawie jest mowa o wpłatach, rozumie się przez to również wniesienie do funduszu praw majątkowych, o których mowa w ust. 2 (art. 7 ust. 3 u.f.i.).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.f.i. fundusz inwestycyjny dokonuje wyceny aktywów funduszu, ustalenia wartości aktywów netto oraz wartości aktywów netto przypadających na jednostkę uczestnictwa lub certyfikat inwestycyjny.

Art. 28 ust. 1 i 2 u.f.i. stanowi, że wpłaty do funduszu inwestycyjnego są dokonywane na wydzielony rachunek bankowy lub rachunek papierów wartościowych towarzystwa prowadzony przez depozytariusza. W przypadku wpłat do funduszu inwestycyjnego, dokonywanych w innych niż zdematerializowane papierach wartościowych, udziałach w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub w prawach, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2, osoba zapisująca się na certyfikaty inwestycyjne przenosi, w drodze umowy, zgodnie z odrębnymi przepisami, prawa z tych papierów, udziałów lub prawa, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2, na towarzystwo oraz składa u depozytariusza kopię tej umowy, a w przypadku papierów wartościowych, także te papiery lub, jeżeli papiery wartościowe nie mają formy dokumentu, dokument potwierdzający ich posiadanie wydany na podstawie właściwych przepisów. Zgodnie z treścią art. 121 ust. 8 u.f.i. zbycie certyfikatu inwestycyjnego imiennego statut funduszu może:

1) uzależnić od zgody zgromadzenia inwestorów, oznaczając:

a) formę udzielenia zgody,

b) termin do wskazania nabywcy w przypadku odmowy zgody, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące od dnia zgłoszenia zamiaru zbycia,

c) cenę lub sposób jej określenia oraz termin zapłaty ceny albo

2) w inny sposób ograniczyć, oznaczając termin oraz szczegółowy tryb i warunki stosowania takiego ograniczenia.

Art. 128 ust. 1 u.f.i. stanowi, że statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może przewidywać dokonywanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi, udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub prawami, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2. Ust. 2 tego artykułu stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, papiery wartościowe, udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i prawa, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2, będą wyceniane według metody przyjętej przez fundusz dla wyceny aktywów netto.

W rozpoznanej sprawie przedstawione przez skarżącego zostało zdarzenie przyszłe dokonania wpłaty do funduszu inwestycyjnego zamkniętego na certyfikaty inwestycyjne tego funduszu. Wpłata taka może być dokonana w formie pieniężnej (art. 7 ust. 1 u.f.i.) albo też, tak jak w sprawie niniejszej, udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i/lub papierami wartościowymi (art. 7 ust. 2 i 3 u.f.i., art. 128 ust. 1 u.f.i.). W ostatnim z wymienionych przypadków zapisujący się na certyfikaty inwestycyjne przenosi w drodze odpowiedniej umowy na fundusz prawa do udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i prawa z papierów wartościowych (art. 28 ust. 2 u.f.i.). Zawarcie tej umowy powoduje przeniesienie na fundusz prawa do udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i praw z papierów wartościowych. Umową tą zapisujący się na certyfikaty inwestycyjne wyzbywa się więc praw do udziałów i praw z papierów wartościowych. W tym zakresie zasadniczo podobne konstatacje i oceny prawne przedstawione zostały w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1844/08, i z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 189/10, oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 517/08 (wyroki dostępne do zapoznania się w bazie internetowej orzecznictwa sądów administracyjnych – www.nsa.gov.pl).

Z tytułu przeniesienia praw do udziałów i praw z papierów wartościowych zapisujący się na certyfikaty inwestycyjne uzyskuje prawa do tych certyfikatów. Z punktu widzenia prawa podatkowego istotnym zagadnieniem rozważanej problematyki jest ocena prawna: czy uzyskanie (objęcie) certyfikatów inwestycyjnych z tytułu dokonania na nie wpłaty udziałami lub papierami wartościowymi stanowi przychód podatkowy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. w związku z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. W przedmiocie tym przywołane wyroki sądów administracyjnych w istocie rzeczy nie wypowiedziały się. Zagadnienie to jest natomiast bardzo ważne, z następujących powodów. Na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. zbycie praw majątkowych w zakresie udziałów w spółkach kapitałowych oraz papierów wartościowych stanowi podatkowe źródło przychodów. Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f., który stanowi uszczegółowienie regulacji prawnej art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f., prawnie znaczące dla wskazanego w ostatnim z wymienionych zapisów prawnych źródła przychodu jest: odpłatne zbycie udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych, stanowiące/powodujące przeniesienie własności tych udziałów i papierów wartościowych. Na podstawie przywoływanej i przytaczanej powyżej normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f.: opodatkowaniu podlega przychód, chociażby tylko należny, uzyskany ze zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych. Z tytułu przenoszącej własność udziałów i papierów wartościowych umowy wpłaty na certyfikaty inwestycyjne zapisujący się na certyfikaty uzyskuje świadczenie wzajemne w postaci uzyskania (objęcia) certyfikatu. Należy więc dokonać oceny prawnej: czy uzyskanie (objęcie) certyfikatu inwestycyjnego stanowi przychód podatkowych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. w związku z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f. posługuje się tylko terminami: przychód, przychód należny, pojęcia prawnego przychodu jednak nie definiuje. Legalną definicję przychodu podatkowego zawiera art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Zgodnie z nią przychodami są co do zasady otrzymane lub postawione w roku podatkowym do dyspozycji osoby fizycznej: pieniądze i wartości pieniężne, równowartość w pieniądzu świadczeń w naturze oraz równowartość w pieniądzu innych nieodpłatnych świadczeń. W myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz.U. nr 84, poz. 386) jednostką pieniężną w Polsce jest złoty, dzielący się na 100 groszy. Pieniądzem są także waluty obce, niebędące co prawda w kraju prawnym środkiem płatniczym, lecz pozyskiwane przez podatnika z takiego lub innego tytułu. Waluty obce mogą mieć charakter pieniądza narodowego lub międzynarodowego (na przykład euro w krajach Unii Europejskiej). Wartości pieniężne nie są co prawda zdefiniowane w samej ustawie podatkowej, ale na gruncie polskiego prawa publicznego celowe jest sięgnięcie w tym zakresie do terminologii prawa dewizowego (por. ustawę z dnia 18 grudnia 1998 r. - Prawo dewizowe - (Dz.U. nr 160, poz. 1063, zastąpioną przez ustawę z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe, Dz.U. nr 141, poz. 1178) i zawartego w nich pojęcia tzw. wartości dewizowych. Na gruncie prawa dewizowego obok walut obcych występują dewizy, czyli wszelkie dokumenty bankowe i finansowe opiewające na waluty obce (na przykład weksle, czeki, akredytywy, przekazy, polecenia przelewu), zastępujące funkcjonalnie te pierwsze. Wartości pieniężne można najogólniej określić jako wszelkie substytuty pieniądza krajowego i zagranicznego, umożliwiające wywiązywanie się z podjętych zobowiązań pieniężnych, mogące w określonych sytuacjach przewidzianych przez prawo być zamienianymi na pieniądz będący prawnym środkiem płatniczym. Certyfikat inwestycyjny jest pochodnym instrumentem finansowym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz w art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. Pochodny instrument finansowy w postaci certyfikatu inwestycyjnego, pomimo tego, że odnosi się do niego określona, wyceniana przez fundusz inwestycyjny wartość (art. 8 u.f.i.), nie jest niewątpliwie polskim lub zagranicznym pieniądzem ani też wartością dewizową. Pochodny instrument finansowy w postaci certyfikatu inwestycyjnego nie stanowi też wartości pieniężnej z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., ponieważ nie jest, tak w ogólności jak i w obrocie gospodarczym, substytutem pieniądza. Podkreślić w tym kontekście należy, że wartość certyfikatu inwestycyjnego nie jest określana w obrocie gospodarczym, ale wyceny jej dokonuje fundusz inwestycyjny (art. 8 u.f.i.). W przypadku wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością wartość tych aktywów, zgodnie z 128 ust. 2 u.f.i., wyceniana jest nie umownie, ale według metody przyjętej przez fundusz inwestycyjny dla wyceny aktywów netto. Ponadto, jak stanowi o tym art. 121 ust. 8 u.f.i., zbycie certyfikatu inwestycyjnego imiennego statut funduszu może uzależnić od zgody zgromadzenia inwestorów, oznaczając: formę udzielenia zgody, termin do wskazania nabywcy w przypadku odmowy zgody, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące od dnia zgłoszenia zamiaru zbycia, cenę lub sposób jej określenia oraz termin zapłaty ceny; statut funduszu może też w inny sposób ograniczyć zbycie, oznaczając termin oraz szczegółowy tryb i warunki stosowania takiego ograniczenia. Powyższe wskazuje, że pochodny instrument finansowy w postaci certyfikatu inwestycyjnego nie zastępuje pieniądza, nie stanowi postaci jego zamiennika czy substytutu, a więc nie jest wartością pieniężną, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Podkreślić także należy, że zapisujący się na certyfikaty inwestycyjne: z tytułu wpłaty dokonywanej udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i papierami wartościowymi uzyskuje (obejmuje) certyfikaty, nie realizuje zaś – przyszłych do tej czynności – praw z tytułu uzyskania (objęcia certyfikatu). Uzyskanie certyfikatu inwestycyjnego za wpłaty udziałów i papierów wartościowych nie jest tożsame z realizacją prawa z certyfikatu. W ustawie podatkowej – nazywane zbyciem - przeniesienie własności udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i papierów wartościowych ( art. 17 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f.) jest także odróżnione od zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wnikających (art. 17 ust. 1 pkt 10 i art. 17 ust. 1b u.p.d.o.f.).

Z przedstawionych i rozważonych powyżej powodów prawnych należało więc ocenić, że: dokonywanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością nie podlega opodatkowaniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ uzyskanie (objęcie) z tytułu tych wpłat certyfikatów inwestycyjnych nie stanowi przychodu podatkowego, o którym w wymienionych przepisach mowa. Warto w tym miejscu zacytować fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (wydanego na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych) z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1047/09, w którym Sąd ten stwierdził, że przychodem jest tylko takie przysporzenie majątkowe, które ma charakter trwały, a przez to – prawnie uchwytny. Ostateczna wartość certyfikatów inwestycyjnych powstaje (doznaje konkretyzacji) na drugim etapie procesu inwestycji. W momencie wniesienia udziałów/papierów wartościowych do funduszu inwestycyjnego zamkniętego, inwestor nie uzyskuje automatycznie realnego przysporzenia trwale powiększającego jego aktywa i stanowiącego przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. Przychód taki – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – powstaje dopiero na drugim etapie procesu inwestycji, tj. w razie umorzenia certyfikatów (także w przypadku likwidacji funduszu), zbycia certyfikatów na rzecz osoby trzeciej albo – wyjątkowo – w następstwie wypłaty dochodów funduszu bez umarzania certyfikatów inwestycyjnych. W wyroku tym podkreślono, że trzeba pamiętać o różnicy pomiędzy zbyciem udziałów/papierów wartościowych za gotówkę i późniejszym nabyciem certyfikatów inwestycyjnych w zamian za uzyskane środki pieniężne, a ponadto – dystynkcji pomiędzy operacją wniesienia udziałów/papierów wartościowych w zamian za wydanie certyfikatów inwestycyjnych. W przypadku pierwszej, obejmującej niejako dwa elementy transakcji dochodzi do definitywnego przysporzenia po stronie inwestora w postaci otrzymanych środków pieniężnych. Druga z transakcji nie powoduje takiego przysporzenia (nie stanowią go certyfikaty inwestycyjne). Powyższy pogląd tutejszy Sąd w pełni podziela.

Należy jednak zauważyć, że wniosek o interpretację obejmował także zapytanie czy w przedstawionym wyżej stanie faktycznym u wnioskodawcy powstaje przychód z praw majątkowych lub innych źródeł. W tym zakresie w zaskarżonej interpretacji ograniczono się praktycznie do stwierdzenia, że przychody z tytułu wniesienia udziałów (papierów wartościowych) do funduszu inwestycyjnego stanowią przychody z kapitałów pieniężnych, a tym samym nie zostały objęte dyspozycja art. 18 i 20 u.p.d.o.f. Ponieważ jednak jak stwierdzono wyżej nie są to przychody z kapitałów pieniężnych, to argument tej jest całkowicie chybiony. Zaskarżona interpretacja nie zawiera natomiast dalszych wywodów na ten temat, w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może dokonać jej kontroli w tym zakresie.

Ponownie wydając interpretację indywidualną Dyrektor Izby Skarbowej zobligowany będzie uwzględnić zaprezentowaną wyżej ocenę prawną. Oceni także w sposób wyczerpujący przedstawione we wniosku stanowisko co do zaliczenia spornych przychodów do praw majątkowych lub innych źródeł.

Mając zatem na uwadze ww. okoliczności, Sąd działając na zasadzie art. 146§1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (240 zł) ustalone zgodnie z §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).