Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 614/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29  ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi S. K. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, z którego wynika, że:

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2007 r. B. J. wniosła do Powiatowego Biura ARiMR we W. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 i pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. przyznał ww. wnioskowaną płatność zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, w wysokości [...] zł. Płatność została przelana na rachunek bankowy w dniu [...] stycznia 2008 r.

W związku z faktem, że w kolejnych latach B. J. nie składała wniosków pomocowych, organ I instancji w dniu [...] czerwca 2010 r. wezwał ją do złożenia wyjaśnień w zakresie podjętego zobowiązania z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął w dniu [...] czerwca 2010 r. postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W dniu [...] lipca 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął odpis skrócony aktu zgonu B. J., z którego wynikało, że ww. zmarła w dniu [...] listopada 2007 r. Powyższe oznaczało, że decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. o przyznaniu płatności nie została skutecznie doręczona stronie i nie weszła ona do obrotu prawnego. W dniu [...] grudnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania B. J. płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

W związku z powyższym w dniu [...] lipca 2010 r. organ wystosował do Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej (SKOK) "K." pismo w sprawie dokonania zwrotu przekazanej w dniu [...] grudnia 2007 r. kwoty z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości [...] zł, oraz przekazanej w dniu [...] stycznia 2008 r. płatności z tytułu ONW w wysokości [...] zł. W odpowiedzi na ww. pismo SKOK "K." poinformowała, że przekazana na konto B. J. kwota (ogółem [...] zł) została rozdysponowana w następujący sposób: kwota [...] zł, stanowiła spłatę zadłużenia wobec SKOK z tytułu udzielonej pożyczki, a kwota [...] zł została zwrócona na rachunek Agencji.

W dniu [...] sierpnia 2010 r. organ I instancji wezwał córkę B. J. do złożenia wyjaśnień w sprawie nienależnie dokonanej wypłaty płatności bezpośrednich i płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r. osobie trzeciej. W odpowiedzi na powyższe ww. złożyła oświadczenie, z którego wynikało, że kwota przelana na konto B. J. nie została pobrana przez spadkobierców wskazanych w postępowaniu spadkowym. Ponadto stwierdziła, że B. J. zawarła ze SKOK umowę pożyczki na kwotę [...] zł.

W dniu [...] sierpnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. zwrócił się do SKOK "K." we W. o wskazanie, czy dokonane potrącenie z nienależnie przelanej przez Agencję kwoty było wymagalne na dzień śmierci B. J. W odpowiedzi na powyższe poinformowano, że dokonane potrącenie było zgodne z zawartą umową pożyczki.

W dniu [...] września 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. poinformował SKOK "K.", że dokonane przez nią potrącenie było pozbawione podstawy prawnej oraz że płatności przekazane na rachunek B. J. są płatnościami nienależnymi i winny zostać zwrócone na rachunek Agencji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. ustalił SKOK "K." we W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości [...] zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że Agencja w każdym przypadku stwierdzenia wypłaty nienależnych lub nadmiernych płatności powinna dochodzić zwrotu płatności dokonanej na rzecz osoby nieuprawnionej. Za nieuprawnioną należy w tym przypadku uznać każdą osobę, która podejmie wypłacone przez Agencję środki. Krąg podmiotów, na rzecz których możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależenie lub nadmiernie pobranych płatności, wyznacza sformułowanie "pobranych środków" z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), dalej jako ustawa o ARiMR, które należy rozumieć jako rzeczywiste pobranie środków, a jeżeli rzeczywiste pobranie nie nastąpiło, bądź nie można jednoznacznie ustalić, kto te środki pobrał - jako uprawnienie do ich pobrania.

Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, SKOK "K." złożyła odwołanie. Strona oświadczyła, że nie pobrała nienależnie świadczenia z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach, a jedynie dokonała pobrania z konta B. J., zgodnie z jej dyspozycją do umowy pożyczki nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. Informacja o śmierci B. J. ujawniona została dopiero po kilku latach, na skutek postępowania prowadzonego przez ARiMR, co oznacza, że skarżąca nie działała w tej sprawie w złej wierze, a została narażona dodatkowo na szkodę poprzez żądanie zwrotu ww. świadczenia. Po otrzymaniu informacji o śmierci posiadacza rachunku nie mogą być dokonane wypłaty na rzecz osób trzecich do czasu przedstawienia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Takiego postanowienia skarżąca nie otrzymała. Nie była i nie jest beneficjentem systemów wsparcia bezpośredniego i wobec niej nie mogą być stosowane przepisy powołane przez organ.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] (powołaną na wstępie) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o ARiMR utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, kierownik biura powiatowego, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone nienależnie środki publiczne za rok 2007 z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a cyt. ustawy.

Ze środków przekazanych przez ARiMR na rachunek bankowy B. J., SKOK "K." zaspokoiła swoje roszczenie z tytułu umowy pożyczki zawartej z beneficjentką, zaś kwota, która pozostała po całkowitej spłacie należności SKOK, została zwrócona na rachunek Agencji. Jako podstawę rozliczenia umowy pożyczki wskazano umowę cesji wierzytelności z dnia [...] lipca 2007 r. "z tytułu środków zdeponowanych na koncie ROR - prowadzonym na zlecenie zmarłej, pochodzących z wypłat dopłat bezpośrednich z UE za 2007 r."

Organ, odnosząc się do charakteru i skutków prawnych umowy przelewu wierzytelności zawartej przez beneficjentkę ze SKOK wskazał, że przedmiotowa umowa została zawarta jako zabezpieczenie umowy pożyczki. Przedmiotem przelewu wierzytelności jest ogół uprawnień, jakie służą wierzycielowi wobec dłużnika. Trudno uznać, aby umowa zawarta w dniu [...] lipca 2007 r. stanowiła cesję. Treścią quasi "wierzytelności" beneficjentów Agencji jest nie tylko uprawnienie do otrzymania środków finansowych, ale również przykładowo uprawnienie do zgłaszania korekt do wniosków, zastrzeżeń do protokołów z kontroli na miejscu, informowania Agencji o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności zwalniających od obowiązku zwrotu płatności. Trudno więc uznać, aby możliwość pobrania środków finansowych, które wpłynęły na rachunek B. J., stanowiła całą treść "wierzytelności" beneficjentki. Przyjęcie stanowiska, że dokonano cesji wierzytelności prowadziłoby do wniosku, iż SKOK "K." przysługuje ogół uprawnień beneficjenta. Wydaje się, że intencją stron przedmiotowej umowy nie było przeniesienie ogółu uprawnień beneficjenta, lecz zabezpieczenie możliwości pobrania przez SKOK środków zgromadzonych na rachunku B. J. W istocie brak jest argumentów przemawiających za uznaniem, że przedmiotowa umowa była czymś innym, niż rodzajem upoważnienia do pobrania środków finansowych przelanych przez Agencję z tytułu dopłat za rok 2007.

Organ, odnosząc się do zarzutu strony, że nie była i nie jest beneficjentem systemów wsparcia bezpośredniego i wobec niej nie mogą być stosowane przepisy powołane w zaskarżonej decyzji, wskazał, że z punktu widzenia możliwości windykacji w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR bez znaczenia jest fakt, iż podmiotem, który faktycznie pobrał płatność, jest osoba prawna - SKOK "K.", która nie była i nie jest beneficjentem systemów wsparcia bezpośredniego. Krąg podmiotów, które mogą być adresatami decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych środków, wyznacza sformułowanie "pobranych środków" i w konsekwencji należy rozumieć je jako rzeczywiste pobranie środków.

Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004). W niniejszej zaś sprawie przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za rok 2007, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] stycznia 2008 r., natomiast decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została wydana w dniu [...] lutego 2013 r., więc pomiędzy datą płatności a pierwszym powiadomieniem o istnieniu płatności nienależnej nie minął okres dziesięciu lat.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W niniejszej sprawie, płatność przekazana na rachunek bankowy beneficjenta w dniu [...] stycznia 2008 r., nie wynikała z pomyłki organu. Płatność została przekazana na rachunek beneficjenta, ponieważ organ wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie przyznania płatności nie wiedział o śmierci B. J. W konsekwencji organ wskazał, że płatność przekazana na rachunek bankowy B. J., a następnie pobrana przez SKOK "K.'", jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 4 i ust. 5.

Nie zgadzając się z decyzją organu II instancji SKOK "K." we W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie ww. decyzji w całości.

Decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a więc błędną wykładnię i zastosowanie art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 80 rozporządzenia 796/2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.).

Zarzucono również nie zastosowanie art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia Komisji (WE) poprzez brak uznania, iż ARiMR nie jest uprawniona dochodzić zwrotu nienależnie wypłaconych kwot, z uwagi na pomyłkę organu.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, poprzez nie zastosowanie art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia Komisji (WE) poprzez brak uznania, że roszczenie ARiMR uległo przedawnieniu.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł jedynie powtórzenia argumentacji zawartej w decyzji I instancji.

Skarżąca wskazała na brzmienie art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 i podniosła, że uzasadnienie ARiMR w zakresie domniemanej złej wiary skarżącej nie przekonuje, bowiem skarżąca nie wiedząc o śmierci B. J., działała w dobrej wierze. Zgodnie z art. 7 K.c., jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. Aby zatem obalić to domniemanie, ARiMR musiałaby dowieść, że skarżąca wiedziała o śmierci B. J. lub pozostawała w nieusprawiedliwionej niewiedzy o tym, że B. J. nie żyje. Zdaniem skarżącej nastąpiło przedawnienie roszczenia. Ponadto wypłacenie dotacji, osobie zmarłej stanowiło pomyłkę organu, związku z czym nie może on domagać się zwrotu płatności.

Skarżąca podkreśliła, że działała na podstawie umowy pożyczki oraz umowy cesji wierzytelności, która upoważniała ją do zaliczenia środków na rachunku B. J. na poczet wymagalnych kwot z tytułu pożyczki. Nie ma zatem racji organ stwierdzając, że w sprawie nie może być mowy o umowie cesji.

W ocenie skarżącej brak jest możliwości zastosowania takiej wykładni, która umożliwia dochodzenie przez ARiMR zwrotu wypłaconych środków na podstawie prawnej wybranej przez organ. Zupełnie nieuprawnione jest tworzenie prawa przez ARiMR, a o taką sytuację ociera się argumentacja organu, zgodnie z którą dochodzenie nienależnych kwot od kogokolwiek na podstawie przepisów dotyczących beneficjentów, rolników, wynika z "wypracowanej w praktyce działalności Agencji".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie dnia [...] września 2013 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę. Wskazał, że z ogólnych regulacji ustawy o SKOK lub statutu wynika, że skarżąca ma prawo dokonać potrącenia z własnymi należnościami środków zgromadzonych przez posiadacza rachunku, w tym w zakresie udzielonego kredytu lub pożyczki.

Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie. Zdaniem organu umowa cesji wierzytelności była nieważna, gdyż nie było jej przedmiotu, tj. wierzytelności. Można mówić jedynie o ekspektatywie. Podkreślił, że decyzja o przyznaniu należności beneficjentce wydana została już po jej śmierci. Decyzja zaś nieskutecznie doręczona, jest decyzją nieistniejącą. Pełnomocnik wskazał na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30.06.2004 r., sygn. akt I ACA 1404/2003. Zwrócił też uwagę na art. 29 ustawy o ARiMR i wskazał na inne znaczenie pojęć "przyznane" i "pobrane", co oznacza możliwość podjęcia kroków windykacyjnych wobec jakiejkolwiek osoby trzeciej.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2013 r. skarżąca podtrzymała dotychczasową argumentację wyrażoną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie ze środków przekazanych przez ARiMR z tytułu płatności (ONW) na rachunek bankowy B. J., SKOK "K." zaspokoiła swoje roszczenie z tytułu umowy pożyczki zawartej z beneficjentką w dniu [...] lipca 2007 r. Jako podstawę rozliczenia umowy pożyczki skarżąca wskazała umowę cesji wierzytelności z dnia [...] lipca 2007 r.

Na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR. Zgodnie z tym przepisem, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. (ust. 2).

W pierwszej kolejności należy rozważyć właściwość sądu administracyjnego do rozpatrzenia niniejszej sprawy. W tym zakresie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolite i Sąd w niniejszym składzie w pełni je podziela. Wynika z niego, że gdy źródłem pobrania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie rolnictwa było władcze rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (decyzja administracyjna), to właściwym trybem do dochodzenia ich zwrotu jest tryb określony w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Przy czym nie oznacza to, że takie władcze rozstrzygnięcie organu administracji publicznej musiało formalnie odnosić się do podmiotu, w stosunku do którego została podjęta decyzja o ustaleniu nienależnie pobranej płatności, wydana w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. W przepisie tym jest mowa o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, z uwagi na kryterium ich pochodzenia oraz kryterium ich przeznaczenia. W omawianej normie prawnej ustawodawca nie precyzuje, że chodzi o kwoty nienależnie pobrane przez podmiot, do którego formalnie została skierowana decyzja administracyjna, lecz wskazuje na "pobranie" środków publicznych w sposób nienależny lub w nadmiernej wysokości. Termin: "pobrać" w języku polskim oznacza inaczej: dostarczyć, wysłać, wziąć, otrzymać coś, przyjąć, odebrać (też w czyimś imieniu) jakąś należność, skorzystać z czegoś (por. Słownik Języka Polskiego pod red. prof. M. Szymczaka, Wyd. PWN W-wa 1982, t. II, s. 712). Zatem ustalenie w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR dotyczy wszystkich wymienionych w tym przepisie środków publicznych, co do których ustalono, że ich pobranie (wypłata) nastąpiło w sposób nieuprawniony (tak np. wyrok NSA z 11.04.2013 r., II GSK 95/12, wyrok NSA z 20.03.2013 r., II GSK 2315/11).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż co prawda skarżąca nie była beneficjentem środków przyznanych przez organ, to jednak środki te pobrała, co skutkuje możliwością wydania przez ARiMR stosownej decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Nie ulega wątpliwości to, że pobrane przez skarżącą środki zostały wypłacone na podstawie decyzji, która nie została doręczona stronie z uwagi na jej śmierć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, wskazuje się, iż jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, że musi on być doręczony lub zakomunikowany stronie. Od chwili jego wydania do chwili jego doręczenia akt ten nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Choć już istnieje w przepisanym kształcie, to jednak nie wyszedł na zewnątrz, poza organ administracyjny. Przed doręczeniem decyzja istnieje, natomiast wywiera skutki prawne dopiero z chwilą jej doręczenia. Wtedy bowiem organ administracyjny zamyka sobie możliwość jakiejkolwiek zmiany w decyzji, gdyż jest ona poza zasięgiem jego możliwości (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8.02.2010 r., II SA/Ol 961/09, Wspólnota 2010/13/44, LEX nr 564885). W wyroku z dnia 11.09.2008 r. (sygn. akt I OSK 1326/07, LEX nr 489638) NSA wskazał, iż materialne pojęcie decyzji administracyjnej oznacza kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli organów administracji publicznej, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygający konkretną sprawę, konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne. Organ administracji publicznej podejmując indywidualny akt administracyjny dokonuje konkretyzacji prawa. Taki akt staje się decyzją dopiero w chwili doręczenia lub ogłoszenia go stronie. Z tą chwilą wobec strony powstają skutki w postaci nabycia praw lub wykonania obowiązków. Natomiast w wyroku z dnia 3.03.2008 r. (sygn. akt I OSK 294/07, LEX nr 505396) NSA wskazał, że decyzja wywiera skutki prawne dopiero z chwilą doręczenia stronie, co nie oznacza by wcześniej decyzja ta nie istniała. Już z chwilą podpisania decyzji mamy bowiem do czynienia z wydaniem.

W związku z powyższym nie ulega wątpliwości to, że środki przekazane stronie na jej rachunek w SKOK "K." znalazły się tam bez podstawy prawnej, zatem skarżąca nie miała możliwości jakiegokolwiek ich rozdysponowania. Skarżąca w tym zakresie odwoływała się do treści umowy przelewu wierzytelności stanowiącej zabezpieczenie umowy pożyczki z dnia [...].07.2007 r. Umowa cesji nie mogła stanowić podstawy do przejęcia środków przekazanych przez organ z kilku powodów. Przede wszystkim, z przyczyn wskazanych wcześniej, decyzja z dnia [...].12.20107 r. o przyznaniu B. J. płatności w kwocie [...] zł nie wywołała żadnych skutków prawnych z uwagi na brak jej doręczenia stronie, która już wówczas nie żyła. Po drugie treść umowy cesji jest sformułowana w sposób, który świadczy o niemożliwości jej wykonania, ponieważ wynika z niej, że B. J. przelewa na SKOK "K." swoją wierzytelność w stosunku do SKOK "K.". Z zapisu tego zatem w żaden sposób nie wynika to, aby pożyczkobiorczyni dokonywała przelewu wierzytelności służącej jej w stosunku do ARiMR. W końcu należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że płatność przysługując stronie na podstawie decyzji ARiMR nie może być przedmiotem cesji na podstawie art. 509 k.c. W tym zakresie Sąd w całości podziela pogląd wyrażony w uchwale SN z dnia 26.11.2003 r., III CZP 84/03 i stwierdza, że rozważania te dotyczą również w/w płatności przyznawanej przez ARiMR w postaci decyzji administracyjnej. Wynika z nich, że wierzytelność beneficjenta w stosunku do ARiMR o wypłatę płatności przez nią wypłacanych nie mogą być przedmiotem cesji (art. 509 k.c.). Przewidziane w kodeksie cywilnym reżimy przenoszenia praw, tj. przeniesienie własności, przelew wierzytelności lub zbycie spadku znajdują bowiem zastosowanie tylko do rozporządzania cywilnymi prawami podmiotowymi. W drodze cesji nie mogą być przenoszone uprawnienia publicznoprawne, a ich przenoszenie nie pozostaje w sferze regulacji prawa cywilnego.

Również powoływanie się przez skarżącą na art. 27 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2012 r. poz. 855) nie było zasadne. Zgodnie z tym przepisem kasa może potrącić z wkładu członkowskiego i oszczędności wymagalną kwotę pożyczki, kredytu albo ich rat. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby do takiego potrącenia doszło, bowiem od samego początku postępowania konsekwentnie twierdziła, że kwota [...] zł została przez nią pobrana z konta B. J. z tytułu umowy cesji wierzytelności, a nie potrącenia w trybie art. 27 cyt. ustawy. Jak wynika z art. 499 k.c. potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Takiego oświadczenia skarżąca nie złożyła.

Nie można również uznać, że doszło w niniejszej sprawie do pomyłki organu w rozumieniu art. 73 ust. 4 zd. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Organ nie dopuścił się w niniejszej sprawie żadnej pomyłki, ponieważ wydając decyzję pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że B. J. żyje. Tylko na tę datę, tj. wydania decyzji, można było mówić o ewentualnej pomyłce organu. Nawet jednak przyjmując, że okoliczność tę należałoby oceniać na datę dokonania wypłaty środków, tj. [...] stycznia 2008 r., to i tak organ w dalszym ciągu nie podjął żadnych informacji, z których mogłoby wynikać, że beneficjentka zmarła. Zatem niewątpliwie płatność nie została dokonana na skutek pomyłki organu.

Również podniesiony przez skarżącą zarzut przedawnienia nie był zasadny. Jak wynika z art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 "Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat." Jak wynika z akt sprawy, skarżąca pismem z dnia [...] lipca 2010 r. została wezwana przez organ do zwrotu kwoty [...] zł z tytułu płatności ONW. Fakt doręczenia skarżącej tego pisma jest bezsporny i wynika dodatkowo z pisma skarżącej z dnia [...] sierpnia 2010 r. (k. 28 v. akt organu I instancji), w którym udziela ona odpowiedzi na w/w pismo. W związku z tym od daty przelania przez organ na konto B. J. płatności ([...] stycznia 2008 r.) do dnia wezwania skarżącej do jej zwrotu (najdalej [...] sierpnia 2010 r.) minął okres krótszy niż 4 lata i w związku z tym nie mógł mieć zastosowania art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Mając na uwadze powyższe skargę jako bezzasadną należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić.