Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 341/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2005-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. i L.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. i L. małżonków C. solidarnie kwotę 455 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt pięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] Wójt Gminy, na podstawie przepisu art. 83 ust. l i art. 86 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku K. i J.S. z dnia [...] marca 2004 r. (data prezentaty), zezwolił na wycięcie bez naliczenia opat świerku o obwodzie 130 cm, rosnącego na działce zabudowanej oznaczonej nr [...] w konturze użytków B oraz odmówił wydania zezwolenia na wycinkę świerku o obwodzie 100 cm rosnącego na działce oznaczonej nr [...] w konturze użytków Bp.

W uzasadnieniu wskazano, iż mimo pierwotnych ustaleń dotyczących dobrego stanu drzew, o których wycinkę wnioskowano, na podstawie ponownych oględzin drzew oraz opinii biegłego przedstawionej przez wnioskodawczynię ustalono, że z uwagi na zagrożenie pokrycia dachowego oraz mieszkańców zajmujących lokal na poddaszu użytkowym, zasadnym jest usunięcie świerku rosnącego przy budynku mieszkalnym.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. i L. małżonkowie C. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 83 ust. l ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z przepisami art. 199 i 201 kodeksu cywilnego poprzez uwzględnienie wniosku pomimo braku zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości oraz naruszenie art. 84 § l Kpa poprzez dopuszczenie w charakterze dowodu opinii biegłego dokumentu przedstawionego przez jedną ze stron. Ww. podnieśli, że są przeciwni wycince drzewa, oraz że zgodę na wycinkę wnioskodawcy powinni uzyskać na drodze sądowej, gdyż przekracza to zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną.

Decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) art. l i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 47e ust. 2 i art. 47g ust. l pkt 2 i 5 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.) w związku z art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w celu ustalenia czy sporny świerk o obwodzie 130 cm, rosnący na działce nr [...], stwarza zagrożenie dla pokrycia dachowego oraz mieszkańców zajmujących lokal na poddaszu, przeprowadził oględziny z udziałem skarżących, wnioskodawców oraz biegłego wydającego opinię. Po rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego organ uznał, iż organ pierwszej instancji zasadnie wydał decyzje zezwalającą na wycinkę spornego świerka, bowiem poczynione ustalenia wskazują na istniejące zagrożenie, iż w czasie silnych wiatrów drzewo może wywrócić się na dach bądź też na linię elektryczną.

Odnośnie zarzutu, iż biegły w swojej opinii z dnia [...] maja 2004 r. wydanej na wniosek zainteresowanych w sprawie wycinki drzew nie był obiektywny, organ uznała go za nieuzasadniony, gdyż biegły z uwagi na swoje przyrzeczenie oraz wiadomości i znajomość opiniowanego zagadnienia, musi być bezstronny.

Natomiast odnosząc się do zarzutu o konieczności uzyskania zgody współwłaścicieli na wycinkę spornego drzewa organ uznał, iż art. 83 ust. l ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody dotyczy sytuacji posiadacza, gdy tymczasem wnioskodawcy są współwłaścicielami działki nr [...].

Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. i L. małżonkowie C., reprezentowani przez radcę prawnego P.M., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisu art. 83 ust. l ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z przepisami art. 199 i 201 kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie iż współwłaściciel nieruchomości posiadający mniej niż 50% udziałów w nieruchomości ma legitymację do występowania z wnioskiem o wycięcie drzewa.

W skardze wskazano, że wnioskodawcy byli jedynie współwłaścicielami nieruchomości, na której rosło drzewo objęte decyzją, przy czym ich udział wynosił jedynie 45/100 części, natomiast brak zgody skarżących na wycięcie drzewa był bezsporny. Zdaniem skarżących, zgodnie z przepisem art. 199 lub 201 kodeksu cywilnego, w kwestii wycięcia spornego drzewa winien orzec sąd. mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Wobec tego postępowanie organu drugiej instancji ocenili oni jako zapewnienie ochrony interesu współwłaścicieli posiadających mniej niż połowę udziału w nieruchomości, a także samowolną ingerencję w prawa skarżących oraz kompetencje sadów powszechnych. Ponadto pełnomocnik skarżących zanegował wykładnię przepisu art. 83 ustawy o ochronie przyrody wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto organ wskazał, że powoływanie się w niniejszym postępowaniu na przepisy kodeksu cv wi In ego jest nieuzasadnione, ponieważ postępowanie w sprawie wycinki drzewa regulują przepisy prawa materialnego administracyjnego i procedury administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § ł rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia l lipca 2005 r. zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy powyższych przepisów, Sąd ten z dniem l lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.

Skarga jest uzasadniona.

K. i J.S. złożyli do Wójta Gminy wniosek o wyrażenie zgody na wycięcie dwóch drzew rosnących w pobliżu budynku nr [...], w dniu [...] marca 2004 r. Jedno z drzew znajdowało się na nieruchomości zabudowanej nr [...] stanowiącej współwłasność wnioskodawców w 45/100 części oraz A. i L. małżonków C. w 55/100 części.

W dacie składania wniosku ([...] marca 2004 r.) zagadnienia objęte decyzją stanowiącą przedmiot niniejszej skargi regulowały przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.). Od dnia l maja 2004 r. zagadnienia związane z powyższą tematyką normują natomiast przepisy nowej ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 92, poz. 880), która w poprzez przepis art. 161 uchyliła poprzednio obowiązujący akt prawny. Jednakże należy podkreślić, iż nowa ustawa o ochronie przyrody zawiera normę intertemporalną. zgodnie z którą do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 158).

Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, iż materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 47e ust. 2 i art. 47g ust. l pkt 2 i 5 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r. w zw. z art. 158 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r.

Oceniając zatem zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji we wskazanym wyżej zakresie Sąd stwierdził, iż decyzja Wójta Gminy została wydana w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia, co stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

Wprawdzie w niniejszej sprawie brak jest, zdaniem Sądu, podstaw do stwierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana bez podstawy prawnej, gdyż obie ustawy o ochronie przyrody przewidują możliwość udzielenia na wniosek określonych podmiotów zgody na wycięcie drzewa. Jednakże porównując treść przepisów nowej oraz uchylonej ustawy o ochronie przyrody, regulujących kwestie związane z zagadnieniem uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewa, nie sposób nie dostrzec szeregu odmienności m.in. w zakresie uregulowania kręgu podmiotów legitymowanych do wystąpienia z takim wnioskiem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekając jako organ drugiej instancji, w decyzji z dnia [...] września 2004 r. prawidłowo wskazało przepisy, na podstawie których organy administracji winny orzekać w niniejszej sprawie, jednakże zaskarżona decyzja nie zawiera w tym zakresie uzasadnienia prawnego, zgodnego z przepisem art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uniemożliwia to Sądowi dokonanie kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu odwoławczego w tym zakresie, zwłaszcza w kontekście wskazanego w końcowej części uzasadnienia przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r., który zgodnie z powyższym, nie mógł stanowić podstawy orzekania w przedmiotowej sprawie.

Orzekając w trybie odwoławczym i rozpoznając sprawę ponownie merytorycznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z powodu wskazanej wyżej wadliwości decyzji organu pierwszej instancji, winno uchylić ją oraz rozstrzygnąć zgodnie z kompetencjami określonymi w art. 138 § l lub 2 Kpa. W niniejszej sprawie utrzymując w mocy wadliwą decyzje organu pierwszej instancji organ odwoławczy naruszył przepis art. 138 § l pkt l Kpa.

Jednocześnie niezgodne z wymogami przepisu art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie prawne decyzji uniemożliwia Sądowi weryfikację czy organ drugiej instancji, wbrew przepisom wskazanym w podstawie prawnej, nie orzekał także na podstawie przepisów art. 83 i 86 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r., które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Na podstawie akt sprawy, w szczególności uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie można także ustalić czy organ odwoławczy dostrzegł wskazaną wyżej wadę prawną decyzji organu pierwszej instancji i jakie zajął w tym zakresie stanowisko.

Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu, uzasadniony jest zarzut strony skarżącej podnoszony zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze do sądu, zgodnie z którym w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, w związku z brakiem zgody współwłaścicieli nieruchomości w 55/100 części dotyczącej wycięcia spornego świerku rosnącego na nieruchomości wspólnej, na wniosek współwłaścicieli w 45/100 części, organ administracji publicznej nie posiadał kompetencji do władczego rozstrzygania o prawie do rozporządzenia rzeczą wspólną.

Zgodnie z przepisem art. 47 e ust. 2 ustawy o ochronie przyrody z 1991 r, z wnioskiem o usuniecie drzewa lub krzewu mógł wystąpić każdy podmiot władający nieruchomością, jednocześnie w art. 47 g ustawodawca określił zamknięty katalog okoliczności, w jakich nie pobierano opłat za usunięcie drzewa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktrynie ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym, jako osoby władające należało uznać nie tylko właścicieli, współwłaścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości, lecz także osoby które wykażą się prawem do dysponowania nieruchomością.

Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, iż małżonkowie S. nie byli legitymowani do wystąpienia do wójta gminy z przedmiotowym wnioskiem (zarówno w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 maja 2004 r., jak i wg obecnie obowiązującego stanu prawnego). Jednakże należy odróżnić kwestię podmiotu legitymowanego do wystąpienia z wnioskiem o usuniecie drzewa z terenu nieruchomości, od zagadnienia rozstrzygnięcia przez właściwy organ administracji publicznej z uwzględnieniem interesu prawnego wszystkich stron postępowania (zwłaszcza ochrony prawa własności), czy w konkretnej sprawie występuje podstawa do wydania takiego zezwolenia.

W rozstrzyganej sprawie nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym, na której terenie rośnie sporne drzewo, stanowi współwłasność K. i J. małżonków S. (w 45/100 części) oraz A. i L. małżonków C. (w 55/100 części). Bezsporny pozostaje fakt, iż na wnioskowane przez K. i J.S. wycięcie 2 świerków, w tym rosnącego w odległości ok. 4 m. od wspólnie zamieszkiwanego domu, skarżący nie wyrażali zgody od momentu wszczęcia postępowania w sprawie.

Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w odpowiedzi na skargę, iż powoływanie się w niniejszym postępowaniu na przepisu Kodeksu cywilnego jest nieuzasadnione, ponieważ postępowanie w sprawie wycinki drzewa reguluj ą przepisy prawa materialnego administracyjnego i procedury administracyjnej. Należy podkreślić, iż postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzewa regulują przepisy prawa i postępowania administracyjnego, jednakże zagadnienia związane z wykonywaniem prawa własności i sposobem zarządu oraz rozporządzania rzeczą wspólną przez współwłaścicieli regulują przepisy Kodeksu cywilnego (księgi II tytułu 1) oraz Kodeksu postępowania cywilnego.

Niezależnie zatem od oceny czy usunięcie 2 kilkudziesięcioletnich świerków z nieruchomości wspólnej stanowi czynność zwykłego zarządu, czy przekraczającą zwykły zarząd, a także od oceny stanu tych drzew, w przedmiotowej sprawie zagadnienie sporne może zostać rozwiązane jedynie w trybie określonym przepisami prawa cywilnego.

W ocenie Sądu. organ administracji publicznej w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku jednego lub kilku współwłaścicieli o usuniecie drzewa z nieruchomości wspólnej, przy braku zgody pozostałych współwłaścicieli, nie posiadał kompetencji do samodzielnego uwzględnienia wniosku, z naruszeniem prawa do zarządu i rozporządzania nieruchomością wspólną przez pozostałych współwłaścicieli (zwłaszcza w sytuacji, gdy pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości istnieje długotrwały konflikt).

Jeżeli organ administracji publicznej, z uwagi na wielość podmiotów występujących po stronie właściciela oraz brak zgody co do sposobu rozporządzenia rzeczą wspólną, powziął wątpliwość, czy może zezwolić na usunięcie drzewa z nieruchomości wspólnej na wniosek jednego lub kilku współwłaścicieli, powinien na mocy art. 97 § l pkt 4 Kpa postępowanie administracyjne w sprawie zawiesić, wskazując wnioskodawcy drogę wystąpienia do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie spornej kwestii dotyczącej zarządu rzeczą wspólną, jako sprawy cywilnej, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.

Na marginesie należy wskazać, iż również w zakresie ww. zgłoszonego zarzutu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji, ograniczając się do wskazania, że przepis art. 83 ust. l ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r.: "dotyczy sytuacji posiadacza, gdy tymczasem wnioskodawcy są współwłaścicielami działki nr [...]". Przywołanie tego przepisu bez jego uzasadnienia nie stanowi odniesienia do zarzutu skarżących, a jednocześnie sugeruje, że organ z naruszeniem art. 158 ww. ustawy, oceniał wniosek złożony w dniu [...] marca 2004 r. i nierozpoznany przed dniem l maja 2004 r., w oparciu o przepisy nowej ustawy o ochronie przyrody.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stwierdził, iż wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy naruszył wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego. Stwierdzone uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim z tej przyczyny, że wydanie zaskarżonej decyzji, bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, należało uznać za przedwczesne.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Jednocześnie na podstawie art. 200 oraz art. 205 ww. ustawy, Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących zwrot poniesionych kosztów postępowania w wysokości 455 zł tj. wpisu od skargi w wysokości 200 zł, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 15 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 240 zł. (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Dz. U. Nr 162, poz. 1349 z późn. zm.).

Z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja została wykonana, nie orzeczono w zakresie art. 152 ww. ustawy.