Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 282/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 145 par. 1 pkt. 4 i 5, art. 148 par. 1, art. 156 par. 1, art. 158 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi E. L. – G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o d d a l a s k a r g ę /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Brychcy /-/ B. Drzazga


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) października 2005 r. nr (...) orzekło, na podstawie art. 156 §1 pkt 2 i §2 oraz art. 157 §1 i art. 158 §2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia (...) lutego 1973 r. Nr (...) w sprawie przyjęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego zapisanego w księdze wieczystej jako Kw. nr (...), obejmujące działki gruntu nr (...) i (...) , położonej w wsi (...) i (...) powiat (...) o łącznej pow. 11,7900 ha wydana została z naruszeniem prawa, lecz brak jest możliwości stwierdzenia jej nieważności, gdyż wywołała nieodwracalne skutki prawne.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia 6 listopada 2002 r. E. L. – G. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia (...) lutego 1973 r. podnosząc, iż wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa, bowiem będąc właścicielką przedmiotowej nieruchomości rolnej została przymuszona do złożenia wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego wraz z budynkami za istniejące długi, a przedmiotowa decyzja pozbawiła ją wszelkich przywilejów przysługujących rolnikowi z tytułu przekazania gospodarstwa na rzecz Państwa.

Z dokonanej przez organ analizy akt sprawy wynika, że E. L. w dniu (...) grudnia 1972 r. złożyła do Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wniosek o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, którego właścicielką została w wyniku nabycia spadku, w zamian za obciążające to gospodarstwo długi. Wniosek ten nie był w późniejszym czasie zmieniany, widnieje na nim jedynie adnotacja, iż w dniu (...) lutego 1973 r. E. L. podtrzymała wniosek, będąc poinformowana, iż nie otrzyma żadnego odszkodowania ani renty z uwagi na zadłużenia. Kolegium wskazało, że w dacie złożenia przedmiotowego wniosku obowiązywała ustawa z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. z 1962 r. Nr 38, poz. 166 ze zm.). Zdaniem Kolegium oznaczało to, iż wniosek E. L. winien być rozpatrzony według przepisów powyższej ustawy, która przewidywała, iż w razie przejęcia na własność Państwa nieruchomości rolnej dotychczasowy właściciel zachowuje prawo do dalszego nieodpłatnego zajmowania lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia jego potrzeb, a także prawo do użytkowania działki gruntu o obszarze do 0,2 ha. W przypadku gdyby przejęcie budynków znajdujących się na nieruchomości było potrzebne do należytego zagospodarowania nieruchomości, właścicielowi przydzielało się nieodpłatnie odpowiedni lokal zastępczy, pomieszczenia gospodarskie i działkę gruntu o obszarze do 0,2 ha. Z kolei przekazanie na własność Państwa gospodarstwa rolnego na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz. U. z 1968 r., Nr 3 poz. 15), w oparciu o przepisy której wydana została zaskarżona decyzja, nastąpić mogło jedynie na wniosek właściciela (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1968 r.). Podkreślono, że również w przypadku takiego przejęcia, przekazujący rolnik mógł zachować budynki wchodzące w skład przekazywanej Państwu nieruchomości, ewentualnie mogły być one przejęte przez Państwo w zamian za zapewnienie rolnikowi bezpłatnego dożywotniego użytkowania lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w przejętych lub innych budynkach w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia jego potrzeb i odpowiedniego świadczenia pieniężnego.

W dalszej kolejności wskazano, że zaskarżoną decyzją z dnia (...) lutego 1973 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej przejęło na własność Państwa nieruchomości rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego zapisanego w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego jako Kw nr (...) stanowiące własność E. L., położone we wsiach (...) i (...) w powiecie (...) o łącznej pow. 11, 7900 ha wraz z budynkami, nie zapewniając jej w zamian żadnych świadczeń. Jak wynika z treści decyzji wartość przejętych nieruchomości wynoszącą (wraz z budynkami) ponad (...) zł przewyższała znacznie istniejące w dniu przejęcia zadłużenie gospodarstwa wynoszące (...) zł. Niewątpliwie więc w wyniku wydania przedmiotowej decyzji E. L. poniosła szkodę, która może być dochodzona w trybie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 4171 §2). Przedmiotowa decyzja, na co wskazały powyższe rozważania Kolegium, wydana została z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych wyżej ustaw. Kolegium podkreśliło jednakże, że jak wynika zarówno z treści pisma E. L. - G. z dnia (...) sierpnia 2005 r., jak i też pisma Starosty z dnia (...) sierpnia 2005 r., niemożliwym jest stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, gdyż wchodzące w skład przejętego gospodarstwa rolnego działki nr (...) i (...) zostały w znacznej części zbyte na rzecz osób trzecich i nie stanowią już własności Skarbu Państwa. W tej sytuacji zgodnie z art. 156 § 2 i art. 158 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) Kolegium musiało ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, albowiem wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, gdyż prawo własności nowych właścicieli działek wchodzących uprzednio w skład przejętego gospodarstwa rolnego chroni rękojmia wiary ksiąg wieczystych.

Decyzja powyższa została następnie zaskarżona przez E. L. – G., jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r. nr (...), utrzymało ją w mocy.

Decyzją z dnia (...) marca 2006 r., nr (...), wydaną w trybie autokontroli określonym w art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu decyzji Kolegium z dnia (...) stycznia 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekło o uchyleniu własnej decyzji z dnia (...) października 2005 r. i stwierdzeniu na wniosek E. L. - G. nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Nr (...) z dnia (...) lutego 1973 r. w zakresie dotyczącym przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego w części obejmującej działkę Nr (...) położoną we wsi (...), o pow. 7,2800 ha,. Ponadto Kolegium stwierdziło, iż w pozostałej części decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa, nr (...) wydana została z naruszeniem prawa, lecz brak jest możliwości stwierdzenia jej nieważności, gdyż wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że decyzją z dnia (...) stycznia 2006 r., wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją własną decyzję z dnia (...) października 2005 r. stwierdzającą, na wniosek E. L. - G., iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia (...) lutego 1973 r. wydana została z naruszeniem prawa, lecz brak jest możliwości stwierdzenia jej nieważności, gdyż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Decyzja powyższa została zaskarżona przez E. L. – G., w części dotyczącej działki nr (...) położonej w (...) powiat (...), która zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności poprzez pominięcie zarzutu strony, iż większą część przejętego gospodarstwa rolnego jest nadal w posiadaniu Skarbu Państwa i brak jest podstaw do odmowy stwierdzenia w części nieważności decyzji. W ocenie organu, z uzasadnienia pisma skarżącej wynikało, iż skarżąca domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowej Rady Narodowej z dnia (...) lutego 1973 r. w części dotyczącej nie działki (...) , lecz wydzielonej z niej działki nr (...) o pow. 7,2800 ha położonej we wsi (...), która nadal znajduje się we władaniu Skarbu Państwa, będąc w administracji Agencji Nieruchomości Rolnych.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy oraz związanych z nią przepisów prawa i powołanego przez skarżącą orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należało, że istotnie przedmiotowa decyzja Powiatowej Rady Narodowej z dnia (...) lutego 1973 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych co do całości objętego nią rozstrzygnięcia. Jak wynikało bowiem z akt sprawy, część przejętego na mocy wskazanej wyżej decyzji na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego, a obejmująca działkę nr (...) o pow. 7,2800 ha, pozostaje nadal własnością Skarbu Państwa i jest w administrowaniu Agencji Nieruchomości Rolnych. W tej więc części możliwe było stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowej Rady Narodowej z dnia (...) lutego 1973 r. Ponieważ pozostałe działki wchodzące w skład przedmiotowego gospodarstwa rolnego, tj. działki nr (...) i (...) położone w (...) i działka nr (...) położona w (...), zostały zbyte na rzecz osób trzecich, należy uznać, iż w tej części konieczne jest stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa, bowiem wywołała nieodwracalne skutki prawne, co nie zostało przez skarżącą kwestionowane.

E. L. – G. wnioskiem z dnia (...) czerwca 2008 r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) marca 2006 r. i o jej całkowite uchylenie decyzji, jak również o uchylenie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia (...) lutego 1973 r. W swoim wniosku skarżąca podniosła iż Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia (...) listopada 2007 r., uznał iż wpisy prawa własności ujawnione w księgach wieczystych na rzecz nabywców działek oznaczonych geodezyjnie nr (...) i (...) w (...) oraz (...) w (...) są niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym i jednocześnie uznał, że zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych, właścicielką powyższych działek jest wnioskodawczyni. Wskazano, że wyrok powyższy został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia (...) maja 2008 r., jednakże w wyroku powyższym sąd odwoławczy potwierdził, że nabywcy kupili wskazane wyżej grunty od osoby nie będącej właścicielem tj. od Skarbu Państwa. Zdaniem wnioskodawczyni uznać to należało za okoliczność przemawiającą za zasadnością wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto podniesiono, że decyzja z dnia (...) lutego 1973 r. nie została jej prawidłowo doręczona.

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia (...) marca 2006 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) października 2008 r., nr (...), odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej z dnia (...) marca 2006r. (zaskarżona decyzja I instancji).

W uzasadnieniu powyższej decyzji podtrzymano argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) października 2005 r. oraz decyzji z dnia (...) marca 2006 r. Kolegium podkreśliło, że na zmianę powyższego stanowiska nie może mieć wpływu wyrok Sądu Rejonowego z dnia (...), którym Sąd ten uznał, iż wpisy prawa własności ujawnione w księgach wieczystych na rzecz nabywców działek oznaczonych geodezyjnie nr (...) i (...) w (...) oraz nr (...) w (...) są niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym i jednocześnie uznał, że zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych, właścicielką w/w działek jest E. L. – G. Wyrok ten został, jak przyznała sama wnioskująca, w całości zmieniony wyrokiem z dnia (...), wydanym przez Sąd Okręgowy Wydz. II Cywilny Odwoławczy i powództwo wniesione E. L. – G. o uzgodnienie treści wskazanych ksiąg wieczystych, w których wpisane są dz. Nr (...), (...) w (...) oraz dz. Nr (...) w (...) poprzez wykreślenie istniejących w tych księgach wpisów dotyczących właścicieli działek (osób trzecich, na rzecz których zbyto powyższe działki) i wpisanie ich na rzecz powódki, zostało oddalone. Tym samym Kolegium nie widziało podstaw do uchylenia swej decyzji z dnia (...) marca 2006r.

Ponadto Kolegium stwierdziło, że zarzut wnioskującej dotyczący braku doręczenia jej decyzji z dnia (...) lutego 1973 r. wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa nie można uznać za wiarygodny. Z akt sprawy wynika bowiem, że znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenie odbioru pisma dotyczy pisma oznaczonego nr (...) z dnia (...) lutego 1973 r., a jedynym pismem oznaczonym w ten sposób jest powyższa decyzja. Tak więc zwrotne potwierdzenie odbioru pisma może dotyczyć tylko tej decyzji, co oznacza, że decyzja z dnia (...) lutego 1973 r. została skutecznie doręczona.

E. L. – G. wnioskiem z dnia (...) grudnia 2008 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na nieprawidłowości związane z obrotem gruntami. Podtrzymała, że decyzja Kolegium z (...) marca 2006 r. uznająca nieodwracalne skutki prawne decyzji z dnia (...) lutego 1973 r., stała się jedyną przeszkodą do naniesienia zmian w operacie gruntów. Ponadto pismem z dnia (...) stycznia 2009 r. podniosła, że Skarb Państwa działał w przedmiotowej sprawie w złej wierze i w konsekwencji nabywcy działek są posiadaczami w złej wierze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r., nr (...) (zaskarżona decyzja), utrzymało w mocy swoją własną decyzję z dnia (...) października 2008 r. Zdaniem Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił stwierdzić, że decyzja z dnia (...) marca 2006 r. jest zasadna i nie zachodzą przesłanki do jej uchylenia wymienione w art. 145§1 pkt.1-8kpa. Wnioskodawczyni nie przedstawiła nowych dowodów mogących stanowić podstawę do zmiany stanowiska przez Kolegium. Załączone do jej pisma z dnia (...) stycznia 2009 r. pismo Starosty z (...) sierpnia 2005 r. potwierdziło jedynie, że grunty objęte zakresem żądania zwrotu były w części przedmiotem obrotu prawnego w formie aktów notarialnych. Dotyczy to działek (...), (...) i (...). Tym samym nastąpiły nieodwracalne skutki prawne i Kolegium mogło jedynie stwierdzić, że decyzja z dnia (...) lutego 1973 r. została wydana z naruszeniem prawa. Podtrzymano, że jedynie działka Nr (...) pozostaje w zasobie Skarbu Państwa i w tym zakresie Kolegium mogło stwierdzić nieważność powyższej decyzji.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. L. – G. zarzucając organowi wadliwość uzasadnienia decyzji poprzez brak wyczerpującego przedstawienia dowodów i dowolną ich ocenę oraz nie rozpatrzenie wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu. Podtrzymano zarzut, że decyzja Prezydium Rady Narodowej z (...) lutego 1973 r. nie została skarżącej doręczona oraz podniosła, że w aktach administracyjnych brak jest protokołu przekazania gospodarstwa oraz brak orzeczenia lekarskiego o jej niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Przedmiotem toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu postępowania była ocena prawidłowości decyzji, która wydana została w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że przepis art. 16 kpa statuuje zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zasada ta nie ma jednak wartości absolutnej, gdyż ustawodawca, kierując się względami praworządności oraz interesem uczestników postępowania, przewidział możliwość zakwestionowania decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji. Z uwagi na powyższą zasadę, w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż wykładnia przesłanek umożliwiających taką wyjątkową weryfikację decyzji, winna mieć charakter zawężający. Istotą sprawy weryfikacyjnej jest wykazanie, że organ administracji publicznej prowadzący pierwotne postępowanie nie miał pełnego obrazu stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy, gdyż nie znał wszystkich okoliczności faktycznych lub nie zgromadził pełnego materiału dowodowego. W rozpatrywanym przypadku w pierwszej kolejności należało ocenić, czy w sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania powołane przez stronę skarżącą, tj. z art. 145 §1 pkt 4 i 5 kpa oraz, czy organ prawidłowo ocenił, iż zachowany został termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 kpa.

Zgodnie z powyższymi przepisami w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4) oraz wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Postanowienie o wznowieniu postępowania w związku z powołaną podstawą otwiera fazę postępowania, tj. postępowanie wyjaśniające – rozpoznawcze, którego celem jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz w razie pozytywnego wyniku tych czynności - rozstrzygnięcie istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikacji decyzji ostatecznej.

Wznawiając postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia (...) marca 2006 r. Kolegium uznało, iż wniosek oparty był na ustawowych przesłankach wznowienia oraz, ze zgłoszony został z zachowaniem terminu określonego przepisem art. 148 §1 kpa. Powyższą ocenę Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela, choć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zawarto ustaleń w tym zakresie. W odniesieniu do kwestii dochowania terminu wskazać należy, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, iż powołany w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania wyrok Sądu Okręgowego z dnia (...)r., został jej doręczony w dniu (...) czerwca 2008 r., a to oznacza, że skoro wniosek wpłynął do organu w dniu (...) czerwca 2008 r., to wniesiony został w terminie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium podało, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki określone przepisem art. 145 §1 pkt 1-8 kpa. W odniesieniu do przesłanki wznowienia określonej art. 145 §1 pkt 4 kpa Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, że decyzja nr (...) z dnia (...) lutego 1973 r. została skutecznie doręczona skarżącej i tym samym wywołała skutki prawne. Kolegium wskazało, iż zawarte w aktach zwrotne potwierdzenie odbioru pisma dotyczy pisma oznaczonego nr (...) z dnia (...) lutego 1973 r., a jedynym pismem oznaczonym w ten sposób jest przedmiotowa decyzja. Powyższą ocenę Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w całości podziela, a to oznacza, iż nie zachodzą podstawy do uchylenia decyzji z dnia (...) marca 2006 r.

W dalszej części zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, iż skarżąca nie przedstawiła nowych dowodów mogących stanowić podstawę do zmiany stanowiska organu w związku z powołaną podstawą wznowieniową z art. 145 §1 pkt 5 kpa. Zważyć należy, iż podstawą wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy wypełnione są łącznie 3 przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie tych nowych okoliczności faktycznych, czy nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Mając na uwadze powyższe wywody oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy należało uznać, że przeprowadzone postępowanie wykazało brak zaistnienia nowej okoliczności faktycznej, jak również nowego dowodu, istotnych dla stanu faktycznego i prawnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia (...) marca 2006 r. Zdaniem Kolegium strona skarżąca nie przedstawiła nowych dowodów mogących stanowić podstawę do zmiany stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia (...) marca 2007 r. Kolegium wskazało, iż załączone do pisma z dnia (...) stycznia 2009 r. pismo Starosty z dnia (...) sierpnia 2008 r. potwierdza, że grunty objęte zakresem żądania były w części przedmiotem obrotu prawnego w formie aktów notarialnych, co w odniesieniu do działek nr (...), (...) oraz (...) spowodowało nieodwracalne skutki prawne, co pozwoliło stwierdzić, iż w tym zakresie decyzja z dnia (...) lutego 1973 r. została wydana z naruszeniem prawa. Jedynie działka nr (...) pozostaje w zasobach Skarbu Państwa i w tym zakresie Kolegium stwierdziło nieważność decyzji z dnia (...) lutego 1973 r. Powyższą ocenę Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela, a okoliczność wynikająca z uzasadnień obu wyroków sądów powszechnych, iż nabywcy działek nr (...), (...) oraz (...) kupili je od osoby nie będącej właścicielem – tj. od Skarbu Państwa, a tym samym nie mogą zostać uznani za nabywców w dobrej wierze, nie jest nowym dowodem czy okolicznością, która uzasadniałaby zmianę stanowiska Kolegium. W tym miejscu Sąd wskazuje, iż z art. 1 ustawy o księgach wieczystych wynika, ze księgi wieczyste prowadzone są w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, a to oznacza, że wpisy danych ustalających stan prawny nieruchomości mają znaczenie ujawniające, ale same nie tworzą prawa ani też nie sanują jego braku, chyba że co innego wynika z wyraźnych przepisów prawa. Tym samym, wbrew stanowisku skarżącej, z ustaleń poczynionych w postępowaniu przed sądami powszechnymi nie wynikają dowody czy okoliczności, które mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co uzasadniałyby uchylenie decyzji z dnia (...) marca 2006 r.

Jak wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego E. L. w dniu (...) grudnia 1972 r. złożyła do Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wniosek o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, którego właścicielką została w wyniku nabycia spadku, w zamian za obciążające to gospodarstwo długi. Wniosek ten nie był w późniejszym czasie zmieniany, widnieje na nim jedynie adnotacja, iż w dniu (...) lutego 1973 r. E. L. podtrzymała swój wniosek, będąc poinformowana, iż nie otrzyma żadnego odszkodowania ani renty z uwagi na zadłużenia. Decyzją z dnia (...) lutego 1973 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz. U. z 1968 r., Nr 3 poz. 15) przejęło na własność nieruchomości rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego zapisanego w księdze wieczystej jako Kw. nr (...), obejmujące działki gruntu nr (...) i (...), położone w wsi (...) i (...) powiat (...) o łącznej pow. 11, 7900 ha wraz z budynkami, nie zapewniając jej w zamian żadnych świadczeń. Jak prawidłowo wskazało Kolegium decyzja powyższa została wydana z naruszeniem przepisów wymienionej powyżej ustawy, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności. Jednakże, jak ustalił organ, Skarb Państwa, na rzecz którego nastąpiło przejęcie spornej nieruchomości, zbył na rzecz osób trzecich część nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa w dniu (...) lutego 1973 r. Podkreślić bowiem należy iż we wrześniu 1982 r. Skarb Państwa dokonał podziału działki nr (...) na dwie działki: (...) o powierzchni 2,86 ha oraz (...) o powierzchni 1,49 ha, oraz podzielił działkę na (...) na działki (...) o powierzchni 7,28 ha oraz (...) o powierzchni 0,16 ha. Następnie w dniu (...) lutego 1983 r. działki nr (...) oraz (...) zostały przez Skarb Państwa sprzedane, a w dniu (...) maja 1984 r. sprzedana została również działka nr (...). Przy Skarbie Państwa pozostała jedynie działka nr (...). Nabycie nieruchomości zostało następnie ujawnione w księdze wieczystej. Tym samym, zdaniem Kolegium, niemożliwe stało się stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) lutego 1973 r. w części, w której nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa została następnie przez niego zbyta, a więc odnośnie działek o numerach (...),(...) oraz (...). Jak bowiem stwierdził organ w powyższej sytuacji zgodnie z art. 156 § 2 i art. 158 § 2 kpa niezbędne stało się ograniczenie do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, gdyż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Podkreślono, że prawo własności nowych właścicieli działek wchodzących uprzednio w skład przejętego gospodarstwa rolnego chroni rękojmia wiary ksiąg wieczystych. W ocenie Sądu stanowisko powyższe uznać należy za trafne.

Oceny tej nie zmienia również powoływane przez skarżącą orzeczenie sądu powszechnego, w którym wskazano, na nieprawidłowości w dokonywanych do księgi wieczystej wpisach. Podkreślenia bowiem wymaga, że fakt zbycia przez Skarb Państwa nieruchomości oznaczonych nr (...), (...) oraz (...), nie budzi najmniejszych wątpliwości. Tym samym zaistniały nieodwracalne skutki prawne, uniemożliwiające stwierdzenie w całości nieważności decyzji z dnia (...) lutego 1973 r.

Z tych wszystkich względów należało uznać, iż przeprowadzone właściwie postępowanie wznowieniowe nie dało podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 27 marca 2006 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie, mające na celu ustalenie istnienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, zostało przeprowadzone w zakresie wystarczającym do merytorycznego rozpoznania sprawy. Organy respektując wskazania przepisów z art. 7, 77 § 1 oraz 80 i 107 § 3 kpa, dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, iż podnoszone przez skarżącą braki w aktach sprawy, dotyczące braku protokołu przekazania gospodarstwa oraz brak orzeczenia lekarskiego o jej niepełnosprawności nie stanowią okoliczności uzasadniających zmianę wydanego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Jakkolwiek mogą one wpływać na wadliwość postępowania zakończonego decyzją z dnia (...) lutego 1973 r., nie stanowią okoliczności uzasadniających wydania orzeczenia, w wyniku którego możliwy stałby się zwrot pozostałej części przejętej nieruchomości.

Sąd wyjaśnia ponadto, iż w postępowaniu sądowoadministarcyjnym, zgodnie z art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, lecz tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Z tych przyczyn Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej z dnia (...) października 2009 r., bowiem wskazane w tym piśmie dokumenty nie mają znaczenia dla wyniku sprawy. W ocenie Sądu materiał dowodowy zawarty w aktach administracyjnych był wystarczający dla rozpatrzenia sprawy.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalono.

/-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ E. Brychcy /-/ B. Drzazga

br