Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1583/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt.1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Miasta [...] przy udziale uczestnika postępowania A. [...] Sp. z o.o. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Miasta [...] kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Miasto W. jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2012 r. [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. (dalej Prezes Zarządu) nakazał stronie – Powiatowi Miasto W. – zwrot w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania decyzji środków Funduszu przekazanych w 2010 r. Powiatowi Miasto W. według algorytmu na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, które następnie zostały przyznane i wypłacone firmie A. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. tytułem zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej na podstawie umów zawartych z Prezydentem W.: nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. , w łącznej kwocie [...] zł. wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych,:

- od kwoty [...] zł. pobranej z tytułu umowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., od dnia [...] czerwca 2010 r. do dnia wpłaty;

- od kwoty [...] zł., pobranej z tytułu umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., od dnia [...] grudnia 2010 r. do dnia wpłaty;

oraz

należnych odsetek od środków Funduszu, wypłaconych beneficjentom z przeznaczeniem na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej przez osoby niepełnosprawne, na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. zawartej pomiędzy Prezydentem W. a I. M. M. oraz umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. zawartej pomiędzy Prezydentem W. a K. M. M., naliczonych w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych;

- od kwoty [...] zł. pobranej w nadmiernej wysokości z tytułu umowy nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia wpłaty;

- od kwoty [...] zł. pobranej w nadmiernej wysokości z tytułu umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., od dnia [...] sierpnia 2010 r. do dnia wpłaty.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach [...] października 2011 r. – [...] października 2011 r. oraz [...] listopada 2011 r. – [...] listopada 2011 r. w Urzędzie Pracy m. W., miasta na prawach powiatu, której przedmiotem było ustalenie stanu faktycznego i prawnego w zakresie wydatkowania przez Miasto W. w 2010 r. środków Funduszu stwierdzono nieprawidłowości dotyczące ich wykorzystania na zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych na zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej i na przyznanie osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej.

W wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] styczna 2012 r. [...], skierowanym do Prezydenta Miasta W., wobec stwierdzonych nieprawidłowości, wniesiono m.in. o zwrot środków finansowych;

- w kwocie łącznej [...] zł. wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, przekazanej [...] Sp. z o.o. i wykorzystanej, niezgodnie z warunkami określonymi w § 4 ust. 1 pkt 7 umów: nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010r. w związku z przejęciem samochodów, stanowiących wyposażenie stanowisk pracy przez komornika sądowego na rzecz firmy faktoringowej na podstawie umowy zastawu rejestrowego, w wyniku czego pracodawca utracił wyposażenie stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, zrefundowane ze środków Funduszu.

- w kwocie [...] zł. pomniejszonej o wysokość spłaconych rat, wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, wynikającej z rozliczenia dofinansowania udzielonego I. M. M. na podjęcie działalności gospodarczej w ramach umowy nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. ,

oraz

- w kwocie [...] zł. pomniejszonej o wysokość spłaconych rat, wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, wynikającej z rozliczenia dofinansowania udzielonego K. M.-M. na podjęcie działalności gospodarczej w ramach umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Zobowiązany do zwrotu środków Funduszu – Powiat Miasto W. – nie wykonał zalecenia pokontrolnego wskazując w odniesieniu do umów zawartych z firmą [....], że realizujący je w imieniu Powiatu Miasto W. Urząd Pracy m. W. (dalej Urząd Pracy) potwierdził niespełnienie przez pracodawcę warunku określonego w § 4 ust. 1 pkt 7 umów nr [...] i nr [...] dotyczących 7-dniowego terminu na powiadomienie Strony o wszelkich zmianach w realizacji umów, w tym przypadku o utracie wyposażenia stanowisk pracy zakupionych ze środków Funduszu w wyniku zajęcia komorniczego na rzecz firmy faktoringowej I. Jednocześnie Urząd Pracy poinformował, że po otrzymaniu od pracodawcy informacji o przejęciu samochodów przez faktora, nie podjął stosownych działań w stosunku do firmy [...], tj. nie wypowiedział ww. umów oraz nie żądał od pracodawcy zwrotu przekazanych kwot dofinansowania, gdyż działania takie, zdaniem Urzędu Pracy, spowodowałyby upadłość firmy [...], a więc osiągnięty cel byłby sprzeczny z celem ustawy o rehabilitacji oraz misją PFRON.

W kwestii nieprawidłowości, polegającej na nienaliczeniu odsetek z tytułu zwrotu nadmiernie pobranych środków w ramach rozliczenia umów zawartych z beneficjentami: I. M. M. i K. M.-M., Urząd stwierdził, że w realizacji umowy nr [...] faktycznie "nastąpiły przesunięcia pomiędzy kategoriami zakupów, jednakże wszystkie wymienione zakupy zostały poczynione w zakresie niezbędnym do podjęcia działalności. Wskazał, iż beneficjentka nie uchybiła treści § 7 umowy, choć nieznacznie uchybiła § 8 ust. 1 pkt 1 umowy. Poczynione zmiany dostatecznie usprawiedliwiła, aczkolwiek zrobiła to z opóźnieniem. Wziął także pod uwagę fakt, że jest osobą o orzeczeniu niepełnosprawności P. W tej sytuacji, zdaniem Urzędu Pracy, obciążenie beneficjenta dodatkowo obowiązkiem zwrotu odsetek byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego – art. 5 k.c.

W przypadku umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Urząd Pracy wyjaśnił, że beneficjentka dokonała zakupów zgodnych z § 2 umowy. Nie wydatkowała całej otrzymanej kwoty, bowiem zakupy okazały się tańsze. Urząd nie uznał, aby fakt ten mógł stać się podstawą do obowiązku naliczenia odsetek.

Po rozpatrzeniu wyjaśnień Urzędu Pracy m. W. Zarząd Funduszu podtrzymał żądanie zwrotu środków określonych w zaleceniach pokontrolnych, dotyczących realizacji umów nr nr: [...].

W związku z powyższym, Prezes Zarządu Funduszu zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. poinformował Powiat Miasto W. o wszczęciu z urzędu postepowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków Funduszu, o których mowa w wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] stycznia 2012 r. Powiatowi Miasto W. według algorytmu na podstawie art. 28 ust. pkt 1 ustawy o rehabilitacji, które następnie zostały przyznane i wypłacone beneficjantom w ramach realizacji zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej, na wyposażenie stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych oraz na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej przez osoby niepełnosprawne.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. strona wniosła o dopuszczenie dowodów, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w postaci przedłożonej dokumentacji, w tym dokumentów z toczącego się postępowania karnego (sygn. akt [...]), wszczętego na wniosek firmy [...] przeciwko firmie faktoringowej, oraz dokumentów ze sprawy z powództwa cywilnego o wydanie ruchomości prowadzonej przed Sądem Okręgowym w K. (sygn.. akt [...]), a także dowodów z przesłuchań zgłoszonych świadków przedstawicieli pracodawcy – firmy [...] oraz Strony – pracowników Urzędu Pracy w W.

W sprawie realizacji umów: nr [...] oraz nr [...] wniosła o dopuszczenie mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów w postaci przedłożonej dokumentacji, w tym dowodów rozliczenia otrzymanych środków Funduszu, a także dowodów z przesłuchań zgłoszonych świadków, beneficjentek w osobach: I. M. M. i K. M.-M. oraz Strony – pracowników Urzędu Pracy w W.

Postanowieniem z dnia [...]maja 2012 r. organ dopuścił dowody zgłoszone przez stronę.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. wezwał stronę do przedstawienia uzupełniających materiałów dowodowych w części dotyczącej umów: nr [...] oraz nr [...].

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. Urząd Pracy dostarczył zestawienie środków, zwróconych przez beneficjentów w ramach rozliczenia umów: nr [...] wraz z udokumentowaniem przekazania ich do Funduszu, następnie skorygowane pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. (znak [...]).

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. zmieniającym postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. o dopuszczeniu dowodów, organ odstąpił od przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków I. M. M. i K. M. M. wskazując, iż wyjaśnienie kwestii objętych ewentualnym przesłuchaniem zostało już dokonane, na podstawie innych dowodów, dostarczonych przez Stronę przy piśmie z dnia [...] maja 2012 r.

W dniu [...] czerwca 2012 r. organ dokonał przesłuchania świadków w osobach przedstawicieli firmy [...]: J. R. W., I. S. i G. J.. Złożone przez świadków zeznania dotyczyły przebiegu windykacji należności przez faktora, z nieodzyskaniem zabezpieczenia w formie samochodów od komornika sądowego po uregulowaniu należności wobec firmy factoringowej I., jak również potwierdzenie utrzymania zatrudnienia na refundowanych stanowiskach wyposażonych w samochody zastępcze.

Ponadto Strona złożyła pismo z dnia [...] września 2012 r. zawierające wniosek o dopuszczenie nowych dowodów w sprawie. Do akt sprawy przekazane zostało również pismo beneficjanta z dnia [...] sierpnia 2012 r. zawierające informację o umorzeniu przez Prokuraturę Rejonową W. śledztwa w sprawie dokonania przywłaszczenia mienia powierzonego w postaci samochodów oraz o złożeniu przez firmę [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. do Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Karny subsydiarnego aktu oskarżenia przeciwko komornikowi sądowemu i dozorcy o przywłaszczenie ww. samochodów.

Przy piśmie z dnia [...] września 2014 r. Strona dostarczyła kopię pisma firmy [...] z dnia [...] września 2012 r. z załącznikami, świadczących o działaniach beneficjanta na rzecz odzyskania samochodów. Dołączono również postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. Sądu Apelacyjnego w K. [...] (sygn.. akt [...]) zmieniające postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...].12.2011 r. (sygn.. akt [...]) o zabezpieczeniu roszczenia firmy [...] poprzez zakazanie firmie faktoringowej I. sprzedaży samochodów oddalając wniosek.

Pismem z dnia [...] października 2012 r. Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z przesłuchania dozorcy D. L. oraz komornika sądowego L. C. na okoliczność zajęcia samochodów.

Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., organ odmówił dopuszczenia dowodów zgłoszonych przez Stronę [...] września 2012 r. i [...] października 2012 r. z uwagi na fakt, że ich przedmiotem były okoliczności stwierdzone innymi dowodami lub nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, iż:

- na podstawie umów: nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. zawartych przez Stronę z firmą [...] beneficjent otrzymał w dniach [...] czerwca 2010 r. i [...] grudnia 2010 r. zwrot kosztów wyposażenia 2 stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych w 2 samochody, w łącznej kwocie [...] zł.

Beneficjant dokonał na ww. samochodach zastawu rejestrowego na rzecz firmy faktoringowej I., stanowiącego zabezpieczenie spłaty zaciągniętego zobowiązania finansowego. W wyniku niespłacenia przedmiotowego zobowiązania na rzecz firmy I., zgodnie z warunkami umowy zastawu rejestrowego przedmiotowe samochody zostały zajęte przez komornika sądowego w dniu [...] sierpnia 2011 r. i następnie w dniu [...] września 2011 r. według oświadczenia firmy I. przejęte przez nią na własność, co skutkowało utratą wyposażenia stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, o czym Strona została powiadomiona przez firmę [...] pismem z dnia [...] września 2011 r.

Na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. zawartej z I. M. M. oraz umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. zawartej z K. M.-M., Strona wypłaciła beneficjentom dofinansowania z przeznaczeniem na podjęcie działalności gospodarczej w kwotach odpowiednio [...] zł., i [...] zł. W ramach rozliczenia przekazanych dofinansowań wobec niewykorzystania pełnej wysokości środków do zwrotu beneficjentom zostały przypisane kwoty: z tytułu umowy [...], w wysokości [...] zł., i z tytułu umowy nr [...] w wysokości [...] zł., W związku z brakiem możliwości zwrotu przez beneficjentki pełnych kwot należnych w wyniku rozliczenia, Strona wyraziła zgodę na spłaty w ratach przez okres przekraczający okres 3 miesięcy, liczony od dnia powiadomienia o żądaniu zwrotu środków, bez naliczania odsetek.

W ramach rozliczenia umowy nr [...] zawartej z I. M. M. do zwrotu niewykorzystanych środków w terminie 30 dni Strona wezwała beneficjentkę pismem z dnia [...] stycznia 2011 r., a następnie pismem z dnia [...] lutego 2011 r. z terminem spłaty w ratach do [...] marca 2013 r.

W ramach rozliczenia umowy nr [...] zawartej z K. M.-M., beneficjentka do zwrotu środków w terminie 30 dni została wezwana pismem z dnia [...] stycznia 2011 r., a następnie pismem z dnia [...] lutego 2011 r. z terminem spłaty w ratach do [...] listopada 2011 r. prolongowanym przez Stronę do [...] grudnia 2011 r.

W rezultacie beneficjentki w ww. terminach dokonały odpowiednio zwrotu kwot [...] zł. oraz [...] zł. bez naliczonych od nich odsetek, które to środki zostały następnie zwrócone przez Stronę na rachunek bankowy PFRON.

Powołując art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji organ wskazał, iż Prezes Zarządu Funduszu przekazuje środki Funduszu samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, na wyodrębniony rachunek bankowy – według algorytmu. Wskazał, iż art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi, że środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W odniesieniu do realizacji umów zawartych przez Stronę z firmą [...] organ uznał, że utracone samochody stanowiły wyposażenie stanowisk pracy osób niepełnosprawnych, które uzyskały pozytywne opinie Państwowej Inspekcji Pracy o ich przystosowaniu do potrzeb osób niepełnosprawnych, zatrudnionych na tych stanowiskach. Utrata przez pracodawcę zrefundowanego ze środków Funduszu wyposażenia stanowisk pracy, zdaniem organu, winna skutkować podjęciem przez Stronę decyzji o wypowiedzeniu umów, zgodnie z § 5 zawartych umów oraz w związku z niedotrzymaniem warunku, określonego w § 4 ust. 1 pkt 7, zobowiązującego pracodawcę do "informowania Prezydenta o wszelkich zmianach dotyczących realizacji umowy w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zmian", i równocześnie żądaniem zwrotu środków na podstawie § 6.

Tym samym organ za nieprawidłowe uznał argumenty Strony, która nie żądała zwrotu środków od beneficjenta, ponieważ jej zdaniem decyzja o wyegzekwowaniu przedmiotowych kwot mogła doprowadzić do upadku firmy [...], zatrudniającej aktualnie 13 osób niepełnosprawnych. Zgodnie bowiem z § 6 przedmiotowych umów, pracodawca zobowiązany był do zwrotu otrzymanych kwot dofinansowania, o których mowa w § 1 ust. 1 umów, wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia naruszenia co najmniej jednego z warunków umowy.

Organ wziął również pod uwagę okoliczność, iż mimo uzyskania przez pracodawcę w dniu [...] kwietnia 2012 r. od firmy I. środków w wysokości nadmiernie zabezpieczonej z tytułu przejętych samochodów w kwocie [...] zł., Strona nie egzekwowała przywrócenia stanu wyposażenia zrefundowanych ze środków Funduszu stanowisk pracy, objętych umowami: nr [...] oraz nr [...] i w dniu [...] października 2011 r. wyraziła zgodę na 3-miesięczną prolongatę terminu na odzyskanie przejętego w wyniku obciążenia zastawem rejestrowym wyposażenia lub zakup, zgodnego z umowami, nowego sprzętu, przychylając się tym samym do wniosku beneficjenta zawartego w piśmie z dnia [...] września 2011 r.

W odniesieniu do realizacji umów: nr [...] i nr [...] uwzględniając argumenty Strony zawarte w pismach Urzędu Pracy m. W.: z dnia [...].20.2012 r. oraz z dnia [...] maja 2012 r. i mając na uwadze art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu, organ uznał, że w wyniku wprowadzenia uzasadnionych zmian w asortymencie towarów oraz dokonania tańszych zakupów, niewykorzystane w pełnej wysokości środki, przypisane do zwrotu, w ramach rozliczenia realizowanych umów, można uznać za środki wypłacone w nadmiernej wysokości z przyczyn niezależnych od wnioskodawców.

Wskazał, iż zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 października 2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej (Dz.U. Nr 194, poz. 1403 z późn.zm.) nienaliczanie odsetek w przypadku wypłacenia środków w nadmiernej wysokości z przyczyn niezależnych od wnioskodawców, beneficjentki na zwrot należnych Stronie środków miały termin 3 miesięcy, licząc od dnia otrzymania wezwania do zwrotu tych środków, o czym stanowi § 6 ust. 2 lit. g ww. rozporządzenia.

Fakt nieuregulowania przez beneficjentki żądanych do zwrotu kwot w terminie wyznaczonym ww. przepisem winien skutkować obowiązkiem zwrotu przez beneficjentki odsetek od środków wypłaconych w wysokości wyższej od należnej, naliczonych od dnia ich otrzymania w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie lub przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzji Organu I instancji strona zarzuciła:

naruszenie art. 75 § 1, art. 77, art. 78 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

- odmowę dokonania oględzin dwóch samochodów przekazanych przez [...] pracownikom niepełnosprawnym jako wyposażenie stanowisk pracy – w miejsce uprzednio zajętych przez komornika;

- naruszenie art. 49e ust. 1 i ust. 2 w związku z ust. 4 ustawy o rehabilitacji przez jego błędne zastosowanie w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu odsetek w związku z realizacją umów zawartych między I. M. i K. M. M. oraz art.92 w związku z art. 2 i art. 8 Konstytucji RP w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu przekazanych przez stronę dotacji spółce [...] oraz przepisów § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał m.in., iż strona udzielając ulgi w spłacie zobowiązań I. M. i K. M.-M. naruszyła art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą:

1/ umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, lub;

2/ rozłożyć na raty spłatę tych należności lub odroczyć termin ich płatności w drodze umowy;

- w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b.

Wyjaśnił, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż strona rozłożyła na raty spłatę należności w stosunku do zobowiązanych bez zachowania wymaganej prawem formy tj. umowy. Uznał więc, iż działanie strony w tym zakresie było nieuprawnione dlatego żądanie zwrotu odsetek jest uzasadnione.

Ponadto uwzględniając okoliczność, przewidzianą w § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 października 2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej (D.U. Nr 194, poz. 1403 z późn. zm.) , tj. nienaliczanie odsetek w przypadku wypłacenia środków w nadmiernej wysokości z przyczyn niezależnych od wnioskodawców, beneficjentki na zwrot należnych stronie środków miały termin 3 miesięcy, licząc od dnia otrzymania wezwania do zwrotu tych środków, o czym stanowi § 6 ust. 2 pkt 2 lit. g ww. rozporządzenia.

Fakt nieuregulowania przez beneficjentki żądanych kwot w terminie wyznaczonym ww. przepisem winien skutkować obowiązkiem zwrotu przez beneficjentki odsetek od środków wypłaconych w wysokości wyższej od należnej, naliczonych od dnia ich otrzymania w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W związku z powyższym, po bezskutecznym upływie 3 miesięcy od dnia dostarczenia beneficjentkom przez Urząd Pracy wezwania do zwrotu środków, tj. od dnia [...] stycznia 2011 r. w przypadku umowy nr [...] i od dnia [...].01.2011 r. w przypadku umowy nr [...] strona powinna żądać od beneficjentek odsetek od pozostałej do zwrotu kwoty na dzień [...] maja 2011 r. w przypadku umowy nr [...] i na dzień [...] kwietnia 2011 r. w przypadku umowy nr [...].

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 92 w związku z art. 2 i art. 8 Konstytucji RP w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu przekazanych przez stronę dotacji spółce [...] przepisów § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie kosztów wyposażenia stanowiska pracy osobie niepełnosprawnej stwierdzono, iż przepis § 6 ust. 2 pkt 2 lit. f rozporządzenia w związku z § 6 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją i wykracza poza upoważnienie ustawowe. Wskazano też, iż zgodnie z art. 79 zgodnie ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., prawo do wystąpienia ze skargą konstytucyjną przysługuje każdemu, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone. Szczegółowe uregulowania odnoszące się do skargi konstytucyjnej zawiera ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r, o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r., Nr 98, poz. 1070, z 2005 r., Nr 169, poz. 1417 oraz z 2009 r. Nr 56, poz. 459).

Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 25 lutego 1992 r. określenie "każdy" obejmuje zarówno osobę fizyczną, osobę prawną, organizacje, np. związki zawodowe. Prawo wniesienia skargi konstytucyjnej ma zastosowanie w przypadku, gdy osoba chce skarżyć ustawę lub inny akt normatywny stanowiący podstawę, dla sądu lub organu administracji, wydania orzeczenia lub decyzji z zakresu wolności, praw i obowiązków określonych w Konstytucji, a niezgodnych z nią.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego tj. , naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 78 i art. 80 Kodeksu postepowania administracyjnego w związku z art. 8 i nast. ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U z 2011 r., poz. 127, 721 ze zm.) poprzez

a/ odmowę dopuszczenia dowodów z zeznań świadków dozorcy i komornika sądowego na istotną okoliczność, że wydanie przez dozorcę firmie I. zajętych w trybie egzekucji sądowej samochodów stanowiących własność [...] – już po uregulowaniu długu co nastąpiło z naruszeniem art. 856 Kodeksu postępowania cywilnego;

b/ odmowę dokonania oględzin dwóch samochodów przekazanych przez [...] pracownikom niepełnosprawnym jako wyposażenie stanowisk pracy – w miejsce uprzednio zajętych przez komornika;

c/ odmowę dopuszczenia dowodów z dokumentów, finansowo-księgowych firmy [...] na okoliczność znacznego pogorszenia w ostatnim okresie sytuacji finansowej beneficjenta spornej dotacji;

d/ odmowę dopuszczenia dowodów z zeznań niepełnosprawnych świadków I. M., K. M. M. na okoliczności wskazane w pismach strony, w związku z przeprowadzoną kontrolą;

2) naruszenie art. 6 i art. 107 Kpa w związku z art. 26 e ust. 6 ustawy o rehabilitacji, poprzez wydanie rozstrzygnięcia odnośnie dotacji przekazanej [...] – z pominięciem podstawy prawnej żądania zwrotu od pracodawcy przyznanych środków;

3) naruszenie art. 6 i art. 107 kpa w związku z art. 12a ust. 2 ustawy o rehabilitacji poprzez wydanie rozstrzygnięcia odnośnie dotacji przekazanej I. M. i K. M.-M. – z pominięciem podstawy prawnej żądania zwrotu otrzymanych środków na podjęcie działalności gospodarczej.

4) naruszenie art. 49c ustawy o rehabilitacji poprzez pominięcie przy jego wykładni art. 26e i następnie niewłaściwe zastosowanie w sprawie.

5) naruszenie art. 49 e ust. 1 i ust. 2 w związku z ust. 4 ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu odsetek w związku z realizacją umów zawartych z I. M. i K. M.-M.

6) naruszenie art. 92 w związku z art. 2 i art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu przekazanych przez Stronę dotacji spółce [...] przepisów § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej (D.U. Nr 62, poz. 317), wydanego na podstawie art. 26 e ustawy o rehabilitacji.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. na podstawie przepisu art. 33 § 2 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił [...] Sp.z o.o. w W. do udziału w sprawie.

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. uczestnik wniósł odpowiedź na skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości podnosząc poza argumentami tożsamymi w skardze dodatkowo naruszenie przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 104 § 1 i 2 kpa poprzez prowadzenie przez organ jednego postępowania administracyjnego w trzech odrębnych sprawach administracyjnych oraz wydaniu jednej decyzji administracyjnej dotyczącej trzech spraw administracyjnych, po pierwsze w sprawie zwrotu przyznanych i wypłaconych środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych tytułem zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy osób niepełnosprawnych na podstawie umów nr [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. zawartych z Prezydentem m. W. w kwocie łącznej [...] PLN wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych przyznanych [...] oraz w sprawie zwrotu należnych odsetek od środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, wypłaconych beneficjentom z przeznaczeniem na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej przez osoby niepełnosprawne na podstawie umowy nr [...] zawartej pomiędzy Prezydentem W. a I. M. M. oraz umowy nr [...] zawartej pomiędzy Prezydentem m. W. a Panią K. M.-M. naliczonych odpowiednio w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, odpowiednio od kwoty [...] PLN oraz od kwoty [...] PLN, podczas gdy każda z wymienionych powyżej spraw nie pozostaje w związku z pozostałymi i poszczególne sprawy winny zostać załatwione przez organ poprzez wydanie odrębnej decyzji dla każdej z nich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Podkreślić należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270),. Z którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawy. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią bez wątpienia sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi, stwierdzić należy, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie wskazane w niej zarzuty należy uznać za zasadne.

Zgodnie z treścią art. 48 ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu są przekazywane przez Prezesa Zarządu samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, na wyodrębniony rachunek bankowy – według algorytmu. W przypadku niezgodnego ich przeznaczenia, pobrania w nadmiernej wysokości w sytuacji zaistnienia niesprawiedliwości – środki te na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji podlegają zwrotowi wraz z należnymi odsetkami, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W myśl art. 49 e ust. 2 ustawy o rehabilitacji, zwrotu dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.

Zgodnie z art. 49 f ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą rozłożyć na raty spłatę należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny lub odroczyć termin ich płatności w drodze umowy – w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b. Jednakże obowiązek i termin zwrotu środków przez stronę postępowania, określony jest w przepisach art. 49 e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji i jest niezależny od czynności podjętych przez stronę, wobec beneficjenta umowy (w tym skorzystania przez stronę z uprawnienia przysługującego jej na podstawie art. 49 f ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji). Tym samym, w przypadku ustalenia, że środki Funduszu zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, zastosowanie ma przepis art. 49 e ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wpłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Prowadzenie przez organ jednego postępowania administracyjnego w trzech sprawach administracyjnych i wydanie jednej decyzji w sprawie o zwrot przyznanych i wypłaconych środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie umów [...] i [...] oraz zwrotu odsetek na podstawie umów [...] i [...] wbrew stanowisku uczestnika pozostaje w związku z pozostałymi.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że minimum wymagań formalnych, jakie powinna spełniać decyzja, to oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby działającej w imieniu organu. Przyjęty w art. 104 § 2 zwrot "decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty" należy rozumieć w ten sposób, że "decyzja" jest aktem stosowania normy prawnej," sprawa" jest sprawą administracyjną lub sprawą weryfikacyjną, zaś rozstrzygnięcie tych spraw polega na wiążącym ustaleniu określonej sytuacji prawnej lub wadliwości (niewadliwości) "decyzji ostatecznej" (W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 51) Każda decyzja merytoryczna, tj. decyzja rozstrzygająca sprawę administracyjną co do jej istoty, zarazem kończy sprawę administracyjną w danej instancji, czyli że każda tego rodzaju decyzja wywołuje skutki materialnoprawne (ustala sytuację prawną strony) i skutki proceduralne (kończy sprawę w danej instancji).

Oznacza to, iż zarzut naruszenia art. 104 § 1 i 2 kpa jest nieuzasadniony.

Na uwzględnienie zasługuje natomiast zarzut naruszenia art. 49, ustawy o rehabilitacji

Zgodnie z treścią art. 49 f ustawy na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą:

- rozłożyć na raty spłatę tych należności lub odroczyć termin ich płatności w drodze umowy w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi, lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej, nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b. Ustawa nie przywiduje więc konieczności zachowania formy szczególnej dla jej zawarcia pod rygorem jej nieważności.

Umowa taka wbrew stanowisku organu dla swej skuteczności może zostać zawarta w ten sposób, że wyrażona zostanie zgoda na rozłożenie na raty spłaty należności. Skoro Urząd pismem z dnia [...] lutego 2011 r. wyraził I. M. zgodę na rozłożenie spłaty w kwocie [...] zł. na 12 rat, pismem zaś [...] lutego 2011 r. na rozłożenie spłaty kwoty [...] zł na 10 rat K. M.-M., to w niniejszej sprawie istotne było, czy zgody te wyrażone zostały przez osobę posiadającą wymagane pełnomocnictwa.

Odnosząc się do zarzutów związanych ze stwierdzeniem nieprawidłowości w wykonaniu przez beneficjenta umów nr [...] i [...] organ przedwcześnie stwierdził, iż naruszony został art. 49 e ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z treścią art. 49 e ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy, od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.

Odsetek nie nalicza się w przypadku, gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego.

Treść wspomnianego przepisu stanowi, że do żądania zwrotu wydatkowanych środków PFRON wystarczające jest, ażeby doszło do stwierdzenia obiektywnie istniejących nieprawidłowości związanych z użyciem tych środków. Nieprawidłowość ta tak jak i inne mogą zostać wykryte w czasie kontroli.

Wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem już po ich przekazaniu pracodawcy, może być dokonane wyłącznie przez niego. Zatem należy uznać, że skoro za zadania takie jak w przedmiotowej sprawie odpowiada zgodnie z art. 35 a ustawy Powiat, a jedynie ich realizacją zajmuje się PUP to odpowiedzialnym za zwrot środków, których dotyczą stwierdzone nieprawidłowości jest Powiat. Powiat zawiera z beneficjentami umowy cywilne i realizuje w razie konieczności w oparciu o praco cywilne zwrotu tych kwot wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Umowy te w sposób jednoznaczny określają odpowiedzialność beneficjentów za przyznane im kwoty.

Zasadniczą jednak kwestią jest wyjaśnienie przez organ, czy zrealizowane zostały cele umów zawartych z beneficjentem: [...] Sp. z o.o.

Celem umów z dnia [...] kwietnia 2010 r. ([...]) oraz z dnia [...] sierpnia 2010 r.) ([...]) był zwrot kosztów wyposażenia nowych stanowisk pracy dla skierowanych do pracy dwóch osób niepełnosprawnych zarejestrowanych w urzędzie pracy jako bezrobotne (§ 1 umów), a nowe stanowiska pracy wyposażone w samochody P. ([...]) oraz P. ([...]).

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. wskazano, iż firma [...] przekazała pracownikom niepełnosprawnym dwa samochody jako wyposażenie stanowisk pracy w miejsce uprzednio zajętych przez komornika (k. 459 akt administracyjnych) Wynika to także z kontroli stwierdzającej, iż aby zrealizować postanowienia umów i kontynuować zatrudnienia pracownikom osobom niepełnosprawnym udostępniono inne samochody pozostające w dyspozycji Spółki (k. 249 akt adm).

Tym samym okolicznością istotną do rozstrzygnięcia sprawy jest wyjaśnienie przez organ, czy poprzez "udostępnienie" innych samochodów zrealizowane zostały cele umów. Brak wyjaśnienia tych okoliczności powoduje, iż w toku postępowania naruszone zostały przepisy art. 7, 75 § 1, 77, 78 i 80 kpa.

Wyjaśnienie powyższych okoliczności dopiero będzie stanowiło podstawę do wydania decyzji.

Mając na względzie powyższe okoliczności organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wskaże, czy zrealizowane zostały cele umów zawartych z beneficjentem [...] Sp. z o.o. Organ wyjaśni także, czy spełnione zostały wymogi dot. uprawnień osoby wyrażającej zgodę na rozłożenie na raty spłat wynikających z umów [...] i [...] oraz odniesie się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji z dnia [...] listopada 2012 r.

W tym stanie rzeczy uznając, że doszło do naruszenia wskazywanych przepisów prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania sądowego.