Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1005/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18
journal: Dz.U. 2006 nr 220 poz 1601
law: Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych  oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi J.[...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania J. [...] sp. z o.o. w W. od pkt. [...] decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r., nr [...] ustalającej odszkodowanie w wysokości [...] zł za nieruchomość położoną w dzielnicy [...] W., obręb [...], oznaczoną jako działki: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod inwestycję "Budowa węzła [...] w W. przebudowa ulicy [...]" na terenie gminy W. w województwie [...] (pkt [...]) oraz o odmowie powiększenia ww. odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości (pkt [...]), a także zobowiązującej Prezydenta W. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt [...]) - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] w zaskarżonym zakresie.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2008 r., nr [...] ustalił lokalizację dla inwestycji polegającej na budowie węzła [...] w W., przebudowa ulicy [...] oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Nieruchomość położona w W., w dzielnicy [...], obręb [...] oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, została podzielona zgodnie z decyzją Wojewody [...] z [...] lipca 2008 r. na działki ew. nr [...] o pow. [...] ha (pod inwestycję) i nr [...] o pow. [...] ha, natomiast działka nr [...] o pow. [...] ha, została podzielona na działkę nr [...] o pow. [...] ha (pod inwestycję) i działkę o nr [...] o pow. [...] ha.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołań J. [...] Sp. z o.o. w W. oraz B. J. od decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] z [...] lipca 2008 r. w zakresie ustalenia: linii rozgraniczającej teren inwestycji na odcinku [...] od granicy działki nr ew. [...] po stronie zachodniej do granicy działki o nr [...] po stronie wschodniej, przebiegu ścieżki rowerowej na tym odcinku, posadowienia ekranów akustycznych wzdłuż granicy działek o nr ew. nr [...] oraz [...], lokalizacji inwestycji na działce nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w ww. zakresie.

Zawiadomieniem z [...] sierpnia 2009 r. Wojewoda [...] poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w dzielnicy [...] W. oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...].

Decyzją z [...] marca 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie na rzecz J. [...] sp. z o.o. w W. za wyżej wskazane działki. Na skutek odwołania Spółki Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody z [...] marca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na brak potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2016 r. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł za działki nr [...] i nr [...] (pkt [...]) oraz odmówił powiększenia tego odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości (pkt [...]), a także zobowiązał Prezydenta W. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt [...]).

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła J. [...] Sp. z o.o. w W., zaskarżając decyzję w zakresie pkt. [...], dotyczącego odmowy powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Minister wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy z 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 154, poz. 958) w postępowaniu dotyczącym ustalania wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015r., poz. 2031) wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4 ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Do ustalenia wartości nieruchomości mają zastosowanie odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z 10 kwietnia 2003 r. w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia:

1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17,

2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo

3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

- wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Odnosząc się do kwestii odmowy powiększenia ustalonego odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości Minister stwierdził, że zarzut strony nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 7 ustawy zmieniającej zgodnie z którym, jeżeli w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy właściciel bądź użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi, decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego albo decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia, wysokość odszkodowania przysługującego temu właścicielowi bądź użytkownikowi wieczystemu nieruchomości powiększa się o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego.

Ustawa z 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw weszła w życie 10 września 2008 r., a zatem termin na wydanie nieruchomości mijał 10 października 2008 r.

Minister wskazał, że wydanie nieruchomości, zarówno w rozumieniu art. 7 ustawy zmieniającej, jak i art. 18 ust. 1e ustawy z 10 kwietnia 2003 r. można rozumieć jako przeniesienie posiadania, w tym dobrowolne opuszczenie nieruchomości przez byłego właściciela lub użytkownika wieczystego i umożliwienie inwestorowi korzystania z nieruchomości połączone przynajmniej z poinformowaniem inwestora drogowego o tym fakcie. Fakt wydania nieruchomości powinien być na tyle wyraźnie uzewnętrzniony, że dla przeciętnego odbiorcy nie będzie budzić wątpliwości interpretacyjnych. Głównym dokumentem potwierdzającym wydanie nieruchomości jest protokół zdawczo-odbiorczy, a w dalszej kolejności jednostronne oświadczenie właściciela lub użytkownika wieczystego w sytuacji, gdy zarządca odmawia podpisania protokołu.

Minister wyjaśnił, że ustawodawca wprowadzając termin na wydanie nieruchomości dążył do przyśpieszenia procesu inwestycyjnego, a powiększenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości stanowi rodzaj "zachęty" do jak najszybszego udostępnienia nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie wydano nieruchomości w terminie wynikającym z art. 7 ustawy zmieniającej z 25 lipca 2008 r. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła oświadczenie o przekazaniu nieruchomości pismem z [...] maja 2009 r., a zatem już po upływie 30-dniowego terminu określonego w ustawie z 25 lipca 2008 r.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że w celu określenia, czy należy podwyższyć odszkodowanie o 5% wartości nieruchomości trzeba zbadać także spełnienie warunków określonych w art. 18 ust. 1e ustawy z 10 kwietnia 2003 r., bowiem na podstawie art. 6 ust. 3 ustawy z 25 lipca 2008 r. przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszym postępowaniu Minister, powołując się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 850/11 stwierdził, że w przypadku, gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej posiadała rygor natychmiastowej wykonalności oznacza to, że wniesienie od niej odwołania nie wstrzymało jej wykonania (art. 130 § 3 pkt 1 k.p.a.). Tym samym termin do dobrowolnego wydania przedmiotowej nieruchomości inwestorowi, jako przesłanka uzyskania bonusu, mógł być rozpatrywany wyłącznie w kontekście przesłanek zawartych w art. 7 ustawy nowelizującej, a co za tym idzie upłynął on 10 października 2008 r. Termin określony w art. 7 ustawy z 25 lipca 2008 r. jest bowiem terminem prawa materialnego, co oznacza, że z dniem jego upływu wygasło uprawnienie strony, do skutecznego domagania się podwyższenia odszkodowania z tytułu dobrowolnego wydania nieruchomości.

Minister podkreślił, że w niniejszej sprawie decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2008 r. ustalającej lokalizację dla inwestycji polegającej na budowie węzła [...] w W. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że możliwość powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości jest rozpatrywana jedynie w kontekście jej wydania w terminie wskazanym w art. 7 ustawy z 25 lipca 2008 r. Natomiast, jak podniesiono powyżej nieruchomość w tym terminie nie została wydana.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2016 r. złożyła J. [...] Sp. z o.o. w W., zaskarżając decyzję w całości. Skarżąca zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1e ustawy z 10 kwietnia 2003 r., przez jego niezastosowanie. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji, w której uchyli decyzję organu I instancji w części objętej zaskarżeniem i powiększy wysokość odszkodowania o kwotę stanowiącą 5% wartości tego odszkodowania oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2300/16 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. Sąd wskazał, że do obowiązków organów obu instancji należało ustalenie kiedy doszło do przekazania władztwa faktycznego nad przedmiotową nieruchomością. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia w zakresie bonusu żądanego przez Spółkę.

Na skutek skarg kasacyjnych Miasta W. i J. [...] Sp. z o.o. w W. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1397/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w obu skargach kasacyjnych trafnie podniesiono, że kwestionowana decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2016 r. swoim zakresem obejmowała jedynie pkt [...] decyzji Wojewody [...]. Punkt ten dotyczył odmowy powiększenia odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości i w tym zakresie decyzja została poddana postępowaniu odwoławczemu prowadzonemu przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Sąd pierwszej instancji, uwzględniając skargę uchylił w całości zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję Wojewody, wskazując na wady postępowania dowodowego dotyczące ustalenia daty wydania nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że decyzja Wojewody [...] w punkcie [...] i [...] stała się ostateczna. Wobec wydania decyzji przez organ odwoławczy tylko w zakresie rozstrzygnięcia o podwyższeniu kwoty odszkodowania, pozostałe części aktu wydanego przez organ pierwszej instancji stały się prawomocne. Ponadto Sąd II instancji podkreślił, że sąd administracyjny nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że do wydania spornej nieruchomości doszło [...] maja 2009 r., co potwierdza datowany na ten dzień protokół przekazania nieruchomości. Fakt ten nie był kwestionowany przez strony. Taką też datę, jako punkt wyjścia dla oceny złożonej skargi winien przyjąć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie ją rozpoznając. Mając na względzie tę okoliczność, winien rozważyć, czy w zaistniałych realiach zastosowanie znajdzie art. 7 ustawy nowelizującej, czy też art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę i mając na uwadze treść art. 190 ppsa zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

|Skarżąca Spółka wniosła o zwiększenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości za przejęte pod inwestycję drogową- na podstawie |

|decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2008 r. - działki nr [...] i nr [...]. |

|Powiększenie odszkodowania z tytułu dobrowolnego wydania nieruchomości, wprowadzone zostało do specustawy na skutek jej nowelizacji|

|dokonanej ustawą z 25 lipca 2008 r. - o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg|

|publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Nowelizacją tą zmieniono, m.in. art. 18 ustawy z 10 kwietnia 2003 r., w ten |

|sposób, że ustawodawca nadał nowe brzmienie ust. 1 tego artykułu, dodając jednocześnie do niego nowe jednostki redakcyjne - ustępy od |

|1a do 1f. |

|Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1e ustawy odszkodowanie podwyższa się o kwotę 5% w przypadku, kiedy dotychczasowy właściciel lub |

|użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub |

|wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia |

|zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17, 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację |

|inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała |

|się ostateczna. |

|Jednocześnie ustawa nowelizująca wprowadziła przepisy przejściowe przewidujące, że w sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją |

|ostateczną do dnia jej wejścia w życie, czyli do 10 września 2008 r. zastosowanie mają przepisy dotychczasowe (art. 6 ust. 1), z tym |

|że w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się |

|przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą (art. 6 ust. 3). Podkreślić należy, że w art. 7 ustawy nowelizującej w sposób odrębny|

|uregulowano przypadki, w których postępowanie było prowadzone na postawie ustawy sprzed nowelizacji i zostało zakończone przed dniem 10|

|września 2008 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Zgodnie z |

|tym przepisem w sytuacji, gdy w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy właściciel bądź użytkownik wieczysty |

|nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi, decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, decyzją o ustaleniu |

|lokalizacji celu publicznego albo decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda |

|nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia wysokość odszkodowania przysługującego temu właścicielowi bądź użytkownikowi |

|wieczystemu nieruchomości powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. |

|Z powyżej wskazanych uregulowań wynika, że w sprawach o odszkodowanie za nieruchomości przejęte w trybie przepisów specustawy przez |

|Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego zasadą jest stosowanie przepisów tej ustawy w brzmieniu nadanym ustawą |

|nowelizującą, z tym zastrzeżeniem, że w stosunku do nieruchomości objętych 10 września 2008 r. decyzją o lokalizacji drogi krajowej |

|(o ustaleniu lokalizacji drogi, o ustaleniu celu publicznego, o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu) ma zastosowanie art. 7 |

|ustawy nowelizującej określający odrębny od przewidzianego w art. 18 ust. 1e specustawy, tryb przyznawania bonusu z tytułu dobrowolnego|

|wydania nieruchomości inwestorowi. Przy czym decyzje wskazane w art. 7 ustawy nowelizującej nie muszą być ostateczne. |

|Dodać należy, że art. 7 ustawy nowelizującej ma charakter szczególny w stosunku do art. 6 ust. 1-3 tej ustawy tylko w zakresie |

|przesłanek uzyskania zwiększonego o 5 % odszkodowania. Otóż jeżeli w dacie 10 września 2008 r. nieruchomość, za którą przyznawane jest|

|odszkodowanie objęta była decyzją o lokalizacji drogi, to materialnoprawną podstawę podwyższenia kwoty odszkodowania stanowi |

|wyłącznie art. 7 ustawy nowelizującej. Oznacza to, że odszkodowanie za nieruchomości objęte 10 września 2008 r. decyzją o lokalizacji |

|drogi może być podwyższone o 5% wartości nieruchomości wtedy, gdy zostanie ona wydana inwestorowi w terminie od wejścia w życie ustawy|

|nowelizującej, tj. od 10 września 2008 r. do 10 października 2008 r. Jak wyżej podkreślono decyzja, o której mowa w art. 7 ustawy |

|nowelizującej, nie musi być ostateczna, gdyż takiego wymogu ustawodawca nie ustanowił. W niniejszej sprawie decyzja lokalizacyjna |

|wydana została przez Wojewodę [...][...] lipca 2008 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. |

|Z akt sprawy wynika, na co także wskazał także Naczelny Sąd Administracyjny, że wydanie nieruchomości nastąpiło [...] maja 2009 r., a |

|więc po terminie określonym w art. 7 ustawy nowelizującej. W tej sytuacji brak było podstaw do powiększenia skarżącej Spółce |

|odszkodowania o 5% wartości nieruchomości. |

|Z przyczyn wyżej omówionych chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisu art. 18 ust.1e ustawy z 10 kwietnia |

|2003 r., poprzez jego niezastosowanie. |

|Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. |

[pic]