Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1944/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6259 Inne o symbolu podstawowym 625
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] Sp. j. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1050/14 w sprawie ze skargi [A.] Sp. j. w W. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i jednego odbiornika telewizyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [A.] Sp. j. w W. na rzecz Ministra Infrastruktury i Budownictwa 900 (słownie: dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1050/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. spółka jawna z siedzibą w W. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy z którego wynikało, że w dniu 9 sierpnia 2013r., przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy ul. [...] w W. zajmowanym przez S. Sp. J. z siedzibą w W. (określanej także jako "strona" lub "skarżąca"). Kontrola została przeprowadzona w obecności pracownika – A.S., zatrudnionej w przedsiębiorstwie strony w charakterze młodszej księgowej. W wyniku kontroli stwierdzono, że w siedzibie przedsiębiorstwa S. Sp. J. w W. (biuro) znajdowały się: jeden telewizor LG i trzy odbiorniki radiowe (Sony, Philips i 1 szt. bez nazwy) i osiem aut z radioodbiornikami. Ponadto ustalono, że w filii przedsiębiorstwa mieszczącej się w miejscowości Zakręt w biurze znajduje się jeden telewizor Samsung i trzydzieści cztery auta z radiami. Podczas kontroli stwierdzono, że odbiorniki radiofoniczne w ilości 45 sztuk i 2 sztuki odbiorników telewizyjnych są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów. Zgodnie z oświadczeniem pracownika okres używania odbiorników wynosi: 2 odbiorniki TV + 2 radia w biurze – dwa lata, 1 radio w biurze – sześć miesięcy oraz 45 odbiorników radiowych w samochodach – zgodnie z wykazami samochodów zał. do protokołu – najstarszy samochód – maj 2009, najmłodszy samochód było w firmie od 4 lipca 2013r. Firma posiada zarejestrowany jeden odbiornik TV i dwa radioodbiorniki. Protokół z kontroli został bez zastrzeżeń podpisany przez kontrolerów i A.S. (pracownika skarżącej).

Po przeprowadzeniu postępowania, organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], nakazał skarżącej rejestrację 43 używanych odbiorników radiofonicznych oraz ustalił opłatę za używanie 43 odbiorników niezarejestrowanych oraz 1 niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego w kwocie 7.678,50 zł.

Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji.

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z [...] stycznia 2014r., nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. – o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm.; określanej dalej także jako "u.o.a." lub "ustawa o opłatach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "k.p.a") po rozpatrzeniu odwołania spółki, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A.

Odwołując się do protokołu kontroli organ podkreślił, iż zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to pociąga za sobą obowiązek do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji uznał, iż:

- chybiony jest zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niedysponowania wystarczającym materiałem dowodowym. Organ powołał się na oświadczenia wiedzy złożone przez pracownika skarżącej w oparciu o które ustalono, iż strona posiada wskazaną w protokole i w oświadczeniach ilość odbiorników radiowych i telewizyjnych, jak również, że są one w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Organ wskazał również, że sposób w jaki dokonano tych ustaleń nie narusza obowiązujących przepisów, a ustalone okoliczności pozwalają na zastosowanie domniemania, iż odbiorniki są używane. Wskazano również, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w stosunku do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zapewnił stronie udział we wszystkich etapach postępowania a materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący zgodnie z zasadami wyrażonymi w k.p.a. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że jakkolwiek pismem z dnia 22 sierpnia 2013r. zakwestionowano ustalenia dokonane podczas kontroli, to jednak na okoliczność używania innej liczby odbiorników nie przedstawiono żadnych dowodów do którego odniósł się w skarżonym orzeczeniu organ I instancji.

Organ uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 79 § 2 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., bowiem organ (kontrolerzy) nie został wyposażony przez ustawodawcę w prawo żądania dokumentów tożsamości od osób uczestniczących w kontroli ani oglądania pomieszczeń wbrew woli właściciela lokalu czy osoby uczestniczącej w kontroli, w których zlokalizowane są odbiorniki. Z tych względów okoliczności dotyczące posiadania odbiorników i ich zdolności do natychmiastowego odbioru programu muszą się oprzeć na oświadczeniach wiedzy złożonych przez właścicieli kontrolowanych obiektów lub osoby uczestniczące w kontroli. Przy tym organ podkreślił, że obserwacje czynione przez kontrolujących nie są oględzinami w rozumieniu art. 85 k.p.a., a zatem nie ma do nich zastosowania reżim określony w art. 79 k.p.a. Kontrola bowiem ma na celu ustalenie jedynie czy w lokalu są używane niezarejestrowane odbiorniki. Organ wskazał również, że żaden przepis u.o.a. nie wymaga by w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentacji podmiotu kontrolowanego, ani też by ważność protokołu zależała od podpisania tego protokołu przez osoby wchodzące w skład tego organu, zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. Nadto organ wskazał, że w toku kontroli osoby w niej uczestniczące nie składają oświadczeń woli lecz oświadczenie wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. Podkreślił także, że w niniejszej sprawie strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, co do zebranych dowodów, zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji nakładającej opłatę. Do pisma została załączona kopia protokołu wraz z oświadczeniami i wykazem pojazdów, w których zgodnie z oświadczeniami zamontowane są radioodbiorniki. Organ podkreślił, że strona nie przedłożyła żadnych dowodów, które wskazywałyby na inny stan rzeczy a także osoba uczestnicząca w kontroli nie odwołała swego oświadczenia złożonego podczas kontroli.

Organ wskazał również, że opieszałe prowadzenie postępowania przez organ administracji nie powoduje wadliwości wydanej decyzji administracyjnej.

W zakresie zarzutu nieprawidłowego naliczenia opłaty organ podniósł, że zgodnie z przepisem art. 5 ust.2 pkt 3 u.o.a. nie podlegają obowiązkowi rejestracji odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umowy, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. Artykuł ten ma zatem zastosowanie do przedsiębiorców, których przedmiotem działalności gospodarczej jest sprzedaż lub przekazanie odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych osobom trzecim do używania na podstawie umowy. Wówczas to osoby nabywające odbiornik mają obowiązek jego zarejestrowania i uiszczania opłat abonamentowych. Przedmiotem takich umów jest zatem odbiornik telewizyjny lub radiofoniczny nie zaś umowa obejmująca wynajem samochodu. W przedmiotowej sprawie czynności polegające na sprzedaży lub przekazywaniu odbiorników telewizyjnych czy radiowych osobom trzecim do używania na podstawie umów nie należą do przedmiotu działalności gospodarczej skarżącej, gdyż prowadzona przez nią działalność w zakresie m. in. sprzedaży oraz wynajmu pojazdów nie stanowi wyłącznie sprzedaży lub przekazywania do używania odbiorników na podstawie umowy. Zatem odbiorniki będące w posiadaniu skarżącej stanowią jedynie element wyposażenia samochodów i są wraz z innym sprzętem udostępniane do dyspozycji osób wynajmujących pojazdy. Nie stanowią natomiast odrębnego przedmiotu umowy (towaru) przeznaczonego przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim na podstawie umów.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła pismem z dnia 30 stycznia 2014 r. skargę wskazując na naruszenie:

- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie przez organ decyzji bez podjęcia przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym,

- art. 79 § 2 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu,

- art. 35 § 3 w zw. z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji po przekroczeniu dwumiesięcznego terminu ustawowego od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego,

- art. 107 § 3 k.p.a. i jego błędne zastosowanie sprowadzające się do sporządzenia w sposób wadliwy uzasadnienia zaskarżonej decyzji poprzez pominięcie w jego treści istotnych dla sprawy okoliczności, powołanie jako podstawy orzekania okoliczności przytoczonych wyłącznie przez organ i przyjęcie ich jako wiarygodnego materiału dowodowego, stanowiącego wartościową podstawę rozważań prawnych, co stanowi zarzut nierozpatrzenia istoty sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając oddalenie skargi na powyższą decyzję Sąd I instancji wskazał, że w działaniach organu nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa. Zdaniem Sądu I instancji wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona argumentacja jest wyczerpująca.

Sąd I instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie protokół został sporządzony i podpisany bez zastrzeżeń przez obecnego podczas kontroli pracownika skarżącej oraz kontrolerów legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych udzielonymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, tj. organ powołany do kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych – co pod względem formalnym uzasadnia przyjęcie go za wiarygodny dowód w sprawie. Jednocześnie brak jest przeszkód prawnych, by w kontroli uczestniczyła inna niż kontrolowany przedsiębiorca osoba, która jak wynika z protokołu była zorientowana oraz posiadała wiedzę, co do ilości odbiorników i możliwości ich używania. Podpis takiej osoby na protokole kontroli należy uznać za potwierdzający, po pierwsze, że brała ona udział w kontroli, a po drugie, że osoba ta nie kwestionuje ustaleń kontroli.

Sąd I instancji wskazał, że organy orzekające w sprawie w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy, kierując się wymogami art. 7, 77, a także art. 10 k.p.a., co czyni nieuzasadnionym zarzut dotyczący niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niedysponowanie wystarczającym materiałem dowodowym do podjęcia decyzji. Zdaniem Sądu I instancji ustalone podczas przeprowadzonej kontroli okoliczności pozwoliły na zastosowanie domniemania, że ujawnione odbiorniki, są używane. Ponadto protokół z przeprowadzonej kontroli stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a. i jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nadto skarżąca miała możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tego dokumentu, czego w trakcie postępowania nie uczyniła. Nie można bowiem uznać za taki dokument przesłanej w formie elektronicznej w dniu 22 sierpnia 2013r. informacji przez M.S., bowiem informacja ta nie została podpisana przez ww. osobę, a także znajdują się tam twierdzenia, które nie zostały poparte żadnymi dowodami. Sąd I instancji wskazał również, że oświadczenie złożone przez A.S. nie zostało odwołane ani też zmienione lub uzupełnione w terminie późniejszym.

Zdaniem Sądu I instancji bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy jest kwestia czy jeden z radioodbiorników stanowi własność prywatną pracownika. Sąd ten wskazał, że zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych abonamentowe opłaty pobiera się za używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego - przy czym pojęcie używania odbiornika oparte jest na konstrukcji domniemania prawnego (art. 2 ust. 2 u.o.a.), że osoba posiadająca odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ustalenie zdolności odbiornika do natychmiastowego odbioru jest więc równoznaczne ze stwierdzeniem, iż odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że jego posiadacz winien wnieść opłatę abonamentową za jego używanie). Sąd I instancji wskazał, że na osobach fizycznych, prawnych oraz jednostkach nie posiadających osobowości prawnej, ale prowadzących działalność gospodarczą spoczywa obowiązek rejestracji każdego odbiornika radiowego lub telewizyjnego użytkowanego w lokalach, czy budynkach zajmowanych w ramach tej działalności.

Wskazano, że w przypadku używania przez pracownika w miejscu pracy odbiornika prywatnego odpowiedzialność za brak rejestracji będzie ponosił pracodawca. To on bowiem odpowiada za sprawy organizacyjne związane z miejscem pracy i powinien albo zarejestrować wszystkie odbiorniki używane w biurze, sklepie, samochodzie służbowym itp. (bez względu na to czyją są własnością) albo zakazać pracownikom używania niezarejestrowanych odbiorników (ewentualnie wyraźnie zobowiązać ich do rejestracji prywatnych odbiorników używanych w miejscu pracy - w tym wypadku książeczka radiofoniczna powinna być wystawiona na adres miejsca pracy na nazwisko pracownika).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd I instancji zauważył, iż przepisy u.o.a. nie wprowadzają wymogu aby w czynnościach kontrolnych uczestniczył podmiot kontrolowany, w postaci osób uprawnionych do jego reprezentacji, ani też by ważność protokołu zależała od podpisu takich osób, względnie osoby przez ten podmiot upoważnionej. W toku kontroli osoby biorące w niej udział składają oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli, zatem ustalenia kontroli oparte na oświadczeniach pracowników skarżącej, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął za wiarygodne, zważywszy, iż skarżąca stawiając zarzuty wobec udzielonych informacji przez obecnego podczas kontroli pracownika, w istocie nie podważyła ustaleń organu dokonanych w trakcie tej kontroli, a mając zapewniony czynny udział w każdym z jego stadiów, miała możliwość przedstawienia przeciwdowodów na okoliczności objęte jego oświadczeniem.

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organy administracji w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności niniejszej sprawy oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 oraz 80 k.p.a., oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego prawidłowej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w skarżonych decyzjach, w zakresie wymaganym przez przepisy postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd I instancji podzielił również stanowisko organu, że podnoszona w odwołaniu oraz w skardze argumentacja na okoliczność tego, że przedmiotowe odbiorniki telewizyjne są przeznaczone wyłącznie do przekazywania ich osobom trzecim do używania w ramach umów jako samochodów zamiennych, nie znajduje uzasadnionych podstaw. Wskazał również, że wbrew stanowisku skarżącej nie można w żaden sposób uznać, iż w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z wyjątkiem określonym w art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a.

W ocenie Sądu I instancji, z literalnego brzmienia przepisu wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że przepis ten ma zastosowanie do przedsiębiorców, których przedmiotem działalności gospodarczej jest sprzedaż lub przekazywanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych osobom trzecim do używania na podstawie umów. W takim przypadku to na osobie, która nabywa odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą ciąży obowiązek jego zarejestrowania w placówce operatora publicznego. Jednakże, jak wskazał Sąd I instancji, z ustaleń Ministra, co do przedmiotu działalności gospodarczej skarżącej nie wynika, aby czynności w zakresie sprzedaży lub przekazywania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych osobom trzecim do używania na podstawie umów należały do zakresu działalności gospodarczej skarżącej. Okoliczności te znajdują swoje potwierdzenie w odwołaniu oraz w skardze, a także wynikają z KRS skarżącej spółki. Sąd I instancji zauważył, iż przedmiotem ewentualnych umów z klientami spółki nie jest sprzedaż lub przekazywanie do używania odbiorników radiofonicznych, a spółka nie wykazała tej okoliczności np. poprzez złożenie stosownych umów zawierających stosowne zapisy w tym względzie.

Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo ustalił, że przepis art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. nie ma zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Ponadto zwrócił uwagę, że ustawa o opłatach abonamentowych wprowadziła powszechny obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (art. 2 ust. 1 u.o.a.). Natomiast wyjątki od tego obowiązku zostały wymienione w art. 5 ust. 2 u.o.a. i nie można dokonywać ich rozszerzającej interpretacji.

Od powyższej decyzji skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a., podczas gdy wskazane naruszenia przepisów prawa materialnego uzasadniały uwzględnienie skargi oraz uchylenie decyzji organu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a., polegające na:

1. niewłaściwej wykładni (a w zasadzie braku wykładni) prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych polegającej na przyjęciu, że odbiorniki radiofoniczne umieszczone w samochodach demonstracyjnych, ekspozycyjnych w salonie oraz zastępczych w serwisie przeznaczonych wyłącznie dla klientów lub potencjalnych klientów i z których korzystają wyłącznie klienci lub potencjalni klienci, każdorazowo na podstawie umów sprzedaży, ewentualnie wynajmu lub użyczenia, zawieranych w ramach działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu m.in. usług sprzedaży tych samochodów, podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2003 r. Nr 130, poz. 1188 ze zm.), podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, iż takie odbiorniki, jako przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów o używanie lub użyczenie, zawieranych przez stronę skarżącą w ramach swojej działalności gospodarczej, nie podlegają obowiązkowi rejestracji na podstawie art. 7 ust. 6 u.o.a., a co za tym idzie brak jest podstaw dla ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników zgodnie z art. 5 ust. 3 u.o.a.;

II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj.:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c oraz art. 135 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy wskazane powyżej uchybienia prawa materialnego przez organ uzasadniały uchylenie przez Sąd I instancji zarówno decyzji organu nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., jak i poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.;

2. naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy wskazane powyżej uchybienia prawa materialnego uzasadniały uchylenie przez Sąd I instancji zarówno decyzji organu nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., jak i poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r.;

3. naruszenie art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., tj. nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, polegające na wyprowadzeniu z niekwestionowanego stanu faktycznego nieprawidłowego wniosku, tj. uznaniu, że odbiornik radiofoniczny znajdujący się w samochodzie demonstracyjnym, ekspozycyjnym lub zastępczym nie stanowi jego części składowej i w związku z tym nie jest zbywany lub wynajmowany/użyczany osobom trzecim (klientom lub potencjalnym klientom) wraz z danym samochodem na podstawie stosownych umów sprzedaży lub wynajmu/użyczenia, które to uchybienie miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, ponieważ doprowadziło do tego, że Sąd I instancji zaniechał wszechstronnego i wnikliwego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi;

4. naruszenie art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., tj. nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia wyroku, polegające na zaniechaniu wnikliwego rozważenia stanu prawnego oraz - mając na względzie złożoność regulacji mającej zastosowanie w niniejszej sprawie - lakonicznym i niewystarczającym wyjaśnieniu podstaw prawnych rozstrzygnięcia, w szczególności na zaniechaniu przedstawienia pogłębionej argumentacji prawnej co do tego, jak należy interpretować obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej od odbiornika radiofonicznego zamontowanego w pojeździe przeznaczonym wyłącznie do sprzedaży lub użyczenia (i stanowiącym każdorazowo jego część składową) przez przedsiębiorcę, którego przedmiotem działalności gospodarczej jest sprzedaż lub przekazywanie odbiornika radiofonicznego łącznie z danym pojazdem osobom trzecim do używania na podstawie umów;

5. naruszenie art. 1 § 1 i 2 w zw. z art 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., tj. nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, poprzez nielogiczne i niespójne skonstruowanie uzasadnienia, uniemożliwiające jednoznaczne ustalenie zapatrywania prawnego Sądu I instancji, polegające w szczególności na wyciągnięciu z prawidłowego twierdzenia, że odbiorniki radiofoniczne umieszczone w samochodach demonstracyjnych, ekspozycyjnych w salonie oraz zastępczych w serwisie — jako ich części składowe - są przeznaczone wyłącznie dla klientów lub potencjalnych klientów i z których korzystają wyłącznie klienci lub potencjalni klienci, każdorazowo na podstawie umów sprzedaży ewentualnie wynajmu lub użyczenia, zawieranych w ramach działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu m.in. usług sprzedaży lub użyczenia tych samochodów, nieprawidłowego wniosku, że odbiorniki te podlegają opłatom abonamentowym, pomimo że są wraz z tymi samochodami (jako ich części składowe) przeznaczone wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania;

6. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w ten sposób, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 8, 11, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji, polegającego na niedostatecznym wyjaśnieniu treści przepisów, które organ wskazał jako podstawy prawne wydania, a następnie utrzymania w mocy decyzji (w szczególności art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a.), przy jednoczesnym zaniechaniu jakiegokolwiek uzasadnienia dla braku zastosowania wskazanego przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a., w tym w szczególności na uzasadnieniu w jakim zakresie prowadzona przez przedsiębiorcę w ramach działalności gospodarczej sprzedaż lub przekazywanie odbiorników radiofonicznych osobom trzecim do używania na podstawie stosownych umów, których przedmiotem jest samochód wraz z będącym jego częścią składową odbiornikiem, kłóci się z "realizacją misji publicznej radia i telewizji";

7. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w ten sposób, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji, polegającego na wadliwej ocenie materiału dowodowego i braku rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, polegającego na nieuwzględnieniu przez organ faktu, że odbiorniki radiofoniczne umieszczone w samochodach demonstracyjnych, ekspozycyjnych w salonie oraz zastępczych w serwisie - jako ich części składowe - są przeznaczone wyłącznie dla klientów lub potencjalnych klientów i z których korzystają wyłącznie klienci lub potencjalni klienci, każdorazowo na podstawie umów sprzedaży, ewentualnie wynajmu lub użyczenia, zawieranych w ramach działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu m.in. usług sprzedaży lub użyczenia tych samochodów.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zarówno decyzji organu odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji w przedmiocie nakazu rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych oraz ustalenia opłaty za używanie odbiorników telewizyjnych i radiofonicznych stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że niewadliwe, przeprowadzone przez organ administracji publicznej, ustalenia faktyczne uzasadniały - zdaniem Sądu I instancji - po pierwsze, przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, po drugie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie przez organ oceny, że wynik przeprowadzonej kontroli realizacji obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych oraz uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie uzasadniał wniosek o braku realizacji przez stronę skarżącą obowiązku rejestracji radioodbiorników oraz obowiązku uiszczania z tytułu ich używania należnych opłat abonamentowych, a w konsekwencji - po trzecie - wydanie rozstrzygnięcia nakazującego rejestrację odbiorników i ustalającego opłatę za ich używanie w łącznej kwocie 7.678,50 zł.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] stycznia 2014 r. nie jest niezgodna z prawem.

Na wstępie omówione zostaną zarzuty o charakterze procesowym, a następnie – zarzut materialnoprawny, wskazany w pkt I 1 petitum skargi kasacyjnej.

Ocenę adresowanych wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia zarzutów opartych na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. - a mianowicie zarzutów z pkt II 1-7 petitum skargi kasacyjnej, do których odnieść należy się w pierwszej kolejności - poprzedzić należy przypomnieniem, że o ich skuteczności nie decyduje każde naruszenie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy bowiem istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, co wiąże się z obowiązkiem wykazania i uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w taki sposób, że w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Uwzględniając powyższe, według Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przez stronę skarżącą przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza zaś, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia był istotny - w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia - wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że ocena zasadności omawianych zarzutów kasacyjnych wymaga, aby w punkcie wyjścia przypomnieć, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. określającego wymogi formalne uzasadnienia wyroku wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Wykonanie przez wojewódzki sąd administracyjny wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązku wskazania w uzasadnieniu wyroku obok faktycznej, także i prawnej podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, nie pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości realizacji przez to uzasadnienie funkcji kontroli trafności rozstrzygnięcia. Powinno być ono sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę (zaskarżonego) wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia wówczas, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest możliwa kontrola orzeczenia, które nie zawiera określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementów, a mianowicie na przykład przedstawienia stanu sprawy, czy też wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10), jak również orzeczenia - co również należy podkreślić - którego uzasadnienie zawierając te elementy, sformułowane jest jednak w sposób lakoniczny, niejasny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11).

Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone działanie / zaniechanie organu administracji za zgodne albo niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. np.: wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. II FSK 1067/11). Z uwagi na wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, sąd administracyjny nie może oddalając skargę poprzestać na wskazaniu jedynie art. 151 p.p.s.a., bez uprzedniego dokonania wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie i przeprowadzenia - przy uwzględnieniu przyjmowanego za podstawę wyrokowania w sprawie stanu faktycznego - kontroli prawidłowości ich subsumcji (zastosowania) przez organ.

Realizacji celów sądowej kontroli administracji publicznej nie służy również ograniczenie się do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organy administracji lub jego prostej akceptacji. Zwłaszcza zaś w sytuacji, gdy dowodząc swoich racji skarżący wspiera je określonym rodzajem wykładni przepisów prawa, co zobowiązywać powinno sąd do przeprowadzenia w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia stosowanej weryfikacji i analizy obejmującej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy elementy jej stanu faktycznego i prawnego oraz ich wzajemnej relacji, a brak wskazanej analizy stanowi wadliwość polegającą na niedostatecznym wyjaśnieniu przez sąd administracyjny stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, a więc uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (por. wyroki NSA: z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 685/09; z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1832/09; z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 1215/09).

Z punktu widzenia tego właśnie spostrzeżenia podkreślić należy, że jakkolwiek faktem jest - jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi - że sąd administracyjny I instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, albowiem pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy (por. np.: wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10), to jednak nie oznacza to, że nie jest zobowiązany do przedstawienia i odniesienia się do tych zarzutów, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy i to w zakresie - co należy podkreślić - w jakim jest to konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy oraz dla oceny prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Okoliczność zatem, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., które zostanie uwzględnione przez Sąd kasacyjny w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1824/10; z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie II OSK 851/15; z dnia 21 listopada 2014 r. w sprawie II OSK 1084/13; z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15). Z powyższego wynika, że jakkolwiek brak odniesienia się wojewódzkiego sądu administracyjnego do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze nie stanowi sam w sobie uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, to jednak pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby inaczej orzec w sprawie, stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego I instancji.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego omawiane zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadniają stanowisko, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała opisana sytuacja i to w zakresie odnoszącym się do pełnego wskazanego powyżej jej zakresu. Z punktu widzenia przedstawionych uwag wprowadzających i kreowanego na ich podstawie w korespondencji do wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. standardu, któremu powinno czynić zadość uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku od standardu tego nie odbiega.

W aspekcie naruszenia przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., powołane zostały zarzuty określone w pkt II 3-5 petitum skargi kasacyjnej. Zarzuty te, dotyczące uzasadnienia Sądu I instancji, wskazują na naruszenie art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., tj. nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na: nieprawidłowym wnioskowaniu Sądu I instancji (pkt II 3 petitum skargi kasacyjnej) wadliwym skonstruowaniu uzasadnienia wyroku (pkt II 4 petitum skargi kasacyjnej), nielogicznym i niespójnym skonstruowaniu uzasadnienia (pkt II 5 petitum skargi kasacyjnej). Zarzuty te zostaną omówione łącznie z uwagi na jednolitą tematykę akcentowaną w ww. zakresie skargi kasacyjnej, a mianowicie dotyczącą analizy prawnej – w aspekcie dokonanej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2014 r. wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia - charakteru prawnego odbiorników zainstalowanych w samochodach. Skarżąca w omawianym zakresie - w skardze kasacyjnej - wskazuje argumenty z zakresu prawa prywatnego, a dotyczącego problematyki odbiorników radiofonicznych w aspekcie cywilistycznych skutków ich uznania jako części składowych samochodów.

Ustosunkowując się twierdzeń strony skarżącej, że radioodbiornik stanowi część składową pojazdu należy stanowczo rozgraniczyć problematykę publicznoprawną - rozstrzyganą w niniejszej sprawie - od problematyki prywatnoprawnej. Podkreślić należy, że wynajmowane pojazdy nie musiałyby być wyposażone w radioodbiorniki i w takiej sytuacji nie straciłyby swojej podstawowej funkcji. Ponadto oczywistym jest, że celem wynajmu pojazdów przez klientów skarżącej spółki nie było wynajęcie samego odbiornika radiofonicznego lecz wynajem pojazdu w celu zapewnienia możliwości przemieszczania się.

Należy również wskazać, że ustawodawca nie zwolnił od obowiązku rejestracji odbiorników używanych przez przedsiębiorców w jakimkolwiek celu. Zwolnienie to, przewidziane w art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. dotyczy jedynie odbiorników przeznaczonych wyłącznie do przekazania (w przyszłości) osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności przedsiębiorstwa. Konstrukcja tego przepisu oparta na sformułowaniu "przeznaczone wyłącznie do przekazania osobom trzecim" poprzez odwołanie się do owej "wyłączności" nie pozwala na przyjęcie, że dopuszczalne jest bez rejestracji i opłat używanie takich odbiorników przed przekazaniem, ani też nie może oznaczać, że po przekazaniu (jak też odpowiednio po sprzedaży) odbiorniki takie nadal nie podlegają rejestracji i związanej z nią opłacie abonamentowej. Nadal jednak należy uwzględniać okoliczność, że odbiorniki radiofoniczne w samochodach nie stanowią samoistnego przedmiotu umów, bowiem stanowią one element wyposażenia samochodów.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje także, że Sąd I instancji w sposób prawidłowy dokonał zarówno ustaleń faktycznych, jak i stanu prawnego, przedstawiając wyniki tych ustaleń w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 grudnia 2014 r. Sąd I instancji w sposób szczegółowy dokonał analizy także czynności kontrolnych organu, których wynik stanowił podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego dnia 13 września 2013 r. W tej mierze podnieść należy, że przedmiotem i celem przeprowadzonej w sprawie kontroli było przestrzeganie realizacji obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie. Ze swej istoty kontrola ta i podejmowane w jej toku czynności zmierzały więc do ustalenia konkretnych faktów, zasadniczych z punktu widzenia przepisów prawa, na podstawie których była ona przeprowadzana (art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych), co nie wiązało się z koniecznością i potrzebą uzyskania od wspólników skarżącej spółki uprawnionych do jej reprezentacji, wymaganych w obrocie prawnym oświadczeń woli, lecz oświadczeń wiedzy odnośnie do okoliczności mających istotne znaczenie z punktu widzenia przedmiotu i celu przeprowadzanej kontroli. W związku z tym, za uzasadniony uznać należy wniosek, że wiedza o istotnych w sprawie okolicznościach i faktach, mających znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości realizacji obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, nie musiała pochodzić bezpośrednio od wspólników skarżącej spółki, skoro za wystarczające jej źródło z punktu widzenia przedmiotu i celu kontroli, można i należało uznać zarówno oświadczenie wiedzy pracownika strony skarżącej, jak i odzwierciedlony w treści protokołu kontroli rezultat z przeprowadzonych w jej toku czynności obrazujący rzeczywisty stan rzeczy w miejscu kontroli (który to stan został opisany powyżej). W sytuacji, gdy wymienione źródła wiedzy o istotnych w sprawie faktach miały komplementarny charakter, a protokół kontroli, gdy chodzi o jego treść, współtworzyły oświadczenia pracownika strony skarżącej (A.S., zatrudnionej w przedsiębiorstwie strony w charakterze młodszej księgowej) obecnego podczas kontroli, który ponadto protokół z dnia 9 sierpnia 2013 r. (k. 42 akt administracyjnych) podpisał nie wnosząc do niego zastrzeżeń, jak również złożył dwa oświadczenia (z uwagi na fakt prowadzenia działalności gospodarczej w dwóch miejscach – k. 43 - 44 akt administracyjnych) to nie ma podstaw, aby twierdzić, że tak przeprowadzone ustalenia kontroli stanowiące podstawę ustaleń faktycznych we wszczętym następnie postępowaniu administracyjnym, w którym ustalono ponadto brak zarejestrowania odbiorników, są nieprawidłowe, czy to z uwagi na tryb ich przeprowadzenia, czy to z uwagi na ich wynik.

Zwłaszcza, gdy w tym kontekście należy podkreślić, że ustaleniom faktycznym poczynionym w postępowaniu administracyjnym wszczętym następnie w sprawie, których podstawę - jak wskazano powyżej - stanowiły ustalenia kontroli odzwierciedlone w jej protokole z dnia 9 sierpnia 2013 r., strona skarżąca nie przeciwstawiła twierdzeń, dowodów, czy też informacji o dowodach, w świetle których ustalenia te można byłoby uznać za niepełne, a tym samym za pozbawione waloru kompletności i zupełności, a formułowane na ich podstawie wnioski za naruszające określoną w art. 80 k.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów.

W sytuacji więc, gdy Sąd I instancji ustalenia te uznał za prawidłowe i przyjął następnie za podstawę wyrokowania sprawie, to z punktu widzenia przedstawionych powyżej konsekwencji wynikających z przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. oraz wymogów, jakie regulacja ta stawia zarzutom adresowanym wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie orzeczenia, za niewystarczające uznać należało ograniczenie się do zarzutu naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji poprzez brak wszechstronnej i wyczerpującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, wynikiem czego było przyjęcie, że zarówno odbiornik telewizyjny, jak i radioodbiorniki znajdujące się w siedzibie przedsiębiorstwa, jak i na terenie filii oraz odbiorniki zainstalowane w samochodach zastępczych podlegają rejestracji zgodnie z przepisami ustawy o opłatach abonamentowych.

Z powyższymi zarzutami formalnoprawnymi dotyczącymi naruszenia p.p.s.a. związany jest powołany jest zarzut wskazany w pkt II 6 petitum skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w ten sposób, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę naruszenia przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 8, 11, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji, polegającego na niedostatecznym wyjaśnieniu treści przepisów, które organ wskazał jako podstawy prawne wydania, a następnie utrzymania w mocy decyzji (w szczególności art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a.). Wskazać należ że także w tym zakresie zarzut okazał się niezasadny. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku dokonał oceny działań organów administracji publicznej, wskazując, że obie decyzje nie naruszają prawa, w stopniu mogącym powodować ich uchylenie (str. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a tok postępowania administracyjnego, także w płaszczyźnie art. 107 § 3 k.p.a. został oceniony pozytywnie w toku judykacyjnej kontroli działalności organów administracji publicznej (str. 12 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Kończąc analizę zasadności zarzutów o charakterze formalnym, które - zdaniem skarżącego - miały istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. i polegały na:

(a) naruszeniu art. 145 § 1 pkt. 1 lit c oraz art. 135 P.p.s.a. (poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy wskazane w skardze uchybienia prawa materialnego przez organ uzasadniały uchylenie przez Sąd I instancji zarówno decyzji organów administracji publicznej), oraz

(b) naruszeniu art. 151 P.p.s.a. (poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy wskazane powyżej uchybienia prawa materialnego uzasadniały uchylenie przez Sąd I instancji obu decyzji administracyjnych),

należy wskazać, że zarzuty te, odnoszące się do treści materialnoprawnej wyroku, nie są zasadne, a to z uwagi na poniżej dokonane uzasadnienie oceny zarzutów o charakterze materialnoprawnym.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.), odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają rejestracji dla celów pobierania opłaty. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 ww. ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o opłatach, w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezrejestrowanego odbiornika. Kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny (art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach). Rejestracji odbiornika należy dokonać w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji uznał, że zgromadzony w sprawie administracyjnej materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, ze strona skarżąca posiada i używa wskazane w sentencji decyzji organu I instancji odbiorniki. W szczególności wskazać należy na treść protokołu z kontroli przeprowadzonej w przedsiębiorstwie strony wnoszącej skargę kasacyjną. Z akt wynikało, że odbiorniki te są zdolne do natychmiastowego odbioru programu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut wskazany w pkt I 1 petitum skargi kasacyjnej, a dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez zastosowanie wadliwej wykładni.

Ocenę zasadności tego zarzutu poprzedzić należy koniecznym przypomnieniem, a mianowicie, że zarzut błędnej wykładni prawa materialnego, to zarzut wadliwego zrekonstruowania normy prawnej, to jest mylnego zrozumienia treści przepisu przez sąd administracyjny I instancji, który wymaga - aby mógł być rozpatrzony - wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu, którego zarzut kasacyjny dotyczy i jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. Zarzut "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego wymaga z kolei wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego, ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innym słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego - niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd, rozumiane jest, jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.

Sąd I instancji zasadnie uznał, że - na podstawie art.5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych - zwolnione z opłaty są wyłącznie odbiorniki przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca spółka nie wykazała, iż przedmiotem jej działalności jest sprzedaż lub przekazanie innym osobom do używania odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Skarżąca spółka wskazała w skardze kasacyjnej, że w jej salonie znajdują się samochody demonstracyjne, ekspozycyjne oraz zastępcze. Przedmiotem oddania w używanie nie są zatem same odbiorniki, lecz poszczególne pojazdy. Przepisy ustawy o opłatach abonamentowych nie nakazują natomiast rejestracji odbiornika radiofonicznego osobie biorącej do czasowego używania np. pojazd zastępczy. Właścicielem takiego pojazdu pozostaje bowiem nadal skarżąca spółka i ona jest zobowiązana do rejestracji radioodbiornika umieszczonego w samochodzie i uiszczania opłaty za korzystanie z niego.

Z powyższych względów stwierdzić należy, że żadna z podstaw kasacyjnych nie znajduje usprawiedliwienia.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., jak w pkt 2 sentencji wyroku.

s. M. Sachajko s. W. Kręcisz s. A. Robotowska