Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 48/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 3, art. 36 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 149 par. 1, par. 1a, par. 2, art. 154 par. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie opłacania składek emerytalnych i rentowych 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania M. T. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] - w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. oddala wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej.


UZASADNIENIE

W dniu 18 września 2015 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarga M. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, polegającą na braku rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 marca 2015 r. (nr [...]), odmawiającej skarżącej przyznania prawa do świadczenia z pomocy społecznej w formie opłacania składek emerytalnych i rentowych. Skarżąca wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką. Pozostaje bez środków do życia. Podała, że tego rodzaju sprawy powinny być rozpatrywane bez zbędnej zwłoki.

W piśmie z dnia 28 września 2015 r. skarżąca wezwała do zasądzenia na jej rzecz odszkodowania na podstawie znowelizowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie podając, że do dnia złożenia odpowiedzi na skargę sprawa nie została załatwiona. Jednocześnie wniosło o stwierdzenie, że bezczynność organu odwoławczego nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż jedyną przyczyną opóźnienia jest rozpoznawanie spraw według kolejności ich wpływu. Zauważyło też, że pismem z dnia 14 maja 2015 r. skarżąca wezwała organ odwoławczy do usunięcia naruszenia prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwanej "p.p.s.a.", zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku skarg na bezczynność w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Pismo skarżącej z dnia 14 maja 2015 r. spełnia wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", wobec czego skarżąca wniosła skargę spełniając przesłanki przewidziane w art. 52 § 1 p.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy na wstępie wskazać, że załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym – w myśl art. 35 § 3 k.p.a. - powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Z akt sprawy nie wynika, by Samorządowe Kolegium Odwoławcze do dnia wydania niniejszego wyroku rozpoznało odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 marca 2015 r. (nr [...]), natomiast ustawowy (miesięczny) termin na załatwienie tej sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 9 maja 2015 r., wobec czego nie ulega wątpliwości, że organ ten pozostaje w bezczynności.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę na bezczynność organu, zobowiązując organ odwoławczy do rozpatrzenia odwołania skarżącej w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa może być m.in. naruszenie zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwiania spraw.

W ocenie Sądu – mając z jednej strony na uwadze charakter sprawy (sprawa dotycząca prawa do zabezpieczenia społecznego, tj. przyznania świadczeń z pomocy społecznej) a z drugiej strony biorąc pod uwagę czasokres pozostawania organu w bezczynności (ponad 6 miesięcy), a także brak poinformowania skarżącej o przypadku niezałatwienia sprawy, przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.) – należało uznać, że organ pozostając w bezczynności dopuścił się rażącego naruszenia prawa. To, że organ odwoławczy załatwia sprawy według kolejności ich wpływu nie może być dostatecznym kontrargumentem przy ocenie stopnia naruszenia prawa, bowiem organ odwoławczy rażąco przekroczył w niniejszej sprawie czas przewidziany przez ustawodawcę na wydanie rozstrzygnięcia, a sprawa nie należy do spraw o skomplikowanym stanie faktycznym czy prawnym.

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Odnosząc się w tym kontekście do złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie na jej rzecz "odszkodowania" należy zwrócić uwagę, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi administracyjnemu kompetencji do orzekania o odszkodowaniu na rzecz osoby wnoszącej skargę na bezczynność organu lub skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania.

W tej sytuacji wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz odszkodowania należy traktować jako wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a.

Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Z kolei suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego - charakter kompensacyjny.

Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie istnieje potrzeba zdyscyplinowania organu odwoławczego, który dopuścił się bezczynności. Jak już wyżej wskazano termin rozpatrzenia odwołania przekroczył znacznie czas przewidziany przez ustawodawcę dla tego rodzaju rozstrzygnięć. Sprawy z zakresu pomocy społecznej dotyczą osób, które oczekują – zasadnie bądź niezasadnie - udzielenia im wsparcia. Istotne jest jednak szybkie rozstrzygnięcie spraw związanych z codzienną egzystencją osób wnioskujących o udzielenie im pomocy. Sprawy takie nie są przy tym – co do zasady - sprawami szczególnie skomplikowanymi pod względem faktycznym i prawnym.

Prewencyjny charakter grzywny, jak i podane wyżej okoliczności przemawiały, w ocenie Sądu, za wymierzeniem w niniejszej sprawie organowi odwoławczemu grzywny w wysokości 500 zł. W ocenie Sądu wysokość wymierzonej grzywny jest wystarczająca do zdyscyplinowania organu odwoławczego.

Sąd nie uznał natomiast za zasadne i celowe przyznania na rzecz skarżącej jakiejkolwiek sumy pieniężnej. Z argumentacji skarżącej, zawartej we wniosku o przyznanie jej sumy pieniężnej wynika bowiem w istocie, że skarżąca oczekuje wynagrodzenia za trudną sytuację życiową, w jakiej się znalazła. Tego rodzaju argumentacja jest nie do pogodzenia z celem instytucji unormowanej w 149 § 2 in fine p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł (pkt 3 wyroku) oraz na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej (pkt 4 wyroku).