Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 820/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.3 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.153, art.145 § 1 pkt 1 c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.7,8,77 § 1, 80 i 107§ 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 33, art. 34, art. 59
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 24
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...], nr [...]. [pic]


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia K.S. na postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 4, art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. II Inspektorat w Ł. wystawił w dniu 26 marca 2019 r. wobec K.S. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], obejmujące należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od kwiecień 2006 r. i okres od sierpnia 2006 r. do grudnia 2006 r., okres od lipca 2008 r. do października 2008 r. i okres od marca 2009 r. do września 2009 r.,

- ubezpieczenie zdrowotne za listopad i grudzień 2005 r., okres od stycznia 2006 r.

do kwietnia 2006 r., okres od sierpnia 2006 r. do grudnia 2006 r., okres od października 2007 r. do grudnia 2007 r., okres od lipca 2008 r. do grudnia 2008 r., okres od kwietnia 2009 r. do kwietnia 2010 r., okres od czerwca 2010 r. do lipca 2012 r. i okres od kwietnia 2013 r. do grudnia 2013 r.,

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za kwiecień 2006 r., okres od sierpnia 2006 r. do grudnia 2006 r., okres od października 2007 r. do grudnia 2007 r., okres od lipca 2008 r. do października 2008 r. i okres od maja 2009 r. do października 2009 r.

Zawiadomieniami z 26 marca 2019 r. o numerach od ZAS210619000134 do ZAS210619000136 Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 9 kwietnia 2019 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 3 kwietnia 2019 r.

Pismami z dnia 16 kwietnia 2019 r. zatytułowanymi: "zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" K.S. działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wskazując, że obowiązki podlegające egzekucji zostały wykonane.

W uzasadnieniu podniósł, że należności dochodzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze ze względu na upływ terminu przedawnienia nie mogą być już egzekwowane. Podał, że co miesiąc, na bieżąco opłaca w pełnej wysokości składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co powinno znajdować odzwierciedlenie w dokumentacji. Zdaniem strony postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia 4 października 2019 r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze.

Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia 21 listopada 2019 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Rozpatrując zarzut wykonania obowiązku organ egzekucyjny wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na opłacenie należności. W wyniku natomiast ponownego rozliczenia konta ustalono, że obowiązek uregulowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych nadal istnieje, ponieważ przedmiotowe należności nie zostały opłacone.

Odnosząc się natomiast do oceny zgłoszonego przez skarżącego zarzutu przedawnienia obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wskazał, że zasady przedawnienia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek reguluje art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z przepisami ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 4 ww. ustawy w obowiązującym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis ten wprowadzony został w życie od dnia 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378). Wprowadzone zmiany skracają okres przedawnienia należności z tytułu składek z dotychczasowych 10 do 5 lat. Tym samym przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpocznie się w dniu 1 stycznia 2012 r. lub później, będzie wynosił 5 lat. Równocześnie ustawa deregulacyjna wprowadza przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r.

Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.

Organ egzekucyjny zauważył, że ustawodawca wprowadził ponadto zasadę, że pewne okoliczności zawieszają lub przerywają bieg terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 10 ust. 10b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 121, poz. 1264), bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie, jak wskazał Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od 11.2005 r. było doręczenie skarżącemu w dniu 4 września 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie.

Następnie organ egzekucyjny wskazał, że decyzja określająca wysokość należności została wydana w dniu 28 kwietnia 2016 r., a od ww. rozstrzygnięcia zobowiązany odwołał się do sądu. Sąd oddalił odwołanie, a decyzja uprawomocniła się w dniu 27 grudnia 2018 r. Wobec powyższego organ egzekucyjny wskazał, że należności od listopada 2005 r. nie uległy przedawnieniu ze względu na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które spowodowało, że pierwsza zaległość, tj. za listopad 2005 r. uległaby przedawnieniu dopiero w dniu 10 kwietnia 2019 r. Na postawie decyzji określającej zadłużenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wystawił ww. tytuły wykonawcze i skierował je do realizacji w drodze postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie K.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 44/20 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 4 października 2019 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego dotyczącego wykonania obowiązku. Zdaniem Sądu słusznie organ egzekucyjny wskazał, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na opłacenie należności. W wyniku natomiast ponownego rozliczenia konta ustalono, że obowiązek uregulowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych nadal istnieje, ponieważ przedmiotowe należności nie zostały opłacone.

Sąd podkreślił, że w zawiadomieniu z dnia 31 sierpnia 2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych organ wzywał do złożenia w terminie 7 dni pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie zgromadzonych dowodów. Zakład informował, że w przypadku uregulowania całości należności w terminie zakreślonym do złożenia wyjaśnień, postępowanie w niniejszej sprawie zostanie umorzone jako bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy ostatecznie organ wydał w dniu 28 kwietnia 2016 r. decyzję w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie zgromadzonych dowodów, co oznacza, że skarżący nie wykazał faktu ich opłacenia ani usprawiedliwionych przyczyn ich nieopłacenia. Powyższa decyzja uprawomocniła się 27 grudnia 2018 r. i była podstawą wystawienia w dniu 26 marca 2019 r. tytułów wykonawczych w przedmiotowej sprawie.

Sąd uwzględnił natomiast zarzut skarżącego dotyczący przedawnienia należności dochodzonych na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych wystawionych 26 marca 2019 r., doręczonych skarżącemu 9 kwietnia 2019 r. Z załączonych tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym dochodzony jest obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za wskazane okresy. Skoro istota sprawy opiera się na ustaleniu, czy w sprawie doszło, czy też nie doszło do przedawnienia egzekwowanych od strony skarżącej zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, ocena zasadności podjętego przez organ rozstrzygnięcia wymaga dokonania analizy przepisów regulujących przedawnienie należności składkowych.

Organ egzekucyjny przeanalizował tylko przepisy regulujące kwestie przedawnienia w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne i w tym zakresie podniósł, że zgodnie z przepisami ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 24 listopada 1998 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 4 ww. ustawy w obowiązującym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Zdaniem Sądu organ egzekucyjny w ogóle nie wskazał i nie wyjaśnił stronie przepisów regulujących kwestie przedawnienia odnośnie składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W odniesieniu zaś do składek na ubezpieczenia społeczne organ wskazał na art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. w świetle którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji organ przyjął, że w niniejszej sprawie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek za okres od listopada 2005 r. było doręczenie skarżącemu w dniu 4 września 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie. Na czas prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia wysokości składek (tj. od dnia 4 września 2015 r. – data doręczenia zawiadomienia do dnia 27 grudnia 2018 r. – data uprawomocnienia decyzji w przedmiocie określenia wysokości składek), zdaniem organu egzekucyjnego, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia, zatem należności od listopada 2005 r. nie uległy przedawnieniu, a wydana prawomocna decyzja stała się podstawą wystawienia w dniu 26 marca 2019 r. tytułów wykonawczych doręczonych skarżącemu 9 kwietnia 2019 r.

Sąd nie podzielił zaprezentowanego stanowiska. Abstrahując od faktu, że organ w ogóle nie przedstawił sposobu obliczenia wpływu okresu zawieszenia na termin przedawnienia składek w niniejszej sprawie, co powoduje, że brak jest możliwości weryfikacji wskazanej w decyzji daty 10 kwietnia 2019 r. jako granicznej dla nieprzedawnienia się najstarszej składki za listopad 2005 r. Sąd stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do nieuprawnionego połączenia przez organ egzekucyjny przesłanek z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Tymczasem są to przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Jeżeli bowiem organ egzekucyjny przyjął, że zawieszenie postępowania nastąpiło na skutek wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych to jest to sytuacja, która wyczerpuje przesłanki określone w art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. W ramach tego przepisu wydane zostało zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 31 sierpnia 2015 r. Tym samym ta sama czynność (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) nie mogła wypełniać przesłanek zarówno z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., jak i z art. 24 ust. 5 f u.s.u.s.

Błędnie więc organ egzekucyjny przyjął, że zawiadomienie o wszczęciu jako pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania zawiesiła bieg terminu przedawnienia na czas aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że tego zawiadomienia, w ocenie Sądu, nie można potraktować jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności nie tylko dlatego, że wypełnia ona przesłanki z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. ale również dlatego, że z treści tego zawiadomienia nie można nawet wywnioskować, że jest to czynność zmierzająca do wyegzekwowania konkretnych należności. W zawiadomieniu nie ma żadnej informacji, z której strona mogłaby wywnioskować, że jeżeli nie wywiąże się z obowiązku zapłacenia należnych ZUS składek zostanie wobec niej wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wręcz przeciwnie organ wzywał do złożenia w terminie 7 dni pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na podstawie zgromadzonych dowodów. Zakład informował, że w przypadku uregulowania całości należności w terminie zakreślonym do złożenia wyjaśnień, postępowanie w niniejszej sprawie zostanie umorzone jako bezprzedmiotowe. Zawiadomienie rozpoczyna więc proces, w którym zostaną ewentualnie dopiero określone należne składki podlegające egzekucji w razie ich nieopłacenia.

Odwołując się orzecznictwa sądowoadministracyjnego Sąd podkreślił, że art. 24 ust. 5f u.s.u.s. łączy zawieszenie biegu terminu przedawnienia z wszczęciem postępowania o podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia i następuje z momentem wydania decyzji w tym przedmiocie, zaś prawomocność decyzji decyduje wyłącznie o zakończeniu stanu zawieszenia. Stosownie do treści art. 24 ust. 5f u.s.u.s., wydanie przez organ decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia rozpoczyna zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek objętych tą decyzją i stan ten kończy się z dniem jej uprawomocnienia. Zatem samo zawiadomienie z dnia 31 sierpnia 2015 r. o wszczęciu postępowania nie rodzi skutków prawnych. Takie wypływają dopiero z faktu wydania decyzji z dnia 28 kwietnia 2016 r., a ta, jak wynika z akt sprawy, została prawidłowo doręczona skarżącemu w dniu 2 maja 2016 r. To zatem wydanie tej decyzji rodzi skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, o czym stanowi art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

Reasumując Sąd wskazał, że to nie podjęcie czynności zmierzających do wydania takiej decyzji, za które należy uznać zawiadomienie z 31 maja 2015 r. jest momentem wszczęcia postępowania, o którym mowa w cytowanym przepisie, lecz wydanie decyzji. Natomiast z uwagi na przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia, zawiadomienie to nie mogło być równocześnie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności o czym stanowi art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Błędna jest zatem interpretacja organu egzekucyjnego, że zawiadomienie było pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i zawieszało bieg terminu przedawnienia do zakończenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, pierwsze zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. w związku z wydaniem decyzji z dnia 26 kwietnia 2016 r., określającej wysokość należnych ZUS składek, do dnia jej uprawomocnienia. Ewentualną kolejną zaś podstawę zawieszenia biegu terminu przedawnienia stanowił art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w związku z wystawieniem tytułów wykonawczych w oparciu o prawomocną decyzję z dnia 26 kwietnia 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...].

Na powyższe postanowienie K.S. złożył zażalenie, w którym zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wniósł o jego uchylenie lub zmianę, a w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu.

W uzasadnieniu wskazał, że wszelkie składki za okres do grudnia 2013 r. są już przedawnione i nie mogą być egzekwowane, ponieważ organ rentowy nigdy wcześniej nie powiadomił go o podejmowaniu czynności w celu ich ściągnięcia, co mogłoby spowodować zawieszenie biegu przedawnienia. Zarzucił przy tym, że na powyższą okoliczność nie zostały przedstawione żadne dowody doręczenia zawiadomień.

Podniósł również, że w aktach sprawy brak jest oryginału potwierdzenia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek z dnia 31 sierpnia 2015 r. Poza tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek z dnia 31 sierpnia 2015 r. nie było czynnością zmierzającą do wyegzekwowania zaległych należności składkowych, a zatem nie spowodowało zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Zdaniem zobowiązanego, w aktach sprawy brak jest także dokumentów, wskazujących, że organ rentowy przed dniem 31 sierpnia 2015 r. podejmował jakiekolwiek czynności zmierzające do poinformowania skarżącego o wysokości zadłużenia lub zmierzające do wyegzekwowania zaległych należności. Uwzględniając 5 - letni termin przedawnienia, zdaniem skarżącego w grudniu 2018 r. uległy przedawnieniu nawet najpóźniejsze zaległości składkowe za okres styczeń 2007 r. - grudzień 2013 r. Uwzględniając natomiast 10- letni termin przedawnienia, zaległości składkowe za okres listopad 2005 r. - kwiecień 2016 r. przedawniły się w okresie listopad 2015 r. - kwiecień 2016 r., a za okres kwiecień 2006 r. - grudzień 2006 r. przedawniły się w okresie kwiecień 2016 r. - grudzień 2016 r.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy wskazując na wstępie, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Stosownie do treści art. 13 ust. 1 cyt. ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.

Odwołując się do treści art. 33 § 1 oraz art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W sytuacji natomiast, gdy organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, procedowanie w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. jest bezprzedmiotowe, skoro Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako państwowa osoba prawna jest zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym.

Postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydając rozstrzygnięcie jednocześnie wypowiada się jako wierzyciel, w części dotyczącej zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, jest dla organu nadzoru wiążące. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na etapie postępowania wszczętego wniesionym środkiem zaskarżenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zarzutów zobowiązanego nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności stanowiska wierzyciela w nim wyrażonego.

Skarżący zgłosił zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzut przedawnienia i wykonania obowiązku.

Odnosząc się do zgłoszonych zarzutów Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że zobowiązanie skarżącego z tytułu składek zostało stwierdzone decyzją z dnia 28 kwietnia 2016 r., która uprawomocniła się w dniu 27 grudnia 2018 r. Na podstawie powyższej decyzji wierzyciel wystawił ww. tytuły wykonawcze oraz skierował je do realizacji w drodze postępowania egzekucyjnego. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. w dniu 26 marca 2019 r. zajął świadczenie emerytalne na podstawie zawiadomień o numerach od [...] do [...].

Organ egzekucyjny podtrzymał stanowisko, że na potwierdzenie zasadności zarzutu wykonania obowiązku skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na opłacenie należności. W wyniku ponownego rozliczenia konta, obowiązek uregulowania należności wskazanych w tytułach wykonawczych nadal istnieje, ponieważ przedmiotowe należności nie zostały opłacone.

Wykonując natomiast zalecenia Sądu w zakresie zarzutu przedawnienia uwzględniono zasady przedawnienia należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego i Fundusz Pracy;

Na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Przepis ten wprowadzony został w życie od 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców skrócił okres przedawnienia należności z tytułu składek z 10 do 5 lat. Tym samym przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpocznie się 1 stycznia 2012r. lub później, będzie wynosił 5 lat. Równocześnie ustawa deregulacyjna wprowadziła przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek dla należności, których bieg terminu przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od dnia 1 stycznia 2012r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wskazał ponadto, że w oparciu o art. 93 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

Badając przedawnienie w przedmiotowym przypadku organ egzekucyjny stwierdził, że z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, należności objęte ww. tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Na podstawie ww. przepisów najwcześniejsza należność objęta zarzutem przedawnienia, tj. za 11/2005r., której termin płatności przypadał na dzień 15 grudnia 2005 r. uległaby przedawnieniu w dniu 15 grudnia 2015r., tj. po upływie 10 lat od dnia, w którym stała się wymagalna. Do należności należy stosować 10 letni termin przedawnienia, gdyż jest korzystniejszy dla zobowiązanego, niż ewentualnie liczony od dnia 1 stycznia 2012 r. - 5 letni termin przedawnienia, który powodowałby przedawnienie w dniu 1 stycznia 2017r.

Bieg terminu przedawnienia został zawieszony od wszczęcia postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna, co wynika z art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W dniu 4 września 2015 r. zobowiązanemu doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Decyzja określająca zadłużenie stała się prawomocna w dniu 27 grudnia 2018 r., a zatem zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło od dnia 4 września 2015 r. do dnia 27 grudnia 2018 r., co obejmuje następującą ilość dni:

- 119 w 2015 r. (od 4 września 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.);

- 366 dni w 2016 r. (od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r.);

- 365 dni w 2017 r. (od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r.);

- 361 dni w 2018 r. (od 1 stycznia 2018 r. do 27 grudnia 2018 r.).

Łącznie 1211 dni.

Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. podniósł, że powyższy okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia spowodował, że pierwsza zaległość, tj. za listopad 2005 r. uległaby przedawnieniu w dniu 10 kwietnia 2019 r. Zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego zostały doręczone w dniu 3 kwietnia 2019 r., czyli w okresie wymagalności, tym samym ponownie zawieszając bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w analogiczny sposób do należności za okres od grudnia 2005 r. do grudnia 2013 r. Zgodnie z wyżej przedstawionymi przepisami, przedawnienie najstarszej zaległości objętej przedmiotowymi tytułami wykonawczymi mogłoby nastąpić relatywnie najwcześniej. W wyniku zawieszenia biegu terminu, nie doszło do jej przedawnienia. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że niemożliwy w zaistniałym stanie faktycznym przypadek, że którakolwiek z kolejnych należności (od 12/2005r.) mogłaby ulec przedawnieniu, skoro termin przedawnienia każdej z nich jest także sukcesywnie późniejszy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skarżący zarzucając naruszenie art. § 1 pkt 1 w zw. z art. 59 u.p.e.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie wniósł o uchylenie lub zmianę postanowienia Dyrektora l Oddziału ZUS w Ł. z dnia 11 marca 2021 r. i w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Zakład Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł. na podstawie ww. tytułów wykonawczych, ponieważ obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania. W toku postępowania przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej okoliczność ta również nie została wykazana dowodami w postaci nie budzących wątpliwości potwierdzeń odbioru korespondencji z ZUS przez zobowiązanego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ani Dyrektor ZUS l Oddział w Ł. nie wskazują, jaki oryginalny dokument potwierdzenia odbioru miałby potwierdzać doręczenie w dniu 4 września 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej zadłużenie. Ponadto decyzja z dnia 28 kwietnia 2016 r. określająca wysokość zadłużenia uprawomocniła się w dniu 27 grudnia 2018 r. w związku z tym okres zawieszenia zakończył się i przedawnienie biegło dalej, aż do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, o którym skarżący dowiedział się dopiero w dniu 9 kwietnia 2019 r. W okresie od 28 grudnia 2018 r. do 9 kwietnia 2019 r. wobec powyższego przedawnieniu uległy należności z tytułu składek za kolejne 4 miesiące.

Zgodnie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych termin przedawnienia zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynosił 10 lat, a od dnia 1 stycznia 2012 r. 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponadto zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy systemowej bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte dopiero w dniu 9 kwietnia 2019 r. w związku z doręczeniem tytułów wykonawczych. Wszelkie zatem składki wobec ZUS za okres do 12.2013 r. są już przedawnione, ponieważ organ rentowy nigdy wcześniej nie powiadomił skarżącego o podejmowaniu czynności w celu ich ściągnięcia, co mogłoby spowodować zawieszenie biegu przedawnienia. Na tą okoliczność nie przedstawione zostały żadne dowody doręczenia zawiadomień.

Z powyższego względu, w ocenie skarżącego zobowiązania składkowe za okres do grudnia 2013 r. łącznie z odsetkami i kosztami upomnień wymienione w tytułach wykonawczych, wygasły na skutek przedawnienia i nie mogą być egzekwowane.

Dodatkowo skarżący podkreślił, że nigdy wcześniej nie był przez organ rentowy informowany o wysokości zadłużenia sięgającego roku 2005. Organ rentowy nie uczynił tego nawet w chwili przyznawania w 2008 r. prawa do emerytury, kiedy to z całą pewnością musiały być badane wszystkie moje okresy składkowe. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ani Dyrektor ZUS l Oddział w Ł. w ogóle nie odnieśli się do kwestii, czy okres składkowy za lata 2005-2008 został uwzględniony przy ustalaniu prawa do emerytury. Jeżeli został uwzględniony to oznacza, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za lata 2005-2008 zostały zapłacone. Organ egzekucyjny i organ nadzoru nie wyjaśnili również, czy egzekwowane należności składkowe dotyczą osobistego ubezpieczenia, czy ubezpieczenia zatrudnionego przez skarżącego pracownika.

W toku postępowania ZUS nie wyjaśnił dlaczego w latach 2005-2009 stwierdzono zaległości składkowe tylko wybiórczo w poszczególnych miesiącach. Skoro za niektóre miesiące składki były zapłacone a za inne nie, to jaka według ZUS była tego przyczyna i przede wszystkim dlaczego na bieżąco ZUS nie egzekwował niezapłaconych składek, tylko dopiero po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2019r. poz.2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy art.7,8,77 § 1, 80 i 107§ 3 K.p.a. oraz art.153 p.p.s.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o uznaniu za nieuzasadnione zarzuty K.S. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020r. poz.1427 ze zm.), dalej u.p.e.a. oraz przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019r. poz.300 ze zm.) dalej u.s.u.s.

Należy zaznaczyć, że z dniem 30 lipca 2020r. weszły w życie przepisy ustawy z 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r. poz.2070). Zgodnie z treścią art.13 ust.1 tej ustawy do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed dniem 30 lipca 2020r. W związku z czym zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r.

Zgodnie z treścią art.33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W myśl art.34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

Zgodnie z treścią art.24 ust.4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

W myśl art. 24 ust.4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012r., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

Zgodnie z treścią art.24 ust.5b wymienionej ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W myśl art.24 ust.5f. u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 24 września 2020r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 44/20 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 4 października 2019r.

W wymienionym wyroku WSA uwzględnił zarzut skarżącego dotyczący przedawnienia należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 26 marca 2019r. Zdaniem WSA organ egzekucyjny przeanalizował tylko przepisy regulujące kwestię przedawnienia w odniesieniu do składek na ubezpieczenie społeczne a nie wyjaśnił przepisów regulujących kwestie przedawnienia odnośnie składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W ocenie WSA w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do nieuprawnionego połączenia przez organ egzekucyjny przesłanek z art. 24 ust. 5 b) u.s.u.s. i art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. Tymczasem są to przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jeżeli bowiem organ egzekucyjny przyjął, że zawieszenie postępowania nastąpiło na skutek wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych to jest to sytuacja, która wyczerpuje przesłanki określone w art. 24 ust. 5 f) u.s.u.s. Organ egzekucyjny błędnie przyjął, iż zawiadomienie o wszczęciu jako pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania zawiesiła bieg terminu przedawnienia na czas aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że tego zawiadomienia, w ocenie WSA, nie można potraktować jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności nie tylko dlatego, że wypełnia ona przesłanki z art. 24 ust. 5 f u.s.u.s. ale również dlatego, że z treści tego zawiadomienia nie można nawet wywnioskować, że jest to czynność zmierzająca do wyegzekwowania konkretnych należności.

WSA podniósł, że w orzecznictwie przyjęto, iż art. 24 ust. 5f) ustawy systemowej łączy zawieszenie biegu terminu przedawnienia z wszczęciem postępowania o podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia i zawieszenie następuje z momentem wydania decyzji w tym przedmiocie, zaś prawomocność decyzji decyduje wyłącznie o zakończeniu stanu zawieszenia. Prościej rzecz ujmując, stosownie do treści art. 24 ust. 5f) u.s.u.s., wydanie przez organ decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia rozpoczyna zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek objętych tą decyzją i stan ten kończy się z dniem jej uprawomocnienia. (wyrok SN z dnia 29 maja 2013 r., I UK 613/12, OSNP 2014, Nr 3, poz. 44, wyrok SN z dnia 29 stycznia 2007r., II UK 116/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz 47, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19.09.2017 r. sygn. akt III Aua 47/17, wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 lipca 2020 r. sygn.. akt I SA/Ke 27/20). Zatem samo zawiadomienie z dnia 31 sierpnia 2015 r. o wszczęciu postępowania nie rodzi skutków prawnych. Takie wypływają dopiero z faktu wydania decyzji z 28 kwietnia 2016 r., a ta, jak wynika z akt sprawy, została prawidłowo doręczona skarżącemu w dniu 2 maja 2016 r. To zatem wydanie tej decyzji rodzi skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, o czym stanowi art. 24 ust. 5 f) u.s.u.s.

W ocenie WSA to nie podjęcie czynności zmierzających do wydania decyzji, za które należy uznać zawiadomienie z 31 maja 2015 r. jest momentem wszczęcia postępowania, o którym mowa w przepisie art.24 ust.5f.), lecz wydanie decyzji. Natomiast z uwagi na przepisy regulujące konkurencyjne podstawy prawne zawieszenia biegu terminu przedawnienia, zawiadomienie to nie mogło być równocześnie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności o czym stanowi art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Zdaniem WSA błędna jest interpretacja organu egzekucyjnego, że zawiadomienie było pierwszą czynnością zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b) u.s.u.s. i zawieszało bieg terminu przedawnienia do zakończenia postepowania egzekucyjnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w ocenie WSA, pierwsze zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło na podstawie art. 24 ust. 5 f) u.s.u.s. w związku z wydaniem decyzji z dnia 26 kwietnia 2016 r., określającej wysokość należnych ZUS składek, do dnia jej uprawomocnienia. Ewentualną kolejną zaś podstawę zawieszenia biegu terminu przedawnienia stanowił art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w związku z wystawieniem tytułów wykonawczych w oparciu o prawomocną decyzję z dnia 26 kwietnia 2016 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny zbadać czy należności z tytułu składek uległy czy też nie uległy przedawnieniu uwzględniając ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.

Zgodnie z treścią art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Należy zaznaczyć, że naruszenia przepisów postępowania w niniejszej sprawie odnoszą się przede wszystkim do wierzyciela czyli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. gdyż w zakresie zarzutów, o których mowa w art.33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu odwoławczego wiążące.

W niniejszej sprawie jako podstawę zarzutu skarżący wskazał dwie okoliczności a mianowicie wykonanie obowiązku oraz przedawnienie obowiązku zapłaty należności składkowych.

Jeżeli chodzi o wykonanie obowiązku to K.S. nie przedstawił żadnych dowodów na to, że opłacił należności składkowe objęte tytułami wykonawczymi z dnia 26 września 2019r. Kwestię tę przesądził już WSA w Łodzi w wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20 podnosząc, że skarżący nie wykazał aby uiścił zadłużenie z tytułu składek. Od daty wydania wymienionego wyroku do chwili obecnej stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie. K.S. nadal nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o uregulowaniu zadłużenia. Organ rentowy natomiast ponownie sprawdził stan konta i stwierdził, że zaległości składkowe nie zostały w dalszym ciągu uregulowane. Zarzut skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Uzasadniony jest natomiast zarzut skarżącego dotyczący przedawnienia części należności dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 26 września 2019r.

Organy administracji uznały, iż nie doszło do przedawnienia należności składkowych i dokonały wyliczenia biegu terminu przedawnienia najwcześniejszej należności a mianowicie za listopad 2005r. Odnośnie tej składki organy uznały, że powinien mieć zastosowanie 10-letni termin przedawnienia gdyż jest on korzystniejszy dla strony (termin płatności składki przypadał 15 grudnia 2005r. a więc składka przedawniłaby się w dniu 15 grudnia 2015r.) od terminu 5-letniego liczonego od dnia 1 grudnia 2012r. (składka przedawniłaby się w dniu 1 stycznia 2017r.). Organy uznały, że doszło do zawieszenia biegu przedawnienia w dniu 4 września 2015r. to jest w dacie doręczenia K.S. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia zadłużenia składkowego. Zawieszenie trwało do dnia uprawomocnienia się decyzji ZUS z 28 kwietnia 2016r. określającej zadłużenie z tytułu składek co nastąpiło w dniu 27 grudnia 2018r. Po okresie zawieszenia termin przedawnienia biegł dalej i, w ocenie organów, przedawnienie nastąpiłoby w dniu 10 kwietnia 2019r. lecz w dniu 3 kwietnia 2019r. doręczono skarżącemu zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego co ponownie zawiesiło bieg terminu przedawnienia. W konkluzji organy uznały, że składka na ubezpieczenie za listopad 2005r. nie przedawniła się.

Przyjęcie przez organ rentowy okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia od 4 września 2015r. do 27 grudnia 2018r. jest sprzeczne z treścią art.24 ust.5f.) u.s.u.s. oraz narusza art.153 p.p.s.a. W wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20 WSA w Łodzi dokonał interpretacji przepisu art.24 usat.5 f) u.s.u.s. W wymienionym wyroku WSA, opierając się na poglądzie utrwalonym w orzecznictwie sądowym, stwierdził, że dopiero wydanie przez ZUS decyzji ustalającej podstawę wymiaru składek lub obowiązek ich opłacenia rozpoczyna zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek objętych tą decyzją i stan ten kończy się z dniem jej uprawomocnienia. W uzasadnieniu wymienionego wyroku WSA wprost stwierdził, że "...samo zawiadomienie z dnia 31 sierpnia 2015 r. o wszczęciu postepowania nie rodzi skutków prawnych. Takie wypływają dopiero z faktu wydania decyzji z 28 kwietnia 2016 r., a ta, jak wynika z akt sprawy, została prawidłowo doręczona skarżącemu w dniu 2 maja 2016 r. To zatem wydanie tej decyzji rodzi skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, o czym stanowi art. 24 ust. 5f u.s.u.s....to nie podjęcie czynności zmierzających do wydania takiej decyzji, za które należy uznać zawiadomienie z 31 maja 2015 r. jest momentem wszczęcia postępowania, o którym mowa w cytowanym przepisie, lecz wydanie decyzji.".

Innymi słowy WSA w Łodzi w wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20 przesądził, że dopiero wydanie przez ZUS decyzji z 28 kwietnia 2016r. (doręczonej K.S. w dniu 2 maja 2016r.) zawiesiło bieg terminu przedawnienia a nie doręczenie skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia należności składkowej (4 września 2015r.). Mimo takiej oceny prawnej organ rentowy wbrew tej ocenie, uznał, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniu 4 września 2015r. Oznacza to, że organ rentowy nie zastosował się do wskazań zawartych w wyroku w sprawie II SA/Łd 44/20 i dokonał oceny prawnej w sposób sprzeczny z oceną wyrażoną w wymienionym orzeczeniu. Stanowi to naruszenie art.153 p.p.s.a.

Należy zaznaczyć, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu są wiążące zarówno dla organu administracji ponownie rozpoznającego sprawę jak i dla sądu gdy ponownie rozpatruje on tę samą sprawę. W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji nie zastosowały się do treści przepisu art.153 p.p.s.a.

Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20. Dodać należy, że pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądowym. Poza orzeczeniami cytowanymi w wymienionym wyroku pogląd taki wyrażono w szeregu kolejnych orzeczeniach (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 5 grudnia 2019r. w spr. III AUa 501/18, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 21 października 2021r. w spr.II SA/Go 813/21, wyrok WSA w Gliwicach z 26 lutego 2020r. w spr. I SA/Gl 1321/19 i wiele innych). We wszystkich wymienionych orzeczeniach przyjmuje się, że "dzień wszczęcia postępowania", o którym mowa w art.24 ust.5f) s.u.s.u. to data wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniu lub ustalającej podstawę wymiaru składek albo ustalającej obowiązek opłacania składek a nie data podjęcia czynności zmierzających do wydania takiej decyzji (np. zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania). Przyjęcie odmiennego poglądu a mianowicie, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu postępowania oznaczałoby, że ZUS widząc zbliżający się upływ terminu przedawnienia i nie chcąc aby doszło do przedawnienia, wydawałby zawiadomienie o wszczęciu postępowania co skutkowałoby zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Jednocześnie mógłby zwlekać z wydaniem decyzji bo termin przedawnienia i tak już nie biegnie. Taki pogląd, w ocenie sądu, jest nie do przyjęcia.

Za przyjęciem poglądu wyrażonego w wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20 przemawia jeszcze jedne argument a mianowicie taki, że przepis art.24 ust.5f.) u.s.u.s. ma charakter wyjątkowy gdyż przewiduje sytuacje kiedy termin przedawnienia nie biegnie. W związku z czym jego interpretacja musi być ścisła a nie rozszerzająca.

Reasumując dotychczasowe rozważania sąd uznał, że organy administracji, wbrew ocenie prawnej wyrażonej w wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20, błędnie uznały, iż zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniu doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania przez organ rentowy (tzn. w dniu 4 września 2015r.) a nie w dacie wydania przez ZUS decyzji określającej zadłużenie z tytułu składek z 26 kwietnia 2016r. (doręczonej stronie w dniu 2 maja 2016r.). W przypadku gdyby organ rentowy zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20 to okazałoby się, iż upłynął już termin przedawnienia składek za miesiąc listopad 2005r. chyba, że miały miejsce jakieś inne okoliczności uzasadniające zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia nie podnoszone dotychczas przez ZUS. Przedawnieniu mogłyby ulec także składki za następne miesiące objęte tytułami wykonawczymi z 26 września 2019r. co wymaga jednak szczegółowych obliczeń a takiej analizy organy administracji w niniejszej sprawie nie uczyniły.

Organy administracji nadto nie zastosowały się do jeszcze innego wskazania zawartego w wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20. W wymienionym wyroku WSA podniósł, że organy administracji zajęły się jedynie przepisami dotyczącymi przedawnienia tylko składek na odbezpieczenie społeczne. Nie wyjaśniły natomiast jakie przepisy mają zastosowanie w odniesieniu do przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W niniejszej sprawie organy wskazały jakie przepisy regulują przedawnienie składek na ubezpieczenie zdrowotne a nie wskazano jakie przepisy dotyczą przedawnienia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniach postanowień organów administracji brak jest rozważań w tym zakresie. Stanowi to naruszenie art.153 p.p.s.a.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji nie zastosowały się w pełni do oceny prawnej i wskazań zwartych w wyroku WSA w Łodzi w sprawie III SA/Łd 44/20. Wbrew ocenie zawartej w wymienionym wyroku organy błędnie ustaliły okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych i nie wyjaśniły dokładnie jak biegł okres przedawnienia składek za poszczególne miesiące objęte tytułami wykonawczymi z 26 września 2019r. Naruszyły tym przepisy art. 7,8,77 § 1, 80 i 107§ 3 K.p.a. oraz art.153 p.p.s.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c.) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z 11 marca 2021r.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Łd 44/20. Należy przy tym wziąć pod uwagę, ze zgodnie z treścią art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu są wiążące dla organu administracji ponownie rozpoznającego sprawę.

bg