Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2333/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant starszy asystent sędziego Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 357/12 w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 357/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi Z. G., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych:

Pismem z dnia 16 listopada 2011 r. Z. G. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – S. G. W załączeniu przedstawiono m. in. orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] października 2011r., zaliczającego S. G. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz zaświadczenia z KRUS w B., z którego wynika że wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu w KRUS w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik.

Wójt Gminy P. w decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] odmówił Z. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. G. Organ I instancji wskazał na ograniczony zakres czynności wykonywanych przez wnioskodawczynię względem jej matki – wobec czego nie zachodzi konieczność rezygnacji przez Z. G. z pracy zarobkowej, czy też ograniczenia w jej wykonywaniu. W uzasadnieniu decyzji powołano się na przeprowadzoną w dniu [...] grudnia 2011 r. wizję lokalną przez pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., z której wynika, że S. G. mieszka wraz z T. G. (która gotuje i sprząta) w odległości ok. 500 m od domu wnioskodawczyni, a u córki przebywa jedynie doraźnie w odwiedzinach. Z. G. wykonuje takie czynności jak pranie odzieży, zakup lekarstw i dowożenie matki do lekarza. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 17, 20, 24, 47, 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

W odwołaniu od w/w decyzji Z. G. wskazała, że opiekuje się matką, przygotowuje jej posiłki, wozi ją do lekarzy oraz pomaga przy czynnościach higienicznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy P. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – jednakże nie podzieliło stanowiska organu I instancji co do powodów odmowy przyznania żądanego świadczenia. W tym zakresie SKO wskazało, że Z. G. opiekuje się niepełnosprawną matką, która mieszka z nią od dnia 18 lutego 2012 r. (z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia) – co potwierdza pismo strony. Natomiast organ II instancji podkreślił, że wnioskodawczyni jest podatnikiem podatku rolnego od gruntu rolnego o powierzchni [...] ha oraz podlega ubezpieczeniu w KRUS w zakresie emerytalno – rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. Z tego też względu – mając na uwadze dyspozycję art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy – wykluczono możliwość otrzymania przez Z. G. świadczenia pielęgnacyjnego na jej niepełnosprawną matkę. Przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem brak podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny. W takiej sytuacji mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę we wskazanych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej z tej możliwości nie korzysta. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 145 ze zm.) osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie lub innej pracy zarobkowej. W rezultacie, zdaniem Kolegium, za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznana wnioskodawczyni, będąca rolnikiem – który musi przecież przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego.

Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 357/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpatrzeniu skargi Z. G., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] wskazując, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, co przesądziło o konieczności jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "P.p.s.a.").

Skład orzekający w tej sprawie nie podzielił wykładni przepisów art. 17 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy, w wyniku której Kolegium w zaskarżonej decyzji doszło do przekonania, że sam fakt bycia rolnikiem stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, okoliczność posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego nie wyklucza rolnika z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o ile posiadane przez niego gospodarstwo, rodzaj upraw oraz pomoc świadczona przy jego prowadzeniu przez innych członków rodziny pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Dodatkowo za przyjętą przez Sąd wykładnią przepisu art. 17 ust. 1 ustawy przemawia wymieniony w sposób enumeratywny katalog podmiotów, którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje – zawarty w art. 17 ust. 5 ustawy. Wśród przesłanek przesądzających o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie wymienia bowiem podlegania przez osobę sprawującą opiekę obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W rezultacie, dokonując wykładni językowej ostatniego z powołanych przepisów, stwierdzić trzeba, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne winna być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Za niedopuszczalną – zdaniem Sądu – należało uznać dokonaną przez organ odwoławczy rozszerzającą wykładnię tego przepisu, wykraczającą poza jego literalne brzmienie i powiększanie na tej podstawie katalogu podmiotów nieuprawnionych do przyznania świadczeń pielęgnacyjnych.

Końcowo, odnosząc się do twierdzeń Kolegium o braku możliwości podjęcia przez Z. G. dodatkowego zatrudnienia poza rolnictwem – z uwagi na jej osobisty udział w prowadzeniu wielkopowierzchniowego gospodarstwa rolnego oraz zawarte w skardze wyjaśnienia strony o tym, że wskutek jej rezygnacji z pracy w gospodarstwie została ograniczona produkcja (nie zaś – jak wskazano w decyzji – wyłącznie ze względu na status rolnika), Sąd I instancji stwierdził, że takie ustalenia zostały poczynione dopiero w odpowiedzi na skargę – nie zaś w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie jego uchylenie i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w zw. z art. 17 ust. 1 w powiązaniu z art. 3 ust. 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w świetle tego przepisu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, nie jest uzależnione od rezygnacji przez niego z pracy w tym gospodarstwie rolnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy uznać osobę bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w formach wymienionych w tym przepisie i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. Zdaniem organu za osobę taką nie może być zatem uznany rolnik, który musi przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Tym samym wbrew twierdzeniu Sądu, Z. G. – rolnik prowadzący gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, ubezpieczony w KRUS, nie wykonywała pracy o jakiej mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych lub nie miała możliwości jej wykonywania, a tym samym należy ją uznać za osobę niespełniającą warunków do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wskazał ponadto, że dochód z gospodarstwa rolnego stanowi dochód w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdy tymczasem świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w warunkach nieuzyskiwania żadnych dochodów.

Kolegium zauważa, że stanowisko WSA w Kielcach zaprezentowane w zaskarżonym wyroku stawia w pozycji uprzywilejowanej rolników, którzy nie muszą rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym, aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to stanowisko sprzeczne z ideą tego świadczenia, które z założenia jest rekompensatą za rezygnację z zatrudnienia lub jakiejkolwiek innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Ke 357/12, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy.

Na uwzględnienie zasługuje zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.).

W rozpatrywanej sprawie istotą sporu było rozstrzygnięcie, czy w świetle przepisów powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych posiadający i prowadzący gospodarstwo rolne rolnik, podlegający ubezpieczeniu w KRUS, może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną.

Powyższe zagadnienie stało się przedmiotem rozważań poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Należy podkreślić, że na podstawie art. 269 P.p.s.a. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego mają co do zasady charakter wiążący. Sąd orzekający w sprawie,

w której pojawia się zagadnienie prawne rozstrzygnięte już w uchwale, bez zgłoszenia wniosku o podjęcie tak zwanej "uchwały przełamującej", nie może wyrazić innego poglądu niż ten sformułowany w uchwale przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego uznając, że dotyczy ona także sytuacji prawnej skarżącej.

W uzasadnieniu uchwały wskazano w szczególności, że jakkolwiek przepis art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się wprost do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, których nie podejmuje lub z których rezygnuje, osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a nie do tego, jaką działalność prowadzi ta osoba, to jednak ratio legis tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego z art.

17 ust. 1 ustawy, które zastąpiło dodatek stały regulowany art. 27 ust. 1–3 ustawy

z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.), polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych

w art. 17 ust. 5 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podał także, że zasadniczo ocena normatywna spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się na gruncie pojęć ustawy

o świadczeniach rodzinnych, ale pojęcia "rolnik" ustawa ta nie definiuje. Definicję taką zawiera art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym, ilekroć

w ustawie jest mowa o rolniku rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Sąd nadmienił ponadto, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 6 stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów

i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy

i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej.

W sensie ekonomicznym - jak wywodził Sąd w omawianej uchwale - prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od, wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek, ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego,

w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. W rezultacie - na gruncie ustawy

o świadczeniach rodzinnych - do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sąd zaakcentował, że praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, a to oznacza, iż nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Przechodząc do kwestii regulacji prawnej, zawartej w art. 17 ust. 5 ustawy

o świadczeniach rodzinnych, który określa katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wprawdzie nie wymieniono w nim osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako rolnicy, ale okoliczność ta niczego nie dowodziła. Wyłączenia zawarte w przepisie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie odnoszą się bowiem do określonych grup zawodowych, czy społecznych, lecz ograniczają dostępność świadczenia pielęgnacyjnego dla podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy. Tak więc, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne określony podmiot musi - po pierwsze, spełnić warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a po drugie - nie może być beneficjentem dochodów, wymienionych w ust. 5 tego przepisu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść art. 17 ust. 5 ustawy

o świadczeniach rodzinnych pozwala skonstruować obowiązującą normę prawną,

z której wynika, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, która uniemożliwia mu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał również, że celowe pominięcie przez prawodawcę prowadzenia gospodarstwa rolnego, przy wymienianiu form aktywności zawodowej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie godziło w zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż zasada ta polega na tym, że równo winny być traktowane wszystkie podmioty prawa, podobne to jest charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną). W ocenie Sądu rolnicy, prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące, określone w art. 3 pkt 22 tej ustawy, formy aktywności zawodowej. Są bowiem w innej sytuacji ekonomicznej

i socjalnej, aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, zwłaszcza gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Ponadto wszystkie formy aktywności wymienione w powołanym przepisie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, określonemu w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.).

W wypadku rolników, ich odmienne szanse i możliwości zarobkowe oraz różny tytuł ubezpieczenia wynikają zarówno z faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak

i z odmiennego reżimu zabezpieczenia społecznego, określonego w ustawie

o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził dodatkowo, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej, poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 tej ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne jest bowiem formą świadczeń niepieniężnych, które należą do form wsparcia z pomocy społecznej. W myśl zaś art. 16 ust. 6b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne finansuje w całości wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zatem opłacanie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe także może stanowić uzasadnione kryterium dyferencjacji statusu ubezpieczonych w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W konsekwencji powyższych rozważań skarżący kasacyjnie zasadnie podniósł, że Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Kierując się przedstawionymi wyżej argumentami, które Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela, należało uznać, że w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowiło w rozpatrywanym przypadku negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z. G. jest właścicielem gospodarstwa rolnego i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a zatem nie można jej było uznać za osobę rezygnującą z zatrudnienia, czy też niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie z regulacją określoną w art. 188 P.p.s.a., jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. W rozpoznawanej sprawie, w aspekcie wskazanym wyżej, zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 188 P.p.s.a.

Mając to na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 czerwca 2012 r. (sygn. akt II SA/Ke 357/12) i rozpoznał skargę, oddalając na podstawie art. 151 w zw. z art. 188 p.p.s.a. skargę Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...].

Z uwagi na sytuacje materialną skarżącej i szczególny charakter sprawy, na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (w pkt 2 wyroku) orzekł o odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.