Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 393/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 16 ust 1 w zw.  z art 3 ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] października 2020 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego dla K. - Ś. w K. nr [...] z dnia 6 października 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Sądu Rejonowego dla K.-Ś. w K. decyzją z 6 października 2020 r. nr [...] znak [...] odmówił udostępnienia A. K. informacji publicznej w zakresie wskazanym we wniosku z 4 lipca 2020 r., w którego uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że wniosek jest szczególnie istotny dla interesu publicznego w celu sprawdzenia, czy orzeczenia wydane przez wskazanego sędziego istnieją w obrocie prawnym.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), dalej: "u.d.i.p." oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca A. K., za pośrednictwem platformy ePUAP, zażądał udostępnienia informacji publicznej w zakresie podania nazw orzeczeń, ich dat i sygnatur, wydanych przez SSR B. R. w okresie od 1 stycznia 2020 r. do daty tego wniosku, w których pod sentencjami brakuje podpisu sędziego wskazując, że wniosek jest szczególnie istotny dla interesu publicznego w celu sprawdzenia, czy orzeczenia wydane przez wskazanego sędziego istnieją w obrocie prawnym.

Za pośrednictwem poczty elektronicznej organ wezwał wnioskodawcę o wskazanie interesu publicznego, dla którego szczególnie istotne jest uzyskanie informacji publicznej, o której mowa we wniosku z 4 lipca 2020 r., z uwagi na to, że ma ona charakter informacji przetworzonej, bowiem jej przygotowanie zajmie znaczną ilość czasu.

Przygotowanie bowiem wszystkich akt spraw z okresu od 1 stycznia do 4 lipca 2020 r., w których orzeczenia wydała SSR B. R. i dokonanie do nich wglądu zajęłoby w sumie 3 dni robocze (czyli 24 godz. robocze) - czas potrzebny na sporządzenie zestawienia obejmującego nazwy orzeczeń, ich daty i sygnatury, których ilość wynosi 168 (łącznie 271 stron). Do części czynności musiałby być oddelegowany woźny sądowy, a do części czynności urzędnik, co w sumie dałoby na cały ten czas oddelegowanie 1 pracownika. Akta znajdują się w różnych miejscach, to jest w V Wydziale Gospodarczym, na kalendarzu lub w referatach innych sędziów (ze względu na rozlosowanie referatu), w referatach sędziów z V Wydziału Gospodarczego, w Sądzie Okręgowym XII Wydział Gospodarczy Odwoławczy, jak również w Składnicy Akt Archiwalnych Sądu Rejonowego dla K.-Ś. w B..

Na podstawie systemu informatycznego Currenda organ ustalił, że w różnych archiwach znajduje się w sumie 85 szt. akt, w czym w archiwum podręcznym znajdującym się w pomieszczeniach IV Wydziału Gospodarczego znajduje się 59 szt. akt, w Składnicy Akt Archiwalnych w B. 22 szt. akt, a w archiwum międzyzakładowym prowadzonym przez Sąd Okręgowy 4 szt. akt. Na kalendarzach znajduje się 30 szt. akt, w referatach sędziów 17 szt. akt, a u protokolantów 9 szt. akt. Ponadto w innych jednostkach Sądów znajduje się 27 szt. akt, w tym 7 szt. akt w V Wydziale Gospodarczym SR i 20 szt. akt w Sądzie Okręgowym XII Wydział Gospodarczy Odwoławczy, celem rozpoznania apelacji lub zażalenia.

Aby zebrać wszystkie akta w celu ustalenia, czy pod sentencjami orzeczeń brakuje podpisu sędziego należy wykonać szereg czynności:

1. dla akt, które znajdują się w archiwum podręcznym należy sporządzić listę akt, które należy przygotować - następnie woźna sądowa musi wyszukać akta w szafach, w których umieszczone są akta archiwalne i następnie dostarczyć osobie, która będzie wykonywała czynności kontrolne;

2. dla akt, które znajdują się w Składnicy Akt Archiwalnych Sądu Rejonowego (dla K.-Ś. w B. należy przygotować zastawniki akt do archiwum w formie elektronicznej i przesłać drogą elektroniczna do Składnicy. Tam pracownik obsługujący składnicę musi wyszukać akta, sporządzić listę akt, zapakować do skrzyń i skierować na transport do Wydziału (harmonogram transportów z B. - każdy poniedziałek i czwartek). Po odbiorze woźna sądowa musi sprawdzić akta z listą i potwierdzić odbiór, a następnie przedłożyć osobie, która będzie wykonywała czynności kontrolne;

3. dla akt, które znajdują się archiwum międzyzakładowym prowadzonym przez Sąd Okręgowy należy sporządzić zastawniki w formie papierowej i dostarczyć do punktu odbioru zastawników w budynku przy ul. [...]. Z tego punktu zastawniki trafiają do właściwego archiwum, a następnie akta zostają przekazane na punkt odbioru akt z archiwum w budynku przy ul. [...], gdzie muszą zostać odebrane przez woźną i przetransportowane do Wydziału. Następnie zostają przedłożone osobie, która będzie wykonywała czynności kontrolne;

4. dla akt, które znajdują się w V Wydziale Gospodarczym należy sporządzić przez urzędnika pisma o wypożyczenie akt do IV Wydziału Gospodarczego i następnie pismo to musi być dostarczone do V Wydziału Gospodarczego przez woźną sadową. Następnie przygotowane akta muszą być odebrane i przedłożone osobie, która będzie wykonywała czynności kontrolne;

5. dla akt, które znajdują się w Sądzie Okręgowym XII Wydział Gospodarczy Odwoławczy należy sporządzić pisma o wypożyczenie akt do IV Wydziału Gospodarczego i dostarczyć je do XII Wydziału Gospodarczego-Odwoławczego za pośrednictwem woźnej sadowej (poczta wewnętrzna). Następnie po przygotowaniu akt przez Sąd Okręgowy następuje odbiór i potwierdzenie odbioru wypożyczonych akt. Dalej należy przedłożyć akta osobie, która będzie wykonywała czynności kontrolne;

6. dla akt znajdujących się w referatach sędziów IV Wydziału Gospodarczego należy sporządzić spis akt, które należy przygotować z rozbiciem na poszczególne miejsca położenia akt: referaty, kalendarze, protokolanci, terminarze rozpraw. Po przeprowadzeniu powyższego, należy odszukać i zgromadzić akta, a następnie przedłożyć je osobie, która będzie wykonywała czynności kontrolne;

7. po skompletowaniu akt, wyznaczony urzędnik sprawdzi każde akta pod kątem ustalania, czy pod sentencją orzeczenia brakuje podpisu sędziego. Każde akta muszą zostać otwarte i przekartkowane w celu wyszukania orzeczeń i po sprawdzeniu, przy ewentualnym stwierdzeniu braku podpisu, sygnatura sprawy musi być wciągnięta na przygotowany spis;

8. po wykonaniu kontroli akta muszą być zwrócone na miejsce poprzedniego położenia. Dla akt, które zostały wypożyczone, urzędnik winien sporządzić pismo przewodnie informujące o zwrocie akt. Następnie należy akta spakować, spisać i zwrócić do właściwych jednostek.

Dla punktu 2, 3, 4 i 5 organ zaznaczył, że w jednostkach archiwum, w V Wydziale Gospodarczym Sądu jak i XII Wydziale Gospodarczym Sądu Okręgowego do przygotowania akt dla IV Wydziału Gospodarczego zaangażowani będą pracownicy jak i sędziowie, zgodnie z procedurami panującymi w powyższych jednostkach.

Ponadto wykonanie powyższych czynności skutkowałoby poniesieniem przez Sąd Rejonowy dla K.-Ś. w K. kosztów finansowych (koszty osobowe), których wysokość oszacowano na kwotę około [...] zł (brutto).

Organ wyznaczył termin 7 dni na wykazanie interesu publicznego, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca za pośrednictwem platformy ePUAP złożył 18 września 2020 r. oświadczenie do wezwania z 17 września 2020 r., iż dokument nie przeszedł pozytywnej weryfikacji z pomocą oprogramowania do weryfikacji podpisu, toteż nie wywołuje skutków prawnych. Weryfikator nie wykrył w pliku podpisu. Do dnia wskazanego w wezwaniu skierowanym do wnioskodawcy, wnioskodawca w ogóle nie ustosunkował się do jego treści.

Dokonując analizy przedmiotowego wniosku organ stwierdził więc, iż żądana przez wnioskodawcę informacja posiada charakter informacji przetworzonej, gdyż do jej wytworzenia konieczne byłoby przeprowadzenie szczegółowych badań aktowych, co wymagałoby nałożenia dodatkowych obowiązków na pracowników organu. Zatem organ miał obowiązek pozytywnego rozpatrzenia wniosku wyłącznie w sytuacji spełnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, a od osoby korzystającej z przysługującego jej prawa nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Jedynym w tym zakresie wyjątkiem jest sytuacja opisana w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z zamieszczoną tam regulacją adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej może domagać się od wnioskodawcy wykazania, że żądanie zawarte we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, ale jest to możliwe wyłącznie wtedy, gdy żądanie udostępnienia informacji publicznej dotyczy informacji przetworzonej.

Regulacja zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma przeciwdziałać zalewowi wniosków, zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów osobistych lub komercyjnych oraz zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznej.

Pojęcie przetworzonej informacji publicznej nie posiada legalnej definicji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że informacja publiczna przetworzona to taka informacja, na którą składa się pewna suma tak zwanej informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki interesu publicznego. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem. Takie zabiegi czynią zatem takie informacje proste informacją przetworzoną, której udzielenie skorelowane jest z potrzebą wykazania przesłanki interesu publicznego. Przyjmuje się też, że "informacją przetworzoną" jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów.

Wprowadzenie dodatkowego wymogu udostępnienia informacji przetworzonej spowodowane jest więc założeniem, że materiał przygotowany z nakładem dodatkowych sił i środków specjalnie dla wnioskodawcy, nie powinien służyć jedynie indywidualnym interesom wnioskodawcy, ale musi być elementem pewnego szerszego działania służącemu większej społeczności.

Pojęcie szczególnie istotnego interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym, odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa i innych podmiotów publicznych jako prawnej całości - zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Każdy wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej, nie tylko osoby pełniące określone funkcje publiczne, powinien uzyskać dostęp do informacji publicznej przetworzonej, jeżeli wykaże w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego i wyjaśni w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony tego interesu lub poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej.

Okolicznościami decydującymi o tym, że mamy do czynienia z informacją przetworzoną mogą być czasochłonność i dodatkowe czynności służbowe pracowników powodujące dezorganizację ich pracy, czy też ilość wnioskowanych informacji prostych. W pierwszym rozumieniu informacja przetworzona to informacja jakościowo nowa, nieistniejąca dotychczas w ostatecznej treści i postaci, jej wytworzenie wymaga podjęcia przez podmiot zobowiązany określonych czynności analitycznych, porządkujących w odniesieniu do posiadanego zbioru danych. Drugie rozumienie informacji przetworzonej dotyczy przypadków, gdy żądanie udostępnienia istniejącej informacji publicznej ma taki zakres i rozmiar, że wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia działań poza zakresem jego rutynowych czynności, a nakierowanych na przygotowanie żądanej informacji i nadanie jej formy umożliwiającej udostępnienie, albowiem proste udostępnienie w formie posiadanej przez podmiot zobowiązany nie jest możliwe.

Regułą jest, że suma informacji prostych stanowi - co do zasady - informację prostą, a tylko wówczas gdy szeroki zakres wniosku wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia nadzwyczajnych działań organizacyjnych, zakłócających i utrudniających normalny tok jego funkcjonowania w celu zgromadzenia, czy przekształcenia (poprzez proces anonimizacji) dużej ilości dokumentów, możliwe jest potraktowanie danej informacji jako przetworzonej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że pozyskanie informacji żądanych przez wnioskodawcę zajmie znaczną ilość czasu (minimum 3 dni robocze, czyli 24 godz. robocze).

Powyższe okoliczności przesądziły o tym, że informacje żądane przez wnioskodawcę mają charakter informacji publicznej przetworzonej, co wymagało wykazania przez wnioskodawcę, że uzyskanie przez niego informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca w niniejszej sprawie, pomimo wezwania organu, nie wykazał szczególnej istotności dla interesu publicznego w uzyskaniu informacji objętej żądaniem.

Nieuzasadnione, zdaniem organu, jest przy tym twierdzenie wnioskodawcy, że skierowane do niego przez organ wezwanie, z uwagi na nieopatrzenie go podpisem kwalifikowanym, nie wywołuje skutków prawnych. Postępowanie bowiem o udostępnienie informacji publicznej cechuje się znacznie mniejszym formalizmem - również co do form działania podmiotów zobowiązanych do jej udzielania. Dopuszczalne jest udzielanie informacji w jakiejkolwiek formie - również elektronicznej, bądź to za pośrednictwem platformy e-PUAP, bądź zwykłej poczty elektronicznej. Przepisy u.d.i.p. nie zastrzegają ani dla wniosków o udostępnienie informacji publicznej ani dla sposobu udostępnienia informacji publicznej szczególnych wymogów formalnych. Nie określają ani formy ani zasad doręczania. W u.d.i.p. brak również w tym zakresie odesłania do przepisów K.p.a. Przepisy K.p.a. stosuje się wyłącznie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.).

Organ użył formy komunikacji elektronicznej przy użyciu platformy e-PUAP. Istotnie, nie opatrzono wezwania podpisem elektronicznym i nie zastosowano trybu wynikającego z przepisów § 14-16 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz.U. z 2015r., poz. 971 ze zm.), ponieważ nie wygenerowano urzędowego poświadczenia doręczenia, a zatem skarżący nie mógł potwierdzić podpisem elektronicznym odbioru wezwania, to jednak należy uznać, iż organ odpowiedzi udzielił.

A. K. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, żądając "oddalenia decyzji w całości i udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej". W uzasadnieniu odwołania skarżący ponownie podniósł, że w odpowiedzi na wezwanie z 17 września 2020 r. do wykazania interesu publicznego dla udostępnienia żądanej informacji, złożył 18 września 2020 r. oświadczenie, że skierowane do niego przez organ wezwanie nie przeszło weryfikacji podpisu elektronicznego nie wywołując skutków prawnych.

Wskazał, że nie ustosunkował się do treści wezwania i brak jest podstaw do twierdzenia, że zapoznał się z treścią tego dokumentu, którego urzędowym potwierdzeniem przedłożenia organ nie dysponuje.

Prezes Sądu Okręgowego w K. decyzją z 26 października 2020 r. znak Adm. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że wnioskiem z 4 lipca 2020r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego dla K.-Ś. o udzielenie informacji publicznej w postaci podania nazw orzeczeń, ich dat i sygnatur, wydanych przez B. R., sędziego Sądu Rejonowego, w których pod sentencjami brakuje podpisu sędziego w okresie od 1 stycznia 2020 r. do daty złożenia wniosku. Decyzją z 29 lipca 2020 r. organ I instancji odmówił udostępnienia informacji publicznej, wskazując iż ma ona charakter przetworzony, a wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego.

Na skutek odwołania od ww. decyzji organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z 17 września 2020 r. organ I instancji wezwał wnioskodawcę o wskazanie interesu publicznego, dla którego szczególnie istotne jest uzyskanie informacji publicznej, o której mowa we wniosku z 4 lipca 2020 r., w terminie 7 dni, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Opisaną na wstępie decyzją nr [...] z 6 października 2020 r. organ I instancji odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie wskazanym we wniosku z 4 lipca 2020 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, iż przygotowanie wszystkich akt spraw z okresu od 1 stycznia 2020 r. do 4 lipca 2020 r., w których orzeczenia wydała SSR B. R., wymagałoby szeregu czynności i znacznego nakładu pracy, która zdezorganizowałaby pracę Sądu angażując woźnego sądowego oraz urzędnika.

Zdaniem organu II instancji decyzja I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ odwoławczy wyjaśnił zasady i tryb udzielania informacji publicznej, w szczególności przywołując i wyjaśniając treść art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.d.i.p., a także art. 61 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.

Wskazał, że nie ulega w orzecznictwie wątpliwości, iż orzeczenia sądowe - zatem zarówno wyroki, jak i postanowienia - jako wydane w sprawie przez sąd w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach powszechnie obowiązującego prawa, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu po ich zanonimizowaniu (art. 6 ust. 1 pkt. 4 lit. a u.d.i.p.). Organ II instancji stanął więc na stanowisku, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną, a organ I instancji był zobowiązany do jej udzielenia.

Organ odwoławczy zauważył, że prawo dostępu do informacji publicznej, jako jedno z najważniejszych praw w katalogu praw obywatelskich i politycznych, ma służyć tworzeniu społeczeństwa obywatelskiego, poprzez zwiększenie transparentności w działaniach władzy publicznej, chronić i umacniać zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawa, wreszcie zapewniać społeczną kontrolę nad działaniami organów władzy publicznej. Jednakże prawo do informacji publicznej, jakkolwiek z założenia mające charakter powszechny, nie jest jednak nieograniczone. Przeszkodą w udzieleniu informacji publicznej mogą być okoliczności wskazane w art. 1 ust. 2 ustawy (wynikające z przepisów innych ustaw), a także określone w art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p.

Dalej organ II instancji stwierdził, że informacja, której dotyczy rozstrzygnięcie, jest informacją przetworzoną, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Następnie organ odwoławczy obszernie przedstawił wykładnię pojęcia informacji publicznej przetworzonej, zbieżną z zaproponowaną przez organ I instancji, popartą wieloma orzeczeniami sądów administracyjnych.

W świetle powyższego organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji I instancji. Z treści uzasadnienia decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej wynikało, że zaistnienie przymiotu informacji publicznej przetworzonej w sprawie organ wywodził z faktu, że realizacja wniosku o udzielenie informacji - to jest jej przygotowanie i udostępnienie wymagałaby szeregu czasochłonnych czynności, zaangażowania pracowników, wykonania zabiegów analitycznych, co nastąpiłoby kosztem bieżącej działalności sądu.

Zauważono bowiem, że aby uzyskać informację objętą wnioskiem należy zbadać łącznie 168 spraw. Analiza tych spraw musiałaby zostać poprzedzona szeregiem czynności zmierzających w pierwszej kolejności do ich pozyskania. Znaczna część z ww. spraw (łącznie 85) została skierowana do archiwum, inne przekazano do sądu wyższej instancji w celu rozpoznania zażaleń lub apelacji (w sumie 27 akt), zaś pozostałe znajdują się na kalendarzach, u protokolantów lub w referatach sędziów. W sumie 22 sztuki akt zostały przekazane do Składnicy Akt Archiwalnych Sądu Rejonowego dla K.-Ś. w B., 59 akt znajduje się w archiwum podręcznym Sądu Rejonowego, a 4 sztuki akt w archiwum międzyzakładowym prowadzonym przez Sąd Okręgowy w K..

W celu zgromadzenia wszystkich akt znajdujących się w archiwach (łącznie 85 sztuk) wpierw należy przygotować zastawniki akt do archiwum w części w wersji elektronicznej, a w części w papierowej. Z tym, że aby pozyskać akta zgromadzone w archiwum, pracownik obsługujący Składnicę Akt w pierwszej kolejności musi wyszukać akta, sporządzić ich listę a następnie przekazać na punkt odbioru. Po odbiorze woźna sądowa musi sprawdzić akta z listy, a następnie przedłożyć pracownikowi Sądu, który wykona czynności kontrolne. Przy czym większego nakładu czasu i pracy zajmie pozyskanie akt znajdujących się w Składnicy Akt Archiwalnych w B. gdzie pracownik obsługujący Składnicę po wyszukaniu akt i sporządzeniu ich listy, musi je zapakować i skierować na transport do Wydziału (transport z B. odbywa się dwa razy w tygodniu). Po odbiorze woźna sądowa musi sprawdzić akta z listy, a następnie przedłożyć pracownikowi Sądu który wykona czynności kontrolne które przy ilości kilkudziesięciu sztuk akt zajmą kila godzin. Z kolei dla akt znajdujących się w XII Wydziale Gospodarczym - Odwoławczym Sądu Okręgowego w K. oraz V Wydziale Gospodarczym Sądu Rejonowego należy sporządzić pisma o wypożyczenie akt, a po ich dostarczeniu do Sądu Rejonowego wykonać czynności kontrolne przez pracownika Sądu. Dla akt znajdujących się w referatach sędziów IV Wydziału Gospodarczego należy wpierw sporządzić spis akt z rozbiciem na poszczególne miejsca położenia (referaty, kalendarze, protokolanci, terminarze rozpraw). Po odszukaniu i zgromadzeniu akt należy przeprowadzić czynności kontrolne które zajmą kilka godzin. Po pozyskaniu akt należałoby podjąć dalszą pracę intelektualną polegającą na wyszukaniu z zbioru akt, orzeczeń będących przedmiotem zainteresowania wnioskodawcy. Wskazać zatem należy, że informacja której udostępnienia domaga się odwołujący musiałaby zostać opracowana przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez organ I instancji danych. W celu przygotowania żądanej informacji należałoby przeglądnąć 168 spraw, przy czym niejednokrotnie pojedyncza sprawa obejmuje wiele tomów dokumentów. Po wyszukaniu w aktach sprawy orzeczeń, należałoby podjąć ich analizę w celu ustalenia tych orzeczeń których udostępnienia domaga się wnioskodawca (łącznie 271 stron dokumentów). Tym samym pozyskanie żądanych orzeczeń wymagałoby zaangażowania kilku pracowników wpierw w proces odszukania akt i ich dostarczenia (w tym konieczność m.in. sporządzania zastawników akt, listy akt, wniosków o wypożyczenie akt), przez proces wykonania czynności kontrolnych po intelektualną weryfikację dokumentacji źródłowej celem ustalenia które z dziesiątek orzeczeń odpowiadają zakresowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zatem w okolicznościach sprawy realizacja prawa do informacji publicznej, może przybrać taką skalę, że osiągnie poziom mogący utrudnić pracę organu. Uzyskanie żądanej informacji wymagałoby wysiłku zasobów kadrowych organu, tak aby wytworzona informacja publiczna była zgodna z oczekiwaniem wnioskodawcy.

Reasumując, realizacja wniosku odwołującego wymaga szeregu czasochłonnych czynności pracowników sądu, od odszukania akt (w zbiorze archiwalnym lub referacie sędziego), poprzez szereg czynności administracyjnych (sporządzenie zastawników, wniosków o wypożyczenie), wreszcie analizę ich treści pod kątem ustalenia orzeczeń będących w granicach zainteresowania wnioskodawcy. W tej optyce należy stwierdzić, że wymienione czynności wymagałyby niewątpliwie dokonania przez organ znacznego wysiłku związanego z wykonaniem wielu czaso - i pracochłonnych czynności technicznych, co determinuje wniosek, iż żądaną informację należy uznać za przetworzoną. Organ odwoławczy podkreślił, że dla wyszukania żądanych orzeczeń konieczna jest ręczna analiza poszczególnych akt, żądanych informacji nie można bowiem uzyskać z wewnętrznego systemu informatycznego.

Skoro wnioskowana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną, to jej udostępnienie następuje po wykazaniu szczególnie istotnego interesu publicznego. Szczególnie istotny interes publiczny jest pojęciem niedookreślonym, nie mającym zwartej zapisanej formuły na gruncie obowiązującego prawa. Pojęcie szczególnego interesu publicznego jest znaczeniowo węższe od funkcjonującego w powszechnym użyciu pojęcia interesu społecznego. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz jego ciał publicznych jako pewnej całości, szczególnie zaś łączy się z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu.

Dalej organ odwoławczy przedstawił obszernie wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., wskazując kiedy przesłankę zawartą w tym przepisie można uznać za wypełnioną. Swoje wywody organ poparł tezami z judykatury i piśmiennictwa.

Podsumowując organ II instancji stwierdził, że skarżący w okolicznościach sprawy nie wykazał, iż żądana przez niego informacja będzie miała szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego. Tymczasem powinność wykazania interesu publicznego spoczywa w głównej mierze na autorze wniosku o udzielenie informacji przetworzonej (w myśl zasady koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie sprawy w określony sposób).

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji odnośnie skuteczności wezwania z 17 września 2020 r.

Końcowo organ II instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał swoich indywidualnych, realnych i konkretnych możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. W szczególności zaś jego zdaniem szczególnego interesu publicznego nie można upatrywać w chęci sprawdzenia, czy orzeczenia wydane przez określonego sędziego istnieją w obrocie prawnym.

A. K. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, żądając uchylenia decyzji i udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej, bo organy odmową jej udostępnienia naruszyły art. 2 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez jego błędne zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że odmowną decyzję I instancji uzasadniono brakiem wykazania przez wnioskodawcę indywidualnych, realnych i konkretnych możliwości wykorzystania jej dla dobra ogółu.

W kwestii rozróżnienia informacji prostej od informacji złożonej skarżący przywołał tezy z wyroku NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. I OSK 833/15, wskazując, że:

1. Informacją prostą jest informacja, którą podmiot zobowiązany może udostępnić w takiej formie, w jakiej ją posiada, z zachowaniem ograniczeń wynikających z art. 5 u.d.i.p., przy czym wyodrębnienie ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań) nie jest związane z koniecznością poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji.

2. Informacja prosta poprzez sam proces anonimizacji, czyli czynność polegającą jedynie na przekształceniu, a nie przetworzeniu informacji, nie zmienia się w informację przetworzoną. O przetworzeniu informacji nie stanowi też sięganie do materiałów archiwalnych.

3. Informacja przetworzona w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje. Jej wytworzenie wymaga przeprowadzenia przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste.

4. Intencją ustawodawcy nie było przy uchwalaniu u.d.i.p. stworzenie instrumentów pozwalających na utrudnienie funkcjonowania jednostek wykonujących zadania publiczne, lecz zapewnienie każdemu możliwości realizowania jego konstytucyjnego prawa do uzyskania informacji publicznej. Poprzez uznanie informacji za informację przetworzoną wnioskodawca nie jest pozbawiony tego prawa. Jednak konieczność przetworzenia informacji i możliwość jej uzyskania słusznie została uzależniona od istnienia przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.

5. Pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem niedookreślonym. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz instytucji publicznych, jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu. W zakresie prawa dostępu do informacji oznacza to, że interes publiczny występuje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa.

Zdaniem skarżącego rozpoznanie wniosku z 4 lipca 2020 r. nie wymusza analizowania posiadanego zasobu dokumentów i wyboru dokumentów z tego zasobu według określonych wielu kryteriów, przeprowadzenia zestawień i wyciągów (wyrok NSA z 23 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 315/14).

Wystarczy bowiem jeden rzut oka na sentencję orzeczenia, żeby stwierdzić czy posiada ono podpis sędziego - zważywszy, że całą informację zawierającą tylko: nazwę orzeczenia, datę, sygnaturę można uzyskać telefoniczne i z wykorzystaniem systemu informatycznego, o którym mowa w § 68 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej.

Przywołując wyrok WSA we Wrocławiu z 20 grudnia 2016 r., sygn. IV SA/Wr 369/16 skarżący podniósł, że w toku stosowania przepisów u.d.i.p. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykształcił się pogląd, wedle którego informacja przetworzona to taka informacja, na którą składa się określona liczba tzw. informacji prostych, podlegających jednak wyodrębnieniu w sposób dostosowany do żądania wnioskodawcy poprzez konieczność dokonania stosownych analiz, wyciągów bądź zestawień (wyroki NSA z 21 września: 2012 r., sygn. I OSK 1477/12 oraz z 17 października 2006 r, sygn. I OSK 1347/05). Proces przetwarzania informacji prostych prowadzić musi (...) do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza że wytworzona informacja - w momencie złożenia wniosku - jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia.

Skarżący podkreślił, że jego zdaniem w niniejszej sprawie nie ma konieczności dokonania analiz, wyciągów bądź zestawień. W momencie złożenia wniosku przez skarżącego nie było potrzeby wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, bo informacja (nazwy orzeczeń, ich daty i sygnatury) już istniała.

Z kolei w kwestia interesu publicznego skarżący podniósł, że wnioskodawca nie ma obowiązku udzielenia zapewnienia organowi, że żądana informacja zostanie realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Skarżący posiada jednak indywidualną, realną i konkretną możliwość wykorzystania dla dobra ogółu żądanej informacji publicznej przez złożenie w interesie publicznym petycji do organu będącego stroną w tym postępowaniu. Petycja zawierająca opis postępowania, żądanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, sygnatury spraw nieposiadających pod sentencją podpisu sędziego musi być po jej złożeniu opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej organu. W rezultacie poszkodowani dotknięci nieważnymi prawomocnymi orzeczeniami sądów powszechnych mają prawo do skorzystania z nadzwyczajnych środków zaskarżenia, co byłoby myślą przewodnią petycji.

W związku z tym realne wykorzystanie informacji w celu ochrony interesu publicznego i usprawnienia funkcjonowania organów państwa znajdują się jak najbardziej w zasięgu możliwości skarżącego.

Przepis art. 2 ust. 2 u.d.i.p. nie daje żadnych podstaw do jego wykładni rozszerzającej ze względu na przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., który jak i cała ustawa nie zawiera definicji informacji prostej i informacji przetworzonej oraz nie wymaga wykazania interesu publicznego dla jej uzyskania.

Do tworzenia tychże definicji władza sądownicza nie posiada jednak legitymacji ustawowej, ponieważ od tego jest władza ustawodawcza. Nadto sięganie do materiałów archiwalnych, o czym mowa w zaskarżonych decyzjach, nie jest przetwarzaniem informacji.

Prezes Sądu Okręgowego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, względnie o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Powielił argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji II instancji.

Dodatkowo zwrócił uwagę na wyrok WSA w Poznaniu z 10 grudnia 2014 r. sygn. IV SA/Po 940/14, w którym sąd stwierdził, że wyodrębnienie informacji w postaci około 200 wyroków sądu okręgowego jest bardzo pracochłonne i zasadniczo zdezorganizuje bieżące prace właściwego wydziału. W kontekście powyższego informacja ta w istocie ma charakter przetworzony.

Z kolei NSA w wyroku z 9 sierpnia 2011 r. sygn. I OSK 977/11 stwierdził, że jeżeli utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a w szczególności gdy wymaga to analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca, to jest to informacja przetworzona.

Jak wynika z wyjaśnień przestawionych przez organ I instancji, pozyskanie wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej wiązałoby się z konicznością poniesienia znacznych kosztów osobowych trudnych do pogodzenia z bieżącą działalnością podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842). Zgodnie z nim przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 23 czerwca 2021 r.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowią przepisy u.d.i.p. Ustawa ta określa zasady i tryb udostępniania informacji publicznych, będąc rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, wyrażonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W niniejszej sprawie jest bezsporne to, że Prezes Sądu Rejonowego dla K.-Ś. w K. jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Bezsporne jest również, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną, bowiem, co do zasady, treść orzeczeń sądowych stanowi informację publiczną, która po ewentualnej anonimizacji podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p.

Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się po pierwsze do tego, czy żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną (jak twierdzi organ), czy też informację prostą (jak twierdzi skarżący). W razie bowiem przyjęcia, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, konieczne staje się wykazanie przez wnioskodawcę interesu publicznego oraz rozstrzygnięcie drugiej, również spornej kwestii, a mianowicie czy uzyskanie wnioskowanej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Zagadnienie to uregulowane jest w art. 3 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Należy wskazać, że informacją prostą jest informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast w przypadku informacji przetworzonej możemy w zasadzie mieć do czynienia z dwoma odmiennymi sytuacjami. Pierwsza z nich ma miejsce wtedy, gdy informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci. Przetworzeniem informacji jest zebranie lub zsumowanie, często na podstawie różnych kryteriów, pojedynczych wiadomości znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Te pojedyncze wiadomości mogą być ze sobą w różny sposób powiązane i mogą występować w różnej formie. Przetworzenie jest równoznaczne z koniecznością odpowiedniego zestawienia informacji, samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia przez zobowiązany podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez jednostkę samodzielnej interpretacji i oceny. Wytworzenie takiej informacji przetworzonej wymaga podjęcia przez podmiot zobowiązany określonych czynności analitycznych, porządkujących w odniesieniu do posiadanego zbioru danych. Druga sytuacja ma miejsce wówczas, gdy wniosek o udostępnienie informacji obejmuje wprawdzie informacje proste będące w posiadaniu obowiązanego, ale rozmiar i zakres żądanej informacji przesądza o tym, że w istocie rzeczy mamy do czynienia z żądaniem informacji przetworzonej. W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów (lub plików tekstowych na płycie CD lub wiadomości e-mail), może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną. Potrzebę przetworzenia informacji nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji.

Przetworzenie ma miejsce gdy żądanie udostępnienia istniejącej informacji publicznej ma taki zakres i rozmiar, że wymaga od podmiotu zobowiązanego podjęcia działań poza zakresem jego rutynowych czynności, a nakierowanych na przygotowanie żądanej informacji i nadanie jej formy umożliwiającej udostępnienie, albowiem proste udostępnienie w formie posiadanej przez podmiot zobowiązany nie jest możliwe (por. wyrok NSA z 17 września 2020 r., sygn. I OSK 396/20 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przetworzenie może również polegać na wydobyciu poszczególnych informacji z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych może być traktowana jako informacja przetworzona. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo iż składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok WSA Krakowie z 17 marca 2017 r., sygn. II SA/Kr 1612/16).

W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że informacja publiczna przetworzona jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów, na podstawie pierwotnego zasobu danych (por. wyroki NSA: z 5 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 89/13, z 3 października 2014 r., sygn. IOSK 747/14).

Zgodnie z dominującym aktualnie poglądem reprezentowanym w orzecznictwie i doktrynie, do którego przychyla się Sąd w niniejszej sprawie – w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania (por. wyrok NSA z 6 października 2011 r., sygn. I OSK 1199/11).

Wprowadzenie dodatkowego wymogu udostępnienia informacji przetworzonej spowodowane jest zatem założeniem, że materiał przygotowany z nakładem dodatkowych sił i środków specjalnie dla wnioskodawcy, nie powinien służyć jedynie indywidualnym interesom wnioskodawcy, ale musi być elementem pewnego szerszego działania służącemu większej społeczności (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Po 640/19).

Okolicznościami decydującymi o tym, że mamy do czynienia z informacją przetworzoną mogą być czasochłonność i dodatkowe czynności służbowe pracowników powodujące dezorganizację ich pracy (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Go 812/19), czy też ilość wnioskowanych informacji prostych (por. wyrok NSA z 10 marca 2017 r., sygn. I OSK 1642/15).

Podsumowując, zgodnie z tą linią orzeczniczą przyjmuje się, że suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (np. zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznane za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z 14 kwietnia 2017 r., sygn. I OSK 2791/16; z 26 marca 2018 r., sygn. I OSK 2349/17).

Odnosząc się do argumentacji skarżącego należy wyjaśnić, że jak słusznie wskazał organ I instancji, pojęcie przetworzonej informacji publicznej nie posiada legalnej definicji. W takiej sytuacji nie tylko sądy, ale również organy stosujące prawo, nie tylko są uprawnione, ale wręcz zobowiązane do dokonywania wykładni niezdefiniowanego pojęcia. Takiej właśnie wykładni prawidłowo dokonały organy w sprawie niniejszej, słusznie przywołując na jej poparcie adekwatne tezy z orzeczeń sądów administracyjnych. Posługiwanie się przez ustawodawcę pojęciami, których nie definiuje, jest sytuacją stosunkowo powszechną i nie można wykładni sądowej w takich przypadkach traktować jako ingerencji władzy sądowniczej w kompetencje władzy ustawodawczej.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały wnioskowaną przez skarżącego informację do kategorii informacji publicznych przetworzonych. Wprawdzie co do zasady samo udostępnienie odpisu wyroku z uzasadnieniem, nawet jeśli miałoby się wiązać z dokonaniem jego anonimizacji, czy też sięgnięcia do archiwum, a także nazw orzeczeń, ich dat i sygnatur, stanowi zasadniczo udostępnienie informacji prostej, bowiem nie polega na wytworzeniu nowej jakościowo informacji, a jedynie udostępnieniu informacji już istniejącej i będącej w posiadaniu organu, jednak ocena tej sytuacji musi ulec zmianie w chwili, gdy wniosek dotyczy pewnego zbioru informacji prostych, który to zbiór należy utworzyć wedle kryteriów wskazanych we wniosku.

Takie działanie wymaga już pewnego wysiłku ze strony organu udostępniającego informację, w celu ich wyszukania, zebrania i opracowania.

Jak wskazano powyżej, dokonanie takiej analizy i podjęcie szeregu czynności w celu wykonania wniosku o udostępnienie szeregu informacji prostych stanowi już patrząc całościowo – udostępnienie informacji przetworzonej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 13 października 2020 r., sygn. IV SA/Po 462/20).

Jak słusznie wskazał organ I instancji, norma zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma na celu przeciwdziałanie takim wnioskom, które mogą zmierzać do uzyskiwania informacji przetworzonej do realizacji celów osobistych lub komercyjnych i zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznej. Dlatego wnioskodawca, domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej powinien wyjaśnić, w jaki sposób zamierza ją wykorzystać dla ochrony szczególnie uzasadnionego interesu publicznego (por. wyroki NSA z 7 grudnia 2010 r., sygn. I OSK 1737/10, z 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 2306/19).

Dlatego też trzeba stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ I instancji słusznie wezwał wnioskodawcę do wykazania szczególnej istotności wnioskowanej informacji dla interesu publicznego, która uzasadniałaby udostępnienie wnioskowanych informacji – jak tego wymaga art. 3 ust. 1 pkt u.d.i.p.

Sąd w okolicznościach niniejszej sprawy w pełni podziela stanowisko przedstawione przez organy, że użycie formy komunikacji elektronicznej przy użyciu platformy e-PUAP, mimo braku opatrzenia wezwania podpisem elektronicznym i wygenerowania urzędowego poświadczenia doręczenia, nie budzi wątpliwości co do skuteczności wezwania. Nie istnieją bowiem w przedmiotowej sytuacji uzasadnione podstawy do twierdzenia, że skarżący nie miał możliwości zaznajomienia się z treścią wezwania.

Jak słusznie wskazał organ I instancji, postępowanie o udostępnienie informacji publicznej cechuje się znacznie mniejszym formalizmem - również co do form działania podmiotów zobowiązanych do jej udzielania. Przepisy u.d.i.p. nie zastrzegają ani dla wniosków o udostępnienie informacji publicznej ani dla sposobu udostępnienia informacji publicznej szczególnych wymogów formalnych. Nie określają ani formy ani zasad doręczania. W u.d.i.p. brak również w tym zakresie odesłania do przepisów K.p.a. Wąskie odesłanie do stosowania przepisów K.p.a. (w tym dotyczących doręczeń) z pewnymi modyfikacjami, stosuje się wyłącznie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.).

W konsekwencji należy uznać, że organ I instancji wywiązał się z obowiązku wezwania wnioskodawcy o wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego i był uprawniony do zastosowania przewidzianego w nim i przepisach u.d.i.p. rygoru.

Z uwagi na sformułowane we wniosku kryterium, to jest wyboru ze wszystkich orzeczeń wydanych przez SSR B. R. w okresie od 1 stycznia do 4 lipca 2020 r., takich orzeczeń, w których pod sentencjami brakuje podpisu sędziego, należy podzielić zdanie organów, że przygotowanie wszystkich akt spraw z ww. okresu, w których orzeczenia wydała SSR B. R., wymagałoby szeregu czynności i znacznego nakładu pracy, która zdezorganizowałaby pracę Sądu. Aby odszukać 168 orzeczeń (stanowiących zbiór łącznie 271 stron dokumentów), wydanych w ww. czasie w pierwszej kolejności należałoby zebrać wszystkie akta, a następnie dokonać weryfikacji, czy pod sentencją orzeczeń brakuje podpisu sędziego.

Istotne jest przy tym, że przedmiotowe akta znajdują się w różnych miejscach w tym w Składnicy Akt Archiwalnych Sądu Rejonowego dla K.-Ś. w B., w innych jednostkach Sądów celem rozpoznania apelacji lub zażalenia, w archiwach, w V Wydziale Gospodarczym oraz w XII Wydziale Gospodarczym - Odwoławczym Sądu Okręgowego w K.. Powyższe czynności musiałyby angażować pracę pracowników i sędziów, co niewątpliwie nastąpiłoby kosztem bieżącej działalności ww. sądów.

Rzetelne rozpoznanie jego wniosku z 4 lipca 2020 r. nie mogło ograniczyć się do uzyskania nazw orzeczeń, dat i sygnatur telefoniczne i z wykorzystaniem systemu informatycznego, po stwierdzeniu, czy sentencje posiadają podpis sędziego "jednym rzutem oka". Organ zobowiązany do udostępnienia trafnie przyjął, że aby udzielić informacji powinien samodzielnie zweryfikować jej treść.

Nie można też przyjąć, że żądana przez niego informacja (nazwy orzeczeń, ich daty i sygnatury) istniała w dacie wniosku, bowiem we wniosku sformułowano dodatkowe kryterium, które zmuszałoby organ do badania akt wszystkich 168 spraw, pod zadanym we wniosku kątem, czy sentencje posiadają podpis sędziego, co można zakwalifikować właśnie jako wyodrębnienie informacji publicznej o nowej treści.

W niniejszej sprawie skarżący zarówno przed wydaniem decyzji I, jak i II instancji, istnienia przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego nie wykazał, a jedynie kwestionował skuteczność dokonanego przez organ I instancji wezwania.

Przechodząc do omówienia pojęcia szczególnie istotnego interesu publicznego należy stwierdzić, że również i ten termin jest pojęciem niedookreślonym. Odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa i innych podmiotów publicznych jako prawnej całości - zwłaszcza, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Każdy wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej, nie tylko osoby pełniące określone funkcje publiczne, jest uprawniony do uzyskania dostępu do informacji publicznej przetworzonej, jeżeli wykaże w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego i wyjaśni w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony tego interesu lub poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 205/18).

Pojęcie szczególnego interesu publicznego jest znaczeniowo węższe od funkcjonującego w powszechnym użyciu pojęcia interesu społecznego. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz jego ciał publicznych jako pewnej całości, szczególnie zaś łączy się z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu (por. wyrok NSA z 25 listopada 2015 r., sygn. I OSK 2310/14).

Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, dostęp do informacji publicznej, jako jedno z najważniejszych praw w katalogu praw obywatelskich i politycznych, ma służyć tworzeniu społeczeństwa obywatelskiego, poprzez zwiększenie transparentności w działaniach władzy publicznej, chronić i umacniać zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawa, wreszcie zapewniać społeczną kontrolę nad działaniami organów władzy publicznej (por. wyrok NSA z 1 października 2010 r., sygn. I OSK 1149/10).

Przesłankę z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. należy uznać za wypełnioną w takiej sytuacji, w której pozyskanie określonej informacji i jej upublicznienie leży w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale także innych obywateli. Chodzi bowiem o to, aby udostępnienie określonej informacji przetworzonej mogło mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w określonej dziedzinie życia społecznego, wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności.

Dla udostępnienia informacji przetworzonej ma znaczenie to, czy wnioskodawca ma indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., sygn. I OSK 2811/13).

Warunkiem spełnienia przesłanki art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest zatem nie tylko szczególna istotność problemu, którego dotyczy żądana informacja, ale również występująca po stronie osoby wnioskodawcy możliwość rzeczywistego i efektywnego użycia uzyskanej informacji do działań dotyczących szczególnie istotnych interesów publicznych.

Do kategorii podmiotów mających możliwość efektywnego wykorzystania informacji przetworzonej w celu realizacji szczególnego interesu publicznego zaliczyć można np. jednostki sfery nauki: szkoły wyższe, Polską Akademię Nauk, państwowe instytuty badawcze, grupy badawcze czy pojedynczych naukowców - jeżeli dana informacja wiąże się ściśle z przedmiotem ich badań naukowych wspieranych przez sferę publiczną (zob. A. Jakubowski, Prowadzenie badań naukowych..., s. 141-154).

Wskazane przykłady podmiotów spełniających przesłankę uzyskania dostępu do informacji publicznej przetworzonej nie oznaczają oczywiście automatycznego wyeliminowania z tego katalogu innych podmiotów, które nie pełnią wymienionych wyżej funkcji. Byłby to wniosek zbyt daleko idący, a takie rozumienie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. bezzasadnie ograniczałoby obywatelskie prawo do uzyskania informacji publicznej, o którym mowa zarówno w art. 61 Konstytucji RP, jak i w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. I OSK 1365/11).

Inne podmioty, w tym osoby fizyczne, również mogą wykazywać swoje możliwości wykorzystania przetworzonej informacji publicznej w sposób przynoszący ogółowi korzyści przeważające nad kosztami publicznymi wytworzenia tej informacji.

Brak jest podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie zapewnia, że zostanie ona realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa (por. wyrok NSA z 5 marca 2013 r., sygn. I OSK 3097/12).

Przenosząc powyższe wywody na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ II instancji słusznie stwierdził, iż skarżący nie wykazał zamiaru i sposobu wykorzystania przetworzonej informacji publicznej w sposób przynoszący ogółowi korzyści przeważające nad kosztami publicznymi wytworzenia tej informacji. Zatem nie wykazał, by żądana przez niego informacja miała szczególnie istotne znaczenie dla interesu publicznego.

Należy podkreślić, że powinność wykazania interesu publicznego spoczywa w głównej mierze na autorze wniosku o udzielenie informacji przetworzonej, w myśl zasady koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie sprawy w określony sposób (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. IOSK 865/14).

Biorąc pod uwagę powyższe, jak słusznie wskazał organ II instancji, skarżący nie wykazał swoich indywidualnych, realnych i konkretnych możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej przetworzonej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji.

Warunków przewidzianych w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie spełnia też wskazana w skardze potencjalna petycja "do organu będącego stroną w tym postępowaniu. Petycja zawierająca opis postępowania, żądanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, sygnatury spraw nieposiadających pod sentencją podpisu sędziego musi być po jej złożeniu opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej organu. W rezultacie poszkodowani dotknięci nieważnymi prawomocnymi orzeczeniami sądów powszechnych mają prawo do skorzystania z nadzwyczajnych środków zaskarżenia, co byłoby myślą przewodnią petycji. W związku z tym realne wykorzystanie informacji w celu ochrony interesu publicznego i usprawnienia funkcjonowania organów państwa znajdują się jak najbardziej w zasięgu możliwości skarżącego." – str. 3 skargi, k. 19 akt sądowych.

W rezultacie Sąd doszedł do przekonania, że Prezes Sądu Okręgowego w K., występując w roli organu odwoławczego, zgodnie z prawem utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego dla K.-Ś. w K., jako organu I instancji.

Podzielając tezy zawarte w przywołanych przez skarżącego wyrokach NSA i WSA we Wrocławiu, w szczególności, że informacją prostą nie jest informacja wyodrębniona ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań), gdy występuje konieczność poniesienia pewnych kosztów osobowych lub finansowych trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji; o przetworzeniu informacji nie przesądza sama z siebie konieczność sięgania do materiałów archiwalnych; instrumenty przewidziane w u.d.i.p. nie mogą istotnie utrudniać funkcjonowania jednostek wykonujących zadania publiczne, Sąd w niniejszej sprawie wskazuje, że powyższe tezy nie podważają prawidłowego stanowiska, które w okolicznościach niniejszej sprawy zajęły organy obu instancji.

Podsumowując Sąd podziela argumentację organów obu instancji, że żądana przez skarżącego informacja publiczna, z uwagi na jej zakres przedmiotowy i czasowy, miała charakter informacji przetworzonej, a skarżący nie wykazał, pomimo wezwania go przez organ, że uzyskanie wnioskowanej informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, który mógłby uzasadnić jej udzielenie.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę orzekając jak w sentencji wyroku.