Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 1076/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędziowie NSA: Kazimierz Brzeziński, Janusz Zajda [spr.], Protokolant Katarzyna Kotulińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. H. - właścicielki firmy "A." w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszony przez M. H., właścicielkę firmy "A.", towar w postaci importowanej z N. odzieży używanej. W oparciu o dołączoną do zgłoszenia celnego fakturę nr [...] z [...] stycznia 2000 r., zawierającą prawidłowo sporządzoną deklarację eksportera o preferencyjnym o pochodzeniu towaru z obszaru Unii Europejskiej, do wymiaru cła przyjęto obniżoną stawkę celną określoną dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez n. władze celne w firmie eksportera przedmiotowego towaru stwierdzono, że towary wymienione na fakturze nr [...] z nie są towarami "pochodzącymi" w rozumieniu Układu Europejskiego zawartego pomiędzy Wspólnotami Europejskimi, a Rzeczpospolitą Polską, a oświadczenia na fakturze zostały wystawione bezprawnie. Wyniki kontroli zostały przesłane polskim władzom celnym przy piśmie nr [...] z [...] września 2001 r.

W dniu [...] marca 2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem nr [...] wszczął postępowanie w sprawie przedmiotowego zgłoszenia celnego.

Decyzją z [...] października 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej oraz określił kwotę długu celnego z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej w wysokości 19,7%, stosownie do wystawionego retrospektywnie w dniu [...] grudnia 2001 r. n. świadectwa pochodzenia, potwierdzającego niepreferencyjne pochodzenie towaru.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 121, art. 139 § 1, art. 140 oraz art. 200 ustawy z 29 08 1997 r. - Ordynacja podatkowa [Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.]. Skarżąca podniosła, że zgłoszenia celnego w przedmiotowej sprawie dokonała agnacja celna i to ona a nie skarżąca powinna być stroną toczącego się postępowania. Ponadto organ celny dokonał rewizji importowanego przez stronę towaru i właściwy urząd celny określił stawkę celną dla przywożonego towaru, dlatego niezrozumiałym w opinii strony jest późniejsze kwestionowanie ustaleń dokonanych przez kontrolerów celnych przez Naczelnika Urzędu Celnego w R. Strona zarzuciła także organom celnym, iż nie zachowały formy postanowienia dokonując wezwania strony do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz wypowiedzenia się w jego zakresie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż zastosowanie obniżonej stawki celnej może mieć miejsce jedynie przy spełnieniu prawem przewidzianych warunków określonych w art. 13, art. 16 oraz art. 21 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego oraz ust. 5 części A Postanowień wstępnych Taryfy Celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 21 12 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej [Dz.U. Nr 107, poz. 1217 ze zm.]. Ponadto przyjęcie deklaracji importera za wiarygodną nie wyklucza późniejszej możliwości przeprowadzenia kontroli postimportowej. Zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4 dodatkowa weryfikacja dowodu pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importera mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności tych dokumentów. Weryfikacja jest przeprowadzana przez upoważnione władze kraju eksportera, a jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importera. Postępowanie weryfikacyjne mieści się w pojęciu kontroli zgłoszeń celnych po zwolnieniu towaru, której organ celny może dokonać na podstawie przepisu art. 83 Kodeksu celnego. Działając w granicach prawa władze celne nie mają obowiązku weryfikowania dowodu pochodzenia składanego przez zgłaszającego towar w dniu dokonania zgłoszenia. Zgłoszenie towaru do procedury celnej stanowi czynność materialno-techniczną, polegającą na samookreśleniu przez zgłaszającego jego zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu należności celnych od dokonanego obrotu towarowego z zagranicą. Przyjęcie zgłoszenia przez organ celny powoduje z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą, na warunkach zadeklarowanych w zgłoszeniu. Stosownie do treści art. 83 § 1 Kodeksu celnego organ celny po zwolnieniu towaru może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.

Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Celnej [...] wskazał, iż powyższy przepis ma jedynie na celu zagwarantowanie poinformowania strony o przysługujących jej uprawnieniach i z żadnego przepisu Ordynacji podatkowej nie wynika obowiązek wydawania przez organy celne w tym zakresie postanowienia. Organ odwoławczy podkreślił także, iż w przedmiotowej sprawie agencja celna działała w imieniu importera, a więc jako jego przedstawiciel bezpośredni, tak więc stosownie do treści art. 3 pkt 23 Kcel., to importer był zgłaszającym w przedmiotowej sprawie i w konsekwencji jedynym dłużnikiem.

W skardze na powyższą decyzję M. H. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją organu pierwszej instancji.

Podniosła zarzut naruszenia prawa do obrony przez uniemożliwienie jej czynnego udziału w procesie weryfikacyjnym, to jest przepisów art. 123, a także art. 121, art. 178 § 3, art. 188, art. 192 oraz art. 200 ustawy z 29 08 1997 r. - Ordynacja podatkowa [Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.]. W uzasadnieniu skargi strona w znacznej części powtórzyła argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzuciła organom celnym, iż nieprawdziwe jest zawarte w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji stwierdzenie, że kontrola w siedzibie importera dokonana była już po zwolnieniu towaru spod dozoru celnego i nie było możliwe ustalenie, iż kontrolowany towar był tym samym, który był przedmiotem importu. Wskazała, iż samochód z towarem był plombowany i policja celna pilotowała go aż do bramy zakładu importera, a plomby na samochodzie złamano w jej obecności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zawartych w niej zarzutów wskazał, iż funkcjonariusze celni niezależnie od tego, czy towar jest kontrolowany przed jego zwolnieniem spod dozoru celnego czy też po dokonaniu takiego zwolnienia - w siedzibie importera, nie są w stanie ustalić rzeczywistego pochodzenia towaru, bowiem jako jedyne uprawnione do potwierdzenia lub zanegowania preferencyjnego pochodzenia towaru są władze celne kraju eksportu. Weryfikacja prowadzona przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez Protokół Nr 4 Układu Europejskiego formą kontroli dowodów pochodzenia towarów. Wynik tej weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 08 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1271] sprawy w których skargi, tak jak w niniejszej sprawie, zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 01 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarżąca, jako podstawę wniesionej skargi wskazała naruszenie przez organy celne przepisów Ordynacji podatkowej.

W związku z oparciem skargi na tej podstawie należy wskazać, że w myśl art. 145 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wypadku naruszenia przepisów postępowania Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, sytuacja taka nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Obowiązek prawidłowego zgłoszenia celnego ciąży na importerze. Na podstawie jego wniosku i przedstawionych dokumentów, towar zostaje objęty właściwą procedurą celną. Strona zadeklarowała pochodzenie towaru z Unii Europejskiej potwierdzając je załączoną deklaracją na fakturze. W ten sposób spełnione zostały wymogi formalne art. 64 § 1 Kcel., dlatego też organ zobowiązany był do przyjęcia deklaracji. Na tym etapie ma miejsce jedynie kontrola formalna zgłoszenia celnego. Natomiast po przyjęciu zgłoszenia organ celny może przystąpić do weryfikacji, w myśl przepisów art. 70 Kcel. oraz art. 83 Kcel., które uprawniają organy celne do wykonania określonych czynności po zwolnieniu towarów. Podstawą dla przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia jest także art. 32 Protokołu Nr 4, stanowiący załącznik do Układu Europejskiego. Dokumentu, który zgodnie z treścią art. 241 ust. 1 Konstytucji RP należy traktować jak umowę międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, z pierwszeństwem przed ustawą, jeżeli ustawy nie da się pogodzić z treścią umowy.

Z powyższego wynika, że w zakresie odnoszącym się do problematyki pojęcia "produkt pochodzący" i metod współpracy administracyjnej prymat posiadają uregulowania zawarte w Protokole Nr 4. Stosownie do treści art. 32 ust. 1 Protokołu, procedura weryfikacji może być przeprowadzona wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności przedstawionych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego dokumentu. Przesłanki dopuszczalności weryfikacji są bardzo szeroko określone, w istocie każdy dokument może być poddany kontroli przez władze celne.

Weryfikacja dowodów jest prowadzona w ramach współpracy organów celnych Państw Stron Układu Europejskiego i nie jest przewidziany obowiązek informowania strony o zamiarze jej przeprowadzenia. Jest to wewnętrzna procedura celna w ramach kontroli zgłoszeń celnych po zwolnieniu towaru, z której strona jest wyłączona. Dopiero jej negatywny wynik, uzasadniający podjęcie dalszych czynności, uzasadnia czynny udział strony w poszczególnych etapach postępowania. Zarzut naruszenia przepisów proceduralnych poprzez uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu weryfikacyjnym nie jest uzasadniony; była to bowiem jedna z czynności w ramach szeroko ujętej kontroli celnej, przeprowadzana w ramach współpracy organów celnych, dla których nie jest wymagane wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania. Przepisy art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego jak i art. 83 Kcel. nie normują takiego obowiązku.

Niezasadne jest także twierdzenie, że organy celne utrudniały stronie uzyskanie niezbędnych informacji oraz nie poczyniły wszystkich niezbędnych kroków dla ustalenia stanu faktycznego. Organy celne, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji umożliwiły stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału przed wydaniem decyzji. Rzetelność i prawidłowość przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportera weryfikacji, badanie podstaw, dla których eksporter wydał nieprawidłowe dowody pochodzenia i ewentualna wadliwość dokumentów wydanych przez n. organy celne, nie są przedmiotem analizy prowadzonej przez organy celne. Wynik przeprowadzonej weryfikacji jest wiążący dla polskich władz celnych. Strona nie wykazała związku pomiędzy ewentualnym naruszeniem przepisów proceduralnych, a ich wpływem na rozstrzygnięcie organów celnych. Wszystkie podjęte przez organy celne obu instancji czynności znajdują oparcie w obowiązujących przepisach prawa.

Z art. 32 Protokołu Nr 4, dotyczącego definicji pojęcia "produktów pochodzących" i metod współpracy administracyjnej, jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości wynika, iż do weryfikacji dowodów pochodzenia wyłącznie uprawnione są władze celne kraju eksportu. Organy te ponoszą odpowiedzialność za sprawdzenie pochodzenia towarów oraz za skontrolowanie spełnienia warunków do wystawienia świadectwa. Dlatego też w świetle postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera. Mają one bowiem charakter wiążący dla organów celnych państwa importera [v. wyrok NSA z dnia 8 września 1998 r., I S.A./Łd 777/97, Pr. Gosp. 1999, nr 1, s. 40].

Podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie mogą powodować uwzględnienia skargi. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 08 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270], naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uwzględnienia skargi tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też skarżąca podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania powinna również wykazać istnienie związku przyczynowego pomiędzy ewentualnym naruszeniem tych przepisów a istotnym wpływem na rozstrzygnięcie organów celnych. Musi więc uprawdopodobnić, że brak zarzucanego uchybienia spowodowałby wydanie decyzji odmiennej treści. Skarżąca takiego związku nie wykazała. Zresztą analiza akt postępowania nie potwierdza zasadności zarzutu naruszenia art. 123 § 1 oraz 192 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kcel. Organy celne obu instancji umożliwiły stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji obszernie uzasadnił przyczyny odmowy dopuszczenia wniosków dowodowych zgłaszanych przez stronę; wnioski te bowiem zmierzały do wykazania prawdziwości przedłożonej przy zgłoszeniu celnym deklaracji na fakturze dotyczącej preferencyjnego pochodzenia sprowadzonego towaru, podczas gdy polskie władze celne w ogóle nie były uprawnione i nie prowadziły postępowania dowodowego w tym zakresie, gdyż jak już zostało wyżej podkreślone do weryfikacji deklaracji wyłącznie uprawnionymi są władze celne kraju eksportu.

Reasumując należy podkreślić, iż przeprowadzona przez władze n. weryfikacja wykazała, iż towar objęty deklaracją nie jest "towarem pochodzącym" w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Polskie organy celne były zatem uprawnione do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania deklaracji za nieprawidłową i nie zastosowania stawki celnej obniżonej, a zastosowanie przez organy celne stawki celnej konwencyjnej, w stosunku do zgłoszonego towaru, jest w pełni zasadne.

Uznając podniesione w skardze zarzuty za nieuzasadnione, Sąd na podstawie przepisu art. 151 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.