Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 651/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5 i 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 651/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 17 stycznia 2018 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r., sprawy ze skargi W. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych, , oddala skargę w całości., , ,


UZASADNIENIE

|

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 25 września 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 18 sierpnia 2017 r. nr [...] w sprawie odmowy uchylenia decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia 21 lutego 2017 r. nr [...] przyznającej W. S. zasiłek rodzinny na syna K. S. od dnia 1 lutego 2017 r., jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła od dnia 1 lutego 2017 r.

W dniu 17 lutego 2017 r. W. S. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w J. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na syna K. S., załączając wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt III RC 367/16, zasadzający od E. W. na rzecz małoletniego K. S. alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie, poczynając od dnia 31 sierpnia 2016 r. do rąk przedstawiciela ustawowego W. S.

Decyzją z dnia 21 lutego 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta J. przyznał wnioskodawcy zasiłek rodzinny na syna K. S. od dnia 1 lutego 2017 r., dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła od dnia 1 lutego 2017 r. oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Organ wskazał, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Pismem z dnia 20 czerwca 2017 r. wnioskodawca zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. o przeprowadzenie postępowania w sprawie odmowy przyznania przez MOPS świadczeń pieniężnych w postaci zasiłku rodzinnego od lipca 2016 r. do stycznia 2017 r. włącznie. Natomiast w piśmie z dnia 3 lipca 2017 r. wnioskodawca wniósł o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję oraz z uwagi na wydanie decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Wnioskodawca wyjaśnił, że nowe okoliczności i dowody dotyczą pozbawienia przez Sąd Rejonowy w sierpniu 2016 r. praw rodzicielskich matki dziecka E. W. oraz przebywania syna u ojca od 30 czerwca 2016 r. Ponadto decyzja MOPS została wydana z pominięciem stanowiska innego organu, a mianowicie nie wzięto pod uwagę przewlekłości postępowania w sprawie przyznania alimentów, które trwało 6 miesięcy. Do dnia 30 czerwca 2016 r. zasiłek rodzinny był wypłacany matce dziecka. Zapewne syn nie utracił przez decyzję MOPS czy też wyrok Sądu Rejonowego prawa do zasiłku rodzinnego w okresie od 30 czerwca 2016 r. do lutego 2017 r., nie otrzymawszy odmowy w odpowiedniej formie.

Po przekazaniu według właściwości powyższego wniosku, MOPS wznowił w dniu 14 lipca 2017 r. postępowanie w sprawie przyznania wnioskodawcy zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 18 sierpnia 2017 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia 21 lutego 2017 r. nr [...]. Jak wyjaśniono, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami został przyznany od 1 lutego 2017 r., tj. od miesiąca, w którym został złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego. Ponadto Sąd Rejonowy zasądził alimenty w dniu 2 lutego 2017 r., a przed wydaniem wyroku nie jest możliwe przyznanie świadczeń rodzinnych. W sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) oraz nie wystąpiła sytuacja wydania decyzji bez wymaganego prawem stanowiska innego organu (art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a.).

W odwołaniu strona wyjaśniła, że zasiłek rodzinny pobierała do 30 czerwca 2016 r. matka dziecka, która była wówczas bezpośrednim opiekunem małoletniego syna. W wyniku zaniedbania obowiązków rodzicielskich, matka dziecka została pozbawiona w sierpniu 2016 r. praw rodzicielskich do syna. Świadczenia alimentacyjne zostały zasądzone od sierpnia 2016 r., co oznacza że istnieje ciągłość finansowa świadczeń. Od 30 czerwca 2016 r. nie wystąpiła żadna przesłanka, która pozbawiałaby uprawnień do świadczeń rodzinnych. Syn został pozbawiony przez okres ośmiu miesięcy należnych mu świadczeń z tytułu zasiłku rodzinnego, zwłaszcza że uczęszcza do szkoły znajdującej się poza J., co łączy się z dodatkowymi kosztami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, wyjaśniło że w sprawie nie wystąpiły wskazywane przez stronę przesłanki do wznowienia postępowania. Strona, składając w dniu 17 lutego 2017 r. wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych na syna, przedstawiła organowi pierwszej instancji odpis wyroku Sądu Rodzinnego w J. z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt III RC 367/16 zasądzający od E. W. na rzecz syna alimenty po 500 złotych miesięcznie, poczynając od 31 sierpnia 2016 r. Tym samym co najmniej od 31 sierpnia 2016 r. syn znajdował się pod opieką strony. Jednakże tego faktu nie można wprost przełożyć na prawo strony do świadczeń rodzinnych właśnie od tego dnia. Zasadą jest, że świadczenia rodzinne przyznaje się od miesiąca złożenia wniosku i brak jest podstawy prawnej do przyznania świadczeń rodzinnych za okresy wsteczne. Ponadto żądanie strony dotyczy także przyznania świadczeń rodzinnych za czas sprzed 1 listopada 2016 r., czyli za okres zasiłkowy 2015/2016, poprzedzający aktualny, rozpoczęty 1 listopada 2016 r. okres zasiłkowy 2016/2017, w którym został złożony wniosek. Twierdzenia strony o ujawnieniu się nowych dowodów i okoliczności, dotyczących sprawowania opieki nad synem już od 31 czerwca 2016 r., nie dotyczą okoliczności, które miałyby jakikolwiek wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Wydanie decyzji z dnia 21 lutego 2017 r. nie wymagało wydania wcześniej innej decyzji, wyroku czy stanowiska. Natomiast odrębną kwestią jest to, że wnioskodawca musiał udowodnić, iż jako rodzic samotnie wychowujący syna, ma zasądzone świadczenia alimentacyjne.

Natomiast podnoszone przez wnioskodawcę kwestie związane z tym, że od 31 sierpnia do 31 stycznia 2017 r. ani odwołujący ani matka dziecka nie otrzymywali świadczeń rodzinnych, nie mogły być badane w tym postępowaniu wznowieniowym. Wypłata świadczeń rodzinnych została przez organ pierwszej instancji wstrzymana od 1 lipca 2016 r. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, a postępowanie wznowieniowe nie może być poświęcone powtórnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący ponownie wskazał, że nad małoletnim wówczas synem opiekuje się od 30 czerwca 2016 r. i z tego tytułu otrzymał świadczenie 500+ z wyrównaniem od lipca 2016 r. Również pozostałe świadczenia rodzinne powinny być przyznane od lipca 2016 r. Osoba opiekująca się małoletnim uczniem powinna otrzymać wszelką pomoc ze strony instytucji państwowych, w tym prawo do mieszkania chronionego, wszelkich świadczeń materialno-finansowych, łącznie z zasiłkami celowymi, rodzinnymi, zapomogami, okresowymi, ponieważ małoletni wówczas syn został brutalnie potraktowany matkę, uprawnioną do pobierania zasiłku rodzinnego. W wyniku pozbawienia matki praw rodzicielskich, Sąd rodzinny przekazał wszelkie prawa, łącznie z otrzymywaniem pomocy materialno-finansowej ze strony instytucji państwowych, ojcu dziecka. Krzywdzące nieprzyznanie dziecku należnych mu świadczeń rodzinnych narusza podstawowe prawa obywatelskie zapisane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie stwierdzić należy, że decyzje w rozpatrywanej sprawie zostały wydane w trybie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą m. in. w art. 145 § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Granice postępowania wznowieniowego wyznacza zatem zakres sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie decyzji. O ile w postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją, w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych wyczerpująco w pkt 1-8 art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym.

W rozpoznawanej sprawie zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, jako podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta J. z dnia 21 lutego 2017 r. nr [...] wskazały art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 6 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję ( art. 145 § 1 pkt 5), a także jeżeli decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu ( art. 145 § 1 pkt 6).

W orzecznictwie wskazuje się, że określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podstawa wznowienia postępowania zachodzi wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki. Pierwszą jest to, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy oraz nowe. Drugą z nich jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przyjmuje się jednocześnie, że nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji, przy czym nie były znane organowi, który wydał decyzję.

W wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. akt V SA 1885/99 przyjęto, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

Podkreślić należy, że skoro wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, to tym samym wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła.

Przede wszystkim należy zauważyć, że decyzja Prezydenta Miasta J. z dnia 21 lutego 2017 r. w sprawie przyznania skarżącemu świadczeń rodzinnych jest decyzją ostateczną, ponieważ skarżący nie złożył od niej odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Organ pierwszej instancji był bowiem poinformowany, że skarżący sprawował opiekę nad synem jeszcze przed złożeniem wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w dniu 17 lutego 2017 r., co najmniej od sierpnia 2016 r., albowiem z załączonego do wniosku wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 2 lutego 2017 r. wynika, że alimenty od matki dziecka zostały przyznane skarżącemu od dnia 31 sierpnia 2016 r. Na rozstrzygnięcie sprawy nie ma wpływu fakt wcześniejszego sprawowania opieki nad synem, jak podaje skarżący, już od 30 czerwca 2016 r. Jak wyjaśniono bowiem skarżącemu, zgodnie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518) prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Skoro wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych wpłynął do organu w dniu 17 lutego 2017 r., to zasadnie organ pierwszej instancji przyznał świadczenia rodzinne od 1 lutego 2017 r. do 31 października 2017 r., a więc do końca okresu zasiłkowego. W myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych początkowym terminem, od którego przyznawane są świadczenia rodzinne nie jest dzień przejęcia opieki nad dzieckiem, ale pierwszy dzień miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych świadczeń wraz ze stosownymi dokumentami. W sprawie nie wystąpiły więc nowe, istotne okoliczności lub dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W sprawie nie wystąpiła też przesłanka z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., t.j. decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, bowiem organ wydający decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych nie był zobowiązany do uzyskania w sprawie stanowiska jakiegokolwiek organu. Powyższy przepis nie uprawniał natomiast organów administracyjnych do wzięcia pod uwagę, wskazywanej przez skarżącego przewlekłości postępowania w sprawie przyznania alimentów, które trwało 6 miesięcy i przyznania za ten okres świadczeń rodzinnych.

Dlatego też organy obu instancji zasadnie odmówiły uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia 21 lutego 2017 r. w sprawie przyznania skarżącemu świadczeń rodzinnych.

Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.,