Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 917/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, at. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lipca [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżoną decyzję nie może być wykonana, 3. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżącej J. P. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] lutego 2013 r.) Starosta P. (dalej Starosta albo organ I instancji) działając na podstawie art. 104, art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98; poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142, art. 216 ust. 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej ugn), w pkt I odmówił zwrotu J. P. i R. M. nieruchomości stanowiących własność Miasta P., położonych w P., w rejonie ulic K., J. i św. Sz. dla których Sąd Rejonowy P.-S. M. w P. prowadzi odpowiednio księgi wieczyste KW nr [...],[...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] część, [...] część, [...] część i [...] część, obręb D., arkusz mapy [...]. W pkt II Starosta umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości stanowiących własność Miasta P., położonych w P. w rejonie ulic K., J. i Św. Sz., dla których Sąd Rejonowy P.-S. M. w P. prowadzi odpowiednio księgi wieczyste KW nr [...], KW nr [...], oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...], działki nr [...] część, nr [...] część.

W uzasadnieniu Starosta opisał stan faktyczny sprawy, dokonując jednocześnie wykładni znajdujących zastosowanie przepisów prawa oraz wyjaśniając, że nie zaistniały w niej przesłanki zwrotu opisanych powyżej nieruchomości wnioskodawcom.

Odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone pismem z [...] marca 2013 r. przez J. P. (dalej odwołująca), która wniosła o zmianę decyzji z [...] lutego 2013 r. przez zwrot części działki nr [...], części działki [...], części działki [...], części działki [...], objętych księgą wieczystą KW nr [...] i KW nr [...] oraz część działek nr [...] i nr [...] objętych księgą wieczystą KW [...] oraz KW [...], ewentualnie, na podstawie art. 138 § 2 kpa o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Decyzji z [...] lutego 2013 r. odwołująca zarzuciła naruszenie:

1) przepisów proceduralnych, art. 6, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 kpa,

2) przepisów materialnych, art. 136 ust. 1 - 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn.

Decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2013 r.) Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda albo organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2013 r.

Wojewoda ustalił następujący stan faktyczny sprawy:

Aktem notarialnym z [...] stycznia 1965 r. Rep.A. [...], E. B. oraz K. G. zbyły w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nieruchomość położoną w Poznaniu przy ul. J. i K., zapisanej w KW nr [...], oznaczoną jako działka [...] o powierzchni [...] m2, działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz działka nr [...] o powierzchni [...] m2. Działki te przeznaczone zostały pod budownictwo osiedla mieszkaniowego - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych P.- M.

Postanowieniem z [...] listopada 1994 roku, sygn. akt [...] spadek po K. G. nabyła siostra E. Z. B. w całości. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego z [...] sierpnia 1999 roku, sygn. akt. [...], spadek po zmarłej E. B. nabyli wnukowie R. J. M. i J. M. P.

W piśmie adresowanym do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, reprezentującego Prezydenta Miasta P. z [...] września 2005 roku M. M. wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. Sz.-J.-K. oznaczonej jako parcela [...] a obecnie jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Powyższe wnioskodawczyni potwierdziła w piśmie z [...] grudnia 2005 r.

Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji ewidencyjnej dawnej parceli nr [...] o powierzchni [...] m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], obecnie odpowiadają jej części nieruchomości oznaczone jako działki o nr: [...],[...],[...],[...],[...], oraz [...].

W piśmie z [...] marca 2006 r. J. P. i R. M. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. K., J., św. Sz. stanowiącej część działek nr [...],[...], [...], [...], [...], [...] z arkusza mapy [...] obrębu D.

Zdaniem Wojewody istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i tym samym do rozstrzygnięcia kwestii zbędności tej nieruchomości, stanowiącej przesłankę jej zwrotu byłym właścicielom.

Na podstawie aktu notarialnego z [...] maja 1965 roku, repertorium [...] jako cel wywłaszczenia określono budowę osiedla mieszkaniowego. W akcie notarialnym wskazano, że nieruchomość miała zostać przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, powołano się na decyzję o lokalizacji szczegółowej numer [...] wydaną przez Prezydium Rady Narodowej miasta P., Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] października [...] roku, nr [...].

Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów oraz treścią ksiąg wieczystych parcela na [...] zapisana w dawnej księdze wieczystej [...], Poznań D. tom I, wykaz [...] jako współwłasność E. B. i K. G. odpowiada dzisiejszym nieruchomościom oznaczonym jako części działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] zapisane w księgach wieczystych numer: [...],[...],[...],[...].

Działki oznaczone numerem [...] i [...] część stanowią grunt oddany w użytkowanie wieczyste. Zarówno na działce nr [...] jak i działce nr [...], znajdują się budynki mieszkalne. Na podstawie badania księgi wieczystej nr [...] i nr [...] ustalono, że w budynkach tych zostały wyodrębnione lokale. Z powyższych ksiąg wynika, że udziały właścicieli lokali w prawie użytkowania wieczystego dotyczą nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Miasta Poznania wpisanej w tej księdze.

Ułamkowa część (udział) prawa użytkowania wieczystego związana z własnością nabytych lokali w budynkach znajdujących się na działce nr [...] oraz nr [...] obciążają całą nieruchomość. Ułamkowe części użytkowania wieczystego tworzą wspólność praw, do której w drodze analogii stosuje się przepisy o współwłasności. Cechą zaś współwłasności, wynikającą z art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm., dalej kc), jest zarówno jedność przedmiotu, jak i niepodzielność wspólnego prawa. Skoro udziały w użytkowaniu wieczystym gruntu obciążają całą działkę nr [...] oraz nr [...], to zgodnie z art. 229 ugn stanowi to przesłankę uniemożliwiającą dokonanie zwrotu nieruchomości.

Z zebranego przez organy administracyjne materiału dowodowego nie można dokładnie stwierdzić, kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją określonego w decyzji celu. Na podstawie oświadczenia Spółdzielni Inwalidów "K." wynika, że w [...] r. nieruchomość oznaczona jako [...] była już częścią osiedla mieszkaniowego.

Z oględzin nieruchomości oznaczonych jako działki numer: [...],[...],[...],[...] wynika, że cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany. Na nieruchomości znajduje się blok mieszkalny (działka nr [...]), a pozostałe działki stanowią element infrastruktury osiedlowej i służą do korzystania z budynków mieszkalnych znajdujących się na działce nr [...] i nr [...] (działka nr [...] i nr [...]). Natomiast na nieruchomości oznaczonej jako działka [...] znajduje się budynek Spółdzielni Zakład Pracy Chronionej "K.". Budynek ten był wykorzystywany jako zaplecze magazynowo-biurowe w czasie budowy osiedla mieszkaniowego i po wybudowaniu osiedla został nabyty przez Spółdzielnię i zaadaptowany na potrzeby Zakładu Pracy.

Podnoszony przez stronę w odwołaniu argument, że Miasto P. nie było w żadnej mierze uprawnione do oddania w użytkowanie wieczyste części działki nr [...] na rzecz W. Przemyślu Z. S.A. z siedzibą w L. oraz PGNiG z siedzibą w Warszawie na mocy umowy z dnia [...] maja 2006 r. nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania. Pamiętać należy, że uprawnienia byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości związane są ściśle z przesłankami zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określonymi w ustawie to znaczy z oceną, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia - w rozumieniu ustawy. Jeśli nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, to wygasła przysługująca byłemu właścicielowi ekspektatywa prawa żądania jej zwrotu i w ten sposób ostatecznie ustała więź prawna pomiędzy poprzednim właścicielem a Skarbem Państwa, który odtąd mógł korzystać z tej nieruchomości i rozporządzać nią bez jakichkolwiek ograniczeń, mających swe źródło w wywłaszczeniowej drodze nabycia nieruchomości.

Skargę do WSA na pismem z [...] sierpnia 2013 r. wniosła J. M. P. (dalej skarżąca) wnosząc o uchylenie decyzji z [...] lipca 2013 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2013 r., o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz zarzucając naruszenie:

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 136 ust. 1-3 w zw. z art. 137 ugn,

- przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 77 §1, art. 97 §1 pkt 4, art. 100 §1, art. 107 §1, art. 138 §1 pkt 1 kpa.

W uzasadnieniu skarżąca powołując się na poglądy wypowiadane w orzecznictwie sądowym podkreśliła, że wyzbycie się wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego nie stanowi przeszkody do dochodzenia zwrotu nieruchomości, a zwłaszcza nie jest dopuszczalne uznanie za taką przeszkodę wyzbycie się nieruchomości w sposób niezgodny z art. 136 ugn. Jedyną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel wywłaszczenia. W razie wystąpienia przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, na organie administracji ciąży obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego władać będzie nieruchomością podlegającą zwrotowi. Obowiązek taki tym bardziej spoczywać będzie na organie administracji w sytuacji, gdy doszło do zbycia nieruchomości w trakcie toczącego się już postępowania o zwrot nieruchomości.

W niniejszej sprawie Miasto P. nie było w żadnej mierze uprawnione do oddania w użytkowanie wieczyste części działki nr [...] (objętej żądaniem zwrotu) na rzecz W. P. Z. S.A. z siedzibą w L. oraz PGNiG z siedzibą w Warszawie, na mocy umowy z dnia [...] maja 2006 r. zawartej w formie aktu notarialnego. Takie działanie organu administracyjnego było sprzeczne z obowiązującymi przepisami naruszając art. 136 ugn oraz art. 7 kpa.

Zdaniem skarżącej umowa z [...] maja 2006 r. na podstawie której Miasto P. oddało w użytkowanie wieczyste część działki nr [...] na rzecz W. P. Z. S.A. oraz PGNiG jest nieważna.

Starosta Poznański nie był uprawniony do odmowy zwrotu część działki nr [...] (objętej postępowaniem) opierając swoją decyzję w tym zakresie jedynie na przesłance faktycznej (oddanie ww. działki w użytkowanie wieczyste) nie wskazując jakiejkolwiek przesłanki ustawowej. W konsekwencji decyzja Wojewody W. z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Poznańskiego została wydana z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego jak i postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Starosta Poznański wiedząc, że Miasto Poznań oddało w użytkowanie wieczyste część działki nr [...] objętej toczącym się już postępowaniem administracyjnym w przedmiocie jej zwrotu, czym rażąco naruszyło art. 136 ugn, powinien był, stosownie do postanowień art. 97 §1 pkt 4 kpa, zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia przez właściwy sąd powszechny kwestii dotyczących zgodności z prawem umowy z dnia 29 maja 2006 r., na podstawie której Miasto Poznań oddało w użytkowanie wieczyste m in. część działki nr 104/2, i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100 § 1 kpa).

W ocenie skarżącej organy administracyjne I i II instancji dokonały jednostronnej i korzystnej dla siebie, ale obiektywnie błędnej, kwalifikacji odnoszącej się do działek nr [...],[...] i [...]. Organy bezpodstawnie przyjęły, że co do ww. działek nie ma zastosowania art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn, podający przesłanki uznania nieruchomości za zbędną w zakresie celów wywłaszczenia. Organy administracyjne, nie mając wiarygodnych i rzetelnych dowodów, bezpodstawnie rozstrzygnęły wszelkie wątpliwości dotyczące okoliczności i czasu posadowienia "baraku gospodarczego" na działce [...] w sposób dla siebie najkorzystniejszy, ale z naruszeniem interesu skarżącej.

Skarżąca zakwestionowała stanowisko, że "barak gospodarczy" na działce [...] mieści się w granicach celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego. Trudno bowiem uznawać tymczasowy i prowizoryczny barak, służący jako zaplecze budowlane, za trwałą i zaplanowaną składową osiedla mieszkaniowego, co zdają się sugerować organy I i II instancji. Opisywany "barak gospodarczy" (którego legalność posadowienia i stan techniczny budzą uzasadnione wątpliwości) z pewnością nie jest również "budynkiem socjalno - administracyjnym" ani częścią infrastruktury i urządzeń służących mieszkańcom osiedla.

Organy administracyjne I i II instancji w sposób wysoce lakoniczny uzasadniły odmowę zwrotu działek nr [...] i [...], wskazując jedynie, że są one elementem infrastruktury osiedlowej i służą do korzystania z budynków mieszkalnych znajdujących się na działce nr [...] i [...]. Powyższe uzasadnienie należy uznać za niewystarczające przy czym jest ono gołosłowne i nie ma oparcia w okolicznościach faktycznych sprawy. Organ w żadnym stopniu nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął, że ww. działki są elementem infrastruktury osiedlowej.

W decyzji Starosty nie zostały wskazane strony postępowania. Nadto organ I instancji w uzasadnieniu decyzji w sposób lakoniczny opisał okoliczności dotyczące zawarcia umowy z dnia [...] maja 2006 r., na podstawie której Miasto P. oddało w użytkowanie wieczyste część działki nr [...] a także okoliczności faktyczne dotyczące kwalifikacji działek nr [...] i [...] pod kątem celu wywłaszczenia (k. 5-14 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z [...] września 2013 r., nr [...] Wojewoda wniósł o jej oddalenie (k. 17-18 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie sprawowanej pod względem zgodności z prawem była decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z [...] lutego 2013 r.

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd miał na względzie, że wyrokiem z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 929/10, WSA uchylił decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2010 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty z [...] grudnia 2009 r., nr [...] o odmowie zwrotu w stosunku do części działki nr [...] oraz umorzeniu postępowania w części dotyczącej zwrotu części działek nr [...] i [...]. Wyrok ten zapadł na skutek złożonych przez skarżącą oraz uczestnika postępowania R. M. podań o zwrot nieruchomości położonych w Poznaniu w rejonie ulic K., J. i św. Sz. Uprawnionym jest wobec tego stwierdzenie, że niniejsze postępowanie sądowe swoim przedmiotem objęło tę samą sprawę administracyjną w ujęciu materialnoprawnym, która pod względem procesowym obejmowała przede wszystkim czynności podjęte przez organy obu instancji po uprawomocnieniu się opisanego powyżej wyroku WSA.

Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej ppsa), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (Naczelnego. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006 r., str. 324, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 358). Artykuł 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, lex nr 526493, wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, lex nr 594010, wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, lex nr 559604, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, lex nr 594756). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok WSA z dnia 21.04.2010 r., sygn. akt II FSK 2129/08, lex nr 596261). Ocena prawna oraz wiążące wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji mają również istotne znaczenie dla NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku sądu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, gdyż byłby on niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 ppsa (wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 178/09, lex nr 593711). Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 ppsa pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 ppsa przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 ppsa określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania.

W wyroku z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 929/10, tutejszy Sąd doszedł do przekonania, że wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda w sposób istotny naruszył przepisy postępowania przez nieprawidłowe ustalenie kręgu stron w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. WSA ustalił, że organy obu instancji niekonsekwentnie i w praktyce odmiennie ustaliły krąg stron postępowania o zwrot działek nr 104/2, 104/10 i 104/12. Dlatego formułując wskazania o których stanowi art. 141 §4 ppsa i art. 153 ppsa WSA zobowiązał Wojewodę do zweryfikowania i jednoznacznego ustalenia kręgu stron postępowania o zwrot wywłaszczonych działek nr: [...],[...] oraz [...]. W przypadku stwierdzenia, że organ I instancji wadliwie określił strony postępowania, a w szczególności jeżeli okaże się, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uznano za strony podmioty, które takiego statusu materialnie nie posiadają, a pominięto podmioty mające interes prawny w sprawie, Wojewoda powinien uchylić decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] i przekazać sprawę organowi I instancji, celem przeprowadzenia ponownego postępowania z udziałem właściwych stron postępowania. W tej mierze Sąd podzielił bowiem pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 894/99, lex nr 76089, że jeżeli w sprawie nie uczestniczyły wszystkie strony postępowania, organ odwoławczy nie ma innej możliwości, jak zastosować się do treści art. 138 §2 kpa, chyba że brak ten można usunąć w postępowaniu odwoławczym; z reguły jednak taka sytuacja nie będzie występowała, ponieważ postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym (art. 15 kpa), a pozbawienie strony udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji prowadzi do uznania, że decyzja jest wadliwa.

Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2011 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty z [...] grudnia 2009 r., znak [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda powołując się na przedstawiony wyrok WSA ustalił, że krąg stron postępowania wywłaszczeniowego nie został ustalony w sposób prawidłowy. Uznając, że decyzja Starosty została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie w jakim nie uczestniczyły w nim jego strony Wojewoda doszedł do przekonania, że organ I instancji powinien powtórnie je przeprowadzić, zapewniając wszystkim stronom czynny w nim udział.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę zarówno Starosta w wydanej decyzji z [...] lutego 2013 r., jak i Wojewoda w decyzji z [...] lipca 2013 r. nie dokonali jednak weryfikacji oraz jednoznacznego ustalenia kręgu stron postępowania. Starosta w wydanej decyzji nie wyjaśnił dlaczego określone w rozdzielniku podmioty uznane zostały za strony prowadzonego postępowania. Tak samo Wojewoda powołując się wprost na wyrok WSA z 19 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 929/10, nie poddał analizie przyjętego kręgu stron postępowania zgodnie ze wskazaniami zawartymi w przywołanym orzeczeniu, które cały czas z mocy art. 153 ppsa ma wiążące znaczenie w niniejszej sprawie. Uchybienie to uniemożliwiało Sądowi odniesienie się do meritum sprawy, w tym sformułowanych w skardze zarzutów, albowiem zapewnienie czynnego udziału wszystkim stronom danego postępowania ma pierwszorzędne i podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej. Innymi słowy, sprawa może zostać rozstrzygnięta co do meritum tylko wtedy, gdy będą w niej uczestniczyły wszystkie strony.

Mając powyższe na uwadze Sąd w pkt 1 wyroku działając na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił zaskarżona decyzję z [...] lipca 2013 r.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Wojewoda powinien dokładnie wyjaśnić krąg stron prowadzonego postępowania dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji zapadłej co do meritum sprawy. Wojewoda powinien ustalić, kto jest właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym poszczególnych działek, dlaczego Wojewoda do kręgu stron zaliczył dokładnie te, a nie inne podmioty, dlaczego stronami są dwie Wspólnoty Mieszkaniowe, czy należą do nich wszyscy właściciele lokali mieszkalnych, kto jest właścicielem działek nr [...],[...] i [...]. W dalszym ciągu aktualne pozostają w tym względzie ocena prawna oraz wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 929/10. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zważywszy na długi czas trwania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz obszerny materiał dowodowy, który został w niej zgromadzony, przedstawione czynności mogą zostać przeprowadzone przez Wojewodę bez potrzeby uchylania decyzji organu I instancji w oparciu o art. 138 §2 kpa.

W pkt 2 wyroku Sąd działając na zasadzie art. 152 ppsa określił, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana. Oznacza to, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (wyrok NSA z dnia 29.07.2004 r., sygn. akt OSK 591/04, ONSA i WSA 2004/2/32).

W pkt 3 wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od SKO na rzecz skarżącej kwotę 457 zł, na którą złożyły się: 200,00 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, którego wysokość została określona w §2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, którego wysokość została ustalona w §14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz 17,00 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.