Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SAB/Wa 11/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
659
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 8 i 9 , art. 149 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na przewlekłość Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie w przedmiocie wniosku o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw 1. zobowiązuje Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie do wydania decyzji w terminie 2 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdza, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałej części oddala skargę; 5. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: strona, skarżąca lub spółka) jest przewlekłość prowadzonego przez Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej także organ lub Dyrektor Oddziału) postępowania z wniosku spółki o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw.

Ustalono następujący stan faktyczny.

Decyzją z [...] 2011 r. znak: [...] Marszałek Województwa (...) w T. dokonał wstępnego uznania skarżącej za grupę producentów w grupie produktów "warzywa" zatwierdzając Plan dochodzenia do uznania na lata 2012-2016.

W dniu [...] 2016 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. (dalej Dyrektor OT ARR w B.) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia wstępnego uznania skarżącej jednakże po złożeniu przez stronę wyjaśnień, wydał w dniu [...] 2016 r. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie cofnięcia skarżącej wstępnego uznania.

Po złożeniu przez stronę wyjaśnień, a jeszcze przed wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania, w dniu [...] 2016 r. Dyrektor OT ARR w B. zwrócił się do Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) z wnioskiem o unieważnienie ww. decyzji wydanej przez Marszałka Województwa (...) w sprawie wstępnego uznania spółki za grupę producentów dla grupy produktów "warzywa".

W dniu [...] 2016 r. skarżąca złożyła do OT ARR w B. wniosek o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw.

W dniu [...] 2017 r. strona została skierowana do kontroli z zakresie spełniania warunków uznania, a w dniu [...] 2017 r. wpłynął raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od [...] 2017 r. do [...] 2017 r.

W dniu [...] 2017 r. do Dyrektora OT ARR w B. wpłynęło pismo, z którego wynikało, że Komisariat Policji T., w związku z zawiadomieniem Oddziału Regionalnego ARiMR w T., prowadzi pod nadzorem Prokuratury Rejonowej T. (...) postępowanie w sprawie dążenia do uzyskania nienależnego wsparcia finansowego przez skarżącą.

W dniu [...] 2017 r. do OTT ARR w B. wpłynęła korekta wniosku skarżącej o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw.

W dniu [...] 2017 r. Dyrektor OT ARR w B. wydał:

postanowienie Nr [...] o zawieszeniu postępowania z wniosku spółki o uznanie organizacji owoców i warzyw, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie spełniania warunków wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw,

decyzję Nr [...] o zawieszeniu wstępnego uznania skarżącej za grupę producentów owoców i warzyw.

Strona odwołała się od ww. rozstrzygnięć Dyrektora OT ARR w B. do Prezesa ARR, który w dniu [...] 2017 r.:

postanowieniem Nr [...] uchylił w całości postanowienie z [...] 2017 r. zawieszające postępowanie administracyjne w sprawie uznania za organizację producentów owoców i warzyw dla skarżącej i orzekł o braku podstaw do zawieszenia postępowania,

decyzją Nr [...] uchylił w całości decyzję z [...] 2017 r. o zawieszeniu wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw w grupie produktów warzywa i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W międzyczasie, w dniu [...] 2017 r. Komisariat Policji T. umorzył dochodzenie wobec braku znamion czynu zabronionego w stosunku do skarżącej.

Następnie w dniu [...] 2017 r. Prezes ARR wydał decyzję Nr [...], którą stwierdził nieważność ostatecznej decyzji Marszałka Województwa (...) z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej dla grupy produktów "warzywa" oraz zatwierdzającej plan dochodzenia do uznania. Spółka odwołała się od tej decyzji.

Na mocy art. 21, art. 47 i art. 48 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r. poz. 624), która weszła w życie z dniem 1 września 2017 r., dotychczasowe kompetencje dyrektorów oddziałów terenowych Agencji Rynku Rolnego oraz Prezesa ARR w zakresie uznawania, zawieszania i cofania uznania organizacji producentów owoców i warzyw i zrzeszeń organizacji, zawieszania i cofania wstępnego uznania grup producentów owoców i warzyw, sprawowania nadzoru nad działalnością ww. podmiotów, a także w zakresie sprawozdawczości dotyczącej uznanych grup i organizacji producentów owoców i warzyw od dnia [...] 2017 r. przejęli odpowiednio dyrektorzy oddziałów regionalnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Prezes ARiMR.

W dniu [...] 2017 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wpłynęła korespondencja skarżącej informująca o zmianie siedziby spółki z adresu: T., ul. (...) (...) lok. (...), na adres: W., ul. (...). W dniu [...] 2017 r. sprawy dotyczące skarżącej w zakresie wstępnego uznania grupy producentów owoców i warzyw oraz uznania za organizację producentów owoców i warzyw zostały przekazane zgodnie z właściwością do M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W..

W dniu [...] 2018 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję znak: [...] utrzymującą w mocy ww. decyzję Prezesa ARR z [...] 2017 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Marszałka Województwa (...) z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej. Decyzję tę spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z 13 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1469/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] 2018 r. znak: [...].

W dniu [...] 2019 r. do (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wpłynął wniosek skarżącej o ponowne wpisanie do rejestru grup ze względu na wyrok WSA w Warszawie z 13 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1469/18 (wyrok wówczas nieprawomocny). W dniu [...] 2019 r. wniosek został zgodnie z właściwością przekazany do Prezesa ARiMR.

W dniu [...] 2019 r. do Prezesa ARiMR wpłynęło zażalenie spółki na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw. Następnego dnia zażalenie zostało przekazane drogą mailową do (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Pismem z [...] 2019 r. Dyrektor Oddziału zajął stanowisko w sprawie zażalenia, które zostało przekazane do Prezesa ARiMR. W dniu [...] 2019 r. Prezes ARiMR wydał postanowienie nr [...] uznając ponaglenie za nieuzasadnione.

W związku z uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1469/18, w dniu 2 lipca 2019 r. skarżąca została ponownie wpisana do rejestru wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw.

W dniu [...] 2019 r. drogą mailową organ pozyskał dokumenty, z których wynika, że Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego w T. prowadzi postępowania wyjaśniające z (...) Urzędem Skarbowym w T. w zakresie niektórych inwestycji, które były przedmiotem dofinansowania w ramach realizacji Planu Dochodzenia do Uznania, w związku z kontrolą podatkową rozliczenia zakupów i podatków skarżącej. Informacja o podejrzeniu podwyższenia cen rynkowych niektórych maszyn i urządzeń objętych dofinansowaniem w ramach realizacji Planu Dochodzenia do uznania została również przesłana do Delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego w G. Wydział Zamiejscowy Delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego w B..

Pismem z [...] 2019 r. Dyrektor Oddziału zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w S. o przesłanie postanowienia o wszczęciu śledztwa o sygn. PO I Ds. 28.2019.S oraz udzielenie informacji czy prowadzone śledztwo obejmuje okres od [...] 2016 r. do [...] 2016 r. W dniu [...] 2019 r. organ zwrócił się do Prokuratury Okręgowej w S. o wyrażenie zgody na udostępnienie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako pokrzywdzonemu akt ww. śledztwa.

W dniu [...] 2019 r. (data nadania) spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość prowadzonego przez Dyrektora Oddziału postępowania z wniosku spółki o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw.

Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) poprzez ich niezastosowanie i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego i wniosła o:

stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

wyznaczenie organowi terminu załatwienia sprawy;

przyznanie od organu na rzecz spółki sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;

ewentualnie wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;

zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona podniosła, że od momentu przekazania sprawy do ponownego rozpoznania do dnia sporządzenia skargi, organ nie podjął żadnych działań zmierzających od rozpatrzenia wniosku, tj. przez ponad dwa lata i sześć miesięcy. Strona uważa też, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia jakiejkolwiek innej sprawy. Podkreśliła, że konsekwencją opieszałości organu jest to, że nie może otrzymać refundacji poniesionych kosztów w wysokości 3.748.825,77 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, iż w związku z trwającym postępowaniem wyjaśniającym oraz pozyskiwaniem z różnych instytucji dokumentacji mogącej świadczyć o popełnieniu przez spółkę oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, jak również brakiem ustaleń końcowych w zakresie toczącego się śledztwa o sygn. akt PO I Ds.28.2019.S. nie zapadło rozstrzygnięcie w sprawie uznania organizacji producentów owoców i warzyw. W ocenie organu istnieje związek pomiędzy koniecznością rozstrzygnięcia kwestii podejrzenia popełnienia oszustwa, stanowiącego o racji bytu dla decyzji o wstępnym uznaniu za grupę producentów owoców i warzyw, a możliwością wydania decyzji w przedmiocie uznania za organizację producentów owoców i warzyw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przepisy art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej ppsa) dają stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, jak również jego bezczynność. Uprawnienie to sprowadza się do żądania wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, do żądania stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz do żądania stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Na sąd nakłada natomiast, obok oceny czy mamy do czynienia z przewlekłością lub bezczynnością, obowiązek ustalenia czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może również orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b ppsa) a także na wniosek lub z urzędu, orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 ppsa).

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 kpa), a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności ma zasada wyrażona w art. 12 kpa, tj. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.

Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (patrz: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (patrz: J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

O przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. W wyroku z 26 października 2012 r. w sprawie II OSK 1956/12 (dostępny w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.

Przypomnieć należy, że decyzją Marszałka Województwa (...) z [...] 2011 r. znak: [...] skarżąca została wstępnie uznania za grupę producentów w grupie produktów "warzywa" i zatwierdzono jej Plan dochodzenia do uznania na lata 2012-2016.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 września 2013 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw i ich zrzeszeń oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz.U. z 2017 r. poz. 1823; dalej rozporządzenie MRiRW), wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw może być uznana za organizację producentów owoców i warzyw, jeżeli spełnia warunki określone w ust. 1 i 2 oraz zrealizuje plan dochodzenia do uznania w zakresie określonym w art. 37 akapit 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011, str. 1. ze zm.).

W świetle powyższego przepisu aby zostać uznaną za organizację producentów owoców i warzyw spółka musiała:

posiadać status wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw,

spełniać warunki uznania określone w § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenie MRiRW,

realizować plan dochodzenia do uznania w zakresie określonym w art. 37 akapit 1 lit. c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011.

Sprawy dotyczące uznania grup producentów rolnych są sprawami o wysokim stopniu skomplikowania, o czym świadczy treść choćby tylko § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenie MRiRW oraz art. 152, art. 153, art. 154 ust. 1 oraz art. 160 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013, określające wymogi, które strona musi spełnić, aby uzyskać uznanie.

W dniu [...] 2016 r. skarżąca złożyła do OT ARR w B. wniosek o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw. Wniosek oraz załączona do niego dokumentacja obejmowały ponad 1000 stron formatu A4. Biorąc pod uwagę przedmiot postępowania oraz obszerność dokumentacji sprawę należało zakwalifikować jako szczególnie skomplikowaną i nie można było oczekiwać natychmiastowego jej rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że jeszcze przed złożeniem ww. wniosku pojawiły się wątpliwości, czy spółka wypełniania przesłanki wstępnego uznania za grupę producentów owoców i warzyw.

Po wnikliwej analizie wniosku i jego załączników w dniu 23 lutego 2017 r. strona została skierowana do kontroli z zakresie spełniania warunków uznania, która w niniejszej sprawie była niezbędna z punktu widzenia dyspozycji zawartej w art. 77 § 1 kpa, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kontrola trwała od 28 lutego 2017 r. do 30 marca 2017 r., a o jej szerokim zakresie świadczy choćby obszerność zgromadzonej dokumentacji.

W tym miejscu należy zaznaczyć, iż Rzeczpospolita Polska odpowiada za efektywne oraz zgodne z przepisami prawa unijnego i krajowego dysponowanie przekazanymi jej unijnymi środkami finansowymi. Wstępne uznanie oraz uznanie grupy producentów rolnych uprawnia do ubiegania się o przyznanie i otrzymania pomocy finansowej w ramach rynku owoców i warzyw. Jak stanowi art. 145 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 nie naruszając jakichkolwiek przepisów szczegółowych określonych w niniejszym rozporządzeniu lub rozporządzeniu (WE) nr 1234/2007, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, odnośnie do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Z tego względu rzetelne i niebudzące wątpliwości ustalenie, czy wnioskodawca spełnia warunki uznania, jest niezwykle istotne i wymaga czasu oraz znacznego nakładu pracy, co przekłada się na długość postępowania. Skarżąca powinna być tego świadoma.

W dniu [...] 2017 r. w związku m.in. z zawiadomieniem o prowadzonym pod nadzorem Prokuratury Rejonowej T. (...) postępowaniu w sprawie dążenia do uzyskania nienależnego wsparcia finansowego przez skarżącą należnego grupom producentów rolnych, Dyrektor OT ARR wydał decyzję Nr [...] o zawieszeniu wstępnego uznania skarżącej jako grupy producentów owoców i warzyw. Uniemożliwiło to dalsze prowadzenie postępowania, bowiem strona utraciła aktywny statut wstępnie uznanej grupy producentów rolnych. Zasadnie więc organ zawiesił postępowanie z wniosku spółki o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw.

Po uchyleniu decyzji o zawieszeniu wstępnego uznania skarżącej jako grupy producentów owoców i warzyw oraz uchyleniu postanowienia o zawieszeniu postępowania dalsze prowadzenie sprawy i rozpatrywanie merytoryczne wniosku spółki uniemożliwiło funkcjonowanie w obrocie prawnym aktu wywołującego fundamentalne znacznie dla sprawy, tj. decyzji Prezesa ARR z [...] 2017 r. Nr [...] o stwierdzeniu nieważność ostatecznej decyzji Marszałka Województwa (...) z [...] 2011 r. znak [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej za grupę producentów dla grupy produktów "warzywa" oraz zatwierdzającej plan dochodzenia do uznania.

Powyższa decyzja organu I instancji, z uwagi na złożenie przez spółkę odwołania, nie podlegała wykonaniu ale nie można było nie brać pod uwagę jej istnienia w obrocie prawnym rozpatrując wniosek skarżącej o uznanie organizacji producentów owoców i warzyw. Dotyczyła ona przesłanki zasadniczej, czyli posiadania przez spółkę statusu wstępnie uznanej grupy producentów rolnych, której niespełnienie wykluczało badania spełnienia pozostałych przesłanek uznania określonych w ww. przepisach.

W ocenie Sądu omawiana kwestia stanowi wskazane w art. 97 § 1 pkt 4 kpa zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego zależało rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie wniosku spółki o uznanie za organizację producentów owoców i warzyw. Organ powinien więc zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W ocenie Sądu brak zawieszenia postępowania był błędem, który wpłynął na przewlekłość postępowania. Organ nadal bowiem prowadził postępowanie wiedząc, że nie może merytorycznie rozpoznać wniosku spółki. Co więcej organ prowadził postępowanie także po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji z [...] 2018 r. znak: [...] utrzymującej w mocy ww. decyzję Prezesa ARR z [...] 2017 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Marszałka Województwa (...) z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej. Wskutek decyzji z [...] 2018 r. decyzja stwierdzająca nieważność decyzji dokonującej wstępnego uznania skarżącej stała się ostateczna i wykonalna, a zatem umożliwiała rozpoznanie wniosku Spółki i wydanie decyzji w przedmiocie uznania skarżącej.

Z powyższych względów Dyrektorowi Oddziału można zarzucić przewlekłe prowadzenie postępowania z wniosku skarżącej o uznanie.

Jednocześnie, mając na uwadze okoliczności sprawy, Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Oddziału nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtowała się linia wg której rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępne w CBOSA). Akcentuje się przy tym, że rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania. Inaczej rzecz ujmując, naruszenie prawa "rażące" znaczy więcej niż "zwykłe" naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Takiego działania w przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził.

W niniejszej sprawie, choć znacznie przekroczony został termin jej załatwienia, to jednak nie zachodzi przypadek braku woli rozpoznania wniosku o uznanie, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Przez niemal cały czas trwania postępowania otwarta była bowiem kwestia statusu wstępnego uznania skarżącej, a bez jej rozstrzygnięcia na korzyść strony, tj. bezspornego posiadania przez nią statutu wstępnie uznanej grupy, niemożliwe było badanie spełnienia przez skarżącą pozostałych warunków uznania i wydanie decyzji merytorycznej. Po wydaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji [...] 2018 r. znak: [...] możliwe zaś było wydanie jedynie decyzji formalnej z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o wstępnym uznaniu skarżącej. Organ zaś, zamiast wydać rozstrzygnięcie kończące postępowanie, oczekiwał na rozpatrzenie przez Sąd skargi spółki na powyższą decyzję Ministra i całościowe, tj. administracyjne i sądowoadministracyjne rozstrzygnięcie problemu jej wstępnego uznania.

Sąd wyznaczył organowi 2 miesiące na wydanie decyzji w przedmiocie wniosku strony o uznanie z uwagi na skomplikowany charakter sprawy ale i równocześnie rozstrzygniętą już kwestię wstępnego uznania spółki oraz przeprowadzoną już kontrolę. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po ponownym rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] 2019 r. znak: [...] uchylił decyzję Prezesa ARR z [...] 2017 r. Nr [...] w całości i odmówił stwierdzenia nieważność decyzji Marszałka Województwa (...) z [...] 2011 r. znak: [...] dokonującej wstępnego uznania skarżącej. Decyzja Ministra jest ostateczna i wykonalna, a istnieje znikome prawdopodobieństwo aby spółka zaskarżyła tą niewątpliwie korzystna dla niej decyzję do sądu administracyjnego.

Odnosząc się natomiast do wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz wniosku o przyznanie skarżącej sumy pieniężnej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa sąd uwzględniając m.in. skargę na przewlekłość może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" oznacza, że oba wymienione rozstrzygnięcia nie wykluczają się wzajemnie, użycie zaś czasownika "może" przesądza o tym, iż mają one charakter fakultatywny. Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek przewlekłości w działaniu organu.

Zdaniem Sądu sam fakt stwierdzenia przewlekłości postępowania i wyznaczenie 2-miesięcznego terminu na wydanie decyzji będzie oddziaływał wystarczająco mobilizująco i prewencyjnie i nie jest niezbędne dodatkowe wymierzanie grzywny. W tym zakresie skarga została oddalona.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie można również stwierdzić, iż wskutek przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem o uznanie spółka poniosła stratę wymagającą rekompensaty. To nie bowiem w wyniku przewlekłości badanego postępowania administracyjnego skarżąca nie mogła, jak twierdzi, otrzymać refundacji poniesionych kosztów w wysokości 3.748.825,77 zł. Jak wskazano powyżej, wobec najpierw zawieszenia wstępnego uznania skarżącej jako grupy producentów owoców i warzyw, a następnie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa (...) z [...] 2011 r. dokonującej wstępnego uznania skarżącej, Dyrektor Oddziału mógł wydać jedynie decyzję formalną wskutek której nie doszłoby do uznania skarżącej za grupę producentów owoców i warzyw. Mając na uwadze cel, któremu służy przyznane Sądowi uprawnienie do przyznania sumy pieniężnej postanowiono o oddaleniu wniosku skargi w tym zakresie. Sąd nie dopatrzył się bowiem okoliczności, które miałyby uzasadniać przyznanie omawianego świadczenia.

Mając na względzie powyższe okoliczności i uznając skargę za uzasadnioną w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 i 3 ppsa Sąd orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd orzekł, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało charakteru rażącego. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie Sąd orzekł na podstawie art. 151 ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 1800). Na łączną kwotę 580 zł składają się stały wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.