Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 1712/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 177 § 1, art. 180
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Marian Wolanin sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1629/20 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną; 2. zwrócić A. Z. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1629/20 oddalił skargę A. Z. na decyzję Ministra Rozwoju z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania zostało wszczęte w związku z decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] października 2010 r. zezwalającą na realizację inwestycji polegającej na rozbudowie [...] S.A. w L. Decyzja ta zawierała jednocześnie postanowienia w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ozn. jako działki nr [1] o pow. 0,2259 ha, nr [2] o pow. 0,4700 ha i nr [3] o pow. 1,4376 ha, położonej w obrębie 4-Janowice, gmina Mełgiew.

Wojewoda Lubelski decyzją z [...] października 2019 r. orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz A. Z. w wysokości 2 102,00 zł za szkody powstałe w wyniku ograniczenia sposobu korzystania z ww. nieruchomości w związku z realizacją ww. inwestycji oraz zobowiązał [...] S.A. z siedzibą w L. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna.

Minister Rozwoju rozpoznając sprawę po wniesieniu odwołania przez [...] S.A. z siedzibą w L. stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. W toku postępowania odwoławczego zastrzeżenia w stosunku do sporządzonego operatu szacunkowego wniosła A. Z., kwestionując kwotę ustalonego odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę A. Z. uznał, że decyzja Ministra Rozwoju nie narusza prawa.

Wysokość odszkodowania za szkody powstałe z tytułu ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości ustalona została w oparciu o operat szacunkowy sporządzony 19 czerwca 2019 r. przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego J. C. Zdaniem skarżącej, operat ten nie może być uznany za miarodajny dowód w sprawie.

Jednakże, w ocenie Sądu I instancji, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym zwłaszcza operatu szacunkowego, prowadzi do wniosku, że ustalenie wysokości należnego właścicielce odszkodowania nastąpiło zgodnie z prawem. Sąd podzielił ustalenia faktyczne oraz oceny prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.

Zdaniem Sądu I instancji, organ w zgodzie z zasadami postępowania dowodowego, w tym art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 2016 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", ocenił przedstawiony operat szacunkowy, prawidłowo uznając go za wiarygodny dowód w sprawie i przyjął za podstawę określenia wysokości odszkodowania. Wartość szkody ustalono w operacie zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie".

Sąd I instancji wyjaśnił, że w orzecznictwie nie ma wątpliwości, że operat szacunkowy jako opinia biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego, wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych. Ocena operatu szacunkowego dokonywana przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Sąd administracyjny również nie ocenia merytorycznie operatu szacunkowego, wchodząc w zakres wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego, a jedynie kontroluje, czy zachowane zostały wszystkie przepisy prawa mające zastosowanie w danej sprawie.

W sytuacji, kiedy wartość nieruchomości jest określana przez biegłego, zastrzeżenia do wyceny i wkraczanie w wiadomości specjalne przez osobę, która nie dysponuje odpowiednimi kwalifikacjami w tej materii, nie może zasługiwać na uwzględnienie. Stosownie do art. 157 ust. 1 pkt 1 u.g.n. oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Z przepisów tej ustawy nie wynika natomiast obowiązek sporządzenia kolejnego operatu szacunkowego w danej sprawie tylko z tej przyczyny, że strona kwestionuje ten operat.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Z. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sporządzenie przez Sąd I instancji uzasadnienia wyroku, które nie zawierało zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, co stanowi samodzielną podstawę kasacyjną.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto, wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Złożono także oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wymaganych prawem elementów, ponieważ dotyczy zupełnie innej sprawy. Mimo prawidłowo wskazanej w uzasadnieniu sygnatury sprawy, tożsamej z sygnaturą wyroku z 14 grudnia 2020 r., uzasadnienie bezsprzecznie nie zawiera ustaleń dotyczących stanu faktycznego i prawnego sprawy, ponieważ dotyczy nie skargi na decyzję Ministra Rozwoju w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, lecz skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy o odmowie wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, złożonej przez zupełnie inne, nieznane skarżącej, osoby. W niniejszej sprawie Sąd I instancji w ogóle nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia, nie uzasadnił swojego stanowiska, nie można ustalić przesłanek jakimi kierował się w niniejszej sprawie, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną orzeczenia. Oznacza to, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie należy uznać, że przesłanki te zaistniały.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Stosownie do treści art. 180 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako przedwcześnie złożona.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że pełnomocnikowi strony doręczono uzasadnienie dotyczące innej sprawy. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadniono podkreślając, że pomimo właściwej sygnatury, w uzasadnieniu opisano inne strony, inny akt, który podlegał zaskarżeniu i inne strony, a w efekcie argumentację dotyczącą rozstrzygnięcia. Do skargi kasacyjnej nie dołączono jednak dokumentu, który mógłby uprawdopodobnić te twierdzenia. Pełnomocnik strony nie zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o doręczenie poprawnego uzasadnienia, ale również Sąd I instancji oceniając skargę kasacyjną z uwagi na treść art. 179a P.p.s.a. nie dostrzegł istoty problemu. Doręczone pełnomocnikowi odpis wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zostały przedstawione Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dopiero przy piśmie pełnomocnika z 4 maja 2022 r.

Z analizy tych dokumentów wynika, że do wyroku w sprawie oznaczonej sygnaturą I SA/Wa 1629/20 dołączono uzasadnienie w sprawie o innej sygnaturze – I SA/Wa 1629/19, a zatem różniącej się oznaczeniem daty wskazującej rok wpływu sprawy do sądu. Wskazuje to na brak prawidłowego doręczenia uzasadnienia w sprawie I SA/Wa 1629/20 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Jak wynika z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Nie ma jednak wątpliwości, że rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uzależnione jest od doręczenia stronie nie tylko wyroku, ale i uzasadnienia w jej sprawie. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony nie dysponował prawidłowym uzasadnieniem, ponieważ doręczone mu uzasadnienie nie dotyczyło sprawy I SA/Wa 1620/20. Skoro nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi kasacyjnej, to nie mogła ona zostać skutecznie wniesiona i rozpatrzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie mógł wypowiadać się w przedmiocie zasadności zarzutów oraz rozpoznać wniosku o zwrot kosztów postępowania.

Z uwagi na powyższe skarga kasacyjna jako przedwcześnie złożona, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 180 w związku z art. 178 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doręczy pełnomocnikowi strony uzasadnienie sporządzone w sprawie I SA/Wa 1629/20. Dopiero skuteczne doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem otworzy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a.

O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.