Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1147/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Justyna Dudek – Sienkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 września 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

D.D. (dalej jako "wnioskodawczyni", "strona" albo "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 września 2021 r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr (...), którą organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawczyni ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M.D. (ur. (...) 1963 r.).

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 19 lipca 2021 r. D.D. wystąpiła do Wójta Gminy o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad mężem.

Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, w tym wywiadu środowiskowego w dniu 26 lipca 2021 r., organ pierwszej instancji decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr (...) odmówił ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ wskazał m.in. art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz.735; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.").

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że mąż wnioskodawczyni orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 czerwca 2021 r. nr (...) został zaliczony do osób całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji okresowo do 31 grudnia 2023 r., przy czym datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji ustalono na dzień 27 grudnia 2020 r.

Organ podniósł, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Art. 17 ust. 1b wskazanej ustawy stanowi z kolei, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W związku z ustaleniem, że niepełnosprawność męża wnioskodawczyni powstała w wieku 57 lat nie została spełniona przesłanka określona normą art. 17 ust. 1b u.ś.r..

W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Odnosząc się do skutków ww. rozstrzygnięcia dotyczącego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ w nawiązaniu do uzasadnienia wyroku Trybunału wskazał, że przedmiotowe orzeczenie nie oznacza usunięcia tego kryterium z ustawy i nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Co ważne, sam Trybunał stwierdził, że wykonanie orzeczenia wymaga podjęcia działań przez ustawodawcę. Jak wskazał organ pierwszej instancji, wyrok ten wywołuje problemy interpretacyjne w doktrynie i w orzecznictwie sądowym w zakresie skutków jakie wywołuje.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji podniósł, że mąż wnioskodawczyni wymaga opieki przy czym nie jest osobą leżącą. W trakcie wywiadu ustalono, że mąż wnioskodawczyni samodzielnie spożywa posiłki. Zdaniem organu wykonywane przez wnioskodawczynię czynności nie wymagają rezygnowania z pracy bądź jej niepodejmowania. W trakcie wywiadu zaproponowano rodzinie pomoc w formie usług opiekuńczych, jednakże wnioskodawczyni nie wyraziła na taką pomoc zgody. W ocenie pracownika socjalnego stan zdrowia męża umożliwia podjęcie przez wnioskodawczynię zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy przy jednoczesnym zapewnieniu opieki nad mężem przez rodzinę jak i pomocy w formie usług opiekuńczych.

Ponadto zdaniem organu pierwszej instancji w realiach sprawy nie istnieje wyraźny i bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem się opieki nad niepełnosprawnym mężem. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że jest osobą bierną zawodowo od 1988 r., to jest od 33 lat. Niepełnosprawność męża powstała zaś w roku 2020.

W odwołaniu od powyższej decyzji D.D. nawiązując do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazała, że decyzja organu pierwszej instancji jest dla niej krzywdząca. Ponadto wskazała, że organ winien przyjąć jej wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 12 sierpnia 2021 r. potwierdzające zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że w kolejnym orzeczeniu względem męża orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności do dnia 31 lipca 2024 r.

Pismem z dnia 2 września 2021 r. wnioskodawczyni poinformowała organ odwoławczy, że M.D. zmarł w dniu 28 sierpnia 2021 r.

Po rozpoznaniu odwołania strony, działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 u.ś.r., zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego po czym wskazał, że stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie przesłanki dotyczącej daty powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. było błędne. Przy rozważaniu tej kwestii konieczne było bowiem wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną wnioskodawczyni.

Zdaniem organu odwoławczego, decyzję odmowną uzasadniał natomiast brak spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r..

W ocenie Kolegium stan faktyczny sprawy nie przekonuje by uznać, że wnioskodawczyni podjęła decyzję o rezygnacji z aktywności zawodowej wyłącznie z związku z deklarowaną opieką nad mężem, a więc, że zachodzi związek przyczynowy w tym zakresie uprawniający do przyznania świadczenia. Do takiego wniosku nie uprawnia zakres sprawowanej opieki, okres pozostawania wnioskodawczyni bez pracy (od 1988 r.) oraz wymogi, jakie wiązały się z opieką, którą wnioskodawczyni sprawowała nad mężem. Zebrane w sprawie dowody pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie jest osobą, która w myśl tego przepisu nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Pomimo tego, że z materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że mąż wnioskodawczyni posiada znaczny stopień niepełnosprawności nie sposób przyjąć, aby wnioskodawczyni z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje przy mężu (opisanych w wywiadzie środowiskowym i oświadczeniu wnioskodawczyni o zakresie opieki) rzeczywiście nie mogła, w świetle zasad doświadczenia życiowego, podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D.D. zakwestionowała ustalenia i wnioski organów orzekających podkreślając, że stan zdrowia męża i konieczność sprawowania opieki nad mężem przez inną osobę został potwierdzony stosownym orzeczeniem w przedmiocie stopnia niepełnosprawności. Skarżąca wskazała, że Kolegium nie ma kompetencji do oceny zakresu opieki nad osobą znajdującą się, tak jak mąż skarżącej, w bardzo złym stanie zdrowia. Skarżąca wskazała, że organy pominęły okoliczności związane z postępującą chorobą męża, która doprowadziła do jego śmierci. W ocenie skarżącej wnioski organów - jako niezgodne ze stanem faktycznym - należy uznać za nielogiczne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

W piśmie z dnia 22 grudnia 2021 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,

bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny Sądu D.D. uczyniła decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem.

Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja

z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały

w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone

w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę

do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt

I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi z kolei dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować

z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu (zob. wyrok z dnia 6 kwietnia 2022 r.; sygn. akt II SA/Po 685/21; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazać należy, że zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "rezygnacja", oznacza ono: "zrzeczenie się czegoś, odstąpienie od czegoś [rzeczownik]; zrzekać się czegoś dobrowolnie, odstępować od czegoś, dawać za wygraną [czasownik]" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Warszawa 2003, s. 846..) Zgodnie z definicją rezygnacji, wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z którego tytułu otrzymuje wynagrodzenie, przy czym wynagrodzenie należy wykładać szeroko. Z kolei, jako znaczenie słowa "podjąć" rozumie się: "przedsięwziąć, postanowić wykonywanie czegoś, zdecydowanie się na coś, wziąć coś na siebie, rozpocząć np. obowiązki, pracę, zadanie" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, Warszawa 2003, s. 692). Oznacza to, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi świadomie zdecydować o niepodejmowaniu zatrudnienia. Zatem brak aktywności zawodowej będący wyborem danej osoby nie może zostać uznany za stan tożsamy z rezygnacją bądź z niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu u.ś.r.

W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, aczkolwiek analiza uzasadnień decyzji wydanych przez organy daje asumpt do przyjęcia, że ich rozstrzygnięcia uwarunkowane były ustaleniem częściowo odmiennych przesłanek negatywnych.

Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w sprawie nie została spełniona m.in. przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zakreślona przez przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność męża skarżącej, zgodnie z wydanym względem niego orzeczeniem, powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie. Ponadto zdaniem tego organu, charakter i zakres wykonywanej pomocy nie absorbują skarżącej do tego stopnia, by nie mogła ona podjąć pracy zarobkowej. Ustalenia to poczyniono w następstwie wywiadu środowiskowego i wniosków pracownika socjalnego.

Organ odwoławczy dokonując analizy odnośnie czynności opiekuńczych i ich zakresu wskazał z kolei, że skarżąca nie świadczy opieki całodobowej. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest uzasadnione wówczas, gdy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z powodu zakresu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w ogóle nie jest w stanie pracować zawodowo, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W realiach sprawy taka sytuacja z uwagi na ustalony zakres czynności opiekuńczych i ich wymiar nie zachodzi.

W ocenie organów orzekających nie bez znaczenia był nadto fakt, że skarżąca od 1988 r. pozostaje osobą bierną zawodowo.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji zaprezentowanej przez organ pierwszej instancji w zakresie mającym za przedmiot zastosowanie w sprawie

art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych zdążyło już uporać się ze sporem prawnym co do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa

w art. 17 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej,

która pozostaje pod jego opieką (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.), nie powstała przed ukończeniem 18 – go roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej.

Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia

21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny

z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa

do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie,

przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone

w jednolitym obecnie orzecznictwie sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, to jest z wyłączeniem tej części tego przepisu,

która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji jak i wspierająca to stanowisko argumentacja były zatem w analizowanym zakresie a limine wadliwe, co słusznie dostrzegł organ odwoławczy.

Ocenie poddać w tej sytuacji należało natomiast negatywne ustalenie organów orzekających, a konkretnie, czy w sprawie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaną przez skarżącą opieką.

Z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym mężem, sprawowane przez skarżącą wykluczały całkowicie podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. W postępowaniu ustalono, że mąż skarżącej w określonych sferach życia (spożywanie posiłków, toaleta, przyjmowanie lekarstw) pozostawał osobą samodzielną nie wymagającą pełnej (to jest całodobowej) dyspozycyjności skarżącej. Okoliczności te potwierdzone zostały wprost w wywiadzie środowiskowym z dnia 26 lipca 2021 r. W ocenie Sądu trudno podważyć ustalenia poczynione przez pracownika socjalnego w trakcie wywiadu w kontekście ich rzetelności. Sąd nie miał również podstaw aby podważyć ustalenia wywiadu w zakresie aktualności zawartych w nim treści związanych z zakresem i charakterem czynności opiekuńczych w korelacji do stanu zdrowia męża skarżącej zważywszy na to, że decyzja organu pierwszej instancji została w wydana już w dniu 12 sierpnia 2021 r., a decyzja organu odwoławczego w dniu 23 września 2021 r.

Świadczone względem męża czynności skarżącej rozpatrywane kompleksowo nie są zatem, jak zasadnie uznały organy orzekające, czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., uniemożliwiającą podjęcie przez skarżącą (ur. 30 grudnia 1964 r.) jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. Nie kwestionując złego stanu zdrowia męża skarżącej i konieczności jego wsparcia (do czego skarżąca była zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), należy podkreślić - nie negując faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącą - że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach sprawy ustalono, że wsparcie męża nie wykluczało podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skoro brak podejmowania zatrudnienia przez skarżącą nie pozostawał w związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną odmowa ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzasadniona niespełnieniem przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. była zgodna z prawem.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonywała względem męża miała możliwość, na tle okoliczności stwierdzonych w wywiadzie środowiskowym i zawartych w znajdujących się w aktach administracyjnych oświadczeniach, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżona decyzja narusza prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.