Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1574/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 1, art. 255, art. 258 § 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Straszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. N. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.


UZASADNIENIE

E. N. zawarł w skardze z dnia [...] 2017 r. wniosek o połączenie do wspólnego rozpoznania 10 złożonych przez niego skarg na decyzje Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., wskazując jednocześnie, iż jest w stanie dokonać jednej opłaty w wysokości 100 zł bez uszczerbku w podstawowym utrzymaniu siebie i swojej rodziny.

We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] 2017 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi w H. wraz z żoną i córką, posiada mieszkanie o pow. około 100 m2 (wartość szacunkowa: 175.000 – 180.000 [...] natomiast nie posiada innych nieruchomości zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż otrzymuje świadczenie z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.292,17 [...] miesięcznie, zaś jego żona osiąga dochód z tytułu pracy w wysokości 920 [...] miesięcznie.

Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, iż jest osobą długotrwale chorą i otrzymuje w H. świadczenie z tytułu ubezpieczeń pracowniczych w wysokości 1.292,17 [...] miesięcznie, co stanowi jedyne źródło jego utrzymania. Wyjaśnił przy tym, iż od 2004 r. ma orzeczoną całkowitą niezdolność do wykonywania pracy przynoszącej dochody. Skarżący posiada mieszkanie w H., które kupił na kredyt, w związku z czym podnosi, że "właścicielem mieszkania jest praktycznie bank". Wskazał także, iż zaciągnął w H. kredyt na kwotę 10.000 [...], od którego spłaca dotąd tylko odsetki w wysokości 136 [...] miesięcznie, a od 2017 roku będzie spłacał odsetki wraz ratą długu głównego tj. łącznie 170 [...] miesięcznie.

Wnioskodawca przedstawił swoje miesięczne stałe zobowiązania i wydatki, do których zaliczył: spłatę odsetek od kredytu mieszkaniowego – 550 [...]; opłaty za energię elektryczną i gaz – średnio 119 [...]; media – 76 [...]. Ponadto wskazał na wydatki roczne: opłaty za wodę i kanalizację – średnio 134,43 [...]; roczny podatek do gminy – 540 [...] (w tym opłata za wywóz śmieci); opłata za szkołę córki w roku szkolnym 2016/2017 – 720 [...]. Dodatkowo podniósł, iż jest zadłużony u rodziny i znajomych, w związku z uiszczeniem opłat od skarg wniesionych do sądu administracyjnego w wysokości 1.900 zł, którą to kwotę spłaca w ratach.

Zarządzeniem z dnia [...] 2017 r. wezwano wnioskodawcę do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów wraz z tłumaczeniem na język polski przez osobę uprawnioną do dokonywania tłumaczeń z języka obcego na język polski.

Pismo sporządzone w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] 2017 r.

W dniu [...] 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo wnioskodawcy z dnia [...] 2017 r., w którym podniósł, iż wnioski o przyznanie prawa pomocy wypełnił wyczerpująco i nic więcej nie może dodać. Wskazał ponadto, iż oświadczenia zawarte we wniosku PPF są wiarygodne i zgodne ze stanem faktycznym.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Wykładnia powyższego przepisu prowadzi do jednoznacznego i ugruntowanego w orzecznictwie wniosku, iż to strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek "wykazać", że znajduje się w sytuacji, która uzasadnienia udzielenie jej prawa pomocy.

Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy, ma prawo wezwania wnioskującej strony – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.

Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF i załączonym do niego uzasadnieniu, okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), został wezwany do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów.

W szczególności ustalenia wymagało czy skarżący posiada nieruchomości rolne (grunty rolne), skoro zainicjował kilkadziesiąt postępowań sądowoadministracyjnych, których przedmiotem są płatności obszarowe do gruntów rolnych, ewentualnie czy zawarł umowę dzierżawy nieruchomości rolnych, bądź inną umowę, na podstawie której jest posiadaczem nieruchomości rolnych, a jeśli tak to jaki jest tytuł prawny do tych nieruchomości, gdzie są położenie, jaką mają powierzchnię i wartość; czy otrzymuje bądź otrzymywał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych bądź inną pomoc finansową dla rolników; czy jedynym źródłem jego dochodów jest świadczenie z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.273 [...] miesięcznie, czy uzyskuje bądź uzyskiwał dochody z nieruchomości rolnych (prowadzenie gospodarstwa rolnego), bądź z tytułu wydzierżawiania gruntów rolnych (czynsz dzierżawny), w jakim okresie i w jakiej miesięcznej wysokości; czy w ciągu ostatniego roku podejmował jakieś prace na terytorium H.; czy posiada majątek ruchomy o znacznej wartości (np. samochody); jaki jest stan majątkowego posiadania żony skarżącego, czy posiada ona nieruchomości (w tym rolne), ruchomości o znacznej wartości (np. samochody), zasoby pieniężne, oszczędności, w tym środki zgromadzone na rachunku bankowym; jaki jest stan rodzinny skarżącego, czy prócz żony i dziecka posiada innych członków rodziny (w tym również w Polsce): rodziców, rodzeństwo, bądź innych członków rodziny, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny; jaki jest stan majątkowego posiadania członków rodziny skarżącego, czy osoby te uzyskują dochody i w jakiej miesięcznej wysokości, czy posiadają zasoby pieniężne i w jakiej wysokości; jakie są miesięczne wydatki wnioskodawcy i osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe związane z niezbędnym utrzymaniem; a także czy posiada rachunki bankowe bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób.

Ponadto skarżący został wezwany do złożenia określonych dokumentów źródłowych, pozwalających na weryfikację składanych oświadczeń, jak również na ustalenie jego rzeczywistych możliwości majątkowych, w szczególności w postaci: aktualnego zaświadczenia o wysokości świadczenia z tytułu niezdolności do pracy, bądź innego dokumentu, z którego wynika aktualna wysokość tego świadczenia; aktualnego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę żony wnioskodawcy, bądź innego dokumentu, z którego wynika aktualna wysokość tego wynagrodzenia; dokumentu, z którego wynika, że skarżący otrzymuje zasiłek na córkę w kwocie 282 [...], ewentualnie aktualnego zaświadczenia o wysokości tego świadczenia, bądź innego dokumentu, z którego wynika aktualna wysokość tego świadczenia; pełnych wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych; odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego żony; tytułu prawnego, na podstawie którego wnioskodawca korzysta z mieszkania; tytułu prawnego do posiadanych nieruchomości rolnych; kopii umowy kredytu (pożyczki), bądź innego dokumentu, z którego wynika, że wnioskodawca zaciągnął kredyt.

Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w odniesieniu do jego osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego wywiedzionych w piśmie z dnia [...] 2017 r., w pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżącemu wielokrotnie już wyjaśniano zasady jakim podlega postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy, w tym stosowanie przepisu art. 255 p.p.s.a. Podkreślić również należy, iż referendarz sądowy nie podważa prawdziwości oświadczeń złożonych przez skarżącego na urzędowym formularzu PPF z dnia 21 września 2017 r., jednakże uznaje je za niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, wobec czego zwraca się o udzielenie dodatkowych informacji, jak również o ich udokumentowanie. Czynności te są zgodne z wielokrotnie wskazywanymi skarżącemu regulacjami, zaś niedopełnienie przez stronę wezwania w tym przedmiocie musi mieć negatywny wpływ na rozpoznanie jej wniosku o prawo pomocy.

Powtórzyć jeszcze raz wypada, iż w razie gdyby wnioskodawca udzielił odpowiedzi na zadane mu pytania i złożył żądane dokumenty choćby do jednej ze spraw, w których wystosowano do niego wezwanie, to referendarz sądowy mógłby wziąć je z urzędu pod uwagę również do innych postępowań o prawo pomocy, oczywiście pod warunkiem, że dokumentowałyby one jego aktualną sytuację majątkową i przemawiały za udzieleniem mu prawa pomocy we wszystkich zainicjowanych postępowaniach sądowych. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, rozpoznając wniosek o prawo pomocy złożony w konkretnej sprawie, referendarz sądowy może wziąć z urzędu pod uwagę oświadczenia, a także dokumenty złożone do innej sprawy, jeżeli są one aktualne na dzień rozpoznania wniosku, a nadto może uwzględnić ich ocenę dokonaną w innej sprawie, z zastrzeżeniem jednak, iż czynności te nie mogą zastąpić oceny wniosku złożonego w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania. Wskazać jednakże trzeba, iż co do zasady dotyczy to okoliczności uznanych za udowodnione oraz mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, uzupełniających wiedzę w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, bądź wyjaśniających wątpliwości powzięte przy ocenie konkretnego wniosku. A contrario zatem, w sytuacji gdy skarżący wykaże, że spełnia przesłanki do udzielenia prawa pomocy w jednej sprawie, to okoliczność ta winna być wzięta pod uwagę również w innych zainicjowanych przez niego postępowaniach. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie występuje, bowiem jak to wyżej zauważono, skarżący nie udzielił odpowiedzi na zarządzenia skierowane do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. w żadnej z zainicjowanych spraw.

Na marginesie wyjaśnić należy skarżącemu, iż wniosek o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania może zostać przez sąd rozpoznany dopiero wówczas, gdy wszystkie ze spraw będą opłacone wpisem sądowym, bądź też gdy we wszystkich sprawach skarżący będzie zwolniony z kosztów sądowych. Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt I GZ 192/06, połączenie kilku oddzielnych spraw na podstawie art. 111 § 1 lub § 2 p.p.s.a. w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia nie powoduje powstania jednej nowej sprawy. W rezultacie przekłada się to również na kwestię wnoszenia wpisów sądowych, które winny być wniesione do każdej z tych spraw oddzielnie (por. także postanowienia NSA z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt I GZ 193/06, I GZ 194/06).

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.