Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1310/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 i 3b w zw. z art. 135 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2011 r, Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) umorzył postępowanie w sprawie choroby zawodowej u J.Z. w postaci: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych [..] w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej: PPIS ) wskazał, że dnia [..]. otrzymał od Poradni C Z Centrum Leczenia i Profilaktyki Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, w związku z czym w dniu [..] r. wszczął postępowanie administracyjne. W toku tego postępowania ustalił, że ostatnim państwem członkowskim Unii Europejskiej, w którym pracownik wykonywał pracę, gdzie nastąpiło narażenie zawodowe, które mogło przyczynić się do uszkodzenia słuchu była M.

J.Z. pracował m.in. na statkach pod banderą ńską w charakterze magazyniera maszynowego. Ostatnim statkiem, na którym świadczył pracę ( w okresie [...] był G. C.-P. pod banderą.

Mając powyższe na uwadze organ na podstawie art. 36 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (DZ.U.UE.L z dnia 30 października 2009 r.) zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym, przekazał skierowanie wraz z aktami sprawy J.Z. T. S. P. H. .P. C., . S.,V. VLT, M. jako organowi w sprawie właściwemu. W myśl bowiem art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości.

Nie zgadzając się z wyżej opisaną decyzją J.Z. wniósł odwołanie domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Odwołujący się podniósł, że w decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala się pracodawcy, u którego warunki pracy chorobę te spowodowały, ani niczyjej odpowiedzialności za ewentualne skutki szkodliwych warunków pracy. Zdaniem strony, orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy J. N z dnia [..] r. stanowi w jego sprawie jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy na wstępie uzasadnienia swojej decyzji ustalił przebieg postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji. Wskazał mianowicie, że w związku ze skierowaniem na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej J.Z. został zbadany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy , który w dniu [..] r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...]o rozpoznaniu choroby zawodowej - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz., poz. 21 w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.). Po otrzymaniu ww. orzeczenia lekarskiego PPIS zwrócił się do WOMP o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego o przedłożone przez pełnomocnika strony kserokopie dokumentacji medycznej z [..] r. jak również o dodatkowe uzupełnienie orzeczenia w związku z informacją, że J.Z. pracował w przedsiębiorstwie PŻM P.P. w narażeniu na czynniki szkodliwe do r., w pozostałym czasie, tj. do r. nie był narażony na hałas w tym przedsiębiorstwie. Od [..] r. był okresowo narażony na hałas podczas rejsów na statkach pływających pod obcymi banderami i w tym czasie przebywał na urlopach bezpłatnych w PŻM P.P. oraz nie był zatrudniony na umowę o pracę u innego polskiego pracodawcy. Narażenie to więc nie występowało u polskiego pracodawcy, a także wystąpił o dodatkowe wyjaśnienia co do wyników audiogramów. W odpowiedzi WOMP wskazał, że posiadane audiogramy wskazują na systematycznie pogłębiający się ubytek słuchu, a obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych udokumentowano [..]r.

Wobec powyższego, organ I instancji wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy o konsultacje oraz wskazanie czy przesłane wyniki audiogramów wskazujące, że ubytek słuchu do r. (tj. lata po zakończeniu pracy w narażeniu u polskiego pracodawcy) był niższy aniżeli, a osiągnął tę wartość dopiero w r, mogą stać się przesłanką do rozpoznania choroby zawodowej. W podsumowaniu opinii nadesłanej pismem z dnia [..] r. jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że analiza dokumentacji lekarskiej oraz wyniki badań przeprowadzonych podczas obecnej hospitalizacji w IMP nie dają podstaw do rozpoznania u badanego zawodowego uszkodzenia słuchu.

W związku z tą opinią PPIS wystąpił do WOMP o dodatkowe uzasadnienie lub rozważenie zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia r. nr.

W odpowiedzi WOMP nadesłał orzeczenie lekarskie nr [..] korekta z dnia [..] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazując w nim m.in., że badania wykonane w IMP dzięki wysokospecjalistycznemu sprzętowi są wykonane w sposób obiektywny, czyli taki, na który nie mają wpływu czynniki zakłócające ze strony badanego i osoby badającej.

Organ odwoławczy ustalił dalej, że J.Z. został ponownie zbadany w jednostce orzeczniczej II stopnia, która w dniu r. wydała orzeczenie lekarskie nr [..] o rozpoznaniu choroby zawodowej - obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz., poz. 21 w wykazie chorób zawodowych. Instytut Medycyny Pracy uznał, że udokumentowane narażenie na hałas o bardzo wysokich poziomach do, w tym konkretnym przypadku, pomimo iż z okresu do 2 lat od zaprzestania pracy w hałasie (tj. do dnia) w ostatnio wykonanych badaniach audiometrycznych w IMP pochodzących z [..] r. średnia głębokość uszkodzenia słuchu nie dawała podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, zaś obecnie wykonane badania oceniają stan słuchu już w okresie po 2 latach od zaprzestania pracy w narażeniu na hałas, daje przesłanki do rozpoznania choroby zawodowej. Przemawia za tym analiza narażenia zawodowego, danych z wywiadu, dokumentacji lekarskiej z przebiegu choroby, wyników wykonanych badań wraz z przyjętą w orzecznictwie o chorobach zawodowych zasadą, iż wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść pacjenta.

Organ I instancji zwrócił się do Instytuty Medycyny Pracy o wskazanie dlaczego w orzeczeniu lekarskim [..] o rozpoznaniu u J.Z. choroby zawodowej uznano okres do jako okres pracy w narażeniu na hałas o poziomach stwarzających ryzyka trwałego uszkodzenia słuchu, skoro pracodawca PŻM PP poinformował, że J.Z. pracował w tym przedsiębiorstwie w narażeniu na hałas do dnia r., a po tej dacie w okresie do r. przebywał na urlopach bezpłatnych u pracodawcy i w tym czasie pływał na statkach u zagranicznego armatora, co oznacza, że nie był narażony na hałas w miejscu ostatniego zatrudnienia tj. PŻM PP .

W odpowiedzi uzyskano informację, że narażenie badanego na hałas normatywny trwało do r. a nie tylko do r. , w tym czasie badany przebywał na urlopie bezpłatnym w PŻM i zatrudniony był przez spółkę za pośrednictwem PŻM jako agenta rekrutującego i pływał na statkach pod obcymi banderami (na których był narażony na hałas ponadnormatywny), ale pozostającymi w zarządzie PŻM.

W toku postępowania PPIS otrzymał pismo PŻM P.P. z dnia [..] r. informujące, że sprawowany przez przedsiębiorstwo zarząd w stosunku do statków pływających pod obcymi banderami, to świadczenie na rzecz podmiotów zagranicznych usług komercyjnych, za wynagrodzeniem, zarządzanie statkami oraz zarząd techniczny. Okres zatrudnienia marynarzy na kontraktach nie jest równoznaczny ze świadczeniem pracy na rzecz PŻM P.P. . Na okres zatrudnienia w pracownicy PŻM otrzymują bowiem urlop bezpłatny, co zgodnie z art. 174 Kodeksu pracy oznacza czasowe zawieszenie praw i obowiązków stron dotychczasowego stosunku pracy. Natomiast na podstawie art. 1741 Kodeksu pracy okres pracy u pracodawcy zagranicznego, jest wliczany do czasu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy tylko wówczas, gdy pracodawca udziela pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumienia między pracodawcami. Ponadto umowy pomiędzy, a marynarzami nie są zawierane w oparciu o prawo polskie, a PŻM P.P. nie jest stroną tych umów i nie opłacała za J.Z. składek na ubezpieczenie wypadkowe.

Biorąc pod uwagę powyższe fakty, Instytut Medycyny Pracy wydał w dniu r. korektę orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u J.Z., korygując okres narażenia na hałas w P Ż M P.P. i uwzględniając zatrudnienie w spółce.

Organ I instancji w toku postępowania ustalił, że ostatnim państwem członkowskim Unii Europejskiej, w którym pracownik wykonywał pracę, gdzie nastąpiło narażenie zawodowe, które mogło przyczynić się do uszkodzenia słuchu była . W związku z tym przekazał powiadomienie o chorobie zawodowej celem rozpoznania ustalonemu urzędowi na M. oraz w dniu [..] r. wydał zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.

Następnie ZPWIS przystąpił do ustosunkowania się do odwołania, z którego przytoczył najistotniejsze argumenty. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy stwierdził dalej, że nie neguje pracy J.Z. w narażeniu na hałas ponadnormatywny oraz nabytego uszkodzenia słuchu. Jak wynika z dokumentacji J.Z. pracował na statkach różnych bander, a ostatnim statkiem na którym świadczył pracę (w okresie odr.) była P pod banderą M. W okresie pracy na statkach obcych bander J.Z. przebywał na urlopie bezpłatnym w PŻM w związku z powyższym nie miał statusu pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.

ZPWIS wyjaśnił ponadto, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 23.05.1991 r. o pracy na morskich statkach handlowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 430) w rozumieniu ustawy pracownikiem jest osoba pozostająca z armatorem w stosunku pracy na statku. Natomiast armatorem, zgodnie z art. 7 Kodeksu morskiego jest ten, kto we własnym imieniu uprawia żeglugę statkiem morskim własnym lub cudzym. Organ II instancji stwierdził, że skarżący w rozumieniu ww. przepisów w okresie od [..] r. był pracownikiem c. spółki. Ponadto organ ten podzielił wszystkie stwierdzenia PŻM P.P. zawarte w wyżej opisanym piśmie PŻM z dnia 10 marca 2014 r., które ponownie przytoczył.

Powołując się na cytowaną treść art. 36 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (DZ.U.UE.L z dnia 30 października 2009 r.) oraz art. 38 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przy uwzględnieniu faktu, że ostatnim państwem członkowskim Unii Europejskiej, którego ustawodawstwu podlegał J.Z. wykonując pracę, która poprzez swój charakter mogła spowodować chorobę zawodową była , organ odwoławczy uznał, że organ I instancji słusznie przekazał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej instytucji właściwej na M. i zasadnie umorzył postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Tym samym wniesione odwołanie uznał za niezasadne.

J.Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną, której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § K.p.a. poprzez nieuwzględnienie środków dowodowych w postaci orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [..]r. oraz Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] r. dających podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej, na podstawie których powinno być oparte rozstrzygniecie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi J.Z. podniósł, że analiza zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji streszczenia zebranego w toku postępowania materiału dowodowego wskazuje, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny neguje:

1. orzeczenie lekarskie nr [..], z dnia [..] r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o rozpoznaniu choroby zawodowej,

2. wyniki badań - karta informacyjna leczenia klinicznego Kliniki Chorób Zawodowych i Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy , nr [..] z dnia[..] r.,

3. korektę orzeczenia lekarskiego nr [..] z dnia [..] Instytutu Medycyny Pracy

w których stwierdzono podstawy do rozpoznania u badanego choroby zawodowej pod postacią: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz., poz. 21 w wykazie chorób zawodowych.

Przywołując definicję choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy, skarżący podkreślił, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością. W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywołać, tak lekarz jak i organ inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. W przedmiotowej sprawie zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy wydały orzeczenia stwierdzające istnienie podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W przekonaniu skarżącego, państwowy inspektor sanitarny, wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej.

Skarżący wyjaśnił, że w okresie od [...] r. podczas rejsów na statkach pływających pod obcymi banderami zatrudniony był na umowę o pracę przez spółkę za pośrednictwem PŻM jako agenta rekrutującego na statki pod obcymi banderami, ale pozostającymi w zarządzie PŻM. W trakcie zatrudnienia na tych statkach również był narażony na hałas ponadnormatywny. Umowa z, na mocy której został skierowany do pracy za granicą spełniała wymogi ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a okres jego zatrudnienia za granicą był traktowany jak okres zatrudnienia w P. w zakresie uprawnień pracowniczych i uprawnień w rozumieniu przepisów emerytalno-rentowych. Za okres trwania umowy opłacał składki ZUS w P. Brak w owym okresie czasu międzynarodowych prawnych regulacji dotyczących zatrudnienia na statkach obcych bander przez polskich marynarzy, zatrudnionych przez polskiego pośrednika, skutkowało tym, iż okres zatrudnienia na statku podnoszącym obcą banderę traktowany był jak okres zatrudnienia w Polsce w zakresie uprawnień pracowniczych wynikających z Kodeksu pracy oraz uprawnień w rozumieniu przepisów emerytalno-rentowych.

Zdaniem skarżącego, w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie ma znaczenia czy praca w warunkach z narażeniem zawodowym wykonywana była u polskiego pracodawcy czy też za granicą.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, mimo że nie wszystkie jej argumenty są zasadne.

Na wstępie, w związku z treścią uzasadnienia skargi, które nawiązuje do kwestii merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, wyjaśnić trzeba, że przedmiotem sądowej kontroli legalności jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej wydaną na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Oznacza to, że organy orzekające obu instancji uznały, że nie ma podstaw do wydania we wszczętym postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym (stwierdzającym chorobę zawodową lub odmawiającym takiego stwierdzenia) i wydały decyzję o charakterze procesowym, gdyż taki charakter ma umorzenie postępowania, o którym mowa w art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części". Redakcja wyżej cytowanego przepisu wskazuje, że ustawodawca nie pozostawił organowi marginesu swobody, co do treści decyzji. W przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania właściwy organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć postępowanie administracyjne i to niezależnie od tego, w jakim stadium się ono znajduje.

Badanie zgodności z prawem takiej decyzji przez sąd administracyjny wymaga stwierdzenia, czy zasadne jest stanowisko organu, że w sprawie wystąpiły przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego.

Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje bezprzedmiotowości postępowania, ale czyni to piśmiennictwo i orzecznictwo sądowo-administracyjne.

W literaturze przedmiotu wskazuje się, że bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygniecie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z przyczyn, które można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe. Bezprzedmiotowe jest miedzy innymi postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy (vide: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012 r.). Podobnie zagadnienie to ujmuje orzecznictwo. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 929/14 stwierdził, że "Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem" (Lex nr 1989283).

Rzeczą Sądu było zatem zbadanie, czy wystąpiła w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, a zatem czy umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a było zgodne z prawem. Zakończenie sprawy administracyjnej bez wydania merytorycznego rozstrzygnięcia powoduje zatem bezprzedmiotowość zarzutów i wywodów skargi ukierunkowanych na wykazanie, że powinna być w niej wydana decyzja stwierdzająca u skarżącego chorobę zawodową. W sytuacji gdy organy administracyjne kwestii tej nie rozstrzygnęły, nie ma podstaw do dokonania przez sąd kontroli zgodności z prawem merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie posiada bowiem kompetencji do rozstrzygania spraw administracyjnych, a jedynie powołany jest, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), do kontroli zgodności z prawem aktów administracyjnych.

Z powyższych względów istota problemu prawnego wymagającego oceny legalności sprowadza się do zagadnienia, czy orzekające organy inspekcji sanitarnej zgodnie z prawem uznały, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym zaistniała konieczność zastosowania przepisów dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o których mowa w prawie unijnym.

Organy obu instancji zgodnie przyjęły, że skarżący zatrudniony był w P. Ż. M. P.P. Po okresie świadczenia pracy w narażeniu na hałas w tym przedsiębiorstwie do [..] r. podjął, w ramach urlopu bezpłatnego udzielonego przez PŻM, pracę na podstawie marynarskiej umowy o pracę zawartej ze spółką (organy nie ustaliły pełnej nazwy tego pracodawcy). Pracę tę wykonywał również w narażeniu na hałas na statkach obcych bander, a w tym bander państw członkowskich Unii Europejskiej. Według organów, skoro ostatnim statkiem bandery państwa członka Unii Europejskiej był statek P. (w okresie od [..] r.) bandery M., to postępowanie w sprawie ustalenia choroby zawodowej należy do właściwości odpowiedniej instytucji na M. Wniosek ten organy wyprowadziły z treści art. 36 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (DZ.U.UE.L z dnia 30 października 2009 r.) oraz art. 38 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W ocenie Sądu stanowisko to nie jest zasadne.

W świetle rozporządzenia (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L. 2004.166.1), zwanego dalej rozporządzeniem podstawowym, a ponadto rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (DZ.U.UE.L z dnia 30 października 2009 r.), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym, należy przyjąć, że przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego uzupełniają prawo wewnętrzne danego państwa, chroniąc osoby wykonujące pracę za granicą przed utratą ochrony w zakresie zabezpieczenia społecznego. Regulacje te - poprzez zapewnienie harmonijnego współistnienia systemów zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw - służą ochronie interesów osób przemieszczających się w celu podejmowania zatrudnienia i posiadających okresy zatrudnienia przebyte na terytorium różnych państw.

W szczególności, z pkt 4 Preambuły rozporządzenia podstawowego wynika, że niezbędne jest uwzględnienie szczególnych cech ustawodawstwa krajowego w zakresie zabezpieczenia społecznego i stworzenie jedynie systemu koordynacji.

Ze względu na specyfikę polskiego prawa, w którym definicja choroby zawodowej uregulowana jest w kodeksie pracy (art. z art. 2351) i wraz z zagadnieniem świadczeń z tytułu chorób zawodowych (art. 237 1 § 1 K.p.) należy do dziedziny prawa powszechnego, zaś kwestie dotyczące ustalenia choroby zawodowej należą do procedury administracyjnej, przesłanie płynące z pkt 4 Preambuły rozporządzenia podstawowego Parlamentu Europejskiego i Rady ma szczególne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie.

W art. 2371 § 1K.p. ustawodawca wskazał, że pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy lub zachorował na chorobę zawodową określoną w wykazie, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 3, przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego określone w odrębnych przepisach.

Do takich odrębnych przepisów należy m.in. ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, która określa: 1) rodzaje świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz warunki nabywania prawa do tych świadczeń; 2) zasady i tryb przyznawania świadczeń, ustalania ich wysokości oraz zasady ich wypłaty; 3) zasady różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków; 4) zasady finansowania prewencji wypadkowej (art. 1).

Z powyższego wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest przedmiotowo odrębne od postępowania w sprawie o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej i należy do innego trybu postępowania.

Tymczasem wyżej wskazane rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego dotyczą świadczeń z zabezpieczenia społecznego, co wyraźnie zostało wskazane w pkt 25 Preambuły rozporządzenia podstawowego, a także w zamieszczonym w Tytule III, Rozdziale 2 noszącym tytuł: " Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i choroby zawodowej", obejmującym art. 36-41. W przepisach tych mowa jest o zasadach koordynacji przepisów dotyczących świadczeń z tytułu choroby zawodowej, a nie ma mowy o koordynacji przepisów dotyczących procedury ustalania choroby zawodowej. Taki sam wniosek wypływa z analizy przepisów rozporządzenia wykonawczego Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009.

Z powyższego wynika, zdaniem Sądu, że w sprawie administracyjnej, poddanej kontroli sądu, której przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej, nie miały zastosowania przepisy unijne dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a zatem nie było podstaw prawnych w ustalonym w decyzji stanie faktycznym do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wszczętego przed właściwym organem inspekcji pracy. Odmienne stanowisko organów obu instancji podjęte było z naruszeniem prawa materialnego w postaci art. 36 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (DZ.U.UE.L z dnia 30 października 2009 r.) oraz art. 38 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, które nie mogły mieć w sprawie zastosowania.

Rzeczą organu orzekającego przy ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu niniejszej sprawy będzie zatem uwzględnienie powyższych zapatrywań prawnych Sądu i podjęcie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ( Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

Dlatego należało orzec, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3b w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.