Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1112/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2,  art. 21 par. 1 pkt 1 lit. a i par. 3, art. 306a
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 75 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 233
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Joanna Wodzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz z inną osobą oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. (DUKS) decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. określił Spółce R. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej (Spółka) między innymi podatek od towarów i usług za grudzień 2009 r., zaś decyzją z dnia [...] marca 2012 r. określił podatek od towarów i usług za okresy od stycznia do listopada 2010 r. Decyzje zostały doręczone Spółce odpowiednio 13 czerwca 2012r. oraz 30 marca 2012 r.

Spółka wniosła od powyższych decyzji odwołania, jednak z uwagi na fakt utraty przez Spółkę zdolności do bycia stroną w toku postępowania odwoławczego na skutek jej wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego DIS umorzył postępowanie odwoławcze.

Wobec nie uregulowania przez Spółkę należności wynikających z powyższych decyzji, Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (NUS) postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w zakresie solidarnej odpowiedzialności D. G. (Skarżąca) wraz z J. D. za niewykonane zobowiązania podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2009r do listopada 2010 r.

Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. NUS

a. umorzył postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności podatkowej Skarżącej za niewykonane zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za kwiecień 2011r. wraz z odsetkami za zwłokę;

b orzekł o solidarnej z J. D. odpowiedzialności podatkowej Skarżącej za niewykonane zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej od tej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w W. (DIS) decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był art. 207, w związku z art. 107 § 1 i § 2 pkt 2, art. 108 § 1 i § 2 pkt 3, art. 116 § 1 i § 2 oraz art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.

DIS jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej.

Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że Skarżąca pełniła w okresie od 16 kwietnia 2002 r. do 19 czerwca 2012 r. (to jest do daty wykreślenia Spółki z Krajowego Rejestru Sądowego) funkcję Wiceprezesa Zarządu Spółki, co oznacza że funkcję tę pełniła również w okresie powstania i w terminie płatności zobowiązań w podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r.

Organy ustaliły również, że w stosunku do Spółki nie była prowadzona egzekucji należności wynikających z decyzji DUKS z [...] czerwca i [...] marca 2012 r. z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcia te wydane zostały w trakcie prowadzonego postępowania upadłościowego, co nie pozwoliło na wszczęcie egzekucji syngularnej.

Z ustaleń organów wynika, że pismem z dnia 12 maja 2012r. zarząd Spółki złożył wniosek o ogłoszenie upadłości obejmujący likwidację majątku upadłego. We wniosku wskazano, iż Spółka jest dłużnikiem niewypłacalnym, bowiem nie wykonuje bądź nie jest w stanie wykonać swoich wymagalnych zobowiązań, przy czym opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań Spółki przekracza okres 3 miesięcy, zaś suma niewykonalnych zobowiązań przekracza 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa Spółki. Spółka do przedmiotowego wniosku załączyła:

• spis wierzycieli i wysokości wierzytelności oraz terminów spłaty wskazując:

- Bank [...] S.A., kredyt na rachunku bieżącym na dzień 12.05.201 lr. - 148.032,06zł wymagalność natychmiastowa w związku z zejściem z obrotami na koncie bankowym poniżej ustalonego limitu,

- J. D. wspólnika - wysokość pożyczki 50.000,00zł, termin wymagalności 30.06.2009r.,

- D. G. wspólnika - wysokość pożyczki 70.000,00zł, termin wymagalności 31.01.2011 r.,

- Urząd Skarbowy W. - podatek CIT - 8 za 2010r. w wysokości 3.996 zł, termin wymagalności 30.03.2011 r.

• wykaz majątku Spółki składający się z wyposażenia biura o wartości 4.050.00zł,

• bilans Spółki sporządzony na dzień 30.04.2011 r.

Postanowieniem z dnia [...].06.2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy W. - Sąd Gospodarczy [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych ogłosił upadłość R. Sp. z o.o.

W toku prowadzonego postępowania upadłościowego został sporządzony plan podziału masy upadłości, zgodnie z którym wierzyciele kategorii II i III zostali zaspokojeni w 100%, a wierzyciele kategorii IV częściowo w 4,66%.

Postanowieniem sygn. akt [...] z dnia [...].04.2012r. Sąd Rejonowy dla W., Wydział [...] Gospodarczy, stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego R. Sp. z o.o. obejmującego likwidację majątku.

W ocenie organów, z art. 146 ust. 4 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wynika, że w czasie postępowania upadłościowego niedopuszczalne jest wszczęcie postępowań egzekucyjnych z masy upadłości. Z uwagi na wykreślenie po zakończeniu postępowania upadłościowego Spółki z KRS z dniem 19.06.2012r. oraz w związku z ustaniem bytu prawnego Spółki z dniem 22.08.2012r. (uprawomocnienie tych wpisów), brak było możliwości podjęcia administracyjnego postępowania egzekucyjnego do ww. podmiotu.

DIS wskazał dodatkowo, że Spółka nie miała możliwości zaspokoić w podziale funduszy masy upadłości zobowiązań w kwocie około 3.900.000,00 zł wynikających z decyzji DUKS z dnia 28.03.2012r. i 08.06.2012r., ponieważ, jak wykazano powyżej, nie posiadała majątku, z którego możliwe było dochodzenie przedmiotowych należności.

W ocenie organów oznaczało to, że spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności Skarżącej za zobowiązania podatkowe Spółki, o których mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej.

Jednocześnie, w ocenie organów Skarżąca nie wskazała zaistnienia przesłanek zwalniających ją od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

W ocenie NUS, niewykonanie przez Spółkę zobowiązań z tytułu pożyczki wobec J. D. spowodowało, że w lipcu 2009 r. zaistniał stan niewypłacalności Spółki. DIS wskazał natomiast, że jak wynika z materiału dowodowego sprawy, Spółka nie wywiązywała się ze swoich zobowiązań podatkowych w podatku od towarów o usług w kwotach :

a. 2.900.606,00 zł za miesiące: I -XII/2006 r.;

b. 66.534,00 zł za miesiąc: 1/2007 r.;

c. 97.487,00 zł za miesiące: X - XI/2008 r.;

d. 1.645.567,00 zł za miesiące: I, VI -XII/2009 r.;

e. 2.180.683,00 zł za miesiące: I-XI/2010r.;

Najwcześniejsza z opisanych powyżej wymagalnych zaległości dotyczyła podatku od towarów i usług za 1/2006 r. Kolejne zaległości dotyczyły tego podatku za następne miesiące 2006 r. jak i okresy rozliczeniowe w latach 2007 - 2011. Oznaczało to w ocenie organu odwoławczego, że już w pierwszej połowie 2006 r. zaistniały przesłanki obligujące Spółkę do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zatem wniosek złożony w maju 2011 r. uznać należało za spóźniony.

Organy wskazały również, że w toku postępowania podatkowego Skarżąca nie powołała żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, jak również nie wskazała mienia, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

DIS wyjaśnił, że ustawowy termin biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za okresy od grudnia 2009r. do listopada 2011 r. przypadał na dzień 31 grudnia 2015r. Następnie wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. sygn. ak t[...], Sąd Rejonowy W. Sąd Gospodarczy [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych ogłosił upadłość R. Sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012r. Sąd Rejonowy W., Sąd Gospodarczy [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych, stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, postanowienie to uprawomocniło się w dniu 24 maja 2012r.

Wobec powyższego nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia i rozpoczął on się na nowo od dnia 25 maja 2012 r. a zatem przedmiotowe zobowiązania przedawniają się z dniem 25 maja 2017 r.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę, w której decyzji DIS zarzuciła :

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 122 w zw. z art. 180 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na zaniechaniu zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, oraz na zaniechaniu podjęcia wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności poprzez:

a. oddalenie wniosków dowodowych Skarżącej i tym samym pozbawienie jej możliwości wykazania okoliczności wyłączających odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki oraz

b. zaniechanie wnikliwego zbadania przesłanek negatywnych poniesienia przez skarżącą odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w szczególności poprzez rezygnację ze zweryfikowania, czy zarząd mógł pozostawać w błędnym, ale usprawiedliwionym okolicznościami przeświadczeniu, że nie zachodzą podstawy do ogłoszenia upadłości, co mogło mieć istotny wpływ na datę złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości tego podmiotu;

a w konsekwencji:

II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na uznaniu, że Skarżącej nie można by orzec o solidarnej z Spółki odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe.

Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w treści uzasadnienia na okoliczności tam wskazane i zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów obu instancji był art. 116 Ordynacji podatkowej, wprowadzający instytucję odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych w tym spółek kapitałowych w organizacji, za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

W przedmiotowej sprawie zaległości podatkowe dotyczą zobowiązań, których termin płatności upływał w okresie od 25 stycznia 2010 r. do 27 grudnia 2010 r. W okresie tym, jak ustalił organ na podstawie pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, Skarżąca pełniła funkcję wiceprezesa Zarządu Spółki.

Skarżąca kwestionowała powyższe ustalenia wskazując, że z chwilą ogłoszenia upadłości Spółki z mocy art. 75 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe upadły traci prawo zarządu. Nie dostrzeżenie tej okoliczności oznacza, w ocenie Skarżącej, że również pozostałe ustalenia faktyczne organów poczynione w niniejszej sprawie budzą wątpliwości.

W ocenie sądu powyższy zarzut jest bezzasadny. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaległości podatkowe dotyczyły zobowiązań w podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r., a więc okresów poprzedzających ogłoszenie upadłości w stosunku do Spółki.

Jeżeli intencją Skarżącej było natomiast wykazanie, że skoro z mocy art. 75 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze nie pełniła zarządu Spółki od dnia ogłoszenia jej upadłości czego nie dostrzegły organy, a co za tym idzie mogły one nie dostrzec innych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, wskazać należy, że Skarżąca żadnych takich konkretnych okoliczności wyłączających możliwość orzeczenia o jej odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania Spółki nie zgłosiła. W szczególności, Skarżąca nie powołała się na żadne konkretne okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że wbrew domniemaniu wynikającemu z wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego nie pełniła, czy też nie mogła pełnić funkcji członka Zarządu w czasie powstania zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań w podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2009 do listopada 2010 r- .

Sąd wskazuje w tym miejscu, że znany jest mu powołany przez Skarżącą w skardze wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2015 r. II FSK 3236/12.

W uzasadnieniu powołanego wyroku rzeczywiście wskazane zostało, że negatywne konsekwencje związane z przeniesieniem odpowiedzialności z podatnika na osobę trzecią nie mogą dotyczyć (w przypadku członków zarządów spółek) osób, które nie miały w istocie żadnego wpływu na bieg spraw spółki w czasie powstania zaległości czy też osób, które zanim faktycznie przestały pełnić obowiązki we władzach spółki, próbowały podjąć środki zaradcze zawiązane z nieprawidłową pracą zarządu.

NSA podkreślił jednak, że ustawodawca w żaden sposób nie różnicuje w art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odpowiedzialności członków zarządu, którzy w rzeczywistości zajmują się sprawami spółki, i tych, którzy zajmują bierną postawę. Ich powołanie w skład zarządu ma ex definitione określony cel - kierowanie działaniami osoby prawnej (choć w praktyce nierzadkie są patologiczne sytuacje powoływania figurantów), to po pierwsze. Po wtóre jest oczywiste, że sprawowanie funkcji członka zarządu nie może być przymusowe. Po trzecie z zakresu znaczenia pojęcia "pełnienia obowiązków" nie można wyłączyć sytuacji, w której w podjęciu zarządu nad Spółką nie stały na przeszkodzie jakieś obiektywne, niezależne od zainteresowanego przeszkody.

W konsekwencji, w ocenie sądu podzielić należy ustalenia faktyczne organów co do pełnienia przez Skarżącą obowiązków członka zarządu w okresie powstania zaległości podatkowych za okresy od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r.

Kolejną przesłanką pozytywną orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu jest wykazanie przez organ bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko spółce. W niniejszej sprawie organy uznały, że przesłanka ta została spełniona. Ustalenie to Skarżąca kwestionowała wskazując, że z uwagi na niezgłoszenie wierzytelności wynikających z decyzji DUKS [...] czerwca i [...] marca 2012 r. w toku postępowania upadłościowego nie można przyjąć, by egzekucja przeciwko Spółce okazała się bezskuteczna.

Odnosząc się do powyższego argumentu wskazać należy, co następuje :

W niniejszej sprawie niesporne jest zgłoszenie przez członków Zarządu Spółki wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu 12 maja 2011 r., ogłoszenie upadłości Spółki obejmującej likwidację majątku postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., stwierdzenie zakończenia postępowania upadłościowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., które uprawomocniło się w dniu 25 maja 2012 r.

Organ nie kwestionuje również faktu, że kwoty wierzytelności publicznoprawnych wynikających z decyzji z [...] marca 2012 r. i [...] czerwca 2012 r. nie zostały zgłoszone do postępowania upadłościowego.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że stosownie do uchwały NSA z dnia 8 grudnia 2008 r. II FPS 6/08, stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Jednak już w punkcie 2 tezy powołanej uchwały wskazano, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

Jak zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 25 sierpnia 2010 r. I FSK 872/09, uchwała ta w pierwszej kolejności wyrażała zasadę, według której należy ustalać wystąpienie przesłanki bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej dopuszczając jednocześnie wyjątek polegający na odstąpieniu od tej zasady w określonych okolicznościach. Wskazana w uchwale reguła nie miała zatem charakteru bezwzględnego.

W uzasadnieniu cytowanego wyroku. NSA podkreślił, że uchwała II FPS 6/08 została podjęta w wyniku wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2008 r., L.dz. BO-4660-33/08, dotyczącego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego o następującej treści: "Czy stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., powinno być dokonane na podstawie formalnego aktu procesowego wydanego przez organ egzekucyjny po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego czy też ustalenie wspomnianej bezskuteczności może nastąpić na podstawie każdego dowodu.".

W tak przedstawionym zagadnieniu i jego motywach tkwiło zatem założenie, że dotyczy ono możliwego do zastosowania przez organ podatkowy wyboru, a mianowicie albo konieczności odwołania się do formalnego aktu procesowego wydanego w postępowaniu egzekucyjnym albo wykorzystania wszelkich innych obiektywnych dowodów z poza postępowania egzekucyjnego, jako uprawniających do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Tym samym w świetle złożonego wniosku oczywiste było, że zasadzał się on na alternatywnym wyborze między uruchomieniem postępowania egzekucyjnego w celu pozyskania formalnego aktu organu egzekucyjnego świadczącego o bezskuteczności egzekucji a zaniechaniem takiego działania na rzecz wykorzystania do tego samego celu dowodów będących już w dyspozycji organu podatkowego.

Konkludując NSA wskazał w wyroku z dnia 25 sierpnia 2010 r., że obiektywnie istniejące przeszkody uniemożliwiające wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec spółki kapitałowej, za której zaległości ma odpowiadać członek jej zarządu (były członek) dają dostateczną podstawę do tego, aby uznać iż zachodzi bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Pogląd wyrażony w powyższym wyroku sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny.

Jak już wyżej wskazano, w stosunku do Spółki wszczęte zostało postępowanie upadłościowe.

Z postanowienia Sądu Rejonowego w W. (sygn.[...]) z dnia [...] czerwca 2011 r. wynika, że w skład majątku Spółki wchodziły ruchomości, których wartość według spółki wynosiła 4.050 złotych, zaś według szacunków tymczasowego nadzorcy sądowego 1.660 złotych, środki pieniężne w kasie w wysokości 50.723 złote. Spółka była również wierzycielem trzech podmiotów, których suma należności wynosiła 16.909,44 złote. Na drodze sądowej dochodzone były należności w kwocie 55.035,44 złote, zaś kwota 11.874 złote stanowiła należność od Urzędu Skarbowego z tytułu podatku od towarów i usług.

Sąd ustalił również, że Spóła była dłużnikiem 4 podmiotów na łączną kwotę 277.119,52 złotych.

Plan podziału wierzytelności znajdujący się w aktach sprawy potwierdza ustalenia organów, z których wynika, że w wyniku postępowania upadłościowego w 100 % zaspokojone zostały zgłoszone do upadłości wierzytelności kat II i III, to jest wierzytelności wobec Skarbu Państwa w kwocie 3699 złotych i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 3706,62 złotych.

Pozostali wierzyciele zaspokojeni zostali w 4,66 %, to jest wypłacona im została kwota 13.320 złotych.

Należności z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2009 r. do listopada 20110 r. określone zostały w decyzjach wydanych w końcowej fazie postępowania upadłościowego (decyzja z [...] marca 2012 r.) oraz już po uprawomocnieniu się postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego, (decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r). Uwzględniając dokumenty sporządzone w toku postępowania upadłościowego stwierdzić należy, że już w dacie wydania i doręczenia Spółce decyzji z dnia [...] marca 2012 r. obejmującej podatek od towarów i usług za okresy od stycznia do listopada 2010 r. w łącznej wysokości należności głównej 2.180.683 złotych brak było jakichkolwiek możliwości zaspokojenia powyższych należności.

Wobec powyższego, w ocenie sądu, w realiach tej konkretnej sprawy, uznać należy, że pomimo nie przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, oraz pomimo nie zgłoszenia wierzytelności publicznoprawnych wynikających z decyzji z dnia [...] marca 2012 r. i [...] czerwca 2012 r. (które stały się ostateczne już po dacie zakończenia postępowania upadłościowego) do masy upadłości uznać należy, że spełniona została przesłanka bezskuteczności egzekucji powołanych zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r.

Podsumowując tę część rozważań wskazać podzielić należy stanowisko organów, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie, że Skarżąca pełniła funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r., jak również, że spełniona została przesłanka bezskuteczności egzekucji tychże zobowiązań.

Skarżąca mogła uwolnić się od odpowiedzialności za powyższe zobowiązania podatkowe wykazując, że we właściwym czasie zgłoszony został przez nią wniosek o ogłoszenie upadłości, ewentualnie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy, lub wskazując mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części .

Okolicznością niesporną pomiędzy stronami postępowania jest fakt zgłoszenia przez członków zarządu Spółki wniosku o ogłoszenie jej upadłości w dniu 12 maja 2011 r. Strony równią się jednak co do tego, czy wniosek ten uznać należy za zgłoszony w terminie.

Skarżąca wywodzi, że przesłanki do ogłoszenia upadłości zaistniały dopiero z dniem zgłoszenia wniosku, gdyż w tym dniu wymagalny stał się kredyt w rachunku bieżącym Banku [...] SA na kwotę 148.032,06 złotych.

Organ pierwszej instancji uznał, że przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki zaistniały w czerwcu 2009 r. to jest z dniem wymagalności zobowiązania Spółki wobec J. D., wspólnika spółki.

DIS uznał, że z uwagi na niewywiązanie się spółki z obowiązku uiszczenia zobowiązań publicznoprawnych, to jest zobowiązań w podatku VAT poczynając od 2006 r. (kwota zobowiązań za okresy od stycznia 2006 r. do grudnia 2006 r. wyniosła 2.900.606 złotych), podstawy do ogłoszenia upadłości spółki powstały już w tej dacie.

Skarżąca kwestionuje zarówno stanowisko organu pierwszej instancji podnosząc, że ona i J. D., jako wierzyciele spółki wyrazili milczącą zgodę na przedłużenie terminu spłaty udzielonych przez nich spółce pożyczek. Ustosunkowując się do pogląd DIS Skarżąca wskazuje, że ewentualną aktualizację zobowiązań Spółki z tytułu decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych rozważać należy dopiero od momentu uprawomocnienia się tychże decyzji.

Skarżąca podniosła dodatkowo, że organy podatkowe utrzymywały Spółkę w przekonaniu, że nie ma żadnych zaległości podatkowych, o czym świadczyć mają dołączone do skargi zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że pogląd Skarżącej, jakoby wysokość zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji określających wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług mogła być brana pod uwagę przy ustalaniu przesłanek do ogłoszenia upadłości spółki dopiero od momentu, kiedy decyzje te staną się ostateczne jest błędny.

Zobowiązanie w podatku od towarów i usług jest zobowiązaniem powstającym z mocy prawa, w razie zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa łączy powstanie obowiązku podatkowego. Okoliczność, że w toku postępowania podatkowego prowadzonego w stosunku do Spółki ujawniono, że wysokość zobowiązań podatkowych m.in. za poszczególne okresy 2006, styczeń 2007 r., miesiące od października do listopada 2008 r., styczeń, czerwiec - grudzień 2009 r., oraz poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2010 r. okazała się być inna niż wykazana w deklaracjach podatkowych, co skutkowało koniecznością wydania decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego w trybie art. 108 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz. U. z 2011 r., r 177, poz. 1054 ze zm., dalej "ustawa"), nie oznacza, że zobowiązania te powstały w datach, w jakich decyzje te stały się ostateczne. Przyjęcie takiej koncepcji, stałoby w sprzeczności z treścią art. 21 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej i deklaratoryjnym (a więc potwierdzającym zaistnienie określonego stanu prawnego) charakterem decyzji wydawanych w trybie tego ostatniego przepisu.

Zatem ustalając stan finansowy spółki, jak również badając, kiedy zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości uwzględnić należy, wbrew stanowisku Skarżącej, kwotę zobowiązań wynikających z wydanych w stosunku do Spółki decyzji, przy czym za datę wymagalności tych zobowiązań uznać należy daty płatności podatku od towarów i usług za poszczególne okresy, nie zaś daty w jakich decyzje te stały się ostateczne.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że przedkładane przez Skarżącą zaświadczenia o braku zaległości podatkowych Spółki w sytuacji, w której wydane zostały decyzje określające wysokość tychże zobowiązań pozostają bez wpływu na zakres odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe spółki oraz jej możliwość uwolnienia się od tej odpowiedzialności. Podstawowe znaczenia ma bowiem wysokość zobowiązań podatkowych określona w tychże decyzjach, kwestia zaś, że we wcześniejszym okresie organy nie dysponowały danymi pozwalającymi na określenie prawidłowej wysokość zobowiązań podatkowych nie może być uznana za przemawiającą za zwolnieniem członków zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

Sąd wskazuje również, że wobec wysokości nie uregulowanych przez Spółkę zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od stycznia 2006 r., jak również uwzględniając fakt nie uregulowania zobowiązań z tytułu umowy pożyczki wobec J. D. (termin spłaty - 30 czerwca 2009 r. ) podzielić należy pogląd organu pierwszej instancji, że już czerwcu w 2009 r., a więc w dacie nie uregulowania zobowiązań wobec co najmniej dwóch wierzycieli (Skarbu Państwa i J. D.), powstał stan uzasadniający ogłoszenie upadłości spółki. W konsekwencji, sąd nie podziela poglądu wyrażonego przez DIS, że stan uzasadniający ogłoszenie upadłości powstał już w 2006 r., jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Sąd wskazuje w tym miejscu na niekonsekwencję stanowiska Skarżącej, która zgłaszając wniosek o ogłoszenie upadłości spółki wskazała wprost, że jednym z jej wierzycieli jest J. D. z tytułu umowy pożyczki na kwotę 50.000 złotych, z terminem wymagalności na 30 czerwca 2009 r. Do wniosku o ogłoszenie upadłości dołączone zostało oświadczenie członków Zarządu Spółki, to jest Skarżącej i J. D., w którym wskazali, że dane zawarte we wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki są według ich najlepszej wiedzy prawdziwe. Natomiast w toku postępowania dotyczącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki Skarżąca zaczęła wskazywać, wbrew owym wcześniejszym oświadczeniom, że ów termin spłaty został "milczącą" przedłużony.

Podsumowując, w ocenie sądu rozpoznającego sprawę, organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został zgłoszony w terminie.

Jednocześnie, w ocenie sądu w realiach tej sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie nastąpiło z przyczyn, za które członek zarządu nie ponosi winy.

Jak już wyżej wskazano, fakt wydawania przez organy podatkowe zaświadczeń w trybie art. 306a i nast. Ordynacji podatkowej na podstawie ewidencji rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, w sytuacji, w której fakt uiszczania zobowiązań podatkowych w zaniżonej wysokości został ujawniony dopiero w toku postępowania kontrolnego lub podatkowego prowadzonego w stosunku do Spółki nie może być traktowany jako skutkujący brakiem winy członków zarządu spółki w nieterminowym zgłoszeniu wniosków o ogłoszenie upadłości.

W toku postępowania podatkowego Skarżąca wnosiła o jego zawieszenie do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego w stosunku do niej oraz drugiego członka zarządu, J. D. przed Sądem Okręgowym w W. (sygn.. akt.[...]) , jak również o dopuszczenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w W.[...] Wydział ds. Upadłościowych i Naprawczych oraz przesłuchanie 26 świadków, w tym o ustalenie przez organ adresów pięciu świadków (pismo Skarżącej z dnia 27 sierpnia 2015 r.) oraz o dopuszczenie dowodu z wyjaśnień jej i J. D. na okoliczność braku podstaw do orzeczenia o ich solidarnej podatkowej, istnienia majątku spółki oraz zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie.

Kwestie związane z oceną wniosku o zawieszenie postępowania były przedmiotem odrębnych rozstrzygnięć organów a następnie poddane kontroli sądowej (wyroki z dnia 30 stycznia 2017 r. III SA/Wa 295/16 i III SA/WA 299/16).

Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. organ pierwszej instancji odmówił przeprowadzenia powołanych dowodów powołując się m.in. na fakt zgromadzenia dokumentacji z postępowania upadłościowego.

W ocenie sądu stanowisko organu zawarte w powyższym postanowieniu uznać należy za prawidłowe.

Kwestia istnienia majątku spółki w dacie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości była przedmiotem ustaleń czynionych w toku postępowania upadłościowego jak również wynikała z wniosku o ogłoszenie upadłości i dołączonych do niego oświadczeń, sporządzonych przez Skarżącą oraz J. D.. Jednocześnie, należy mieć na względzie, że wobec ustania bytu prawnego Spółki na skutek jej wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego w sierpniu 2012 r. brak było podstaw do poszukiwania jej majątku, który umożliwiłby zaspokojenie przedmiotowych należności podatkowych.

Sąd podkreśla również, że składając wnioski dowodowe Skarżąca nie sprecyzowała, jakie konkretnie okoliczności miałyby być przy ich pomocy wykazane i nie wyjaśniła jaką wiedzę mają przywołane przez nią osoby co do zaistnienia tychże przesłanek. W tej sytuacji, działanie organu odmawiające przeprowadzenia tychże dowodów uznać należało za prawidłowe w świetle art. 188 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy.

Skarżąca wskazywała również, że to DUKS pozbawił ją i drugiego członka zarządu realnej możliwości oceny sytuacji finansowej spółki, w związku z przeprowadzoną w dniu 24 marca 2011 r. kontrolą w siedzibie spółki i zabraniem wszystkich dokumentów.

Odnosząc się do tego argumentu podnieść należy, że do dnia 24 marca 2011 r. Skarżąca dysponowała pełną dokumentacją spółki. Jednocześnie, jako członek zarządu zobowiązana była do prowadzenia spraw spółki. Zatem miała możliwość oceny sytuacji finansowej spółki, w tym oceny zaistnienia przesłanek obligujących do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że okoliczności sprawy wskazują na bardzo dobrą orientację Skarżącej, co do sytuacji spółki, nawet w okresie po zabraniu dokumentacji spółki przez DUKS. W ocenie sądu świadczy o tym fakt, że pomimo (jak twierdzi Skarżąca) pozbawienia jej dostępu do dokumentów Spółki w dniu 24 marca 2011 r., Skarżąca wraz z drugim członkiem Zarządu doprowadziła do złożenia w dniu 12 maja 2011 r. kompletnego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, zawierającego dane wierzycieli oraz wszystkie niezbędne dokumenty, w tym bilans spółki sporządzony na 30 kwietnia 2011 r. pomimo iż jak wskazywała w toku niniejszego postępowania dopiero w dniu 12 maja 2011 r. zaistniały w jej ocenie przesłanki uzasadniające ogłoszenie upadłości z uwagi na zmniejszenie się salda obrotów na koncie, co uzasadniało postawienie w stan natychmiastowej wymagalności zobowiązań spółki wobec banku. Innymi słowy mówiąc, zabranie dokumentacji w dniu 24 marca 2011 r. nie przeszkodziło Skarżącej w przygotowaniu bilansu na 30 kwietnia 2011 r., oraz ustaleniu, że w dniu 12 maja 2011 r. saldo obrotów na koncie spadnie tak, że kredyt postawiony zostanie w stan natychmiastowej wymagalności co uzasadni stan niewypłacalności spółki i zgłoszenie tego samego dnia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Podsumowując, sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe oraz uznaje, że dokonane zostały one zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 122 w związku z art. 180 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że zarzuty podniesione w skardze sąd uznać należało za niezasadne. Ustalony przez organy stan faktyczny stanowił podstawę do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe Spółki za poszczególne okresy od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r.

Końcowo sąd wskazuje, że postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki przeprowadzone zostało w stosunku do obu członków zarządu Spółki, to jest w stosunku do Skarżącej i do J. D. Sąd wskazuje, że z urzędu znana mu jest okoliczność, iż skarga J. D. na decyzję DIS z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz z inną osobą oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r. oddalona została wyrokiem tutejszego sądu z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1172/16.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.