Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2585/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.146 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę


UZASADNIENIE

Pan M. K. (dalej: kandydat) w 2002 r. przystąpił do konkursu na aplikację radcowską. Ze względu na uzyskaną w tym konkursie lokatę w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145, z późn. zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy dotyczące zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów radcowskich (art. 60 pkt 8b), Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych (OIRP) w K. uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. odmówiła kandydatowi wpisu na listę aplikantów radcowskich w OIRP w K. w roku 2002.

Wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r., P 21/02, OTK-A 2004/2/9, Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z Konstytucją.

Wskutek wniosku kandydata o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej w/w uchwałą, Rada OIRP w K. postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r., podjętym na podstawie art.145 a, art. 147, 149 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a. w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r.,. sygn. akt P 21/02, wznowiła postępowanie administracyjne w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich zakończone ww. uchwałą.

Podjętą także w tej dacie uchwałą [...] działając na podstawie art. 15 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z uchylenia uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Rada OIRP w K. w zw. z w/w wyrokiem Trybunału odmówiła uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r.

Od przedmiotowej uchwały kandydat wniósł odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych (KRRP) zarzucając naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 107 K.p.a. poprzez niezastosowanie się do treści tych przepisów oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 K.p.a., a także art. 87 Konstytucji RP, poprzez utrzymanie w obrocie prawnym uchwały wydanej na podstawie przepisu uznanego za niezgodny z prawem.

KRRP uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2004 r. wydaną na podstawie art. 33 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych i art. 138 K.p.a. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. Rady OIRP w K.

W uzasadnieniu uchwały KRRP podniosła, że konkurs został przeprowadzony na podstawie art. 33 ust. 2 cyt. ustawy i zgodnie z § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt 8 powołanej ustawy. Uchwała Rady OIRP w K. nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. podjęta była na podstawie art. 33 tej ustawy, zaś TK stwierdził, że przepisy dotychczasowe (art. 60 pkt 8 b), także w zakresie orzeczenia o ich niezgodności z Konstytucją - do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi jego następstwami, co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego.

Od uchwały nr [...] z dnia [...] października 2004 r. KRRP kandydat złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 6 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie o sygn. akt VI SA/Wa 98/05 uchylił zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2004 r. KRRP i poprzedzającą ja uchwałę nr [...] OIRP w K. z dnia [...] maja 2004 r.

WSA w Warszawie podniósł, że istotą postępowania w przedmiocie wznowienia jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte którąś z wad wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. i art. 145a K.p.a., tj. czy występują podstawy wznowienia, o których mowa w tych przepisach oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia decyzją ostateczną (w przypadku wystąpienia podstawy wznowienia), według stanu prawnego obwiązującego w dniu wydania decyzji podjętej w wyniku wznowienia postępowania. Ponadto WSA w Warszawie uzasadniając powyższy wyrok stwierdził, iż stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. organ po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 K.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. lub art. 145a K.p.a. Podjęcie decyzji na powyższej podstawie możliwe jest tylko w przypadku, gdy nie występuje żadna z podstaw wznowienia postępowania określona w K.p.a. Jednak w zaskarżonych uchwałach KRRP oraz Rady OIRP w K. brak jest ustaleń w tym zakresie, a zaistniały w sprawie, w istocie bezsporny, w świetle art. 145a K.p.a. i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie o sygn. akt P 21/02 stan rzeczy wskazuje na to, że zachodzi podstawa wznowienia, o której mowa w powołanym przepisie.

Rada OIRP w K. uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. odmówiła uchylenia uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich. Uzasadniając przedmiotową uchwałę Rada OIRP w K. stwierdziła, że zgodnie z art. 146 § 2 K.p.a. nie uchyla się decyzji także w przypadku jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej.

Na skutek odwołania od w/w uchwały Prezydium KRRP uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. na podstawie art. 33 ust. 1 - 3, art. 31 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 33 ust.5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. i art. 145 K.p.a. uchyliło uchwałę nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Rady OIRP w K. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. Rada OIRP w K. na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 i art. 146 § 1 K.p.a. stwierdziła, że uchwała [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich wydana została z naruszeniem prawa. Nie uchyliła jednak uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r.

W odwołaniu od uchwały Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. kandydat wniósł o uchylenie w całości uchwały OIRP w K. z dnia [...] lutego 2007 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie uchwały Rady OIRP w K. z dnia [...] lipca 2002 r. i wydanie uchwały rozstrzygającej o wpisanie go na listę aplikantów radcowskich w OIRP w K. na najbliższy pierwszy rok szkoleniowy. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 127 K.p.a.

Zaskarżonej uchwale wnioskodawca zarzucił:

1. Naruszenie art. 107 K.p.a. w tym w szczególności w zakresie § 1 oraz § 3 przedmiotowego przepisu poprzez nie zastosowanie się do ich treści. Uzasadnienie faktyczne i prawne uchwały Rady OIRP w K., zdaniem kandydata, nie odnosi się do treści rozstrzygnięcia. Na naruszenie art. 107 K.p.a. wskazuje również to, że uchwała zawiera podpisy jedynie dwóch członków Rady OIRP w K.

2. Odmowę uchylenia decyzji w związku z upływem 5 letniego okresu od wydania uchwały nr [...]; budzi ona zastrzeżenia kandydata z punktu widzenia zasady państwa prawa oraz zasad obowiązujących w ramach postępowania administracyjnego.

3. Sposób załatwienia sprawy - przede wszystkim w aspekcie jej przewlekłości oraz opieszałości; działania Rady OIRP nie noszą znamion wskazujących na prowadzenie postępowania: w sposób budzący zaufanie, stanie na straży praworządności, załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez działania w sprawie wnikliwie i szybko przez co Rada OIRP narusza m.in. także art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 12 K.p.a.

4. W działaniach Rady OIRP w K. nie można się doszukać zastosowania wyroku WSA z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt. VI SA/WA 98/05.

Uchwałą Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie odwołania od odmowy wpisu na listę aplikantów, podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 oraz art. 105 K.p.a. oraz art. 31 ust 2 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2002, Nr 123, poz. 1059, z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania kandydata od uchwały Okręgowej OIRP w K. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. uchylono zaskarżoną uchwałę i umorzono postępowanie w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Jak wskazał w wyroku WSA - przedmiotem postępowania o wznowienie, jest zgodne z art. 149 § 2 K.p.a., ustalenie "czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145 a kpa, tj. czy występują podstawy wznowienia, o których w tych przepisach mowa, oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną (w przypadku wystąpienia podstawy wznowienia) według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydanie decyzji podjętej w trybie wznowienia postępowania." Prezydium KRRP zobowiązane zatem było do rozpoznania przedmiotowej sprawy przez pryzmat aktualnie obowiązujących przepisów.

Sprawa rozpatrywana jest w określonym trybie przewidzianym w przepisach K.p.a., zgodnie z wnioskiem kandydata (wniosek z dnia [...] marca 20004 r.), który wszczął to postępowanie, i w tym przypadku postępowanie w tej sprawie toczyło się na podstawie art. 145 § 1 K.p.a.

Rada słusznie stwierdziła w uzasadnieniu uchwały, że w przedmiotowej sprawie nie może dojść do uchylenia uchwały [...] z dnia [...] lipca 2002 r.

Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenie lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uchwała [...] z dnia [...] lipca 2002 r. została doręczona kandydatowi w dniu [...] lipca 2002 r., co jednoznacznie wynika z wniosku strony o wznowienia postępowania z dnia [...] marca 2004 r., a więc w dniu [...] lipca 2007 r. upłynął 5 letni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a.

Przepis art. 146 § 1 K.p.a. ustala okres przedawnienia na pięć lat, po upływie których organy administracji tracą kompetencję do merytorycznego rozpoznawania sprawy. Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 1999 r., sygn. akt I SA 1956/98, LEX nr 48560: "Organ administracyjny rozpoznający sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko, czy istniały przyczyny wznowienia podane w art. 145 § 1 k.p.a., ale także czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy co do istoty nie stoją okoliczności, o jakich mowa w cytowanym art. 146 k.p.a. Artykuł ten zawiera dwie przesłanki negatywne (zawarte w § 1 i § 2 art. 146) ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Wystąpienie tych przesłanek nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania. Ogranicza natomiast możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu sprawy co do istoty." Podobne stanowisko przyjął NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 1999 r., w sprawie sygn. akt IV SA 1018/97, LEX nr 47227, podkreślając, że "treść art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, iż upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały." Prezydium KRRP w niniejszej sprawie podziela tę linię orzeczniczą, iż upływ okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 K.p.a. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie.

Po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci kompetencję nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym, z powodu stwierdzenia przez organ administracji braku podstaw do jej uchylenia, gdyż jest to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Akceptacja poglądu przeciwnego oznaczałaby, że po upływie okresu przedawnienia, kiedy organ nie mógł już uchylić decyzji (art. 146 § 1 in fine), nadal może toczyć się postępowanie badające sprawę co do istoty.

Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Po upływie terminu przedawnienia nie może dojść do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Wznowione postępowanie z chwilą upływu okresu przedawnienia staje się zatem bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu z tej właśnie przyczyny.

Uzasadnia to w konsekwencji uchylenie uchwały Nr [...] Rady OIRP w K. i umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 K.p.a.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów Prezydium KRRP zajęło następujące stanowisko:

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 107 K.p.a., polegający na tym, że uchwała, która została przesłana do wnioskodawcy zawiera jedynie podpisy dwóch członków Rady OIRP w K.

Decyzja administracyjna organu kolegialnego (zgodnie z zasadą pisemności postępowania - art. 14 § 1 K.p.a.) jest "opatrywana podpisem" osób uczestniczących w jej przyjęciu albo przez sporządzenie odrębnego dokumentu, który jest podpisywany przez wszystkie osoby uczestniczące w jego przyjęciu, albo też przez ujęcie treści rozstrzygnięcia przyjętego w g wyniku głosowania w protokole posiedzenia, do którego załączona jest podpisana przez uczestników posiedzenia lista obecności członków organu kolegialnego. Taka praktyka podpisywania decyzji administracyjnych (art. 104 K.p.a.) podejmowanych przez kolegialne organy orzekające jest zgodna z art. 107 § 1 K.p.a.

Nie można się dopatrzeć naruszenia:

- art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie przez Radę OIRP w K. zasady praworządności,

- art. 12 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób opieszały, przewlekły.

Zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wyrażona w art. 7 K.p.a. nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Przepis art. 7 K.p.a. nie może być podstawą nabycia przez stronę postępowania jakichkolwiek uprawnień materialno-prawnych. W istocie bowiem, zasada ta znajduje zastosowanie do przypadków podejmowania w sprawie decyzji o charakterze uznaniowym, czyli pozwalającym organowi na wybór sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja o wpisie na listę aplikantów radcowskich do takich rozstrzygnięć nie należy, stanowiąc postać decyzji związanej, czyli takiej, której treść jednoznacznie determinują przepisy prawa.

Zarzuty kandydata co do prowadzenia postępowania w sposób opieszały i przewlekły stanowią tylko subiektywne odczucia wnioskodawcy.

Odwołanie od powyższej uchwały złożył do Ministra Sprawiedliwości kandydat zarzucając jej naruszenie w szczególności następujących przepisów prawa procesowego i materialnego:

- art. 107 K.p.a. poprzez niezastosowanie się do jego treści;

- art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie przez PKRRP zasady praworządności;

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie przez Prezydium KRRP postępowania w sposób nie budzący zaufania;

- art. 12 K.p.a. poprzez prowadzenie przez Prezydium KRRP postępowania w sposób opieszały, przewlekły;

- art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie przez Prezydium KRRP zasady dwuinstancyjności postępowania.

W związku z powyższym kandydat wniósł - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. o uchylenie w całości uchwały KRRP z dnia [...] kwietnia 2008 r. i poprzedzającej ją uchwały OIRP w K. z dnia [...] lutego 2007 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie uchwały Rady OIRP w K. z dnia [...] lipca 2002 r. i wydanie uchwały rozstrzygającej o wpisaniu kandydata na listę aplikantów radcowskich w OIRP w K. na najbliższy pierwszy rok szkoleniowy.

W uzasadnieniu kandydat przedstawił stan faktyczny sprawy oraz powtórzył zgłoszone już w dotychczasowym postępowaniu zarzuty.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 145 a § 1, art. 146 § 1 i 2 i art. 151 § 2 K.p.a. w zw. z art. 31 ust. 2, 2a ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych, po rozpoznaniu odwołania kandydata od uchwały Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2008 r., uchylającej uchwałę OIRP w K. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. i umarzającej postępowanie w sprawie odmowy wpisu wnioskodawcy na listę aplikantów radcowskich, uchylono zaskarżoną uchwałę Prezydium KRRP, utrzymując tym samym w mocy uchwałę Rady OIRP w K. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich tej Izby.

W ocenie Ministra odwołanie kandydata zasługiwało jedynie częściowo na uwzględnienie.

Zasadność zarzutów skarżącego odnosi się do rozstrzygnięcia Prezydium KRRP.

Organ ten prawidłowo przyjął stan faktyczny ustalony przez Radę OIRP w K. Jednak z ustalonego stanu wyciągnął nieprawidłowe wnioski. Okolicznością bezsporną jest, że uchwała Rady OIRP w K. nr [...], będąca przedmiotem wznowienia postępowania, została wydana w dniu [...] lipca 2002 r. Kandydatowi została doręczona w dniu [...] lipca 2002 r., co przyznaje odwołujący we wniosku o wznowienie postępowania. Natomiast ostatnie ze skarżonych przez kandydata uchwał zostały podjęte: przez Radę OIRP w dniu [...] grudnia 2007 r., a przez Prezydium KRRP - w dniu [...] kwietnia 2008 r. Zatem obie wspomniane uchwały wydano już po upływie pięć lat od daty doręczenia wnioskodawcy uchwały z [...] lipca 2002 r. przez Radę OIRP.

Okoliczność ta ma istotne znaczenie. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 K.p.a. nie można uchylić decyzji, odnośnie której wznowiono postępowanie na mocy art. 145a K.p.a., jeżeli od jej doręczenia bądź ogłoszenia upłynęło pięć lat. Oznacza to, że upływ tego terminu, zakreślonego przez art. 146 § 1 K.p.a. stanowi negatywną przesłankę do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji. W tej sytuacji organy rozstrzygające niniejszą sprawę straciły kompetencję nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, wydanej w postępowaniu zwyczajnym, gdyż utraciły prawo merytorycznego orzekania w sprawie. Nie było też podstaw do wydania uchwały o umorzeniu postępowania w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich, jak to uczynił organ II instancji. Nie wystąpiły bowiem przesłanki z art. 105 K.p.a. warunkujące umorzenie postępowania. Nieuzasadnione jest twierdzenie, że postępowanie w sprawie odmowy wpisu zainteresowanego na listę aplikantów stało się bezprzedmiotowe (wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., SA 1031/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 60, wyrok NSA z dnia 9 lutego 1999 r., III SA 1591/98, niepubl.).

Nadto należy podnieść, że upływ terminu z art. 146 § 1 K.p.a. ma charakter 1ezwarunkowy, tj. jest niezależny od okoliczności, które to spowodowały (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1999 r., IV SA 1018/97, LEX nr 47227 oraz wyrok WSA w Warszawie dnia 9 listopada 2005 r., VII SA/Wa 463/05, LEX nr 198863). Termin ten nie może być przywrócony na ogólnych zasadach z art. 58 k.p.a.. Dotyczy on bowiem czynności organu, nie zaś czynności zainteresowanego.

Wobec powyższego, mimo wadliwości zaskarżonej uchwały Prezydium KRRP, nie można podzielić stanowiska odwołującego, że przewlekłość postępowania, a tym samym naruszenie zasady praworządności, pozwalały na przyjęcie, że skutki regulacji z art. 146 § 1 K.p.a. zostały wyłączone.

Z kolei odnosząc się do uchwały Rady OIRP w K. z dnia [...] grudnia 2007r., zdaniem Ministra Sprawiedliwości, brak jest podstaw do jej kwestionowania.

Rada ta jako podstawę rozstrzygnięcia powołała art. 146 § 1 i 2 K.p.a. Zapis § 1 tego artykułu zakazuje uchylenia decyzji w przypadku wznowienia postępowania właśnie z powodu przedawnienia. Natomiast § 2 powołanego przepisu odnosi się do innej sytuacji, tj. takiej, kiedy nowa decyzja odpowiadałaby w swej istocie dotychczasowemu rozstrzygnięciu. Zatem art. 146 K.p.a. reguluje niezależne od siebie przesłanki odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania. Nie oznacza to jednak, że nie mogą łącznie wystąpić okoliczności przewidziane w obu paragrafach.

Opisana wyżej sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Doszło bowiem do przedawnienia, przewidzianego w art. 146 § 1 K.p.a., wyżej omówionego. Jednocześnie całokształt materiału dowodowego wskazuje, że brak było podstaw do wydania przez organ I instancji uchwały innej aniżeli dotychczasowa, co wynika z art. 146 § 2 K.p.a.

Słusznie Rada OIRP odwołała się do uzasadnienia cytowanego wyroku TK 18 lutego 2004 r., w którym stwierdził, że "Pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału konkursy na aplikacje: adwokacką i radcowską zachowują swą skuteczność. Konkursy te - także ze względu na swą naturę - nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku. Wydawane po przeprowadzeniu konkursów decyzje i rozstrzygnięcia w sprawie przyjęć na aplikacje podejmowane były bowiem na podstawie innych przepisów ustaw: prawo o adwokaturze i ustawy o radcach prawnych niż przepisy objęte orzeczeniem Trybunału o niezgodności z Konstytucją".

Nadto ustawa o radcach prawnych w brzmieniu obecnie obowiązującym wymaga również zdania egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Obecnie konkursy takowe przeprowadzają inne komisje od tej, przed którą zdawał kandydat. Brak jest podstaw prawnych do powołania komisji, przed którą zdawał odwołujący i tym samym przeprowadzenia konkursu według zasad, jakim podlegał egzamin, któremu został poddany kandydat.

Z powyższych względów, w niniejszej sprawie należało uznać za prawidłowe odwołanie się przez organ I instancji także do przesłanki z art. 146 § 2 K.p.a.

Nadto w rozpatrywanej sprawie organ podniósł, że z dniem 9 czerwca 2007 r. na mocy ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 540) weszły w życie przepisy art. 31 ust. 2a i 2b ustawy o radcach prawnych, stanowiące kolejno, że od uchwały Prezydium KRRP odmawiającej wpisu na listę radców prawnych służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z K.p.a., a od jego ostatecznej decyzji zainteresowanemu oraz Prezydium KRRP służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W ten sposób Minister Sprawiedliwości został organem trzeciej instancji zwyczajnego postępowania administracyjnego, uprawnionym do rozpatrywania odwołania zainteresowanego od uchwały organu II instancji samorządu radcowskiego odmawiającej mu wpisu na listę radców prawnych, a w związku z art. 33 ust. 5 - i aplikantów radcowskich. W rezultacie powiązania z przepisami K.p.a. odwołania służącego kandydatowi, przesądzono o sposobie jego rozpatrywania i treści decyzji możliwych do wydania przez ten organ odwoławczy, określonych w art. 138 K.p.a. Chodzi tu o powierzenie Ministrowi Sprawiedliwości uprawnień umiejscowionych na nieznanym artykułowi 15 K.p.a. szczeblu trzeciej instancji, możliwych do wykorzystania w interesie strony postępowania zwyczajnego, w sytuacji gdy wcześniejsze stadia postępowania administracyjnego kończyły się dla niej negatywnymi rozstrzygnięciami (uchwała NSA (7) z dnia 30 października 2007 r., II GPS 3/07, ONSAiWA 2008/1/1).

Skoro kandydat zaskarżył uchwały organów samorządu radcowskiego I i II instancji, Minister Sprawiedliwości miał obowiązek odnieść się do obu rozstrzygnięć. Jako organ odwoławczy miał obowiązek kierować się wymogami z art. 138 K.p.a., jednocześnie uwzględniając okoliczność, że działał jako kolejny organ odwoławczy.

Skargę do WSA w Warszawie złożył na powyższą decyzję Ministra kandydat zarzucając jej naruszenie:

- art. 107 K.p.a. poprzez niezastosowanie się przez Ministra Sprawiedliwości do jego treści;

- art. 6 K.p.a. poprzez nie prowadzenie przez Ministra Sprawiedliwości postępowania na podstawie obowiązujących przepisów prawa;

- art. 6 K.p.a. poprzez naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości zasady praworządności;

- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie przez Ministra Sprawiedliwości postępowania w sposób nie budzący zaufania;

- art. 10 K.p.a. poprzez nie zapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i nie zapewnienie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

- art. 12 K.p.a. poprzez prowadzenie przez Ministra Sprawiedliwości postępowania w sposób opieszały, przewlekły;

- art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości zasady dwuinstancyjności postępowania;

- art. 78 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości zasady dwuinstancyjności postępowania

- art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez utrzymanie w obrocie prawnym uchwały wydanej na podstawie przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z prawem.

Mając powyższe na uwadze kandydat wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z wyżej wymienionymi przepisami prawa.

W uzasadnieniu kandydat przypomniał stan faktyczny sprawy oraz rozwinął przedstawione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze, iż postępowanie w sprawie było prowadzone z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 12 Kpa, tj. w sposób przewlekły, opieszały i nie budzący zaufania, Minister Sprawiedliwości uznał, że wydał decyzję z przekroczeniem ustawowego terminu do jej wydania, zakreślonym przez art. 35 § 3 K.p.a. Jednakże sytuacja ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie co do istoty rozpatrywanej sprawy. Natomiast skarżący uznając, iż doszło do bezczynności organu, mógł skorzystać ze środków przewidzianych przez K.p.a.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia kandydata, iż sprawa była rozpatrywana w sposób nie budzący zaufania, organ stwierdził, iż jest to subiektywne odczucie skarżącego. Jak podkreślił WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 309/06, "samo subiektywne poczucie krzywdy oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji, nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 kpa. Nie można uznać za słuszny interes strony, w świetle art. 154 kpa, jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją".

Mylnie także odczytuje skarżący uprawnienia Ministra Sprawiedliwości wobec organów samorządu radcowskiego. Minister Sprawiedliwości nie sprawuje kompleksowego nadzoru nad samorządem radcowskim, a posiada jedynie uprawnienia, które przyznaje mu ustawa, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Twierdzenie zatem, iż Minister Sprawiedliwości stojąc na straży praworządności powinien zdyscyplinować Radę OIRP w K. oraz Prezydium KRRP jest bezzasadne.

Organ nie podzielił także argumentów skarżącego w zakresie naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 78 Konstytucji RP i art. 15 K.p.a. W tym zakresie Minister powtórzył argumentacje podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu, nie znajduje także uzasadnienia podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości art. 10 K.p.a., tj. zapewnienia stronie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis art. 10 § 1 K.p.a. ma zastosowanie co prawda w każdym rodzaju postępowania administracyjnego, jednak może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy organ przed wydaniem decyzji prowadzi postępowanie dowodowe, a jego rola nie ogranicza się do rozpoznania środka odwoławczego, podania o wznowienie postępowania, wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej, czy też wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W takim bowiem przypadku to pismo stanowi wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zawiera zgłoszone żądanie. Nie można więc uznać, że w sposób realny doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, skoro postępowanie ograniczyło się do rozpoznania pisemnego żądania strony (tak: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1004/06). Skoro więc Minister Sprawiedliwości rozpatrywał żądanie skarżącego w zakresie złożonego przez niego odwołania, nie gromadząc jednocześnie nowych dowodów w sprawie, podnoszony przez kandydata zarzut jest bezzasadny.

Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy podkreślił, iż skarżący nie powołuje się na żadne nowe okoliczności, które przemawiałyby za zmianą decyzji. Treść skargi sprowadza się jedynie do polemiki ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, które zostało wyczerpująco uzasadnione w decyzji z dnia [...] października 2007 r. oraz do sposobu przeprowadzenia postępowania w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia [...] października 2008 r., którą uchylono uchwałę Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie odwołania od odmowy wpisu na listę aplikantów, utrzymując tym samym w mocy uchwałę Rady OIRP w K. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich tej Izby.

Jako pierwsza zapadła w rozpatrywanej sprawie uchwała Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] lipca 2002 r., którą odmówiono kandydatowi wpisu na listę aplikantów radcowskich w OIRP w K. w 2002 r.; została ona doręczona kandydatowi w dniu [...] lipca 2002 r.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r., P 21/02, OTK-A 2004/2/9, uznał, że przepis art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z Konstytucją.

W związku z powyższym kandydat złożył w dniu [...] marca 2004 r. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej uchwałą Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] lipca 2002 r.

Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. uchwałą Nr [...] r. Rady OIRP w K. z tej samej daty odmówiono uchylenia uchwały Nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r.

Po rozpatrzeniu odwołania kandydata KRRP uchwałą nr [...] z dnia

[...] października 2004 r. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. Rady OIRP w K.

Wyrokiem z dnia 6 września 2005 r. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2004 r. KRRP i poprzedzającą ja uchwałę nr [...] OIRP w K. z dnia [...] maja 2004 r.

Uchwałą Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] lutego 2007 r. odmówiono uchylenia uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich.

Na skutek odwołania uchwałą Nr [....] Prezydium KRRP z dnia [...] lipca 2007 r. uchylono uchwałę nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Rady OIRP w K. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Uchwałą Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] grudnia 2007 r. stwierdzono, że uchwała [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich wydana została z naruszeniem prawa. Nie uchylono jednak uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r.

Uchwałą Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie odwołania od odmowy wpisu na listę aplikantów, po rozpoznaniu odwołania kandydata, uchylono zaskarżoną uchwałę Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] grudnia 2007 r. i umorzono postępowanie w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia [...] października 2008 r., po rozpatrzeniu odwołania kandydata, uchylono uchwałę Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2008 r., utrzymując tym samym w mocy uchwałę Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich tej Izby.

Powyższą decyzję zaskarżono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W rozpatrywanej sprawie trzeba zwrócić uwagę, że kandydat nie złożył odwołania od uchwały Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] lipca 2002 r., odmawiającej mu wpisu na listę aplikantów radcowskich w OIRP w K. w roku 2002. Natomiast po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02, kandydat w dniu w dniu [...] marca 2004 r., a więc po blisko dwóch latach (20 miesiącach) złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej uchwałą Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] lipca 2002 r.

W rozpatrywanej sprawie Rada OIRP w K. działała konsekwentnie. Już w pierwszej (po wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 września 2005 r.) uchwale Rady OIRP w K. (Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r.) ponownie odmówiono uchylenia uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich odwołując się w tym zakresie do treści art. 146 § 2 K.p.a. oraz treści pkt 18 powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w myśl którego "pozbawienie mocy obowiązujących przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku TK konkursy na aplikację adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność. Konkursy te - także ze względu na swą naturę - nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku."

Uchylając powyższą uchwałę Rady OIRP w K. Prezydium KRRP w uchwale Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odwołało się w szczególności do ustaleń wyroku WSA z 6 września 2005 r.

Z kolei podejmując kolejną uchwałę (Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r.), którą Rada OIRP w K. stwierdziła, że uchwała [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich wydana została z naruszeniem prawa, nie uchylając jednak tej uchwały, organ samorządu zawodowego powołał się w podstawie prawnej uchwały na art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1, art. 146 § 2 i art. 145a § 1 K.p.a., rozwijając w obszernym uzasadnieniu wnioski wynikające z tych przepisów oraz nawiązując do wyroku TK.

W tej sytuacji podstawowym motywem uzasadnienia uchwały Nr [...] Prezydium KRRP z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie odwołania od odmowy wpisu na listę aplikantów, uchylającej zaskarżoną uchwałę Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] grudnia 2007 r. i umarzającej postępowanie w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich, było stwierdzenie, iż uchylona uchwała została wydana po upływie okresu przedawnienia, z naruszeniem przepisów art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. W ocenie organu, od daty doręczenia kandydatowi uchwały Nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r.( [...] lipca 2002 r.) w dniu [...] lipca 2007 r. upłynął 5-letni termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję Minister Sprawiedliwości wrócił przede wszystkim uwagę, że już ostatnie ze skarżonych przez kandydata uchwał zostały podjęte: przez Radę OIRP w dniu [...] grudnia 2007 r., a przez Prezydium KRRP - w dniu [...] kwietnia 2008 r., a zatem obie wspomniane uchwały wydano już po upływie pięć lat od daty doręczenia wnioskodawcy uchwały z [...] lipca 2002 r. przez Radę OIRP w K.

W tej sytuacji Sąd podziela ocenę Ministra Sprawiedliwości, że organy rozstrzygające niniejszą sprawę straciły kompetencję nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, wydanej w postępowaniu zwyczajnym, gdyż utraciły prawo merytorycznego orzekania w sprawie. Nie było też podstaw do wydania uchwały o umorzeniu postępowania w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich, gdyż nie wystąpiły bowiem przesłanki z art. 105 K.p.a. warunkujące umorzenie postępowania, a postępowanie w sprawie odmowy wpisu kandydata na listę aplikantów nie stało się bezprzedmiotowe.

Jednocześnie Sąd podziela ocenę Ministra Sprawiedliwości, że w podstawie prawnej uchwały Nr [...] Rady OIRP w K. z dnia [...] grudnia 2007 r. powołano w podstawie prawnej art. 146 § 1 i 2 K.p.a., i że w rozpatrywanej sprawie wystąpiły okoliczności przewidziane w obu paragrafach przywołanego artykułu K.p.a. Oznacza to brak podstaw do kwestionowania prawidłowości tej uchwały.

Powyższe stwierdzenie, w powiązaniu z wynikającą z wyroku TK tezą o zachowaniu skuteczności konkursów przeprowadzanych na aplikację radcowską i adwokacką na podstawie dotychczasowych przepisów, uznanych za niekonstytucyjne i pozbawione obecnie mocy prawej, a jednocześnie wobec wejścia w życie nowych przepisów, regulujących odmiennie zasady przeprowadzania konkursów, przesądza o tym, że brak jest podstaw do uchylenia uchwały Nr [...] Rady OIRP w K., gdyż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej.

Pozostałe zarzuty podniesione w skardze, a dotyczące naruszenia przepisów art. 78 oraz 87 Konstytucji RP, zostały w zaskarżonej decyzji w sposób dostateczny wyjaśnione, albo też – w odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj. w szczególności art. 107, art. 6, art. 8, art. 10, art. 12 i art. 15 K.p.a. – zostały wyjaśnione bądź w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bądź w odpowiedzi na skargę; w ocenie Sądu zarzucane przez kandydata naruszenia prawa procesowego nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.