Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 2056/00
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2002-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Opłata skarbowa
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 180, art. 199
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 5 pkt 4
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
Teza: 1. Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa w myśl art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ na organach podatkowych. Jako dowód mogą one dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem /art. 180/. W postępowaniu tym nie obowiązują ograniczenia dowodowe, wynikające z przepisów prawa cywilnego. Dowodem w sprawie może być również dokonane za zgodą strony jej przesłuchanie /art. 199/.

2. Umowa pożyczki nie wymaga dla swej ważności formy pisemnej. Organy podatkowe, ustalając fakt zawarcia umowy pożyczki oparły się na konsekwentnych, dwukrotnie powtórzonych wyjaśnieniach skarżącego, będącego pożyczkodawcą, złożonych w postępowaniu podatkowym. Artykuł 1 ust. 1 pkt 2 lit. "c" w zw. z art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ uzależnia powstanie obowiązku podatkowego od faktu zawarcia umowy pożyczki, bez żadnych wymogów co do jej formy. Skoro ustalono, że umowa taka została zawarta, to wymierzenie opłaty skarbowej było zasadne.

TEZY

1. Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa w myśl art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ na organach podatkowych. Jako dowód mogą one dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem /art. 180/. W postępowaniu tym nie obowiązują ograniczenia dowodowe, wynikające z przepisów prawa cywilnego. Dowodem w sprawie może być również dokonane za zgodą strony jej przesłuchanie /art. 199/.

2. Umowa pożyczki nie wymaga dla swej ważności formy pisemnej. Organy podatkowe, ustalając fakt zawarcia umowy pożyczki oparły się na konsekwentnych, dwukrotnie powtórzonych wyjaśnieniach skarżącego, będącego pożyczkodawcą, złożonych w postępowaniu podatkowym. Artykuł 1 ust. 1 pkt 2 lit. "c" w zw. z art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ uzależnia powstanie obowiązku podatkowego od faktu zawarcia umowy pożyczki, bez żadnych wymogów co do jej formy. Skoro ustalono, że umowa taka została zawarta, to wymierzenie opłaty skarbowej było zasadne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Sławomira P. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia 23 października 2000 r. (...) w przedmiocie opłaty skarbowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 września 2000 r. (...) Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w Ł. określił wysokość opłaty skarbowej od czynności cywilnoprawnej -umowy pożyczki zawartej w dniu 10 grudnia 1997 r. między Sławomirem P. i Markiem B. na kwotę 70.000 zł w kwocie 1.400 zł, w tym wysokość zaległości podatkowej z tytułu ww. opłaty w kwocie 1.400 zł i ustawowe odsetki za zwłokę liczone od dnia następnego po upływie terminu płatności do dnia wydania niniejszej decyzji /od 25 grudnia 1997 r. do 4 września 2000 r./ w łącznej wysokości 1.610,80 zł w ramach odpowiedzialności solidarnej z Markiem B.

Od decyzji tej Sławomir P. wniósł odwołanie do Izby Skarbowej w Ł.

Decyzją z dnia 23 października 2000 r. (...) Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż Sławomir P., przesłuchiwany przez Inspektora Kontroli Skarbowej w charakterze strony, dwukrotnie oświadczył, iż przekazana Markowi B. kwota 70.000 zł była pożyczką. Zeznania te złożył po pouczeniu go o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań i własnoręcznym podpisem potwierdził zgodność protokołów przesłuchań z jego wypowiedziami. Dodatkowo, przesłuchiwany jako strona wyjaśnił, że w ramach rekompensaty za niespłaconą pożyczkę otrzymał z firmy "R-P" obuwie o wartości 140.000 zł.

Umowa pożyczki podlega opłacie skarbowej bez względu na jej formę i cel zawarcia. Podlega jej więc również ustna umowa pożyczki, udzielonej w związku z zamiarem prowadzenia w przyszłości wspólnie z pożyczkobiorcą działalności gospodarczej. Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od tej czynności powstaje z chwilą zawarcia umowy. Dla powstania tego obowiązku bez znaczenia jest fakt, czy pożyczkobiorca wywiązał się z ustalonych przez strony warunków zwrotu otrzymanej kwoty Sławomir P. nie wykazał, że doszło do zawarcia umowy spółki między nim, Markiem B. i Ireneuszem J. Dla zrozumienia pojęcia pożyczka nie jest niezbędna specjalistyczna wiedza prawnicza Jest to pojęcia z tzw. zakresu wiedzy powszechnej i winno być znane osobie prowadzącej od lat działalność gospodarczą.

Od powyższej decyzji Izby Skarbowej Sławomir P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagał się uchylenia decyzji Izby Skarbowej zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, to jest art. 4 par. 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż zdarzenie polegające na wręczeniu prze skarżącego kwoty pieniężnej innej osobie zrodziło obowiązek podatkowy oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 180 i art. 190 par. 2 Ordynacji podatkowej poprzez dopuszczenie w sprawie dowodów, w których przeprowadzeniu strona nie miała możliwości uczestniczenia. Skarżący podniósł, że koronnym dowodem w sprawie miały być jego zeznania. Tymczasem zeznania, składane były w postępowaniu przygotowawczym, pod olbrzymią presją psychiczną wynikającą z faktu nieznajomości zeznań Marka B., będącego oskarżonym i zarazem świadkiem koronnym w głośnym procesie, budzącym duże zainteresowanie w mediach. Skarżący obawiał się negatywnych skutków Jakie mogłyby dotknąć jego s jego rodzinę i dlatego twierdząco odpowiedział na pytanie osoby prowadzącej przesłuchanie w postępowaniu przygotowawczym, iż wręczył pieniądze Markowi B. w celu udzielenia mu pożyczki. W istocie pieniądze te miały być przeznaczone na wspólne przedsięwzięcie -udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Gdyby doszło do jej zawarcia, zostałaby zapłacona stosowna opłata skarbowa. Okazało się zaś, że pieniądze te zostały od skarżącego wyłudzone.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła ojej oddalenie. Podtrzymała argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosła, iż późniejsze wyjaśnienia Sławomira P., zgodnie z którymi przedmiotowa kwota miała stanowić wkład do spółki z Ireneuszem J. są mało wiarygodne, bowiem skarżący nie wyjaśnił, dlaczego otrzymane w 1998 r. obuwie potraktował jako rekompensatę za niespłaconą przez Marka B. pożyczkę. Za niezasadny Izba Skarbowa uznała również zarzut dopuszczenia dowodów, w których przeprowadzeniu strona nie miła możliwości uczestniczenia. Marek B. nie był przesłuchiwany w sprawie z uwagi na to, że jest objęty programem ochrony świadków, natomiast Ireneusz J. nie żyje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Umowa pożyczka, podlegająca regulacji kodeksu cywilnego /art. 720-724 Kc/ nie wymaga dla swej ważności formy pisemnej. Z uwagi na wartość forma pisemna została zastrzeżona w stosunkach cywilnoprawnych jedynie dla celów dowodowych /art. 720 par. 2 i art. 74 par. 1 Kc/.

Organy podatkowe, ustalając fakt zawarcia umowy pożyczki oparły się na konsekwentnych, dwukrotnie powtórzonych wyjaśnieniach skarżącego, będącego pożyczkodawcą, złożonych w postępowaniu podatkowym /a nie przygotowawczym jak twierdzi skarżący/. Pouczony o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań podał on dokładną datę zawarcia umowy, miejsce jej zawarcia, a także określił jaka kwota miała być zwrócona. Faktem niewywiązania się przez Marka B. z umowy tłumaczył, też brak zapłaty za buty odebrane z firmy "R-P", której Marek B. miał być współwłaścicielem. Zeznał też, iż udzielenie pożyczki miało miejsce bez świadków. Udzielone przez niego następnie wyjaśnienia, w świetle których kwota 70.000 zł miała stanowić wkład do spółki z Ireneuszem J., nie są już tak szczegółowe. Nie wiadomo Jaka spółka miała być utworzona, dlaczego pieniądze wręczono Markowi B. i to przed jej zawiązaniem, dlaczego obuwie z firmy "R-P" potraktowano jako spłatę pożyczki.

Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa - w myśl art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ - na organach podatkowych. Jako dowód mogą one dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawe /art. 180 Ordynacji podatkowej/. W postępowaniu tym nie obowiązują ograniczenia dowodowe, wynikające z przepisów prawa cywilnego. Dowodem w sprawie może być również dokonane za zgodą strony jej przesłuchanie /art. 199 Ordynacji podatkowej/. Organy podatkowe oparły się na tym dowodzie oraz dowodzie z faktur z FHU "R-P", bowiem przeprowadzenie innych dowodów nie było możliwe. Ireneusz J., który miał być ewentualnym wspólnikiem nie żył od 1997 r., natomiast Marek B. nie mógł być przesłuchany z uwagi na objęcie go programem ochrony świadków. Podkreślić należy, że organy podatkowe podjęły próbę przeprowadzenia dowodu z zeznań tego świadka, ale Prokuratura Okręgowa w Ł. nie wyraziła zgody na podanie miejsca jego pobytu. Uznać zatem należy, że organy podatkowe przeprowadziły wszelkie możliwe dowody w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wbrew zarzutom skargi, w toku całego postępowania zapewniony był czynny udział strony, była ona bowiem zapoznawana z wynikami postępowania zgodnie z art. 123 par. 1 i art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej. W toku postępowania nie przesłuchano żadnych świadków, zarzut oparty na naruszeniu art. 180 i art. 190 par. 1 Ordynacji podatkowej jest zatem chybiony.

Dokonana przez organy podatkowe ocena dowodów została oparta na całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z art. 187 par. 1 Ordynacji podatkowej. Wyciągnięte z niej wnioski są spójne i logiczne. Zgodzić się bowiem należy z organami podatkowymi, iż umowa pożyczki należy do umów powszechnie stosowanych, również w stosunkach między osobami nie prowadzącymi działalności gospodarczej, a jej potoczne rozumienie nie odbiega od ustawowej regulacji. Wobec podania przez Sławomira P. danych dotyczących istotnych elementów tej umowy, trudno uznać, że nie rozumiał on znaczenia słowa pożyczka, nawet będąc pod presją psychiczną, wynikającą z prowadzonego postępowania przygotowawczego.

Prawidłowo też organy podatkowe uznały, iż art. 1 pkt 1 ppkt 2 lit. "c" w zw. z art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ uzależnia powstanie obowiązku podatkowego od faktu zawarcia umowy pożyczki, bez żadnych wymogów co do jej formy. Skoro ustalono, że umowa taka została zawarta między skarżącym a Markiem B. ustalenie opłaty skarbowej było uzasadnione. Zarzut naruszenia art. 4 par. 1 Ordynacji podatkowej jest zatem nietrafny.

Wobec niestwierdzenia faktu naruszenia prawa, a w szczególności art. 4 par. 1, art. 120, art. 122, art. 180 i art. 190 par. 1 Ordynacji podatkowej na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1985 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę należało oddalić.

Podkreślić przy tym należy, że w razie późniejszego wykrycia nowych okoliczności /stwierdzenia wyrokiem sąd odpowiedzialności Marka B. za wyłudzenie/ postępowanie niniejsze może zostać wznowione. W chwili obecnej skarżący nie twierdzi nawet, iż złożył doniesienie o przestępstwie popełnionym przez Marka B.