Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 159/91
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1991-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 5 poz. 24
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe.
article: par. 2 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 1984 nr 40 poz. 209
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1984 r. w sprawie trybu udostępniania prasie informacji oraz organizacji i zadań rzeczników prasowych w urzędach organów administracji państwowej.
article: art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: Przewodniczący rady gminy mimo, że nie jest organem gminy jest obowiązany z istoty pełnionej funkcji do udzielania prasie informacji o działalności rady stosownie do przepisów art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe /Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./ i par. 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1984 r. w sprawie trybu udostępniania prasie informacji oraz organizacji rzeczników prasowych w urzędach organów administracji państwowej /Dz.U. nr 40 poz. 209/ w związku z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ chyba, że obowiązek ten został przekazany z jego inicjatywy rzecznikowi prasowemu ustanowionemu uchwałą tejże rady.

TEZY

Przewodniczący rady gminy mimo, że nie jest organem gminy jest obowiązany z istoty pełnionej funkcji do udzielania prasie informacji o działalności rady stosownie do przepisów art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe /Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./ i par. 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1984 r. w sprawie trybu udostępniania prasie informacji oraz organizacji rzeczników prasowych w urzędach organów administracji państwowej /Dz.U. nr 40 poz. 209/ w związku z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ chyba, że obowiązek ten został przekazany z jego inicjatywy rzecznikowi prasowemu ustanowionemu uchwałą tejże rady.


UZASADNIENIE

Wojciech G. - redaktor naczelny czasopisma "Wiadomości" w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe /Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./ wniósł o nakazanie Przewodniczącemu Rady Miejskiej w S. udzielenia skarżącemu odpowiedzi na postawione pytania w piśmie doręczonym mu w dniu 30 lipca 1990 r.

Przewodniczący Rady Miejskiej w S. pismem z dnia 9 listopada 1990 r. odmówił udzielenia odpowiedzi na postawione mu pytania wyjaśniając m.in że, uznał rozmowy o czymś nie zaś tzw. bezprzedmiotowe dyskusje o niczym uściślając - mówię wtedy, gdy mam coś do powiedzenia, nie zaś wtedy, gdy chce ktokolwiek, abym mówił cokolwiek W tej sytuacji -zdaniem skarżącego - uczestnik postępowania naruszył przepis art. 4 Prawa prasowego oraz uniemożliwił stosowanie w praktyce zasady jawności życia publicznego co spowodowało także naruszenie przepisów art. 1 ust. 2 i 3 i art. 2 Prawa prasowego. Postępowanie uczestnika postępowania pozostaje również w sprzeczności z ustawą o samorządzie terytorialnym i statutem Rady Miejskiej w S., który przewiduje zawiadamianie społeczeństwa o terminach sesji rady miejskiej oraz o podejmowanych decyzjach i zamierzeniach. Te akty prawne nie przewidują tajności obrad i działań.

Przewodniczący Rady Miejskiej w S. wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że pismo o udzielenie odpowiedzi, nie odpowiada warunkom Prawa prasowego. Pismo to zostało skierowane do osoby prywatnej. a nie do przewodniczącego Rady Miejskiej w S. czy też samej Rady, jako do organu administracyjnego obowiązanego do udzielenia odpowiedzi. Treść pytań świadczy również o tym, że pytania były skierowane do osoby prywatnej. W odpowiedzi na skargę wyjaśniono także, że obowiązek udzielania informacji może dotyczyć jedynie tych spraw które są publicznie dostępne Nie ma natomiast obowiązku udzielenia informacji, o których można powziąć wiadomość z tablicy ogłoszeń umieszczonej w siedzibie Rady Miejskiej bądź z obrad sesji Rady w której każda osoba może uczestniczyć w charakterze obserwatora.

W piśmie procesowym z dnia 21 maja 1991 r. uczestnik postępowania dodatkowo stwierdził, że nie był uprawniony do udzielenia informacji prasie skoro ustanowiono rzecznika prasowego, a poza tym skarżący stawia prace Rady Miejskiej w sposób nierzetelny i napastliwy, co spowodowało naruszenie art. 6 Prawa prasowego. Skarżący naruszając prawo nie może domagać się ochrony swych interesów stąd też zasady współżycia społecznego są jedną z przyczyn, dla których uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wiadomości jako druk periodyczny ukazujący się raz w miesiącu, nie tworzący zamkniętej, jednorodnej całości opatrzony stałym tytułem, numerem bieżącym i datą jest czasopismem odpowiadającym definicji pojęcia "prasy" w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe /Dz.U. nr 5 poz. 24 ze zm./.

Skarżący zatem jako redaktor i wydawca tego czasopisma był uprawniony - dla realizacji m.in. prawa obywatela do informacji i oddziaływania na bieg spraw publicznych - do uzyskania informacji o działalności Rady Gminy i Miasta w S. od przewodniczącego tej Rady stosownie do przepisów art. 4 ust. 1 prawa prasowego i par. 1 ust. 1 i par. 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1984 r. w sprawie trybu udostępniania prasie informacji oraz organizacji i zadań rzeczników prasowych w urzędach organów administracji państwowej /Dz.U. nr 40 poz. 209/.

Zarzut uczestnika postępowania, że nie był on obowiązany do udzielenia informacji jest nieuzasadniony. Pismo skarżącego z dnia 19 lipca 1990 r. zawierające listę pytań było skierowane na adres: Cz. B. przewodniczącego Rady Miasta i Gminy w S i wpłynęło w dniu 30 lipca 1990 r. do Urzędu Miasta i Gminy w S. Nie może więc być mowy o tym, że pismo skarżącego zostało skierowane do osoby prywatnej.

Ustawa - Prawo prasowe weszła w życie z dniem 1 lipca 1984 r. a w tym czasie obowiązywała ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządzie terytorialnym /t.j. Dz.U. 1988 nr 26 poz. 183 ze zm./, określała rady narodowe jako przedstawicielskie organy władzy państwowej, a terenowe organy administracji państwowej jako organy wykonawcze i zarządzające rad narodowych. Prawo prasowe uwzględniło powyższy wówczas obowiązujący stan prawny i nałożyło obowiązek udzielania informacji między innymi na organy administracyjne, mając więc na uwadze także terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego /art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 2 Prawa prasowego i par. 4 ust. 1, 2 i 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1984 r./ Przez organy te, stosownie do przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ z dnia 27 maja 1990 r., rozumie się organy gminy. Rada Miasta i Gminy w S. zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ jest organem gminy. Nie jest natomiast takim organem Przewodniczący Rady. Z istoty jednak funkcji Przewodniczącego wynikają uprawnienia i obowiązki do przewodniczenia obradom i organizowania prac rady. Stąd też zasadne było domaganie się przez skarżącego od uczestnika postępowania, jako spełniającego funkcję organizacyjną organu kolegialnego, udzielenia informacji o działalności tego organu. Tego obowiązku nie kwestionował zresztą uczestnik postępowania i nie skierował skarżącego do innej osoby, a w szczególności do rzecznika prasowego, a sam poddał się trybowi przewidzianemu w przepisie art. 4 ust. 3 Prawa prasowego.

Ustanowienie przez radę gminy, w drodze uchwały, rzecznika prasowego nie ma więc dla sprawy istotnego znaczenia. Poza tym należy podkreślić, że statut Miasta i Gminy w S. uchwalony w dniu 26 czerwca 1990 r. był statutem tymczasowym, obowiązującym do dnia 31 grudnia 1990 r. Statut ten zaś zgodnie z par. 46 ust. 1 i 2 miał wejść w życie z dniem ogłoszenia, tj. z upływem 14 dni od dnia wywieszenia go na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta i Gminy w S. Na przedłożonym przez uczestnika postępowania statucie nie uczyniono jednak wzmianki czy i kiedy omawiany statut został ogłoszony i w związku z tym czy faktycznie wszedł on w życie. Gdyby nawet przy jąć, że akt prawny, dotyczący ustanowienia rzecznika prasowego obowiązywał w dacie wszczęcia postępowania przewidzianego w prawie prasowym w sprawie udzielenia informacji, to i tak - jak już wyżej wskazano - nie miało to istotnego znaczenia, skoro uczestnik postępowania nie odesłał skarżącego do rzecznika prasowego, a sam zadecydował o nie udzieleniu prasie informacji.

Na tle rozstrzygania przedmiotowej sprawy można sformułować następującą ogólną tezę, że przewodniczący rady gminy, mimo że nie jest organem gminy, jest obowiązany - z istoty pełnionej funkcji - do udzielania prasie informacji o działalności rady stosownie do przepisów art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 2 Prawa prasowego i par. 2 ust. 1 i par. 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1984 r. w sprawie trybu udostępniania prasie informacji oraz organizacji i zadań rzeczników prasowych w urzędach organów administracji państwowej w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, chyba że obowiązek ten został przekazany z jego inicjatywy lub inicjatywy rady rzecznikowi ustanowionemu uchwałą tejże rady.

Jeżeli natomiast chodzi o treść pytań skierowanych przez skarżącego, to nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że dotyczą one wyłącznie osoby prywatnej, a nie działalności rady jako organu gminy. Pytania takie jak, jak ocenia Pan sytuację gospodarczą? Jakie są efekty przeprowadzonej inwentaryzacji majątku miasta i gminy? Dlaczego społeczeństwo wcale nie jest informowane o działaniach i zamierzeniach nowych władz? Jakie są kompetencje nowego samorządu, czego dokonał nowy samorząd w okresie trzech miesięcy od wyborów? itp., z pewnością nie dotyczą sfery życia prywatnego. Na powyższe pytania mógłby uczestnik postępowania nie udzielić odpowiedzi jedynie ze względu na ochronę tajemnicy państwowej i służbowej oraz innej tajemnicy chronionej ustawą /art. 4 ust. 2 i art. 14 ust. 5 Prawa prasowego/. a tego rodzaju zastrzeżenia nie zostały przez niego zgłoszone. Pytania zaś dotyczące wieku, wykształcenia, zainteresowań i zamożności uczestnika postępowania należą istotnie do sfery życia prywatnego, i informacji w tym zakresie bez zgody uczestnika postępowania nie mógłby skarżący opublikować, chyba że wymagała tego obrona społecznie uzasadnionego interesu lub wiązałoby się to bezpośrednio z działalnością publiczną uczestnika postępowania /art. 14 ust. 6 Prawa prasowego/. Te okoliczności także nie były wzięte pod uwagę przez uczestnika postępowania nie stanowiły one podstawy do odmowy udzielenia informacji. Poza tym należy podkreślić, że żaden przepis prawny nie uzależnia obowiązku udzielenia prasie informacji od tego czy określoną informację o działalności organów gminy ogłoszono w sposób przewidziany prawem. Jeśli skarżący - zdaniem uczestnika postępowania - naruszył w swej dotychczasowej działalności prasowej przepis art. 6 Prawa prasowego, to można skorzystać z ochrony przewidzianej w tym prawie i kodeksie cywilnym. Tego rodzaju działanie nie może jednak stanowić podstawy do zaniechania udzielenia informacji.

Wobec powyższego uchylono odmowę udzielenia odpowiedzi wyrażoną w piśmie Przewodniczącego Rady z dnia 9 listopada 1990 r.