Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 539/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 1, art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 pkt 1, art. 34 par.4
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 45, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości skarżone przez A spółkę z o.o. w L. postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...]. w sprawie bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego wniesionego zarzutu oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podał, że Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego przyjął do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy z dnia [...], którym objęto wynikający z decyzji tego organu z dnia [...]. nr [...] podatek od towarów i usług za wrzesień 2005 r. w kwocie należności głównej 30 656 zł oraz należne odsetki za zwłokę. W celu wyegzekwowania tej należności organ egzekucyjny zajął w dniu [...]. rachunek bankowy tej spółki oraz wysłał na jej adres przesyłką poleconą odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego Przesyłkę tę odebrała H. P. w dniu 15 marca 2007 r. W piśmie z dnia 23 marca 2007 r. spółka zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, argumentując, że nie doręczono jej decyzji organu podatkowego, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Wnosiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zarzutu. Podniosła przy tym, że w sposób nieprawidłowy doręczono jej odpis tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego . W efekcie nie rozpoczął biegu termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji.

W zażaleniu na postanowienie organu I instancji z dnia [...]. (nr [...]), uznające za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie rozpatrzenia zarzutu ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia. spółka wnosiła o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka H. P. na okoliczność daty przekazania spółce odebranej przez nią przesyłki zawierającej między innymi odpis tytułu wykonawczego. Spółka podniosła także, iż błędne jest stanowisko organu egzekucyjnego dotyczące zgłoszenia zarzutów po terminie, gdyż odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego nie został prawidłowo doręczony.

Odnosząc się do wniosków zawartych w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że zgodnie z art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjna na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł wykonawczy – w myśl art. 27 § 1 pkt 9 ustawy - zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni. Organ egzekucyjny lub egzekutor przystępując do czynności egzekucyjnych doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony ( art. 32 ustawy). W myśl art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 ustawy egzekucyjnej, zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego, prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że jednym z obowiązków organu egzekucyjnego jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co – stosownie do art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej – powinno nastąpić za pokwitowaniem. Przepis art. 45 kpa stanowi, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcz się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 kpa stosuje się odpowiednio. Spółka z ograniczona odpowiedzialnością jest jednostką organizacyjną w rozumieniu w/w przepisu i doręczanie pism musi nastąpić z zachowaniem przewidzianych w tym przepisie wymagań, tzn. w lokalu jej siedziby i do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.

Z akt sprawy wynika, że odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wysłano spółce przesyłką poleconą nr [...], której odbiór w dniu 15 marca 2007 r. pokwitował pełnoletni domownik – H.P.. Doręczenie pełnoletniemu domownikowi, podejmującemu się oddania pisma adresatowi jest doręczeniem w trybie art. 43 kpa, znajdującym zastosowanie do doręczania przesyłek osobom fizycznym. Oznacza to, że doręczenie przesyłki adresowanej do osoby prawnej osobie trzeciej było nieprawidłowe. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przesyłka ta nie została skutecznie doręczona spółce. Z treści art. 45 kpa wynika, że do doręczania pism osobom prawnym nie można odpowiednio stosować art. 43 kpa, dotyczącego tylko osób fizycznych. Skoro organ egzekucyjny nie doręczył spółce odpisu tytułu wykonawczego, to nie można uznać, że rozpoczął bieg termin do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Warunkiem rozpoczęcia biegu tego terminu jest bowiem prawnie skuteczne i nie budzące wątpliwości doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Brak podstaw do merytorycznego rozpoznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego obligował zatem organ egzekucyjny do umorzenia postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Działając w oparciu o wyżej wymienione przepisy, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego powinien był umorzyć postępowanie w sprawie zarzutów. Jednakże skarżone postanowienie z dnia [...] nie zawiera wskazanego rozstrzygnięcia, tylko ogranicza się do uznania za bezprzedmiotowe postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia. W myśl art. 105 kpa, w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania organ egzekucyjny zobligowany jest wydać postanowienie o umorzeniu tego postępowania. Stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów jest zatem przesłanką do umorzenia prowadzonego postępowania, nie stanowi natomiast rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 105 kpa. W związku z tym, że skarżone postanowienie jest wadliwe z uwagi na brak rozstrzygnięcia oraz zostało oparte na błędnych ustaleniach faktycznych, to jest uznano, że zarzuty zostały wniesione po terminie, podczas gdy termin do ich wniesienia nie zaczął biec, postępowanie w sprawie zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 23 marca 2007 r. jest bezprzedmiotowe, co obliguje organ do jego uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie. Wobec powyższego, organ egzekucyjny zobowiązany jest doręczyć spółce odpis tytułu wykonawczego. Prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego będzie przysługiwało w terminie 7 dni od doręczenia tego odpisu. Odnośnie żądania przesłuchania w charakterze świadka H. P. na okoliczność daty przekazania spółce odpisu tytułu wykonawczego, należy wskazać, że jest ono bezprzedmiotowe, gdyż odpis ten nie został spółce skutecznie doręczony.

W skardze do Sądu na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie art. 34 § 4 w związku z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuwzględnienie zgłoszonego zarzutu i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy decyzja w związku z którą wystawiony został tytuł wykonawczy nigdy nie została zobowiązanemu doręczona. W uzasadnieniu prokurent spółki podał, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 33 pkt 1 i 6 powołanej ustawy, zobowiązany może w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego złożyć zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym i niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Po przeprowadzeniu postępowania organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów. Jeżeli zarzuty są uzasadnione organ wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem prokurenta spółki - zobowiązany otrzymał tytuł wykonawczy za pośrednictwem osoby trzeciej – H. P.. W tym zakresie ustalenia organu są wadliwe, co powoduje, że odmowa przeprowadzenia na tę okoliczność dowodu z przesłuchania H. P. stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania. Zarzut dotyczył braku skutecznego doręczenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe i ustalającej dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Niedoręczona decyzja nie wywołuje żadnego skutku prawnego, a co za tym idzie brak jest jakichkolwiek przesłanek do uznania, że istnieje zobowiązanie podatkowe, w związku z którym wystawiony został tytuł wykonawczy. Zatem prawidłowym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej powinno być uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Tytułem wstępu należy przypomnieć, że kryterium sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia wyznacza dyspozycja zawarta w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - zwanej dalej p.p.s.a. Wyniki tej kontroli wskazują, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa .

Stosownie do art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) – zwanej dalej ustawą egzekucyjną – organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego sporządzonego według ustalonego wzoru. W myśl art. 32 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Tytuł wykonawczy zawiera pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie zgłoszenia zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego ( art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 ustawy egzekucyjnej). Dyrektor Izby Skarbowej słusznie wskazał, że przesyłka polecona, zawierająca odpis tytułu wykonawczego oraz odpis zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nie została prawidłowo doręczona spółce. Doręczenie to było zatem nieskuteczne bowiem nastąpiło niezgodnie z treścią art. 45 Kodeksu postępowania administracyjnego, przewidującego, że jednostkom organizacyjnym ( tu – spółce A ) doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. W tej sytuacji Dyrektor Izby Skarbowej ma rację, że skoro organ egzekucyjny nie doręczył spółce tytułu wykonawczego, to nie rozpoczął biegu termin do zgłoszenia zarzutów i nie można mówić, że spółka zgłosiła zarzuty po terminie. Zatem obowiązkiem organu egzekucyjnego było i jest doręczyć spółce odpis tytułu wykonawczego w sposób prawidłowy i skuteczny. Wtedy wniesione przez spółkę zarzuty w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu postanowienia będą mogły być merytorycznie rozpatrzone, w tym ewentualny zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). Przepis ten – powoływany w skardze - przewiduje, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być nieistnienie obowiązku. Z kolei drugi przepis art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej - powoływany w skardze – stanowi, że organ egzekucyjny wydaje w sprawie zarzutów postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy są one uzasadnione. W rozpoznawanej sprawie – wbrew stanowisku spółki - nie doszło do naruszenia żadnego z tych przepisów. Organ egzekucyjny nie badał przecież zasadności zarzutów formułowanych przez spółkę. Wobec tego nie można stwierdzić, że spółka zasadnie wywodzi, iż prawidłowe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej powinno sprowadzać się do uchylenia skarżonego postępowania, wydanego na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego i uznającego za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie rozpatrzenia zarzutu ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia oraz do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało skutecznie wszczęte i brak było na tym etapie podstaw prawnych do jego umorzenia. Stosownie do art. 105 § 1 kpa, organ w drodze decyzji umarza postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Przepis ten w powiązaniu z dyspozycją art. 17 § 1 oraz art. 18 ustawy egzekucyjnej, jak również żaden inny nie upoważniał organu egzekucyjnego, ani Dyrektora Izby Skarbowej do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Pierwszy z tych przepisów przewiduje, że organ egzekucyjny wydaje w toku egzekucji administracyjnej postanowienia dotyczące postępowania egzekucyjnego, zaś art. 18 wprowadza zasadę, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie, jeżeli przepisy niniejszej ustawy ( tu - ustawy egzekucyjnej ) nie stanowią inaczej.

W świetle powyższych rozważań bez znaczenia jest fakt, spółka otrzymała tytuł wykonawczy za pośrednictwem osoby trzeciej – H. P.. Organ nie miał obowiązku przeprowadzania na tę okoliczność dowodu z przesłuchania tego świadka i nie naruszył – wbrew stanowisku spółki - przepisów postępowania, w tym sposób rażący. W literaturze przedmiotu podnosi się, że warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Sąd podziela w tym zakresie pogląd, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Powszechnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa, albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązki ( zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2005r., FSK 2294/04, LEX nr 173113). Zatem rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym, co należy podkreślić, wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości ( por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2001r., III SA 1110/00 oraz z dnia 8 grudnia 2005r., II FSK 27/05, LEX nr 187767 ). Jako rażącego naruszenia prawa nie należy zaś traktować błędów w wykładni prawa, ale przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2004r., III SA 933/02, LEX nr 149177) a więc w sytuacji, gdy decyzja jest w sposób oczywisty sprzeczna z przepisem prawa i - w związku z powyższym - nie może pozostawać w obrocie prawnym praworządnego państwa (por. wyroki: NSA z dnia 13 maja 2003r., III SA 2395/0, LEX nr 146076 oraz WSA w Warszawie z dnia 14 października 2004r., III SA 2293/03, M.Podat. 2004/11/3 ).

W tych okolicznościach rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej o uchyleniu w całości postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] oraz o umorzeniu postępowania tego organu, zgodne jest z obowiązującymi przepisami prawa, wniesiona zaś skarga jako niepodważająca skutecznie argumentów zawartych w zaskarżonym postanowieniu - nie mogła być uwzględniona. Stąd też podlegała ona oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a..