Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 854/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 5, pkt 16, art. 4, art. 5, art. 13, art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 4 lipca 2016 r. nr SKO [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 1 kwietnia 2016 r. P. K. złożył w formie elektronicznej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę A. K. urodzoną 14 listopada 2013 r. W złożonym wniosku wnioskodawca wskazał, że w skład jego rodziny wchodzi córka A. K., córka J. K. (urodzona w dniu 24 maja 2006 r.) oraz żona K. N. - K.

Decyzją z dnia 27 maja 2016 r. (nr [...]) Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na córkę - A. K.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał art. 2 punkt 5 i punkt 16, art. 4, art. 5, art. 13 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195; dalej w skrócie "u.p.p."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214).

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 2 punkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna [...]; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Organ powołał się na sentencję prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] II Wydziału Cywilnego Rodzinnego (sygn. akt [...]) z dnia 22 kwietnia 2010 r. orzekającego rozwód pomiędzy K. K. (matką J. K.) a P. K., powierzającego władzę rodzicielską nad małoletnią J. K. obojgu rodzicom oraz ustalającego miejsce pobytu małoletniej przy matce. Ze wskazanego wyroku wynikało, iż sąd odstąpił od regulowania kontaktów wnioskodawcy z dzieckiem.

Dalej, organ wyjaśnił, że biorąc pod uwagę rozstrzygnięcie sądu, który ustalił miejsce pobytu małoletniej J. przy matce – K. K., córka J. nie może być wskazana w składzie rodziny we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez wnioskodawcę. Jedynie w przypadku gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Ta przesłanka nie została spełniona. W przedmiotowym wyroku nie ma bowiem zapisu zasądzającego opiekę naprzemienną rodziców. Ponadto z weryfikacji danych zawartych w rejestrze PESEL wynika, iż miejscem zameldowania dziecka – J. K. jest miasto G. W świetle u.p.p., A. K. musi być więc traktowana jako pierwsze a nie kolejne dziecko w rodzinie wnioskodawcy. Złożony wniosek nie obejmował zaś żądania przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Wobec niespełnienia warunków określonych przez ustawę wnioskowane świadczenie nie mogło zostać wnioskodawcy przyznane.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji P. K. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 punkt 16 u.p.p. poprzez dokonanie błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że pozostawienie w wyroku rozwodowym obydwojgu rodzicom pełnej władzy rodzicielskiej, przy jednoczesnym odstąpieniu od uregulowania kontaktów z dzieckiem nie stanowi o tym, że dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Ponadto odwołujący się zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

W uzasadnieniu odwołania P. K. podniósł, że nie jest znana polskiemu porządkowi prawnemu opieka naprzemienna, o której mowa w art. 2 punkt 16 u.p.p. Pojęcie opieka, jest synonimem pojęcia pieczy. Polski ustawodawca posługuje się tym drugim pojęciem w treści art. 95 § 1 - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej w skrócie jako "k.r.o."), który stanowi, że władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Już z samej treści tego przepisu można wywieść, że pozostawienie w wyroku rozwodowym pełnej władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, która to, jak już wskazano wcześniej, obejmuje również pieczę nad dzieckiem, stanowi orzeczenie sądowe, z którego wynika, że dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych. Stan prawny obowiązujący przed dniem 13 czerwca 2009 r. w ogóle nie przewidywał możliwości pozostawienia władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. W dodanym nowelą z 2008 r. przepisie art. 58 § 1 a k.r.o. ustawodawca przewidział, że "porozumienie rodziców" ma charakter obligatoryjny w przypadku pozostawienia władzy rodzicielskiej obojgu rozwodzącym się rodzicom. Porozumienie to stanowiło więc przesłankę konieczną do wydania takiego rozstrzygnięcia. Taki stan prawny obowiązywał w momencie orzekania o rozwodzie w sprawie wnioskodawcy. W 2015 r. ponownie podjęto próby legislacyjne regulujące kwestię opieki naprzemiennej przy czym zaproponowane zmiany nie znalazły aprobaty. Z kolei w toku prac nad ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu rodziny ustawodawca w ogóle nie zbadał problemu posługując się tak niedookreślonym pojęciem. Zdaniem odwołującego za opiekę naprzemienną należy uznać pozostawienie obojgu rodzicom władzy rodzicielskiej.

W ocenie odwołującego nie ma znaczenia dla sprawy, że córka z pierwszego małżeństwa jest zameldowana w [...]. Meldunek nie jest bowiem okolicznością faktyczną istotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Niejednokrotnie bowiem rodzice pozostający w związku małżeńskim zamieszkują w różnych miejscowościach, co nie przeszkadza im wspólnie opiekować się dziećmi. Dla wykonywania opieki nie jest zatem konieczne aby dziecko mieszkało w różnych odstępach czasu u obydwojga rodziców albowiem mogłoby to pozostawać sprzeczne z dobrem dziecka, które również ma prawo do stabilności.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 4 lipca 2016 r. (nr [...]) utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 punkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 punkt 14 i 16, art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 48 u.p.p.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Kolegium wskazało, że małżeństwo skarżącego z K. K. - zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie stron. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią J. K. zostało powierzone obojgu rodzicom, zaś miejsce jej pobytu ustalono przy matce. Sąd odstąpił od regulowania kontaktów małoletniej z ojcem oraz podzielił koszty utrzymania i wychowania małoletniej między rodziców.

Odwołując się do treści art. 25 i 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodek cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.) Kolegium wskazało, że wnioskodawca, jego obecna żona oraz córka A. K. zameldowani są (zamieszkują) w [...]. Z kolei córka wnioskodawcy z pierwszego małżeństwa J. K. zameldowana jest pod innym adresem. Okolicznością w sprawie bezsporną jest zaś to, że małoletnia J. K. nie zamieszkuje stale ze skarżącym lecz ze swoją matką, przy której sąd ustalił miejsce jej pobytu. Sąd w wydanym orzeczeniu dotyczącym rozwodu jej rodziców nie ograniczył władzy rodzicielskiej żadnego z nich lecz nie ustanowił również wprost opieki naprzemiennej ponieważ ustalił miejsce pobytu małoletniej przy matce.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu Kolegium wskazało, że stosownie do art. 58 § 1 k.r.o. w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. W przypadku braku porozumienia, sąd uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia (§ 1a). Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem (§ 1b).

W ocenie Kolegium, na gruncie badanej sprawy sąd zastosował art. 58 § 1 b k.r.o. uznając, że z punktu widzenia dobra dziecka najlepszym rozwiązaniem będzie pozostawienie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej uznaniu obojgu rodziców którzy będą w tym zakresie zgodnie współdziałać. Sąd nie ustanowił jednak opieki naprzemiennej nad dzieckiem, o której mowa w art. 2 punkt 16 u.p.p. Z ustanowieniem opieki naprzemiennej mielibyśmy do czynienia w sytuacji, gdyby sąd orzekł, że każde z rodziców ma sprawować opiekę nad dzieckiem "na przemian" z drugim, we względnie równych odstępach czasu (przykładowo - ojciec w miesiącach parzystych, matka w nieparzystych, każde z rodziców przez dwa kolejne tygodnie w miesiącu) i precyzyjnie określił sposób wykonywania opieki. Orzeczenie takie stanowiłoby konsekwencję uwzględnienia, jako zgodnego z dobrem dziecka, porozumienia małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Mogłoby zapaść przykładowo w sytuacji, gdy charakter pracy zarobkowej wykonywanej przez co najmniej jednego z rozwodzących się małżonków wymaga częstych, regularnych wyjazdów. W badanej sprawie orzeczenie sądu nie miało takiego charakteru. Skutkuje to niemożnością uwzględnienia wniosku o przyznanie wnioskowanego świadczenia wychowawczego.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. K. wniósł o uchylenie wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 2 punkt 16 u.p.p. poprzez błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że stałe zamieszkiwanie z dzieckiem jest warunkiem koniecznym, który musi zostać spełniony, aby zostało ono uznane za członka rodziny w rozumieniu ustawy;

- przepisów postępowania, to jest art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 u.p.p. poprzez wadliwe dokonanie oceny rozstrzygnięcia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 22 kwietnia 2010 r. (sygn. akt [...]) uznając, że z jego treści nie wynika, że opieka nad małoletnią córką skarżącego J. K. jest wykonywania w sposób naprzemienny w rozumieniu art. 2 punkt 16 u.p.p.;

- przepisów postępowania, to jest art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 u.p.p. poprzez zaniechanie rozpoznania wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego, to jest art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 107 § 3 k.p.a. odnoszących się do braku wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy co do tego, w jaki sposób wykonywana jest władza rodzicielska względem małoletniej J. K.;

- przepisów postępowania, to jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 u.p.p. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący powielił zasadniczo argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Uzupełniająco skarżący wskazał, że pozostawienie władzy rodzicielskiej obydwojgu rodzicom przy braku regulowania kontaktów z ich dzieckiem jest gruntem prawnym do sprawowania opieki naprzemiennej. Z kolei bez ustalenia sposobu realizowania obowiązków rodziców w ramach sprawowanej pieczy nad dzieckiem wydane w sprawie decyzje są przedwczesne. Stosownej oceny nie można również - wbrew twierdzeniom organów - dokonać bazując wyłącznie na kryterium czasokresów w jakich dziecko zamieszkuje u każdego z rodziców. W rozpatrywanej sprawie organ winien wyjaśnić w jaki sposób realizowane są kontakty z małoletnią J. K. Możliwość taką daje art. 15 u.p.p., jeżeli w danym przypadku zachodzą wątpliwości w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem.

Odnosząc się do celu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci skarżący wskazał, że ponosi koszty utrzymania oraz wychowania swojej pierwszej córki. W związku z tym zmniejszają się jego możliwości finansowe w zakresie finansowania, utrzymania i wychowania drugiej córki.

W ocenie skarżącego interpretacja przepisów przedstawiona przez organy rażąco dyskryminuje ojców dzieci pochodzących ze związków małżeńskich, które zostały rozwiązane przez rozwód. Treść uzasadnienia projektu wyżej wskazanej ustawy prowadzi do wniosku, że nie to było intencją ustawodawcy. Jedyna różnica pomiędzy rodzicami J. K. w zakresie sprawowania pieczy nad nią sprowadza się w zasadzie wyłącznie do sposobu realizowania obowiązku łożenia na jej utrzymanie. Różnicowanie rodziców dziecka z tego tylko powodu przez organy powoduje naruszenie wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności ingerencji w zakresie korzystania z jednego z konstytucyjnych praw, jakim jest wyrażone w art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP prawo do równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ wskazał uzupełniająco, że ewentualnie zawarte pomiędzy rodzicami dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, ich faktyczna realizacja oraz fakt wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego nie może w żaden sposób zastąpić orzeczenia sądu o odpowiedniej treści. W świetle art. 2 punkt 16 u.p.p. orzeczenie takie stanowi bowiem konieczny wymóg formalny, który musi być spełniony aby dziecko mogło zostać zaliczone do rodzin obojga rodziców (rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu) w rozumieniu wskazanej powyżej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] odmawiającą przyznania P. K. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na córkę – A. K. (urodzoną w dniu 14 listopada 2013 r.).

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195; dalej w skrócie "u.p.p.").

W niniejszej sprawie spór sprowadzał się do tego, czy córka skarżącego z pierwszego małżeństwa może być zaliczona do członków rodziny skarżącego – w rozumieniu pojęcia "rodziny" przyjętej na potrzeby powyżej wskazanej ustawy. Organy administracyjne stanęły na stanowisku, że skarżącemu nie przysługuje wnioskowane świadczenie na drugie dziecko, z uwagi na to, że nie sprawuje on stałej ani też naprzemiennej opieki nad swoim pierwszym dzieckiem z poprzedniego związku, czyli nad starszą córką, J. K.

Organ pierwszej instancji podnosząc, że córka z pierwszego małżeństwa nie zamieszkuje wspólnie ze skarżącym wskazywał na treść wyroku rozwodowego oraz fakt jej zameldowania w [...]. Do tych okoliczności odniósł się również organ odwoławczy przywołując treść art. 25, art. 26 § 1 i § 2 oraz art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny oraz art. 58 § 1, 1a i 1b ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Zgodnie z art. 2 punkt 16 u.p.p. ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Sąd zauważa, że definicja "rodziny", zawarta w art. 2 punkt 16 u.p.p. co do zasady nakazuje zaliczać do rodziny dzieci wspólnie zamieszkujące z małżonkami, rodzicami, opiekunami faktycznymi. W końcowej części definicji ustawa przewiduje jednak, że w przypadku dziecka, które zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Z kolei "miejsce zamieszkania" normują przepisy art. 25 - 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. W myśl tych przepisów miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25). Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28). Zgodnie natomiast z art. 26 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (§ 1). Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§ 2).

Z uwagi na wskazane unormowania ustawy - Kodeks cywilny oraz na brzmienie art. 2 punkt 16 in fine ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wnioskować należy, że ustawodawca nie wiąże możliwości zaliczenia dziecka (pozostającego pod opieką naprzemienną) do rodziny - z miejscem zamieszkania dziecka w rozumieniu kodeksu cywilnego. Miejsce zamieszkania dziecko może mieć - zgodnie z przepisami k.c. - tylko jedno, co nie sprzeciwia się możliwości zaliczenia go jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. O tym, że dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców nie decyduje bowiem w tym przypadku jego miejsce zamieszkania, a to czy jest ono, zgodnie z orzeczeniem sądu, pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców.

Wadliwe jest w tej sytuacji stanowisko wynikające z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, że skoro w wyroku rozwodowym miejsce pobytu córki skarżącego ustalono przy matce, to z tego względu nie można tego dziecka zaliczyć do członków rodzin obydwojga rodziców. Podobny wniosek wysnuwa także organ odwoławczy, akcentując w uzasadnieniu własnej decyzji kwestię konieczności zamieszkiwania dziecka z rodzicem (opiekunem), powołując się na przywołane powyżej przepisy kodeksu cywilnego - i wskazując, że sąd w wyroku rozwodowym określił miejsce pobytu pierwszej córki skarżącego przy matce. Czym innym jest jednakże kwestia miejsca zamieszkania dziecka, a czym innym możliwość uznania, że dziecko wchodzi w skład rodzin obydwojga rodziców.

W tym kontekście zauważyć należy, że ani ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ani też żaden inny akt prawny - w tym ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz.1822 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.c."), czy ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie zawierają definicji pojęcia "opieki naprzemiennej", użytego przez ustawodawcę w art. 2 punkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego posługuje się pojęciem "orzeczenie, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Zostało ono wprowadzone do k.p.c. z dniem 29 sierpnia 2015 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2015 r., poz.1062). Zauważyć jednakże należy, że pojęcia tego użyto tylko w takim kontekście, że pewne unormowania k.p.c. będzie się do tego rodzaju orzeczeń stosować odpowiednio (tak w art. 5821 § 4, art. 59822 i art. 7562 § 2 k.p.c.).

Z kolei art. 58 § 1 i § 1a ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy w brzmieniu z dnia wydania przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. stanowił:

§ 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i o kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 1a. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom na ich zgodny wniosek, jeżeli przedstawili porozumienie, o którym mowa w § 1, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka.

Obecnie, po nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazaną wyżej ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r., od dnia 29 sierpnia 2015 r. art. 58 § 1 i § 1a, § 1 b k.r.o. ma treść następującą:

§ 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 1a. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

§ 1b. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

Podnieść należy, że z akt administracyjnych wynika, iż małżeństwo P. K. z K. K. zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie stron na mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] II Wydziału Cywilnego Rodzinnego (sygn. akt [...]). Ponadto Sąd Okręgowy w [...] wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką stron, J. K., powierzył obojgu rodzicom, ustalając miejsce pobytu dziecka przy matce. Jednocześnie Sąd w wyroku tym odstąpił od regulowania kontaktów P. K. z małoletnim dzieckiem. Z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, że po wydaniu wyroku rozwodowego zapadło jakiekolwiek orzeczenie w sprawie ustalenia kontaktów z małoletnią.

Sąd wskazuje, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, należy do organów orzekających. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli

W ocenie Sądu organy obu instancji ustaliły stan faktyczny sprawy w sposób prawidłowy. Prawidłowe było również uznanie, że w aktach rozpatrywanej sprawy nie znajduje się orzeczenie sądowe, zgodnie z którym J. K. znajduje się pod opieką naprzemienną swoich rodziców. Niezasadny okazał się zatem zarzut naruszenia art. 2 punkt 16 u.p.p.

"Opiekę naprzemienną" należy w ocenie Sądu wiązać z sytuacją, w której z orzeczenia sądu wynika, że rodzice rozwiedzeni lub żyjący w separacji lub żyjący w rozłączeniu sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem - na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach i że obojgu rodzicom pozostawiono władzę rodzicielską. Wiąże się to - w konsekwencji - z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka z obojgiem rodziców - na przemian.

Zestawiając powyższe zapatrywanie z treścią znajdującego się w aktach rozstrzygnięcia rozwodowego oraz okolicznościami potwierdzonymi przez skarżącego nie można przyjąć, że okresy przebywania dziecka u każdego z rodziców są mniej więcej równe, następujące po sobie, powtarzające się na przemian. Koniecznym dla uznania opieki naprzemiennej jest natomiast ustalenie względnie równego podziału. Ustalenie to - zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 2 punkt 16 in fine u.p.p. - musi przy tym wynikać nie z oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie świadczenia wychowawczego ale z orzeczenia sądu (wyroku rozwodowego, postanowienia w przedmiocie ustalenia kontaktów z dzieckiem). W tym miejscu należy przyznać rację organowi odwoławczemu, że bieżący, faktyczny sposób wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem, ich faktyczna realizacja przez rodziców oraz fakt wywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego nie może zastępować wymaganego przez ustawę orzeczenia sądu. Okoliczności te nie są tym samym wystarczające do uznania, że w realiach danego przypadku dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców. Potwierdza to sam skarżący wskazując, że córka J. K. zamieszkuje z nim sporadycznie.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego należy wskazać, że organy prawidłowo zinterpretowały treść znajdującego się w aktach orzeczenia rozwodowego, a przepis art. 15 u.p.p. nie miał w sprawie zastosowania. Istotnym jest w tym miejscu wskazanie, że zgodnie art. 15 ust. 1 u.p.p., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, organ właściwy może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości. W realiach rozpatrywanej sprawy - z uwagi na treść wyroku rozwodowego - nie można uznać, że takie wątpliwości występują. Z treści tego wyroku nie wynika bowiem, że J. K. pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców.

W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że organy orzekające nie naruszyły wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania.

Dokonanie przez organy orzekające na tle wskazanych regulacji normatywnych odmiennej (od oczekiwań skarżącego) oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz podjęcie innego rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia wychowawczego nie świadczy jednak o tym, że doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania. Zdaniem Sądu organy dokonały rzeczowej i logicznej oceny materiału dowodowego dającego podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Ponadto uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji zawierają wszelkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Niezrozumiały jest ponadto zarzut dyskryminacji skarżącego poprzez wykładnię prawa dokonaną przez organ. Mając na uwadze treść przepisów Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) określających zasadę proporcjonalności, równości i zakazu dyskryminacji (art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 i ust. 2) jak i okoliczności rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów obowiązującego prawa materialnego oraz właściwie je zastosował. Należy ponadto wskazać, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do merytorycznej oceny konstytucyjności rozwiązań ustawowych. Uzupełniając zaś lub pomijając niektóre z przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie danego świadczenia z powołaniem się na zasady konstytucyjne, sąd administracyjny wchodziłby faktycznie w rolę Trybunału Konstytucyjnego, co z założenia jest niedopuszczalne (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 75/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 powyższej ustawy, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.