Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 547/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu wniosku D. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] nr[...], znak: [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym [...] tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 5/2, stanowiącej własność W. i D. małż. C., z nieruchomością oznaczoną nr działki 5/1, stanowiącą własność A. K. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy, we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości T., D. P. (aktualna właścicielka działki nr 5/1 położonej w T.) zarzuciła, że decyzja ta rażąco narusza prawo, bowiem wytyczona granica przechodzi przez sień i kuchnię budynku znajdującego się na rozgraniczanych działkach nr 5/1 i nr 5/2, a ponadto w czynnościach rozgraniczenia nie brali udziału B. i K. K. (rodzice wnioskodawczyni), którzy wówczas byli właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności (obecnie budynek stanowi własność skarżącej). Wskazała również, że ustalenie przebiegu granicy nastąpiło z naruszeniem § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jako podstawę wznowienia skarżąca podała art. 156 § 1 pkt 2 i 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 t.j. ze zm., dalej: "k.p.a.").

Decyzją z dnia [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] znak: [...] o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym [...] tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 5/2, stanowiącej własność W. i D. małż. C., z nieruchomością oznaczoną nr działki 5/1, stanowiącą własność A. K..

W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko w przypadku, gdy decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ podkreślił, że materialnoprawną podstawę decyzji Nr [...] Wójta Gminy B. z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.; dalej: "p.g.k."). Stosownie do art. 29 ust. 1 p.g.k., rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Czynności ustalenia przebiegu granicy wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (art. 31 ust. 1 p.g.k.). Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 p.g.k.). Organ wyjaśnił przy tym, że jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej ze stron, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 p.g.k.). Zgodnie z brzmieniem art. 33 ust. 1 p.g.k., na podstawie którego wydana została kwestionowana decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym [...], wójt wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Stosownie do art. 33 ust. 2 p.g.k. wydanie decyzji poprzedza:

1) dokonanie przez wójta oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;

2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Kolegium wyjaśniło, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]. organ gminy wskazał, iż: "rozgraniczenie nastąpiło na podstawie zebranych dowodów, tj. danych z Ośrodka Geodezji i Kartografii w T. wypisu z Księgi wieczystej [...] i [...], operatu scaleniowego nr [...], operatu [...] - "pomiar kontrolny", wypisów z ewidencji gruntów". Protokół graniczny podpisały bez zastrzeżeń stron, które stawiły się na gruncie.

Kolegium podkreśliło, iż od kwestii rozgraniczenia, tj. ustalenia przebiegu granicy,

należy odróżnić zagospodarowanie nieruchomości. Przebieg granic może nie pokrywać się z zagospodarowaniem terenu, może się także zdarzyć, że granice przecinają budynki. Istotą postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic (art. 29 ust. 1 p.g.k.). Ich przebieg geodeta winien w pierwszym rzędzie ustalić w oparciu o stan prawny nieruchomości. Granice prawne to granice, które można odtworzyć w oparciu o dokumenty, odpowiadające standardom geodezyjno-kartograficznym.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie z protokołu granicznego z czynności ustalenia przebiegu granicy zakończonych w dniu 21 kwietnia 2008 r. - sporządzonego przez upoważnionego geodetę, wynika, iż oparł się on na dokumentach udostępnionych mu z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Podstawę ustalenia przebiegu granicy stanowił operat scaleniowy nr [...] oraz operat nr [...] "pomiar kontrolny", w którym po raz pierwszy "pojawiają się" działki nr 5/1 i 5/2, które nie figurowały w operacie scaleniowym. Geodeta zaznaczył, iż granice scaleniowe są zmienione zgodnie ze stanem użytkowania na gruncie, wskazanym przez właścicieli. Pomiar granic wykonany został w układzie lokalnym bez dowiązania się do osnowy państwowej. Z zapisu protokołu wynika, iż W. i D. małż. C. oraz A. K. zgodnie oświadczyli, że granica pomiędzy działką nr 5/2 i nr 5/1 przebiega począwszy od drogi - dz. nr 34 od punktu nr 11-43 (granicznik) przez punkt 11-44 (narożnik stodoły) do punktu 11-45 (granicznik). Dalej granica biegnie do punktu granicznego z dz. nr 111/1 i 111/2, która nie jest przedmiotem rozgraniczenia. Dla ustalonych bezspornie punktów granicznych wykonano w obecności stron stabilizacji: punkty 11-43 i 11-45 zastabilizowano granicznikami typu Vector z podcentrem. Protokół graniczny podpisali bez zastrzeżeń właściciele rozgraniczanych nieruchomości, tj.: D. C., W. C. i A.K. i został 23 czerwca 2008 r. przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr ewid. [...].

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z delegacją zawartą w art. 32 ust. 6 p.g.k., szczegółowe zasady rozgraniczania nieruchomości, rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb dokonywania przez geodetę czynności i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu, określa rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453). Zwrócono uwagę, iż podstawę ustalenia przebiegu granic stanowią dokumenty dotyczące dwóch kwestii: tj. stanu prawnego i określenia położenia punktów granicznych i przebiegu granic nieruchomości (§ 3 rozporządzenia). Stan prawny dokumentują materiały wymienione w § 4 rozporządzenia, natomiast dokumentami służącymi określeniu granic i punktów granicznych są materiały wymienione w § 5 rozporządzenia. Należą do nich dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia granic, a w razie ich braku, mapy i plany obejmujące granice lub inne elementy pozwalające na odtworzenie granic. Dokumenty te stanowią podstawę określenia granic, jeśli zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W ramach czynności rozgraniczenia geodeta winien dokonać analizy uzyskanych informacji oraz przeprowadzić wywiad terenowy. Podczas tego wywiadu geodeta odszukuje znaki graniczne, a także określa położenie punktów granicznych, jeśli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich położenia (§ 10 rozporządzenia), W razie, gdy ustalenia przebiegu granicy nie można wykonać na podstawie zebranych dowodów, geodeta przyjmuje oświadczenia stron dotyczące przebiegu granicy. Jeżeli strony w zgodnych oświadczeniach wskazują przebieg granicy lub strona nieskładająca oświadczenia nie kwestionuje jej przebiegu, geodeta wykonuje czynności, o których mowa w § 11 pkt 2-4 (§ 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia).

Kolegium wskazało, że taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Po ustaleniu przebiegu granicy od punktu 11-43 przez punkt 11-44 do punktu 11-45 na podstawie zgodnego oświadczenia stron geodeta zastabilizował punkty graniczne 11-43 i 11-45 granicznikami typu Vector oraz sporządził protokół graniczny. Organ dodał, że zgodnie z § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia, przez punkty graniczne rozumie się punkty określające przebieg granicy nieruchomości, Przez znaki graniczne rozumie się zaś znaki z trwałego materiału umieszczone w punkcie granicznym lub trwały element zagospodarowania terenu znajdujący się w tym punkcie. W ocenie Kolegium, bezpodstawne jest zatem twierdzenie skarżącej, że niedopuszczalne jest, by "z rogu stodoły uczyniony został punkt graniczny". Ze szkicu granicznego nie wynika ponadto, by granica wyznaczona od punktu 11-43 przez punkt 11-44 do punktu 11-45 przechodziła przez sień i kuchnię budynku mieszkalnego. Szkic wskazuje, że budynki znajdują się na działce nr 5/1, stanowiącej wówczas własność A. K. a granica przebiega po zewnętrznych ścianach tychże budynków. Organ wyjaśnił, że nawet gdyby założyć, że w istocie naniesienia budynków na szkicu granicznym są nieprecyzyjne i granica wyznaczona przez opisane wyżej punkty graniczne "przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach 5/1 i 5/2", jak podnosi strona, to nie oznacza to, iż przebieg granicy ustalono z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest bowiem rzeczą organu wydającego decyzję rozgraniczeniową, której istotą jest odtworzenie i ustalenie przebiegu granicy, dociekanie źródeł pochodzenia i usytuowania naniesień budowlanych. Podkreślono też, iż przepisy rozdziału 6 p.g.k. - normującego rozgraniczanie nieruchomości - w żaden sposób nie odnoszą się do przebiegu granicy pod budynkami.

We wniosku o stwierdzenie nieważności skarżąca podniosła, że o rażącym naruszeniu prawa świadczy ustalenie przebiegu granicy "przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach 511 i 5/2", podczas gdy granica winna biec po ścianie działowej lub po wybudowaniu takiej ściany dla potrzeb podziału budynku po jego przepołowieniu. Odnosząc się do powyższego Kolegium wskazało, iż takie unormowanie zawiera przepis art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.), dotyczący podziału zabudowanych nieruchomości. Rozgraniczanie nieruchomości odbywa się natomiast na podstawie przepisów p.g.k. i wydanego na ich podstawie rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości, które wskazują, w jaki sposób i na jakiej podstawie należy ustalić przebieg granicy. Pomiędzy ww. postępowaniami, tj. dotyczącymi podziału nieruchomości oraz rozgraniczenia nieruchomości, zasadnicza różnica jest taka, że w wyniku podziału powstaje nowa granica, która musi spełniać wskazany warunek (tj. w przypadku zabudowanej nieruchomości, przy podziale powodującym także podział budynku, granica projektowanej do wydzielania działki winna biec po ścianie działowej budynku), natomiast przy rozgraniczeniu nieruchomości

ustala się na gruncie przebieg granicy już istniejącej, wynikający z dokumentów geodezyjnych i map zawierających dane do jej ustalenia.

Chybiony, zdaniem Kolegium, jest również zarzut naruszenia § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.), w powiązaniu z faktem postawienia płotu betonowego przez obecnych właścicieli działki nr 5/2 w niewielkiej odległości od budynku znajdującego sie na działce 5/1, co uniemożliwiło do niego dostęp i wykonywanie praw związanych z rozgraniczaną nieruchomością. Jak wynika z § 2 ust. 1, przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków. Nie mają więc one zastosowania do obiektów już istniejących. Poza tym, płot betonowy budowany był przez W. i M. W. w 2011 r., a rozgraniczenie nieruchomości miało miejsce wcześniej, bo w 2008 r. Dodatkowo, kwestia związana z postawieniem betonowego ogrodzenia wzdłuż działki nr 5/2, przez obecnych właścicieli tej działki, była szczegółowo analizowana przez Sąd Rejonowy w T. który prowadził sprawę z powództwa D. P. przeciwko W. i M. małż. W. o wydanie nieruchomości. W postępowaniu tym, Sąd odniósł się również do przebiegu linii granicznej pomiędzy działkami nr 5/1 i nr 5/2, określonej w protokole granicznym z 2008 r. Z przedstawionego przez Sąd opisu stanu faktycznego wynika, iż w 2002 r., a więc kilka lat przed przeprowadzeniem czynności rozgraniczeniowych, przez K. K. - ojca D. P.- rozebrana została część drewnianego budynku mieszkalnego, grożąca zawaleniem, zachodząca na grunt małżonków C.. Rozebrana część domu, stanowiąca w przybliżeniu jego połowę, była posadowiona na działce nr 5/2, stanowiącej obecnie własność W. i M. małż. W.. W pozostałej części domu (położonego na działce 5/1) znajdowały się pokój, kuchnia, pomieszczenie gospodarcze z piecem i sień. Powyższe Sąd ustalił na podstawie zeznań A. P. i zeznań D. P.

Organ wskazał, że oddalając powództwo D. P. o wydanie nieruchomości Sąd w prawomocnym wyroku z dnia [...] sygn. akt [...] zaznaczył, iż "Granica pomiędzy działkami o numerach: nr 5/2 i 5/1, stanowiąca linię 11-43-11-44-11-45, jest granicą prawną ustaloną w wyniku postępowania rozgraniczeniowego wykonanego w 2008 r. i nie podlega ponownemu ustaleniu". Sąd podzielił przekonanie biegłej U. B., co do niedopuszczalności dokonywania ponownego rozgraniczenia w sytuacji, gdy występuje w obrocie prawnym prawomocna decyzja Wójta Gminy B. o rozgraniczeniu nieruchomości. Sąd podkreślił, iż rozgraniczenie zostało dokonane w 2008 r., a jego ponowienie jest zbyteczne, niezasadne, a wręcz niedopuszczalne. Ustalona wówczas, z udziałem ówczesnych właścicieli tychże nieruchomości, granica, jest obowiązującą granicą prawną. Może być ona zmieniona jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego w rozumieniu art. 153 k.c, będącego wynikiem skutecznie zgłoszonego i uwzględnionego zarzutu zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu, po wykazaniu przesłanek z art. 172 § 1 i 2 k.c.

Co do zarzutu niewykonalności prawnej decyzji z 30.08.2008 r. (art. 156 § 1 pkt 5 Kpa), Kolegium wyjaśniło, że decyzja niewykonalna to taka decyzja, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. W przypadku decyzji z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości T. nie można stwierdzić, że została spełniona przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., którą wnioskodawczyni wywodzi z okoliczności uniemożliwiających korzystanie z budynku, którego część znajduje się na gruncie sąsiadów i "obudowana" została betonowym płotem.

Organ podkreślił, iż w dacie wydania kwestionowanej decyzji tyczącej rozgraniczenia nieruchomości położonych w T., oznaczonych nr działek 5/1 i 5/2, właścicielami budynków znajdujących się na działce nr 5/1, stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, byli B. i K. małż. K. (rodzice D. P.). Jak wyjaśnił Wójt Gminy B. w piśmie z 21 grudnia 2016 r., odnoszącym się do zarzutów stawianych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, w toku czynności rozgraniczenia działek nr 5/1 i nr 5/2 organ ten nie posiadał wiedzy dotyczącej "zawiłej własności" budynków zlokalizowanych na działce nr 5/1, stanowiących odrębny przedmiot własności. Kolegium wyjaśniło, że jeżeli w postępowaniu nie brały udziału osoby legitymujące się przymiotem strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., to i tak brak jest podstaw do przyjęcia, że wydana w tym postępowaniu decyzja rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Niebranie udziału przez stronę w postępowaniu, bez własnej winy, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa wart. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zaś nieważności decyzji. Na podstawę tę powoływać się mogą ponadto wyłącznie osoby, którym uprawnienie to przysługuje.

Kolegium wskazało również, że w sprawie nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, że do aktów notarialnych Nr [...] oraz [...] A. K. oświadczył, że działki nr 5/2 i nr 5/1 są niezabudowane, co jest nieprawdą, bowiem na tych działkach stoi należący do D. P. budynek, stanowiący odrębną od gruntu własność, który wcześniej należał do jej rodziców. Kolegium nie jest władne, by wypowiadać się w zakresie wad oświadczeń stron składanych do tu notarialnego. To należy do sądów cywilnych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że decyzja Kolegium rażąco narusza art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 oraz art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji bezzasadną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] wydanej przez Wójta Gminy B. [...] na podstawie protokołu granicznego sporządzonego w dniu 21 kwietnia 2008 r. przez geodetę M. K. mimo, iż czynność rozgraniczenia dotknięta była istotnymi wadami prawnymi, a to:

- ustaleniem granicy, która przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach nr 5/1 i 5/2, podczas gdy prawidłowo winna biec po ścianie działowej lub po wybudowaniu takiej ściany dla potrzeb podziału budynku po jego przepołowieniu,

- niedopuszczeniem do udziału w czynnościach rozgraniczenia B. i K. K., którzy byli wówczas właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności, przez który przechodziła granica - w efekcie protokół graniczny z 2008 r. nie zawiera ich podpisu,

- ustalenie granicy z naruszeniem przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym budynku nie można wybudować w mniejszej odległości od granicy niż 3 m, gdy jest zwrócony w stronę granicy ścianą bez otworów, zaś usytuowanie granicy w obecnym kształcie, mając na uwadze późniejsze postawienie płotu betonowego przez właścicieli działki nr 5/2 w niewielkiej odległości od budynku uniemożliwiło uzyskanie dostępu do tej jego części i wykonywanie swoich praw związanych z rozgraniczoną nieruchomością.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 16 lutego 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] strona oparła go o dwie przesłanki, tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa oraz niewykonalność decyzji w dniu tej wydania, która to niewykonalność ma charakter trwały. Oceniając, czy omawianym przypadku zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu gminy Kolegium stwierdziło brak istnienia takich przesłanek.

Kolegium w pełni podzieliło stanowisko zajęte przez poprzedni skład orzekający w decyzji z dnia 16 lutego 2017 r., a argumentację tam przedstawioną uznało też jako własną. Wbrew zarzutom strony, w ocenie organu decyzja ta nie narusza art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 k.p.a. oraz wskazanych we wniosku przepisów proceduralnych.

Kolegium wyjaśniło, że jak wynika z protokołu granicznego z czynności ustalenia przebiegu granicy zakończonych w dniu 21 kwietnia 2008 r., sporządzonego przez upoważnionego geodetę M. K., przy rozgraniczaniu działek 5/1 i 5/2 oparto się na dokumentach udostępnionych geodecie z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego podstawę ustalenia przebiegu granicy stanowił operat scaleniowy nr [...] oraz operat nr [...] - "pomiar kontrolny", w którym "pojawiają się" działki nr 5/1 i 5/2, które nie figurowały w operacie scaleniowym. Geodeta zaznaczył, że granice scaleniowe są zmienione zgodnie ze stanem użytkowania na gruncie, wskazanym przez właścicieli. Pomiar granic wykonany został w układzie lokalnym bez dowiązania się do osnowy państwowej. Organ wskazał, że z zapisu protokołu wynika, że W. i D. małż. C. oraz A. K. zgodnie oświadczyli, że granica pomiędzy działką nr 5/2 i nr 5/1 przebiega począwszy od drogi - dz. nr 3 od punktu nr 11-43 (granicznik) przez punkt 11-44 (narożnik stodoły) do punktu 11-45 (granicznik). Dalej granica biegnie do punktu granicznego z dz. nr [...] która nie jest przedmiotem rozgraniczenia. Dla ustalonych bezspornie punktów granicznych dokonano w obecności stron stabilizacji: punkty 11-43 i 11-45 zastabilizowano granicznikami typu Vector z podcentrem. Protokół graniczny podpisali bez zastrzeżeń właściciele rozgraniczanych nieruchomości, tj.: D. C., W. C. i A. K.. Protokół graniczny został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] r. za nr ewid. [...]. Rozgraniczenie zostało zatem przeprowadzone zgodnie z ww. przepisami prawa.

Organ ponownie podkreślił, że ze szkicu granicznego nie wynika, jak podnosi strona, by granica wyznaczona od punktu 11-43 przez punkt 11-44 do punktu 11-45 przechodziła przez sień i kuchnię budynku mieszkalnego. Szkic wskazuje, że budynki znajdują się na działce nr 5/1, stanowiącej wówczas własność A. K., a granica przebiega po zewnętrznych ścianach tychże budynków. Nawet gdyby założyć, że w istocie naniesienia budynków na szkicu granicznym są nieprecyzyjne i granica wyznaczona przez opisane wyżej punkty graniczne "przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach 5/1 i 5/2", to zdaniem Kolegium nie oznacza to, iż przebieg granicy ustalono z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium zwróciło uwagę na odmienność postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości od postępowania dotyczącego podziału nieruchomości (w którym to granica winna biec po ścianie działowej lub po wybudowaniu takiej ściany dla potrzeb podziału budynku po jego przepołowieniu).

Kolegium zaakceptowało też stanowisko, iż § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.) nie mógł zostać rażąco naruszony przez Wójta Gminy B., bowiem nie znajduje on żadnego zastosowania w postępowaniach o rozgraniczenie nieruchomości. Również pozostałe podnoszone przez stronę kwestie nie świadczą o tym, iż decyzja organu gminy rażąco narusza przepisy materialnego prawa, czy też procedury administracyjnej.

Organ zaakceptował przy tym stanowisko poprzedniego składu, iż okoliczność, że w postępowaniu nie brały udziału osoby legitymujące się przymiotem strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a, nie pozwala przyjąć, że wydana w tym postępowaniu decyzja rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Niebranie udziału przez stronę w postępowaniu, bez własnej winy, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zaś nieważności decyzji.

W ocenie Kolegium, kwestionowana decyzja rozgraniczeniowa nie była także niewykonalna w dniu jej wydania, a tym bardziej trwale niewykonalna. Świadczy o tym chociażby fakt, że operat zawierający dokumentację rozgraniczeniową, powstały na użytek wydania kwestionowanej przez skarżącą decyzji rozgraniczeniowej, został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W przypadku decyzji z dnia [...] r. o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości Teodorów nie można zatem mówić, że została spełniona przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., którą wnioskodawczyni wywodzi z okoliczności uniemożliwiających korzystanie z budynku, którego część znajduje się na gruncie sąsiadów i "obudowana" została betonowym płotem. To od właściciela ruchomości zależy, w jaki sposób rozwiąże kwestię korzystania z nieruchomości, której własność mu przysługuje (nie wykluczając odpowiedniego powództwa do sądu powszechnego).

Ponadto Kolegium podniosło, iż w sprawie [... Sąd Rejonowy W T. podzielił przekonanie biegłej U. B., co do niedopuszczalności dokonywania ponownego rozgraniczenia w sytuacji, gdy występuje w obrocie prawnym prawomocna decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...]. o rozgraniczeniu nieruchomości. Sąd podkreślił, iż rozgraniczenie zostało dokonane w 2008 r., a jego ponowienie jest zbyteczne, niezasadne, a wręcz niedopuszczalne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. P. zarzuciła naruszenie przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 12 k.p.a, oraz art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji bezzasadną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] wydanej przez Wójta Gminy B. w dniu [...]. na podstawie protokołu granicznego, sporządzonego w dniu 21 kwietnia 2008 r. przez geodetę mgr inż. M. K., mimo, iż czynność rozgraniczenia dotknięta była istotnymi wadami prawnymi, a to:

a) ustaleniem granicy, która przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach 5/1 i 5/2, podczas gdy prawidłowo winna biec po ścianie działowej lub po wybudowaniu takiej ściany dla potrzeb podziału budynku po jego przepołowieniu,

b) niedopuszczeniem do udziału w czynnościach rozgraniczenia B. i K. K., którzy byli wówczas właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności, przez który przechodziła granica - w efekcie protokół graniczny z 2008 r. nie zawiera ich podpisu,

c) ustalenie granicy, z naruszeniem przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym budynku nie można wybudować w mniejszej odległości od granicy niż 3 m, gdy jest zwrócony w stronę granicy ścianą bez otworów, zaś usytuowanie granicy w obecnym kształcie, mając na uwadze późniejsze postawienie płotu betonowego przez właścicieli działki 5/2 w niewielkiej odległości od budynku uniemożliwiło uzyskanie dostępu do tej części i wykonywanie swoich praw związanych z rozgraniczoną nieruchomością.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...]. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]. oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z [...] r. i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [....], znak: [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym T., gm. B., tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 5/2, stanowiącej własność W. i D. małż. C., z nieruchomością oznaczoną nr działki 5/1, stanowiącą własność A. K..

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznych - w ramach wyjątku od zasady stabilności decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym postępowanie w sprawie, wszczynanym w trybie określonym w art. 157 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe nie może być zatem traktowane jako ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej kontrolowaną w tym trybie decyzją ostateczną. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, jest wyłącznie ocena takiej decyzji pod kątem ustalenia, czy jest ona dotknięta jedna z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to pojęcie, które nie budzi rozbieżności interpretacyjnych w związku z bogatym dorobkiem orzecznictwa sądów administracyjnych. Jest ono interpretowane jednolicie, jako oczywista niezgodność w przypadku zestawienia treści rozstrzygnięcia z treścią zacytowanego przepisu jako podstawy prawnej. Przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa wiąże się także z powstaniem skutków niemożliwych do zaakceptowania w świetle reguł praworządności. Zakłada się, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki - oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04 oraz z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1672/10).

Dokonując wyjaśnienia pojęcia "rażącego naruszenia prawa", za zasadne uznać należy rozróżnienie wad decyzji powodujących jej wzruszalność i wad, które powodują – przez samo swoje istnienie lub przez swoje skutki – nieuchronną konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego lub wiążącego stwierdzenia naruszenia porządku prawnego przez decyzję. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko skłaniające się do czysto kasacyjnej formuły rozumienia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc do uznawania konieczności eliminowania decyzji z obrotu prawnego, z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa, w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy przed wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części. (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 630-631).

To oznacza, że z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie, a także o skutki wadliwej decyzji. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1705/93).

W takim postępowaniu, co istotne, organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, opierając się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10; wyrok NSA z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt II GSK 1061/08; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 251/09).

W ocenie Sądu, za prawidłowe należy uznać stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., iż w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z określonych w art. 156 § 1 k.p.a. podstaw stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji rozgraniczeniowej, w szczególności podnoszona przez skarżącą przesłanka z pkt 2 i 5 art. 156 § 1 k.p.a.

Wskazać należy, że podstawę materialnoprawną decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie rozgraniczenia działek 5/1 i 5/2, stanowił przepis art. 33 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. 2005 r., nr 240, poz. 2027 ze zm.; dalej: "p.g.k.").

Zgodnie z art. 29 powołanej ustawy, w brzemieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (ust. 1). Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (ust. 2). Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (ust. 3). Stosownie do art. 30 ust. 1 cytowanej ustawy, wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Przepis art. 31 ust. 1 tej ustawy stanowił, iż czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W świetle zaś art. 33 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (ust. 1). Wydanie decyzji poprzedza: 1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia, 2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (ust. 2). Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (ust. 3).

W pierwszej kolejności należy podnieść, że w niniejszym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji rozgraniczeniowej, Kolegium nie było upoważnione do merytorycznej jej oceny, polegającej na kompleksowej analizie całej dokumentacji geodezyjnej (w tym dokumentacji technicznej - pomiarowej z prac terenowych), zgromadzonej w toku postępowania, która wymagałaby od Kolegium wiadomości specjalnych i na nowo przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, w tym postępowania dowodowego. Oczywiste jest bowiem, że dokonanie takiej oceny przekraczałoby ramy zakreślone temu postępowaniu w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na swój nadzwyczajny charakter, nie może był traktowane na równi z postępowaniem odwoławczym, wszczętym na skutek złożenia przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu, prawidłowo przy tym Kolegium oceniło, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza, by kwestionowana decyzja Wójta Gminy B. z dnia [..]. naruszała – i to w sposób rażący – którykolwiek z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy B., jak wynika z protokołu granicznego z czynności ustalenia przebiegu granicy zakończonych w dniu 21 kwietnia 2008 r., sporządzonego przez upoważnionego geodetę M. K., oparto się na dokumentach udostępnionych geodecie z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Podstawę ustalenia przebiegu granicy stanowił operat scaleniowy nr [...] oraz operat nr [...] - "pomiar kontrolny", w którym po raz pierwszy pojawiły się działki nr 5/1 i 5/2, które nie figurowały w operacie scaleniowym. Geodeta zaznaczył, iż granice scaleniowe są zmienione zgodnie ze stanem użytkowania na gruncie, wskazanym przez właścicieli. Pomiar granic wykonany został w układzie lokalnym bez dowiązania się do osnowy państwowej. Z zapisu protokołu wynika, iż W. i D. małż. C. oraz A. K. zgodnie oświadczyli, że granica pomiędzy działką nr 5/2 i nr 5/1 przebiega począwszy od drogi - dz. nr 34 od punktu nr 11-43 (granicznik) przez punkt 11-44 (narożnik stodoły) do punktu 11-45 (granicznik). Dalej granica biegnie do punktu granicznego z dz. nr 111/1 i 111/2, która nie jest przedmiotem rozgraniczenia. Dla ustalonych bezspornie punktów granicznych dokonano w obecności stron stabilizacji. Protokół graniczny podpisali bez zastrzeżeń właściciele rozgraniczanych nieruchomości, tj.: D. C., Witold C. i Andrzej K.. Protokół graniczny został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] za nr ewid. [...].

Rozgraniczenie zostało zatem przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ponadto, ze znajdującego sie w aktach sprawy szkicu granicznego nie wynika, by granica wyznaczona od punktu 11-43 przez punkt 11-44 do punktu 11-45 przechodziła przez sień i kuchnię budynku mieszkalnego. Szkic wskazuje, iż budynki znajdują się na działce nr 5/1, stanowiącej wówczas własność A. K., a granica przebiega po zewnętrznych ścianach tychże budynków. Dodać należy, iż także w załączonej przez stronę do akt sprawy opinii biegłej sądowej z zakresu geodezji i kartografii z dnia 04.09.2014 r. - sporządzonej do sprawy [...], toczącej się z powództwa D. P. przed Sądem Rejonowym w T.o wydanie części nieruchomości nr dz. 5/1, zawarte zostało stanowisko, iż: "na linii granicznej 11-43-11-44 znajduje się część obecnie ściany frontowej i tylnej drewnianego budynku mieszkalnego, stanowiącego połowę dawnego budynku, którego druga połowa została rozebrana, i budynek ten praktycznie nie posiada ściany bocznej od strony zachodniej (jest to jedynie fragmentaryczna ściana)" - pkt 8 opinii, podkreślenie dodane przez Sąd.

Zgodzić się należy ponadto z organem, iż w nawet sytuacji, gdyby w istocie naniesienia budynków na szkicu granicznym były nieprecyzyjne i granica wyznaczona przez punkty graniczne 11-43-11-44 przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach 5/1 i 5/2, jak podnosi to skarżąca we wniosku i skardze do Sądu, to i tak brak byłoby podstaw do uznania, że przebieg tej granicy ustalono z rażącym naruszeniem prawa. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości z powodu rażącego naruszenia prawa pełnomocnik D. P. podniósł bowiem, iż o rażącym naruszeniu prawa świadczy ustalenie przebiegu granicy "przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach 5/1 i 5/2", podczas gdy granica winna biec po ścianie działowej lub po wybudowania takiej ściany dla potrzeb podziału budynku po jego przepołowieniu. Należy wskazać, iż powołane przez stronę skarżącą unormowanie zawarte jest w art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) i dotyczy podziału zabudowanych nieruchomości. Rozgraniczanie nieruchomości odbywa się natomiast na podstawie cyt. wyżej przepisów p.g.k. i wydanego na ich podstawie rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1996 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości, które wskazują, w jaki sposób i na jakiej podstawie należy ustalić przebieg granicy. Pomiędzy ww. postępowaniami jest zasadnicza różnica, gdyż w wyniku podziału powstaje nowa granica, która musi spełniać wskazany warunek (tj. w przypadku zabudowanej nieruchomości, przy podziale powodującym także podział budynku, granica projektowanej do wydzielania działki winna biec po ścianie działowej budynku), natomiast przy rozgraniczeniu nieruchomości ustala się na gruncie przebieg granicy już istniejącej, wynikający z dokumentów geodezyjnych i map zawierających dane do jej ustalenia. Nie jest zatem rzeczą organu wydającego decyzję rozgraniczeniową, której istotą jest odtworzenie i ustalenie przebiegu granicy, dokonywanie takich czynności jak przy podziale nieruchomości oraz dociekanie źródeł pochodzenia i usytuowania naniesień budowlanych na rozgraniczanych działkach.

Również biegła sądowa z zakresu geodezji i kartografii w uzupełnieniu opinii z dnia 04.09.2014 r. sporządzonej do sprawy I C 722/13 (pismo do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 23.12.2014 r.) zaznaczyła, iż: "biegła miała i ma wiedzę, iż w przypadku dz. nr 5/1 występuje zarówno odrębna nieruchomość budynkowa, jak i nieruchomość gruntowa, co opisane zostało w punkcie 1 opinii - badanie I księgi wieczystej Nr [...]. Należy mieć świadomość, iż najpierw dokonano podziału działki oznaczonej numerem 5 na dwie części tj. dz nr 5/1 i 5/2 z przeprowadzeniem granicy między nimi przez budynek mieszkalny i to ten podział został dokonany z naruszeniem przepisów prawa, bowiem nowa granica przechodziła przez wspólną sień dla budynków usytuowanych zasadniczo odp. na dz. nr 5/1 i 5/2, zamiast prawidłowo - biec po ścianie działowej lub po wybudowaniu takiej ściany dla potrzeb podziału. Zatem logicznym jest, że właśnie ta granica podziału fizycznego między działkami podzieliła wówczas również budynek na dwie części, a dopiero potem, po przekazaniu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa (przez poprzedników prawnych powódki) bez budynków, została wyodrębniona nieruchomość budynkowa" (podkreślenie dodane przez Sąd).

Z analizy danych zasobu geodezyjnego przeprowadzonej przez biegłą sądową w sprawie I C 722/13 (pkt 6 opinii z 04.09.2014 r.) wynika natomiast, iż B. K. była obecna przy pomiarze kontrolnym w roku 1994, kiedy zatwierdzony został podział działki 5 na działki 5/1 i 5/2. Biegła wskazała iż: "W operacie technicznym Nr 198/16/229/94 z kontrolnego pomiaru dot. m. in. dz. nr 3, 4, 5, 6 i 111 znajdują się szkice polowe oraz notatka służbowa i protokół, na których są podpisy: A. K.J. K., B. K. M.. M. oraz ich oświadczenia, że zgadzają się na przebieg granic zgodnie ze stanem użytkowania na gruncie, ponadto wykaz zmian gruntowych dotyczący działki nr 5 A. K. i jej podział na dz. nr 5/1, 5/2, przy czym obie posiadały użytek: BRlVb ) oraz działki nr 111 należącej do M. M. na mocy decyzji Nr 7221-1/1/91 z dn. 19.04.1991 r. i jej podział na działki rolne nr 111/1 i 111/2".

Z uwagi na powyższe, zasadnie Kolegium uznało, iż zarzuty skarżącej odnoszące się do decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...]. nr [...], znak [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym [...], tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 5/2, stanowiącej własność W i D małż. C, z nieruchomością oznaczoną nr działki 5/1, stanowiącą własność A K, a dotyczące rażącego naruszenia prawa poprzez ustalenie granicy, która przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach 5/1 i 5/2 uznać należy za bezpodstawne.

Za niezasadny należy również uznać zarzut skargi, iż organ dokonał nieprawidłowej oceny decyzji Wójta Gminy B z dnia [...]. pod kątem spełnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa w zakresie podnoszonej przez skarżącą kwestii niedopuszczenia do udziału w czynnościach rozgraniczenia B. i K. K. (rodziców skarżącej), którzy byli wówczas właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności. Zgodzić należy się bowiem z organem, że okoliczność niebrania udziału w postępowaniu osób legitymujących się przymiotem strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie pozwala przyjąć, iż wydana w tym postępowaniu decyzja rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Brak udziału strony w postępowaniu, bez własnej winy, stanowi bowiem przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zaś nieważności decyzji. Ponadto, na taką podstawę naruszenia przepisów postępowania mogą powoływać się wyłącznie osoby, którym uprawnienie to przysługuje. Zaznaczyć też należy, iż nie można stosować zamiennie przesłanek nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji, a zatem nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji z takich powodów, które stanowią przesłanki wznowienia postępowania. Oba tryby wzruszania decyzji ostatecznych (stwierdzenie nieważności, wznowienie postępowania) są trybami wyjątkowymi, a zatem odnoszące się do nich regulacje należy stosować w sposób ścisły. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, iż zagadnienie sposobu i poprawności wszczęcia postępowania zakończonego decyzją merytoryczną nie ma żadnego wpływu na jej merytoryczną treść. Mogłoby mieć ewentualnie wpływ na ocenę, czy wskutek takiej wadliwości strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, niemniej jest to przesłanka wznowieniowa (w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a nie nieważnościowa - p. wyroki NSA w sprawach: II FSK 610/11, II FSK 1748/11, II OSK 2643/13, I FSK 608/14 (dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy przy tym zaznaczyć, iż - jak wynika z pisma Wójta Gminy B. z dnia 21.12.2016 r. w toku czynności dotyczących rozgraniczenia działek 5/1 i 5/2 Gmina nie posiadała wiedzy dotyczącej zawiłej własności budynków zlokalizowanych na działce 5/1 stanowiących odrębny przedmiot własności niż własność gruntu. Poza tym B. i K. małż. K. składając w toku prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego pismo z dnia [...] . i żądając "wstrzymania wszelkich prac geodezyjnych podjętych przez sąsiadów" – D. i W. małż. C., podnosili, że doszło do naruszenia granicy z działką nr 111/2 - w ogóle nie ponosili natomiast, że są właścicielami budynków znajdujących się na rozgraniczanej działce nr 5/1. Informacje takie nie wynikały również z ksiąg wieczystych rozgraniczanych nieruchomości. Jak sama skarżąca zauważyła, do aktów notarialnych Nr [...] oraz Nr [...] A. K. oświadczył, iż działki nr 5/2 i nr 5/1 są niezabudowane. Samorządowe kolegium odwoławcze ani sąd administracyjny nie posiadają jednak uprawnień, aby wypowiadać się w zakresie wad oświadczeń stron składanych do aktu notarialnego. Warto jednak zauważyć, iż akt notarialny Repertorium [..] Nr [...] - umowa zamiany działek nr 5/1 i 111/2 położonych w miejscowości T., gm. B., dotyczył czynności, w której brała udział D. P., a zatem wówczas mogła zgłaszać zastrzeżenia. Z aktu wynika, iż został on odczytany, przyjęty i podpisany przez stawających przed notariuszem D. P. i A. K.. W akcie nie ma żadnej wzmianki, by przed podpisaniem były do niego zgłaszane jakiekolwiek poprawki.

Wbrew twierdzeniem pełnomocnika skarżącej, nie można też uznać, że wystąpiła przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Co do zarzutu niewykonalności prawnej decyzji wyjaśnić należy, iż decyzja niewykonalna to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją lub korzystania z przyznanego prawa można mówić jedynie wtedy, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym (por wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2651/14 - LEX nr 2083562). W przypadku decyzji z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości T. nie można stwierdzić, że została spełniona przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., którą wnioskodawczym wywodzi z okoliczności uniemożliwiających korzystania z budynku, którego część znajduje się na gruncie sąsiadów. Zasadnie Kolegium przyjęło, że z niewykonalnością decyzji mamy do czynienia, w sytuacji gdy nie ma możliwości technicznych wykonania decyzji (tzw. niewykonalność faktyczna) lub gdy istnieją prawne nakazy lub zakazy, stwarzające nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw i obowiązków ustanowionych w decyzji (tzw. niewykonalność prawna). Oznacza to, że niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień w niej zawartych są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze. Ponadto niewykonalność ta musi istnieć już w dacie wydania decyzji, zaś przeszkody powodujące niewykonalność muszą trwać cały czas aż do stwierdzenia nieważności decyzji. Kwestionowana decyzja rozgraniczeniowa z całą pewnością nie była niewykonalna w dniu jej wydania, a tym bardziej trwale w rozumieniu takim, jak powyżej przedstawione. Świadczy o tym chociażby fakt, że operat zawierający dokumentację rozgraniczeniową - powstały na użytek wydania kwestionowanej przez skarżącą decyzji rozgraniczeniowej - został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia, że mógł zostać rażąco naruszony przez Wójta Gminy B. § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Przepis ten nie znajduje bowiem żadnego zastosowania w postępowaniach o rozgraniczenie nieruchomości. W przypadku decyzji z dnia [...]. o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości T. nie można zatem przyjąć, że została spełniona przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., którą wnioskodawczyni wywodzi z okoliczności uniemożliwiających korzystanie z budynku, którego część znajduje się na gruncie sąsiadów i "obudowana" została w roku 2011 betonowym płotem. To od właściciela nieruchomości zależy, w jaki sposób rozwiąże kwestię korzystania z nieruchomości, której własność mu przysługuje.

Ponownie podkreślić należy za organem administracji, iż oddalając powództwo D. P. o wydanie nieruchomości Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim Wydział I Cywilny w prawomocnym wyroku z dnia [...]. sygn. akt [...] zaznaczył, iż "Granica pomiędzy działkami o numerach: nr 5/2 i 5/1, stanowiąca linię 11-43-11-44-11-45, jest granicą prawną ustaloną w wyniku postępowania rozgraniczeniowego wykonanego w 2008 r. i nie podlega ponownemu ustaleniu." Sąd podzielił przy tym przekonanie biegłej, co do niedopuszczalności dokonywania ponownego rozgraniczenia w sytuacji, gdy występuje w obrocie prawnym prawomocna decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości. Sąd podkreślił, iż rozgraniczenie zostało dokonane w 2008 r., a jego ponowienie jest zbyteczne, niezasadne, a wręcz niedopuszczalne. Ustalona wówczas, z udziałem ówczesnych właścicieli tychże nieruchomości, granica, jest obowiązująca granica prawną. Może być ona zmieniona jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego w rozumieniu art. 153 k.c., będącego wynikiem skutecznie zgłoszonego i uwzględnionego zarzutu zasiedzenia przygranicznego pasa gruntu, po wykazaniu przesłanek z art. 172 § 1 i 2 k.c.

Z powyższego wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. oceniło w sposób należyty, tj. zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., że kwestionowana decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...]. nr [...], znak: [...] nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą powodującą stwierdzenie nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. Prawidłowo również Kolegium stwierdziło, że decyzja rozgraniczeniowa nie jest dotknięta inną wadliwością skutkującą jej nieważnością - w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Istnienia takich podstaw nie dopatrzył się także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy i obowiązujących w dacie wydania kwestionowanej decyzji rozgraniczeniowej przepisów prawa prowadzi do wniosku, iż brak jest wynikających z art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

a.l.