Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1204/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1a pkt 18, art. 18, art. 71a § 9, art. 89
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: Art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1204/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 marca 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo, WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 31 marca 2020 r., sprawy ze skargi K.P., na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, z dnia 30 sierpnia 2019 r. nr [...], w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności, , I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji,, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 597 zł (pięćset, dziewięćdziesiąt siedem złotych).,


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] (dalej: NUS, organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej F. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Zobowiązana). W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w dniu 4 grudnia 2018 r. organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z dnia 27 listopada 2018 r. nr [...], zajął wierzytelność Zobowiązanej, u dłużnika zajętej wierzytelności - P.P.H.U. P. K.P. (dalej: Dłużnik zajętej wierzytelności, Skarżący).

Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 17 grudnia 2018 r. poinformował, iż na dzień otrzymania zajęcia wierzytelności nie posiadał żadnych zobowiązań pieniężnych wobec Zobowiązanej.

Organ egzekucyjny wystąpił do właściwego organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł, o przeprowadzenie kontroli Skarżącego, ponieważ uzyskał informację, że w styczniu jak również w lutym 2019 r., czyli po dacie dokonania zajęcia wierzytelności, Skarżący nadal współpracuje z Zobowiązaną. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że Skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego w/w zawiadomieniem tj. zamiast przekazywać wierzytelność na konto organu egzekucyjnego, wypłacił tę wierzytelność Zobowiązanej albo dokonywał kompensaty.

W wyniku powyższych ustaleń NUS wydał postanowienie z dnia 8 lipca 2019 r. nr [...], w którym działając na podstawie art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), określił Skarżącemu wysokość nieprzekazanej wierzytelności w kwocie 204.642,50 zł.

Organ egzekucyjny w uzasadnieniu w/w postanowienia wskazał, że Skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego zawiadomieniem z dnia 27 listopada 2018 r. tj. nie przekazał zajętej kwoty.

Na przedmiotowe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie podnosząc, że organ egzekucyjny naruszył art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 71a § 9 i art. 89 § 2 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K (dalej: DIAS, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. oraz w związku z art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1oraz art. 71a § 9 u.p.e.a., postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia 8 lipca 2019 r. określające wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności.

DIAS w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w art. 71a § 9 u.p.e.a. ustawodawca określił dwie przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, mianowicie: przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności oraz stwierdzenie w wyniku kontroli, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności.

DIAS podniósł, że organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie przeanalizował informacje zawarte w protokole z dnia 30 kwietnia 2019 r. oraz w fakturach VAT (szczegółowo wymienione na stronie 3 postanowienia), które potwierdziły istnienie wierzytelności Zobowiązanej.

Organ II instancji przytoczył treść przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a. i wskazał, że podczas kontroli wzięto pod uwagę faktury wystawione przez Zobowiązaną za zakupione przez Skarżącego towary od 24 stycznia 2019 r. do 27 lutego 2019 r., za które Skarżący zapłacił gotówką Zobowiązanej kwotę 204.642,46 zł. Zatem zgodnie z powyższym przepisem wierzytelności Zobowiązanej względem Skarżącego również powinny podlegać zajęciu dokonanemu przez NUS na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia 27 listopada 2018 r. Dłużnik zajętej wierzytelności po otrzymaniu zajęcia wierzytelności został pouczony, iż nie wolno mu wypłacać Zobowiązanej zajętej kwoty, lecz jest zobligowany do jej niezwłocznego przekazania organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności.

Dalej DIAS zaznaczył, że zgodnie z art. 67a § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że organ egzekucyjny zajmując przedmiotową wierzytelność wstąpił w prawa i obowiązki Zobowiązanej, a fakt zajęcia wierzytelności nie zmienił charakteru stosunku prawnego między Dłużnikiem zajętej wierzytelności, a Zobowiązaną, w której miejsce wstępuje organ egzekucyjny.

DIAS podzielił stanowisko organu I instancji, że nie sposób jest zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że obowiązek przekazania kwot z tytułu wierzytelności wobec zobowiązanej nie wystąpił. Zdaniem DIAS organ egzekucyjny słusznie przyjął, że Skarżący bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności i postanowieniem określił wysokość nieprzekazanej kwoty.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia DIAS wskazał, że organ egzekucyjny działał na podstawie przepisów prawa, tj. na podstawie zasady legalizmu (art. 6 K.p.a.). Również za bezpodstawne DIAS uznał zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a., stwierdzając, że "przeanalizował dogłębnie zaskarżone postanowienie, badając wydane przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcie. Analiza powyższa wykazała, że wydanie w/w postanowienie przez organ egzekucyjny było zasadne, gdyż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 71 a § 9 upea".

Na postanowienie DIAS Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając w niej naruszenie przepisów:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a, poprzez ich niezastosowanie,

- art. 71a § 9 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie,

- art. 89 § 2 u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię.

Na podstawie tych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu I i II instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że prowadzi działalność gospodarczą pod firmą P. Firma ta zajmuje się produkcją wyrobów metalowych, głownie kontenerów. Przedsiębiorstwo dokonuje zakupów materiałów niezbędnych do produkcji, takich jak blacha, kątowniki czy inne elementy stalowe. Nie posiada stałych umów o współpracę w zakresie dostarczania materiałów z konkretnymi producentami czy dystrybutorami stali. Przed dokonaniem zakupów potrzebnych do produkcji wyszukuje każdorazowo materiałów spełniających określone parametry techniczne oraz charakteryzujące się najkorzystniejszą ceną. Od czerwca 2018 r. nabywał od Spółki produkty, głównie blachę. Każdorazowo składał zamówienia na konkretną partię materiałów, a następnie w dniu odbioru zamówienia realizował płatność gotówką. Stron nie łączyła żadna umowa o stałą współpracę, w szczególności umowa dostawy. W zamówieniach nie występował odroczony termin płatności, a dostawa materiałów była uzależniona od natychmiastowej zapłaty gotówką. Na potwierdzenie tej okoliczności w odwołaniu przedstawił dowód w postaci zestawienia obrotów ze wszystkimi kontrahentami za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.

Dalej Skarżący wskazał, że świadczył na rzecz Spółki usługi, takie jak spawanie konstrukcji stalowych. W tym wypadku sprzedaż usług odbywała się z odroczonym terminem płatności i na dzień dokonania zajęcia Skarżący posiadał względem Spółki wierzytelność na kwotę 45.996,90 zł. Skarżący w 2019 r. również nabywał materiały od Spółki. Transakcje te nie były jednak w żaden sposób związane z poprzednimi, w szczególności nie wynikały z umowy o współpracy, umowy dostawy czy innego istniejącego uprzednio stosunku prawnego. Podobnie jak w 2018 r. Skarżący nabywał od Spółki elementy stalowe, zamówienia były składane w sposób incydentalny, dotyczyły wybranej partii towaru, po określonej cenie i były dostosowane do zapotrzebowania związanego z bieżącą produkcją. Płatności były realizowane gotówką oraz nie występował odroczony termin płatności. Natychmiastowa i bezpośrednia zapłata za zakupiony towar była warunkiem zrealizowania transakcji, w przeciwnym wypadku do transakcji takiej w ogóle by nie doszło, towar nie zostałby wydany. Również w 2019 r. Skarżący świadczył usługi oraz dokonywał sprzedaży na rzecz Spółki. W tym wypadku termin płatności był odroczony oraz powstawały dalsze wierzytelności Skarżącego wobec Spółki.

Zdaniem Skarżącego organ egzekucyjny w czasie prowadzenia postępowania i wydawania postanowienia naruszył przepisy proceduralne. Organ egzekucyjny oparł swoje postanowienie jedynie na informacjach zawartych w Jednolitych Plikach Kontrolnych (dalej: JPK_VAT) oraz szczątkowych informacjach uzyskanych od Skarżącego w czasie prowadzonej kontroli. Organ nie podjął wszelkich niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego czynności. W szczególności nie zbadał, czy w dniu zajęcia istniały jakiekolwiek wierzytelności Spółki względem Skarżącego. Organ egzekucyjny nie zweryfikował również, na jakiej zasadzie dokonywane były transakcje między podmiotami, nie wykazał, by transakcje zawierane w styczniu i lutym 2019 r. wynikały z jakiegokolwiek stosunku prawnego łączącego strony jeszcze w dniu zajęcia. W czasie postępowania organ nie badał również okoliczności istnienia wzajemnych wierzytelności Skarżącego względem Spółki, które mogłyby powodować wystąpienie zarzutu potrącenia po stronie Skarżącego. Działanie takie w sposób oczywisty naruszyło interes Skarżącego, gdyż postanowienie organu egzekucyjnego obciąża go w sposób bezzasadny znaczną kwotą należności. Działanie organu narusza również art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. W przedmiotowej sprawie organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego oraz nie udowodnił w sposób dostatecznych wszystkich okoliczności faktycznych.

Zdaniem Skarżącego działanie organu naruszyło również art. 8 K.p.a., gdyż organ wydał postanowienie obciążające Skarżącego znaczną kwotą, która w rzeczywistości jest należna od Spółki. Brak jest podstaw do wydania takiego postanowienia, ponieważ na dzień zajęcia żadne wierzytelności Spółki względem Dłużnika zajętej wierzytelności nie istniały. Nie było też możliwości objęcia zajęciem wierzytelności przyszłej.

Dalej Skarżący wskazał, że podstawowy zarzut dotyczy naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a. Przepis ten jest normą sankcjonującą do art. 89 § 1 u.p.e.a. i nie ulega wątpliwości, że wydanie przedmiotowego postanowienia jest uzależnione od istnienia wierzytelności oraz jej wcześniejszego zajęcia. Organ egzekucyjny wprawdzie wysłał do Skarżącego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności Spółki, jednak należy uznać, że zajęcie to było bezskuteczne. Jak wynika z zestawień finansowych przedsiębiorstwa na dzień zajęcia, Skarżący nie był dłużnikiem Spółki, więc nie istniały żadne wierzytelności, które mogłyby podlegać zajęciu. Organ w postanowieniu odnosi się do transakcji zawartych między podmiotami w styczniu i lutym 2019 r. Wszystkie te transakcje były transakcjami gotówkowymi. Nie powstawały z ich tytułu żadne wierzytelności, a w szczególności organ nie dokonywał żadnych dalszych zajęć w 2019 r. W postanowieniu organ w żaden sposób nie uzasadnił, na jakiej podstawie dokonał określenia nieprzekazanej kwoty z tytułu wierzytelności powstałych w 2019 r., a więc wierzytelności, które na dzień dokonywania zajęcia miały charakter wierzytelności przyszłych i w ogóle nie było wiadome czy powstaną.

Zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Organ dokonał błędnej wykładni tego przepisu. Wprawdzie możliwe jest objęcie zajęciem wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Podkreślić jednak należy, że przepis ten odnosi się do wierzytelności "z tytułu tych dostaw, robót i usług". Ma on więc zastosowanie w sytuacji, w której organ dokonuje zajęcia już istniejących wierzytelności wynikających z jakiegoś stosunku prawnego oraz obejmuje zajęciem również wierzytelności które powstaną w przyszłości, jednak tylko takie, które są przedmiotowo związane z już istniejącym stosunkiem prawnym. Powszechnie akceptowane jest stanowisko, że nie jest możliwe abstrakcyjne zajęcie wszelkich przyszłych wierzytelności. Potwierdzają to stanowiska zawarte w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (w tym miejscu Skarżący przytoczył fragmenty komentarzy do u.p.e.a. oraz fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych).

Następnie Skarżący jeszcze raz podkreślił, że w przedmiotowej sprawie na dzień dokonania zajęcia nie istniały żadne wierzytelności Spółki względem Niego. Stron nie łączyła też żadna umowa o stałej współpracy, czy inny stosunek prawny, z którego miałyby wynikać przyszłe dostawy. Każda transakcja wynikała z osobnego zamówienia i była realizowana na indywidualnie określanych warunkach technicznych i cenowych. Nie istnieje żaden związek między transakcjami ze stycznia i lutego 2019 r., do których odnosi się organ egzekucyjny, a transakcjami sprzed zajęcia, które miało miejsce w 2018 r. Z przedstawionych powyżej stanowisk reprezentowanych w doktrynie i orzecznictwie jasno wynika, że nie jest możliwe abstrakcyjne zajęcie wszelkich przyszłych wierzytelności. W szczególności art. 89 § 2 zdanie drugie u.p.e.a. nie uprawnia do prowadzenia egzekucji z wierzytelności wynikających z umów zawartych po dniu zajęcia. Nie można też prewencyjnie kierować zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Jeżeli zatem skierowano zawiadomienie o zajęciu do podmiotu, wobec którego zobowiązanemu nie przysługuje w danym momencie wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług, to ewentualne przyszłe wierzytelności z tego tytułu nie będą mogły być zajęte na podstawie takiego zawiadomienia.

DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzuty skargi są w pełni uzasadnione.

Podstawę materialnoprawną wydanego przez organy rozstrzygnięcia, stanowił przepis art. 71a § 9 u.p.e.a. Jak wynika z jego treści, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

Do wydania postanowienia, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego. Nie można zatem wydać rzeczonego postanowienia, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji.

Zajęcie egzekucyjne zdefiniowane w art. 1a pkt 18 u.p.e.a. stanowi czynność organu egzekucyjnego, na podstawie którego następuje odebranie zobowiązanemu swobody rozporządzania przysługującym mu prawem majątkowym.

Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.

Przewidziane w art. 89 u.p.e.a. prawo organu egzekucyjnego do zajęcia wierzytelności zobowiązanego odnosi się wyłącznie do wierzytelności istniejących. Wynika to z treści powyższego przepisu, a w szczególności z § 2 i zawartego w nim wyjątku. Przewidziano bowiem w § 2, że "Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług".

Skoro zatem wyjątek, polegający na możliwości zajęcia "przyszłych" wierzytelności, odnosi się do przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, to wierzytelność musi istnieć w dniu dokonania tego zajęcia. Wyraźnie wskazał na to Piotr Przybysz w Komentarzu "Postępowanie egzekucyjne w administracji" (wydanie VIII, 2018 r. pub. Lex, komentarz do art. 89 u.p.e.a.) stwierdzając, że "Zajęcie przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług jest konsekwencją zajęcia istniejącej już wierzytelności. Oznacza to, że zostaną zajęte wszystkie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług przysługujące zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności, niezależnie od tego, czy w chwili doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności istniał stosunek prawny, z którego wynikałyby owe wierzytelności. Warunkiem powstania tego skutku jest jednak istnienie w chwili zajęcia chociaż jednej wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Mówiąc inaczej, nie można prewencyjnie kierować zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Jeżeli zatem skierowano zawiadomienie o zajęciu do podmiotu, wobec którego zobowiązanemu nie przysługuje w danym momencie wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług, to ewentualne przyszłe wierzytelności z tego tytułu nie będą mogły być zajęte na podstawie takiego zawiadomienia. Będzie wówczas – po powstaniu wierzytelności – konieczne ponowne zawiadomienie dłużnika zajętej wierzytelności o zajęciu tej wierzytelności".

Powyższy sposób wykładni przepisu art. 89 § 2 Sąd w pełni aprobuje i przyjmuje jako własny, tym bardziej, że jest on ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 608/09; w Krakowie z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 459/18).

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, zajęcia innej wierzytelności dokonano w dniu 4 grudnia 2018 r. (zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 27 listopada 2018 r. skierowane do Skarżącego wraz z dowodem doręczenia – karty nr 35 i 36 akt administracyjnych) o czym skutecznie zawiadomiono dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 19 grudnia 2018 r. (potwierdzenie odbioru przesyłki listowej nr [...] zawierającej zawiadomienie – karta nr 37 akt administracyjnych). Zajęcie to w świetle oświadczenia Skarżącego było nieskuteczne, ponieważ nie miał na dzień otrzymania zajęcia żadnych zobowiązań pieniężnych wobec Spółki (pismo Skarżącego skierowane do organu egzekucyjnego z dnia 17 grudnia 2018 r. – karta nr 38 akt administracyjnych).

Z postanowień organów orzekających w sprawie nie wynika, aby zakwestionowały powyższe oświadczenie Skarżącego. Również w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych nie ma żadnego dowodu który podważałby oświadczenie Skarżącego. Zalegające w aktach wydruki z "wro-system" dotyczące plików JPK_VAT (karty nr od nr 4 do 34 akt administracyjnych), świadczą jedynie że w latach 2018 r. i 2019 r. Skarżący i Spółka dokonywały różnych transakcji gospodarczych. Również z protokołu kontroli przeprowadzonej u Skarżącego w dniu 30 kwietnia 2019 r. (karta nr 69 akt administracyjnych) nie wynika, aby w dniu dokonania zajęcia Spółka posiadała jakąkolwiek wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług względem Skarżącego. Zauważyć zresztą należy, że protokół dotyczy wyłącznie okresu od 24 stycznia 2019 r. do 27 lutego 2019 r., co jest o tyle niezrozumiałe, że właśnie w pierwszej kolejności organ egzekucyjny powinien ustalić, czy jakakolwiek wierzytelność w dacie zajęcia istniała.

Podnieść również należy, że orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły, w oparciu o jakie ustalenia zastosowano środek w postaci zajęcia wierzytelności. Przyjęcie, że Spółka posiada wierzytelności w stosunku do Skarżącego jedynie na podstawie zestawienia jednolitych plików kontrolnych, czyli zestawu informacji o zakupach i sprzedaży, który wynika z ewidencji VAT przedsiębiorcy za dany okres, nie jest wystarczające, gdyż w zestawach informacji zalegających w aktach sprawy brak jest informacji o rozliczeniach pomiędzy kontrahentami, na podstawie których można by było stwierdzić, że Spółka posiadała względem Skarżącego w dniu dokonania zajęcia jakąkolwiek wierzytelność. Można zatem z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że zajęcie wierzytelności następowało niejako "na wyrost", a z całą pewnością nie dotyczyło żadnej rzeczywiście istniejącej w tym czasie wierzytelności. Takie działanie organu egzekucyjnego nosi bowiem raczej cechy poszukiwania majątku zobowiązanego, ale dla tego celu ustawa przewiduje inne środki prawne, a mianowicie prawo do zasięgania informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 36 u.p.e.a., czy instytucję wyjawienia majątku uregulowaną w art. 71 § 1 u.p.e.a. Jeśli zatem organ nie wykaże, że w dacie zajęcia wierzytelności, dysponował danymi co do istnienia tych wierzytelności, to zastosowanie tego środka egzekucyjnego ocenić trzeba jako nie wywołujące skutków prawnych.

W związku z powyższym w pełni uzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 89 § 2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię, a w szczególności przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a., do którego zastosowania w rozpatrywanej sprawie nie było żadnych podstaw, gdyż organy nie udowodniły, że w chwili zajęcia istniała chociaż jedna wierzytelność Spółki z tytułu dostaw, robót i usług względem Skarżącego, której istnienie powodowałoby, że zajęciu podlegałyby wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstały po dokonaniu zajęcia.

Zatem w sytuacji, gdy organy nie podważyły twierdzenia Skarżącego, że nie istniała żadna wierzytelność z tytułu dostaw, robót i usług w dniu 4 grudnia 2018 r. względem Spółki, Skarżący na podstawie zawiadomienia z dnia 27 listopada 2018 r., nie miał obowiązku przekazywania kwot wynikających z przyszłych wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, zatem nie została spełniona przesłanka uchylania się przez Skarżącego od przekazania zajętej wierzytelności określona w art. 71a § 9 u.p.e.a.

Skoro nie wystąpiła przesłanka opisana w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a., zupełnie bezpodstawnym było wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia z dnia 8 lipca 2019 r., w którym obciążono Skarżącego kwotą 204.642,50 zł z tytułu nieprzekazanych kwot na poczet realizacji zajęcia wierzytelności pieniężnych dokonanych zawiadomieniem z dnia 27 listopada 2018 r. Tym samym Sąd uchylił zarówno postanowienie zarówno organu egzekucyjnego jak i postanowienie DIAS.

W konsekwencji naruszone zostały, jak słusznie podniesiono w skardze, również przepisy art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., stosowane w rozpatrywanej sprawie z mocy art. 18 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 18 u.p.e.a. pozwala traktować jako pewną ciągłość postępowania z K.p.a. i postępowanie wykonawcze unormowane w u.p.e.a. Dlatego w przypadku, gdy jakaś kwestia nie jest uregulowana w u.p.e.a., przepis ten pozwala na odpowiednie zastosowanie przepisów K.p.a. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio większość zasad ogólnych przewidzianych w K.p.a., przy czym zróżnicowany jest zakres adaptacji tych zasad w postępowaniu egzekucyjnym. Najszersze zastosowanie mają zasady: legalności (art. 6), prawdy obiektywnej (art. 7) i zaufania (art. 8). Stosownie do art. 7 K.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 K.p.a., która winna uwzględniać wymogi logicznego rozumowania i zasady doświadczenia życiowego. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę – w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych czy prawnych, a także zarzutów podnoszonych przez strony w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

Naruszenie powyższych przepisów doprowadziło również w efekcie do uchybienia zasadom praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.).

Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie organy naruszyły przedstawione powyżej przepisy postępowania, poprzez niepodjęcie działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organy nie ustaliły podstawowej okoliczności dla sprawy, to jest czy w dacie dokonania zajęcia w dniu 4 grudnia 2018 r. istniała wierzytelność przysługująca Spółce wobec Skarżącego. Brak tego ustalenia spowodował, że przyszłe wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług nie mogły być zajęte na podstawie zawiadomienia z dnia 27 listopada 2018 r., a w konsekwencji organ egzekucyjny nienależnie domagał się od Skarżącego kwoty 204.642,50 zł z tytułu nieprzekazanych kwot na poczet realizacji zajęcia dokonanego zawiadomieniem z dnia 27 listopada 2018 r.

Mając na uwadze przytoczone wyżej względy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. oraz mając na uwadze, iż stwierdzonymi w niniejszej sprawie wadliwościami obarczone są zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie I instancji, na podstawie art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Na podstawie art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organ jest zobowiązany, do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej. W szczególności rozpatrując ponownie sprawę organ egzekucyjny dokona oceny, czy wystąpiły podstawy do dalszego prowadzenia postępowania w sprawie obciążenia Skarżącego kwotą z tytułu nieprzekazanej zajętej wierzytelności.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku, za podstawę orzeczenia przyjmując:

- art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.,

- § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193, ze zm.),

- § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.).

Na kwotę kosztów składają się: wpis sądowy w wysokości 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata w wysokości 480,00 zł oraz 17,00 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Łącznie Sąd zasądził od DIAS kwotę 597,00 zł.

Przepis art. 200 P.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Z kolei art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.