Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 668/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 54 par 1 i 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019r. sprawy ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] [...]. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi wobec majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia

[...]. obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz koszty egzekucyjne wynikające z decyzji z dnia [...]. Powyższą decyzją utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...]. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe M. F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. w T. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: luty, marzec, październik i listopad 2011 r. w łącznej kwocie [...]zł, odsetki za zwłokę w łącznej kwocie [...]zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł.

Organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną doręczając B. Z. W. S.A. zawiadomienie z dnia [...]. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Kolejnym zawiadomieniem z dnia [...]. zajął wynagrodzenie za pracę Skarżącego w M. F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. w T.. Odpisy powyższych zawiadomień i przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone Skarżącemu w dniu [...].

W konsekwencji podjętej egzekucji, Skarżący pismem z dnia [...]. złożył skargę na czynności egzekucyjne. Wskazał, że czynności te zostały dokonane przez organ egzekucyjny pomimo złożonej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję organu drugiej instancji z dnia [...] r., a także pomimo złożonego wniosku o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji. Tym samym, bezpodstawnie doszło także do zajęcia wynagrodzenia. Skarżący wniósł o uchylenie skarżonych czynności, umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, albo wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skargi wskazał na uchybienia podniesione w skardze do Sądu na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe M. F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o., argumenty przemawiające za wstrzymaniem wykonalności tej decyzji na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz skutki braku wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., na podstawie art. 54 § 5 ustawy z dnia [...].

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1201 ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a.", oddalił skargę na zajęcie wynagrodzenia za pracę

i zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomieniami z dnia

[...]. odpowiednio: [...]. Organ egzekucyjny oceniając prawidłowość zastosowanych środków egzekucyjnych uznał, że ww. czynności zostały dokonane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W złożonym zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając: brak rozpoznania istoty sprawy, tj. wdrożenia postępowania egzekucyjnego i jego kontynuowanie w dotychczasowym zakresie, pomimo złożonej skargi do WSA w Bydgoszczy na decyzję organu drugiej instancji z dnia [...]., a także pomimo złożonego wniosku o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji; niewłaściwe przyjęcie, iż środki egzekucyjne mają dolegliwy charakter w świetle braku prawomocnego rozstrzygnięcia co do odpowiedzialności dłużnika, a "uprzywilejowanie" rachunku bankowego, o którym mowa w przepisach prawa bankowego nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ na wstępie przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wskazał, że zajęcie wynagrodzenia za pracę nastąpiło na podstawie art. 72 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę w swej treści odpowiadało wzorowi dokumentu stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1339). Zawiadomienie zostało doręczone pracodawcy za pośrednictwem poczty w dniu

[...]. Zgodnie z art. 72 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadomił również Skarżącego o zajęciu wierzytelności u pracodawcy, doręczając w dniu [...]. odpis powyższego zawiadomienia.

Odnośnie do drugiego z zastosowanych środków egzekucyjnych organ podał, że organ egzekucyjny przesłał do B. S.A. zawiadomienie z dnia

[...]. o zajęciu wierzytelności pieniężnych z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie oraz kosztami egzekucyjnymi. Zawiadomienie to zostało doręczone bankowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego w dniu [...]. Organ egzekucyjny zgodnie z art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie zawiadomił Skarżącego o skierowaniu do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając w dniu [...]. odpis tego zawiadomienia.

Organ zauważył, że Skarżący w zażaleniu nie podniósł żadnych zarzutów formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę zajęcia wynagrodzenia. Opierając się zatem na powyższych ustaleniach uznał działanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. w zakresie skarżonych czynności za prawidłowe.

Zdaniem organu nie mają wpływu na ocenę prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, w zakresie podjętych czynności egzekucyjnych, podnoszone przez Skarżącego w zażaleniu zagadnienia dotyczące: niezakończenia sprawy orzeczenia

o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki M. , nie rozpatrzenia wniosku

o wstrzymanie wykonalności decyzji organu drugiej instancji w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz powodów, z jakich doszło do powstania zaległości podatkowych.

W złożonej do tut. Sądu skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowieni i rozpoznanie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest pomimo tego, że odpowiedzialność dłużnika za zobowiązania podatkowe VAT nie została w ogóle prawomocnie osądzona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia

z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że postanowienie to nie narusza prawa.

Z akt sprawy wynika, że w stosunku do Skarżącego była prowadzona egzekucja na podstawie tytułów wykonawczych nr: nr: [...] obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz koszty egzekucyjne wynikające z decyzji z dnia [...]. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe M. F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o.

Zawiadomieniami dnia [...]. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku Zachodnim WBK i wynagrodzenia za pracę w M. F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono Skarżącemu w dniu [...]. odpisy tytułów wykonawczych. P. z dnia [...]. Skarżący złożył skargę na zajęcia egzekucyjne podnosząc, że brak podstaw do dokonania tych czynności egzekucyjnych. Spór w sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i zajęcia wynagrodzenia za pracę zostały dokonane zgodnie z prawem.

II. Na wstępie należy podać, że na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Ten przedmiot postępowania wyznacza zatem zakres i przedmiot kontroli tut. Sądu. Skoro skarga na czynność egzekucyjną znajduje oparcie w treści art. 54 u.p.e.a., to sprawa może zostać rozpatrzona tylko w tym zakresie. Odnosząc się do przedmiotu sprawy należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie wymienione czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności na podstawie art. 1a pkt 12 lit. a, art. 32, art. 67 § 2 i art. 80 § 1 - § 4 tej ustawy.

W. też wyjaśnić, że procedura ustanowiona w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia.

Spór w rozpatrywanej sprawie w istocie sprowadza się do charakteru przedmiotowego środka prawnego i zakresu w jakim poruszać się powinien organ egzekucyjny

w badaniu skargi złożonej w trybie 54 § 1 u.p.e.a. W przepisie art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przy czym chodzi tu nie tylko o działania jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych i od których nie przysługuje inny środek ochrony niż zażalenie czy zarzuty.

Z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, że określony

w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, których legalną definicję określono w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zatem zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2017r. sygn. akt II FSK 3048/15; z dnia 18 sierpnia 2015r.

o sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015r. o sygn. akt II FSK 778/13; z dnia

24 października 2014r. o sygn. akt II GSK 1377/13 – wszystkie orzeczenia powołane

w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. (por.: Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015r., wyd. VII, komentarz do art. 54).

III. Mając na uwadze powyższe rozważania należy skarżone czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz wynagrodzenia za pracę ocenić za zgodne z przepisami prawa oraz prawidłowo dokonane. Na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie

w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.

W tym kontekście podnieść należy, że zawiadomieniem z dnia [...].

nr [...].[...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przesyłając zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego – Bankowi. Jednocześnie wezwał Bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Zawiadomienie to zostało zredagowane z uwzględnieniem elementów wymienionych w art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a. i doręczone Bankowi w sposób określony

w art. 67 § 2b u.p.e.a. (tj. przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego), stąd zajęcia dokonano w dacie wcześniejszej niż doręczenie Skarżącemu tytułów wykonawczych. Nie oznacza to jednak braku skutecznego dokonania zajęcia. Stosownie bowiem do art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji jest dokonywane

z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Z kolei zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonano na podstawie art. 72 u.p.e.a. Na podstawie art. 72 § 1 i § 4 pkt 1 tej ustawy organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami

z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Równocześnie

z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ egzekucyjny przesłał do pracodawcy - M. F. Z. S. O. i R. Sp. z o.o. w T. zawiadomienie z dnia [...]. nr [...].MW o zajęciu wynagrodzenia, które zostało doręczone w dniu [...]. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę sporządzono na prawidłowym druku, wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1339) – załącznik nr 1 do tego rozporządzenia. Również w tym przypadku zawiadomienie sporządzono zgodnie z wymogami z art. 67 § 2 u.p.e.a. i zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w powyższym przepisie.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że stosownie do art. 72 § 2

i art. 80 § 2 tej ustawy, zajęcie zostało dokonane z chwilą doręczenia zawiadomienia odpowiednio pracodawcy (dnia [...].) i Bankowi (15 marca 2018r.). Skoro zatem prawidłowe zawiadomienia zostały skutecznie doręczone tym podmiotom oraz Skarżącemu, to czynności te nie zawierają wad formalnych uprawniających do uwzględnienia przedmiotowej skargi. Przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniają ocenę co do słuszności oddalenia przez organ egzekucyjny skargi na czynność egzekucyjną. Z powyższych względów sformułowane w skardze zarzuty są nieusprawiedliwione.

Zdaniem Sądu, skarga na czynności egzekucyjne służy zaskarżaniu czynności

o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym. W jej ramach dopuszczalne jest zatem podnoszenie takich zarzutów, które odnoszą się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, a nie - jak stara się uczynić to Skarżący

w niniejszej sprawie – materialnoprawnych.

IV. Jednocześnie Sąd zauważa, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne zagadnienia dotyczące zasadności wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi nie mogą być rozpatrywane, bowiem nie dotyczą bezpośrednio skarżonej czynności. Podobnie podnoszone okoliczności dotyczące nieprawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które były przedmiotem zarzutów uregulowanych w art. 33 § 1 u.p.e.a., nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną. Przedmiotem bowiem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnej i naruszenia przepisów regulujących sposób oraz formę dokonania tych czynności. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy Skarżący, w ocenie Sądu, zmierza do zakwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w ogóle poprzez brak obowiązku zapłaty należności.

V. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.