Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2632/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 77 §1, 107, 11
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 145  § 1 lit c, 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz P. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.), dalej K.p.a. w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust 1 pkt 1, art. 66, art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1, art. 85 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t. j. Dz. U. z 2013r. poz. 1235 ze zm.), dalej ustawa o ochronie, u.o.ś, i § 3 ust. 1 pkt 6 lit b i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), dalej rozporządzenie, po rozpatrzeniu odwołania J.R., E.M. i P.M. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2014r. sygn. akt [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko polegającego na budowie "Farmy Wiatrowej [...], dalej zwanej inwestycją, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. sygn. akt [...] dalej decyzja organu I instancji,, Wójt Gminy R., działając na wniosek [...] sp. z o.o. [...] sp. k. z siedzibą w S. ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie "Farmy wiatrowej [...] ", składającej się z parku wiatrowego do 10 elektrowni wiatrowych o łącznej mocy do 40 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą w postaci linii kablowych (podziemnych) średniego napięcia (SN), sieci łączności między elektrowniami przewodami podziemnymi (linia światłowodowa), wewnętrznych dróg i placów serwisowych oraz abonenckiej stacji elektroenergetycznej SN/110 kV, przy czym parametry techniczne dotyczące pojedynczej turbiny wiatrowej to: całkowita, maksymalna wysokość turbiny od powierzchni terenu - do 210 m n.p.m, średnica wirnika - do 120 m, wysokość wieży -do 150 m, nie niższa niż 100 m, moc generatora - do 4 000 kW, maksymalny poziom mocy akustycznej nie większy niż 106,5 dB, ilość łopat - 3 sztuki.

Odwołanie złożyli: J.R., E.M. i P.M.. J.R., właściciel działek o nr ewid. [...], zarzucił, że organ I instancji wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, odmówił mu wydania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, że organ wydający decyzję nie uwzględnił uwag i wniosków społeczeństwa. Z uwagi na te okoliczności wniósł o uchylenie decyzji Wójta Gminy R. jako niezgodnej z prawem.

E.M. wskazała na szkodliwe oddziaływania turbin wiatrowych na zdrowie i życie człowieka. powołując się na opinię wydaną przez Ministerstwo Zdrowia, Departament Zdrowia Publicznego o sygnaturze [...], wskazała na bezpieczną odległość, nie mniejszą niż 2-4 km o zabudowań jako gwarantującą dotrzymanie norm hałasu jak i zminimalizowanie potencjalnych uciążliwości z nimi związanych oraz ograniczenie do minimum wpływu emisji pola elektromagnetycznego i efektu migotania cieni dla mieszkańców przebywających w okolicach farm wiatrowych; w sytuacji w której farma wiatrowa ma być zlokalizowana w odległości znacznie mniejszej, niezgodność decyzji w zakresie monitoringu awifauny na obszarze objętym inwestycją z jej stanem faktycznym, nie uwzględnienie przez organ stanowiska mieszkańców wsi S., K., B., którzy sprzeciwiają się budowie farmy wiatrowej w odległości 400m, 500m, 600m od własnych domów, sporządzenie raportu przez niezweryfikowany pod względem wiadomości specjalnych organ.

P.M. zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie: przepisu art. 7 i art. 50 § 1 KPA oraz art.71 ust. 2 pkt. 2 i art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie poprzez zaniechanie przez organ dokładnej i rzetelnej analizy przedsięwzięcia w innym wariancie, tj. wariancie obejmującym budowę i eksploatację innego niż elektrownia wiatrowa typu źródła energii odnawialnej, przepisu art. 37 pkt 1 i 2 oraz art. 79 ust. 1 i art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy o poprzez niewłaściwe rozpoznanie uwag i wniosków złożonych w toku postępowania z udziałem społeczeństwa oraz nieprawidłowe odniesienie się w uzasadnieniu wydanej decyzji do tego, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, art. 66 ust. 1 pkt 6 i 8 oraz art.80 ust. 1 pkt 2 i art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy o ochronie a także art. 107 § 1 KPA przez wydanie decyzji pomimo wadliwego opisu przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie emisji hałasu oraz przez przyjęcie wadliwej metodologii zastosowanej w raporcie do opisu przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie emisji hałasu, nie dokonanie przez organ I instancji wnikliwej i wszechstronnej analizy raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie jego zgodności z przepisem art. 66 ust. 1 ustawy, jego rzetelności, wiarygodności przedstawionych wyników, zwłaszcza tych podnoszonych przez strony postępowania, min. na rozprawie administracyjnej oraz w pismach wnoszonych przez strony, czy podmioty uczestniczące w postępowaniu na prawach strony, nierozważenie skutków inwestycji w związku z prawdopodobnym pogorszeniem lokalnego lokalnego stanu środowiska i warunków do życia ludzi i zwierząt w gminie R. , fakt, nie wzięcie pod uwagę że tego typu energetyka generuje uciążliwości innego typu niż np. energetyka węglowa czy jądrowa, np. permanentny hałas niskoczęstotliwościowy stanowiący zagrożenie dla zdrowia mieszkańców, zagrożenia związane z awariami, przyczynia się do pogorszenia warunków do bytowania zwierząt gospodarskich i zwierząt żyjących w stanie naturalnym, dewastacji istniejącego krajobrazu dominującym elementem o charakterze zakłócającym otoczenie. Nieprawdziwe są informacje, jakoby realizacja, budowa i eksploatacja elektrowni wiatrowych pozwala na redukcję dwutlenku węgla, gdyż sama produkcja betonu stalowego masztu, turbiny czy śmigieł z tworzyw sztucznych spowoduje zużycie węgla w ilościach przewyższających rzekome oszczędności, nie ustalenie przez organ czy nie zachodzi jakakolwiek sprzeczność planowanego przedsięwzięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Uzasadniając zarzut naruszenie przepisu art. 7 i art. 50 § 1 KPA oraz art. 71 ust. 2 pkt 2 i art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie skarżący wskazał, że organ zaniechał dokładnej i rzetelnej analizy przedsięwzięcia w innym wariancie tj. w wariancie obejmującym budowę i eksploatację innego niż elektrownia wiatrowa typu źródła energii odnawialnej. Rzeczywistym alternatywnym wariantem dla planowanego przedsięwzięcia byłoby obsadzenie terenu planowanej lokalizacji farmy wiatrowej lasem lub realizacja innego typu instalacji mających charakter odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 3 Prawa energetycznego, takich jak elektrownia wodna, elektrownia słoneczna, biomasa, ciepłownia geotermalna, a które to warianty nie były w ogóle analizowane ani przez wnioskodawcę, ani przez organ.

Wariantowanie przedsięwzięcia polegało jedynie na zmniejszaniu liczby turbin wiatrowych, co nie spełnia kryterium alternatywności przedsięwzięcia. Według skarżącego organ powinien wezwać inwestora, w trybie art. 50 § 1 KPA do uzupełnienia raportu o przedstawienie analizy w zakresie wpływu na środowisko innych niż elektrownie wiatrowe, odnawialnych źródeł energii, czego jednak nie uczynił. W ten sposób organ I instancji uchybił rzetelności swojego postępowania, gdyż zaniechał przeprowadzenia rzeczywistego wariantowania przedsięwzięcia, ograniczając się jedynie do propozycji samego wnioskodawcy.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 37 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie skarżący podniósł, że w skarżonym postępowaniu konsultacje społeczne ograniczyły się do spełnienia jedynie wymogów formalnych przy biernej postawie urzędu. W ocenie skarżącego organ nie uczestniczył w konsultacjach w sposób aktywny i nie szukał społecznego konsensusu wokół tej inwestycji, która budzi uzasadniony sprzeciw mieszkańców. Konsultacje społeczne ograniczyły się do biernego informowania i przekazywania dokumentacji pomiędzy stronami postępowania (mieszkańcy - inwestor). Wnioski mieszkańców nie miły wpływu na rozstrzygnięcie, a w uzasadnieniu do decyzji brakuje informacji o wynikach konsultacji społecznych i treści wniesionych uwag.

Odwołujący się zarzucił także wadliwe opisanie przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie emisji hałasu oraz przyjęcie wadliwej metodologii zastosowanej w raporcie do opisu przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie emisji hałasu, błędne przyjęcie współczynnika meteorologicznego Co-0, co prowadzi do błędów obliczeniowych, które mogą sięgać kilkunastu decybeli. Dokonane zatem obliczenia symulacyjne obarczone są licznymi błędami i nie są odpowiednie do charakteru inwestycji i terenu, na którym ma ona być realizowana, brak jest wskazanej metody liczenia poziomu hałasu co dyskwalifikuje raport pod względem jego rzetelności.

Podsumowując odwołanie skarżący stwierdził, że z uwagi na błędną metodologię oceny akustycznej na etapie eksploatacji, brak właściwej oceny akustycznej dla etapu budowy, całkowity brak analizy stanu "zerowego" obszaru, brak właściwej analizy krajobrazowej, dyskwalifikują wydaną decyzję. Stoi ona bowiem w sprzeczności z zasadą zrównoważonego rozwoju, art. 5 Konstytucji RP oraz art 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska oraz z zasadą prewencji i zasadą przezorności (art. 6 ust. 1 i 2 Prawa ochrony środowiska).

W pisemnym stanowisku, złożonym w dniu 7 października 2014r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty, domagając się przeprowadzenia rozprawy z uwagi na ważny interes strony. W szczególności odniósł się do braku przeprowadzenia przez organ właściwego wariantowania przedsięwzięcia z uwzględnieniem wariantowania lokalizacyjnego i technologicznego. W ocenie skarżącego się należy porównać uciążliwość 10 elektrowni wiatrowych o mocy 40 MW z farmą fotowoltaiczną o analogicznej mocy oraz ciepłownią geotermalną. Dopiero bilans takiego porównania pozwoliłby wybrać wariant najmniej szkodliwy dla ludzi i środowiska. Wskazał także na brak konsensusu społecznego wokół planowanego przedsięwzięcia, nieuwzględnienie w swojej decyzji wyników konsultacji społecznych, nie odniesienie się do nich wbrew unormowaniom art. 79 ust. 1 i art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie. Wadliwość opisu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i środowisko z uwagi na brak w polskim prawie przepisów określających metodykę obliczeń hałasu generowanego przez pracujące elektrownie wiatrowe. Wskazał na negatywny wpływ infradźwięków na zdrowie ludzi (na ucho wewnętrzne człowieka co znajduje potwierdzenie w badaniach naukowych, w tym pracy prof. Salta i Lichtenhana z 2014r.

Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ustaliło i oceniło co następuje.

1. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko której celem jest zidentyfikowanie niekorzystnych oddziaływań inwestycji na środowisko oraz wprowadzenie adekwatnych środków łagodzących i kompensujących te oddziaływania. Osiągnięcie tego celu ma zaś być wspierane przez udział w postępowaniu organów uzgadniających oraz społeczeństwa. Postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie prowadzi bezpośrednio do udzielenie zezwolenia na lokalizację lub realizację inwestycji, to następuje bowiem dopiero na etapie decyzji o warunkach zabudowy, a następnie decyzji o pozwoleniu na budowę. Postępowanie to sprowadza się do ustalenia czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora we wniosku zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Dlatego postępowanie w sprawie uwarunkowań środowiskowych przedsięwzięcia przeprowadza się przed wydaniem decyzji zezwalającej na inwestycję.

2. W myśl art 71 ust. 2 tejże ustawy uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wymagane jest dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu, planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 uioś). Częścią postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ustawodawca obligatoryjnie wymaga w przypadku realizacji planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 1 uoś). W przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, ocena ta jest przeprowadzana, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny został stwierdzony w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy (art. 59 ust. 1 pkt 2 uioś).

3. Przedmiotowa inwestycja należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a więc do przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko może być wymagany. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 pkt 6 i 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2010r. Nr 213, poz. 1397 z późn. zm.). Według tych przepisów do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m.in. instalacje wykorzystujące do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 5 (czyli inne niż te o łącznej mocy nominalnej elektrowni nie mniejszej niż 100 MW), które lokalizowane są na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 i 628), z wyłączeniem instalacji przeznaczonych wyłącznie do zasilania znaków drogowych i kolejowych, urządzeń sterujących lub monitorujących ruch drogowy lub kolejowy, znaków nawigacyjnych, urządzeń oświetleniowych, billboardów i tablic reklamowych (§ 3 ust. 1 pkt 6 lit. a), a także o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m (§ 3 ust. 1 pkt 6 lit. b), a także stacje elektroenergetyczne lub napowietrzne linie elektroenergetyczne, o napięciu znamionowym nie mniejszym niż 110 kV, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 6 (§ 3 ust. 1 pkt 7).

4. Z uwagi na specyfikę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ prowadzący postępowanie powinien w sprawie dysponować specjalistycznymi informacjami z zakresu ochrony środowiska. W tym właśnie celu w art. 74 uoś określono, jakie dokumenty i informacje winny zostać załączone do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

5. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek inwestora – [...] sp. z o.o. [...] sp. k. z siedzibą w S., złożony dnia [...] marca 2013r., w którym domagał się on wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 14 siłowni wiatrowych o łącznej mocy nie przekraczającej 56 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz abonenckiej stacji elektroenergetycznej SN/110 kV. Do wniosku dołączono wymagane prawem dokumenty. W ocenie Kolegium wniosek został sporządzony w przepisanej formie wraz z wymaganymi prawem załącznikami. Inwestor przedłożył mapę z naniesionym obszarem oddziaływania inwestycji, a także kartę informacyjną przedsięwzięcia w trzech egzemplarzach wraz z zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych - zgodnie z art.74 ust. 2 ustawy. W aktach sprawy znajdują się również aktualne wypisy z ewidencji gruntów dotyczące nieruchomości, które znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji oraz zaświadczenie z dnia 2 kwietnia 2013r. o braku obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla gminy R. . Poprzednio obowiązujący plan przestał obowiązywać z dniem 1 stycznia 2004r.

6. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 4 uioś, organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wójt. burmistrz, prezydent miasta, na którego obszarze właściwości przedsięwzięcie jest realizowane. W przedmiotowej sprawie organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach był Wójt Gminy R. .

7. Organ I instancji za strony postępowania uznał właścicieli nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji, a także właścicieli gruntów, które znalazły się w obszarze oddziaływania inwestycji, wskazanym we wniosku inwestorskim. Akta sprawy zawierają dowody potwierdzające prawidłowość ustalenia kręgu stron mniejszego postępowania. Jednocześnie, organ I instancji zapewnił stronom czynny udział w całym postępowaniu na każdym z jego etapów, począwszy od wszczęcia, a skończywszy na zawiadomieniu o wydaniu decyzji środowiskowej. Tym samym, organ wypełnił obowiązek zachowania zasady czynnego udziału stron, wynikający z art. 10 § 1 K.p.a. - w aktach sprawy znajdują się pisemne zawiadomienia o poszczególnych czynnościach organu dokonywane poprzez pisemne zawiadomienia kierowane do stron postępowania. W trakcie całego postępowania, tj. od jego wszczęcia, poprzez dokonywanie poszczególnych czynności, tj. opinie, uzgodnienia, aż po wydanie decyzji w sprawie organ I instancji zapewnił stronom czynny udział w całym postępowaniu poprzez zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia "Farma Wiatrowa [...]" i wystąpieniu do organów opiniujących (obwieszczenie z dnia 22 kwietnia 2013r. ), o wydaniu opinii organów uzgadniających o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (obwieszczenie z dnia 15 maja 2013r.); o wydaniu postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (obwieszczenie z dnia 22 maja 2013r.); o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i wystąpieniu do organów współdziałających (obwieszczenie z dnia 28 sierpnia 2013r.); o wydaniu opinii sanitarnej (obwieszczenia z dnia 23 września 2013r., z dnia 20 listopada 2013r. i z dnia 26 lutego 2014r.); o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy (obwieszczenia z dnia 29 października 2013r., z dnia 3 grudnia 2013r. i z dnia 6 marca 2014r.); o rozprawie administracyjnej (obwieszczenie z dnia 3 grudnia 2013r.); o wydaniu postanowienia uzgadniającego przez RDOŚ w [...] (obwieszczenie z dnia 8 stycznia 2014r.); o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznych (obwieszczenia z dnia 7 lutego 2014r. i z dnia 28 kwietnia 2014r.), a także o zebraniu całego materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim oraz wypowiedzenia się w sprawie (obwieszczenie z dnia 28 kwietnia 2014r.) i wydaniu decyzji środowiskowej (obwieszczenie z dnia 13 czerwca 2014r.) - co wypełnia hipotezę art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 49 K.p.a. Jednocześnie Wójt dopełnił obowiązku wynikającego z art. 33 ust. 1 uioś, tj. zapewnił społeczeństwu udział w sprawie. Organ I instancji podał do publicznej wiadomości - w sposób określony w art. 3 pkt 11 uioś poprzez w/w obwieszczenia - wszelkie informacje związane z dokonanymi opiniami, uzgodnieniami, wydaniem postanowienia w przedmiocie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, o wyznaczeniu 21 - dniowego terminu do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie i wreszcie o wydaniu decyzji środowiskowej.

8. Organ I instancji zasięgnął - w trybie art. 64 ust. 1 i 2 uioś - opinii właściwych organów opiniujących w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] - postanowienie znak: [...] z dnia [...] maja 2013r. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] - opinia znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. Po uzyskaniu opinii tych organów o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, postanowieniem znak: [...] z dnia [...] maja 2013 r. stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Jednocześnie organ nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i określił jego zakres.

9. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w dniu [...] września 2013 r. wydał opinię sanitarną znak: [...], w której pozytywnie zaopiniował planowane przedsięwzięcie w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych oraz zgłosił określone w postanowieniu uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia, m.in. przewidział nałożenie na inwestora obowiązku wykonania analizy porealizacyjnej w pierwszym roku eksploatowania instalacji, celem sprawdzenia dotrzymywania standardów jakości środowiska w rejonie lokalizacji inwestycji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. znak: [...] organ ten uzgodnił bez zastrzeżeń aneks do raportu, a postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014r. znak: [...] -uzgodnił bez zastrzeżeń aneks nr 2 do raportu.

10. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wezwał organ (wezwanie z dnia 9 września 2013r., a następnie z dnia 8 listopada 2013r.) do uzupełnienia raportu w zakresie monitoringu ornitologicznego, monitoringu chiropterelogicznego, ochrony przed hałasem oraz gospodarki wodno-ściekowej. Aneks do raportu uwzględniający uwagi i zalecenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] zostały przedłożone - pierwszy w dniu 11 października 2013r., a drugi w dniu 22 listopada 2013r. W rezultacie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. znale: [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki, które należy uwzględnić na etapie realizacji i użytkowania przedsięwzięcia, a także w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy (w projekcie budowlanym) - tj. zastosowanie maksymalnie 10 turbin wiatrowych o mocy nominalnej nie większej niż 4MW i poziomie mocy akustycznej nie większym niż 106,5dB każda, umieszczenie generatorów turbin na wysokości nie mniejszej niż lOOm n.p.t. i nie większej niż 150m n.p.t., zastosowanie oświetlenia turbin o minimalnej dopuszczalnej przez przepisy prawa mocy oraz zmniejszenie do minimum częstotliwości błysków. W postanowieniu tym przewidziano również obowiązek prowadzenia monitoringu porealizacyjnego awifauny i nietoperzy przez okres co najmniej 3 lat w trakcie pierwszych 5 lat funkcjonowania przedsięwzięcia, który przedstawiony będzie RDOŚ w [...]. Organ ten przewidział również konieczność nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia analizy porealizacyjnej przez laboratorium posiadające certyfikat akredytacji w zakresie oddziaływania akustycznego na tereny podlegające ochronie akustycznej w terminie 10 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania. Zaskarżona decyzja środowiskowa uwzględnia w swej treści wskazania w/w organów uzgadniających.

11. Zaskarżona decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach spełnia wymogi zawarte w art. 85 uoś.

12. Przedmiotowe postępowanie nie sprzeciwia się wymogom stawianym przez dyspozycję przepisów art. 80 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 37 pkt 2 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy uioś i nie powoduje naruszenia uprawnień społeczności lokalnej do udziału w postępowaniu. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył również procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 2 i 3 K.p.a. Materiał dowodowy został zebrany w sprawie zgodnie z obowiązkiem ciążącym na organie, a polegającym na gromadzeniu wszelkich istotnych dowodów. Zgromadzony materiał dowodowy ma charakter kompletny, a składa się na niego w szczególności raport, a także wymagana opinia sanitarna i postanowienie uzgadniające Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...].

13. Organ uznał za nie zasadne zarzuty odwołań.

Wskazał, że wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie:

a. niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy uoś), co w niniejszej sprawie nie występuje, ponieważ dla terenu inwestycyjnego nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego,

b. odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy uioś - wydane w przedmiotowej sprawie opinie i uzgodnienia są pozytywne, a organ uwzględnił wszelkie określone w nich uwarunkowania,

c. braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy uioś) - w przedmiotowej sprawie inwestor zamierza realizować inwestycję w wariancie określonym w raporcie jako najkorzystniejszy,

d. gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy uioś) - w przedmiotowej sprawie przedsięwzięcie jest zlokalizowane poza obszarami NATURA 2000,

e. jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy uioś) - w przedmiotowej sprawie okoliczność ta nie występuje.

W niniejszej sprawie nie zaistniała zatem żadna z przesłanek warunkujących odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Wręcz przeciwnie, w sytuacji, gdy inwestor złożył wniosek spełniający wymogi ustawowe, a przeprowadzone przez organ I instancji (w tym przez organy opiniujące) obszerne postępowanie wykazało, że planowane przedsięwzięcie, będzie zgodne z przepisami dotyczącymi szeroko pojętej ochrony środowiska, to uzasadnionym było wydanie pozytywnej decyzji środowiskowej. Ponadto w sprawie brak jest potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a co za tym idzie wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.

W odniesieniu do wniosku Pana P.M. o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, zawartego w piśmie z dnia 6 października 2014 r., Kolegium wskazało, że nie dopatrzyło się konieczności uwzględnienia takiego wniosku. Stosownie bowiem do treści art. 89 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Przepisy lex specialis nie nakładają na organ takiego obowiązku, a w sytuacji, gdy organ I instancji przeprowadził taką rozprawę w dniu 18 grudni 2014r. z udziałem społeczeństwa, to kolejna rozprawa nie znajduje uzasadnienia. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest bardzo obszerny i nie wymaga uzupełnienia, a rozprawa nie przyczyniłaby się do przyspieszenia lub uproszczenia postępowania. Organ II instancji nie stwierdził także przesłanek do przeprowadzenia rozprawy z urzędu, o których stanowi art. 89 § 2 K.p.a.

Odnośnie zarzutów, iż planowana inwestycja znajduje się w zbyt bliskim sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych, co naraża mieszkańców na zagrożenia związane z negatywnym oddziaływaniem hałasu i infradźwięków, wskazał, że taka potencjalna obawa nie może stanowić blokady w ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji. Przepisy ustawy środowiskowej nie zawierają regulacji prawnych odnośnie odległości planowanego przedsięwzięcia od innych nieruchomości, w szczególności nieruchomości mieszkalnych. Ani ustawa ocenowa, ani inne akty prawne nie odnoszą się do tej kwestii. W sytuacji braku regulacji prawnych co do dopuszczalnych odległości, organy właściwe do wydawania decyzji środowiskowej, wspomagają się pomocniczo innymi unormowaniami, w szczególności dotyczącymi różnego rodzaju oddziaływań np. hałasowych. Jak wynika z treści decyzji, organ I instancji dokonał analizy potencjalnych wpływów przedsięwzięcia pod względem uciążliwości hałasowych. Wynika z niej, że wartości graniczne hałasu generowanego przez planowaną inwestycję nie spowodują przekroczenia norm zawartych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2007r. Nr 120, poz. 826). Nie znajduje uzasadnienia powoływanie się na stanowisko Ministra Zdrowia, które jakoby zaleca budowanie turbin wiatrowych w odległości 2-4km od zabudowań mieszkalnych. W ocenie organu odwoławczego pisma Ministerstwa Zdrowia nie stanowią źródła prawa i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięć. Zwłaszcza w sytuacji, gdy nie jest możliwym podanie jednej minimalnej odległości elektrowni od zabudowań mieszkalnych. Określenie takie zależy bowiem od indywidualnych parametrów technicznych planowanych turbin wiatrowych, jak również od ukształtowania terenu i prędkości wiatru. Właśnie w celu badania dopuszczalności lokalizacji takiej inwestycji prowadzi się postępowanie w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko.

W zakresie zarzutu dotyczącego zastosowania nieprawidłowego współczynnika tłumienia hałasu wyjaśniał, że wbrew stanowisku skarżącego zastosowany w raporcie współczynnik wynosi 0,7 i jego wykorzystanie zostało opisane i uzasadnione szczegółowo w aneksie nr 1 do raportu. Zastosowanie tego współczynnika było badane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], który początkowo zalecił zastosowanie tego współczynnika na poziomie G=0 (pkt II wezwania do uzupełnienia raportu z dnia 9 września 2013r. ). Jednakże po uzupełnieniu raportu aneksem nr 1 z października 2013r., w którym zostało szczegółowo zanalizowane rozprzestrzenianie się hałasu, w tym przy uwzględnieniu współczynnika pochłaniania gruntu, gdzie z uwagi na zasadę przezorności zastosowano współczynnik na poziomie 0,7, organ uzgadniający postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013r. znak: [...] pozytywnie uzgodnił realizację przedsięwzięcia. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ uzgadniający analizował raport z punktu widzenia uciążliwości hałasowych i stwierdził, że analiza rozprzestrzeniania się hałasu wykazała, że eksploatacja przedsięwzięcia przy zachowaniu określonych warunków, które zostały ujęte w decyzji środowiskowej, nie będzie powodować przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu. Ponadto na inwestora został nałożony obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie oddziaływania akustycznego inwestycji (pkt 5 decyzji), przy czym analiza ta ma być wykonana przez podmiot niezależny tj. laboratorium posiadające certyfikat akredytacji wydany przez PC A lub równoważną jednostkę akredytującą.

Z uwagi na powyższe okoliczności zarzuty co do wadliwości raportu w zakresie negatywnego oddziaływania inwestycji poprzez generowany hałas i infradźwięki, w szczególności poprzez zastosowanie błędnej metodologii, błędnego przyjęcia, że turbiny stanową punktowe źródło hałasu, czy błędnego współczynnika meteorologicznego organ uznał za nieuzasadnione. Jego zdaniem skarżący poza gołosłownymi zarzutami podnoszonymi przeciwko treści raportu nie przedstawił żadnych dowodów podważających jego wiarygodność. Zastrzeżenia do raportu nie zostały poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazywałaby na wady tego raportu. Zamieszczone w internecie opinie, na które powołuje się skarżący, nie mogą być uznane za dowód w sprawie. Nie odnoszą się bowiem do przedmiotu niniejszego postępowania, mają ogólny i wyłącznie teoretyczny charakter.

Kolegium uznało za niezasadne zarzuty odwołujących się co do kwestionowania zakresu i ustaleń raportu bez dowodów przeciwstawnych, zwłaszcza że raport ten podlegał ocenie organu uzgadniającego i nie został zakwestionowany. Wskazał na wyrok z dnia 11 lipca 2013r. sygn. akt II OSK 639/2013, opubl. LexPolonica nr 7514236, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zastrzeżenia składane do raportu nie mogą być gołosłowne, tylko powinny być poparte np. kontrraportem lub ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże na wady raportu. Przedłożony w sprawie raport wraz z jego aneksami w ocenie organu odwoławczego spełnia wszystkie warunki, o których mowa w art. 66 uioś. Raport ten potwierdza, że przedsięwzięcie nie będzie się wiązało z istotnymi zagrożeniami dla środowiska, życia i zdrowia ludzi. Jednocześnie, na inwestora nałożono szereg obowiązków, powodujących zminimalizowanie wszelkich uciążliwości (pkt i-V decyzji ). Jeśli chodzi o emisję innych zanieczyszczeń do środowiska w związku z planowaną inwestycją, to w sprawie brak jest dowodów, które w sposób fachowy wskazywałyby na przekroczenia dopuszczalnych standardów prawnych regulujących te kwestie, a tym samym, na błędne ustalenia decyzji oparte na zgromadzonym materiale dowodowym. Jak wynika z dokumentacji sprawy, w tym z raportu, emisja substancji do powietrza nastąpi wyłącznie w fazie realizacji przedsięwzięcia i spowodowana będzie eksploatacją sprzętu budowlanego i środków transportu; jednak uciążliwości te będą okresowe i ustąpią po zakończeniu prac budowlanych.

Według stanowisk organów uzgadniających, jak i karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz raportu, inwestycja oraz jej oddziaływanie nie będzie stanowiło zagrożenia dla ludności, ani dla innych elementów środowiska. Inwestycja nie będzie wpływać negatywnie na elementy środowiska naturalnego: powietrze, glebę, wody powierzchniowe, wody podziemne, klimat akustyczny, świat roślinny i zwierzęcy. W tym ostatnim zakresie raport był uzupełniany dwukrotnie i podlegał wraz z aneksami szczególnej analizie organu uzgadniającego. Dlatego też stosownie do postanowienia RDOŚ w [...]. w celu weryfikacji oddziaływania turbiny na awifaunę i chiropterofaunę nałożono na inwestora obowiązek prowadzenia monitoringu porealizacyjnego, który określi rzeczywisty wpływ inwestycji na ptaki i nietoperze oraz pomoże w ustaleniu działań minimalizujących lub kompensujących w przypadku stwierdzenia negatywnych oddziaływań (pkt II decyzji).

Raport - zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 7 uioś - zawiera opis analizowanych wariantów i uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko, w szczególności na ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, klimat i krajobraz, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami. Raport odzwierciedla wpływ zamierzenia inwestycyjnego zarówno na elementy przyrody, jak i na otoczenie ludzi, uwzględniając fazę budowy inwestycji, jej eksploatacji oraz likwidacji, wskazuje, potencjalny wpływ przedsięwzięcia na środowisko w fazie budowy, eksploatacji i likwidacji. Dokument zawiera szczegółowe ustalenia odnośnie wpływu inwestycji na gospodarkę wodno - ściekową, gospodarkę odpadami, wpływ na ludzi, klimat, krajobraz, rośliny, grzyby, siedliska przyrodnicze, na faunę. Wynika z nich, że w normalnych uwarunkowaniach eksploatacji przedsięwzięcia nie wystąpią ponadnormatywne uciążliwości dla wszystkich komponentów środowiska i warunków życia ludzi oraz nie zostaną naruszone interesy osób trzecich.

Odnośnie zarzutu braku analizy przedsięwzięcia w innym wariancie tj. np. poprzez obsadzenie terenu planowanej lokalizacji farmy wiatrowej lasem lub realizacji innego typu instalacji - elektrowni wodnej, elektrowni słonecznej, ciepłowni geotermalnej organ wskazał na jego związanie wnioskiem inwestora który dotyczy realizacji inwestycji polegającej na budowie farmy wiatrowej, składającej się ostatecznie z 10 turbin wiatrowych. Dlatego też brak jest uzasadnienia dla rozważania wariantów alternatywnych przedsięwzięcia poprzez rozważanie realizacji zupełnie innej inwestycji. Wariantowanie może odnosić się tylko do takiego rodzaju przedsięwzięcia, jaki wynika z wniosku inwestora.

Raport zawiera również analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, inwestor dąży do maksymalnego ograniczenia możliwości występowania konfliktów społecznych poprzez m.in.; zmniejszenie ilości turbin wiatrowych, wybór odpowiedniego miejsca lokalizacji, wybór technologii o mniejszej emisji drgań. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji odniósł się do zgłoszonych uwag a zarzuty wobec analiz i wniosków zawartych w raporcie wskazując na brak podstawy prawnej do tego rodzaju rozważań. Z samego faktu występowania kontrowersji co do planowanej inwestycji nie uzasadnia odmownej decyzji. Z ustawy środowiskowej nie wynika, iż wydanie pozytywnej decyzji wymaga konsensusu społecznego i nie świadczy o tym, że organ nie rozpoznał uwag społeczeństwa.

Organ uznał za niezasadne zarzuty co do braku zweryfikowania kompetencji osób sporządzających raport. Wskazał, że raport został podpisany przez kierownika zespołu - p. R.O. i opatrzony stosowną pieczęcią. Ponadto, żaden przepis prawa nie przewiduje konieczności weryfikacji przez organ kwalifikacji autorów raportu. W literaturze fachowej wskazuje się wprost, że właściwe organy nie powinny badać posiadania takich kwalifikacji (tak: G. Samitowski - Wymogi w zakresie autorstwa raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko - kontrowersje, Przegląd Prawa Publicznego 2012, Nr 11). Zgodnie z art. 3 pkt 8 lit. a) uioś organ ma obowiązek weryfikacji raportu, co w niniejszej sprawie uczynił. Raport jest dokumentem, który ma dostarczyć inwestor w postępowaniu - w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie nałoży na niego taki obowiązek. W spornej sprawie Wójt nałożył na inwestora taki obowiązek, a inwestor przedłożył raport spełniający wymogi ustawowe wynikające z art. 66 uioś. Podlegał on ocenie dowodowej i w jej wyniku Wójt oraz organy uzgadniające uznały, że został on sporządzony z należytą starannością i zawiera (wraz z aneksami) wszystkie wymagane analizy, wyniki, oceny oddziaływania inwestycji na otoczenie, pozwalające ustalić środowiskowe uwarunkowania. Jak wynika z treści raportu został on sporządzony przez ekspertów z firmy [...] sp. z o.o. z siedzibą w W., pod kierownictwem mgr inż. R.O. - brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń określonych profesjonalistów.

Kolegium wskazało nadto, że organ działając zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 2 uioś, wydając decyzję środowiskową wziął pod uwagę ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Raport wraz z aneksami umożliwia dokonanie kompleksowej oceny planowanego przedsięwzięcia pod względem jego przewidywanego, potencjalnego wpływu na środowisko. Jest sporządzony prawidłowo, przez uprawniony podmiot. Zaznaczyć przy tym należy, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma charakter dokumentu prywatnego inwestora będącego dowodem w postępowaniu administracyjnym ( por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009r, sygn. akt: II OSK 383/08, Lex nr 526577). Raport jest oceniany przez organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej, a uczestnicy postępowania mają prawo wnieść zastrzeżenia. Jednakże zastrzeżenia te nie mogą być gołosłowne, lecz powinny być poparte dowodami, o czym była już mowa wyżej. Pomimo sprzeciwów w toku postępowania, strony skarżące nie przestawiły żadnego dowodu przeciwko raportowi.

Kolegium uznało, że organ I instancji zajął stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnił jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Uzasadnienie nie cechuje więc ogólnikowe powołanie się na cały materiał dowodowy, a wręcz przeciwnie - organ przytoczył oznaczone dowody jako podstawy poszczególnych faktów. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia znalazły pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przekonywającym zarówno co do prawidłowości oceny sytuacji stron, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia.

W konsekwencji SKO uznało, że organ I instancji nie uchybił zasadom ogólnym postępowania administracyjnego (tj. art. 7, 8 i 9 K.p.a.).

Kolegium nie uwzględniło zarzutu E.M. co do wadliwości postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, które zdaniem odwołującej się nie zostało poparte badaniami naukowymi i przepisami prawa, uznając je za zbyt ogólnikowe i gołosłowne. W ocenie organu II instancji wydana opinia znajduje umocowania prawne, a jej treść nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa.

W odniesieniu do zarzutu, iż inwestycja doprowadzi do dewastacji istniejącego krajobrazu, którego dominującym elementem staną się turbiny wiatrowe o charakterze zakłócającym otoczenie, SKO stwierdziło, iż ocena wpływu farmy wiatrowej na krajobraz jest oceną subiektywną i zależy od indywidualnego podejścia i wrażliwości obserwatora oraz przyjętych przez niego norm estetycznych. Obawy przed pogorszeniem walorów krajobrazowych mogą wynikać z odczuć emocjonalnych okolicznych mieszkańców. Jak wynika z przedłożonej przez inwestora analizy wpływu inwestycji na otaczający krajobraz wieże turbin będą widoczne na terenie gminy, jednak w otoczeniu licznych zadrzewień z czasem staną się elementem składowym lokalnego krajobrazu. Jednak najważniejszą okolicznością pozostaje fakt, że nie istnieją żadne normy jakości krajobrazu określone w sposób prawny, a inwestycja będzie posadowiona na terenach otwartych - terenach upraw rolnych i nie będzie zlokalizowana na obszarach chronionych, najbliższy obszar Natura 2000 znajduje się w odległości 6,5km.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia zasady przezorności wynikającej z ustawy Prawo ochrony środowiska, wyjaśnił, że zgodnie treści tego przepisu art. 6 ust. 2 tej ustawy, kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się zasadą przezorności, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Bez wątpienia zasada przezorności ma na celu zapobieganie negatywnemu oddziaływaniu na środowisko. Organ prowadzący postępowanie przewidział środki mające zapobiegać temu negatywnemu oddziaływaniu, a także działania mające na celu maksymalne ograniczenie możliwości wystąpienia ewentualnych negatywnych skutków w zakresie zamierzonej ingerencji w środowisko naturalne. Art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 200 lr. Prawo ochrony środowiska nie może być stosowany jako klauzula blokująca inwestycje co do zasady. Jest on raczej przepisem ogólnym, który nakłada na inwestora obowiązek przedsięwzięcia wszelkich możliwych środków po to, by zapobiec w przyszłości możliwym negatywnym skutkom. Wszystkie podmioty podejmujące działalność, której skutki nie są do końca sprawdzone, a mogą wywrzeć negatywny wpływ na środowisko, powinny dokonać wszechstronnej analizy jak wyeliminować zagrożenia. Z całą pewnością jednak, wdrożenie tak rozumianego postulatu przezorności nie może nakładać na podmiot, którego przedsięwzięcie oddziałuje na środowisko takich obowiązków, do których nie będzie mógł się dostosować.

Kolegium uznało za nieuzasadniony również zarzut J.R. odnośnie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez odmowę udostępnienia treści raportu o oddziaływaniu na środowisko. W ocenie Kolegium organ I instancji zapewnił skarżącemu udział w toczącym się postępowaniu na każdym jego etapie. Organ informował bowiem strony postępowania i społeczeństwo o wszelkich podejmowanych czynnościach, a w szczególności o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, a więc również z raportem. Z akt sprawy wynika, iż odwołujący się brał czynny udział w postępowaniu, składał uwagi i wnioski, a z ich treści wynika, iż znana mu była treść raportu.

Dalej organ wywodzi, że w tym postępowaniu bada się jedynie zgodność planowanego zamierzenia z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska. Decyzja ta uruchamia proces związany z planowanym przedsięwzięciem. Ocena zawarta w tej decyzji odnosi się wyłącznie do oceny planowanej inwestycji pod kątem ochrony środowiska. Decyzja środowiskowa nie stanowi jednak aktu, który dawałby podstawę do rozpoczęcia robót i realizacji inwestycji, a tym samym nie narusza ona na tym etapie inwestycyjnym żadnych praw osób trzecich i bezpośrednio nie powoduje wyrządzenia szkody lub nieodwracalnych skutków. W ramach postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia ocenie podlegają skutki wywierane przez planowaną inwestycję na istniejący stan środowiska. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie wpływa na sposób i zakres wykonywania prawa własności przez właścicieli sąsiednich działek. Warunkuje ona wyłącznie możliwość przejścia do następnego etapu procesu budowlanego potwierdzając, że przedsięwzięcie nie spowoduje negatywnych następstw w środowisku naturalnym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł P.M.

Zarzucił naruszenie:

-art. 138 § 1 pkt 1 i 15 K.p.a. poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji w której zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia;

-art. 77 § 1, 80, 84 § 1 i 136 K.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy jest kompletny oraz uznanie że nie zachodziła potrzeba powołania biegłego do spraw oceny czy planowane przedsięwzięcie będzie negatywnie oddziaływało na zdrowie ludzi;

-art. 71 ust. 2 pkt 2, 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 60 ust 1 pkt 5, pkt 6, pkt. 7 lit a i c pkt 8 , pkt 12 i ust. 6 ustawy o ochronie oraz art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska poprzez brak wnikliwej analizy raportu, bez uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., dalej PIS, oraz bez podjęcia wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do usunięcia wątpliwości co do jakości, wyników raportu a które uzasadniały wydanie decyzji odmownej;

-art. 8, 11, 138 § 1 w zw. z art. 7,77 § 1 oraz 107 K.p.a. poprzez brak rzetelnego rozpoznania i odniesienia się przez organ do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu.

Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organ II instancji uchylił się od obowiązku ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie wpływu emitowanego przez planowane rozstrzygnięcie hałasu słyszalnego i niesłyszalnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bezkrytycznie ocenił złożony przez inwestora raport, uzgodnienia RDOS i opinię P.I.S. w S. Organ winien dokonać oceny raportu i doprowadzić do usunięcia wątpliwości z nim związanych. Wynik analizy powinien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Z uwagi na nagatywny wpływ przedsięwzięcia na środowisko organ powinien samodzielnie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe lub zlecić je organowi I instancji poprzez nałożenie na inwestora obowiązku ponownego sporządzenia raportu i jego uzgodnienia z RDOS i PIS z uwzględnieniem analizy wariantowej przedsięwzięcia obejmującej wariantowanie lokalizacyjne, ilościowe oraz technologiczne, przeprowadzić ponowną procedurę konsultacyjną ze społeczeństwem ze szczególnym trybem powiadamiania stron postępowania tj. w trybie art. 49 K.p.a. i 3 ust. 1 pkt 11 ustawy środowiskowej. Organ nie dokonał analizy raportu, który jest dokumentem prywatnym i jak każdy tego rodzaju dokument podlega swobodnej ocenie organu. Obowiązek ten nie może być przerzucony na uczestnika postępowania, który kwestionuje jego rzetelność, gdyż jest to sprzeczne z zasadą oficjalności postępowania. Organ powinien odnieść się do zarzutów do raportu składnych przez skarżącego a z uwagi na fakt, że SKO nie ma w tym zakresie wiedzy specjalistycznej powinno zasięgnąć opinii biegłego ds. akustyki, wpływu hałasu na zdrowie ludzi. Przedstawiona w raporcie analiza oddziaływania przedsięwzięcia na zdrowie i życie ludzi była nieprawidłowa , co może wskazywać na naruszenie przepisów art. 71 ust. 2 pkt 2 , art. 80 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5, 6. 7 lit. a i c , pkt. 8, pkt 12 i 6 ustaw oraz art. 6 ust. 1 ustawy o ocenach i 2 ustawy Poś. Analiza uzasadnienia organu II instancji wskazuje natomiast, że organ "zbijał" argumenty strony a nie dokonał wnikliwej oceny raportu pod względem jego rzetelności i kompletności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są trafne.

Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego w zakresie właściwego wyjaśnienia sprawy i uzasadnienia orzeczenia, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik a w szczególności art. 7,8, 77 § 1 i 80 i 107 § 3 K.p.a.

Podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji były przepisy art. 72 ust 2 pkt 1 i następne ustawy o ocenach a przedmiotem rozważań organu była inwestycja polegająca na budowie "Farmy wiatrowej [...]" składającego się z 10 elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 40 kW wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Organ II instancji powinien był dokonać oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach odwołania ale także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego (zasada dwuinstancyjności postępowania wyrażona w art. 15 k.p.a.) w szczególności w zakresie niebezpieczeństw jakie niesie za sobą planowana inwestycja, co organ powinien uczynić na podstawie ustaleń raportu. Wbrew wywodom organu II instancji uzyskanie stosownych opinii i uzgodnień nie przesądza automatycznie o prawidłowości rozstrzygnięcia wójta. Ocena powinna dotyczyć całego zebranego w sprawie materiału dowodowego a jednym z dowodów jest raport.

Pierwsze co, powinien zrobić organ, a czego nie uczynił, powinno być, zgodnie z sugestią skarżącego, sprawdzenie czy podmiot sporządzający raport ma wystarczającą i stosowną wiedzę z dziedziny akustyki i hałasu. Z faktu podpisania tej części raportu przez kierownika projektu nie wynika, że autor tej części raportu ma stosowną wiedzę specjalistyczną w tej dziedzinie. Jak się wskazuje w orzecznictwie raport może być sporządzony przez każdą osobę. Osoba ta musi jednak posiadać określoną wiedzę specjalistyczną w dziedzinie będącej przedmiotem ustaleń i oceny raportu (por. wyrok NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2594/12, Lex nr 1488194). W odniesieniu do części raportu tj. części ornitologicznej i chiropterologicznej należy przyjąć, że jego autorzy są specjalistami w tej dziedzinie, ponieważ raport zawiera dane o posiadanej przez nich kwalifikacjach pozostających w związku z tematem raportu to w przypadku W zakresie części dt akustyki i hałasu okoliczność ta nie da się w żaden sposób zweryfikować. W związku z tym powoduje to pozbawienie sąd możliwości oceny raportu w wyżej wskazanym zakresie. Poza informacjami o kierowniku zespołu autorskiego R. O. innych informacji na temat posiadanej przez autorów raportu wiedzy fachowej brak.

Ma także rację skarżący wywodząc, że organ II instancji nie odniósł się w pełni do zarzutów odwołania w szczególności w aspekcie autorów raportu.

Z zaskarżonej decyzji nie wynika także aby organ II instancji dokonał szczegółowej analizy zebranych dowodów, podnoszonych przez skarżącego wad raportu w zakresie wpływu inwestycji na ludzi w związku z hałasem jaki będą wytwarzać pracujące śmigła wiatraków i akustyką z tym związaną oraz zarzutów podstawowych co do kompetencji autorów raportu.

W związku z tym należy stwierdzić, że organ zaniechał oceny raportu w tym zakresie, co stanowi o naruszeniu przez organ obowiązków wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.

Takiej oceny nie może dokonać sąd ponieważ wymaga ona wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu dotyczy wyłącznie tego czy raport jest kompletnym, spójnym i czy zawiera wszystkie elementy o jakich mowa w ustawie środowiskowej (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 459/13, Lex nr 1572744). Ponieważ raport stanowi dokument prywatny jako całość, podlega ocenie organu i sądu tak jak każdy dowód w sprawie. Jest to dokument na który składa się kilka części i tylko w całości może stanowić dowód w sprawie.

Z uwagi na stwierdzone wyżej uchybienia nie ma możliwości oceny poszczególnych elementów raportu. W związku z tym dopiero ustalenie przez organ czy został sporządzony przez kompetentne osoby pozwoli na jego prawidłową ocenę. Ocena nie może się ograniczać wyłącznie do przywołania ustaleń organów opiniujących. Przyjęcie takiej koncepcji czyniłoby zbędnymi ocenę raportu przez organ wyspecjalizowany.

W związku z tym zasadnie skarżący wskazał, że organ II instancji naruszył art. 136 K.p.a. poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie ustalenia okoliczności istotnych w sprawie związanych z kwalifikacjami autorów raportu w zakresie akustyki i hałasu. Argumentacja organu w tym aspekcie nie jest wystarczająca.

Należy się natomiast zgodzić z organem, że z samego faktu kontestowania przez mieszkańców inwestycji, nie wynika obowiązek wydania negatywnej decyzji środowiskowej. Jak uczy doświadczenie, praktycznie zawsze przy tego rodzaju inwestycjach występuje niezadowolenie społeczne. Samo ono nie jest jednak wyznacznikiem treści decyzji. To właśnie decyzje środowiskowe stanowią gwarancję zachowania wymogów ochrony środowiska.

Także przekonujące są argumenty organu, że brak było podstaw do oceny przez organ innego wariantu inwestycji skoro organ związany jest treścią wniosku i oceniał zaproponowane przez niego rozwiązania służące ochronie środowiska.

W ocenie Sądu nietrafne są generalnie zarzuty związane z koniecznością przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność prawidłowości wniosków raportu. Raport, jest jednym z dowodów na podstawie których wyspecjalizowany organ podejmuje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Art. 66 ustawy o ocenach określa elementy jakie powinien ten raport zawierać. Organ, wydając decyzję środowiskową występuje w tym przypadku w roli organu wyspecjalizowanego w skład którego wchodzą osoby posiadające umiejętności zawodowe do oceny czy raport jest zgodny z przepisami prawa, czy zawiera wszystkie niezbędne elementy i czy na jego podstawie da się w sposób nie budzący wątpliwości ustalić wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko. Tylko w sytuacji w której organ nie posiadałby wiedzy specjalistycznej niezbędnej do załatwienia sprawy musiałby powołać biegłego – co wynika wprost z art. 84 § 1 K.p.a. W ocenie sądu sam fakt, że raport byłby niepełny czy też, że nie zgadza się z nim strona nie jest wystarczającym powodem do powołania biegłego na okoliczność jego poprawności. Przyjęcie koncepcji o konieczności powołania biegłego na okoliczność poprawności sporządzonego raportu /tzn. jego postanowień/ pozbawiłaby de facto organ możliwości samodzielnej oceny tego raportu przez uprawniony organ.

Organ, wydając rozstrzygnięcie ocenia wszystkie dowody zgromadzone w sprawie a jego decyzji powinna znajdować oparcie w przepisach prawa i być wynikiem określonego, znajdującego oparcie w logice i przepisach prawa procesu decyzyjnego. Takiej ocenie podlegał raport. Raport jest jednym z dowodów a obowiązek jego złożenia wynika z art. 74 ust. 1 ustawy o ocenach z którego wynika, że wnioskodawca występując z wnioskiem ma obowiązek przedstawienia raportu jako jednego z dokumentów niezbędnych przy wydawaniu decyzji środowiskowej. A zatem, co do zasady, raport jest przestawiany przez wnioskodawcę i może być uzupełniany o ile organ dojdzie do przekonania, że zawiera braki uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie zgłoszonego wniosku – co zresztą miało miejsce w tym przypadku.

Tym samym, co do zasady, to organ a nie biegły ocenia ustalenia raportu.

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania przebiegu procedury związanej z podejmowaniem decyzji środowiskowej. Jak wynika z akt administracyjnych organ w sposób prawidłowy zastosował przepisy art. 74 ust. 6 pkt 3 ustawy o ocenach.

Uchybienie wymaganiu prawidłowego wyjaśnienia sprawy, po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1, art. 80 K.p.a.), musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia (art. 107 § 3 K.p.a. i 85 ust. 1 ustawy o ocenach. Brak ponownej i wnikliwej oceny przez organ II instancji materiału dowodowego (art. 15 K.p.a.), stanowiło w danym przypadku o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazana wadliwość uzasadnienia co do jego koniecznej szczegółowości stanowi również o uchybieniu wymaganiu wskazanemu w art. 8 K.p.a. (budowanie zaufania do organów Państwa). Organ wydając decyzję, zgodnie z zasadą przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. powinien nie tylko ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy ale i zarzuty skarżących tak aby mieli oni możliwość poznania jakimi racjami kierował się organ wydając taką a nie inną decyzję. Pamiętać należy, że organ nie musi przekonać ale musi uzasadnić swą decyzję w sposób zgodny z zasadami logicznego rozumowania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności zażąda od autorów raportu informacji na temat ich kwalifikacji merytorycznych – dotyczy to osób sporządzających część raportu z zakresu akustyki i hałasu, a następnie w zależności od tego czy posiadają wymaganą wiedzę dokona wszechstronnej analizy raportu pod względem jego zgodności z wyżej powołanymi przepisami prawa. Gdyby okazało się, że raport został sporządzony przez osoby, które nie posiadają niezbędnej wiedzy w zakresie akustyki i hałasu, to konieczne byłoby sporządzenie aneksu do raportu przez takie osoby a następnie ponowna ocena przez organ czy raport jako całość spełnia wymogi ustawowe, jest pełny, spójny i daje podstawę do uznania, że planowana inwestycja zaproponowana przez inwestora nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko. Obowiązek ten spoczywa na organach obu instancji, jako wynikający z art. 15 K.p.a. Ocena raportu wyłącznie pod kątem wymogów ustawowych nie spełnia kryterium dwukrotnego rozpoznania sprawy przez organy różnego rzędu. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dają także organowi odwoławczemu możliwość uzupełnienia dowodów, co wynika wprost z art. 136 K.p.a. Analiza organu ma odnosić się do konkretnych zarzutów a nie ogólnie stwierdzać, że raport jest prawidłowo sporządzony bo niekwestionowany przez organy opiniujące. Ponadto organ oceni szczegółowo raport pod kątem ewentualnych zagrożeń dla życia i zdrowia mieszkańców.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.