Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 99/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 1 pkt 1, par. 13, par. 60, par. 271-273
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi J. A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu zamurowania otworu okiennego oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1409 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako: "ustawa" – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], w części nakazującej M. C., J. A. oraz S. A. zamurowanie otworu okiennego o wymiarach 0,75 x 1,4m materiałem budowlanym o klasie odporności ogniowej E30 w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A nr 39, a usytuowanego w odległości 3,0 m od granicy z nieruchomością przy ul. A nr 41, natomiast uchylił ww. decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania powyższego obowiązku – do dnia 30 września 2014r. i w tym zakresie orzekł o nowym terminie wykonania obowiązku – do dnia 31 marca 2015r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. we wrześniu 2013 roku wszczął postępowanie w sprawie legalności otworu okiennego w pomieszczeniu kuchni na l piętrze, w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, stojącego ok. 3,0 m od granicy z nieruchomością położoną przy ulicy A nr 41. Otwór ma wymiary 0,75 x 1,4m, Według oświadczeń właścicieli budynku istnieje od daty wybudowania obiektu czyli roku 1939. Pozwolenie na budowę z dnia [...]. opiewa na budowę jednopiętrowego murowanego frontowego budynku mieszkalnego oraz murowanego budynku gospodarczego na posesji położonej w Ł. przy ul. A nr 42 (numer 39 nadano później). Z archiwalnych dokumentów wynikało, że w dniu 13 lipca 1939r. Zarząd Miejski w Ł. Wydział Techniczny Inspekcja Budowlana zaświadczył, iż budowa parterowego, frontowego, murowanego budynku (trakt frontowy bez przejazdu bramowego) przeznaczona na cele mieszkalne przy ul. A nr 39 została ukończona w marcu 1938r. Właściciele nieruchomości przyznali, że nigdy nie został zrealizowany fragment budynku z prześwitem bramowym o szerokości 3 m, który ścianą szczytową bez otworów miał graniczyć bezpośrednio z nieruchomością przy u. A nr 41.

W Urzędzie Miasta Ł. brak dokumentacji dotyczącej ww. lokalizacji (pismo UM z 19 marca 2014 w aktach). Natomiast w Archiwum Państwowym odszukano plan sytuacyjny budynków na nieruchomości, potwierdzenie daty wybudowania oraz informacje o płatniku podatku od ww. nieruchomości, ale nie odnaleziono dokumentów dotyczących budowy budynku mieszkalnego znajdującego się na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 39.

W dniu 29 kwietnia 2014r. obecni właściciele nieruchomości J. A. oraz S. A. przedłożyli oryginał projektu budowlanego będącego załącznikiem do pozwolenia na budowę z dnia [...] oraz decyzję Nr [...] z dnia [...]. wraz z projektem na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na ul. A nr39. Ponadto ww. osoby oświadczyły, że sporne okno istnieje od roku 1939 i powstało w czasie budowy obiektu, inwestorem był S.A.

Decyzją z dnia [...].,[...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał M. C., J. A. oraz S. A. zamurowanie otworu okiennego o wymiarach 0,75 x 1,4m materiałem budowlanym o klasie odporności ogniowej E30 w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A n 39, a usytuowanego w odległości 3,0m od granicy z nieruchomością przy ul. A nr 41 - w terminie do dnia 30 września 2014r.

Od ww. rozstrzygnięcia odwołanie w ustawowo zakreślonym terminie złożył J. A., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem, podnosząc między innymi, iż organ I instancji nie dokonał stosownej analizy możliwości zachowania okna w odniesieniu do zagrożenia pożarowego i sposobów zapobieżenia temu zagrożeniu. Podkreślił, że budynek istnieje ponad 75 lat, poziom bezpieczeństwa pożarowego nie uległ zmianie w czasie jego użytkowania, właściciele uzyskali zgodę na użytkowanie, otwór okienny został wykonany podczas okupacji, gdy rodzina właścicieli został usunięta z parteru budynku i przesiedlona do fragmentu pomieszczeń na I piętrze, znajdującym się w stanie surowym. J.A. odwołał się również do faktu, iż po wojnie, podczas dokwaterowania lokatorów w trybie administracyjnym nie czyniono zastrzeżeń do spornego okna. Organy budowlane nie kwestionowały okna również podczas rozbudowy budynku.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w uzasadnieniu przytoczonej na wstępie decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy wskazał, że w myśl art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane obiekt budowlany należy tak użytkować, by spełniał wymagania bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB w Ł. co do zasadności prowadzenia postępowania w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, przytoczył treść art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że zgodnie z przytoczoną powyżej regulacją zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. byłoby możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji ustalenia, że inwestycja, której legalność podlega kontroli, dotyczy budowy obiektu budowlanego, a nie wykonywania robót budowlanych, efektem których nie jest realizacja obiektu. Organ odwoławczy uznał, że wykonanie otworu okiennego nie stanowi budowy obiektu budowlanego, a zatem trafnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. przeprowadził niniejsze postępowanie na podstawie przepisów art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane.

Dalej organ II instancji podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie organ stopnia powiatowego nie odnalazł żadnych dokumentów potwierdzających legalność wykonania spornego otworu okiennego, usytuowanego w odległości 3,0m od granicy nieruchomości. Z pozyskanej dokumentacji projektowej od właścicieli przedmiotowej nieruchomości wynikało natomiast, iż obecna ściana szczytowa miała być według projektu ścianą wewnętrzną, a obecny otwór, który obecnie pełni funkcje otworu okiennego miał zapewnić komunikację z pomieszczeniem mieszkalnym nad projektowanym przejazdem bramowym, którego nie wykonano. Nadto ani w zasobach Archiwum Państwowego ani w zasobach Urzędu Miasta Ł. nie odnaleziono żadnych dokumentów świadczących o legalności spornego otworu okiennego.

W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. niedopuszczalne jest w praworządnym państwie prawa uznanie, że z uwagi na brak możliwości odnalezienia dokumentów roboty są legalne, bowiem takie stwierdzenie prowadziłoby do bezpodstawnego zalegalizowania robót, na które faktycznie nie wydano żadnej zgody. W aktualnym stanie prawnym nie ma instytucji dawności odnoszącej się do robót budowlanych wykonanych niezgodnie z prawem, a tym samym nie sposób uznać, że z uwagi na upływ czasu roboty budowlane niezgodne z prawem, stały się "legalne z mocy prawa".

Organ odwoławczy wskazał następnie, że zasadą prawa budowlanego, a stricte przepisów przeciwpożarowych, już od czasów schyłku cesarstwa rzymskiego, był zakaz sytuowania otworów okiennych w ścianie usytuowanej w granicy działki. Stosownie zaś do treści art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli - budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej, niż 4 metry od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 cm ponad dach. Ponadto zgodnie z art. 278 rozporządzenia z 1928r. - w wypadkach, gdy szczupłe rozmiary poszczególnych działek stoją na przeszkodzie zachowaniu odległości, budynki mogą być wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jeżeli ww. budynki nie są wznoszone jednocześnie przez właścicieli przyległych działek, budynek, wznoszony przy granicy, powinien posiadać pokrycie ogniotrwałe i powinien być zaopatrzony od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni o grubości równej co najmniej długości jednej cegły, wyprowadzony 30 centymetrów ponad dach. Również zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1961r., Nr 7, poz. 46 z późn. zm.), obiekty budowlane powinny być zaprojektowane i wybudowane w taki sposób, aby zapewnione było bezpieczeństwo dla ludzi i mienia i aby zapewnione były: właściwy układ funkcjonalny obiektu, odpowiednia jego trwałość, ekonomiczność budowy ze szczególnym uwzględnieniem oszczędnego i racjonalnego stosowania materiałów, ekonomiczność użytkowania oraz potrzeby użytkowe, a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej (...). W art. 4 ust. 2 tego przepisu wskazano, że w celu zachowania warunków, o których mowa w ust. 1, należy stosować obowiązujące normy państwowe, normatywy techniczne projektowania i inne obowiązujące przepisy techniczno - budowlane oraz przestrzegać zasad współczesnej wiedzy technicznej.

Dalej organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 78 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, warunkom technicznym określonym w § 76 i § 77 powinny odpowiadać ściany zewnętrzne, położone przy granicy nieruchomości w zabudowie zwartej lub od strony przeciwległego budynku albo od granicy nieruchomości w odległości mniejszej, niż określono w § 20 ust. 1 i 2. Zgodnie z § 76 ust. 3 ww. rozporządzenia, ściana przeciwpożarowa powinna być wyprowadzona od fundamentów przez całą wysokość budynku . Natomiast w ust. 5 przywołanego przepisu wskazano, że otwory w ścianie przeciwpożarowej są dopuszczalne przy zachowaniu następujących warunków: ilość i wielkość otworów powinna być ograniczona do zaspokojenia niezbędnych potrzeb ewakuacyjnych i użytkowych, otwory powinny znajdować się w miejscach najmniejszego zagrożenia pożarowego, otwory powinny być zaopatrzone w drzwi samoczynnie zamykające się, o odporności ogniowej co najmniej klasy C lub wypełnione cegłą szklaną albo szkłem zbrojonym w niepalnej oprawie.

Z kolei zgodnie z zarządzeniem Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego w zabudowie zwartej oraz bliźniaczej nie obowiązuje stawianie na granicy nieruchomości ścian przeciwpożarowych w obrębie dopuszczalnych maksymalnych wymiarów stref pożarowych dla danego rodzaju budynków, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Zgodnie z § 80 ust. 2 pkt 3 ww. zarządzenia - jeżeli nie stawia większych wymagań wielkość obciążenia ogniowego pomieszczeń przyległych do granicy nieruchomości dla oddzielenia budynków sąsiadów (...) przy zachowaniu przepisu ust. 1 wystarczy na granicy nieruchomości ściana o odporności ogniowej klasy B, bez otworów i wpuszczonych w nią belek z materiałów palnych, a na poddaszach i w piwnicach, jeżeli ściana jest murowana - ponadto obustronnie otynkowana lub z wyrugowanymi spoinami.

W myśl natomiast § 203 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, otwory w ścianach oddzieleń przeciwpożarowych powinny mieć zamknięcia zapewniające spełnienie wymagań określonych w § 202. Dopuszcza się również wypełnienie płaszczyzn ściany luksferami lub cegłą szklaną, jednak na powierzchni nie większej niż 10 % ściany, przy czym ogólna powierzchnia otworów zamykanych i wypełnianych luksferami nie może przekraczać 25 % powierzchni ściany.

Wreszcie organ odwoławczy wskazał, że również obecnie obowiązujące uregulowania prawne nie uprawniają do wykonania otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanego w granicy, które obniżają odporność pożarową budynku, co wynika z treści § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm). Regulacja taka uzasadniona jest koniecznością ustanowienia tzw. strefy oddzielenia pożarowego, ograniczającej rozprzestrzenianie się ognia poza teren działki.

Organ II instancji podkreślił, że z zebranej dokumentacji sprawy można wnioskować, iż sporny otwór okienny został wykonany w dacie budowy przedmiotowej nieruchomości czyli w roku 1937. W ocenie organu odwoławczego wykonanie okien nie jest realizacją obiektu budowlanego, tylko wykonywaniem robót budowlanych w już istniejącym obiekcie. W związku z powyższym organ I instancji zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania naprawczego w sprawie wykonania spornych okien w oparciu o przepisy art. 51 ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane stosownie do ustalonego stanu prawnego w czasie wykonywania otworów. Przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane daje organom nadzoru budowlanego delegację do wyegzekwowania od inwestora dokonania wyłącznie czynności faktycznych mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z warunkami określonymi w przepisach prawa. Przez wykonanie określonych czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem należy rozumieć nałożenie na inwestora obowiązku wykonania takich robót budowlanych, które spowodują, że wykonana budowa będzie zgodna z istotnymi wymogami technicznymi określonymi przepisami lub normami. Do przepisów takich należą m.in. warunki techniczne jako przepisy szczególne dotyczące ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z zasadą nie działania prawa wstecz przepisy te nie mogą mieć zastosowania do oceny stanu prawnego robót wykonanych przed wejściem tych przepisów w życie. Mogą mieć natomiast znaczenie, a także stanowić podstawę do nakazania wykonania określonego obowiązku jeżeli zostanie udowodnione, że roboty budowlane zostały wykonane w sposób istotnie naruszający wymogi obowiązujące w czasie wykonywania robót.

Biorąc więc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy uznał, że istniejący w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A nr 39, a usytuowanego w odległości 3,0m od granicy z nieruchomością przy ul. A nr 41 otwór okienny o wymiarach 0,75 x 1,4m nie spełnia warunków, o jakich mowa w ww. przepisach, a brak pozwolenia na ich wykonanie pociąga za sobą konieczność przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawno budowlane. Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. uwzględniając powyższe oraz fakt, że wykonanie przedmiotowego otworu narusza przepisy obowiązujące w dacie budowy obiektu, jak i obecnie obowiązujące, należało stwierdzić, że okno to winno ulec likwidacji. Jednocześnie organ II instancji - z uwagi na upływ terminu wyznaczonego przez organ I instancji w skarżonej decyzji na wykonanie obowiązku - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części merytorycznej, a uchylił ją w zakresie terminu wykonania orzeczonego nią obowiązku i wyznaczył nowy termin jego wykonania do dnia 31 marca 2015r.

Odnosząc się zaś do treści odwołania organ odwoławczy uznał, iż nie miała ona wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia.

Na ostateczną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył J. A., który podkreślił, że z mocy § 330 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r. Nr 75, póz. 690 z późn. zm.) jeżeli przed dniem jego wejścia w życie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę to stosowanie przepisów tego rozporządzenia zostaje ograniczone do regulacji § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2.

Ze względu na powyższe i fakt wydania w dniu [...] pozwolenia na realizację frontowego budynku mieszkalnego, jednopiętrowego przy ulicy A nr 39 w Ł. oraz z uwagi, że sprawa dotyczy bezpieczeństwa pożarowego słusznym jest uznanie § 207 ust. 2 powołanego rozporządzenia za podstawę do rozstrzygania w niniejszej sprawie. Przepis ten sprawia, że zawartą w § 2 ust. 2 regulację odnoszącą się do istniejących budynków i ich części w przypadku ich nadbudowy, przebudowy i zmiany ich przeznaczenia stosuje się również do użytkowanych budynków istniejących, to jest do takiej kategorii obiektów budowlanych, do której zalicza się frontowy, jednopiętrowy budynek mieszkalny położony w Ł. przy ul. A nr 39. Przepis § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. dopuszcza do odstępstw od wymagań, o których mowa w § 1 rozporządzenia, jeżeli byłyby one zgodne ze wskazaniami ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.

Skarżący dodał, że zamurowanie otworu okiennego niesie ze sobą istotne uciążliwości, zwłaszcza kiedy jest to okno od kuchni tj. pomieszczenia wymagającego odpowiedniego doświetlenia i przewietrzenia. Z uwagi na powyższe skarżący oświadczył, że podjął działania mające na celu zbadanie, czy nakazane przez PINB w Ł zamurowanie otworu okiennego, usytuowanego w ścianie szczytowej budynku przy ul. A nr 39 pozostającej w odległości 3 m od granicy z sąsiadem, jest konieczne, czy też istnieje możliwość pozostawienia istniejącego okna w stanie nie zmienionym, lub w przypadku stwierdzenia braku takiej możliwości, czy oprócz zamurowania okna istnieją inne sposoby zabezpieczenia przeciwpożarowego. O zbadanie tej sprawy zwrócił się do uprawnionego rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych prosząc go o wykonanie ekspertyzy technicznej, o jakiej stanowi § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia, której ustalenia i wskazania są wiążące dla organów nadzoru budowlanego, co oznacza konieczność wcześniejszego sporządzenia ekspertyzy, bo od jej wyników zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji.

Skarżący podkreślił, że o podjęciu przez niego starań o uzyskanie ekspertyzy, której wskazania podlegają uzgodnieniu z [...] Komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej poinformował [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w piśmie z dnia 8 grudnia 2014r., co było równoznaczne z oświadczeniem woli skorzystania z przysługującego skarżącemu, na podstawie przepisów § 207 ust. 2 i § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia, prawa do uzyskania ekspertyzy technicznej i uwzględnienia jej wyników przy rozpatrywaniu sprawy spornego otworu okiennego.

Zdaniem skarżącego nie było zatem żadnej wątpliwości, że w takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie odwoławcze, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. był zobowiązany do zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie spornego otworu okiennego oraz do wystąpienia na podstawie art. 100 § 1 K.p.a do właściwego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, albo do wezwania mnie jako strony do takiego wystąpienia w oznaczonym terminie, chyba że wykazałbym jako strona, że już zwróciłem się w tej sprawie do właściwego organu. Wyżej wymienionych obowiązków [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dopełnił i w dniu 18 grudnia 2014r. wydał decyzję bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, którym w przedmiotowej sprawie jest [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z uwagi fakt wydania przez Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. w dniu[...] postanowienia w przedmiocie wyrażenia zgody na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób inny niż określony w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002r., Nr 75, poz. 690 ze zm.).

Postanowieniem z dnia 26 marca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015r. uczestnik postępowania P. Ś. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że uzyskał decyzję o warunkach zabudowy swojej nieruchomości przy ulicy A nr 1 w Ł.. Zachowanie okna w ścianie szczytowej budynku sąsiada uniemożliwi mu swobodne zagospodarowanie własnej działki zgodnie z ww. decyzją o warunkach zabudowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm- dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw prawnych. Kontroli sądu zostało poddane postępowanie organów nadzoru budowlanego w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych. Podstawę orzekania w sprawie stanowią przepisy prawa budowlanego. Postępowanie było prowadzone w trybie art. 51 ustawy z dnia 17 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2013. 1409 ze zmianami). Przepis ten stosuje się w przypadku samowolnie wykonanych robót budowlanych. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy okna, usytuowanego na poziomie pierwszego piętra w ścianie szczytowej budynku, oddalonej 3 metry od granicy. Przy tym obecna ściana szczytowa wg zatwierdzonego projektu stanowić miała ścianę wewnętrzną, budynek miał być posadowiony w granicy, część niewybudowana stanowić miała sień wiodącą na podwórze i korytarz prowadzący na piętro. Okno zostało umiejscowione tam, w którym zgodnie z projektem miały się znajdować wewnętrzne drzwi, prowadzące z korytarza do części mieszkalnej budynku..

Wbrew stanowisku skarżącego, wybudowanie okna należało ocenić jako roboty budowlane prowadzone nielegalnie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zatwierdzony w 1937 roku projekt budowlany dotyczył budynku posadowionego w granicy, a nie trzy metry od granicy, ściana graniczna pozbawiona była wg projektu otworów okiennych czy drzwi. Również pozwolenie na użytkowanie dotyczyło budynku parterowego, tymczasem okno wybudowano na 1. piętrze. W sprawie wydaje się nie budzić wątpliwości, że usytuowanie okna w ścianie szczytowej budynku na nieruchomości skarżącego jest efektem nie tyle niepełnego zrealizowania zatwierdzonego projektu budowlanego (bo projekt w ogóle tego otworu w ścianie zewnętrznej nie uwzględniał), co robót wykonanych później, co przyznał skarżący w uzasadnieniu skargi i odwołania. Organy wprawdzie przyjęły, że okno zostało wykute w trakcie realizacji budowy, ale nie jest to określenie ścisłe, co jednak nie miało wpływu na trafność przyjętego rozstrzygnięcia.

Z całą stanowczością należy stwierdzić, że sporne okno nie zostało zaakceptowane, zalegalizowane na przestrzeni jego użytkowania żadnym aktem administracyjnym organów architektonicznych czy organów nadzoru budowlanego Skarżący powołuje się na dwa dokumenty wydane przez organ inspekcji budowlanej ówczesnej władzy państwowej, na potrzeby podatkowe, z których jeden informował o dacie rozpoczęcia użytkowania budynku od dnia 23 listopada 1937r., a drugi o dacie zakończenia budowy w marcu 1938r. Te dokumenty jednak w żaden sposób nie potwierdzają tezy, że doszło do zalegalizowania budynku w obecnym kształcie. Ten drugi dokument jednoznacznie bowiem wskazuje, że został zrealizowany budynek parterowy, frontowy, murowany /trakt frontowy z korytarzem bez przejazdu bramowego. Zatem powołana informacja o rozpoczęciu użytkowania budynku w 1937 roku mogła dotyczyć jedynie budynku parterowego. Sam skarżący zresztą w odwołaniu wskazuje, że przed wojną wybudowano parter i część piętra w stanie surowym.

Wbrew twierdzeniom skargi nie są również dowodem akceptacji przez organy nadzoru budowlanego dokumenty związane z inwentaryzacją budynku, wykonaną w latach 80. XX wieku, podczas rozbudowy nieruchomości. Celem inwentaryzacji, stosownie do nazwy było ustalenie stanu faktycznego na nieruchomości w zakresie niezbędnym dla oceny możliwości dokonania rozbudowy, nie zaś ocena prawna wszystkich wykonanych wcześniej robót.

Nie może też odnieść skutku odwołanie się do faktu, że po wojnie organy władzy kwaterunkowej dokonywały dokwaterowania i nikt nie miał zastrzeżeń do znajdującego się w ścianie okna. Należy podkreślić, że zgoda władz kwaterunkowych nie była równoznaczna z akceptacją organów budowlanych odstępstwa od przepisów prawa budowlanego.

Budowa została rozpoczęta na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 14 maja 1937r., a więc trafnie organy nadzoru budowlanego prześledziły rygory prawne związane z zabudową nieruchomości, obowiązujące od rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Rozporządzenie to jednoznacznie wskazywało, że nie tylko na budowę budynku, o wymagane było pozwolenie na budowę (art. 333 rozp.). Również odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego wymagało zatwierdzenia właściwej władzy (art. 353 rozp.). Trafnie organ wskazał, że przepisy rozporządzenia RP nie zezwalały na usytuowanie otworów okiennych w ścianie w granicy, ani też zbliżonej do granicy mniej niż 4 metry (art. 196 ww aktu).

Trafnie również [...]WINB wywiódł, że na przestrzeni od budowy okna aż do zakończenia postępowania w niniejszej sprawie na żadnym etapie obowiązywania kolejnych regulacji prawa budowlanego prawodawca nie zezwalał na umiejscowienie okien w ścianie granicznej czy postawionej bliżej niż 4 metry od granicy. Za zasadne i w pełni akceptowalne należy też uznać stanowisko organów, iż brak było podstaw do zalegalizowania spornego otworu okiennego w obecnym stanie prawnym.

Nie jest trafne odwołanie się skarżącego do regulacji § 330 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z tą regulacją przepisów rozporządzenia nie stosuje się, jeżeli przed dniem wejścia w życie został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów. Już samo brzmienie przepisu wskazuje, że nie ma on zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Rozpatrywana jest bowiem kwestia legalności okna, którego nie było w zatwierdzonym projekcie budowlanym i którego nie dotyczyło zezwolenie użytkowania budynku, opiewające jedynie na budynek parterowy, podczas gdy okno zostało wkute na poziomie piętra.

W niniejszej sprawie jeszcze raz należy podkreślić, że prace budowlane polegające na wybiciu okna w ścianie szczytowej, odległej od granicy mniej niż 4 metry, nieprzewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym, za tym samym nieobjęte pozwoleniem na budowę, stanowiły zarówno w 1939 roku jak i obecnie roboty wykonane w warunkach samowoli budowlanej.

Przy tym wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko [...]WINB, ze brak dokumentów potwierdzających legalność tych prac przesądza o niemożności doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wymaga weryfikacji. Bowiem to nie brak dokumentacji z daty budowy ma przesądzające znaczenie a ocena zgodności tych robót z przepisami prawa, obowiązującymi w dacie realizacji inwestycji i w dacie legalizowania robót przez organ nadzoru budowanego. To właśnie brak dokumentacji obligował organ do prześledzenia regulacji prawnych w tym zakresie. Gdyby bowiem przepisy prawa budowlanego obowiązujące w dacie budowy (1939r.) i w dacie doprowadzania do stanu zgodnego z prawe pozwalały na takie posadowienie okna, należałoby rozważyć legalizację takich robót budowlanych, mimo niezachowania stosownej dokumentacji.

O zasadności skargi i tym samym wadliwości decyzji nie przesądza też postanowienie [...]Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Ł. z dnia [...], w którym wyrażono zgodę na spełnienie wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w sposób określony w powołanej w postanowieniu ekspertyzie, tzn w sposób odmienny, niż wskazany § 12 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Jak wynika z daty postanowienia, zostało ono wydane już po zakończeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, co więcej, wniosek o wydanie takiegoż orzeczenia został złożony już po zakończeniu tegoż postępowania. Organy zatem nie mogły go uwzględnić w swoich rozstrzygnięciach, nie sposób też czynić organom zarzutu, że nie uwzględniły tego orzeczenia, czy też nie uwzględniły wniosku skarżącego o zawieszenie postepowania, skoro postępowania przez Komendantem PSP nie wszczął w toku czynności prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego. Skarżący wprawdzie złożył wniosek o zawieszenie postępowania prowadzonego przez [...]WINB w niniejszej sprawie, ale data złożenia wniosku do [...]KWPSP wskazuje na spóźnione podjęcie działań. Skarżący nie wykazał też, aby nie było możliwe złożenie takiej ekspertyzy i orzeczenia w toku trwającego dwa lata postępowania administracyjnego, a organy orzekają na podstawie stanu faktycznego ustalonego do dnia wydania decyzji.

Z treści postanowienia z dnia [...] nie wynika zresztą w żaden sposób wadliwość zaskarżonej decyzji, czy też nietrafność wniosków organów rozstrzygających w niniejszej sprawie, wskazano jedynie inną możliwość zapewnienia zachowania zasad bezpieczeństwa ppoż.

Ponadto, co warte podkreślenia, na ocenę możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych wpływ ma nie tylko kwestia zachowania bezpieczeństwa pożarowego. Otóż, jak to podnosił już uczestnik postępowania, istniejące okno ogranicza znacznie jego legalne zamierzenia inwestycyjne na sąsiedniej działce. Ograniczenia te wynikają właśnie z istnienia okna w ścianie zbliżonej do granicy na nienormatywną odległość. Należy wskazać, ze oceniając możliwość doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem organy winny uwzględniać uzasadnione i prawnie chronione interesy osób trzecich. Nie do pogodzenia z zasadą praworządności jest akceptacja inwestycji zrealizowanej nielegalnie właśnie w sytuacji, gdy legalizacja ograniczałaby swobodę inwestycyjną właściciela nieruchomości sąsiedniej. Oznaczałoby to przyznanie większej ochrony robotom wykonanym w warunkach samowoli niż robotom (wykonanym czy planowanym) zgodnym z prawem. Tego aspektu w ogóle zdaje się nie dostrzegać skarżący, który powołuje się za to na uciążliwości, jakie dla niego wynikają z realizacji kwestionowanej decyzji. Decyzji.

Roboty budowlane, nieprzewidziane w projekcie budowlanym i wykonane później, niż bezpośrednio podczas realizacji inwestycji nie stanowią w ocenie sądu odstępstwa od zatwierdzonego projektu a są w ocenie sądu samowolnie prowadzonymi robotami budowanymi, o których mowa w art.50 i 51 Prawa budowlanego. Przyjęty przez organy tryb postępowania należy uznać za prawidłowy. Nietrafnie przy tym organ odwoławczy wyjaśniła niezasadność stosowania przepisów prawa budowlanego z 1974 roku, skoro sporne roboty budowlane ( lokalizacja okna) zostały zrealizowane po rządami przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 roku. Jednak organy dokonały prawidłowej analizy przepisów również wskazanego rozporządzenia, oceniając zgodność z prawem wykonania okna wg stany prawnego na dzień realizacji inwestycji.

Stosownie do przepisu art. 51 ust.1 pkt 2 w związku z ust.7 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Przepis ten stanowi podstawę ingerencji organów we wszelkie roboty wykonywane bądź już wykonane sprzecznie z przepisami.

Jak wynika z obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy. § 13 przewiduje warunki zachowania odpowiedniego czasu oświetlenia, § 60 określa wymogi dotyczące nasłonecznienia pomieszczeń w budynkach wielomieszkaniowych oraz w innych budynkach przeznaczonych na pobyt ludzi, zaś § 271-273 określają warunki odległości między budynkami ze względu na konieczność zachowania bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

Z powyższej regulacji wynika zatem, że wymóg posadowienia ściany budynku z oknem we wskazanej w § 12 rozporządzenia odległości wynika nie tylko z konieczności zachowania względów bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Zatem odwołanie się przez ustawodawcę w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego do zgodności z prawem obejmuje szerszy zakres warunków niezbędnych do spełnienia. W tym kontekście trafnie wskazuje uczestnik postępowania, że przedłożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego postanowienie komendanta państwowej straży pożarnej z 6 marca 2015 roku, jako określające (jako zamienny zresztą a nie jedyny sposób) przesłanki spełnienia wymogów bezpieczeństwa ppoż w budynku skarżącego nie przesądza o zachowaniu wszystkich warunków niezbędnych do uznania inwestycji za zgodną z prawem.

Reasumując powyższe rozważania – trafnie organy ustaliły, że sporne okno w ścianie szczytowej zostało wykonane zarówno w warunkach samowoli budowlanej, jak i niezgodnie z przepisami prawa budowlanego, obowiązującymi nie tylko w dacie realizacji robót, ale i w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie. Argumenty i zarzuty skargi okazały się niezasadne. Trafnie też zastosowano przepis art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Z uwagi na powyższe sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

IB