Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1210/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 151a § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15, art. 136 § 1, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący AWSA Maria Mikolik /spr./, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2022 r. sprawy ze sprzeciwu J. D. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr SKO.4111/708/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

II SA/Rz 1210/22

UZASADNIENIE

Zaskarżoną sprzeciwem decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr SKO.4111/708/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania J. D., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr GOPS.5222.519.2021-2 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Jak wynika z akt sprawy, 7 czerwca 2022 r. J. D. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną H. D., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2020 r. wydanym na stałe. W orzeczeniu wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić.

Na podstawie przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że J. D. jest osobą bierną zawodowo, od 1 czerwca 2022 r. sprawuje stałą osobistą opiekę nad niepełnosprawną żoną, zamieszkałą obecnie w bezpośrednim sąsiedztwie w domu córki, będącej jednocześnie jej opiekunem prawnym, która do 31 maja 2022 r. opiekowała się matką, gdyż przez ten okres J. D. nie sprawował opieki nad żoną, [...]. B. S. (córka osoby wymagającej opieki) z powodu nieobecności ojca musiała przejąć opiekę nad matką. Podczas wywiadu opiekun prawny osoby wymagającej opieki potwierdził fakt sprawowania stałej opieki nad osobą jej wymagającą przez J. D.

W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że H. D. jest osobą obłożnie chorą bez kontaktu logicznego, pozostaje w stałym leczeniu i rehabilitacji, wymaga stałej opieki i pielęgnacji, podawania leków, specjalistycznego żywienia. Opiekę nad nią sprawuje mąż J. D., a opieka ta polega m.in. na stałej pielęgnacji, przygotowywaniu i podawaniu posiłków i leków, usprawnianiu niewydolności ruchowej oraz zapewnianiu stałej opieki lekarskiej, pielęgniarskiej. Ponadto ustalono, że H. D. jest osobą [...], a jej opiekunem prawnym jest córka B. S. Na H. D. nikt inny nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury, ani żadnego świadczenia opiekuńczego w Polsce oraz za granicą.

Po tak przeprowadzonym postępowaniu, Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr GOPS.5222.519.2021-2 odmówił J. D. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie przedłożone przez J. D. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jego żony nie zawiera informacji dotyczącej daty powstania niepełnosprawności, zatem jego zdaniem nie został spełniony jeden z niezbędnych warunków ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. wskazanie w orzeczeniu właściwej jednostki, że niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 nie zmienia sytuacji prawnej osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) nie został spełniony.

Wójt, badając przesłanki określone w art. 17 u.ś.r. wskazał, że J. D. faktycznie sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną żoną. Nie posiada też prawa do renty, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Jednak zdaniem Wójta kolejną przeszkodą do przyznania wnioskowanego świadczenia jest fakt, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim a współmałżonek nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wobec powyższego, zdaniem organu I instancji w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Od powyższej decyzji J. D. złożył odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji błędne zastosowanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., poprzez przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, w sytuacji gdy małżonek może pobierać świadczenie pielęgnacyjne z racji opieki nad współmałżonkiem. Wobec tak sformułowanych zarzutów wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad żoną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr SKO.4111/708/2022,, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, ust. 1b u.ś.r. wskazał, że TK wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższe oznacza, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją RP i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., co doprowadziło do wydania decyzji odmownej, co jego zdaniem jest nieprawidłowe. Organ I instancji rozważył okoliczności faktyczne mające wpływ na przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w sposób błędny i niezgodny z przedstawionym sposobem rozumienia regulacji art. 17 u.ś.r. w świetle ww. wyroku TK, a decyzję oparł na przesłance negatywnej, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r., która nie mogła stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Wobec powyższego SKO uznało, że wskazany przez organ I instancji powód, dla którego odmówiono przyznania J. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w rzeczywistości nie zachodzi, gdyż przeszkody w tym zakresie nie stanowi moment powstania znacznego stopnia niepełnosprawności u żony J. D.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie przeszkody do przyznania wnioskowanego świadczenia nie może również stanowić art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., gdyż adresatami ww. przepisu są osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. inne, niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Przepis ten odnosi się do osób powiązanych więzami krwi z osobą wymagającą opieki, będącymi dalszymi krewnymi osoby wymagającej opieki (np. dziadkami, wnukami, rodzeństwem). Małżonkowie, będący przed zawarciem małżeństwa względem siebie osobami obcymi, nie są w stosunku do siebie krewnymi w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ponieważ jeden z nich nie pochodzi od drugiego i nie mają wspólnego przodka.

Zdaniem Kolegium, przedstawiona przez organ I instancji wykładnia gramatyczna art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. prowadziłaby do błędnego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki.

Końcowo SKO podniosło, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niepełny, gdyż z akt sprawy nie wynika, czy córka osoby wymagającej opieki otrzymywała świadczenie w związku z opieką nad matką, natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano jedynie, że córka zamieszkuje razem z matką i przez ostatnie 5 miesięcy sprawowała nad nią opiekę.

Kolegium zobowiązało organ I instancji do uwzględnienia powyższej oceny prawnej przy ponownym rozpoznawaniu sprawy oraz do załatwienia wniosku strony i w przypadku spełnienia wymogów, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. przy ustaleniu braku negatywnych przesłanek z art. 17 ust. 5 u.ś.r. do wydania decyzji przyznającej J. D. świadczenie pielęgnacyjne.

J. D. wniósł sprzeciw od ww. decyzji Kolegium z 18 sierpnia 2022 r. nr SKO.4111/708/2022, w którym zawnioskował o pozytywne rozpatrzenie jego prośby i przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na żonę.

W uzasadnieniu sprzeciwu, J. D. podniósł, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca i częściowo sprzeczna z jego sytuacją, jego zdaniem przekazanie sprawy Wójtowi do ponownego rozpatrzenia spowoduje wydłużenie postępowania, co wpłynie negatywnie na jego sytuację finansową, która jest bardzo trudna w związku z zaprzestaniem pracy w celu sprawowania opieki nad małżonką.

J. D. oświadczył, że jego córka nie pobierała żadnego świadczenia w związku z opieką nad matką, od 2021 r. prowadzi własną działalność gospodarczą. Decyzja o zamieszkaniu żony w domu córki podjęli wspólnie ze względu na lepsze warunki mieszkaniowe. J. D. wskazał, że sytuacja życiowa jego i jego żony jest ciężka, utrzymują się jedynie ze świadczenia 500+ dla niepełnosprawnych, zasiłku pielęgnacyjnego żony w kwocie 560 zł miesięcznie oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215 zł miesięcznie. W sytuacji, gdy brakuje im pieniędzy, otrzymują pomoc finansową od córki, jednak nie chcą jej obciążać ze względu na jej zobowiązania kredytowe i konieczność utrzymywania własnej rodziny.

W odpowiedzi na sprzeciw SKO w Rzeszowie wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.).

Zatem sąd administracyjny rozpatrując sprzeciw ogranicza się jedynie do oceny, czy ziściły się przesłanki, umożliwiające organowi odwoławczemu wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Ustawodawca wyłączył tym samym na tym etapie możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co zostało uregulowane w wyodrębnionym obecnie art. 138 § 2a K.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wydanie zatem przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, to nie jest przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, który jest równoznaczny z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.).

Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. II OSK 1375/15 – wszystkie przywołane orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe koreluje z treścią art. 136 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli więc organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdzi potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 K.p.a., zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania. Zatem kasacyjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., sygn. II OSK II OSK 1427/16).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydał decyzję z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. W sprawie nie zachodziły wskazane w art. 138 § 2 k.p.a. przesłanki, umożliwiające Kolegium uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Na wstępie wskazać należy, że Kolegium prawidłowo uznało, że organ I instancji w sposób wadliwy zastosował art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. wbrew konsekwencjom, jakie wynikają z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. K 38/13. Trybunał w orzeczeniu tym orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec powyższego wyroku Trybunału, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 1600/16).

Prawidłowo również Kolegium dostrzegło, że organ I instancji w sposób wadliwy uznał za przeszkodę do przyznania świadczenia fakt, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym aspekcie sprawy Kolegium zasadnie powołało się na orzecznictwo sądów administracyjnych. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy o przyznanie świadczenia ubiega się małżonek, spełniający warunki przyznania świadczenia, wskazane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.s.r. może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna niż małżonek osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem podopiecznego w sytuacji, gdy tenże podopieczny pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i jest w stanie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem. Art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.s.r. nie może natomiast stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy o przyznanie takiego świadczenia ubiega się małżonek, który nie podejmuje lub rezygnuje z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad małżonkiem niepełnosprawnym w stopniu znacznym.

Wątpliwości nie budzi, że nieprawidłowe zastosowanie i błędna wykładnia przepisów prawa materialnego, jakiej dokonał organ I instancji nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Kolegium uznało natomiast, że należy wydać decyzję kasatoryjną, gdyż materiał dowodowy jest niepełny, bowiem z akt sprawy nie wynika, czy B. S. otrzymywała świadczenie w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu decyzji wskazano bowiem, że córka zamieszkuje z matką i przez ostatnie 5 miesięcy sprawowała nad nią opiekę.

W ocenie Sądu dla oceny tak przedstawionej podstawy decyzji kasatoryjnej kluczowe znaczenie mają ustalenia wywiadu środowiskowego. W pierwszej kolejności należy jednak zwrócić uwagę, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został przez Skarżącego złożony 7 czerwca 2022r. Zatem o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego decydować będzie fakt sprawowania opieki przez Skarżącego poczynając od 1 czerwca 2022r. Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika natomiast, że córka Skarżącego sprawowała opiekę nad swoją matką (a żoną J. D.) do 31 maja 2022r. z uwagi na jego nieobecność.

Zatem fakt sprawowania opieki przez B. S. w okresie 5 miesięcy – do 31 maja 2022r. nie będzie mieć wpływu na możliwość przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż rozpatrywany w niniejszej sprawie okres zasiłkowy, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. rozpoczyna swój bieg od 1 czerwca 2022r. Z tego też powodu wskazywana przez Kolegium konieczność ustalenia, czy B. S. otrzymywała świadczenie w związku z opieką nad matką nie mogła stanowić przyczyny wydania decyzji kasatoryjnej. Kluczowe dla niniejszej sprawy są bowiem ustalenia dotyczące sprawowania stałej i osobistej opieki przez Skarżącego nad niepełnosprawną małżonką w okresie od 1 czerwca 2022r.

Jak ustalono w trakcie wywiadu środowiskowego, od 1 czerwca 2022r. opiekę nad H. D. sprawuje Skarżący jako jej małżonek. Wywiad środowiskowy zawiera opis sprawowanej przez Skarżącego opieki nad niepełnosprawną małżonką z wyszczególnieniem wykonywanych przez Skarżącego koniecznych czynności pielęgnacyjnych. Z ustaleń wywiadu wynika, że małżonka Skarżącego jest osobą leżącą, obłożnie chorą, wymagającą bezsprzecznie stałej i nieprzerwanej opieki z uwagi na całkowitą zależność od otoczenia. Należy natomiast pamiętać, że wywiad środowiskowy z racji tego, że jest przeprowadzany bezpośrednio na miejscu u osoby wymagającej opieki pozwala w sposób najbardziej bezpośredni zebrać informacje co do zakresu sprawowanej opieki i czynności pielęgnacyjnych, jakich wymaga osoba niepełnosprawna.

W toku postępowania przed organem I instancji ustalono również, że Skarżący nie pobiera innych świadczeń, które pozostawałyby w kolizji z uprawnieniem do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji wykluczył również zaistnienie przesłanek negatywnych z art. 17 ust. 5 pkt 2, pkt 3, pkt 5 i pkt 6 u.ś.r. Ponadto Burmistrz w wydanej decyzji zawarł ocenę, że Skarżący faktycznie sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną żoną. Ustalenia powyższych okoliczności organ I instancji dokonał na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i w oparciu o dokumentację oraz oświadczenia przedstawione przez Skarżącego.

Mając na względzie zakres czynności wyjaśniających podjętych przez organ I instancji nie można stwierdzić, aby zachodził podstawy do powtórzenia postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji w znacznej części. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. ma służyć sanowaniu naruszeń w zakresie przepisów postępowania i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej jego części, gdy skorzystanie przez organ odwoławczy z możliwości uzupełniającego postępowania dowodowego w ramach art. 136 k.p.a. nie jest możliwe z uwagi na istotne braki dowodowe postępowania pierwszoinstancyjnego.

W ocenie Sądu sytuacja opisana w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. nie zachodzi. Organ odwoławczy powzięte wątpliwości co do ewentualnego uczestniczenia córki Skarżącego w opiece nad H. D. może wyjaśnić w trybie art. 136 k.p.a., poprzez zlecenie organowi I instancji przeprowadzenia uzupełniającego wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy może również zwrócić się do organu I instancji o wyjaśnienie, czy B. S. pobierała we wcześniejszym okresie świadczenia w związku z opieką nad H. D. Należy bowiem przypomnieć, że działalność orzecznicza organów odwoławczych, w tym Samorządowych Kolegiów Odwoławczych, nie sprowadza się do kasatoryjnej kontroli rozstrzygnięć organów I instancji. Organ odwoławczy w ramach zasady dwuinstancyjności postępowania, zawartej w art. 15 k.p.a., jest obowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać sprawę ponownie, korzystając z dostępnych środków dowodowych w ramach uzupełniającego postępowania odwoławczego.

Mając na względzie wyżej przedstawione okoliczności należało uznać, że Kolegium wydało zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. W związku z powyższym Sąd uwzględnił sprzeciw i zaskarżoną decyzję uchylił na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a.