Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 262/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. B. S. (zwana dalej również: "skarżącą") zwróciła się do Prezydenta Miasta S. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie tj. M. K. na okres świadczeniowy 2018/2019. Po dwukrotnym wydaniu przez organ decyzji odmownych (tj. decyzje z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] oraz z dnia [...] października 2018 r. nr [...]) oraz ich uchyleniu na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. – odpowiednio z dnia [...] października 2018 r. nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], sprawa powróciła do organu I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta S. wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], na mocy której odmówił B. S. prawa do świadczenia wychowawczego wnioskowanego na pierwsze dziecko – M. K.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że rozpatrując po raz kolejny ww. wniosek stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki określonej w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. 2018 r., poz. 2134, dalej zwanej: "ustawą"), wedle której świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Organ powołał się przy tym na definicję dochodu z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220, dalej: "u.ś.r."), do którego odnosi art. 2 pkt 1 ustawy, a także definicję dochodu członka rodziny z art. 2 pkt 2 ustawy. Na podstawie powyższego organ wskazał, że podstawą ustalenia prawa wnioskodawczyni do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r., jest dochód rodziny osiągnięty w 2017 r. z uwzględnieniem dochodu uzyskanego i utraconego, o którym mowa w art. 2 pkt 19 ustawy.

Dalej organ wskazał, że na podstawie danych uzyskanych z Ministerstwa Finansów i z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że na dochody rodziny wnioskodawczyni w 2017 r. składa się dochód wnioskodawczyni w wysokości 15.874,51 zł oraz dochód jej syna M. K. w kwocie 1.449,60 zł, a więc łącznie 17.324,11 zł. Następnie organ pomniejszył tą kwotę o dochód utracony w wysokości 12.220,71 zł, na który składają się: dochód syna wnioskodawczyni M. K. w wysokości 1.449,60 zł, dochód wnioskodawczyni z tytułu utraconej 13-tej pensji pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne - w wysokości 2.447,22 zł i dochód wnioskodawczyni z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne – 8.323,89 zł. Organ uznał zatem, że dochodem uzyskanym przez wnioskodawczynię w 2017 r. jest kwota 5.103,40 zł, uzyskana z tytułu zatrudnienia w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w S. (dalej: "MOPR") od 1 listopada 2017 r. Dochód ten zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy podzielony został przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany (tj. 2), a następnie podzielony przez liczbę osób w rodzinie (tj. 3). Otrzymano miesięczny dochód rodziny w wysokości 2.551,70 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje 850,57 zł, która to kwota przekracza kryterium dochodowe, uprawniające do otrzymywania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, wynoszące 800 zł.

Organ dokonał ponadto analizy osiągniętego przez wnioskodawczynię wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w MOPR za okres od 1 listopada 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. wskazując, że wynagrodzenie w poszczególnych miesiącach nie było jednakowe, a niektóre składowe wynagrodzenia w poszczególnych miesiącach nie mają charakteru stałego (uznaniowa premia, nagroda przyznawana raz w roku, dofinansowanie z ZFŚS po spełnieniu warunków do przyznania świadczenia, ekwiwalent za odzież i ekwiwalent za pranie odzieży wypłacane raz na kwartał). Organ wskazał przy tym, że ustawodawca w art. 7 ust. 2 ustawy ściśle uregulował sposób obliczania dochodu rodziny w przypadku zaistnienia okoliczności uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia. Użycie w art. 7 ust. 2 ustawy sformułowania "jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego" nie odnosi się w ocenie organu, do zmiany wysokości poszczególnych składników wynagrodzenia lecz dotyczy źródła dochodu. Pod pojęciem utraty dochodu zdefiniowano zaś utratę zatrudnienia, a nie zmianę wysokości poszczególnych składników wynagrodzenia lub ich braku.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji wniesionego przez B. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy ww. decyzję, wydając decyzję z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji, wskazując, że w sprawie niniejszej przekroczone zostało kryterium dochodowe, która to okoliczność uniemożliwia przyznanie świadczenia wnioskodawczyni. Organ doszedł do analogicznych wniosków co do wysokości uzyskanego przez wnioskodawczynię dochodu w 2017 r., w tym co do kwot stanowiących dochód utracony oraz ustalił liczbę osób w rodzinie wnioskodawczyni (tj. trzy osoby). Ponadto organ odniósł się do zarzutów odwołania, wyjaśniając przy tym rozbieżności w wysokości ustalonego dochodu, a kwotą figurującą w zaświadczeniach o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącą w listopadzie i grudniu 2017 r.

Skargę na ww. decyzję, wywiodła do tut. Sądu B. S., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:

1. Naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez niedostatecznie ustalony stan faktyczny i przyjęcie, że skoro skarżąca uzyskała wyższy dochód w grudniu 2017 r. (wynagrodzenie zasadnicze 2.000 zł i premia w grudniu 1.240 zł), to dochód jej rodziny, w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe, co miało wpływ na wynik sprawy;

2. Naruszenie art. 7 k.p.a. przez niedostatecznie ustalony stan faktyczny i nie wyjaśnienie rozbieżności co do rzeczywistej kwoty dochodu uzyskanego w 2017 r., zaistniałej w zaświadczeniach MOPR z [...] lipca 2018 r. i z [...] października 2018 r., z których wynika, że dochód za listopad i grudzień 2017 r. wyniósł 4.803,49 zł, a ustaleniem organu w zaskarżonej decyzji, że dochód za 2017 r. wyniósł 5.103,40 zł;

3. Naruszenie art. 7 ust. 2 ustawy przez pominięcie przy ustalaniu dochodu skarżącej za grudzień 2017 r. poszczególnych składników wynagrodzenia, w tym otrzymanego wynagrodzenia zasadniczego oraz premii, co prowadzi do wniosku, że uzyskany dochód w grudniu 2017 r. nie był uzyskiwany nadal (w takiej wysokości) w okresie, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego;

4. Błędną wykładnię art. 7 ust. 2 ustawy, przez pominięcie końcowego sformułowania w nim zawartego, a w konsekwencji nie ustalenie, czy dochód skarżącej za grudzień 2017 r. brany do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, był uzyskiwany także w okresie na jaki ustalane jest prawo do świadczenia;

5. Błędną wykładnię art. 7 ust. 2 ustawy przez przyjęcie, że końcowe sformułowanie w nim zawarte nie odnosi się do zmiany wysokości poszczególnych składników wynagrodzenia, lecz dotyczy utraty zatrudnienia.

W oparciu o powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że uzyskana przez nią w grudniu 2017 r. jednorazowa premia od pracodawcy nie ma charakteru stałego, w związku z czym nie powinna ona wpływać na wysokość dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (powoływanej jako: "ustawa"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, zaś świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka.

Wedle art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 14 ustawy, pierwszym dzieckiem jest co do zasady, jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Skoro zatem wnioskodawczyni ma dwoje dzieci, z których jedno (syn M. K.) jest w wieku 19 lat, to młodsze dziecko w wieku 11 lat (córka M. K.), jest pierwszym dzieckiem wnioskodawczyni w rozumieniu ustawy, której to okoliczności skarżąca nie kwestionuje. Dochodem rodziny jest z kolei suma dochodów członków rodziny (vide: art. 2 pkt 4 ustawy), natomiast dochodem członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a ustawy, które to przepisy umożliwiają skorygowanie tak rozumianego dochodu w przypadku jego utraty lub uzyskania (vide: art. 2 pkt 2 ustawy).

W kontekście definicji dochodu, ustawa odnosi zaś w art. 2 ust. 1, do art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ("u.ś.r."), wedle którego dochodem są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz, 1509. ze zm., dalej: "u.p.d.o.f."), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Mając na uwadze powyższe, organy obu instancji słusznie uznały, że podstawą ustalenia dochodu rodziny wnioskodawczyni na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r., są przeciętne miesięczne dochody członków jej rodziny uzyskane w 2017 r., z uwzględnieniem okoliczności stanowiących utratę lub uzyskanie dochodu, o których mowa w art. 2 pkt 19 i 20 ustawy. W tym zakresie organy zasadnie poddały pod analizę dane uzyskane z bazy Ministerstwa Finansów, (mając na względzie art. 17 ustawy), ustalając na tej podstawie, że podstawą do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w niniejszej sprawie, jest dochód uzyskany przez wnioskodawczynię z tytułu zatrudnienia w MOPR, bowiem zarówno dochód uzyskany w 2017 r. przez syna wnioskodawczyni z tytułu umowy zlecenia trwającej jeden miesiąc w 2017 r., jak i dochód wnioskodawczyni uzyskany przez nią z tytułu wypłaty przez poprzedniego pracodawcę trzynastej pensji, a także z tytułu zasiłku dla bezrobotnych uzyskiwanego od stycznia do października 2017 r., zostały uznane za dochód utracony i na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy, dochody te nie podlegają uwzględnieniu, przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącej. Z ustaleniami tymi skarżąca nie polemizuje, zaś w ocenie tut. Sądu są one słuszne i znajdują pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym, a ponadto zostały wyczerpująco wyjaśnione w uzasadnieniach obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji.

Kwestię sporną stanowi zaś sposób obliczenia przez organy wysokości dochodu wnioskodawczyni, stanowiącego podstawę do ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia wychowawczego, a uzyskanego przez nią w 2017 r. z tytułu zatrudnienia w MOPR. Organy obu instancji ustaliły, że stanowi on, po pomniejszeniu o składniki wymienione w wyżej cytowanym art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r., kwotę netto 5.103,40 zł. Z wyliczeniem tym nie zgadza się skarżąca, która odwołuje się do treści zaświadczeń o wysokości wynagrodzenia za listopad i grudzień 2017 r., które – co należy podkreślić - po pierwsze, zgodnie z art. 17 ustawy, nie stanowią podstawy ustaleń faktycznych dotyczących wysokości uzyskiwanego przez wnioskodawcę dochodu, obliczanego na potrzeby ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia, zaś po drugie, zawierają ogólną kwotę przychodu, uwzględniającą zarówno dochody opodatkowane, jak i nieopodatkowane, niewymienione w art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. Kwestia ta zaś została wyczerpująco wyjaśniona przez organ odwoławczy w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w związku z czym, zarzut podniesiony w punkcie 2 skargi, Sąd uznał za całkowicie bezpodstawny.

Za niezasadne Sąd uznał również pozostałe zarzuty skargi, koncentrujące się w istocie na polemice z zastosowaną przez organy obu instancji, wykładnią art. 7 ust. 2 ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Sytuacja opisana w ww. przepisie zaistniała w niniejszej sprawie, w związku z czym organy zobligowane były go zastosować, czego dokonały dzieląc ustalony ww. dochód wnioskodawczyni, stanowiący podstawę do ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia wychowawczego, przez dwa miesiące, w którym dochód ten był uzyskiwany (listopad i grudzień 2017 r.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że dochód ten był uzyskiwany przez wnioskodawczynię w okresie, na jaki ustalane było prawo do świadczenia wychowawczego (tj. okres świadczeniowy 2018/2019). Jak wynika bowiem z akt sprawy i czego też skarżąca nie kwestionuje, kontynuuje ona zatrudnienie w MOPR do chwili obecnej, a zatem uzyskuje ona dochód z tego tytułu (vide: art. 2 pkt 20 lit. c ustawy, do którego to przepisu słusznie nawiązał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji).

Nie ma w tym względzie znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność uzyskania przez nią wysokiej premii w grudniu 2017 r., skoro premia, będąca jednym ze składników wynagrodzenia, jest skarżącej wypłacana cyklicznie. Słusznie przy tym organ odwoławczy wskazał, że sam fakt uzyskiwania różnej wysokości wynagrodzenia w poszczególnych miesiącach nie pozwala na uznanie, że w sprawie niniejszej nie zachodzi okoliczność uniemożliwiająca zastosowanie art. 7 ust. 2 ustawy. O ile zgodzić się należy ze skarżącą, że w tym względzie istotna jest tożsamość dochodu uzyskanego w 2017 r., z dochodem uzyskiwanym w trakcie okresu świadczeniowego, o tyle Sąd, podobnie jak organ odwoławczy, nie podziela stanowiska skarżącej, że o owej tożsamości przesądza wyłącznie wysokość dochodu uzyskiwanego w każdym z miesięcy. Rację ma organ, kiedy wskazuje w tym względzie na stałość poszczególnych elementów wynagrodzenia, których finalna wysokość może się w każdym miesiącu różnić, tak jak wysokość premii przyznawanej skarżącej, która stanowi powtarzalny element uzyskiwanego przez nią wynagrodzenia, o czym organy trafnie wywnioskowały na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. Z tego też względu organy nie miały podstaw, aby podzielić forsowane przez skarżącą stanowisko, o jednorazowości tego składnika wynagrodzenia.

Z tych wszystkich względów, organy słusznie uznały, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy, bowiem dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie skarżącej wynosi 850,57 zł, a więc przekracza owe kryterium o 50,57 zł. W związku zaś z faktem, że świadczenie wychowawcze nie jest świadczeniem uznaniowym, a możliwość jego przyznania uzależniona jest od wystąpienia ściśle określonych przesłanek ustawowych zawartych w ustawie, brak spełnienia którejkolwiek z nich skutkuje brakiem możliwości przyznania tego świadczenia, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie.

Sąd nie podzielił również podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego. Decyzja organu II instancji zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy, w tym przytoczenie przepisów prawnych mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz rzeczowe i wyczerpujące uzasadnienie faktyczne oraz prawne. Organ odwoławczy dokonał przy tym prawidłowej wykładni powołanych przepisów, przytoczył najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy konkluzje, znajdujące pełne oparcie w materiale dowodowym oraz dokonał jego oceny w kontekście obowiązujących przepisów prawa, a także odniósł się w sposób szczegółowy do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dochował zatem zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady dwuinstancyjności postępowania.

Tym samym, wszystkie podniesione przez skarżącą zarzuty nie mogły okazać się skuteczne. Zawarte tam twierdzenia stanowią w ocenie Sądu polemikę która, jako nie znajdująca oparcia w materiale dowodowym, a przy tym pozbawiona racji przekonywania, nie mogła doprowadzić do zdeprecjonowania ustaleń i wniosków poczynionych przez organy obu instancji. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie poparte żadnymi prawnie relewantnymi argumentami, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

Reasumując, stwierdzić należy, że w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym jak i prawnym, właściwie zastosowano stanowiące podstawę wydanych decyzji, przepisy prawa materialnego, nie dopuszczając się przy tym naruszenia przepisów proceduralnych. Również Sąd, działając z urzędu poza granicami skargi, nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzeczono o oddaleniu skargi.