Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 256/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 205 par. 2, art. 11
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1, pkt 2 oraz z art. 207 ust. 3 u.f.p. , 184, 207, 64,
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art.7, 77, 8, 107
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Ł.P. na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia 17 kwietnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zarządu Województwa Świętokrzyskiego na rzecz Ł.P. kwotę 15017 (piętnaście tysięcy siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa (Zarząd, IZ), jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa (RPOWŚ) na lata 2007-2013, decyzją z [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zarządu z [...] nr [...] orzekającą o zwrocie przez Ł.P. całości dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu państwa wraz

z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, udzielonego

w ramach RPOWŚ na lata 2007-2013 na podstawie Umowy o dofinansowanie

nr [...] (Umowa).

Organ ustalił, że Instytucja Zarządzająca 21 grudnia 2009 r. ogłosiła konkurs zamknięty nr 1.1.3 naboru wniosków w ramach Działania 1.1 pn. "Bezpośrednie wsparcie sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw" RPOWŚ na lata

2007-2013. Do konkursu przystąpił Ł. P., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: P. Ł. P. z siedzibą w K., składając 8 lutego 2010 r. wniosek o dofinansowanie projektu pn.: "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez wprowadzenie kompleksowej usługi organizacji i obsługi imprez firmowych/plenerowych". Projekt został uchwałą Zarządu Województwa nr 2181/13 z 18 września 2013 r. wybrany do dofinansowania w pełnej wnioskowanej kwocie w wysokości 303.894,24 zł. W dniu 23 grudnia 2013 r. Instytucja Zarządzająca zawarła z Ł. P., Umowę. Całkowita wartość projektu została ustalona na kwotę 679.618,04 zł, całkowite wydatki kwalifikowalne wynosiły 552.534,99 zł, współfinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przyznane zostało

w wysokości 258.310,11 zł, natomiast współfinansowanie z budżetu państwa przyznane zostało w wysokości 45.584,13 zł. Beneficjent zobowiązany był do zapoznania się z warunkami i postanowieniami zawartymi w Umowie przed jej podpisaniem.

Przeprowadzona w dniu 20 października 2017 r. przez Instytucję Zarządzającą kontrola trwałości projektu wykazała, że cel projektu nie został zachowany. Nowe produkty/usługi wprowadzone przez przedsiębiorstwo w wyniku realizacji inwestycji, tj. kompleksowa organizacja imprez firmowych i plenerowych,

a także działalność portalu internetowego nie były świadczone zgodnie z założeniami przyjętymi we wniosku o dofinansowanie projektu i Biznes Planie będącym integralnym załącznikiem do wniosku o dofinansowanie. W dniu kontroli trwałości niemożliwe było przeprowadzenie symulacji na bolidach - symulatorach F1 (2 szt.) oraz symulatorach F1 (3 szt.), tym samym Beneficjent nie zapewniał kompleksowej usługi organizacji i obsługi imprez firmowych/plenerowych. Ponadto, Beneficjent nie posiadał licencji na oprogramowanie do przeprowadzania symulacji jazdy, gdyż zgodnie z oświadczeniem ustnym jakie złożył Zespołowi Kontrolnemu posiadanie oprogramowania leży po stronie klienta, który zamawia symulatory. W związku

z powyższym IZ stwierdziła, że beneficjent nie świadczył i nie świadczy kompleksowej usługi organizacji i obsługi imprez firmowych i plenerowych. Symulatory F1 w ilości 3 szt. były niekompletne, nie były wyposażone co najmniej w profesjonalną kierownicę jak Beneficjent założył w Aneksie nr 2 do Biznes planu w punkcie 4, co w rezultacie oznacza brak możliwości przeprowadzenia symulacji jazdy, co oznacza, że świadczenie kompleksowej usługi na tych urządzeniach było niemożliwe. Na utworzonym w ramach realizacji projektu portalu internetowym nie zamieszczono oferty wraz z cennikiem. Na stronie internetowej w zakładce "OFERTA" widniał napis "oferta w przygotowaniu". W dniu kontroli Beneficjent nie przedstawił Zespołowi Kontrolnemu ulotek, ogłoszeń prasowych, radiowych oraz oferty internetowej poprzez które odbywała się sprzedaż usług. W związku z tym organ stwierdził, że oferta Beneficjenta z nowymi usługami nie była dostępna. Portal nie zawierał również informacji branżowych, brak było możliwości złożenia zamówienia oraz zadania pytania poprzez formularz zamieszczony na stronie, który był nieaktywny. Portal internetowy był 22 - krotnie modyfikowany oraz przez okres co najmniej 265 dni był niedostępny. Podczas kontroli Beneficjent poinformował Zespół Kontrolny o szkodzie powstałej 29 lutego 2016 r. związanej z uszkodzeniem bolidu - symulatora FI, w wyniku uderzenia przez pojazd sprawcy. Według oświadczenia szkodę usunął samodzielnie, nie przedstawił jednak dokumentacji potwierdzającej zakup uszkodzonych części bolidu oraz daty usunięcia powstałej szkody. Zatem przez co najmniej 84 dni bolid nie był dostępny. Z przedłożonej dokumentacji wynikało, iż ubezpieczyciel S.A. decyzją z [...] r. odmówił uiszczenia odszkodowania za uszkodzone mienie (dowód nr 5 do Informacji Pokontrolnej), a informacja o całym zdarzeniu nie została zgłoszona przez Beneficjenta do IZ, co stanowi naruszenie § 17 ust. 1 Umowy.

W związku z powyższym IZ stwierdziła, że cel projektu, dotyczący świadczenia kompleksowej organizacji imprez firmowych i plenerowych oraz utworzenia portalu internetowego nie został zrealizowany, ponieważ nowe usługi oferowane w wyniku realizacji projektu nie były świadczone zgodnie z założeniami przyjętymi we wniosku o dofinansowanie i Biznes planie. Beneficjent poddał zatem projekt znaczącej modyfikacji w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006,

tj. modyfikacji mającej wpływ na charakter lub warunki jego wykonania lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści.

Instytucja Zarządzająca skierowała do strony wezwanie do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur wskazanych w art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2017.2077 ze zm.) dalej “u.f.p.", w łącznej wysokości 301.620 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wypłaty poszczególnych transz dofinansowania do dnia ich zwrotu, w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia niniejszego wezwania.

W związku z pojawieniem się nowych okoliczności w przedmiotowej sprawie, tj. wyroku Sądu Okręgowego w K. III Wydział Kamy sygn. akt III K 151/17

z 23 stycznia 2018 r. uznającego Beneficjenta winnym wyłudzenia przekazanego ze środków EFRR i BP dofinansowania, IZ poinformowała beneficjenta, że przesłanka zwrotu dofinansowania wskazana w ww. wezwaniu tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. zostaje rozszerzona o art. 207 ust 1 pkt. 3 tej ustawy, tj. beneficjent pobrał dofinansowanie w sposób nienależny, tj. w wyniku przestępstwa. Nadto, sprzęt zakupiony w ramach projektu był sprzętem używanym, Beneficjent nie dysponował środkami własnymi pozwalającymi na realizację inwestycji oraz cel projektu nie został zachowany, a zatem zaszła przesłanka zwrotu dofinansowania z art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. - środki pobrane nienależnie podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

Zarząd wskazał, że materialnoprawną podstawę zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich stanowią przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. W ocenie Zarządu

w analizowanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 207 ust. 1 "u.f.p.", gdyż środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich zostały wykorzystane niezgodnie

z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa

w art. 184, oraz pobrane zostały w sposób nienależny i tym samym podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W sprawie doszło do kilku samodzielnych przesłanek uzasadniających zwrot całości dofinansowania:

1. Beneficjent zaprzestał działalności produkcyjnej wskazanej we wniosku o dofinansowanie w okresie trwałości projektu; 2. Beneficjent nie posiadał środków na pokrycie wkładu własnego i de facto rozliczył całość projektu środkami pochodzącymi z budżetu UE i krajowego; 3. Beneficjent zakupił urządzenia używane, a nie nowe, na co nie pozwalają procedury wydatkowania środków unijnych. Jedynym wydatkiem poniesionym przez Beneficjenta i nieobarczonym wprost wadą nakazującą zwrot dofinansowania pozostał zakup samochodu dostawczego, który miał służyć celom projektu - celom, które nie zostały osiągnięte i utrzymane, a ponadto jego przeznaczeniem była obsługa projektu, czyli przewóz zakupionych bolidów, które zostały uznane za niekwalifikowane w ramach projektu. Tym samym w sposób oczywisty wydatek nie mógł zostać uznany za kwalifikowany ze względu na swoją bezcelowość.

W ocenie organu uzyskanie przez stronę wsparcia finansowego ze środków UE i BP w wyniku przestępstwa oraz zaprzestanie działalności gospodarczej związanej z projektem oznacza nie zachowanie celu projektu wskazanego we wniosku o dofinansowanie a tym samym znaczącą modyfikację w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006. Cały projekt został zrealizowany niezgodnie z zapisami Umowy (vide: § 4 ust. 2), nie spełnia jednocześnie dyspozycji Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. Organ wyjaśnił, że dla kwestii stwierdzenia naruszenia warunków przyznania regionalnej pomocy inwestycyjnej, statuowanych w ww. akcie prawa wspólnotowego, nie jest istotne, czy strona działała w sposób świadomy (kierując się pewnym interesem gospodarczym), czy też nie miała świadomości konsekwencji swoich działań (co nie miało zastosowania w niniejszej sprawie). Nawet niezawinione działania, powodujące naruszenie przedmiotowych zapisów prowadzą do nieprzyznania korzyści, tj. dofinansowania, lub jego wycofania, w sytuacji gdy uprzednio doszło do wypłaty środków tego dofinansowania. Taki sposób pobrania przez stronę środków dofinansowania stanowi o ich pobraniu bez podstawy prawnej, a co za tym idzie takie środki należy zakwalifikować jako środki nienależnie pobrane. Całość dofinansowania, udzielonego w ramach Umowy, została wiec pobrana przez stronę w sposób nienależny, co w konsekwencji wiąże się z koniecznością jego zwrotu. Analogicznie nie zachowanie celu Projektu poprzez zaprzestanie świadczenia działalności gospodarczej, na którą uzyskano ww. wsparcie jest znaczącą modyfikacją w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006, a co za tym idzie całość środków dofinansowania udzielonych w projekcie jest dotknięta wadą niekwalifikowalności i musi to skutkować koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami. Nie sposób, w sytuacji nie świadczenia przez Beneficjenta usług wskazanych we wniosku o dofinansowanie, orzec proporcjonalności wymiaru szkody finansowej, bowiem cały cel projektu pozostaje niezrealizowany, a zakupione sprzęty są użytkowane niezgodnie z przeznaczeniem w ramach innej działalności gospodarczej niezwiązanej z dofinansowaną inwestycją.

Zarząd nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 189f k.p.a. polegającym na jego niezastosowaniu i niestwierdzeniu przez organ, że zachodzą okoliczności do odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej. Przepis art. 67 u.f.p. odróżnia od spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych sprawy dotyczące należności, o których mowa w art. 60 u.f.p, którymi zgodnie z pkt 6 są należności

z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych

z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków

i od tych należności. Stąd art. 189f k.p.a. nie znajduje zastosowania w sprawie.

Na powyższą decyzję Ł. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

i zobowiązanie organu do wydania decyzji polegającej na odstąpieniu od stwierdzenia obowiązku zwrotu środków. Zarzucił naruszenie:

1. norm prawa materialnego,

a. art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1, pkt 2 oraz z art. 207 ust. 3 u.f.p. dokonane przez ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że należny jest zwrot środków we wskazanej wysokości, podczas gdy wykładnia przepisu stanowiącego podstawę do wydania decyzji nakazuje, aby określić stopień naruszenia zobowiązania w sposób pozwalający ustalić należną kwotę zwrotu;

b. art. 64 u.f.p. w zw. z art. 189f k.p.a oraz art. 98 Rozporządzenia Rady (WE)

nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE)

nr 1260/1999 ("Rozporządzenie"), polegające na niezastosowaniu i niestwierdzeniu przez organ, że zachodzą okoliczności obligujące do odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej;

2. obrazę przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.

a. naruszenie art. 77 w zw. z art. 7 i art 8 k.p.a polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego a także naruszenie zasady bezpośredniości postępowania dowodowego;

b. rażące naruszenie art. 11 k.p.a. przez przyjęcie, że wyrok Sądu Okręgowego

w K., III Wydziału Karnego sygn. akt III K 151/17 z 23 stycznia 2018 r. jest prawomocny, podczas gdy prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie karne jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie, II Wydział Karny z [...] , który zmienił wyrok l-instancji;

c. naruszenie art. 15 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a, dokonane przez niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dot. decyzji administracyjnej z 9 stycznia 2019 r., czym organ naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zestawienie obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej oraz orzeczenia nawiązki pieniężnej wyrokiem sądu karnego z tej samej podstawy faktycznej sugeruje konieczność rozważenia zaistniałego stanu w odniesieniu do zakazu podwójnego karania. Obowiązek zwrotu dotyczy należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. W ocenie strony brak jest uzasadnienia jurydycznego dla twierdzenia organu, że przepis art. 67 u.f.p. odróżnia od spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych sprawy dotyczące należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. Skarżący powołując się na art. 189f k.p.a., który przewiduje odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wskazał, że nie w każdym przypadku, w którym spełnione zostaną przesłanki nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymierzanie odpowiedzialności administracyjnej jest celowe. Będzie tak w przypadku, kiedy uprzednio zastosowana sankcja realizuje tożsamą funkcję w odniesieniu do tego samego zdarzenia prawnego, co nienałożona administracyjna kara pieniężna. Wyraził pogląd, że orzeczenie obowiązku zwrotu jest w istocie administracyjną karą pieniężną. Pojęcie to jest zdefiniowane w art. 189b k.p.a.

Zdaniem strony w przypadku obowiązku zwrotu, którego materialnoprawną podstawą jest art. 207 u.f.p. mamy więc do czynienia z administracyjną karą pieniężną. Obowiązek zwrotu bowiem (a) wynika z ustawy, (b) skutkuje sankcją pieniężną (c) wynika z decyzji administracyjnej oraz (d) jest konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa. Wbrew twierdzeniom organu brak jest wyłączenia stosowania k.p.a. do tej kategorii należności, a wręcz przeciwnie - wynika ono

z odpowiednio interpretowanego art. 60 w zw. z art. 62 i art. 67 u.f.p. Zdaniem skarżącego orzeczony wobec niego środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz Województwa kwoty 213 675 zł jest okolicznością uzasadniającą odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. Orzeczony wobec wnioskodawcy środek karny jest dolegliwością wymierzoną w reakcji na to samo zdarzenie i z definicji, pełni tożsame funkcje, tj. (a) odszkodowawczą, (b) prewencyjną i (c) represyjną.

Skarżący podniósł nadto, że organ powinien rozważyć rzeczywisty uszczerbek budżetowy spowodowany wadliwością wykonywania Umowy, a nie stosować uproszczenia. Na kanwie przedmiotowego stanu faktycznego nie sposób uznać, aby skarżący nie zrealizował celu Umowy w ogóle. Z ustaleń poczynionych przez organ wybrzmiewa, że skarżący zaangażował się w realizację projektu będącego przedmiotem Umowy. Dokonano zakupów urządzeń i innych elementów składowych służących skonstruowaniu "[...]" oraz innych wydatków kwalifikowanych. Okoliczność, że urządzenia, oprogramowanie czy też inne elementy nabyte w celu realizacji projektu są nieadekwatnej jakości nie uzasadnia per se konieczności zwrotu całości otrzymanych środków. Organ stworzył sytuację, w której nie sposób logicznie wytłumaczyć dysonans wynikający z analizy treści ustaleń poczynionych na różnych etapach kontroli realizacji projektu. Organ pozytywnie oceniał działania skarżącego, co w efekcie doprowadziło nawet do zwiększenia kwoty dofinansowania. Z drugiej strony decyzja stwierdza w istocie, że cel projektu nie został osiągnięty w ogóle.

Odnosząc się natomiast do zarzutu wykorzystania środków niezgodnie

z przeznaczeniem skarżący wskazał, że następuje to przez zapłatę za zrealizowane zadania inne niż te, na które środki były przyznane. Chodzi o sfinansowane zadania będącego poza zakresem rzeczowym projektu, na który środki zostały przekazane, wydatki niezwiązane bezpośrednio z realizacją projektu, nieprzyczyniające się do osiągnięcia celu określonego w umowie o dofinansowanie, które nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Nie ma podstaw, aby stwierdzić, że przesłanka ta została zrealizowana w realiach niniejszej sprawy, tym bardziej, że w toku kontroli organ potwierdzał właściwość wykonywania projektu.

W ocenie skarżącego analiza treści decyzji wymaga, aby okoliczności sprawy odnieść również do rzekomego ziszczenia się przesłanki wskazanej przez ustawodawcę w pkt 3 art. 207 § 1 ust. 1 u.f.p. W kontekście pobrania środków nienależnie lub w nadmiernej wysokości, posiłkując się przepisem art. 169 u.f.p odnoszącym się do dotacji udzielonych z budżetu państwa, środkami pobranymi

w nadmiernej wysokości są środki otrzymane w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie zadania. Środkami nienależnymi są środki otrzymane bez podstawy prawnej. Z przesłanką tą nie mamy do czynienia w realiach sprawy, gdyż pieniądze zostały przekazane wnioskodawcy w zw. z zawartą umową o dofinansowanie. Błędne jest rozumowanie organu, który utożsamia orzeczenie o winie zapadłe w nieprawomocnym wyroku l instancji z podstawą do stwierdzenia aktualizacji ww. przepisu.

Skarżący podkreślił, że zarzuty w zakresie naruszenia norm materialnoprawnych są po części wtórne, wobec niedopełnienia obowiązków organu w zakresie zrealizowania na gruncie postępowania przed organem obowiązków proceduralnych. Dla oceny uchybień organu istotne znaczenie ma fakt, że wskazuje on na okoliczność rzekomej prawomocności wyroku l - instancji. Prawomocny jest natomiast wyrok II - instancji, wydany na skutek wniesienia środka zaskarżenia tak przez skarżącego jak i prokuraturę. Jest to okoliczność tym bardziej istotna, że wydając wyrok II - instancji, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok I instancji. Organ

w rażący sposób naruszył więc art. 11 p.p.s.a. W ocenie strony treść decyzji oraz sposób przedstawionej w niej argumentacji wskazuje niezbicie, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób dostateczny.

Merytoryczne rozstrzygnięcie wynika z założeń, które poczynił organ na podstawie treści Informacji Pokontrolnej. Nie przedstawił on satysfakcjonujących dowodów na skalę naruszeń, które stwierdził decyzją. Założył, że skoro w stosunku do wnioskodawcy wydano prawomocny wyrok karny przeprowadzenie postępowania dowodowego jest w istocie niecelowe. Organy administracji publicznej mają natomiast obowiązek podejmować z urzędu wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Postulat bezpośredniości oznacza nakaz skierowany do organu orzekającego w sprawie, zobowiązujący go do tego, aby opierał ustalenia faktyczne na dowodach pierwotnych. Skarżący zasygnalizował, że organ nie zbadał należycie skali naruszenia obowiązku statuowanego Umową, co uniemożliwiło właściwe określenie rozmiaru uszczerbku, którego miał doznać budżet UE. Takie postępowanie organu stoi ponad to w sprzeczności z zasadą wzbudzania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej, o której stanowi art. 8 k.p.a.

Charakter postępowania prowadzonego przed organem spowodował, że skarżącemu nie służyło prawo do poddania pierwotnej decyzji kontroli innego podmiotu a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania.

W odpowiedzi na skargę Zarząd podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. 2019.2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U. 2019 poz. 2325.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, z tym, że nie wszystkie zarzuty są zdaniem Sadu uzasadnione.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Zarządu Województwa , działającego jako Instytucja Zarządzająca, określająca Ł.P. kwotę środków w wysokości 301620 zł, z tytułu zwrotu całości dofinansowania przekazanego na podstawie umowy o dofinansowanie projektu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W ocenie organu zachodzą przesłanki o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p. Środki zostały pobrane w sposób nienależny – strona uzyskała wsparcie finansowe w wyniku przestępstwa, doszło do naruszenia procedur o których mowa w art. 184 u.f.p., oraz znaczącej modyfikacji projektu, cel projektu nie został zachowany.

Zdaniem strony skarżącej organ, z naruszeniem art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1, pkt 2 oraz z art. 207 ust. 3 u.f.p. niezasadnie orzekł o obowiązku zwrotu środków w wysokości określonej w decyzji. W sprawie, uwzględniając przepis art. 64 u.f.p. w zw. z art. 198f k.p.a. oraz art. 98 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 zachodzą okoliczności obligujące organ do odstąpienia od orzeczenia zwrotu dofinansowania w związku z orzeczonym wobec skarżącego wyrokiem karnym obowiązkiem naprawienia szkody.

Przepisy ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ustanawiają szczegółowe regulacje w zakresie przyznawania środków z funduszy europejskich. W przepisach tych znajdują potwierdzenie zasady określone w rozporządzeniu nr 1083/2006, w tym zasada ustanawiania na poziomie krajowym kwalifikowalności wydatków w ramach poszczególnych programów operacyjnych, ustanowienie systemu zarządzania i kontroli, szczegółowe określenie zadań i funkcji Instytucji Zarządzających. Powyższe znajduje swój wyraz w treści art. 26 ust. 1 ustawy z.p.p.r., który określa zadania instytucji zarządzającej, m.in. takie jak określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach programu operacyjnego (art. 26 ust. 1 pkt 6), jak też odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi (art. 26 ust. 1 pkt 15). Przepis art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z.p.p.r. w zakresie odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi odsyła do przepisów ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (ust. 8 pkt 1). Zgodnie z ust. 9 powołanego przepisu - po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków (...). Decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem (ust. 10).

Sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie wykazano, że istnieją podstawy do zastosowania art. 207 ust. 1 u.f.p. Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że nie został osiągnięty cel projektu - nie były świadczone nowe usługi kompleksowa organizacja imprez firmowych i plenerowych oraz działalność portalu internetowego. Ustalenia kontroli potwierdzające brak możliwości przeprowadzenia symulacji na bolidach, symulatorach, brak licencji na oprogramowanie do przeprowadzenia symulacji jazdy, niekompletne symulatory uzasadniają tezę, że nowe usługi nie były świadczone zgodnie z założeniami przedstawionymi we wniosku o dofinansowanie i w Biznes-planie. Wykazano także brak oferty z cennikiem na portalu internetowym, ulotek, ogłoszeń prasowych, możliwości złożenia zamówienia w deklarowany w projekcie sposób. Obowiązek realizacji projektu zgodnie ze złożonym wnioskiem o dofinansowanie, został nałożony na beneficjenta w § 2 ust. 2 Umowy, przy czym w § 4 ust. 2 Umowy nałożono obowiązek realizacji projektu z należytą starannością (...) w sposób, który zapewni jego prawidłową i terminową realizację oraz osiągnięcie celów (produktów i rezultatów) zakładanych we wniosku. Podkreślić należy, że zgodnie z § 17 ust. 8 i 9 umowy o dofinansowanie Beneficjent był zobowiązany do utrzymania trwałości projektu i niedokonywania jego znaczącej modyfikacji w rozumieniu art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w okresie trzech lat od zakończenia realizacji projektu, przedłużonego o okres przekazania dofinansowania na rzecz Beneficjenta. Zasada trwałości projektu dotyczy utrzymania w niezmienionym kształcie i charakterze zakupionej w ramach projektu infrastruktury, która w dokumentacji aplikacyjnej została wyrażona poprzez określenie wskaźników produktu w postaci nabytych, wytworzonych środków trwałych. Skoro beneficjent nie realizował działalności zawartej we wniosku o dofinansowanie, w okresie trwałości projektu zaprzestał działalności na którą otrzymał dofinansowanie cel projektu nie został utrzymany, co oznacza, że doszło do jego znaczącej modyfikacji w rozumieniu art. 57 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Z kolei poddanie projektu zasadniczej modyfikacji w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia nr 1083/2006, oznacza, że wystąpiły przesłanki do zwrotu przyznanego skarżącemu dofinansowania.

Zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W świetle utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa sądowego nie budzi wątpliwości, że ustawodawcy nie chodziło wyłącznie o procedury uregulowane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Pod pojęciem "inne procedury" rozumieć należy także postanowienia umowy o dofinansowanie, których naruszenie może zatem rodzić obowiązek zwrotu przyznanych środków (por. wyrok NSA: z 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 732/11 i z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1546/12; dostępne jak i pozostałe orzeczenia na www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Znacząca modyfikacja projektu, naruszenie procedur w znaczeniu wskazanym wyżej stanowi podstawę do żądania zwrotu całej wypłaconej dotacji zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p. i zapisami § 17 ust. 9 umowy. Wskazać też należy, że zgodnie z zapisami § 11 ust. 1 i 2 umowy, beneficjent został zobowiązany do systematycznego monitorowania przebiegu realizacji projektu, niezwłocznego informowania Instytucji Zarządzającej o zaistniałych nieprawidłowościach lub zamiarze zaprzestania realizacji projektu, oraz do pomiaru i utrzymania głównych wartości wskaźników osiągniętych dzięki realizacji projektu zgodnie ze wskaźnikami monitoringowymi zamieszczonymi we wniosku o dofinansowanie oraz listą wskaźników kluczowych (...)

Zdaniem Sądu nie może też budzić wątpliwości, że skarżący pobrał środki nienależnie (art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p.). Dla oceny tej przesłanki kluczowe znaczenie ma wyrok Sądu Okręgowego w K. III Wydział Karny z [...] nr [...] którym skarżący został uznany winnym tego, że wprowadzając w błąd pracowników Urzędu Marszałkowskiego uzyskał nienależne dofinansowanie. Stwierdzony prawomocnym wyrokiem fakt pobrania nienależnych środków w zestawieniu z ustaleniami wyroku karnego, że skarżący dokumentując zakupy posłużył się nierzetelnymi fakturami VAT, że bolidy były sprzętem używanym, wykonanym w prymitywny sposób, przy braku środków na pokrycie wkładu własnego, rachunków, dowodów księgowych świadczących o ich użytkowaniu w ramach własnej działalności uprawniają ocenę działań skarżącej w kategorii nienależnego pobrania środków uzasadniających obowiązek ich zwrotu.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 11 ustawy p.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Związanie sądu administracyjnego skazującym i prawomocnym wyrokiem karnym odnosi się do faktu popełnienia przestępstwa, a więc sfery ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Związanie to zostało wprowadzone, aby uniknąć sytuacji, w których na podstawie tych samych stanów faktycznych zapadałyby różne orzeczenia w postępowaniu karnym i sądowoadministracyjnym. Rozwiązanie to eliminuje potrzebę prowadzenia podwójnego postępowania dowodowego dla ustalenia tych samych faktów w różnych postępowaniach sądowych i w postępowaniu administracyjnym. W judykaturze wskazuje się, że istota zasady wyrażonej w przepisie art. 11 ustawy p.p.s.a., sprowadza się do zakazu dokonywania przez sąd administracyjny tych samych ustaleń, których dokonał sąd karny, co do popełnienia przestępstwa. Zasada wynikająca z art. 11 ustawy p.p.s.a. pośrednio odnosi się do organów administracyjnych, które dokonują ustaleń faktycznych ocenianych następnie w drodze kontroli sądowoadministracyjnej (por. wyrok NSA z 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 393/13, LEX nr 1446569). Związanie sądu administracyjnego ustaleniami wyroku karnego wynikające z art. 11 ustawy p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten zakazuje sądowi podważania ustaleń organu administracji publicznej (organu podatkowego) zgodnych z ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego oraz nakazuje akceptację ustaleń organu administracyjnego (podatkowego) zgodnych z ustaleniami wyroku skazującego (wyrok NSA z 25 lutego 2015 r., sygn. akt I GSK 231/13, LEX nr 1771818).

Nie są tym samym zasadne zarzuty skargi, naruszenia przepisów procedury art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. przez zaniechanie prowadzenia postępowania dowodowego i odwołanie się do ustaleń zawartych w wyroku skazującym. Wyjaśnić należy, że pod pojęciem ustalenia prawomocnego wyroku zgodnie z art. 11 p.p.s.a. rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. W warunkach uznania skarżącego prawomocnym wyrokiem skazującym winnym uzyskania nienależnego dofinansowania organ był uprawniony i zobowiązany do uznania że pobranie dofinansowania nastąpiło w okolicznościach popełnienia przestępstwa. Naruszenia przepisu art. 11 ustawy p.p.s.a. jak również art. 11 k.p.a. nie można wyprowadzać jak chce skarżący z przyjęcia przez organ, że wyrok Sądu Okręgowego w K., sygn. akt [...] nr [...] jest prawomocny. Wyrok Sądu Okręgowego w K. na datę wydania decyzji był wyrokiem prawomocnym, zaś dokonana wyrokiem Sądu Apelacyjnego [...] zmiana dotyczyła wyłącznie wymierzonej skarżącemu kary.

Sąd podziela argumentację organu, że wadą niekwalifikowaności dotknięta jest całość dofinansowania. Jakkolwiek przepis art. 207 ust. 1 u.f.p. nie odwołuje się w sposób wyraźny do pojęcia nieprawidłowości, to nie można go interpretować w oderwaniu od innych przepisów regulujących zasady ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich oraz ustalających zasady zwrotu środków przyznanych z budżetu Unii Europejskiej, w tym w oderwaniu od jednego z podstawowych przepisów w tym zakresie, jakim jest art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006. Przepis ten definiuje nieprawidłowość jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Z definicji tej wynika, że pod pojęciem szkody rozumie się zarówno szkodę rzeczywistą, stanowiącą obiektywnie rzecz biorąc uszczerbek w budżecie Unii Europejskiej, o charakterze wymiernym, ale także szkodę potencjalną. Ustawodawca krajowy, formułujący w art. 207 ust. 1 u.f.p., obowiązek zwrotu pobranych nienależnie środków nie tworzy jednak żadnego kryterium, w oparciu o które orzekający w tej sprawie organ byłby zobowiązany do dostosowania wysokości kwoty określonej do zwrotu, do zakresu zakwestionowanych prac czy wysokości poniesionej szkody. Zgodnie jednak z art. 98 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006 dokonywane przez państwo członkowskie korekty polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego, a w myśl zdania trzeciego tego przepisu państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Skoro z prawidłowych ustaleń organu wynika, że środki dofinansowania zostały pobrane nienależnie, a cele projektu nie zostały zrealizowane stanowisko, że zwrot winien obejmować całość pobranego dofinansowania w ocenie Sądu, jest co do zasady prawidłowe. Wobec powyższego eksponowany przez skarżącego fakt podjęcia przez niego pewnych działań w celu realizacji projektu, nie może mieć wpływu na rzeczywistą podstawę obowiązku zwrotu całości udzielonego dofinansowania. Tym samym Sąd nie podziela argumentacji skargi, że obowiązkiem organu było uwzględnienie stopnia zaangażowania skarżącego w realizację projektu i ewentualnym zwrotem objąć część pobranych środków.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że orzeczenie obowiązku zwrotu środków jest równoznaczne z zastosowaniem administracyjnej kary pieniężnej zdefiniowanej w art. 189b k.p.a. i winno być umorzone na podstawie art. 189f k.p.a. Zgodnie z art. 189b k.p.a. administracyjną karą pieniężną jest określona w ustawie sankcja o charakterze pieniężnym, nakładana przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Warunkiem zastosowania przepisu jest naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu, nie jest natomiast wymagane wystąpienie szkody. Natomiast, jak wskazano wyżej, warunkiem określenia obowiązku zwrotu pobranego dofinansowania jest wykazanie rzeczywistej lub potencjalnej szkody w budżecie ogólnym Unii na skutek naruszenia przepisu prawa wspólnotowego. Konieczność wykazania szkody odróżnia karę pieniężną od obowiązku zwrotu pobranych nienależnie środków określonego w art. 207 ust. 1 u.f.p. Wskazać też należy że przepis art. 67 u.f.p. rozróżnia, wprowadzając odrębne zasady postępowania, należności z tytułu zwrotu dofinansowania od kar pieniężnych. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku TSUE z 26 maja 2016 r. w sprawach C-260/14 I C-260/14. Trybunał podkreślił, że obowiązek zwrotu nienależnej korzyści, uzyskanej w wyniku nieprawidłowości nie stanowi sankcji, lecz jedynie konsekwencję ustaleń, iż warunki wymagane dla uzyskania korzyści wynikającej z przepisów Unii nie były przestrzegane, co spowodowało uznanie uzyskanej korzyści za nienależną (teza 50 wyroku). Nie ma zatem tożsamości pomiędzy obowiązkiem zwrotu pobranych nienależnie środków orzeczonym na podstawie art. 207 u.f.p. a zastosowaniem kary pieniężnej i zarzut dotyczący nie zastosowania 189f k.p.a. nie jest uzasadniony.

Szkoda, która jest warunkiem uznania, że wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, funkcjonuje na styku prawa publicznego i prawa prywatnego. Umowa pomiędzy beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą jest umową cywilnoprawną. Zwrot dofinansowania następuje na podstawie decyzji administracyjnej (art. 207 ust. 9 u.f.p.), wydawanej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego poprzedzonego nałożeniem korekty finansowej, ustalenie zaś korekty finansowej stanowi element stanu faktycznego sprawy o zwrot dofinansowania.

W przypadku współfinansowania projektów ze środków unijnych beneficjent zawiera umowę o dofinansowanie, w której zobowiązuje się do wypełnienia określonych warunków wynikających nie tylko z umowy, ale też z aktów prawnych lub aktów niemających mocy powszechnie obowiązującego prawa. Z jednej strony kwalifikacja umowy o dofinansowanie jako cywilnoprawnej, z drugiej zaś – treść przepisów i innych regulacji obowiązujących beneficjenta (do których stosowania zobowiązał się w umowie) powoduje, że na skutek jej zawarcia beneficjent poddaje się dwóm reżimom prawnym: cywilnoprawnemu – dla którego właściwa jest droga przed sądem powszechnym;- administracyjnoprawnemu – związanemu z możliwością określenia korekty finansowej, a następnie wydania decyzji o zwrocie dofinansowania, który jest swoistego rodzaju reżimem odpowiedzialności publicznoprawnej. Powyższy splot okoliczności publiczno-prywatnych uprawnia do wniosku, że szkoda będąca podstawą określenia kwoty do zwrotu jest instytucją hybrydową i graniczną, niepoddającą się prostym kwalifikacjom (patrz "Szkoda jako przesłanka zwrotu środków europejskich przez beneficjenta" Katarzyna Bieluci, Elżbieta Lemańska, Justyna Siemieniako Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 3(72)/2017 str. 77-78).

Celem wydania decyzji orzekającej obowiązek zwrotu jest odzyskanie środków m in. uzyskanych. nienależnie, wykorzystanych z naruszeniem procedur. Należy podkreślić, że obowiązek naprawienia szkody dotyczy, co do zasady tylko szkody, której nie naprawiono. Zasada ta znajduje odzwierciedlenie w treści art. 207 ust 10 u.p.f., który wprost wyklucza możliwość wydania decyzji przypadku, gdy dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem.

W decyzji orzekającej obowiązek zwrotu organ przyjął, szkodę w wysokości odpowiadającej pełnej kwocie pobranego przez skarżącego dofinansowania. Należy wskazać, że wyrokiem z [...] nr [...] Sąd Okręgowy w K. III Wydział Karny na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz Województwa kwoty 213.675 zł. Zgodnie z przepisem art. 46 § 1 k.k. w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody (...). W doktrynie i orzecznictwie sądów ugruntowany jest pogląd, że takie orzeczenie nie ma charakteru sankcji karnej. Głównym celem środka określonego w art. 46 § 1 k.k. jest naprawienie szkody, a nie ukaranie sprawcy czy jego resocjalizacja. Ponadto wskazuje się, że obowiązek naprawienia szkody orzeczony na podstawie art. 46 k.k. ma charakter cywilnoprawny, przy czym jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono, to nie jest możliwe (niejako ponowne) orzekanie o obowiązku naprawienia szkody, i to niezależnie od tego czy zasądzone w postępowaniu cywilnym roszczenie zostało wyegzekwowane (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt II CSK 844/16, postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2019 r. sygn. akt IV CSK 597/17, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 30 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/308/19, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 18 października 2018 r. sygn. akt II AKa 285/18).

W ocenie Sądu, jakkolwiek orzeczenie wydane na podstawie art. 46 § 1 k.k. ma na celu naprawienie szkody poniesionej w związku pobraniem przez skarżącego nienależnego dofinansowania, a nie wykonanie obowiązku zwrotu dofinansowania uregulowanego w art. 207 ust. 1 u.f.p., to organ orzekając o obowiązku zwrotu nie może pomijać tożsamości podstawy faktycznej rozumianej jako całokształt okoliczności uzasadniających obowiązek naprawienia szkody orzeczony wyrokiem sądu karnego oraz obowiązek zwrotu pobranego dofinansowania w decyzji organu. Uwzględniając powyższe organ był zobligowany do uwzględnienia kwoty 213.675 zł. której obowiązek zwrotu został orzeczony prawomocnym, na datę wydania decyzji wyrokiem sądu karnego. Jakkolwiek fakt dysponowania przez IZ prawomocnym orzeczeniem o obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz Województwa kwoty 213.675 zł. nie jest równoznaczny z wypełnieniem dyspozycji art. 207 ust. 10 u.p.f., to nie można pomijać, że wyrok karny stanowi stosownie do art. 107 k.p.k. podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i egzekwowania objętej nim kwoty. Postanowieniem z 23 listopada 2018 r. na wniosek organu została nadana wyrokowi Sądu Okręgowego w K. w pkt III (orzekającym o obowiązku naprawienia szkody w kwocie 213.675 zł) na podstawie art. 107 § 1 i 2 k.p.a klauzula wykonalności. Na marginesie należy wskazać, że organ nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie, czy obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz Województwa kwoty 213.675 zł. został wykonany w całości lub części przed wydaniem decyzji. Zauważyć należy, że w sytuacji nie uwzględnienia wskazanej kwoty organ mógłby dysponować dwoma tytułami prawnymi dotyczącymi de facto w znacznym zakresie tej samej należności do prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz egzekucji komorniczej.

Sytuacja, w której mimo ciążącego na skarżącym obowiązku naprawienia szkody wynikającego z wyroku karnego organ nakłada obowiązek zwrotu kwoty w pełnej wysokości należy też rozpatrywać w kategorii nadużycia prawa. Prawo podmiotowe przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. W konsekwencji, zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I GSK 1289/18, postanowienie z 26 lipca 2019 r. sygn. akt II FZ 504/13).

Podsumowując, celem wydania decyzji w trybie art. 207 ust. 9 u.f.p. jest odzyskanie nieprawidłowo wykorzystanych środków. Nie uwzględnienie przez organ kwoty objętej tytułem wykonawczym wystawionej na podstawie wyroku karnego miało zasadniczy wpływ na określenie kwoty do zwrotu w nieprawidłowej wysokości, co stanowi o naruszeniu przepisu art. 207 ust. 9 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 10 u.f.p. w zw. z art. art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006. Jakkolwiek orzeczenie w wyroku karnym obowiązku naprawienia szkody nie jest jednoznaczne z fizyczną zapłatą to daje podstawę do odzyskania nienależnie pobranych środków o takim samym walorze prawnym jak decyzja orzekająca o ich zwrocie.

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 15 w zw. 127 § 3 k.p.a., przez uniemożliwienie poddania pierwotnej decyzji kontroli innego podmiotu. Przepis art. 61 ust. 3 u.f.p. przewiduje dla Instytucji Zarzadzającej także kompetencje organu odwoławczego w przypadku należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów z udziałem środków europejskich. Sam brak przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, a powierzenie jej ponownie temu samemu organowi, nie pozbawia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy charakteru środka odwoławczego. Brak cech dewolutywności wywołany jest bowiem jedynie ograniczeniami natury organizacyjnej (ustrojowej), które nie podważają prawa strony do dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Istotą regulacji jest bowiem prawna możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, a nie to czy dokonuje tego organ wyższego stopnia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną w zakresie skutków nałożenia na skarżącego wyrokiem karnym obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 213.675 zł.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy p.p.s.a. uchylił zasakrżoną decyzję.

O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.