Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 387/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 3, art. 41 ust. 6, art. 41 ust. 8 i art. 37a ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Maria Werpachowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 180/11 w sprawie ze skargi P.O. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania za używanie lokalu uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 180/11 oddalił skargę P.O. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2010 r. nr [...]

w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania za używanie lokalu.

Wyrok został wydany w następującym stanie sprawy.

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.); zwanej dalej k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P.O., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] orzekającej o obowiązku zwolnienia przez stronę lokalu mieszkalnego, położnego w Olsztynie przy ul. D., w terminie 30 dni od otrzymania decyzji oraz o obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu, opłat pośrednich i zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, w wysokości określonej w załączniku stanowiącym integralną część decyzji, począwszy od dnia 5 października 2008 r.

W uzasdanieniu wskazał, że P.O. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2002 r. wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej bez nabycia prawa do emerytury wojskowej. Prawo do wojskowej renty inwalidzkiej przysługiwało stronie od dnia 1 lutego 2002 r. do dnia

29 lutego 2004 r. W przedmiotowym lokalu wcześniej zameldowani byli J.B. – O. i T.O., obecnie jednak nie zamieszkują oni we wskazanym lokalu.

Ponadto organ stwierdził, że P.O. w trakcie postępowania administracyjnego nie wykazał, aby spełniał wymogi przewidziane w art. 45 ust. 3 ustawy

o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, określającym przypadki, kiedy nie wydaje się decyzji

o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, dlatego Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie zobowiązany był wydać decyzję w przedmiocie zwolnienia lokalu na podstawie art. 42 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 3 i 8 powołanej ustawy. Organ odwoławczy podkreślił również, że należne odszkodowanie jest wymagane, nie jak w przypadku art. 37a ustawy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, lecz od dnia, w którym upłynęło 30 dni od dnia wezwania do opuszczenia lokalu (doręczonego

w dniu 4 września 2008 r.), tj. od dnia 5 października 2008 r.

P.O. zaskarżył decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażając niezadowolenie z powyższego rozstrzygnięcia. Stwierdził że do tej pory nie został mu wypłacony ekwiwalent pieniężny za rezygnację z kwatery, co jest niezgodne z treścią art. 24 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, obowiązującego w dacie zwolnienia go

z zawodowej służby wojskowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.

z 2012 r., poz. 270); zwanej dalej P.p.s.a., oddalił skargę, wskazując, że nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu podał, że w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia

22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 28, poz. 143), która przepisem art. 1 pkt 37 zmieniła dotychczasowy przepis art. 41 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r.

o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a przepisem art. 1 pkt 39 uchyliła dotychczasowy przepis art. 42 tej ustawy. Jednakże, zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia

w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

w brzmieniu dotychczasowym. Wyjaśnił, że skoro niniejsza sprawa została wszczęta przed dniem 1 lipca 2010 r., podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy

o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w tym art. 41 i art. 42,

w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, żołnierz służby stałej i osoby wspólnie z nim zamieszkujące są obowiązane przekazać do dyspozycji Agencji kwaterę, jeżeli żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej z innych przyczyn niż określone w art. 47 ust. 1 pkt 2 (czyli z wyjątkiem wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez właściwy organ wojskowy) i nie nabył uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej.

Stwierdził, że skoro w rozpoznawanej sprawie P.O. został zwolniony

z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2002 r. wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej bez nabycia prawa do emerytury wojskowej, a prawo do wojskowej renty inwalidzkiej przysługiwało stronie od dnia 1 lutego 2002 r. do dnia 29 lutego 2004 r., to spełniona została dyspozycja wynikająca z powyższej normy prawnej.

W dalszej kolejności Sąd powołał art. 41 ust. 6 cytowanej ustawy, zgodnie

z którym osobie, o której mowa w art. 41 ust. 3, doręcza się wezwanie do opuszczenia lokalu mieszkalnego. W przypadku nieopuszczenia lokalu w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia wezwania, Agencji przysługuje, oprócz opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, odszkodowanie w wysokości 200% wartości opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc. W przypadku, o którym mowa powyżej, na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Następnie stwierdził, że w takim stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty zawarte w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi, w szczególności zaznaczył, że nie może rozstrzygać w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego

w zamian za rezygnację z kwatery, gdyż roszczenie to może być dochodzone jedynie

w trybie procedury cywilnej, a zatem nie jest uprawniony do wypowiadania się w tym zakresie.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 180/11 skargę kasacyjną wniósł P.O., reprezentowany przez radcę prawnego.

Zaskarżając wyrok w całości skarżący kasacyjnie wniósł o jego uchylenie w całości

i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że organy obu instancji nie naruszyły przepisów art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.,

2) art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 P.p.s.a, przez zawężenie granic rozpoznania sprawy

w wyniku pominięcia szeregu istotnych okoliczności objętych postępowaniem administracyjnym, czego następstwem był brak wyjaśnienia szeregu istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do wydania wyroku w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny,

3) art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 k.p.c., przez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne pominięcie dowodów potwierdzających fakt, że decyzja organu I instancji nie określa kwoty należnego odszkodowania; podaje zawyżone opłaty za używanie kwatery, naliczane przy założeniu, że

w kwaterze mieszkają trzy osoby, podczas gdy nawet z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że w lokalu mieszka jedynie skarżący; wskazuje błędny początkowy moment naliczania odszkodowania i odwołuje się do wezwania do opuszczenia lokalu wydanego w innym postępowaniu administracyjnym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do błędnego zastosowania art. 41 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji bezpodstawnego oddalenia skargi.

Skarżący kasacyjnie zarzucił też zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 42 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 3 i 8 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 18 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy

o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się

w utrzymaniu w mocy decyzji o nakazaniu opróżnienia lokalu i przyjęciu, że żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej z innych przyczyn niż określone w art. 47 ust. 1 pkt 2, który nabył uprawnienia do wojskowej renty inwalidzkiej i następnie je utracił, jest zobowiązany przekazać kwaterę do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej;

2) art. 41 ust. 6 w związku z 37a ust. 1 i 2 w związku z art. 41 ust. 8 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 18 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że opłaty

i odszkodowanie w decyzji organu I instancji zostały określone prawidłowo, podczas gdy decyzja organu I instancji nie wskazuje kwoty należnego odszkodowania, podaje zawyżone opłaty za używanie kwatery, naliczane przy założeniu, że

w kwaterze mieszkają trzy osoby, podczas gdy nawet z uzasadnienia zaskarżonych decyzji wynika, że w lokalu mieszka jedynie skarżący, podaje błędny początkowy moment naliczania odszkodowania i odwołuje się do wezwania do opuszczenia lokalu wydanego w innym postępowaniu administracyjnym.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie stwierdził w zaskarżonym wyroku, że odszkodowanie i opłaty za używanie kwatery zostały prawidłowo ustalone w zaskarżonych decyzjach. Należy zauważyć, że decyzja organu I instancji zawiera lakoniczne stwierdzenie, że odszkodowanie i opłaty za używanie kwatery wskazano w załączniku stanowiącym integralną część tej decyzji. Tymczasem w aktach sprawy nie znajduje się dokument opatrzony adnotacją, z której wynikałoby, że jest on załącznikiem do decyzji organu

I instancji, natomiast wraz z powyższą decyzją doręczono skarżącemu zawiadomienie

o wymiarze opłat od sierpnia 2010 r., które nie wskazuje globalnej kwoty odszkodowania, naliczanej od daty wskazanej w decyzji organu I instancji, tj. [...] października 2008 r. Dodatkowo stwierdził, że wezwanie do opróżnienia kwatery zostało skarżącemu doręczone niemal dwa lata przed dniem wydania decyzji organu I instancji i zawiadomienia.

W związku z tym łączna kwota należnego odszkodowania nie mogła zostać przez P.O. ustalona nawet na podstawie jednostkowej stawki, wskazanej w zawiadomieniu. Zatem decyzja z dnia [...] sierpnia 2010 r. interpretowana nawet łącznie z zawiadomieniem, nie stanowi dokumentu czytelnie wskazującego prawa i obowiązki jej adresata i była przez to niemożliwa do wykonania przez skarżącego. Oznacza to, że organ nie zastosował się do treści art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który ma w niniejszej sprawie zastosowanie stosownie do brzmienia art. 41 ust. 8 ustawy,

a skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ponadto skarżący kasacyjnie podał, że naruszenie wskazanych wyżej przepisów ustawy, łącznie z naruszeniem przepisów postępowania, polegało także na błędnym ustaleniu wysokości stawek opłat za używanie kwatery, wskazanych w zawiadomieniu. Organ w toku postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie decyzji organ

I instancji ustalił, że w kwaterze zamieszkuje wyłącznie skarżący. Pomimo tak ustalonego stanu faktycznego Wojskowa Agencja Mieszkaniowa naliczała kwoty opłat za używanie kwatery tak, jakby w kwaterze mieszkały trzy osoby. Powyższy fakt, w ocenie skarżącego kasacyjnie, dowodzi, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem art. 133

i art. 134 P.p.s.a. oraz utrzymuje w mocy decyzje wydane sprzecznie z przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczącymi postępowania dowodowego, oceny dowodów, ustalania stanu faktycznego sprawy i subsumpcji norm prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 37a ust. 2 w związku z art. 41 ust. 8 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przez utrzymanie w mocy decyzji nakazujących stronie zapłatę odszkodowania naliczanego od błędnej daty, tj. od dnia wezwania, doręczonego skarżącemu w dniu [...] października 2008 r. - niemal dwa lata przed wydaniem decyzji organu I instancji.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia prawa procesowego skarżący kasacyjnie, powołując się na treść art. 41 ust. 3 ustawy, stwierdził, że wnioskując

a contrario, żołnierz służby stałej, który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej i nabył uprawnienia do wojskowej renty inwalidzkiej, nie jest obowiązany przekazać do dyspozycji Agencji kwaterę. Należy zauważyć, że ustawa nie wskazuje, że żołnierz musi posiadać uprawnienia do wojskowej renty inwalidzkiej w trakcie zamieszkiwania w kwaterze. Nabycie, do którego wprost odwołuje się ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jest aktem jednorazowym, nie zakłada trwania w czasie.

W związku z tym, zgodnie z bezwzględnie obowiązującą zasadą pierwszeństwa wykładni literalnej przepisów prawa, fakt nabycia przez skarżącego uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej jest okolicznością wystarczającą do ustalenia, że posiada uprawnienie do zamieszkiwania w kwaterze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione

w niej zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach i prawidłowo sformułowane. Skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W pierwszej kolejności zatem rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Odnosząc się do tych zarzutów przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zamierzony skutek może odnieść jedynie wskazanie takiego naruszenia przepisów postępowania przez Sąd

I instancji, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że między naruszeniem wskazanych przepisów procesowych, a treścią zaskarżonego wyroku zachodzi związek przyczynowy oraz uprawdopodobnić wpływ tego wniosku na treść orzeczenia sądu.

Niezrozumiałym jest zarzut naruszenia art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art.

233 § 1 k.p.c. Należy bowiem wskazać, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Wyjątek od tej reguły przewiduje art. 106 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego

z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: 1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości; 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie przedstawione przez organ akta administracyjne zawierały niezbędne dokumenty potwierdzające okoliczności niniejszej sprawy oraz rozstrzygnięcia organów wraz z dowodami doręczenia ich stronie. Zatem nie zachodziła konieczność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z urzędu. W trakcie postępowania skarżący również nie zgłaszał takiego wniosku. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powyższych przepisów nie stosował, a w konsekwencji nie mógł ich naruszyć.

Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania co wynika z ich uzasadnienia są ściśle związane z naruszeniem prawa materialnego. Przedmiot tych zarzutów jak i kierunek argumentacji skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji rozpoznając sprawę błędnie przyjął, że opłaty i odszkodowanie zawarte w decyzji organu I instancji zostały określone prawidłowo, gdy decyzja ta nie wskazuje kwoty należnych opłat

i odszkodowania koncentrują się wokół błędnego zastosowania art. 41 ust. 6 w związku

z art. 37a ust. 2 ustawy z dnia z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 41, poz. 398 ze zm.); zwanej dalej ustawą. Mając na względzie powyższy związek treściowy sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty powinny być poddane kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego.

Zasadny jest zarzut naruszenia art. 41 ust. 6 w związku z art. 37a ust. 2 w związku

z art. 41 ust. 8 powołanej wyżej ustawy. Jak słusznie bowiem ocenił organ i Sąd I instancji w niniejszej sprawie, z uwagi na treść art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r.

o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 28, poz. 143) oraz fakt, że sprawa została wszczęta przed dniem 1 lipca 2010 r., zastosowanie miały przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu sprzed wskazanej powyżej nowelizacji.

Zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy, żołnierz służby stałej i osoby wspólnie

z nim zamieszkujące są obowiązane przekazać do dyspozycji Agencji kwaterę, jeżeli żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej z innych przyczyn niż określone w art. 47 ust. 1 pkt 2 i nie nabył uprawnień do wojskowej renty inwalidzkiej lub zmarł przed nabyciem prawa do emerytury wojskowej. W przypadku nieopuszczenia lokalu mieszkalnego przez żołnierza wraz

z osobami wspólnie zamieszkującymi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia tym osobom wezwania wydanego przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji do opuszczenia lokalu mieszkalnego, Agencji przysługuje, oprócz opłat za używanie lokalu

i opłat pośrednich, odszkodowanie w wysokości 200 % wartości opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc (art. 41 ust. 6 tej ustawy). W zakresie spraw, o których mowa w ust. 6 i 7, przepis art. 37a ust. 2 stosuje się odpowiednio (art. 41 ust. 8 ustawy).

Z kolei art. 37a ust. 2 ustawy stanowi, że dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań.

Powołany powyżej przepis wskazuje, że w przypadku ziszczenia się przesłanki do wydania decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, organ wydaje taką decyzję określając w niej jednocześnie wysokości należnych opłat i odszkodowań. Przy czym nie wystarczy samo potwierdzenie tego faktu i określenie momentu, od którego taki obowiązek istnieje. Ustawa, wyraźnie wskazuje, że należy określić wysokość należnych opłat i odszkodowań. Brak określenia konkretnej wysokości kwoty należnych opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich i kwoty odszkodowania, narusza przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 528/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1244/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1325/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem w niniejszej sprawie, ani Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, ani Sąd I instancji nie zauważył, że decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2010 r. zobowiązująca skarżącego do zwolnienia lokalu mieszkalnego i orzekająca o obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz obowiązku zapłaty odszkodowania od dnia [...] października 2008 r. nie wskazuje kwoty odszkodowania i należnych opłat. W decyzji stwierdzono jedynie, że ich wysokość została przedstawiona w załączniku stanowiącym integralną część decyzji. Z kolei wskazany załącznik zatytułowany "zawiadomienie o wymiarze opłat" z dnia 5 sierpnia 2010 r. ustala jedynie wymiar opłat mieszkaniowych za przedmiotowy lokal od sierpnia 2010 r., natomiast w żaden sposób nie odnosi się do opłat sprzed tej daty, ani nie podaje ustalonej kwoty opłat pośrednich i odszkodowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takie ustalenie, a właściwie jego brak nie stanowi prawidłowego wykonania przepisu art. 37a ust. 2 ustawy. Nie można bowiem nałożyć na adresata obowiązku zwrotu opłat i odszkodowania nie podając ich kwoty, nie konkretyzując tego obowiązku. W ten sposób organ pozbawia się możliwości skutecznego dochodzenia należnego odszkodowania i opłat oraz pozbawia stronę możliwości zweryfikowania tych ustaleń.

Z powyższych rozważań wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, badając legalność zaskarżonej decyzji oceną tą nie objął treści art. 37a ust. 2 ustawy. Nie zauważył bowiem, że osnowa decyzji nie zawiera, wbrew ustawowemu obowiązkowi wynikającemu z tego przepisu, globalnej kwoty opłat i odszkodowania, zaś załącznik odnosi się jedynie do sierpnia 2010 r.

Stąd merytoryczne odniesienie się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wobec stwierdzonego naruszenia prawa materialnego, na obecnym etapie postępowania jest przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny nie może wypowiadać się na temat wysokości kwoty odszkodowania i opłat oraz sposobu ich ustalania skoro

w postępowaniu administracyjnym nie zostały one określone.

Nieuzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 42 ust. 1 w związku z art.

41 ust. 3 i 8 ustawy. Zgodnie z art. 42 ust. 1 w przypadkach, o których mowa w art. 41 i 44, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Bezspornym jest, że P.O. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2002 r. wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej bez nabycia prawa do emerytury wojskowej. Prawo do wojskowej renty inwalidzkiej przysługiwało skarżącemu od dnia 1 lutego 2002 r. do dnia 29 lutego 2004 r.

i tylko w tym okresie był on uprawniony do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu.

W chwili orzekania przez organy w niniejszej sprawie, skarżący nie posiadał ani prawa do emerytury wojskowej, ani też prawa do wojskowej renty inwalidzkiej, stąd też spełniał przesłanki do zastosowania wobec niego art. 42 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 3 ustawy.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafny zarzut naruszenia art.

41 ust. 6 w związku z art. 37a ust. 2 w związku z art. 41 ust. 8 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę. Skarga P.O. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia opłat za używanie lokalu

i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania za używanie lokalu jest zasadna. Organy nie wykonały bowiem prawidłowo, wskazanego w art. 37a ust. 2 ustawy, obowiązku określenia

w decyzji o opróżnieniu lokalu kwoty należnego odszkodowania i opłat. W tej sytuacji ponownie rozpoznając sprawę ustalą ich wysokość. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie

z dnia [...] sierpnia 2010 r.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny

w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.