Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 76/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 art. 61 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk - Gawęcka, Sędzia WSA Bolesław Stachura, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi H. O. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania o wypłatę płatności na zalesianie na 2016 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu z siedzibą w Z. z dnia 15 września 2017 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego H. O. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 04.12.2017 r. – wydanym na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 61a, art. 77, art. 107, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej w skrócie "K.p.a.") - w wyniku rozpatrzenia zażalenia H. O., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatu D. ARiMR z siedzibą w Z. o nr [...] z dnia 15.09.2017 r., którym o odmówiono H. O. wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie w zakresie płatności realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia 18.12.2016 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatu D. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z siedzibą w Z..

Zaskarżone postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym.

W dniu 30.05.2016 r. do Biura Powiatu D. ARiMR z siedzibą w Z. wpłynął wniosek H. O. (dalej "Wnioskodawca", "Skarżący") "o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PRO W 2004-2006) rok 2016". W sekcji IV wniosku "Płatność na zalesianie gruntów rolnych" Wnioskodawca wskazał, że realizuje program "Zalesianie gruntów rolnych" na mocy decyzji nr [...] z dnia 18 grudnia 2006 roku na powierzchni 11,70 ha (dz. ew. nr [...], gmina Z., obręb ewidencyjny B. Do wniosku dołączono Zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z dnia 18.04.2016 r. o wysokości dochodów, oświadczenie Wnioskodawcy o ilości hektarów przeliczeniowych, oświadczenie przejmującego własność/współwłasność wszystkich działek rolnych albo ich części objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, oświadczenie A. O. o wyrażeniu zgody na przejęcie płatności za zalesienie po zmarłym ojcu K. O. przez Wnioskodawcę, H. O. oraz Akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 20.11.2015 r.oku (Rep. A nr [...]).

W dniu 06.06.2016 r. do Kierownika Biura Powiatu D. ARiMR z siedzibą w Z. wpłynęło pismo Wnioskodawcy, w treści którego powołując się na wyrok WSA w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 1260/13 z dnia 05.02.2014 r.), Wnioskodawca wskazał, że złożony wniosek za rok 2016 dotyczy tylko wypłaty płatności, bez konieczności złożenia wniosku o przyznanie płatności, tym samym złożony wniosek wraz z załącznikami spełnia wszystkie wymagania co do wypłaty płatności, w tym został również złożony w terminie.

Postanowieniem nr [...] z dnia 16.11.2016 r. Kierownik Biura Powiatu D. ARiMR z siedzibą w Z. odmówił Wnioskodawcy wszczęcia postępowania o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, wskazując na uchybienie terminu, o którym mowa § 11a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 z późn. zm. – dalej "rozporządzenie"). Postanowienie to zostało skutecznie doręczone w dniu 18.11.2016 r.

W dniu 23.11.2016 r. wpłynęło zażalenie Wnioskodawcy na ww. postanowienie o z dnia 16.11.2016 r.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. postanowieniem nr [...] z dnia 24.04.2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 31.07.2017 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał Wnioskodawcę do złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 04.08.2017 r., na które Wnioskodawca nie odpowiedział.

Postanowieniem nr [...] z dnia 15.09.2017 r. Kierownik Biura Powiatu D. ARiMR z siedzibą w Z. odmówił Wnioskodawcy wszczęcia postępowania o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych względem działki [...] z uwagi na brak przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Postanowienie zostało skutecznie doręczone w dniu 18.09.2017 r.

W dniu 29.09.2017 r. wpłynęło, nadane przesyłką pocztową z dnia 25.09.2017 r., zażalenie Wnioskodawcy na ww. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych - podpisane przez pełnomocnika Wnioskodawcy, adwokata J. N.. W treści zażalenia przytoczono treść wyroku WSA w Szczecinie z dnia 05.02.2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 1260/13), wskazując przy tym, że wystarczającym jest złożenie wniosku o wypłatę płatności bez konieczności składania wniosku o jej przyznanie, który to z kolei został już wcześniej złożony przez pierwotny podmiot, tj. spadkodawcę.

W wyniku rozpatrzenia zarzutów zażalenia w świetle zebranego materiału w sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. (organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 15.09.2017 r.

Na wstępie Organ odwoławczy przytoczył art. 144 k.p.a., po czym wskazał, że H. O. we wniosku "o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2016", w sekcji IV wniosku wskazał, że realizuje program "Zalesianie gruntów rolnych" na mocy decyzji nr [...] z dnia 18.12.2006 r. na powierzchni 11,70 ha oraz na mocy decyzji nr [...] z dnia 05.06.2007 r. na powierzchni [...] ha.

Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że składając formularz wniosku o wypłatę płatności i zaznaczając w części IV formularza wniosku więcej niż jedną pozycję, powoduje to, iż żądanie objęte wnioskiem dotyczy dwóch niezależnych od siebie spraw, dwóch niezależnych żądań. Jak dalej wskazał, w rozpatrywanej sprawie, żądanie Wnioskodawcy dotyczyło złożenia wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2016 w ramach Programu "Zalesianie gruntów rolnych" realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia 18.12.2006 r. na powierzchni [...] ha.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych, o którym mowa w § 10 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 187, poz. 1929 z późn. zm. – zwane "rozporządzeniem" ) może złożyć wyłącznie Beneficjent programu, któremu przyznano płatność na podstawie § 10 ust. 2 lub § 11 ust. 1 lub § 11 ust. 4 lub § 11a ust. 1 ww. rozporządzenia.

Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Stosowanie zaś do art. 61 a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów.

Jak wskazał dalej organ odwoławczy, w rozpatrywanej sprawie, żądanie Wnioskodawcy dotyczyło złożenia wniosku o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2016 w ramach Programu "Zalesianie gruntów rolnych" realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia 18.12.2006 r. na powierzchni 11,70 ha. Dalej wskazał, że z żądania tego w sposób bezsporny wynika, iż Wnioskodawca (H. O.) nie jest Beneficjentem programu, którem przyznano tą płatność, a która to płatność, jak i realizacja programu "Zalesianie gruntów rolnych" została przyznana K. O. na mocy decyzji nr [...] z dnia 18.12.2006 r. Dodatkowo wskazano, że Wnioskodawcy nie przyznano płatność na podstawie § 10 ust. 2, § 11 ust. 1, § 11 ust. 4, czy też § 11a ust. 1 ww. rozporządzenia

Zdaniem organu odwoławczego, z powyższego stanu faktycznego, w sposób oczywisty wynika, że Wnioskodawca (H. O.) nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, a co za tym idzie prawidłowym jest zastosowanie powyższej regulacji prawnej - tj. odmowy wszczęcia postępowania.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61 a § 1 K.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy lub w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie, albo gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym.

Podkreślono przy tym, że okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie.

Dodatkowo wskazano, że zgodnie z § 11a ww. rozporządzenia, w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności obejmujący działki rolne stanowiące jego własność lub współwłasność, płatność przysługuje producentowi rolnemu, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych tym wnioskiem albo ich części jeżeli m.in. złożył do kierownika biura powiatowego Agencji wniosek o przyznanie płatności obejmujący płatność, której dotyczył wniosek spadkodawcy, w terminie o którym mowa w § 11a ust. 4 pkt 1 ww. rozporządzenia. Takiego wniosku - jak wskazał organ odwoławczy - nie złożył H. O., a okoliczność wydania orzeczenia WSA w innej sprawie nie może być warunkiem do wypłaty płatności bez jej skutecznego przejęcia.

Zdaniem organu odwoławczego, biorąc powyższe pod uwagę, również z tych względów uznać należało, zasadność wydanego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w związku z brakiem skutecznego przejęcia zobowiązania.

Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 05 lutego 2014 r. (sygn. akt nr I SA/Sz 1260/2013), na który powołał się Wnioskodawca, dotyczył innego postępowania administracyjnego, w związku z czym podstawą wypłaty płatności nie może być z całą pewnością prawomocny wyrok WSA w Szczecinie, na który powołuje się Strona, gdyż zapadł on w innej sprawie. Wskazuje na to art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie "p.p.s.a."), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, oraz art. 171 ww. ustawy, zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy za bezzasadny uznał zarzut nieuwzględnienia wyroku WSA w S. z dnia 05 lutego 2014 roku (Sygn. akt I SA/Sz 1260/2013).

W ocenie organu odwoławczego, powyższe orzeczenie prowadziłoby dodatkowo do konstatacji: skoro § 11a ww. rozporządzenia zalesieniowego nie ma zastosowania w sytuacji śmierci rolnika, która nastąpiła po doręczeniu temu rolnikowi decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie, to następca prawny takiego rolnika nie jest uprawniony do uzyskania wypłaty płatności na zalesianie (premii pielęgnacyjnej i premii zalesieniowej). To bowiem § 11a rozporządzenia jest podstawą przysługiwania płatności na zalesianie następcy prawnemu zmarłego beneficjenta. Twierdzenie zawarte w treści zażalenia, że ten przepis nie ma zastosowania do powyższej sytuacji, nie można jednocześnie uznać, że następcy prawnemu zmarłego beneficjenta (zmarłego po dniu doręczenia decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesianie) przysługuje płatności na zalesianie na podstawie decyzji administracyjnej o przyznaniu płatności na zalesianie zmarłemu beneficjentowi. Decyzja taka rozstrzyga bowiem sprawę indywidualną innego podmiotu i nie można z niej wywodzić, bez szczególnego przepisu, skutków dla podmiotu, który nie był stroną tej decyzji.

W związku z powyższym zgodnie z postanowieniami art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie w zakresie płatności realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia 18.12.2016 r.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia 04.12.2017 r. Wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie:

1. § 10 ust. 2 oraz § 11 oraz w szczególności § 11a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 20004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich polegające (Dz.U. z 2004 r., Nr 187, poz. 1929 z późn. zm. – dalej w skrócie "rozporządzenie") na ich błędnym zastosowaniu i błędnej interpretacji;

2. art. 210 § 1 i 4 K.p.a. przez wydanie decyzji zawierającej niepełne uzasadnienie, tj. brak wskazania dowodów, na których organ oparł rozstrzygnięcie, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący przypomniał przebieg postępowania i nie zgadzając się z zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że zgodnie z § 11a wskazanego rozporządzenia, w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności obejmujący działki rolne stanowiące jego własność lub współwłasność, płatność przysługuje producentowi rolnemu, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych tym wnioskiem albo ich części, jeżeli: 1) złożył do kierownika biura powiatowego Agencji wniosek o przyznanie płatności obejmujący płatność, której dotyczył wniosek spadkodawcy; 2) zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i [...] złożonych przez spadkodawcę.

Zdaniem Skarżącego, wskazany w przytoczonym paragrafie wniosek o przyznanie płatności nie jest elementem fakultatywnym w sytuacji, która dotyczy Skarżącego. Płatność z tytułu zasilenia gruntów rolnych została przyznana spadkodawcy, K. O., natomiast obowiązek złożenia wniosku o wypłatę przyznanej płatność spadł na H. O.. Tym samym, doszło do tożsamej sytuacji, z którą zmierzył się Wojewódzki Sąd Administracyjny z siedzibą w S., który w orzeczeniu z dnia 05.02.2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 1260/13) stwierdził, że w przypadku wydania - na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności - przez organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie, kolejne wnioski mogą dotyczyć tylko wypłaty płatności, zatem, oczywiste również jest, że przepis art. 11a rozporządzenia dotyczy takiej tylko oto sytuacji, gdy po złożeniu przez producenta rolnego wniosku o przyznanie płatności, a przed wydaniem przez organ ARiMR decyzji o przyznaniu płatności, następuje śmierć producenta rolnego (wnioskodawcy) (...). Tym samym – zdaniem Skarżącego - Wojewódzki Sąd Administracyjny z siedzibą w S. potwierdził, że we wskazanych przypadkach wystarczającym jest złożenie wyłącznie wniosku o wypłatę płatności, bez konieczności składania wniosku o jej przyznanie, który to z kolei został już wcześniej złożony przez pierwotny podmiot, tj. spadkodawcę.

Zgodnie z powyższym orzeczeniem, jak wskazał Skarżący, prawidłowo wniósł wniosek o wypłatę płatności na zalesienie wraz z kompletem wymaganych dokumentów. Organ właściwy nie może więcej zarzucać, iż doszło do uchybienia 35 dniowego terminu, gdyż termin ten dotyczy złożenia wniosku, który w powyższej sytuacji jest bezprzedmiotowy. W związku z powyższym należy uznać, że Skarżący wniósł prawidłowy wniosek z zachowaniem dotyczących go terminów.

Skarżący nadmienił przy tym, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest tożsamy co do zasady z stanem faktycznym w którym rozstrzygał Wojewódzki Sąd Administracyjny z siedzibą w S.. W orzeczeniu z dnia 05.02.2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 1260/13).

Co więcej, zdaniem Skarżącego na podstawie powyższych ustaleń należy przyjąć bez wątpienia, że Skarżący jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Nie ulega wątpliwości, że posiada on interes prawny w przedmiotowej sprawie, w związku z czym może żądać wszczęcia postępowania dotyczącego wypłaty płatności na zalesienie wskazanych na wstępie gruntów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skargę należało uwzględnić z przyczyn formalnych. Sąd bowiem stwierdził, że zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2017 r, poz. 1369 z późn. zm. – zwanej w skrócie "p.p.s.a.") wiąże z koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Z. Oddziału ARiMR w S., utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatu D. ARiMR z siedzibą w Z. z dnia 15.09.2017 r., którym odmówiono Skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty płatności na zalesianie w zakresie płatności realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia 18.12.2016 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatu D. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z siedzibą w Z. z uwagi na brak przymiotu strony w niniejszym postępowaniu.

Zdaniem organu odwoławczego, żądanie Skarżącego dotyczyło złożenia wniosku o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2016 w ramach Programu "Zalesienie gruntów rolnych" realizowanych na mocy decyzji nr [...] z dnia 18.12.2006 r., którego Skarżący nie jest beneficjentem i nie Skarżącemu przyznano płatność na mocy tej decyzji, lecz K. O.. Nadto, Skarżącemu nie przyznano płatności na podstawie § 10 ust. 2, § 11 ust.1, § 11 ust. 4 czy też § 11a ust. 1 rozporządzenia). Zdaniem organu odwoławczego, z tego stanu faktycznego wynika, że Skarżący nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Poza tym, organ odwoławczy, ponownie przywołując § 11a ust. 1 rozporządzenia, wskazał, że Skarżący nie złożył wniosku o przyznanie płatności, obejmujący płatność, której dotyczył wniosek spadkodawcy, w terminie, o którym mowa w § 11a ust. 4 pkt 1 ww. rozporządzenia. Natomiast okoliczność wydania orzeczenia WSA w innej sprawie nie może być warunkiem do wypłaty płatności bez jej skutecznego przejęcia. Nadto, jak wskazał organ odwoławczy, decyzja nr [...] z dnia 18.12.2016 r. (we wniosku wskazano i w aktach administracyjnych sprawy znajduje się kserokopia decyzji nr [...] z dnia 18.12.2006 r.) rozstrzyga sprawę indywidualną innego podmiotu, tj. zmarłego K. O., który był beneficjentem tej płatności, i nie można z niej wywodzić, bez szczególnego przepisu, skutków dla podmiotu, który nie był stroną tej decyzji.

Według Skarżącego, bez wątpienia jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że posiada on interes prawny w przedmiotowej sprawie, w związku z czym może żądać wszczęcia postępowania dotyczącego wypłaty płatności na zalesienie wskazanych na wstępie gruntów. Nadto, Skarżący po przytoczeniu przepisu art. 11a ww. rozporządzenia, powołał się na wyrok WSA w S. z dnia 05.02.204 r., I SA/Sz 1260/13, po czym wskazał, że wniósł wniosek o wypłatę płatności na zalesienie wraz z kompletem wymaganych dokumentów, a zatem nie doszło do uchybienia 35 - dniowego terminu, gdyż termin ten dotyczy złożenia wniosku, który w jego sytuacji jest bezprzedmiotowy.

W tak zakreślonych ramach sporu rację należało przyznać Skarżącemu, że w okolicznościach występujących w badanej sprawie posiada status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. I ta okoliczność stanowiła podstawę uchylenia postanowień organów obu instancji.

W myśl art. 28 K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Podstawowe znaczenie dla wykładni komentowanego przepisu ma pojęcie "interes prawny". W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednolitego poglądu w tym zakresie. Nie wnikając w doktrynalne spory, należy przyjąć, że organ administracji – mając do czynienia z publicznym prawem podmiotowym – jest prawnie zobowiązany do postąpienia zgodnie z treścią tego prawa. Strona, której przysługuje publiczne prawo podmiotowe, może żądać od administracji podjęcia określonego prawem działania, w szczególności wydania decyzji o określonej treści, lub powstrzymania się od działania, a w razie odmowy może wnieść skargę do sądu administracyjnego. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "interesu prawnego", dlatego określenie treści tego prawa przysługującego określonej stronie w konkretnej sytuacji jest wynikiem interpretacji przepisów prawa.

Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z 2 czerwca 1999 r., IV SA 2164/97, LEX nr 1684491). W orzecznictwie przyjmuje się również, że interes prawny nie musi wynikać wyłącznie z normy prawa materialnego (zob. np. wyrok NSA z 28 października 2008 r., II OSK 775/08, LEX nr 1043396).

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 marca 1999 r. (I SA 1189/98, LEX nr 47969), cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (zob. także np. wyrok NSA z 15 grudnia 1998 r., II SA 1355/98, LEX nr 41827).

W wyroku z dnia 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93 (publikowanym w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: ""Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku".

W kontekście powyższego, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, interes prawny wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu.

Przechodząc na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zwrócić należy uwagę, że Skarżący w dniu 30.05.2016 r. złożył wniosek o wypłatę płatności na zalesienie gruntów rolnych (PROW 2004-2006) rok 2016, wskazując w pkt IV dwie decyzje, tj. o nr [...] z dnia 18.12.2006 r. i o nr [...] z dnia 05.06.2007 r. Co istotne, do wniosku tego Skarżący m. in. załączył kopię aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 20.11.2015 r., Rep. A nr [...], sporządzonego przed notariuszem, z którego wynika, że Skarżący i jego brat A. O. stali się następcami prawnymi z tytułu dziedziczenia po zamarłym w dniu [...] r. ojcu, K. O. (w udziale ˝ każdy), a także załączył oświadczenie brata A. O. dotyczące zgody na przejęcie płatności za zalesienie z tytułu ww. decyzji.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ odmówił wszczęcia postępowania wbrew art. 61 § 1 i 3 K.p.a., a jednocześnie wniosek ten organ rozstrzygnął merytorycznie, przywołując m. in. przepis § 11a rozporządzenia, który (w brzmieniu w dacie orzekania) stanowi, że:

"1. W przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności obejmujący działki rolne stanowiące jego własność lub współwłasność, płatność przysługuje producentowi rolnemu, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych tym wnioskiem albo ich części, jeżeli:

1) złożył do kierownika biura powiatowego Agencji wniosek o przyznanie płatności obejmujący płatność, której dotyczył wniosek spadkodawcy;

2) zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i [...] złożonych przez spadkodawcę.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, płatność na zalesianie w części dotyczącej premii zalesieniowej przysługuje w wysokości nie wyższej niż ta, która przysługiwała spadkodawcy.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności obejmujący działki rolne stanowiące własność jego małżonka, przy czym płatność na zalesianie przysługuje temu małżonkowi.

4. Wniosek o przyznanie płatności:

1) producent rolny, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych, albo ich części, objętych wnioskiem o przyznanie płatności złożonym przez spadkodawcę, składa w terminie 35 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku;

2) małżonek zmarłego producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności obejmujący działki rolne stanowiące własność tego małżonka, składa w terminie 35 dni od dnia śmierci tego producenta.

5. Do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się dokumenty określone w § 6 ust. 4 pkt 3, 4 i 6 oraz:

1) oświadczenie producenta rolnego o pomocy uzyskanej ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności - w przypadku gdy producent rolny uzyskał taką pomoc;

2) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza - w przypadku składania tego wniosku przez osobę, o której mowa w ust. 4 pkt 1;

3) odpis skrócony aktu zgonu - w przypadku składania tego wniosku przez osobę, o której mowa w ust. 4 pkt 2.".

Z przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że odnosi się on wprost do sytuacji Skarżącego, który składając wniosek jednocześnie wykazał organowi, że jest spadkobiercą z tytułu dziedziczenia po ojcu, K. O., będącego beneficjentem do płatności przyznanych ww. decyzjami. A zatem, nie budzi wątpliwości, że Skarżący dowiódł organowi, iż jego żądanie dotyka jego sfery prawnej (interesu prawnego), a tym samym, że jest stroną - w rozumieniu art. 28 K.p.a. - postępowania wszczętego na jego wniosek, stosownie do art. 61 § 1 K.p.a.

W myśl art. 61 § 1 K.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania), postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (§ 3). Natomiast datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną jest dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej (§ 3a). O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie (§ 4).

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 1999 r., I SA/Ka 2038/97: "Według przytoczonego przepisu art. 61 K.p.a., żądanie strony wszczyna postępowanie administracyjne, co oznacza, że wszczęcie postępowania w razie zgłoszenia wniosku przez stronę nie jest uzależnione od woli organu. Stąd też organ nie jest uprawniony wypowiadać się w formie orzeczenia co do tego, czy postępowanie może być wszczęte. Zgodnie z przyjętym poglądem w orzecznictwie /por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 1992 r., V SA 178/92 - ONSA 1993 Nr 1 poz. 20/, w polskim prawie administracyjnym nie istnieje podstawa prawna do wydawania odrębnego orzeczenia w przedmiocie wszczęcia postępowania. Z tego samego powodu organy administracyjne nie posiadają uprawnienia do wydawania orzeczenia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, skoro postępowanie uważa się za wszczęte z chwilą złożenia wniosku /art. 61 par. 3 Kpa/". Wprawdzie w wyroku tym NSA odniósł się w zakresie spornej kwestii co do odmowy wszczęcia postępowanie w kontekście art. 61 K.p.a. w brzmieniu wówczas obowiązującym, to jednak analogicznie stanowisko to nadal jest aktualne i znajduje zastosowanie w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, a Sąd orzekający w pełni je podziela.

Skoro bowiem w świetle przytoczonego przepisu art. 61 § 3 K.p.a. (w obecnym brzmieniu) postępowanie uważa się za wszczęte z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej, to przepis ten nie uprawnia organu administracji do wydania odrębnego, a tym bardziej odmiennej treści rozstrzygnięcia w tym zakresie, a przy tym rozstrzygnięcie sprawy co do meritum bez możliwości jego weryfikacji w drodze sądowej kontroli instancyjnej.

Wobec tego, obowiązkiem organu było przeprowadzić postępowanie w zakresie okoliczności istotnych w kontekście przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sytuacji wskazanej przez Skarżącego we wniosku, a nie bezpodstawnie odmawiać jego wszczęcia.

Z tego też powodu uchylono postanowienia organów obu instancji, wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania (art. 28 i art. 61 § 1 i 3 K.p.a.) w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Przedwczesne zatem było ustosunkowywanie się do naruszenia przepisów prawa materialnego zarzucanego skargą.

Organ, ponownie rozpoznając sprawę, będzie zatem zobowiązany rozpoznać wniosek Skarżącego z dnia 30.05.2016 r. przez przeprowadzenie postępowania w sprawie.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uznał skargę za uzasadnioną i orzekł o uchyleniu postanowień organów obu instancji wobec uznania, że zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie zaś art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził od Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w S. na rzecz Skarżącego, reprezentowanego przez adwokata - zwrot kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie [...]zł, która obejmuje uiszczony wpis stały od skargi ([...]) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącego (adwokata) w kwocie [...]zł z tytułu zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu sądowym, stosownie do art. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U., poz. 1800 z późn. zm.).

Wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl