Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2638/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: § 11 ust. 1 pkt 5 i § 15 ust. 2
journal: Dz.U. 1956 nr 4 poz 22
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 r. w sprawie utworzenia Ojcowskiego Parku Narodowego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia, z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa przez Gminę S. własności nieruchomości.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy S. wniósł, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), o wydanie decyzji w sprawie nabycia prze Gminę S. własności nieruchomości położonej w O. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że Gmina S. nie nabyła z mocy prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej S., Obręb [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy dla K., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w S. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w księdze wieczystej jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa na podstawie oświadczenia Starosty [...] z dnia [...] r. Zgodnie z tym oświadczeniem parcele gruntowe, które odpowiadają działce nr [...], w obrębie [...], zgodnie z wykazem zmian gruntowych stanowią własność Skarbu Państwa jako nabyte na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wojewoda stwierdził, że uprzednio przedmiotowa nieruchomość objęta była rejestrem pomiarowym z [...] r. "[...]", Zamek [...], Z. L. D. O. i P. Na działce nr [...] zlokalizowane jest ujęcie wody: studnia wraz z hydrofornią, który to obiekt został wybudowany w [...] r. i służy mieszkańcom O. i W. K. Z pisma Dyrektora [...] Parku Narodowego wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka znajdowała się w granicach [...] Parku Narodowego. Wojewoda wskazał, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. odnosi się do mienia państwowego należącego w dniu 27 maja 1990 r. do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego lub przedsiębiorstw, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. Jednocześnie zgodnie z art. 34 Kodeksu cywilnego, w brzmieniu wówczas obowiązującym, mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innym niż państwowych osób prawnych. Tymczasem z uregulowań zawartych: w ustawie z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 25 poz. 180) oraz w § 1 i § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego (Dz. U. Nr 4 poz. 22), które obowiązywały w dniu 27 maja 1990 r. wynika, że zarząd Parku sprawuje dyrektor [...] Parku Narodowego mianowany przez Ministra Leśnictwa. Dyrektor Parku podlegał bezpośrednio Ministrowi jako organowi administracji specjalnej, wykonującemu zadania w zakresie ochrony przyrody. Również aktualnie obowiązujące przepisy prawa wskazują na sprawowanie zarządu przez dyrektora Parku, co wynika z treści art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody. Organ I instancji podkreślił, że nieruchomość pozostając w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie [...] Parku Narodowego nie mogła spełniać przesłanek z art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniosła Gmina S.. W uzasadnieniu wskazała, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była w zarządzie [...] Parku Narodowego. Sam fakt jej położenia w granicach Parku nie uzasadnia takiego stwierdzenia. Gmina podniosła, że nieruchomość pozostawała w zarządzie i użytkowaniu początkowo P. G. K. w K., a następnie Gminy S..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazała, że nieruchomość położona jest na terenie [...] Parku Narodowego, którego granice są ściśle określone. Natomiast o sprawowaniu zarządu nad nią przez dyrektora tego Parku stanowi przepis § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego. Z przepisu wynika, że zarząd Parku sprawuje dyrektor [...] Parku Narodowego mianowany przez Ministra Leśnictwa, przy czym sprawowanie zarządu polega na zarządzaniu mieniem państwowym wchodzącym w skład Parku. Tym samym takie ustanowienie zarządu Parku wyklucza możliwość ustanowienia zarządu dla nieruchomości położonych w jego granicach na rzecz terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosła Gmina S.. W uzasadnieniu wskazała, że na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowane jest ujęcie wody - studnia wraz z hydrofornią. Obiekt ten został wybudowany w [...] r. i służy mieszkańcom O. i W. K. Skarżąca przyznała, że sporna działka znajduje się w granicach [...] Parku Narodowego. Jednocześnie wskazując na treść art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1990 r. o samorządzie gminnym podniosła, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, w szczególności zadania te obejmują zaopatrzenie w wodę i funkcjonowanie wodociągów. Skarżąca podniosła, że w myśl art. 1 i 32 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej dotychczasowy majątek gmin stał się z mocy prawa majątkiem państwa. Skarżąca zarzuciła, że organy błędnie powołały się na przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody, gdyż ustawa ta nie obowiązywała w dniu 27 maja 1990 r. [...] Park Narodowy nigdy nie zarządzał przedmiotową nieruchomością. Ponadto podniosła, że w odniesieniu do innych działek Wojewoda stwierdził nabycie własności przez skarżącą.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Podniosła, że stanowisko o niepodleganiu komunalizacji z mocy prawa wywodzi, wbrew twierdzeniom skargi, nie z ustawy o ochronie przyrody a z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Prawidłowe jest stanowisko organów, że sporna działka stanowiąca własność Skarbu Państwa położona w granicach [...] Parku Narodowego przeszła w zarząd Parku, a ściślej dyrektora tegoż Parku na mocy § 1 i § 15 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 stycznia 1956 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego, przy czym sprawowany przez dyrektora zarząd stanowił nie tylko tytuł do objęcia Parku w znaczeniu cywilnoprawnym, lecz przede wszystkim tytuł prawnoadministracyjny. Stosownie do postanowień § 15 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 powołanego rozporządzenia dyrektor [...] Parku Narodowego zarządza majątkiem państwowym wchodzącym w skład Parku oraz ponosi odpowiedzialność za majątek państwowy wchodzący w skład tego Parku. Nie ulega wątpliwości, że działka nr [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa położona jest w granicach administracyjnych Parku, a zatem podlegała zarządowi dyrektora Parku. Nie zmienia tego fakt, że na przedmiotowej działce znajduje się ujęcie wody eksploatowane przez Gminę. Zgodnie bowiem z treścią § 11 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia na terenie Parku dopuszczone było lokalizowanie ujęć wody dla celów zaopatrzenia w nią ludności, co nie oznaczało, że przeznaczone na ten cel nieruchomości wyłączone były spod zarządu dyrektora Parku. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że prawidłowe jest stanowisko organów, iż sporna nieruchomość nie podlegała komunalizacji na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (por. wyrok NSA z 8 III 2006 r. I OSK 550/05 lex 198157).

Należy podkreślić, że [...] Park Narodowy nie musi do przedmiotowej nieruchomości wylegitymować się stosowną decyzją organu administracyjnego o przekazaniu terenu w użytkowanie lub zarząd na podstawie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach lub ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nieruchomości Skarbu Państwa wchodzące w skład Parku zostały bowiem przekazane w zarząd Parku rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego. Przepisy ustaw późniejszych - mogły mieć zastosowanie ewentualnie przy poszerzaniu obszaru Parku, jeśli miało to miejsce pod ich rządami.

Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organy prawidłowo uznały, analizując treść tego przepisu, że brak było przesłanek do jego zastosowania w niniejszej sprawie.

Chybiony jest także zarzut, że organy wydały rozstrzygnięcie z powołaniem się na przepisy ustawy z dnia 6 października 1991 r. o ochronie przyrody. Otóż wskazując na status [...] Parku Narodowego organ I instancji powołał przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody i przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1956 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego, podkreślając, że przepisy te obowiązywały w dacie istotnej dla komunalizacji. Natomiast organ wskazał na ustawę z dnia 6 października 1991 r. podnosząc, że ustawa ta przejęła uregulowania ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. w zakresie zarządu parku narodowego. Wywód miał więc charakter wyłącznie informacyjny celem podkreślenia, że także na podstawie art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 6 października 1991 r. (podobnie jak na podstawie ustawy z 7 kwietnia 1949 r.) nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, położone w granicach parku narodowego przechodzą w zarząd parku.

Odnosząc się do powołanej w skardze ustawy z 8 maca 1990 r. o samorządzie gminnym wskazać należy, że realizacja zadań postawionych przed gminami wymagała stworzenia im odpowiednich po temu warunków a zwłaszcza bazy materialnej. Temu celowi służyć miała m. in. ustawa komunalizacyjna z 10 maja 1990 r., na podstawie której gminy miały zostać wyposażone w mienie dotychczas ogólnonarodowe. Jednakże tylko w takie mienie, co do którego zostały spełnione określone ustawą przesłanki. Nieruchomość stanowiąca przedmiot sporu w niniejszej sprawie, z przyczyn wyżej omówionych, warunków ustawy komunalizacyjnej nie spełniała.

Kwestia komunalizacji na rzecz skarżącej Gminy innych działek nie ma dla tej sprawy żadnego znaczenia, bowiem decyzje wydane w innych sprawach pozostają poza kontrolą Sądu rozstrzygającego w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a..