Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1241/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6 i 22, art. 17 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt 1 i 2, art. 5
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 14 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 roku sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2013 roku Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] 2013 roku Nr [...], II. przyznaje radcy prawnemu M. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu kwotę [...]zł ([...] złotych [...]), w tym [...] zł [...] złotych [...]) tytułem podatku od towarów i usług, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 17, art. 24, art. 26, art. 30 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.), §8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postepowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r. poz. 3), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267), Wójt Gminy K. odmówił B. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad synem B. S..

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 10 lipca 2013 r. B. B. zwróciła się o przyznanie przedmiotowego świadczenia, załączając orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 26 sierpnia 2008 r. uznające jej syna za osobę niepełnosprawną, stwierdzającą, ze niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a orzeczenie wydano do dnia 31 sierpnia 2013 r. Organ ustalił, że wnioskodawczyni jest wspówłaścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 14,4000 ha fizycznych, co stanowi 11.8410 ha przeliczeniowych oraz podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS T. od 1 stycznia 2008 r. Następnie, organ powołał się na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, w której uznano, że rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo rolne nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Wskazano również na definicję pojęcia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" z art. 3 pkt 22 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, z której wynika, że do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne pojęcie to nie ma zastosowania. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym przypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. W konsekwencji wnioskodawczyni, jako rolnikowi, odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r. B. B.. odwołała się od powyższej decyzji, podnosząc, że rozstrzygnięcie to jest dla niej krzywdzące. Odwołała się do stanowiska zamieszonego na stronach Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 3 pkt 22 art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5, art. 23, art. 24 ust. 4, art. 30 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy K..

W uzasadnieniu organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji. Kolegium przytoczyło przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zawartą w niej definicję zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), podkreślając przy tym, że ustawa nie zawiera definicji pojęcia rolnika. Następnie organ odwoławczy powołał art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym przez pojęcie "rolnika" należy rozumieć pełnoletnią osobę fizyczną zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. Z tej definicji ustawowej wynika zatem, że rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Z kolei art. 3 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o gospodarstwie rolnym, oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Wreszcie Kolegium przywołało art. 2 ust 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), zgodnie z którym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nie posiadającej osobowości prawnej. Wskazując na powyższe przepisy Kolegium wskazało na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego różnicujące rolników w kontekście możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne ze względu na wielkość posiadanego gospodarstwa rolnego. Jednakże, w ocenie organu, za przekonujące należało uznać stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, w której uznano, że już sam fakt bycia rolnikiem wyklucza stronę z kręgu podmiotów uprawnionych do wnioskowanego świadczenia. Kolegium powołało szeroko fragmenty tej uchwały. Zwróciło uwagę, że prowadzenie gospodarstwa rolnego mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim. Kolegium zaznaczyło, że dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. Organ odwoławczy powołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2012 r., I OSK 2018/2011, w którym Sąd ten wyraził dalej idącą tezę, iż: "sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne".

Wskazano następnie, że skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i obiektywnie nie utraciła możliwości jego prowadzenia. Podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie jako rolnik (żona rolnika), a zatem jest rolnikiem w rozumieniu art. 6 ust. 1 ww. ustawy. W świetle uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, okoliczność ta stanowi negatywną przesłankę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie to ma bowiem zrekompensować utratę szans zarobkowych. Prowadzenie gospodarstwa rolnego wiąże się natomiast z uzyskiwaniem z niego określonych dochodów. Tym samym nie rezygnując z użytkowania gospodarstwa rolnego, jego posiadacz nie rezygnuje z uzyskiwania szans zarobkowych z tytułu dochodów z produkcji rolnej. Dlatego też skarżąca nie mogła uzyskać rozważanej formy wsparcia finansowego.

B. B. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji organu I instancji. Skarżąca podniosła, że z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne do 30 czerwca 2013 r. Syn wymaga nieustającej opieki, co zajmuje cały jej czas. Zarzuciła organowi rażące naruszenie prawa poprzez rozszerzenie przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podmioty, które są rolnikami. Decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa. Do skargi załączono orzeczenie o niepełnosprawności dot. syna skarżącej z dnia 19 września 2013 r., ważne do dnia 17 stycznia 2016 r.

Pismem procesowym z dnia 14 kwietnia 2014 r. ustanowiony w ramach przyznanego skarżącej prawa pomocy pełnomocnik – radca prawny M. P., popierając skargę dodatkowo podniósł, że status skarżącej wpisuje się w definicję powołanego przez organy art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. tylko w zakresie posiadania (współposiadania) gospodarstwa. Skarżąca jednak nie prowadzi tego gospodarstwa. Załączając do skargi zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. o nadanym numerze identyfikacyjnym z dnia 28.03.2014 r. oraz decyzję tego organu w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 16.11.2013 r. pełnomocnik skarżącej wywiódł, że do ewidencji producentów rolnych wpisany jest wyłącznie mąż skarżącej i to on wyłącznie może zostać uznany za prowadzącego gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Z samego posiadania gospodarstwa rolnego nie można wywodzić wniosku o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Stanowi to bowiem tylko domniemanie, które wskazane dowody obalają. Skarżąca nie podejmuje żadnych decyzji w gospodarstwie i nie pracuje w nim. Skarżącej nie jest wiadomym na jakiej podstawie organy uznały, że prowadzi ona gospodarstwo rolne. Zatem nie można stwierdzić, czy subsumpcja zastosowana przez SKO jest właściwa. Organy obu instancji nie odniosły się w ogóle do stanu faktycznego i nie zbadały okoliczności, które mogłyby wskazywać na prowadzenie gospodarstwa rolnego. Argumentację tę pełnomocnik podtrzymał na rozprawie przeprowadzonej przez Sąd w dniu 14 maja 2014 r. .

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W świetle art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 powołanej ustawy – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy obejmuje wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pieniężnego, orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 26 sierpnia 2008 r., uznające syna skarżącej za osobę niepełnosprawną oraz stwierdzające m.in. konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w T. z dnia 28 czerwca 2013 r. znak [...] z którego wynika, że B. B. od dnia 1 stycznia 2008 r. podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu, macierzyńskiemu i zdrowotnemu jako rolnik (małżonka rolnika), zaświadczenia Wójta Gminy K. z dnia [...] 2013 r. nr [...] z którego wynika, że mąż skarżącej S. S. zgłosił na terenie gminy do opodatkowania grunty o powierzchni 14,400 ha fizycznych, co stanowi 11,8410 ha przeliczeniowych. Na podstawie powyższego materiału dowodowego organy administracji publicznej uznały, że skarżąca posiada status rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne. Organy administracji publicznej powołały się nadto na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov, zgodnie z którą prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozpatrujące sprawę organy uznały, że skarżąca, jako osoba będąca rolnikiem, nie mogła otrzymać prawa do przedmiotowego świadczenia. Z taką argumentacją nie można się jednak zgodzić.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd nie kwestionuje trafności powołanej uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12. Trafnie bowiem zauważył w cytowanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, że świadczenie pielęgnacyjne pełni rolę rekompensaty finansowej za niepodjęcie lub rezygnację z własnej woli z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dlatego nie powinny z niego korzystać osoby, które wprawdzie nie wykonują pracy, lecz mimo to osiągają dochody z innych źródeł. Jednocześnie, zdefiniowanie w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrażenia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" wyklucza rozszerzającą interpretację tego pojęcia. Tym samym pominięcie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub działalności rolniczej w katalogu form aktywności gospodarczej wymienionych w tym przepisie oznacza, że takie zajęcia nie mogą być traktowane jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa na gruncie rozważanej ustawy. W konsekwencji więc rolnik nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne; zwłaszcza, że w odróżnieniu od pracownika nie jest on poddany wymogom w zakresie czasu i organizacji pracy, a zatem może elastycznie zarządzać własnym czasem, także w zakresie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Niemniej, materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że powołana uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, dotyczyła podobnej sytuacji prawnej do tej, w jakiej znalazła się skarżąca. Cytowana uchwała zapadła bowiem w odniesieniu do osoby, która legitymowała się statusem rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, podczas gdy w niniejszej sprawie takie zakwalifikowanie skarżącej uznać należy co najmniej za przedwczesne.

Przede wszystkim trzeba zauważyć, że powołana ustawa o świadczeniach rodzinnych nie wyjaśnia znaczenia pojęcia "rolnik". Jak wskazano w cytowanej uchwale, pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 z późn. zm.), zgodnie z którym rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Jak wynika ponadto z art. 3 pkt 6 wymienionej ustawy o świadczenia rodzinnych, wyrażenie "gospodarstwo rolne" powinno być rozumiane zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. nr 136 poz. 969 z późn. zm.), wedle którego za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów o sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

Mając na uwadze powyżej przedstawione stanowisko w niniejszej sprawie niezbędne było rozstrzygnięcie, czy skarżąca faktycznie jest rolnikiem posiadającym i prowadzącym gospodarstwo rolne oraz ubezpieczonym w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) jako rolnik, który w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z tej przyczyny nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Z załączonego do akt sprawy zaświadczenia wynika, że to mąż skarżącej jest właścicielem gospodarstwa rolnego i wyłącznie mąż skarżącej jest płatnikiem podatku rolnego. Skarżąca jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym w KRUS - jako jego żona. W toku postępowania administracyjnego orzekające organy nie prowadziły postępowania dowodowego na okoliczność, z jakiego tytułu skarżąca objęta jest ubezpieczeniem w KRUS. Należy zaznaczyć, że ubezpieczeniu społecznemu w świetle art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podlega w szczególności (1) rolnik oraz (2) jego domownik, przy czym ustawodawca definiuje oba te pojęcia. Znaczenie słowa "rolnik" było już wcześniej przedmiotem rozważań Sądu. W tym miejscu należy zatem jedynie powtórzyć, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy jest niewystarczający do objęcia skarżącej omawianą definicją. Ustawodawca nakazuje natomiast by za domownika uważać osobę bliską rolnikowi, która (1) ukończyła 16 lat, (2) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie gospodarstwa rolnego albo bliskim sąsiedztwie oraz (3) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca stale pracuje w gospodarstwie rolnym swojego męża, co z kolei wyklucza możliwość zakwalifikowania jej jako domownika. Organy administracji publicznej wadliwie zatem ustaliły status skarżącej z perspektywy przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Niemniej, w myśl art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jej przepisy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Ustawodawca odróżnia zatem wyraźnie pracę w gospodarstwie rolnym i pracę w gospodarstwie domowym. Podleganie ubezpieczeniu społecznemu może mieć zatem swoje źródło w wykonywaniu pracy w każdym z tych gospodarstw, lecz tylko praca w gospodarstwie rolnym może prowadzić do nabycia statusu rolnika, wyłączając tym samym możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Podobna konkluzja została również wyrażona w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt. III AUa 839/08, LEX nr 509776. Tymczasem skarga i odwołanie zdają się wskazywać, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników właśnie ze względu na zajmowanie się gospodarstwem domowym, a nie gospodarstwem rolnym, w którym pracuje jej mąż. Tym samym ponownie nie można by jej przypisać statusu rolnika, a fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników nie przesądza o konieczności negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd podziela również argumentację pełnomocnika skarżącej, iż status skarżącej winien również podlegać ocenie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 803 ze zm.). Definicja rolnika zawarta w art. 6 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy łączy bowiem ten status z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, przez co rozumie osobistą pracę w gospodarstwie oraz podejmowanie decyzji dotyczących prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie. Status skarżącej może zatem wpisywać się w definicję powołanego przez organy art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. wyłącznie w zakresie posiadania (współposiadania) gospodarstwa, aczkolwiek i ta okoliczność nie do końca została wyjaśniona, bowiem z zaświadczenia Wójta Gminy K. z dnia 15 lipca 2013 r. nie wynika, aby skarżąca była współwłaścicielem gospodarstwa. Jak wyżej podniesiono, organy nie poczyniły natomiast jakichkolwiek ustaleń, czy skarżąca może zostać uznana za osobę prowadzącą gospodarstwo rolne.

Organy administracji publicznej nie również poczyniły żadnych ustaleń w kwestii niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej przez skarżącą. Organy administracji publicznej nie ustaliły bowiem, czy skarżąca pracowała poza rolnictwem, a jeśli tak, to kiedy zrezygnowała z tego zatrudnienia i z jakiej przyczyny. Wykazanie tych okoliczności było tymczasem niezbędne do zakwalifikowania skarżącej jako rolnika w myśl art. 6 pkt 1 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Należy przy tym wskazać, że organy powinny poddać ocenie fakt podlegania ubezpieczeniu w KRUS od 1 stycznia 2008 r., podczas gdy niepełnosprawny syn skarżącej urodził się 18 stycznia 2000 r.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy okazał się niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Takie działanie organów administracji publicznej stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W niniejszej sprawie doszło ponadto do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., wedle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik postępowania, co w konsekwencji uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz decyzją ją poprzedzającej.

W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 26 lipca 2013 r. z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji publicznej powinny ustalić, czy skarżąca faktycznie posiada status rolnika w rozumieniu powołanych przepisów, a w razie uzyskania w tej mierze odpowiedzi negatywnej organy administracji publicznej powinny zbadać, czy skarżąca nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad niepełnosprawnym synem.

Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 250 ww. ustawy w zw. z §14 ust. 2 pkt 1c) oraz §15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 490).