Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1851/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2-3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] odmawiającą przyznania A. K. świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko Z. K.

Powyższa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

A. K. wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie, tj. Z. K., urodzoną [...] października 2008 r. W oświadczeniu złożonym w II części wniosku wskazała, że przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Burmistrz Miasta [...] przy piśmie z [...] maja 2016 r. przekazał wniosek [...] Centrum Polityki Społecznej w [...], zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), powoływanej dalej jako "ustawa". Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa.

[...] Centrum Polityki Społecznej w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. poinformowało organ pierwszej instancji, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, s. 1 z późn. zm. Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, s. 72 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009 s. 1 z późn. zm.) w sprawie A. K. nie mają zastosowania.

W tej sytuacji Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] sierpnia 2016 r. odmówił przyznania A. K. świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – Z. K. wskazując, że wnioskodawczyni wraz z rodziną mieszka w [...]. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. K. wyjaśniając, że na mocy Rozkazu Personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. mąż skarżącej D. K. został wyznaczony na stanowisko służbowe poza granicami kraju, tj. w [...] na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 czerwca 2018 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji wskazując, że z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że rodzina A. K. od 1 lipca 2015 r. do 30 czerwca 2018 r. przebywa w [...] w [...]. Miejscem zamieszkania skarżącej wraz z rodziną w pierwszym okresie świadczeniowym (tj. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.), o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, nie jest więc terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W sprawie nie została zatem spełniona przesłanka z art. 1 ust. 3 ustawy warunkująca uzyskanie świadczenia wychowawczego. Organ zaznaczył jednocześnie, że ustawa nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania" i w tej materii odwołać się należy do definicji zawartej w art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c."

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. K. zarzucając naruszenie:

- art. 1 ust. 2 i 3 ustawy w związku z art. 25 K.c. poprzez błędne uznanie, że czasowy wyjazd oficera Wojska Polskiego wraz z rodziną na okres ściśle określony w rozkazie wojskowym, przy jednoczesnym braku zamiaru zmiany stałego pobytu ze strony wnioskodawczyni, uprawnia do stwierdzenia, że miejscem zamieszkania skarżącej jest obecnie [...], w sytuacji gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, że miejscem zamieszkania A. K. jest położone w Polsce miasto [...];

- art. 6 – art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 86, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", w związku z art. 28 ustawy, poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, w tym poprzez błędne pominięcie dowodu z przesłuchania A. K. w charakterze strony, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej.

W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości, o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci rozkazu personalnego nr [...], na okoliczność czasowego charakteru pobytu skarżącej w [...] i zamieszkiwania przez skarżącą w Polsce.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy regulujące zasady udzielania świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł na dziecko w rodzinie, przeznaczonego na częściowego pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W myśl art. 18 ust. 1 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od 1 października do 30 września roku następnego. Z tym, że pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 ustawy).

W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne prawidłowo oceniły, że skarżąca nie spełnia przesłanki określonej w art. 1 ust. 3 ustawy, tj. nie zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie świadczeniowym od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Przy czym decyzje wydane zostały po uprzednim prawidłowym ustaleniu, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Ustalenia organów administracyjnych dotyczące przebywania rodziny skarżącej w [...] od 1 lipca 2015 r. nie są sporne. Okoliczność tę skarżąca wskazała we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego (w II części wniosku). Wynika ona z rozmowy telefonicznej pracownika Urzędu Miasta ze skarżącą, w trakcie której potwierdziła, że wraz z całą rodziną mieszka w [...] (notatka służbowa z dnia 10 maja 2016 r.). Ponadto w odwołaniu od decyzji skarżąca wskazała, że na mocy Rozkazu Personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2015 r. jej mąż D. K. został wyznaczony na stanowisko służbowe poza granicami kraju, tj. w [...], na okres od 1 lipca 2015 r. do 30 czerwca 2018 r. Z tego powodu skarżąca z dziećmi wyjechała wraz z mężem. Cała rodzina zamieszkuje zatem w [...] tylko czasowo.

W świetle powyżej wskazanych okoliczności nie można uznać, że organy administracyjne przeprowadziły postępowanie dowodowe z naruszeniem zarzucanych w skardze art. 6 – 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 107 K.p.a. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy administracyjne znajduje potwierdzenie w dowodach zgromadzanych w aktach sprawy i nie jest sprzeczny z okolicznościami wskazywanymi przez skarżącą. Z tych samych powodów nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 86 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (...). Zgromadzone w sprawie dowody były wystarczające do jej rozstrzygnięcia, a stan faktyczny sprawy przy tym nie był sporny.

Z tych też względów został oddalony wniosek o dopuszczenie dowodu w postaci rozkazu personalnego nr [...], na okoliczność czasowego pobytu skarżącej w [...] i zamieszkiwania w Polsce. Okoliczność ta została podniesiona przez skarżącą w odwołaniu od decyzji, a organ odwoławczy ocenił ją i rozstrzygnął sprawę z jej uwzględnieniem. Celem bowiem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Jeśli materiał dowodowy pozwala na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków, sąd nie ma obowiązku dalszego poszukiwania dowodów.

Zarzuty skargi w istocie kwestionują niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 2 i 3 ustawy w związku z art. 25 K.c do tak ustalonego stanu faktycznego sprawy. A konkretnie, traktowanie czasowego wyjazdu oficera Wojska Polskiego wraz z rodziną zgodnie z rozkazem wojskowym jako zamieszkiwanie rodziny w [...] w sytuacji, gdy nie występuje zamiar zmiany miejsca stałego pobytu.

Zarówno organ administracyjny jak i skarżąca w celu ustalenia znaczenia określenia "miejsce zamieszkania" odwołują się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 K.c.). Ustalenie zamiaru stałego pobytu, a więc woli stałego zamieszkiwania, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej i stanowi jej centrum życiowe (postanowienie NSA z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt I OW 265/05, LEX nr 198360). Ponadto samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej (postanowienie NSA z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OW 96/14). W piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się ponadto, że określenie "miejsca zamieszkania" jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Powszechnie przyjmuje się, że oba te elementy muszą występować łącznie. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie wystarczy zatem ani samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu, choćby zamieszkiwanie trwało przez dłuższy czas, ani sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. O miejscu zamieszkania rozstrzyga zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania (zob. E. Michniewicz-Broda, w: Kodeks cywilny, Część ogólna, Komentarz, red. P. Księżak, M. Pyziak-Szafnicka, Lex 2014, wersja elektr.).

Odesłanie do określenia "miejsce zamieszkania" ustalonego w oparciu o wyżej wskazane kryteria należy uznać co do zasady za prawidłowe. Jednakże ustawa uzależniając przyznanie świadczenia wychowawczego od zamieszkiwania wnioskodawców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej formułuje dodatkowo wymóg zamieszkiwania przez okres, w jakim wnioskodawcy mają otrzymywać świadczenie wychowawcze. Można więc stwierdzić, że określenie "miejsca zamieszkania" na potrzeby ustawy uległo modyfikacji. Nie wystarczy sam zamiar stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli nie ma na tym terytorium fizycznego przebywania. Z tych względów, na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, nie można było przyjąć, jak chce tego skarżąca, że w okresie świadczeniowym od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. zamieszkiwała w [...]. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest także podnoszona w skardze okoliczność, że pobyt w [...] ma charakter czasowy oraz że skarżąca jest zameldowana w Polsce, gdzie znajduje się jej majątek. Jak wyżej wskazano warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego jest zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim świadczenie wychowawcze ma być pobierane.

Skoro skarżąca z rodziną nie zamieszkiwała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie została spełniona przesłanka określona w art. 1 ust. 3 ustawy. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały w okolicznościach rozpoznawanej sprawy art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy w związku z art. 25 K.c.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.