Wyrok NSA, sygn. akt I SA 436/82
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1982-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Zgodnie z art. 9 Kpa organ prowadzący postępowanie w sprawie lokalowej powinien pouczyć stronę o konieczności ustalenia na drodze sądowej, czy wstąpiła w stosunek najmu na podstawie art. 691 Kc, zwłaszcza gdy strona powołuje się na nieznajomość przepisów prawa.

TEZY

Zgodnie z art. 9 Kpa organ prowadzący postępowanie w sprawie lokalowej powinien pouczyć stronę o konieczności ustalenia na drodze sądowej, czy wstąpiła w stosunek najmu na podstawie art. 691 Kc, zwłaszcza gdy strona powołuje się na nieznajomość przepisów prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Melanii K. na decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 stycznia 1982 r. w przedmiocie nakazu opróżnienia lokalu i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Dzielnicy z dnia 15 lipca 1981 r., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezydenta Miasta St. Warszawy kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Naczelnik Dzielnicy w Warszawie decyzją nr L-1-8174-II/VI-408/81 z dnia 15 lipca 1981 r., w której powołano się na art. 38 ust. 2 prawa lokalowego, nakazał Melanii K. wraz ze wszystkimi osobami prawa jej reprezentującymi opróżnienie lokalu nr 93 w domu nr 28/34 przy ul. P. po śmierci najemcy, gdyż wyżej wymieniona nie wstąpiła w stosunek najmu, tym bardziej, że wraz z mężem Janem K. jest najemcą lokalu nr 89 w tym domu.

Od tej decyzji Melania K. odwołała się do Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, wnosząc o jej uchylenie, ponieważ w spornym lokalu zamieszkuje wraz z córką Danutą od 1976 r., a od 1971 r. opiekowała się chorą obłożnie Janiną L. Zameldowana została w tymże lokalu na prośbę tej ostatniej /załącza w tym względzie pismo Janiny L./, ale po jej śmierci nie wystąpiła do sądu o orzeczenie wstąpienia w stosunek najmu, gdyż nie zna się na przepisach i uważała, że wystarczy, iż jest tam zameldowana i płaci czynsz. W mieszkaniu nr 89, w którym mieszka mąż z matką, córka Bogusława /pełnoletnia/ i syn Krzysztof, nie przebywa od 1976 r., przy czym w dniu 16 lipca 1976 r. uzyskała wyrok sądowy, nakładający na męża obowiązek alimentowania córki Danuty.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją nr L.II.565/644/81 z dnia 20 stycznia 1982 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy w części dotyczącej opróżnienia lokalu nr 93 przy ul. P. 28/34, w pozostałej zaś części decyzję tę uchylił i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywacji decyzji organu II instancji stwierdzono, że po śmierci najemcy Melania K. pozostała w lokalu bez tytułu prawnego i dalsze jej przebywanie w tym lokalu utraciło swoje uzasadnienie. Biorąc jednak pod uwagę, że wyrokiem Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 23 listopada 1981 r. związek małżeński Melanii K. został rozwiązany przez rozwód, z punktu widzenia społecznego nie byłoby właściwe nakazanie jej przeniesienia się do lokalu zamieszkałego przez jej byłego małżonka, a w związku z tym organ I instancji powinien rozważyć możliwość przydziału na jej rzecz pomieszczenia zastępczego.

Decyzję tę Melania K. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie, ponieważ wszczęła postępowanie administracyjne z własnej inicjatywy w celu spowodowania przydzielenia jej tego lokalu "na zasadzie wstąpienia w najem" po Janinie L., do której śmierci w lokalu tym zamieszkiwała, opiekowała się nią, utrzymywała itp., była więc jej osobą bliską.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że argumenty powołane w niej, a dotyczące pojęcia osoby bliskiej, polegają na błędnej interpretacji art. 8 prawa lokalowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Analiza treści zaskarżonej decyzji wykazuje jej sprzeczność z częścią dyspozytywną decyzji Naczelnika Dzielnicy. Ta ostatnia decyzja bowiem ograniczała się wyłącznie do nakazania opróżnienia lokalu nr 93 w domu nr 28/34 przy ul. P. Stwierdzenie w motywach tej decyzji, że Melania K. "wraz z mężem Ob. Janem K. jest najemcą lokalu nr 89 w domu nr 28/34 przy ul. P. w Warszawie, stwarza jedynie supozycję, iż w zasięgu zamierzeń organu administracji państwowej I instancji mogło pozostawać nakazanie Melanii K. przeniesienie się do lokalu zamieszkałego przez jej małżonka. W tym stanie rzeczy pkt 2 zaskarżonej decyzji dotknięty jest wadą, ponieważ uchyla decyzję I instancji w części nią nie objętej.

Przechodząc zaś do istoty niniejszej sprawy, podkreślenia wymaga, że stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r. III CZP 210/76 ustalenie, czy osoba bliska najemcy stale zamieszkała z nim do chwili jego śmierci, wstąpiła na podstawie art. 691 Kc w stosunek najmu lokalu podlegającego szczególnemu trybowi najmu, należy do drogi sądowej.

Na organach administracji państwowej - zgodnie z art. 9 Kpa - ciąży obowiązek /powinność/ informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżąca więc powinna była być pouczona przez organ administracji o konieczności drogi sądowej w sferze ustaleń objętych dyspozycją art. 691 Kc, zwłaszcza gdy w odwołaniu do decyzji Naczelnika Dzielnicy powoływała się w tym względzie na nieznajomość przepisów prawa.

Nieznajomość przepisów prawa nie może rodzić ujemnych następstw dla strony /uczestnika postępowania/, co nastąpiło w omawianej sprawie, przy uwzględnieniu, że za przesłankę decyzji o opróżnieniu lokalu przyjęto fakt niewstąpienia skarżącej - po śmierci najemcy - w stosunek najmu. Powyższy stan rzeczy w konsekwencji wskazywał na potrzebę zakreślenia stronie stosownego terminu w postępowaniu administracyjnym do wszczęcia postępowania sądowego w trybie art. 691 Kc, przy jednoczesnym rozważeniu ewentualności skorzystania z zawieszenia postępowania stosownie do przepisu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa.

Wymienione naruszenia przepisów postępowania administracyjnego miały istotny wpływ na wynik sprawy i stosownie do art. 207 par. 1 i 2 pkt 3 Kpa Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Dzielnicy. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 208 Kpa.