Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 488/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.536
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
article: art.63 par.1,art.170,art.221,art.222,art.233
journal: Dz.U. 1934 nr 93 poz 834
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda - Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Ryszardy W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2006r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] 2006r. Nr [...], w przedmiocie odmowy uznania zarzutu oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze od Nr [...] do Nr [...] na kwotę łączną 99.170,00 zł

W uzasadnieniu wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. prowadzi wobec majątku Ryszardy W. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] 2005 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności - Szkoła Podstawowa nr [...] w G.

Pismem z dnia [...] 2005r. zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wskazując, iż obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wygasł wskutek zakończonego w dniu [...] 2005 r. postępowania upadłościowego oraz wnosząc o umorzenie prowadzonego postępowania.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. postanowieniem z dnia [...] 2005r. Nr [...] odmówił uznania zarzutu wygaśnięcia obowiązku spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe pismem z dnia [...] 2006 r. złożono zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Nr [...] zaskarżone postanowienie uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Uwzględniając okoliczności wskazane w powyższym orzeczeniu, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w postanowieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat w G. z dnia [...] 2006r. Nr [...], postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Nr [...] odmówił uznania zarzutu wygaśnięcia obowiązku spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zarzucając błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 63, art. 170 § 1, art. 217, art. 221 i art. 222 § 2 rozporządzenia prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe w związku z art. 536 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze oraz art. 61 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Argumentując niezasadność wydanego rozstrzygnięcia zobowiązana wskazała, iż obowiązek zapłaty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie wygasł z powodu zakończenia w dniu [...] 2005 r. postępowania upadłościowego (sygn. akt [...]). Na potwierdzenie powyższej tezy odwołano się do art. 62 § 1 Prawa upadłościowego. Zgodnie z jego treścią postępowania egzekucyjne wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości przeciwko upadłemu w poszukiwaniu jego długu osobistego będzie umorzone z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. W świetle zaś art. 61 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn określonych w art. 59 § 2 wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Zobowiązana podkreśliła, iż w związku z zakończeniem tego postępowania nie posiada żadnego majątku. Dodatkowo kwestionuje wysokość wynagrodzenia wskazanego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonym postanowieniu (4.264 zł za miesiąc wrzesień 2005 r.). Podnosi, iż wynagrodzenie za miesiąc wrzesień wyniosło 1.408,04 zł a za październik 2005r. 1.526,66 zł, przedkładając w załączeniu zaświadczenia o wynagrodzeniu z dnia 04 stycznia 2006 r. Obecnie otrzymywane wynagrodzenie również utrzymuje się na wyżej wskazanym poziomie. Zobowiązana wskazuje, że wobec likwidacji masy upadłości wynagrodzenie to jest jedynym źródłem utrzymania dla niej i dwojga uczących się dzieci. Jednocześnie wskazano, iż postępowanie egzekucyjne wszczęte przez Urząd Skarbowy w Grudziądzu zostało umorzone na podstawie decyzji z dnia [...] 2006 r. Nr [...] i z dnia [...] 2005 r. [...].

Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż zgodnie z art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późno zm.) osoba wobec której prowadzone jest postępowanie egzekucyjne może wnieść zarzuty z przyczyn taksatywnie w tym przepisie wymienionych. Korzystając z przysługującego środka odwoławczego, pismem z dnia [...] 2005 r. zobowiązana wniosła zarzut wygaśnięcia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi Nr [...] do Nr [...] oraz wskazała, iż wysokość otrzymywanego wynagrodzenia za pracę nie przewyższa kwoty wydatków egzekucyjnych, wnioskując jednocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W myśl art. 34 § 1 cytowanej ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel zajmując stanowisko w przedmiotowej sprawie, wyrażone w postanowieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat w G. z dnia [..] 2006 r. Nr [...] wskazał jednoznacznie, iż objęte tytułami wykonawczymi zaległości wynikające z nieuiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych są zasadne i wymagalne.

W związku z powyższym organ odwoławczy podkreślił, iż zarzut oparty na twierdzeniu, że obowiązek wynikający z tytułów wykonawczych Nr [...] do Nr [...] nie istnieje, nie może być uwzględniony przez organ egzekucyjny w sytuacji, gdy wierzyciel w wypowiedzi udzielonej w trybie art. 34 § 1 powoływanej powyżej ustawy nie potwierdził tego zarzutu. Jako, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące a zaskarżone postanowienie wydane zostało w myśl obowiązujących przepisów prawa, z zachowaniem ustawowej procedury, w przedstawionym stanie prawnym podniesione zarzuty nie mogą zostać uznane za zasadne.

Organ drugiej instancji wskazał, iż Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przystępując do postępowania egzekucyjnego uczynił zadość obowiązkowi zbadania dopuszczalności egzekucji wobec uprzednio przeprowadzonego postępowania upadłościowego. W szczególności nie naruszono postanowień art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na potrzeby zastosowania tego przepisu rozróżnić trzeba sytuację ustalenia składnika majątku dłużnika o określonej, konkretnej wartości od składnika majątku stanowiącego stały okresowy dochód. W tym drugim przypadku ujawnione źródło dochodu pozwala na prowadzenie egzekucji i zaliczanie uzyskanych kwot zgodnie z art. 115 ustawy tj. na koszty egzekucyjne i koszty upomnienia, a następnie na wskazane przepisem należności.

W ocenie organu wątpliwości nie budzi także prawidłowość doręczenia tytułów wykonawczych (oświadczenie z dnia 30 marca 2006 r.) oraz ich poprawność w świetle art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ustosunkowując się do podniesionej w zażaleniu kwestii niezgodności wysokości pobieranego przez zobowiązaną wynagrodzenia do kwoty podanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zauważyć należy, iż kwota ta jest kwotą brutto wskazaną zgodnie z deklaracją ZUS RCA za miesiąc wrzesień 2005 r. Analiza natomiast wynagrodzenia za kolejne miesiące oscyluje w granicach wskazanych w zaświadczeniu z dnia [...] 2006 r.

A zatem skoro w wiążącej organ egzekucyjny opinii wierzyciela zarzuty są niezasadne i nie została spełniona żadna z przesłanek wskazanych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 63, art. 170 § 1, art. 217 zdanie 1, art. 221 i art. 222 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934r. Prawo upadłościowe (tj. Dz. U. z 1991r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) w związku z art. 536 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535) oraz art. 61 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uznanie ze obowiązek Ryszardy W. nie wygasł z powodu zakończonego w dniu [...] 2005r. postępowania upadłościowego prowadzonego do jej osoby mimo, że dochodzona wierzytelność objęta była zakończonym postępowaniem upadłościowym oraz , że ujawniony został majątek dłużniczki przewyższający kwotę wydatków egzekucyjnych – uprawniający do ponownego postępowania.

W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty zawarte w zażaleniu od postanowienia organu egzekucyjnego, wskazując dodatkowo , że zgodnie z art. 221 i art. 222 § 2 Prawa upadłościowego po umorzeniu postępowania w procesach , upadły wchodzi na miejsce masy upadłości . A contrario w związku z art. 223 w przypadku gdy postępowanie upadłościowe zostało prawomocnie ukończone upadły nie wchodzi na miejsce masy upadłości. Zobowiązana podkreśla, że w związku z ukończeniem postępowania upadłościowego nastąpiła całkowita likwidacja masy upadłości, stąd też po stronie upadłego brak legitymacji do występowania w jakimkolwiek postępowaniu. Ponownie powtórzyła, iż ukończenie postępowania w sytuacji gdy wierzytelność objęta była tym postępowaniem skutkuje wygaśnięciem obowiązku.

Zobowiązana powołała się na treść art. 63 § 1 i art. 61 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podnosząc, iż organ nie ustosunkował się szczegółowo w jakiej wielkości uzyskiwane przez nią dochody pozwalają po uwzględnieniu kwoty wolnej od egzekucji i kosztów pokryć należności objęte tytułami. W jej ocenie dochody ze stosunku pracy, które są jedynym źródłem utrzymania, nie wystarczą na pokrycie kosztów egzekucji prowadzonej do kwoty 99.170 zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Dyrektor Izby podniósł, że zasady potracenia z wynagrodzeń uregulowane są w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). W myśl art. 87 § 3 pkt 2 tej ustawy, w przypadku egzekucji należności innych niż świadczenia alimentacyjne lub potrącenia zaliczek pieniężnych, potrącenie może być dokonywane do wysokości połowy wynagrodzenia. Wolna natomiast od potrąceń zgodnie z art. 871 § 1 cyt. ustawy jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku zaistnienia przeszkód w zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę , pracodawca zgodnie z art. 72 § 4 pkt 2 obowiązany jest poinformować o nich organ egzekucyjny. Takie okoliczności w przedmiotowej sprawie nie zaistniały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jego legalności tj. z punktu widzenia zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z zm.) wynika zaś, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, ocenione według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269).

Stan faktyczny z punktu widzenia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy nie był sporny. Sprowadzał się on do ustaleń, iż postanowieniem z dnia [...] 2002r. Sąd Rejonowy w T. ogłosił upadłość Ryszardy W. (k-243 akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] 2002r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział z G. zgłosił sędziemu komisarzowi pełną listę wierzytelności , które na dzień ogłoszenia upadłości wynosiły 165.416,58 zł (k-245, 246,247 akt administracyjnych). W związku z dokonaniem korekty deklaracji rozliczeniowych przez płatnika pismami z dnia 14 lipca 2003r. Zakład dokonał aktualizacji zgłoszonej listy wierzytelności do kwoty 165.475,48 zł (k-248-252 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] 2004r. sędzia komisarz wciągnął na listę wierzytelności przysługujące Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. w łącznej kwocie 73.264,48 zł (k-271 akt administracyjnych). Następnie postanowieniem z dnia [...] 2005r. Sąd stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego Ryszardy W. (k- 266 akt administracyjnych). W toku przeprowadzonego postępowania upadłościowego Zakład uzyskał kwotę 9.159,77 zł (k- 310, 309 akt administracyjnych). W dniu [...] 2005r. zobowiązanej skutecznie doręczono tytuły wykonawcze obejmującej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2000r. do stycznia 2002r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego.

Istota zaistniałego między stronami sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy po prawomocnym zakończeniu postępowania upadłościowego możliwe jest prowadzenie egzekucji administracyjnej obejmującej wierzytelności, które były objęte postępowaniem upadłościowym tzn. były wciągnięte na listę wierzytelności zatwierdzoną przez sędziego komisarza ale nie zostały w całości zapłacone.

Skarżąca podnosi, iż w związku z ukończeniem postępowania upadłościowego nastąpiła całkowita likwidacja masy upadłości , stąd po stronie upadłego brak legitymacji do występowania w jakimkolwiek postępowaniu wobec czego obowiązek zobowiązanej wygasł.

Organy stoją na stanowisku, iż w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991r. Nr 118 poz. 512 ze zm.), które na mocy art. 536 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535) miało w niniejszej sprawie zastosowanie brak zakazu prowadzenia postępowania egzekucyjnego po prawomocnym ukończeniu postępowania upadłościowego. W tym zakresie powołano się na art. 170 cyt. rozporządzenia zgodnie z którym po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z ustalonej listy wierzytelności zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy na jej poczet przez wierzyciela otrzymanej , jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu.

W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organu egzekucyjnego, iż prawomocne ukończenie postępowania upadłościowego nie stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania wierzytelności , które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. Organy trafnie powołują się na art. 170 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, który właśnie stanowi podstawę do dochodzenia takiej wierzytelności. W komentarzu do ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (Z. Świeboda, Lexis Nexis, Warszawa 2004 s. 326) na tle art. 264 ust. 1 który w swej treści stanowi odpowiednik cyt. wyżej art. 170 stwierdzono, iż zajęcie całego majątku upadłego i podział uzyskanych funduszów pomiędzy wierzycieli nie zwalnia upadłego od obowiązku całkowitej zapłaty wierzytelności upadłościowych, jeżeli w postępowaniu upadłościowym nie zostały one całkowicie zaspokojone.

Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych w skardze wskazać należy, iż art. 63 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości przeciwko upadłemu w poszukiwaniu jego długu osobistego, będzie zawieszone z ogłoszeniem upadłości; będzie ono umorzone z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości, dotyczy wyłącznie postępowań egzekucyjnych wszczętych przed ogłoszeniem upadłości. Nie może mieć zatem w niniejszej sprawie zastosowania.

Natomiast art. 221 § 1 cyt. rozporządzenia stanowi, iż z dniem prawomocnego umorzenia postępowania upadły odzyskuje swobodne rozporządzanie swym majątkiem. Stosownie zaś do art. 222 prawa upadłościowego po umorzeniu postępowania nie ukończone procesy wszczęte przez syndyka o uznanie za bezskuteczną czynności zdziałanej przez upadłego ze szkodą wierzycieli , będą umorzone (...), w innych procesach upadły wchodzi na miejsce masy upadłości. Z mocy art. 223 przywołane powyżej przepisy stosuje się odpowiednio w przypadkach gdy postępowanie upadłościowe zostało prawomocnie ukończone. Analiza wskazanych przepisów w żaden sposób nie prowadzi do wniosków , które zostały zawarte w skardze. Wręcz przeciwnie pozwala na stwierdzenie, iż z dniem ukończenia postępowania upadłościowego upały odzyskuje swobodę w rozporządzaniu majątkiem i wchodzi na miejsce masy upadłości w nieukończonych procesach.

Podkreślić również trzeba, iż organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia kwestię niezgodności wysokości pobieranego przez skarżącą wynagrodzenia w odniesieniu do kwoty podanej w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji odnosząc się do znajdujących się w aktach sprawy kserokopii deklaracji ZUS RCA wskazujących wysokość tego wynagrodzenia za miesiące od września 2005r. do stycznia 2006r. (k-319-324 akt administracyjnych). Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się również zarzutu braku wystarczających dochodów dla pokrycia dochłodzonych należności wskazując, iż zobowiązana uzyskuje stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski należy stwierdzić, iż brak było przesłanek do uwzględnienia skargi i w związku z tym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .