Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 603/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 9 ust. 1 pkt 1 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 93 poz 898
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym
article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Jerzy Sulimierski (spr.) Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 28 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Op 476/06 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Op 476/06, po rozpoznaniu skargi J. K. na decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 30 kwietnia 2005 r. J. K. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 Wnioskowana kwota pomocy wynosiła 64.417,50 zł.

Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w O. odmówił wnioskodawcy przyznania tej płatności na rok 2005.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że J. K. wnioskowane płatności się nie należą, gdyż nie znalazł się w wykazie producentów prowadzących gospodarstwa ekologiczne, przesłanym do ARiMR przez C. Sp. z o.o. w K. Zgodnie bowiem z treścią art. 9 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 93, poz. 898), upoważniona jednostka certyfikująca, która jest organem kontrolnym i certyfikującym w rolnictwie ekologicznym, przekazuje do dnia 31 października każdego roku ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi ARiMR wykaz producentów spełniających wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym oraz załącznika nr 5 do w/w rozporządzenia - Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów w ramach pakietu rolnictwo ekologiczne. Brak certyfikatu zgodności wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym bądź dokumentu poświadczającego, że gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi, powoduje zmniejszenie płatności o 100%, a więc wykluczenie z uzyskania płatności. Organ stwierdził, iż strona w 2004 r. uzyskała wprawdzie stosowne zaświadczenie z C. Sp. z o.o., nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., lecz jego ważność ustalona została do czasu zakończenia okresu przestawiania gospodarstwa na produkcję rolną metodami ekologicznymi. Z zaświadczenia tego wynika, że gospodarstwo rolne wnioskodawcy ukończyło pierwszy rok przestawiania na produkcją rolną prowadzoną metodami ekologicznymi. Z uwagi na dwuletni okres przestawiania, na dzień złożenia wniosku o wsparcie, tj. na dzień 30 kwietnia 2005 r., dokument ten zachowywał ważność. Wnioskodawca nie znalazł się jednak w przesłanym do ARiMR wykazie producentów rolnych, spełniających wymogi rolnictwa ekologicznego. Organ odwoławczy uznał zatem, że skoro wykaz ten ma charakter zasadniczy, a strona nie wskazała racjonalnych argumentów usprawiedliwiających jej pominięcie przez jednostkę certyfikującą, oznacza to niespełnienie wymogów stawianych producentom rolnym prowadzącym produkcję rolną metodami ekologicznymi.

Organ II instancji podniósł również, iż wizytacja terenowa przeprowadzona w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy w dniach [...], [...] – [...] grudnia 2005 r, oraz [...] – [...] lutego 2006 r. wykryła szereg nieprawidłowości związanych z deklaracją poszczególnych działek rolnych, m.in. zawyżenie powierzchni deklarowanej, stwierdzenie obszarów zadrzewionych, zakrzaczonych i porośniętych dziką różą na części działek rolnych, położonych w województwie dolnośląskim. Pomimo, że wnioskodawca na spornych gruntach deklarował użytki rolne w postaci łąk trwałych, pastwisk trwałych i traw wieloletnich, działki te powyższych warunków nie spełniały. Dlatego też, zdaniem organu, należało uznać, iż roślinność porastająca te działki kwalifikuje te tereny jako lasy, względnie grunty zadrzewione i zakrzewione, do których płatność, w przypadku rolnictwa ekologicznego, nie przysługuje. Z protokołu kontrolnego oraz z dokumentacji zdjęciowej i adnotacji wynika, że na części działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego strony nie prowadzono działalności rolniczej, co jest niezbędnym warunkiem przyznania wsparcia w programach rolnośrodowiskowych, a to oznacza prawidłowe wykluczenie z udzielenia wsparcia. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią uprawnioną do płatności wyliczoną w oparciu o wyniki kontroli na miejscu przekroczyła 20 % i wyniosła 56,50 % dla wariantu uprawy rolnicze i 66,43 % dla wariantu trwałe użytki zielone. Tym samym zasadnie odmówiono przyznania płatności w oparciu o treść art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. L 160 z 26.6.1999) w związku z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku, ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 141 z 30.4.2004)

Organ odwoławczy podniósł również, iż na niekorzyść wnioskodawcy wpłynęła także okoliczność, że w trakcie kontroli, na części działek rolnych kontrolerzy napotkali pracowników wynajętych przez J. K. do karczowania terenu, co mogło wskazywać, że wnioskodawca miał świadomość nieprawidłowości występujących na deklarowanych gruntach.

Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. uznał, iż kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Wskazując na treść art. 9 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym Sąd stwierdził, że w przepisie tym ustawodawca nałożył na jednostki certyfikujące obowiązek przekazania wykazu producentów rolnych, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym. Obowiązkiem tym nie obciążono producentów, lecz wyłącznie jednostki certyfikujące, upoważniane na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw rolnictwa (art. 4 ust. 4 cyt. ustawy) do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów zgodności. Zdaniem Sądu I instancji, nie można zatem wyprowadzać wniosku, iż producent rolny zobowiązany jest, przy dochowaniu należytej staranności, do zadbania o to, aby jednostka certyfikująca, działająca niejako z polecenia i w imieniu organów administracji, dostarczyła wymagany prawem certyfikat w terminie zakreślonym ustawą. Obywatel nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań i zaniedbań podmiotów wyznaczonych przez organy państwa do realizacji zadań zleconych ustawą. W rozpoznawanej sprawie skarżący przedłożył dokument jednostki certyfikującej, ważny w okresie składania wniosku, że prowadzone przez niego gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania gospodarstwa na produkcję metodami ekologicznymi, a złożony wniosek odpowiadał wymaganiom określonym w § 11 - 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.).

Zdaniem Sądu I instancji, organy obu instancji nie dokonały analizy i oceny spełnienia, bądź niespełnienia, przez wnioskodawcę warunków określonych w obowiązujących przepisach, a tym samym naruszyły zasady postępowania administracyjnego. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego była niepełna, pobieżna oraz mało wszechstronna. Organy zbadały materiał dowodowy w odniesieniu do przepisu art. 9 ustawy o rolnictwie ekologicznym oraz załącznika nr 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich co do wysokości zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów - który wskazuje, że kod błędu S02 oznacza brak certyfikatu zgodności, wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym albo dokumentu poświadczającego, że gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi, albo dokumentu poświadczającego, że gospodarstwo rolne jest objęte planem kontroli (skutkujący 100% zmniejszeniem dopłaty). Sąd stwierdził, że wykładnia powyższych przepisów, a w szczególności użytego przez ustawodawcę wyrazu "brak", nie powinna prowadzić do utożsamienia nieposiadania przez wnioskodawcę w ogóle zaświadczenia bądź certyfikatu z brakiem umieszczenia gospodarstwa rolnego skarżącego w wykazie producentów rolnych, przesłanym przez jednostkę certyfikującą, przy posiadaniu przez tegoż stosownego zaświadczenia.

Ponadto Sąd I instancji podniósł, że z akt administracyjnych i z uzasadnień rozstrzygnięć nie wynika, czy organ przeprowadził pierwszą czy też kolejną kontrolę w terenie. Ustalenia w tym zakresie są niepełne. Płatność rolnośrodowiskowa podlega bowiem w danym roku zmniejszeniu o wysokości określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia, jeżeli w wyniku pierwszej kontroli na miejscu zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2 ( § 16 ust. 1 rozporządzenia).

Sąd I instancji wskazał za organem odwoławczym, że zasady przeprowadzania kontroli zostały określone w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.04.141.18). Zdaniem Sądu niemożliwe było przeprowadzenie przez organy oceny spełnienia bądź niespełnienia warunków zwykłej praktyki rolniczej, w odniesieniu do kontrolowanych gruntów, gdyż kontrola była przeprowadzana w okresie zimowym, przy grubej pokrywie śniegu, co jednoznacznie wynika z dokumentacji fotograficznej oraz twierdzeń skarżącego. Organy nie przeprowadziły również analizy, czy krzewy" i pojedyncze drzewa wpływają na prowadzoną na tych gruntach gospodarkę ekologiczną, zaś art. 8 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. stanowi, że działka na której znajdują się drzewa, będzie uważana za działkę rolną dla celów programów pomocy obszarowej pod warunkiem, że działalność rolnicza, o której mowa w art. 51 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub odpowiednio, planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze.

Sąd wskazał, że organy obu instancji nie wyjaśniły kwestii zmian w treści protokołu dokonanych przez kontrolujących. Organy winny wyjaśnić oraz ustalić jakie były to zmiany i czy mogły one wpłynąć na rozstrzygnięcie, gdyż protokół z kontroli stanowił podstawę ustaleń stanu faktycznego i wszelkie zmiany w jego treści powinny wynikać z przepisów. Niedopuszczalne jest natomiast czynienie jakichkolwiek dopisków co do obszarów działek zakwalifikowanych do dopłat, bądź nie, kodów błędu, czy też powierzchni działek w ogóle, po podpisaniu protokołu przez producenta rolnego uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o dopłaty.

Organ nie wyjaśnił również, co należy rozumieć przez płatność obszarową. W ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych użyto pojęcia jednolitej płatności obszarowej.

W uzasadnieniu decyzji organów obu instancji ponadto nie wskazano w jaki sposób wyliczono procentowe różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do dopłat, a powierzchnią w rzeczywistości do nich uprawnioną. Organ odwoławczy przy ponownej analizie postępowania, nie przedstawił szczegółowego, matematycznego sposobu wyliczenia wysokości różnic, pomimo że uzasadnienie decyzji winno być tak sporządzone, aby strona mogła sprawdzić poprawność wyliczenia tych różnic procentowych.

W konkluzji Sąd I instancji podkreślił, że wskazane uchybienia zasad postępowania administracyjnego oraz wadliwe zastosowanie przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., domagając się jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O., z zasądzeniem kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 93, poz. 898 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że "treść tego przepisu nie pozwala na wyprowadzenie wniosku, iż to producent rolny zobowiązany jest, przy dochowaniu należytej staranności, do zadbania o to, aby jednostka certyfikująca dostarczyła wymagany prawem certyfikat w terminie zakreślonym ustawą (...) obywatel nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań i zaniedbań podmiotów wyznaczonych przez organy państwa do realizacji zadań zleconych ustawą" w sytuacji, gdy wykładnia taka jest sprzeczna z treścią tegoż przepisu, stanem faktycznym sprawy oraz z zadaniami jednostek certyfikujących wynikającymi z art. 3 tejże ustawy;

2. naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., przez uwzględnienie skargi w oparciu o przesłankę naruszenia przez organy Agencji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przesłankę naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdy powyższe przesłanki nie wystąpiły. W ocenie autora kasacji mając zaś na względzie stanowisko organów sprowadzające się do odmowy udzielenia Panu J. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych z uwagi na niespełnienie warunków dla producentów prowadzących produkcję metodami ekologicznymi (nieumieszczenie go w wykazie), zarzuty Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. dotyczące uchybień proceduralnych, jeśli byłyby zasadne, nie mogły mieć istotnego wpływu na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji, producent rolny powinien być wykluczony z udzielenia wsparcia niezależnie od wyników kontroli na miejscu w jego gospodarstwie rolnym, a tejże kontroli dotyczyła większość zarzutów sformułowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w O.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdza się przede wszystkim, iż nie można zgodzić się z zarzutami naruszenia prawa materialnego, gdyż z decyzji organu odwoławczego nie wynika, iż organ dokonał interpretacji art. 9 ustawy o rolnictwie ekologicznym poprzez powiązanie braku certyfikatu zgodności wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym albo dokumentu poświadczającego, że gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawiania na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi ( o czym mowa w załączniku nr 5 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowycli i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich). Przyczyną odmowy udzielenia wsparcia była okoliczność nieznalezienia się przez wnioskodawcę w wykazie przekazanym z jednostki certyfikującej C. Sp. z o.o., a nie fakt braku certyfikatu zgodności wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym albo ww. dokumentu (co uzasadniało zastosowanie obniżki 100 % wynikającej z powołanego wyżej załącznika).

Zdaniem organu stanowisko Sądu I instancji wynika z błędnego odczytu uzasadnienia zaskarżonej decyzji i motywów rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu administracyjnym. Wnioskodawca nie mógł otrzymać wsparcia przewidzianego dla producentów rolnych prowadzących produkcję metodami ekologicznymi, gdyż nie znalazł się w wykazie przekazywanym przez właściwą jednostkę certyfikującą do Prezesa ARiMR. Jednostka taka, działająca z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, spełnia bowiem rolę nie tylko podmiotu przekazującego corocznie wykaz producentów rolnych, spełniających wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, ale przede wszystkim kontroluje spełnienie wymagań, wynikających z obowiązujących przepisów prawa dla producentów rolnych, którzy zgłosili jej chęć prowadzenia rolnictwa ekologicznego. Wykładnia art. 9 ustawy o rolnictwie ekologicznym dokonana przez Sąd I instancji jest sprzeczna z treścią tego przepisu w powiązaniu z zadaniami jednostek certyfikujących, wynikającymi z art. 3 tej ustawy. Organy Agencji nie wymagały dostarczenia przez jednostkę certyfikującą za producenta rolnego certyfikatu, lecz weryfikowały wykaz przesłany do Prezesa ARiMR, obejmujący podmioty spełniające określone warunki. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, by po stronie jednostki certyfikującej wystąpiło uchybienie, sprowadzające się do pominięcia J. K. w przesłanych danych. Strona przyznała, że w wykazie się nie znalazła, lecz nie przedstawiła powodów, które uzasadniałyby jej pominięcie przez jednostkę. Organy przyjęły więc, że skoro wnioskodawcy nie ma w wykazie, to nie spełnił on wymaganych prawem i weryfikowanych przez jednostkę warunków dla producentów prowadzących produkcję metodami ekologicznymi, a zatem nie można mu udzielić wsparcia w ramach wnioskowanego pakietu rolnictwo ekologiczne (S02) na obszarze 162,05 ha (pomimo posiadanego przez niego zaświadczenia z dnia [...] sierpnia.2004 r.).

Odnosząc się do zarzutu opisanego w pkt 2, wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż stwierdzenie Sądu I instancji dotyczące uchybień proceduralnych (jeśli nawet byłyby zasadne), nie mogły mieć istotnego wpływu na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia z uwagi na stanowisko organów odmawiające udzielenia wnioskodawcy przedmiotowych płatności z powodu niespełnienia warunków dla producentów prowadzących produkcję metodami ekologicznymi. Producent rolny powinien być wykluczony z udzielenia wsparcia, niezależnie od wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w jego gospodarstwie rolnym, z powodu nieumieszczenia go w wykazie producentów.

Wskazując m.in. na zasady "zwykłej dobrej praktyki rolniczej" i odnosząc je do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków oraz trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (§ 2 ust. 1) oraz art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOi GR) – organ wnoszący kasację wywodzi, że w art. 29 rozporządzenia Komisji (WE) nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) - Dz.Urz.WE L 74/1 z 15.03.2002 r. ze zm.) zdefiniowana jest "zwykła dobra praktyka rolnicza" jako standard gospodarowania, który ma być przestrzegany przez każdego racjonalnie postępującego rolnika w danym regionie. Zgodnie z załącznikiem K do Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 zwykła dobra praktyka rolnicza obejmuje: rolnicze wykorzystanie ścieków w gospodarstwie; rolnicze wykorzystania komunalnych osadów ściekowych; zasady stosowania nawozów i ich przechowywania; środki ochrony roślin i ich stosowanie; gospodarowanie na użytkach zielonych; ochronę siedlisk przyrodniczych; utrzymanie czystości i porządku w gospodarstwie; ochronę gleby i wód.

Powyższe kwestie były przedmiotem kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym J. K. w dniach [...]-[...] stycznia 2006 roku (str. 3/33 protokołu z czynności kontrolnych nr [...]) i kontrola w tym przedmiocie nie wykazała żadnych uchybień. A zatem stwierdzenie Sądu, iż organy nie uzasadniły czy przeprowadzono pierwszą czy też kolejną kontrolę - mając na względzie treść § 15 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - pozbawione jest doniosłości w sprawie. Wizytacja terenowa stwierdziła zaś uchybienia dotyczące powierzchni deklarowanych przez J. K. działek rolnych i zakwestionowała prowadzenie przez producenta rolnego działalności rolniczej na części deklarowanego obszaru, a są to – podkreśla autor kasacji - kwestie zupełnie różne niż przestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej.

W zakresie prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych wnioskiem stwierdzono zadrzewienia i zakrzaczenia, co udokumentowano materiałem zdjęciowym. Dla tych powierzchni przypisano m.in. kody nieprawidłowości DR 18, które oznaczają, iż na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza. Połączenie przez Sąd okoliczności występowania grubej pokrywy śniegu w czasie kontroli z niemożliwością zweryfikowania przestrzegania zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej jest zatem, chybione. Nawet w warunkach zimowych zadrzewienia i zakrzaczenia były bowiem dostatecznie widoczne, a ich występowanie nie ma nic wspólnego z weryfikacją przestrzegania zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Powołanie się przez stronę na zapisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 64, poz. 600 ze zm.) dotyczące zadrzewień i zakrzaczeń na gruntach rolnych jest chybione, gdyż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nie wskazują na konieczność utrzymywania gruntów rolnych w "dobrej kulturze rolnej" lecz odnoszą się do prowadzenia działalności rolniczej i "wymogów zwykłej dobrej praktyki rolniczej", które to pojęcia nie są tożsame.

Autor skargi kasacyjnej ponadto zauważa, że płatność rolnośrodowiskowa jest płatnością obszarową, gdyż jej wysokość uzależniona jest od zgłoszonego areału. Odwoływanie się przez Sąd w tej materii do przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, która posługuje się pojęciem jednolitej płatności obszarowej jest zatem niecelowe, gdyż przepisy te nie mają zastosowania do mechanizmu wsparcia przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Natomiast w zakresie stwierdzonego przez Sąd uchybienia, iż organy obu instancji nie wyjaśniły kwestii zmian poczynionych przez kontrolujących w treści protokołu w kasacji wyjaśnia się, że wnioskodawca zarówno w toku postępowania przed organami, jak i w postępowaniu sądowym, nie przedstawił egzemplarza protokołu będącego w jego posiadaniu, a tym samym nie wykazał słuszności swoich twierdzeń, iż zmiany zostały dokonane po podpisaniu przez niego protokołu pokontrolnego. Zdaniem organu, z uwagi na upływ czasu i okoliczność wykonywania w toku kontroli przeprowadzonej w dniach [...]-[...] października 2006 r. prac polegających na karczowaniu i uporządkowywaniu terenu przez osoby wynajęte przez producenta rolnego - ponowna kontrola na miejscu byłaby niecelowa, a jej wyniki nie byłyby miarodajne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. K. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania w razie ich poniesienia, według norm przepisanych. W uzasadnieniu w pełni podzielił rozważania Sądu I instancji i uznał je za wszechstronne oraz znajdujące odzwierciedlenie w przepisach prawa. Niezależnie od powyższego oświadczył na rozprawie, że zmienił instytucję certyfikującą i ma przyrzeczenie uzyskania certyfikatu w tym roku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. Nr 93, poz. 898 ze zm.) jest nieusprawiedliwiony.

W świetle art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 200 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898) upoważniona jednostka certyfikująca przekazuje do dnia 31 października każdego roku ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykaz producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym określone w rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów i środków spożywczych (Dz.Urz. WE Nr L 198, z 22.07.1991 r. ze zm.), a nadto do dnia 31 stycznia każdego roku ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa i Głównemu Inspektorowi – wykaz producentów podlegających jej kontroli, wg stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz do dnia 31 stycznia każdego roku Głównemu Inspektorowi – sprawozdanie ze swojej działalności za rok poprzedni.

Zgodnie z art. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym organami i jednostkami organizacyjnymi właściwymi w sprawach kontroli i certyfikacji w rolnictwie ekologicznym są minister właściwy do spraw rolnictwa – upoważniający jednostki certyfikujące, akredytowane w zakresie rolnictwa ekologicznego, zgodnie z Polską Normą PN-EN 45011 "Wymagania ogólne dotyczące działania jednostek prowadzących systemy certyfikacji wyrobów", do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów potwierdzających, że płody rolne nieprzetworzone oraz produkty z nich powstałe, w tym także zwierzęta oraz produkty i przetwory pochodzenia zwierzęcego, zostały wyprodukowane lub przetworzone zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r., zwanych dalej "certyfikatami zgodności".

W powyższym stanie prawnym autor kasacji upatruje zasadność zarzutu naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji wyłącznie w oparciu o brak umieszczenia J. K. w wykazie producentów przesłanym ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa i Prezesowi ARiMR w trybie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym. Argument ten nie jest rozstrzygający. Jakkolwiek stosownie do przepisów art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004. nr 10, poz.76 ze zm.) system ten wykorzystuje się m.in. do przyznawania i wypłaty płatności (pkt 1) i identyfikacji producentów (p.5), to nieumieszczenie producenta rolnego w wykazie (zbiorczym zestawieniu producentów) nie stanowi indywidualnego rozstrzygnięcia administracyjnego o niespełnianiu wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym, określonych w rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.Urz. WE Nr L 198, z 22.07.1991 r. ze zm.). Zarówno w postępowaniu sądowym, jak i w postępowaniu administracyjnym (w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji) skarżący kwestionował niezamieszczenie go w wykazie producentów podnosząc, że nie zna powodów niezamieszenia go w wykazie (a – jego zdaniem - powinien być tam ujęty) zwłaszcza, iż legitymował się w okresie składania przedmiotowego wniosku o przyznanie płatności ważnym zaświadczeniem jednostki certyfikującej o przestawianiu gospodarstwa rolnego na produkcję metodami ekologicznymi, odpowiadającym wymaganiom zawartym w § 11-12 rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809 ze zm.).

W przypadku zakwestionowania przez producenta zasadności nieumieszczenia w wykazie producentów, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, organ ARiMR przyznający i wypłacający płatność winien wyjaśnić w postępowaniu administracyjnym przyczyny niezamieszczenia w wykazie producentów przez określoną jednostkę certyfikującą, skoro niespełnienie tych wymagań w postępowaniu certyfikacyjnym skutkuje niezamieszczeniem producenta rolnego w wykazie, a nie odwrotnie. Dodać należy, iż w świetle przepisu art. 9 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...) zawarty jest obowiązek zamieszczenia w ewidencji wniosków o przyznanie płatności, m.in. danych dotyczących sposobu rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności, ze wskazaniem przyczyn ewentualnej odmowy przyznania płatności, zastosowania redukcji lub sankcji w odniesieniu do każdego wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie płatności.

Naczelny Sąd Administracyjny w opisanym stanie sprawy stwierdza, że w świetle wyżej cyt. przepisów, niezależnie od tego, czy przedmiotowy wykaz ma walor dokumentu w rozumieniu art. 76 k.p.a., czy też w świetle art. 77 § 4 k.p.a. należy go rozumieć jako fakt znany organowi z urzędu (vide: wyrok NSA w sprawie o syg. II GSK 266/08) – organy Agencji nie mogły się uchylić od oceny wiarygodności tego dowodu, a tym samym od dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy w omawianym zakresie (art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Sąd I instancji trafnie wywiódł obowiązek wyjaśnienia przyczyn nieumieszczenia skarżącego w wykazie przez upoważnione przez ministra właściwego do spraw rolnictwa jednostki certyfikujące, mające uprawnienie zarówno do przeprowadzania kontroli, jak i wydawania oraz cofania certyfikatów zgodności (art. 4 ust. 4 ww. ustawy). Z akt administracyjnych sprawy, ani też w świetle stanowiska organu wnoszącego kasację nie wynika bowiem, aby organ ARiMR poddał weryfikacji zakwestionowany przez J. K. wykaz. Wyprowadzenie zaś arbitralnego wniosku wyłącznie na podstawie wykazu, iż skoro wymieniony nie znajduje się na wykazie, to tym samym nie spełnia wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym - nie dowodzi weryfikacji, która winna zmierzać do ustalenia rzeczywistych przyczyn ewentualnego negatywnego wyniku w zakresie postępowania certyfikacyjnego prowadzonego przez upoważnioną do tego jednostkę. Odmienne stanowisko autora kasacji zawarte w pkt 1. skargi kasacyjnej, które zresztą w pełni nie koresponduje z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku, nie zasługuje na aprobatę. Należy zauważyć, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu podtrzymując skargę kasacyjną jednocześnie przyznał, iż "możliwe że był to błąd organu, że nie wyjaśniono, dlaczego w tak długim okresie skarżącemu nie odmówiono certyfikatu ani nie umieszczono jego gospodarstwa w wykazie".

2. Skarga kasacyjna w części opisanej pod pkt 2 upatruje zarzut naruszenia prawa procesowego przede wszystkim w błędnej – zdaniem jej autora - ocenie Sądu I instancji w zakresie analizy i oceny organu spełnienia przez wnioskodawcę warunków określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.).

Rozważając powyższy zarzut, w kontekście kontrolowanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia decyzji i jej uzasadnienia, zauważyć należy, że organ Agencji stwierdził na spornych działkach "obszary zadrzewione, zakrzaczone, porośnięte dziką różą", dla których przypisano kody nieprawidłowości DR 3 (nie stwierdzono zadeklarowanego rodzaju użytkowania powierzchni) oraz DR 18 (na działce rolnej nie jest prowadzona działalność rolnicza). W nawiązaniu do warunków określonych w załączniku nr 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, organ ten ustalił, że "w takiej sytuacji należałoby raczej uznać, ze roślinność porastająca te działki kwalifikuje te tereny jako lasy, względnie grunty zadrzewione i zakrzewione, do których płatność, w przypadku rolnictwa ekologicznego nie przysługuje, a jedynie do gruntów użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska."

W istotnej dla rozstrzygnięcia części uzasadnienia decyzji dotyczącej stwierdzenia rodzaju użytkowania i prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanej powierzchni, poprzez użycie wyrażenia "należałoby raczej uznać" organ w sposób stanowczy nie formułuje wypowiedzi nt. zarzucanej stronie nieprawidłowości analizowanej przesłanki i ten procesowy aspekt sprawy rzutuje również na uzasadnienie podstaw kasacji. W skardze kasacyjnej wyjaśnia się bowiem, iż mając na względzie odmowę udzielenia Panu J. K. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych z uwagi na niespełnienie warunków dla producentów prowadzących produkcję metodami ekologicznymi (nieumieszczenie go w wykazie), zarzuty Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. dotyczące uchybień proceduralnych, jeśli byłyby zasadne, nie mogły mieć istotnego wpływu na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

W tym miejscu wstępnie zwrócić należy uwagę, że zarzut skargi kasacyjnej, aby mógł być przedmiotem merytorycznego rozpoznania, powinien być formułowany w sposób stanowczy i konkretny, a nie hipotetyczny – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Podstawy kasacji stanowią nie tylko jej najwyższe wymagania formalne, ale również decydują o istocie i charakterze instytucji kasacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast powołany do rozstrzygania hipotetycznie założonych nieprawidłowości przez autora kasacji, lecz wypowiedzi kwalifikujących określone postępowanie przed sądem administracyjnym, jako zgodne lub niezgodne z prawem,

Nawiązując zaś do motywów obszernej skargi w zakresie użytej w postępowaniu normatywnie wyrażonej zasady "zwykłej dobrej praktyki rolniczej" w prowadzonej działalności rolniczej, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że autor kasacji zasadę tę trafnie odniósł m.in. do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków oraz trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (§ 2 ust. 1) wskazując, iż w art. 29 rozporządzenia Komisji (WE) nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) - Dz.Urz.WE L 74/1 z 15.03.2002 r. ze zm.) wprowadzone pojęcie "zwykłej dobrej praktyki rolniczej" jest standardem gospodarowania, w oparciu o ogólnie obowiązujące w prawie wewnętrznym normy w zakresie ochrony środowiska na obszarach użytkowanych rolniczo (vide: powołany załącznik K do Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, opublikowany obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 roku w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich, obejmujący: rolnicze wykorzystanie ścieków w gospodarstwie; rolnicze wykorzystania komunalnych osadów ściekowych; zasady stosowania nawozów i ich przechowywania; środki ochrony roślin i ich stosowanie; gospodarowanie na użytkach zielonych; ochronę siedlisk przyrodniczych; utrzymanie czystości i porządku w gospodarstwie; ochronę gleby i wód (M.P. z 2004 roku Nr 56, poz. 958).

Zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia przy ponownym rozstrzyganiu sprawy nie jest jednak błąd w przyjęciu przez organ Agencji właściwej podstawy prawnej w sprawie, a wyłącznie dokonanie na jej podstawie wszechstronnej oceny prowadzonego gospodarstwa przez stronę tego postępowania w miejscowych warunkach regionalnych. Materiał dokumentacyjny zebrany w sprawie dowodzi, że zgodnie z sekcją VII wniosku, gospodarstwo J. K., położone jest w części (na obszarze 103 ha) w strefie priorytetowej 02A – "Sudety", która zaliczana jest do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W świetle zaleceń zawartych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/1998 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia, program pomocy rolno-środowiskowej powinien być kontynuowany m.in. w celu kontynuowania stosowania praktyk gospodarki rolnej, zgodnych z rosnącą potrzebą ochrony środowiska, utrzymania krajobrazu i obszarów wiejskich (31), a nadto "biorąc pod uwagę zróżnicowanie wspólnotowych obszarów wiejskich, polityka rozwoju powinna być zgodna z zasadą pomocniczości. Powinna ona zatem być tak dalece zdecentralizowana, jak to możliwe, a nacisk musi być położony na udział i podejście "oddolne", kryteria kwalifikujące do wspierania rozwoju rolnictwa nie powinny wykraczać poza zakres konieczny dla osiągnięcia celów polityki rozwoju rolnictwa" (14).

Mając na uwadze powyżej określone normatywnie uwarunkowania, w skardze kasacyjnej trafnie wskazuje się na treść art. 29 rozporządzenia Komisji (WE) nr 445/2002że dla celów należytego rozstrzygnięcia sprawy określenie "zwykłej stosowanej dobrej praktyki rolnej" oznacza normy gospodarowania, których racjonalnie postępujący rolnik przestrzegałby w danym regionie. O ile więc warunkiem przyznania płatności wynikającym z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia RM z dnia 20 lipca 2004 r. jest prowadzenie działalności rolniczej na deklarowanym areale, to warunek ten może być spełniony przy uwzględnieniu określonego standardu gospodarowania w odniesieniu do konkretnie określonego w zaskarżonej decyzji areału w regionie, jako obszaru również o niekorzystnych warunkach, a to – w merytorycznej ocenie strony, podnoszonej w postępowaniu administracyjnym – wiąże się z oceną praktyki prowadzonej na zadeklarowanym obszarze użytkowanym rolniczo, w kontekście warunków określonych w powoływanym załączniku rozporządzenia. Istnieje bowiem przekonywujący merytorycznie związek między zadeklarowaniem obszaru jako użytkowanego rolniczo zgodnie z definicją zawartą w art. 2 rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 i zaliczanego stosownie do załącznika nr 6 cyt. w skardze kasacyjnej rozporządzenia, a oceną dotychczasowej praktyki w użytkowaniu tego gruntu. Stanowisko organu Agencji z powołaniem się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., iż przepisy te nie wskazują na konieczność utrzymywania gruntów rolnych w "dobrej kulturze rolnej" lecz odnoszą się do prowadzenia działalności rolniczej i "wymogów zwykłej dobrej praktyki rolniczej", które to pojęcia nie są tożsame – pod względem merytorycznym nie wyjaśniają stwierdzonej przez Sąd wątpliwości. Zarówno bowiem pojęcie "dobrej kultury rolnej", jak i "zwykłej dobrej praktyki rolniczej" nie mogą być rozumiane statycznie (por. szerzej: Zwykła Dobra Praktyka Rolnicza, publ. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ramach Fundacji Programów Pomocy dla Rolnictwa, ISBN 83-88010-63-8). Zastosowanie w sprawie normatywnie niedookreślonego wymogu "zwykłej dobrej praktyki rolniczej" wymaga ustalenia w postępowaniu administracyjnym znaczenia w odniesieniu do określonego standardu gospodarowania uzależnionego od miejscowych warunków, z dochowaniem zaleceń, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/1998 z dnia 17 maja 1999 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zatem podziela ocenę Sądu I instancji, iż organy Agencji obu instancji z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. nie dokonały przedmiotowej analizy i oceny spełnienia bądź nie przez wnioskodawcę warunków określonych w przytoczonych przepisach.

Podzielić należy ocenę Sądu, że organy nie przeprowadziły także analizy, czy krzewy i pojedyncze drzewa wpływają na prowadzoną na tych gruntach gospodarkę ekologiczną. Powołany art. 8 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. stanowi zaś, ze działka na której znajdują się drzewa, będzie uważana za działkę rolną dla celów programów pomocy obszarowej pod warunkiem, ze działalność rolnicza, o której mowa w art. 51 rozporządzenia (WE) 1782/2003, lub odpowiednia, planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze. Zarzut w tej części podniesiony w skardze kasacyjnej, że z uwagi na upływ czasu i okoliczność wykonywania w toku kontroli przeprowadzonej w dniach [...]-[...] października 2006 r. prac polegających na karczowaniu i uporządkowywaniu terenu przez osoby wynajęte przez producenta rolnego jest dowolny, szczególnie w zestawieniu z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, w której organ nie stwierdził karczowania, a jedynie obecność – jego zdaniem – takich osób.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż w świetle przepisów postępowania niedopuszczalne było czynienie jakichkolwiek dopisków co do obszarów poszczególnych działek bądź kodów błędu, po podpisaniu protokołu przez producenta rolnego uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o dopłaty. Postępowanie w tej części wymaga przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, niezależnie od okoliczności, czy skarżący przedstawił egzemplarza protokołu będącego w jego posiadaniu, jak wyjaśnia organ w kasacji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej co do nieuzasadnionej wątpliwości Sądu w zakresie pojęcia jednolitej płatności obszarowej jest usprawiedliwiony i w tym przedmiocie należy podzielić argumentację autora skargi, niemniej nie miał on wpływu na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.