Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 852/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 3  ust 2
journal: Dz.U. 2017 poz 935
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2019r.,

nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W dniu [...] grudnia 1990 r. do Urzędu Rejonowego w [...] wpłynęło pismo [...], w którym zwrócono się o zarejestrowanie i rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za mienie nieruchome pozostawione w [...]. Według ww. osoby [...] był właścicielem pozostawionych nieruchomości, a [...] są jedynymi spadkobiercami całości mienia po nim. Do powyższego pisma zostały załączone m.in. następujące dokumenty:

1. uwierzytelnione kserokopie orzeczeń Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzki Oddział w [...] o pozostawieniu przez [...]:

- w [...] przy ulicy [...] połowę parcel [...] objętej whl.

[...] ks.gr. gm.kat. [...] obejmującej łączną powierzchnię [...] - [...] z dnia [...] października 1945 r.,

- w [...] przy ulicy [...] drukarni i introligatorni wyposażonej w maszyny drukarskie i introligatorskie o "popędzie elektrycznym"- [...] z dnia [...] października 1945 r.,

- w [...] przy ulicy [...],[...] terenu, na którym znajdowały się:

budynek mieszkalny jednopiętrowy murowany o 14 izbach, zabudowania gospodarcze oraz budynek murowany parterowy, w którym mieściła się stolarnia - [...] z dnia [...] października 1945 r.

- w [...] nieruchomości będące w [...] części jego własnością położonej przy ulicy [...] wyk. hip. [...] o pow. [...] gruntu o zabudowanej pow. [...] i [...] parterowej obejmujące 37 ubikacji handlowych i 58 mieszkalnych, przy ulicy [...] wyk. Hip. [...] o pow. [...] gruntu o zab. pow. [...] 4 piętrowej i [...], 2 piętro obejmujące 21 ubikacji handlowych

i przemysłowych oraz 22 mieszkalnych oraz przy ulicy [...] wyk. hip. [...] o pow. [...] gruntu o zabudowanej pow. [...] 3 pięter, [...] 1-piętra i [...] parterowy obejmujących 20 ubikacji handlowych oraz 52 ubikacji biurowych i mieszkalnych - [...] z dnia [...] października 1946 r.

2. uwierzytelnione kserokopie oświadczeń [...] z dnia [...] września 1945 r., z których wynika, że

- [...] od 1929 r. posiadał w [...] w dzielnicy [...] przy ulicy [...] obiekt przemysłowy po nieczynnej fabryce wyrobów drzewnych wraz z suszarnią i tartakiem o pow. około [...] opodal stacji kolejowej,

- [...] byli właścicielami i posiadaczami każdy po [...] części nieruchomości w [...] położonej u zbiegu ulicy [...] objętej wykazem hipotecznym [...],[...] byli właścicielami i posiadaczami każdy po [...] części nieruchomości w [...] położonej przy ulicy [...] objętej wykazem hipotecznym [...],

- [...] byli właścicielami w równych częściach drukarni w [...] przy ulicy [...] pod firmą [...],

- [...] byli właścicielami i posiadaczami po [...] części każdy nieruchomości w [...] położonej u zbiegu [...] objętej wykazem hipotecznym [...],

- [...] byli właścicielami i posiadaczami terenów parcelacyjnych w [...] przy ulicy [...] na [...] obok Parku miejskiego objętej wykazem hipotecznym [...] składającej się z parceli [...].

3. uwierzytelniona kserokopia Orzeczenia [...] (brak daty) Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] na rzecz [...], która pozostawiła w [...] przy ulicy [...] majątek nieruchomy połowę parcel budowalnych obj. whl. [...] ks. Gr. gm. kat. [...] obejmujących łączną powierzchnię [...].

W dniu [...] października 2015 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Sądu Rejonowego [...], sygn. akt [...], przekazujące postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 2003 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że po zmarłym w dniu [...] października 1991 r. w [...][...] spadek na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] lutego 1987r. wprost, w całości nabyła [...], natomiast po jej śmierci w dniu [...] stycznia 2003 r. spadek w całości nabył [...].

W dniu [...] września 2016 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Sądu Rejonowego [...], sygn. akt [...], przy którym zostało załączone postanowienie ww. sądu [...] z dnia [...] października 1989 r., sygn. akt [...], stwierdzające, że po zmarłym w dniu [...] marca 1985 r. w [...][...] spadek na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] maja 1980 r. w całości nabył [...].

W dniu [...] lutego 2017 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo pełnomocnika strony, przy którym zostały załączone m.in. notarialnie poświadczone kopie oświadczeń [...] z dnia [...] lutego 2017 r.:

1. Rep A nr [...], złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, z którego treści wynika, że [...] "przez okres międzywojenny nieprzerwanie do maja 1940 zamieszkiwał wraz z rodzicami oraz siostrą [...] w [...] i we [...] na obszarze ówczesnego Państwa Polskiego. Po wybuchu wojny 1 września 1939 r. zamieszkiwaliśmy nadal we [...] przy ulicy [...];

2. Rep A nr [...] wskazujące [...] jako osobę uprawnioną do otrzymania rekompensaty za mienie pozostawione w [...] przez [...].

Ponadto, do powyższego pisma załączona została uwierzytelniona kopia duplikatu pisma skierowanego do [...], właściciela realności w [...], z dnia [...] maja 1913 r., dotyczącego zezwolenia na zamieszkanie w nowowybudowanej kamienicy czteropiętrowej na gruncie w [...] przy ulicy [...].

W dniu [...] listopada 2017 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło kolejne pismo pełnomocnika strony, przy którym zostały załączone następujące dokumenty:

1. uwierzytelniona kopia postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 2017 r., sygn. akt [...] stwierdzającego, że po zmarłej w dniu [...] marca 1979 r. w [...] [...] spadek na podstawie ustawy nabyli: mąż [...], córka [...] po [...] części każdy;

2. uwierzytelniona kopia pełnomocnictwa [...] z dnia [...] listopada 2017 r. upoważniającego radcę prawnego [...] do zastępowania w postępowaniu w sprawie rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej będące przedmiotem postępowania prowadzonego przed Wojewodą [...] pod sygnaturą [...].

W dniu [...] marca 2018 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...],

nr [...], w załączeniu przekazujące następujące dokumenty otrzymane z urzędu [...]:

1. uwierzytelnioną kopię Opisu Technicznego elektrowni blokowej w kompleksie kamienic [...] w [...] przy ulicy [...] na parceli budowlanej l.k. własności [...] w budynku murowanym z nadbudówką również murowaną przylegającym od północy do drukarni tego samego właściciela;

2. uwierzytelnioną kopię kwestionariusza [...] - [...] z dnia [...] października 1935 r.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo Sądu Rejonowego [...] w [...], przy którym została załączona uwierzytelniona kserokopia aktu notarialnego Rep A [...] z dnia [...] kwietnia 1980 r. znajdującego się w aktach Kw [...], z którego treści wynika, że: "przedstawiciel Skarbu Państwa potwierdza, że kupującemu na poczet całej ceny w kwocie [...] oraz opłaty z tytułu użytkowania wieczystego za lat 99 w kwocie [...] to jest łącznie [...] została zaliczona wartość mienia pozostawionego za granicą ustalona na kwotę [...]".

W aktach sprawy znajdują się ponadto następujące dokumenty:

1. uwierzytelniona kserokopia Elaboratu Szacunkowego sporządzonego przez mgr. inż. arch. [...] dotyczącego mienia pozostawionego zagranicą - nieruchomości położonej w miejscowości wczasowo-klimatycznej [...], pow. [...], woj. [...] będącej w [...] części własnością [...];

2. uwierzytelniona kserokopia pisma [...] skierowanego do Urzędu Dzielnicy [...] Wydział Gospodarki Komunalnej w [...] z dnia [...] listopada 1979 r. będącego nawiązaniem do wniosku z 1978 r. w zakresie zakupu zajmowanego wraz z rodziną mieszkania na podstawie zgody Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicy [...], w którego załączeniu ww. osoba przedłożyła dokumenty dotyczące pozostawionej w [...] nieruchomości mającej być przedmiotem zaliczenia;

3. uwierzytelniona kopia decyzji Dzielnicowego Zarządu Gospodarki Terenami [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 1980 r., znak: [...], na podstawie której sprzedano [...] lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...] o pow. [...] składający się z 4 izb. Na poczet ceny mieszkania zalicza się wartość mienia pozostawionego za granicą przez [...], urzędowo potwierdzonego przez były PUR z dnia [...] października 1945 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] odmówił potwierdzenia [...] prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w [...] przy ulicy [...]. W treści rozstrzygnięcia podano, że [...], spadkobierca pierwotnej wnioskodawczym [...], nie należy do kręgu spadkobierców [...], zatem brak jest podstaw do potwierdzenia mu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego w [...] przy ul. [...].

W dniu [...] grudnia 2018 r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od powyższej decyzji, w treści którego zarzucił organowi I instancji następujące naruszenia prawa:

- niezrozumienie intencji wnioskodawcy i jego spadkobierców, które są konsekwencją bierności i opieszałości organu administracyjnego prowadzącego przedmiotowe postępowanie, co poskutkowało negatywnymi konsekwencjami dla wnioskodawców w związku z nieznajomością prawa co stanowi naruszenie przepisów procedury administracyjnej;

- brak uwzględnienia oświadczenia [...] z dnia [...] stycznia 2001r. o wskazaniu swojej siostry [...] jako osoby uprawnionej do rekompensaty jako oczywistego pełnomocnictwa upoważniającego [...] do występowania w jego imieniu.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2019r.,

nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest wykładnia przepisu art. 3 ust 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 935, dalej jako ustawa), który stanowi, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców poprzez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Minister podniósł także, że w dacie złożenia przez [...] wniosku do Urzędu Rejonowego w [...], tj. w dniu [...] grudnia 1990 r. obowiązywał przepis art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Zgodnie z tym artykułem w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą, uprawnienia wynikające z ust.

1 przysługiwały łącznie wszystkim jako spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. W rezultacie, status strony uzyskał drugi ze spadkobierców, tj. [...]. Jednakże, co zauważył Minister, [...] dziedziczyła wyłącznie po [...], a więc nie należy do kręgu spadkobierców [...]. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że [...] mogła ubiegać się o potwierdzenie prawa do rekompensaty jedynie za nieruchomość stanowiącą współwłasność [...].

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podzielił zatem stanowisko reprezentowane przez Wojewodę [...], że w zaistniałym stanie faktycznym

i prawnym nie ma możliwości zastosowania tzw. legitymacji łącznej w stosunku do [...] w zakresie nieruchomości będącej wyłączną własnością [...].

Natomiast w kwestii zarzutu strony dotyczącego nie uznania wskazania [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. jako oczywistego pełnomocnictwa udzielonego na [...] Minister wskazał, że przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP określają własne, odrębne od reguł cywilnoprawnych zasady realizacji przedmiotowego prawa. Prawo to jest prawem publicznym, ściśle związanym z osobą repatrianta. Ponadto omawiana ustawa nie zawiera regulacji umożliwiającej dochodzenie odszkodowania wedle reguł obowiązujących w kodeksie cywilnym, a jedynie posługuje się pojęciem rekompensaty, wprowadzonym na użytek ustawy.

Co więcej, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji charakter prawny "wskazania" określonego w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie stanowi oświadczenia woli w rozumieniu prawa cywilnego, dlatego też jego odwołanie wywołuje skutek prawny i podlega uwzględnieniu. Skuteczność wskazania uzależniona jest wyłącznie od woli wskazującego. Dodatkowo, zdaniem organu, należy podkreślić, że prawo do rekompensaty jest niezbywalne (art. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.). Zatem skoro osoba wydająca oświadczenie nie traci samego prawa, może ponownym oświadczeniem odwołać wskazanie innego spadkobiercy jako osoby uprawnionej do rekompensaty. Regulacja ujęta w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. w sposób szczególny normująca zakres ubiegania się o prawo do rekompensaty nie może być zatem rozszerzająco traktowana jako pełnomocnictwo w występowaniu w czyimś imieniu.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. złożył [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez odniesienia się w sposób wymagany powołanymi przepisami do poszczególnych wskazanych w odwołaniu zarzutów, jak również niepełne i nieścisłe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz niewłaściwą i jedynie częściową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co finalnie doprowadziło do przeniesienia uchybień poczynionych przez organ I instancji do postępowania odwoławczego, a w konsekwencji poskutkowało:

a. nieprzeprowadzeniem wnikliwego postępowania dowodowego i wyjaśniającego, które doprowadziło do dowolnego przyjęcia, że w realiach niniejszej sprawy w sposób oczywisty racja leży po stronie organu administracji państwowej, czyli de facto Ministra Spraw Wewnętrznych;

b. nieuzasadnionym przyjęciem przez organ odwoławczy jednostronnej wykładni obowiązującego prawa, która to wykładnia z pozbawia beneficjentów tego prawa, którymi są obywatele występujący w postępowaniu (vide m.in. art 9 k.p.a.) realnej możliwości skorzystania z przysługujących im uprawnień;

c. nieuzasadnionym nie odniesieniem się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skutkującym przeprowadzeniem wywodu mającego wesprzeć argumentację zaprezentowaną w decyzji, od której strona złożyła odwołanie, przy jednoczesnym braku wskazania argumentów mających obalić twierdzenia strony składającej odwołanie, co finalnie stanowi nie tylko naruszenie przepisów postępowania, ale równocześnie uniemożliwia skarżącemu odniesienie się do argumentów przedstawionych przez organ odwoławczy co do racji skarżącego i ogranicza mu możliwości ochrony przysługujących mu praw.

Mając na względzie powyższe, na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie w całości tak decyzji zaskarżonej, jak i decyzji organu I instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2018 r. wydane zostały zgodnie z prawem.

Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...], którą odmówiono [...] potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości położonej poza obecnymi granicami RP w [...] przy ulicy [...].

Istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości zastosowania przez organy administracji art.3 ust.2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z powołanego przepisu wynika, że " w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców (...)". Z regulacji tej jednoznacznie wynika, że publicznoprawne (administracyjne) prawo do rekompensaty z chwilą śmierci repatrianta z mocy ustawy staje się prawem jego spadkobierców i to oni, i tylko oni, mogą ubiegać się o jego potwierdzenie w drodze decyzji bądź wskazać jako "uprawnionego" do tego wystąpienia jednego z nich.

Poza sporem pozostaje, że spadek po [...] zmarłym [...] marca 1985 r. na podstawie testamentu nabył jego syn [...]. Zatem [...] – spadkobierca [...] nie należy do kręgu spadkobierców [...]. Matka skarżącego – [...] dziedziczyła wyłącznie po swojej matce [...] i w tym jedynie zakresie uprawnionym został po jej śmierci skarżący.

Odnosząc zatem niesporne ustalenia faktyczne do oceny prawnej organów stwierdzić zdaniem Sądu należy, że są one prawidłowe i odpowiadają prawu.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1989 r., III CZP 32/89, mającej moc zasady prawnej "Przewidziany w art. 88 ustawy powołanej w punkcie 1 krąg osób, którym przysługuje uprawnienie do zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży nieruchomości państwowej, jest kręgiem zamkniętym, wyłączającym cesję wymienionego uprawnienia na inne osoby". W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy dodatkowo stwierdził, że "wymienione przepisy, stanowiące szczególne unormowanie w zakresie przenoszenia uprawnienia z art. 88 ust. 1 ustawy, wyłączają zatem możliwość stosowania do tego uprawnienia przepisów o przelewie wierzytelności - art. 509 i nast. k.c. Przepisy te nie mogą przeto stanowić podstawy przeniesienia uprawnienia, o którym mowa, na osobę trzecią. Nie ma też innych przepisów, które taką podstawę mogłyby stanowić. Rozwiązanie takie należy uznać za zgodne z charakterem uprawnienia z art. 88 ust. 1 ustawy".

Zgodnie z poglądami doktryny, które uzupełniają powołaną uchwałę Sądu Najwyższego, przyjęto, że "prawo do zaliczenia" to stosunek administracyjnoprawny, którego treścią jest "przyznanie repatriantowi (lub osobom wskazanym w art. 88 ust. 3 i 4 ustawy) uprawnienia majątkowego, stanowiącego ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą (...) oraz, że problem przenoszenia tego rodzaju uprawnień pozostaje poza sferą regulacji prawa cywilnego i może być rozstrzygany jedynie na podstawie przepisów prawa publicznego (vide: J. Mojak, Glosa do uchwały składu 7 sędziów z 22.VI.1989, Państwo i Prawo z 1991, z. 1, s. 118).

Przechodząc na grunt obowiązującej ustawy nie ulega zatem wątpliwości, że prawo do rekompensaty jest prawem publicznym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., I OSK 606/11, ONSAiWSA 2013, nr 1, s. 16) i do tego prawem ściśle związanym z osobą repatrianta (uchwała III CZP 32/89), to oznacza to, że ubiegać się o nie może wyłącznie osoba, której według prawa administracyjnego takie uprawnienie może być przyznane w drodze decyzji na podstawie obowiązującej ustawy.

Według ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy gospodarce nieruchomościami (do 30 stycznia 2004 r.) o przyznanie "prawa do zaliczenia" na swoją rzecz mógł ubiegać się repatriant oraz osoba bezpośrednio wskazana przez repatrianta, będąca jego spadkobiercą ustawowym. "Wskazanie" nie oznaczało jednak cesji uprawnień (brak analogi do prawa cywilnego), a w rozumieniu art. 88 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz w później w rozumieniu art. 212 ustawy gospodarce nieruchomościami stanowiło szczególną instytucję, której skutkiem nie jest nabycie stricte rozumianego uprawnienia po stronie osoby wskazanej i utrata go po stronie repatrianta. "Wskazanie" należy odczytywać jako przesłankę z zakresu materialnego prawa administracyjnego, od której zależy możliwość ubiegania się przez spadkobiercę o "prawo zaliczenia" na swoją rzecz. Tym niemniej skuteczność "wskazania" zależy od istnienia uprawnienia po stronie wskazującego repatrianta, gdyż to jego status jest jego źródłem (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1993 r., III AZP 39/92, OSNC z 1993 r., nr 7-8, poz. 128).

Mając na względzie powyższe, stanowisko wyrażone przez organy obu instancji należy uznać za prawidłowe.

Warto przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 27 ustawy - postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Mając na względzie powyższy przepis, obecnie organy orzekające o publicznoprawnym uprawnieniu do rekompensaty za mienie zabużańskie obowiązane są stosować przesłanki obowiązujące w dacie orzekania. Zatem [...] nie mógł skutecznie przenieść własnych uprawnień wynikających ze spadkobrania po [...] na skarżącego, który nie należał do kręgu spadkobierców [...]. Uprawnienia związane z prawem do potwierdzenia rekompensaty za przedmiotowe mienie w tym "wskazanie" przez [...] skarżącego było nieskuteczne bowiem jak wyraźnie stanowi przepis art. 3 ust.2 ustawy – uprawnionymi tak do wskazania jak i do bycia wskazanym mają jedynie spadkobiercy właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Należy raz jeszcze podkreślić, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy, stwierdzić należy, że właścicielem przedmiotowego mienia był wyłącznie [...], którego wyłącznym spadkobiercą jest jego syn [...].

Mając na względzie powyższe, należy się zgodzić z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji, który nie naruszył art. 27 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy

i zgodnie z nimi wywiódł, że obecnie rekompensata za nieruchomości zabużańskie nie może być przyznana osobie wskazanej przez spadkobiercę nieżyjącego właściciela nieruchomości bowiem osoba ta – tutaj skarżący nie legitymuje się statusem spadkobiercy [...] (art. 3 ust. 2 ustawy).

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.