Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 929/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6051 Dokumenty stwierdzające tożsamość
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z zart. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 4, art. 70, art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 161 poz 1688
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Beata Sobocha (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dowodu osobistego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2013 roku nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [....] decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [....] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr. [...] o odmowie wydania dowodu osobistego na nazwisko "B.".

Decyzja Wojewody [....] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

B. K.w związku zawarciem związku małżeńskiego w dniu [...] października 2012 r. w [...] w H. złożyła w Urzędzie [....] Delegatura Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [....] wniosek o wydanie dowodu osobistego z uwagi na zmianę nazwiska.

Organ I instancji podjął działania zmierzające do ustalenia i wyjaśnienia wątpliwości czy do aktualizacji danych i wydania dowodu osobistego zagraniczny akt stanu cywilnego jest wystraczającym dokumentem czy powinna zostać dokonana transkrypcja aktu w polskim urzędzie stanu cywilnego. W dniu 10 lipca 2013 r. Prezydent [....] otrzymał opinię z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Departament Spraw obywatelskich, że aktualizacja w zbiorach meldunkowych zbiorze PESEL oraz wydanie dowodu osobistego następuje wyłącznie w oparciu o dane zawarte w polskich aktach stanu cywilnego.

Prezydent [....] stwierdził, że instrumentem aktualizacji zapisów w aktach stanu cywilnego jest transkrypcja, czyli odzwierciedlenie w polskich aktach stanu cywilnego zdarzeń z zakresu stanu cywilnego mających swe źródło poza granicami kraju. Transkrypcja dokonana przez kierownika urzędu stanu cywilnego umożliwi, zgodnie z przepisami prawa, aktualizacje i zgodność ze stanem faktycznym zapisów zawartych w rejestrach ewidencji ludności. Powyższe znajdzie bezpośrednie przełożenie na możliwość sprawnej realizacji miedzy innymi wniosku o wydanie dowodu osobistego, ponieważ tylko wówczas przeprowadzona weryfikacja danych wnioskodawcy wykaże zgodność danych zawartych w rejestrach ze stanem faktycznym.

Z uwagi na to, że podejmowane przez organ I instancji działania nie doprowadziły do uaktualnienia danych w zbiorach meldunkowych i zbiorze PESEL na podstawie zagranicznego aktu małżeństwa Prezydent [....] orzekł o odmowie wydania dowodu osobistego.

W dniu 16 stycznia 2014 r. B.K. złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta [....] z dnia [....] grudnia 2013 r. wnosząc o zmianę decyzji i wydanie dowodu osobistego ze zmienionym nazwiskiem lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Organ II instancji rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania nie stwierdził podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ I instancji.

Wojewoda [...] przyjął za podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) dalej "o ewidencji ludności" i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 2009 r. (Dz. U. z 2009r, Nr 47, poz. 384) dalej "rozporządzenie".

Według Wojewody [....]dopuszczenie rejestrowania w zbiorze PESEL, a co za tym idzie wydawanie dowodów osobistych z danymi wynikającymi z zagranicznych aktów stanu cywilnego, bez rejestracji w księgach stanu cywilnego, skutkowałoby odmiennym zakresem danych w rejestrach państwowych. Zbiór PESEL zawierałby szerszy zakres danych niż wynikający z ksiąg stanu cywilnego, które przestałby pełnić dotychczasową rolę pierwotnego i podstawowego zbioru informacji o osobach zasilającego rejestr PESEL. Ponadto księgi stanu cywilnego niezawierające wszystkich wpisów w zakresie poszczególnych zdarzeń dotyczących osoby, które miały miejsce za granicą nie mogłyby spełniać roli nałożonej na nie przez prawo o aktach stanu cywilnego, a mianowicie dotyczącej stwierdzenia stanu cywilnego. Transkrypcja aktu skutkuje zaktualizowaniem danych. Organ II instancji wskazał, że wymóg dołączenia polskiego aktu stanu cywilnego nie oznacza kwestionowania wystąpienia zdarzenia wynikającego z zagranicznego aktu stanu cywilnego. Zagraniczny dokument potwierdza urodzenie, zawarcie związku małżeńskiego czy zgon. Jednak na gruncie obowiązujących przepisów prawa nie pozwala na aktualizację zbiorów meldunkowych, a co za tym idzie na wydanie dowodu osobistego. Wojewoda [...] stwierdził, że żądanie więc odpisu skróconego aktu małżeństwa nie stoi w sprzeczności z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt III CZP 58/12. Według organu istotne jest, że w wymienionej uchwale Sąd Najwyższy nie rozpatrywał możliwości przedkładania zagranicznych odpisów aktów stanu cywilnego wraz z wnioskiem o wydanie dowodu osobistego, lecz jedynie możliwość uznania zagranicznego odpisu aktu stanu cywilnego za dokument urzędowy w rozumieniu art. 1138 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1964 nr 43 poz. 296 z e zm.) dalej k.p.c., w kontekście brzmienia art. 4 ustawy z dnia 29 września 1989 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2011 nr 212 poz. 1264zezm.).

W dniu 2 kwietnia 2014 r. B. K. wniosła skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 wnosząc o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji B.K. zarzuciła:

• naruszenie art. 1138 k.p.c. oraz art. 4 Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez błędną wykładnię tych przepisów,

• naruszenie art. 40 o ewidencji ludności oraz rozporządzenia poprzez niezastosowanie tych przepisów mimo spełnienia warunków wymaganych do wydania dowodu osobistego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uprzednie stanowisko oraz argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [....] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...], orzekająca o odmowie wydania B. K. dowodu osobistego na nazwisko B..

Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja Prezydenta [....] naruszają przepisy prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zagadnienia czy zagraniczny akt stanu cywilnego, który nie został transkrybowany, może stanowić wystarczający dokument do wydania nowego dowodu osobistego.

Przede wszystkim wskazać należy na treść art. 1138 k.p.c., który zrównuje zagraniczne dokumenty urzędowe z polskimi dokumentami urzędowymi pod względem ich mocy dowodowej co do zasady nie wymagając ich legalizacji. Według doktryny, zagranicznym dokumentem urzędowym jest dokument sporządzony przez organ państwa obcego, w ramach powierzonych mu kompetencji, we właściwej formie, przy czym miejsce wystawienia dokumentu nie jest istotne. Zagranicznym dokumentem urzędowym jest nie tylko jego oryginał, lecz również jego odpis bądź uwierzytelniony wyciąg /wyrok SN z dnia 31 stycznia 2007 r. II CSK 379/06/.

Mając na uwadze powyższe, wskazać należy treść art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego /tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ze zm./ z którego wynika, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Wyłączność dowodowa, o której mowa, oznacza, że udowodnienie faktu urodzenia, małżeństwa lub zgonu dopuszczalne jest tylko na podstawie aktu stanu cywilnego. Przymiot ten posiada jedynie akt stanu cywilnego, a nie księga stanu cywilnego, będąca nośnikiem spisanych w niej aktów. Nadto w polskich księgach stanu cywilnego dokonuje się rejestracji zdarzeń, które nastąpiły w Polsce w tym na polskim statku morskim lub powietrznym, niezależnie czy dotyczą obywatela polskiego.

Natomiast zgodnie z art. 73 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Wpisanie takie nazywane jest w doktrynie oraz w orzecznictwie transkrypcją. Instytucja transkrypcji znana była wszystkim kolejnym aktom prawnym z zakresu prawa o aktach stanu cywilnego, poczynając od dnia 1 stycznia 1946 r. W dekrecie z 1945 r. przewidywał ją art.28 ust. 1, a w dekrecie z 1955 r. art. 63 ust. 1.

Z zestawienia tych przepisów wynika, że zagraniczne akty stany cywilnego posiadają na terenie Polski moc dowodową taką samą jak polskie akty stanu cywilnego niezależnie od tego czy zostaną transkrybowane do polskich ksiąg stanu cywilnego. Wynika to wprost z treść art. 73 ust 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego. Powołując się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 20 listopada 2012 r. III CZP 58/12 podnieść również należy, że transkrypcja nie ma charakteru rejestracyjnego, a jest jedynie transponowaniem pod względem językowym i formalnym zagranicznego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w obowiązującej tu formie rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów. Ustawodawca w art. 13 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego wyraźnie rozróżnia wpisanie treści aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą do polskich ksiąg stany cywilnego /transkrypcję/ oraz zarejestrowanie w tych księgach określonych zdarzeń, które wystąpiły za granicą, co wyłącza traktowanie transkrypcji jako szczególnej formy rejestracji zdarzeń, które wystąpiły za granicą. Za takim stanowiskiem przemawia również treść art. 70 , art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, na co wskazał Sąd Najwyższy w powołanej uchwale formułując tezę, że w toku transkrypcji nie dokonuje się merytorycznej kontroli aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą z punktu widzenia prawdziwości stwierdzonego w nim zdarzenia, zgodności tego zdarzenia z prawem oraz motywacji podmiotu przedstawiającego akt do transkrypcji. Tylko wyjątkowo może dojść do odmowy transkrypcji z powołaniem się na jej sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

Odwołując się do treści art. 1138 k.p.c., powtórzyć należy, że zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi. Przytoczony przepis zrównuje zagraniczne dokumenty urzędowe z polskimi i to bez wprowadzenia klauzuli wzajemności, poza pewnymi wyjątkami, które odnoszą się do dokumentów dotyczących przeniesienia własności nieruchomości położonej w Polsce oraz dokumentów, których autentyczności strona zaprzeczyła nie wymaga przy tym legalizacji.

Stanowisko odmawiające zagranicznym aktom stanu cywilnego, a tym samym ich odpisom, samodzielnej mocy dowodowej prowadzi do przekreślenia znaczenia przyznanego zagranicznym dokumentom urzędowym w art. 1138 k.p.c. Uzależnienie przyznania samodzielności dowodowej aktom sporządzonym za granicą od transkrypcji nie przekonuje także z tego względu, że po jej dokonaniu pełnię praw uzyskuje polski akt stanu cywilnego, oderwany od aktu, na którym został oparty, w związku z czym posługiwanie się odpisem zagranicznym staje się bezprzedmiotowe (Uchwała SN Sygn. akt III CZP 58/12).

W praktyce zasada wyrażona w art. 1138 k.p.c. stosowana jest nie tylko w postępowaniu sądowym, lecz także przez notariuszy, konsulów, kierowników urzędów stanu cywilnego oraz w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Sądu skoro zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi, a akty stanu cywilnego oraz ich odpisy są dokumentami urzędowymi, to w konsekwencji art. 4 Prawa o aktach stanu cywilnego obejmuje swą dyspozycją także zagraniczne akty stanu cywilnego.

Zdaniem Sądu należy uwzględnić również, że Polska ratyfikowała Konwencję Nr 3 dotyczącą międzynarodowej wymiany informacji z zakresu stanu cywilnego, sporządzoną w Stambule dnia 4 września 1958 r. (DZ.U. z 2003 r. Nr 172, poz. 1667 i 1668), a także Konwencję nr 16 dotyczącą wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego, sporządzoną w Wiedniu dnia 8 września 1976 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 166, poz. 1735 i 1736), która powinna być ułatwieniem przy posługiwaniu się odpisem aktu sporządzonego w kraju będącym stroną konwencji. W przeciwnym wypadku zachodzi potrzeba przetłumaczenia zagranicznego aktu na język polski przez tłumacza przysięgłego.

W niniejszej sprawie B. K. złożyła wniosek o wydanie dowodu osobistego z uwagi na zmianę nazwiska, które przyjęła po mężu, po zawarciu związku małżeńskiego [....] października 2012 r. w H.. Do wniosku Skarżąca dołączyła [....]akt stanu cywilnego. Według oceny Sądu, na podstawie art. 1138 k.p.c., przedstawiony przez Skarżącą akt stanu cywilnego, o ile nie jest sprzeczny z porządkiem prawnym Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi dowód zawarcia przez nią związku małżeńskiego także wtedy gdy nie został wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego i jest wystarczającym dokumentem do wydania nowego dowodu osobistego.

Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p. p. s. a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Jednocześnie Sąd - działając w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. - zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.