Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4259/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 § 1, art. 76a § 1 zd. 2, art. 89 § 1, art. 123 § 1, art. 151 § 2, art. 145 § 1 pkt 4, art. 146 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106 § 3, art. 174 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Szymon Widłak Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 582/15 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. J. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 lutego 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 582/15 oddalił skargę K. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2009 r. zwrócił się do Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) o wydanie decyzji stwierdzającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego m.in. A. G. z tytułu wykonywania umów zlecenia na rzecz przedsiębiorcy prowadzącego działalność jako [...] K. J. z siedzibą w Z. w okresie: od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] czerwca 2006 r., od dnia [...] października 2006 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. oraz od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] czerwca 2008 r.

Dyrektor Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z [...] kwietnia 2010 r., nr [...], stwierdził, że A. G. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanych okresach z tytułu umów cywilnoprawnych o charakterze umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu, zawartych z K. J. jako płatnikiem składek.

A. G. wniosła odwołanie d powyższej decyzji.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) decyzją z [...] maja 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

K. J. pismem z [...] marca 2011 r., powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a, wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego powyższą decyzją Prezesa NFZ nr [...].

Dyrektor Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją nr [...] z [...] marca 2011 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z [...] kwietnia 2010 r. wydaną w sprawie A. G..

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącego Prezes NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ podniósł, że zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.

K. J. wniósł na powyższą decyzję Prezesa NFZ skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została oddalona wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1618/11.

Następnie Prezes NFZ, po rozpatrzeniu wniesionego przez K. J. podania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa NFZ nr [...] z [...] maja 2010 r., postanowieniem nr [...] z [...] czerwca 2011 r. odmówił wznowienia postępowania. Prezes NFZ stwierdził, że płatnik składek nie był stroną postępowania w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami Prezesa NFZ.

Prezes NFZ postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy kwestionowane zażaleniem K. J. postanowienie z [...] czerwca 2011 r.

K. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1930/11, uchylił postanowienia Prezesa NFZ z [...] sierpnia 2011 r. oraz z [...] czerwca 2011 r. W ocenie Sądu skarżący, jako płatnik składek, miał własny, bezpośredni i aktualny interes prawny, którego źródłem są przepisy prawa materialnego, tj. art. 87 ust 1 w związku z art. 93 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach), a wobec tego posiadał status strony w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, lecz bez swojej winy nie brał udziału w tym postępowaniu. Zdaniem WSA, skoro skarżący, jako płatnik, złożył wniosek o wznowienie postępowania, organ winien, po wydaniu postanowienia o wznowieniu w trybie art. 149 § 1 k.p.a., rozpoznać ten wniosek merytorycznie, a następnie wydać jedno z rozstrzygnięć wskazanych w przepisie art. 151 k.p.a.

Prezes NFZ postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2014 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa NFZ nr [...] z [...] maja 2010 r., a następnie decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. stwierdził, że wydanie przez ten organ decyzji nr [...] z [...] maja 2010 r. nastąpiło z naruszeniem prawa. Organ podniósł, że K. J., jako płatnik składek, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu przed wydaniem zarówno decyzji Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2010 r., jak i decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] maja 2010 r. Tym samym uznał, że wydanie obu decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Niemniej, w przekonaniu Prezesa NFZ, nawet gdyby K. J. brał udział w postępowaniu toczącym się w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego A. G., nie uległoby zmianie rozstrzygnięcie co do meritum, tj. ustalenie, że umowy zawarte z A. G. nie miały cech umowy o dzieło, lecz umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu a w związku z tym podlegała ona obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

K. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes NFZ decyzją z [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę na decyzję Prezesa NFZ z [...] grudnia 2014 r.

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie niewątpliwe jest to, że K. J., jako płatnik składek, nie brał udziału w postępowaniu toczącym się w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego zainteresowanej A. G. z tytułu wykonywania przez nią pracy na rzecz płatnika składek w ramach firmy "[...]" w Z.. Tym samym organ słusznie przyjął, że zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W ocenie WSA, kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie pozostawało to, czy umowy cywilnoprawne, nazwane umowami o dzieło, z [...] lipca 2007 r., z [...] stycznia 2006 r. oraz z [...] października 2006 r., zawarte przez stronę skarżącą, jako płatnika składek, z uczestnikiem postępowania A. G., były umowami o dzieło, jak twierdzi strona skarżąca i uczestnik postępowania, czy też inną umową o świadczenie usług, do której - zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego - stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, jak przyjął Prezes NFZ. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że w rozpoznawanej sprawie wykonywane przez A. G. czynności polegać miały na przygotowaniu i wygłoszeniu w pomieszczeniach wskazanych przez skarżącego cyklu wykładów z języka polskiego oraz niemieckiego w okresach szczegółowo określonych w umowach. Sąd zgodził się z Prezesem NFZ co do tego, że przedmiot umów, tj. nauczanie czy też przeprowadzenie wykładów, sugeruje staranne wykonanie określonych czynności, nie zaś osiągnięcie określonego rezultatu. Zdaniem Sądu, organ słusznie przyjął, że umowy zawarte przez skarżącego z A. G. nie noszą znamion umowy o dzieło. Sąd podzielił stanowisko, w myśl którego nie można określić rezultatu w postaci nauczenia języka polskiego czy też niemieckiego, jako konkretnego, ściśle określonego dzieła. Sąd pierwszej instancji podniósł, że jedną z cech charakteryzujących umowę o dzieło jest odpowiedzialność za wadliwe wykonanie bądź niewykonanie zamówionego dzieła, tymczasem w umowach nie określono konsekwencji niewłaściwego bądź całkowitego niewykonania ich przedmiotu. Wykonawca umowy zobowiązał się jedynie do starannego przeprowadzenia powtarzalnych czynności niezbędnych do wykonania pracy, która polegała na przygotowaniu i wygłoszeniu cyklu wykładów z języka polskiego i niemieckiego oraz nauczaniu tych języków. Wykonywane czynności stanowiły powtarzalny proces, w ramach którego A. G. zobowiązana była wyłącznie do zachowania należytej staranności. Takiemu zobowiązaniu nie można przypisać cech umowy o dzieło określonych w art. 627 k.c.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Prezes NFZ wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z rozpoznawaną sprawą, przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparł swoje rozstrzygnięcia na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym po dokonaniu jego wszechstronnej, pełnej oceny, a stanowisko wyrażone w obu decyzjach Prezesa NFZ zostało uzasadnione w sposób szczegółowo określony w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd podzielił stanowisko Prezesa NFZ, który ustosunkowując się do postawionego przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. stwierdził, że zarówno zainteresowana A. G., jak i skarżący, byli pisemnie informowani o przysługujących im prawach wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym o prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania także w zakresie stanowiska Prezesa NFZ w odniesieniu do przedstawionych w toku postępowania kopii dokumentów, w tym m.in. prawomocnych decyzji Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Według skarżącego wspomniane decyzje które miały potwierdzać, że w analogicznych sprawach uznano, iż dane osoby nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy na rzecz płatnika składek. W ocenie WSA Prezes NFZ trafnie zauważył, że każda sprawa administracyjna ma charakter indywidualny, a organ administracji publicznej, dokonuje zindywidualizowanej oceny charakteru umowy łączącej strony, kierując się zasadą praworządności i legalności. Sąd zgodził się z Prezesem NFZ, że podstawą jego działania nie mogą być rozstrzygnięcia podjęte w innych sprawach dotyczących innych podmiotów.

Sąd pierwszej instancji uznał, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego – dowodu z dokumentu w postaci pisma pełnomocnika skarżącego z [...] stycznia 2015 r., złożonego w 50 tożsamych sprawach - nie było niezbędne do rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. W przekonaniu Sądu, dotychczas zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na dokonanie pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ.

K. J. zaskarżył powyższy wyrok w całości. Skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzucił:

naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 oraz art. 8 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji pomimo, iż organ:

a. prowadził postępowania administracyjne z pominięciem strony i nie wystosował do strony ani jej pełnomocnika żadnej korespondencji w toku postępowania (brak rozpatrzenia wniosków dowodowych, formalnych, wyjaśnienia przyczyn niedochowania terminu rozpatrzenia sprawy), a przede wszystkim

b. nie wyznaczył stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, pomimo, iż strona w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. złożyła wnioski dowodowe (vide pkt 1 i 6 pisma) oraz wniosła z ostrożności o ponowne wyznaczenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego po rozpatrzeniu zgłoszonych wniosków dowodowych (vide pkt 7 pisma) co uniemożliwiło stronie:

ustosunkowanie się do zebranego materiału,

uzupełnienie materiału dowodowego (co byłoby w szczególności uzasadnione gdyby strona wiedziała, iż wnioski te zostały oddalone),

wytknięcie licznych uchybień organu (pominięcie wszystkich wniosków dowodowych), a przede wszystkim,

pozbawiło stronę możliwości przedłożenia organowi pisma z dnia [...] stycznia 2015r., przygotowanego w terminie do wypowiedzenia w innych analogicznych sprawach, a w którym to strona w analogicznych sprawach przedstawia kompletną argumentację merytoryczną.

naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 w związku z art. 75, art. 76 oraz art. 77 k.p.a., poprzez nieuchylenie decyzji pomimo, iż organ:

pominął i nie przeprowadził żadnego z zawnioskowanych przez stronę dowodów,

nie wydał żadnego postanowienia w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodu, a w zamian za to,

nieformalnie odmówił (w uzasadnieniu decyzji II instancji vide - str. 7 akapit 3 i 4) przeprowadzenia dowodów z dokumentów urzędowych z decyzji Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, ZUS, Sądu Okręgowego w Z., w których w analogicznych sprawach stwierdzono, że dane osoby nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i społecznego z tytułu wykonywania umowy na rzecz płatnika składek, tym samym naruszając art. 10 k.p.a. i uniemożliwiając stronie zaoferowanie innych dowodów w trakcie postępowania dowodowego.

naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 15 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji pomimo, iż organ II instancji nie dokonał żadnej czynności poza wydaniem samej decyzji, przy czym decyzja ta w 90 % stanowi powtórzenie (słowo w słowo) decyzji wydanej w postępowaniu I- instancyjnym. Organ pominął wszystkie wnioski formalne, wnioski dowodowe, jak również nie zwrócił się do ZUS w celu ustalenia czy tenże organ podtrzymuje swój wniosek.

naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 9, art. 75 § 1, art. 123 § 1 w związku z art. 76a § 1 zd. 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji pomimo, iż organ pominął wniosek strony o zwrócenie się do ZUS o udostępnienie akt, pomimo, iż akta te mogły zawierać istotne informacje o przebiegu realizacji umów, które to okoliczności miały kluczowe znaczenie dla ich kwalifikacji cywilno-prawnej,

5. naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 123 § 1 w związku z art. 89 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji pomimo, iż organ I i II instancji pominął wniosek strony o wyznaczenie rozprawy celem przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów oraz niewydanie postanowienia w tym przedmiocie (wniosek w pkt 7 zażalenia z dnia [...] lipca 2011 roku oraz w pkt 6 pisma z dnia [...] maja 2014 roku), co umożliwiłoby stronie wyjaśnienie istoty umów, a także sprawne i skuteczne zmaterializowanie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu,

6. naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. wskutek oddalenia wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów argumentując tę decyzję "nie może to prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy" (...) "dotychczas zgromadzony materiał dowody możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ" podczas gdy skarżący jasno wskazał przeprowadzenie dowodu nie miało na celu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zaledwie miało na celu wykazanie, iż niewyznaczenie stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie skutkowało pozbawieniem prawa do czynnego udziału w sprawie, albowiem w 50 innych sprawach, gdzie organ wyznaczył termin do wypowiedzenia się w sprawie, strona zdążyła złożyć obszerne wyjaśnienia oraz dalsze dowody na potwierdzenie swojego stanowiska.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podane przez skarżącego, naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia.

W rozpoznawanej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, zatem wniesiona ona została w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W świetle postanowień tego przepisu oraz art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna oprócz podstaw kasacyjnych powinna zawierać ich uzasadnienie, a w przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania wykazywać wpływ zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy. Nie wystarczy zatem przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.

Odnosząc dotychczasowe uwagi do stanu rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarga kasacyjna w zakresie zarzutów przedstawionych w pkt 3 – 6 jej petitum nie spełnia wszystkich warunków określonych przepisami prawa. Przede wszystkim wymienione zarzuty w ogóle nie zostały uzasadnione. Autor skargi kasacyjnej podał, że skarżący odstępuje od szerszego ich uzasadnienia "(...) albowiem zwięzłe uzasadnienie zawarte w treści zarzutów wydaje się być wystarczające do oceny ich zasadności.(...)" (s. 6 uzasadnienia skargi kasacyjnej). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że stosownie do art. 176 §1 pkt 2 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić, w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Winno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności, bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Zaniechanie sporządzenia uzasadnienia zarzutów podniesionych w pkt 3 – 6 petitum skargi kasacyjnej oznacza, że skarga kasacyjna w tym zakresie nie spełnia wszystkich warunków formalnych, jakie powinno spełniać to pismo procesowe. Taka wadliwość skargi kasacyjnej uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności omawianych zarzutów, a co za tym idzie nie może przynieść skutków oczekiwanych przez stronę skarżącą.

Przystępując do oceny pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że koncentrują się one wokół dwóch kwestii – niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz pominięciu wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego.

Skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił skargi, mimo naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. polegającego na prowadzeniu postępowania administracyjnego z pominięciem strony i zaniechaniu wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Według skarżącego prowadzenie postępowania z pominięciem strony przejawiało się w tym, że organ w toku postępowania nie wystosował do strony i jej pełnomocnika żadnej korespondencji odnoszącej się do rozpatrzenia wniosków dowodowych i formalnych oraz wyjaśnienia przyczyn niedochowania terminu rozpatrzenia sprawy. W związku z tym należy zauważyć, że po wznowieniu postępowania zakończonego wydaniem przez Prezesa NFZ decyzji z [...] maja 2010 r. skarżący był informowany przez organ o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. (pismo z [...] kwietnia 2014 r.). Korzystając z przysługującego prawa, K. J., jeszcze przed wydaniem przez Prezesa NFZ pierwszej decyzji w sprawie, złożył pismo z [...] maja 2014 r., w którym przedstawił swoje stanowisko oraz zgłosił wnioski dowodowe. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organ prowadzący postępowanie obowiązku odrębnego zawiadamiania strony o rozpatrzeniu zgłoszonych wniosków dowodowych. W przypadku ich uwzględnienia strona jest zawiadamiana o terminie przeprowadzenia dowodów, o ile chodzi o dowody z zeznań świadków, biegłych lub oględzin (art. 79 k.p.a.). Poza tym organ wypowiada się w sprawie dowodów zarówno uwzględnionych jak i pominiętych w decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Dodać także należy, że zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ powinien zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, jednak uchybienie w tym zakresie nie może być uznane za prowadzenie postępowania z pominięciem strony.

Skarżący upatrywał naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 i art. 8 k.p.a. także w tym, że Sąd ten nie uwzględnił skargi w sytuacji, gdy Prezes NFZ nie wyznaczył stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, pomimo że strona w piśmie z [...] maja 2014 r. złożyła wnioski dowodowe oraz wniosła z ostrożności procesowej o ponowne wyznaczenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego po rozpatrzeniu wniosków dowodowych. Należy zauważyć, że pismo z [...] maja 2014 r. zostało wniesione jeszcze przed wydaniem przez Prezesa NFZ decyzji z [...] sierpnia 2014 r., a więc zarzuty strony w istocie odnoszą się do tej fazy postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że istotnie Prezes NFZ przed wydaniem wymienionej ostatnio decyzji oraz zaskarżonej decyzji nie zawiadomił skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, lecz należy zauważyć, że w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia z [...] lutego 2014 r. o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z [...] maja 2010 r., organ nie przeprowadzał nowych dowodów. Wobec tego stanowisko strony przedstawione w piśmie z [...] maja 2014 r. stanowiło wypowiedź w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny ponadto zauważa, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05; wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., II GSK 4/07; wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., II OSK 1098/10 a także uchwała 7 sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04 dotycząca naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej). Strona powinna w szczególności wykazać, że niewydanie i niedoręczenie jej zawiadomienia, o którym mowa przed wydaniem decyzji uniemożliwiło jej na przykład zgłoszenie konkretnych wniosków dowodowych. Skarżący nie wykazał jednak, jakich konkretnie czynności dokonałby, gdyby otrzymał omawiane zawiadomienie. W szczególności skarżący nie skonkretyzował, jakie dowody zgłosiłby w postępowaniu administracyjnym. Ogólnikowe stwierdzenia o uniemożliwieniu uzupełnienia materiału dowodowego, wytknięcia licznych uchybień organowi, czy też przedłożenia przygotowywanego pisma procesowego, datowanego ostatecznie na [...] stycznia 2015 r., złożonego w 50 innych analogicznych sprawach prowadzonych z udziałem strony nie są wystarczające dla przyjęcia, że brak zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego stanowił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji powinno prowadzić do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 8 k.p.a.

W nawiązaniu do tego zarzutu należy przypomnieć, że podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, między uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 513/11). Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc wykazanie związku przyczynowego pomiędzy zaistniałym uchybieniem a wyrokiem, wskazującego na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. W skardze kasacyjnej wskazać zatem należy, jakie konkretnie naruszenie prawa spowodowało, że wyrok jest błędny, a jego treść mogłyby być odmienna.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej brak jest takiego precyzyjnego wykazania wpływu zarzucanego naruszenia art. 8 k.p.a. na wynik sprawy. Tym samym także ten zarzut należało uznać za nietrafny.

Nie można zgodzić się ze skarżącym, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił naruszenie przez organy wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 w związku z art. 75, art. 76 i art. 77 k.p.a., polegające na nieprzeprowadzeniu dowodów zawnioskowanych przez skarżącego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że - jak przypomniano na wstępie - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zarzutów postawionych w tym środku odwoławczym. Autor skargi kasacyjnej nie zarzucił natomiast, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez Prezesa NFZ art. 78 § 1 k.p.a., który stanowi o obowiązku organu uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, co wyłącza kontrolę Naczelnego Sądu Administracyjnego w opisanym zakresie. Podkreślić jeszcze raz trzeba, że Prezes NFZ nie był zobligowany do wydania postanowienia w przedmiocie odmowy przeprowadzenia dowodów, a odniesienie się do wniosków strony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji została oceniona przez Sąd pierwszej instancji prawidłowo.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zarzuty skargi kasacyjnej ograniczają się do naruszenia przepisów prawa procesowego i nie dotykają w ogóle kwestii wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Tym samym należało przyjąć, że stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, nie zostało przez skarżącego podważone.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.