Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 474/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant Referent stażysta Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 31 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu Opolskiego na rzecz P. T. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. T. (zwanego dalej skarżącym) jest decyzja Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 31 lipca 2018 r., nr [...], mocą której uchylono decyzję Komisji Rekrutacyjnej na studia doktoranckie w dyscyplinie [...] Wydziału [...] Uniwersytetu Opolskiego z dnia 15 listopada 2017 r., nr [...], w sprawie nieprzyjęcia skarżącego w roku akademickim 2016/2017 na I rok stacjonarnych studiów trzeciego stopnia na Wydziale [...] Uniwersytetu Opolskiego w dyscyplinie [...] oraz umorzono postępowanie w sprawie przyjęcia w roku akademickim 2016/2017 na I rok stacjonarnych studiów trzeciego stopnia na Wydziale [...] Uniwersytetu Opolskiego.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] na studia doktoranckie w dziedzinie [...], działając na podstawie art. 196 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), przepisu § 78 ust. 4 Statutu Uniwersytetu Opolskiego oraz na podstawie uchwały nr 153/2012-2016 z dnia 28 kwietnia 2016 r. Senatu Uniwersytetu Opolskiego w sprawie zasad doboru kandydatów na studia III stopnia (doktoranckie) w roku akademickim 2016/2017, decyzją z 15 listopada 2017 r., postanowiła nie przyjąć skarżącego na I rok stacjonarnych studiów trzeciego stopnia na Wydziale [...] na studia doktoranckie dziedzina [...].

Uzasadniając wydane orzeczenie, organ pierwszej instancji podniósł, że skarżący nie dostarczył w terminie i w wymaganej formie właściwych dokumentów, a także nie wziął udziału w rozmowie kwalifikacyjnej, natomiast pismem z dnia 22 listopada 2016 r. wniósł o przywrócenie terminu do rozmowy kwalifikacyjnej.

Organ wyjaśnił również, że pismem z dnia 31 maja 2017 r. zawiadomił skarżącego, że sprawa nie może zostać załatwiona w ustawowym terminie ze względu na fakt, że z inicjatywy strony w Uniwersytecie Opolskim toczy się 17 spraw, a letnia przerwa w zajęciach dydaktycznych spowodowała niemożność zebrania się przez organ in gremio. Termin załatwienia sprawy został wyznaczony na dzień 31 października 2017 r.

W dalszej kolejności organ pierwszej instancji podał, że uchwała Senatu Uniwersytetu Opolskiego z dnia 28 kwietnia 2016 r. reguluje tryb postępowania konkursowego w sprawie zasad doboru kandydatów na studia doktoranckie oraz określa wykaz dokumentów wymaganych od kandydata, którymi są:

1) podpisany przez kandydata formularz zgłoszenia na studia;

2) oryginał lub kserokopia odpisu dyplomu magisterskiego, po uwierzytelnieniu jej na miejscu przez pracownika uczelni, na podstawie okazanego oryginału dokumentu;

3) kserokopia dowodu osobistego, po uwierzytelnieniu jej na miejscu przez pracownika uczelni, na podstawie okazanego oryginału dokumentu;

4) dokumentacja dotychczasowych osiągnięć naukowych (zwykłe kserokopie);

5) opinia promotora pracy magisterskiej lub innego samodzielnego pracownika naukowego specjalisty w dziedzinie [...];

6) dwie fotografie o wymiarze 35x45 mm lub jedna fotografia o wymiarze 35x43 mm i jedna o wymiarze 45x65 mm.

Dodatkowo kandydat powinien wziąć udział w rozmowie kwalifikacyjnej. Zaznaczono, że na studia doktoranckie na Wydziale [...] terminy rozmów kwalifikacyjnych zostały wyznaczone na dzień [...] 2016 r., co podano do wiadomości dnia [...] 2016 r.

Organ stwierdził, że postępowanie na studia doktoranckie jest postępowaniem konkursowym. Zgodnie z art. 196 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, warunki konkursu określa senat uczelni. Jednocześnie, stosownie do art. 1 uchwały nr 153/2012-2016 z dnia 28 kwietnia 2016 r. Senatu Uniwersytetu Opolskiego elementem konkursu jest odbycie z kandydatem rozmowy kwalifikacyjnej. Pozytywny wynik rozmowy kwalifikacyjnej jest niezbędnym warunkiem przyjęcia na studia. Nadmieniono, że ww. uchwała Senatu została wydana na podstawie upoważnienia określonego w przepisie § 78 Statutu Uniwersytetu Opolskiego. Uchwała ta stanowi samodzielny i jedyny akt dotyczący rekrutacji na studia doktoranckie. Uchwała nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu do odbycia rozmowy kwalifikacyjnej.

Organ wskazał, że stosownie do art. 207 Prawa o szkolnictwie wyższym do decyzji o przyjęciu na studia Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się jedynie odpowiednio, co oznacza, że w zależności od stanu faktycznego sprawy przepisy te stosuje się wprost, z odpowiednimi modyfikacjami lub nie stosuje się ich w ogóle.

W przekonaniu organu, terminy określone na potrzeby postępowania konkursowego nie podlegają przywróceniu, ponieważ uchwała Senatu nr 153/2012-2016 takiej możliwości nie przewidywała.

Z uwagi na fakt, że skarżący nie przystąpił do rozmowy kwalifikacyjnej w żadnym z wyznaczonych terminów, Komisja postanowiła o nieprzyjęciu go na studia doktoranckie, uznając, że skarżący nie spełnił warunku określonego w przedmiotowej uchwale.

Nadto Komisja zauważyła, że stosownie do art. 7a uchwały Senatu nr 153/2012-2016 kandydaci ubiegający się o przyjęcie na więcej niż jedne studia doktoranckie, a w przypadku pomyślnego przejścia procedury rekrutacyjnej do podjęcia kształcenia na więcej niż jednych studiach doktoranckich w tej samej lub innej dziedzinie naukowej, prowadzonych na tej samej lub innej dyscyplinie naukowej, muszą uzyskać zgodę dziekanów/kierowników studiów doktoranckich. Ten sam wymóg dotyczy kandydata, który jest już słuchaczem studiów doktoranckich, a ma zamiar podjąć kolejne studia doktoranckie.

Organ pierwszej instancji odnotował, że skarżący w roku akademickim 2016/2017 podjął już studia doktoranckie na Wydziale [...], kierunek [...], a jednocześnie nie złożył podania do właściwej władzy w celu otrzymania wymaganej zgody.

W związku z powyższym, organ skonstatował, że niespełnienie formalnego wymagania uzasadniało podjęcie decyzji odmownej. Organ stanął na stanowisku, że istnieje obawa, że skarżący nie byłby w stanie realizować obowiązków doktorantów, o których mowa w § 47 ust. 1 regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie Opolskim, zatwierdzonym uchwałą Senatu Uniwersytetu Opolskiego nr 93/2012-2016 z dnia 26 marca 2015 r. ze zmianami wprowadzonymi uchwałami: nr 116/2012-2016 z dnia 24 czerwca 2015 r., nr 164/2012-2016 z dnia 2 czerwca 2016 r., t,j. przede wszystkim realizacji obowiązującego programu kształcenia i planu studiów oraz prowadzenia badań naukowych.

W datowanym na dzień 22 grudnia 2017 r., odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że nie został wezwany przez Komisję Rekrutacyjną do uzupełnienia dokumentacji w trybie odpowiednich przepisów K.p.a., chodzi o zgodę władz na odbywanie drugiego kierunku studiów na UO, jak też też do uzupełnienia innych dokumentów. Zarzucił, że organ nie rozpatrzył jego wniosku o przywrócenie terminu rozmowy kwalifikacyjnej. Nie godził się z faktem, że pod decyzją brak jest pieczęci okrągłej instytucji. Zarzucił także, że pod decyzją, przy podpisach, brak jest wyszczególnienia funkcji, jaką pełnią członkowie Komisji. Podniósł, że "quasi-decyzja/zawiadomienie" o nieuwzględnieniu jego kandydatury w rekrutacji w 2016 r. wystosowana przez kierownika studiów doktoranckich A. B. (pierwsze pismo UO w sprawie) zawierało odmienne uzasadnienie niż zaskarżona decyzja.

W wyniku rozpoznania odwołania - Rektor Uniwersytetu Opolskiego, opisaną na wstępie decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm., dalej K.p.a.) oraz art. 196 ustawy z Prawo o szkolnictwie wyższym, § 78 ust. 3 Statutu Uniwersytetu Opolskiego oraz na podstawie art. 8 uchwały Senatu Uniwersytetu Opolskiego z dnia 28 kwietnia 2016 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji (punkt 1) oraz orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyjęcia P. T. w roku akademickim 2016/2017 na I rok stacjonarnych studiów trzeciego stopnia na Wydziale [...] w dyscyplinie [...] (punkt 2).

Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania przed organem pierwszej instancji, organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania.

W odniesieniu do zarzutu o niemożności przedłożenia zgody na podjęcie kolejnego kierunku studiów organ drugiej instancji wywodził, że skarżący został przyjęty na studia na Wydziale [...], dyscyplina [...], decyzją z [...] 2016 r., po odbyciu rozmowy kwalifikacyjnej, a więc już w tym dniu wiedział, że został przyjęty na studia doktoranckie. Równocześnie postępowanie rekrutacyjne na [...] trwało nadal, a skarżący nie zwrócił się do właściwego organu o wyrażenie zgody na podjęcie drugiego kierunku. W tym kontekście Rektor zwrócił uwagę na brzmienie art. 7a uchwały nr 153/2012-2016 Senatu Uniwersytetu Opolskiego.

W odniesieniu do innych dokumentów, o które skarżący nie był wzywany, a dotyczących projektu pracy doktorskiej oraz opinii samodzielnego pracownika naukowego Wydziału [...] Uniwersytetu Opolskiego, organ odwoławczy przyjął, że nie było takiej potrzeby. W związku z faktem, że niezbędnym warunkiem do przyjęcia na studia doktoranckie jest odbycie przez kandydata rozmowy kwalifikacyjnej - co nie miało miejsca w sprawie - Rektor zgodził się, że termin do jej przeprowadzenia nie ulega przywróceniu. Wywodził, że nie jest to termin prawa procesowego w rozumieniu przepisów K.p.a. Niezależnie od powyższego stwierdził, że merytorycznie wniosek ten był bezpodstawny, bowiem po analizie licznych spraw prowadzonych w Uniwersytecie Opolskim z inicjatywy skarżącego, organ zauważył, że stawił się on jedynie na rozmowę w dniu [...] 2016 r. w dyscyplinie [...], mimo że według oświadczeń medycznych, był niezdolny do pracy, podobnie jak i dnia [...] 2016 r., kiedy to nie stawił się na rozmowę w dyscyplinie [...].

W odniesieniu do zarzutu co do możliwości złożenia zastrzeżeń dotyczących zawiadomienia o zakończeniu sprawy, organ podał, że takie zastrzeżenia skarżący składał. Rektor wyjaśnił też, że pismo prof. A. B. nie miało charakteru decyzji.

Odnośnie do zarzutu co do konieczności wskazania imion i nazwisk w części końcowej decyzji organu pierwszej instancji, Rektor zauważył, że kwestii tej nie reguluje żaden przepis. Równocześnie wyjaśnił, że Uniwersytet Opolski posiada pieczęć urzędową i jest zobowiązany do jej używania w przypadkach określonych w art. 191b ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zaś na mocy tych przepisów pieczęć ta nie jest zamieszczana pod decyzją.

W dalszej kolejności Rektor Uniwersytetu Opolskiego wywodził, że organ pierwszej instancji wydał decyzję o nieprzyjęciu skarżącego na studia trzeciego stopnia dnia 15 listopada 2017 r., a więc przeszło rok po zakończeniu procedury rekrutacyjnej. Z tego powodu uznał decyzję za wadliwą, bowiem rok akademicki zakończył się 30 września 2017 r., co spowodowało, że podjęcie decyzji o przyjęciu bądź o nieprzyjęciu skarżącego w listopadzie 2017 r. pozostawało całkowicie bezprzedmiotowym.

W przekonaniu organu odwoławczego, organ pierwszej instancji decyzją z dnia 15 listopada 2017 r. powinien orzec o bezprzedmiotowości postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Organ odwoławczy przekonywał, że w świetle ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania, brak jest bowiem przedmiotu faktycznego do rozpoznania. Skarżący utracił możliwość przyjęcia w roku akademickim 2016/2017 na I rok stacjonarnych studiów trzeciego stopnia, gdyż proces rekrutacji, w myśl postanowień uchwały nr 153/2012-2016 z dnia 28 kwietnia 2016 r. Senatu Uniwersytetu Opolskiego w sprawie zasad doboru kandydatów na studia III stopnia (doktoranckie) w roku akademickim 2016/2017, uległ zakończeniu.

Konkludując, organ odwoławczy powtórzył, że postępowanie administracyjne w sprawie przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie już w momencie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., w związku z zakończeniem roku akademickiego 2016/2017 i dlatego decyzję Komisji Rekrutacyjnej z dnia 15 listopada 2017 r. należało uchylić, a postępowanie umorzyć.

Nie godząc się z opisaną na wstępie decyzją Rektora Uniwersytetu Opolskiego, P. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Podkreślił, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie, przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Wywodził, że zaskarżona decyzja jest niejasna i dla niego niezrozumiała. Zakwestionował dokonane w sprawie ustalenia, w tym co do okoliczności uzyskania informacji, w jakiej dacie dowiedział się o przyjęciu na studia doktoranckie w dyscyplinie [...] oraz w kwestii zezwolenia na studiowanie kolejnego kierunku studiów. W jego ocenie, Komisja Rekrutacyjna powinna była wystosować wezwanie do uzupełnienia dokumentacji, niezależnie od swoich przekonań w kwestii zasadności wysyłania takiego wezwania, a to wobec braku odbycia rozmowy kwalifikacyjnej. Podniósł, że nie zostały zachowane należne procedury, nie wydano postanowienia czy decyzji w przedmiocie przywrócenia terminu do odbycia rozmowy kwalifikacyjnej. Powtórzył, że pod decyzją powinna znajdować się lista członków Komisji wraz z przyporządkowanymi funkcjami oraz podpisami członków Komisji. Dodał, że nie ma znaczenia odnotowywanie przez organ niestawiennictwa na rozmowy kwalifikacyjne na innych kierunkach, oprócz tej w dyscyplinie [...], tym bardziej, że również w przypadku innych rekrutacji starał się o przywrócenie terminu rozmowy kwalifikacyjnej.

Skarżący podkreślił, że organ wadliwie podjął decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego i stwierdził jego bezprzedmiotowość. Świadczy o tym fakt, iż w analogicznej sprawie (dotyczącej rekrutacji w tym samym roku, w przypadku dyscypliny [...]) WSA w Opolu wydał w dniu 28 czerwca 2018 r., wyrok (sygn. akt II SA/Op 5/18), w którym podważył rozumowanie organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji/postanowienia. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. - dalej zwanej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Uniwersytetu Opolskiego umarzającą w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły, obowiązujące w dacie rozstrzygania przez organy, przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm., dalej nadal jako ustawa lub Prawo o szkolnictwie wyższym) oraz uchwała nr 153/2012-2016 Senatu Uniwersytetu Opolskiego w sprawie zasad doboru kandydatów na studnia III stopnia (doktoranckie) w roku akademickim 2016/2017.

Zgodnie z treścią art. 196 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym do studiowania na studiach doktoranckich może być dopuszczona osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny. W myśl art. 196 ust. 2 ustawy, rekrutacja na bezpłatne studia doktoranckie odbywa się w drodze konkursu. Warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, a w jednostce naukowej - rada naukowa jednostki. Przepis art. 169 ust. 5 ustawy stosuje się odpowiednio. Uchwałę podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego, w którym rozpoczyna się rok akademicki, którego uchwała dotyczy. Według natomiast art. 169 ust. 10 ustawy, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia.

Zauważyć również należy, że do decyzji podejmowanej w przedmiocie przyjęcia na studia, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidualnych sprawach doktorantów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków doktoranta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11).

Dodać też trzeba, że wprawdzie decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP i potwierdzonej w art. 4 ust. 1 ustawy zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, powinny spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Nadto zasada autonomii szkół wyższych musi się mieścić w granicach wynikających z ustawy.

Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1990 r., sygn. akt II SA 1240/89, ONSA 1990, Nr 1, poz. 16), a więc gdy nie istnieje, ani przedmiot, ani podmiot konkretnej sprawy. Rozróżnia się bezprzedmiotowość postępowania od bezzasadności żądania strony. Ta ostatnia wiąże się z niespełnieniem przez stronę postępowania określonych prawem przesłanek koniecznych do uzyskania uprawnienia w trybie decyzji administracyjnej. Zatem, bezzasadność żądania strony musi prowadzić do merytorycznego rozpatrzenia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej załatwiającej ją co do istoty, ale będzie to decyzja negatywna (odmawiająca przyznania uprawnień, bądź nałożenia obowiązków). Natomiast bezprzedmiotowość postępowania prowadzi tylko do procesowego zakończenia, z przyczyn formalnych, postępowania administracyjnego w drodze decyzji.

W orzecznictwie konsekwentnie akcentuje się konieczność oraz celowość rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania, a bezzasadnością żądania strony (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 463. W wyroku z dnia 29 września 1987 r., sygn. akt IV SA 220/87, ONSA 1987, Nr 2, poz. 67, NSA przyjął, że: "umorzenie postępowania w I instancji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe. Jeśli jednak istnieje stan faktyczny, podlegający uregulowaniu przez organ administracji państwowej, na wniosek strony, bądź z urzędu, postępowanie I instancji nie może być uznane za bezprzedmiotowe". Podobnie w wyroku NSA z dnia 10 stycznia 1989 r., sygn. akt SA/Wr 957/88 (ONSA 1989, Nr 1, poz. 22), stwierdzono, że: "brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony". Zaś w wyroku NSA z dnia 7 czerwca 1994 r., sygn. akt I SA 815/93, (ONSA 1995, Nr 2, poz. 82), stwierdzono, że: "niespełnienie przez określony podmiot ustawowych przesłanek do uzyskania mienia ogólnonarodowego w trybie komunalizacyjnym nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania dającej podstawę do jego umorzenia, lecz jedynie brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony". Dalej w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 1992 r., sygn. akt I SA 1289, (ONSA 1992, Nr 1, poz. 17) stwierdzono, że: "brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony". Z kolei w wyroku NSA z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 79/10, stwierdzono, że: "brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony".

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, decyzja umarzająca postępowanie administracyjne narusza prawo w stopniu istotnym - nakazującym usunięcie jej z obrotu prawnego. Upływ terminu roku akademickiego nie jest przesłanką podmiotową ani przedmiotową do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., i to w sytuacji, gdy organ odwoławczy naruszając ustawowy termin załatwienia sprawy, wynikający z art. 35 K.p.a. załatwił sprawę po ponad pół roku od daty odwołania.

Biorąc pod uwagę, że celem wszczętego postępowania jest rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 K.p.a.) zasadny jest pogląd, że przypadki umorzenia postępowania oraz przyczyny jego bezprzedmiotowości - jako wyjątek od zasady - muszą podlegać wykładni dosłownej oraz ścieśniającej, w żadnym zaś razie wykładni rozszerzającej. Wobec powyższego, w pełni należy podzielić prezentowany od dawna w orzecznictwie pogląd, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 K.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis, jak wyżej powiedziano, ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej - mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. - tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne. Odwołując się do realiów niniejszej sprawy, powiedzieć przyjdzie, że bezprzedmiotowość postępowania nie jest tożsama z niemożnością wykonania decyzji, w znaczeniu, o jakim mowa w zaskarżonej decyzji, a więc tylko z uwagi na zakończoną rekrutację na studia doktoranckie na rok akademicki 2016/2017.

Odnosząc wyżej przedstawione uwagi do stanu faktycznego i prawnego kontrolowanej sprawy, Sąd uznał, że decyzja Rektora Uniwersytetu Opolskiego została podjęta z naruszeniem szeregu podstawowych zasad procedury administracyjnej, w tym określonych w art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., co skutkować musiało wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko oraz argumentację na jego poparcie, zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie sygn. akt II SA/Op 5/18.

W ocenie Sądu, również w niniejszej sprawie organ drugiej instancji nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego, uznając, że już sam upływ okresu roku akademickiego 2016/2017 jest przesłanką do przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., skutkującą umorzeniem postępowania, bo skoro rok akademicki się skończył, to żądanie przyjęcia na studia samo w sobie jest bezprzedmiotowe. Podkreślić przyjdzie, że to organy obu instancji doprowadziły do takiej sytuacji, rozpoznając wniosek strony oraz odwołanie z uchybieniem ustawowych terminów z art. 35 § 3 K.p.a., po upływie roku od zakończenia rekrutacji na studia doktoranckie.

Jeżeli podstawą odwołania od decyzji Komisji Rekrutacyjnej może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie (por. art. 196 ust. 4 zd. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), to uzasadnienie decyzji odmawiającej przyjęcia na takie studia winno wskazywać te zasady i sposób ich stosowania w konkretnej sprawie. Oznacza to, że organy uczelni powinny najpierw poczynić ustalenia odzwierciedlone w zebranym materiale dowodowym, w tym co do tego, jakie i jakim aktem wprowadzono kryteria punktowe dla naboru na studia doktoranckie, a następnie wskazać jaki wynik punktowy uzyskał skarżący z poszczególnych elementów postępowania kwalifikacyjnego.

Dodać także należy, że organ drugiej instancji, mimo podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących trybu rekrutacji, nie odniósł się do tych zarzutów i nie wyjaśnił tych kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na stwierdzone naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się przede wszystkim do ponownego rozpoznania odwołania, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., ale po właściwie prowadzonym postępowaniu z powołaniem prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i odniesieniem się do zarzutów i argumentów strony. Należy wskazać akt powołujący skład Komisji Rekrutacyjnej, powołać akt regulujący zasady działania Komisji, załączyć dokumenty z postępowania konkursowego, określające sposób punktacji i stosowane kryteria wobec wszystkich kandydatów oraz wyliczenie punktów uzyskanych przez skarżącego, przedstawić wyniki uzyskane przez skarżącego i wyjaśnić, jakich warunków nie spełnił, w tym przy rozważeniu okoliczności niezdolności do pracy skarżącego w dniu rozmowy kwalifikacyjnej t.j. [...] 2016 r. Równocześnie odnotować przyjdzie, iż stosownie do regulacji, zamieszczonych w ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy prowadzające ustawę o Prawo szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. z 2018 r. poz. 1669), co do zasady utraciła moc z dniem 1 października 2018 r. ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym, z wyjątkiem art. 98, art. 100, art. 101, art. 102, art. 103, art. 103a, art. 104 i art. 106, które tracą moc z dniem 31 grudnia 2018 r. Jednocześnie organ winien mieć na uwadze przepis art. 1 ustawy Przepisy wprowadzające, który stanowi, że ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r., z wyjątkiem przepisów odnoszących się także do doktorantów, bowiem przepisy: art. 68 ust. 3, art. 98-103, art. 403, art. 406-415, art. 418-422 i art. 460 ust. 8 pkt 2 - wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2019 r.

Wszystkie przywołane wyżej orzeczenia sądów zamieszczone są także na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.