Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 494/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 i art. 13
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków skargę oddala


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...]], działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1, 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w [...], gm. [...], pow. [...], wpisanej do rejestru zabytków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] grudnia 1985 r. l.dz. [...], pod numerem [...].

W uzasadnieniu orzeczenia na początku organ wskazał, że sprawa skreślenia chałupy nr [...] w [...] z rejestru zbytków na wniosek A. W. była już rozpatrywana przez ten organ, zakończyła się odmową skreślenia zabytku z rejestru. Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku A. W. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił skreślenia z rejestru zabytków wskazując, że w stosunku do przedmiotowego budynku nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, gdyż obiekt ten nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych, jak również nie zostały one zakwestionowane w nowych ustaleniach naukowych.

Rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ II instancji zgodził się z orzeczeniem organu I instancji i wskazał, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...], decyzją z dnia [...] grudnia 1985 r., wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...]: chałupę nr [...] z ok. połowy XIX w. znajdującą się w [...]. W uzasadnieniu tej decyzji umieszczono dokładny opis przedmiotu ochrony, mówiący między innymi, że jest to dom drewniany, zbudowany z płazów świerkowych na niskiej podmurówce z kamienia układanego bez zaprawy; konstrukcji zrębowej i sumikowo- łątkowej; półtora-traktowy, o następującym układzie wnętrza: sień przedzielona ścianką działową, za którą umieszczona jest kuchnia, w sieni po prawej wejście do izby, równolegle do izby na całej jej długości przylega komora z wejściem od strony kuchni; dach dwuspadowy z szerokim okapem, konstrukcji krokwiowej, połacie dachu kryte gontami, okapy dranicami. Ponadto wskazano, że ww. budynek podlega ochronie konserwatorskiej ze względu na tradycyjną formę architektoniczną.

W znajdującej się w aktach sprawy i sporządzonej w maju 1978 roku karcie ewidencyjnej obiektu zawarto informację, że dom powstał w pierwszej połowie XIX wieku, stanowiąc rzadki już wówczas przykład góralskiego domu jednoizbowego. Pierwotnie budynek znajdował się w [...] (wg informacji miejscowej), a z końcem XIX wieku został przeniesiony do [...]. Stan zachowania w dniu sporządzenia karty, tj. w roku 1978 oceniano jako średni: pokrycie dachowe zniszczone w 40 procentach, porośnięte mchem, komin w złym stanie, drewutnia od zachodu zniszczona w 70 procentach. Dlatego też zalecono objęcie obiektu ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków, stwierdzając ponadto: należy unikać nadmiernej modernizacji, zadbać o naprawy pokrycia.

W aktach sprawy znajduje się specjalistyczna opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...] grudnia 2011 r., dotycząca skreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w [...]. Opinia, o sporządzenie której zwrócił się Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismem z dnia [...] września 2011 r., została opracowana po dokonaniu oględzin budynku w dniu 24 listopada 2011 r. z udziałem stron. W trakcie oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną, którą dołączono do opinii. Opinię, wbrew zarzutom A. W., sporządzono w oparciu o analizę wszystkich zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów przekazanych przy ww. wniosku Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Do akt postępowania włączono całość materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie wcześniejszego postępowania dotyczącego skreślenia przedmiotowej chałupy, zakończonego prawomocną decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...] [[...]], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...], odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków tego obiektu.

We wnioskach opinii z dnia [...] grudnia 2011 r., stwierdzono, że obiekt istnieje, jest co prawda w złym stanie technicznym, ale jest kompletny. Obiekt kwalifikuje się do remontu i utrzymania lub przeniesienia na inną lokalizację. Chałupa stanowi element zabytkowej zabudowy [...] (układ ruralistyczny wsi wpisano do rejestru decyzją z dnia [...] października 1965 r.) należąc do grupy 186 obiektów objętych indywidualną ochroną konserwatorską. W konkluzji cytowanej tu opinii stwierdzono, że wniosek o skreślenie obiektu z rejestru zabytków pozbawiony jest uzasadnienia merytorycznego i należy zaopiniować go negatywnie. W protokole z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2011 r., z udziałem wnioskodawczyni, odnotowano, że: zrąb w części mieszkalnej kompletny, substancja budowlana zawilgocona, spróchniała. Dach w ruinie, od strony pn. bez poszycia, porośnięty mchem. Komora w stanie ruiny. (...) Właścicielka twierdzi, że obiekt jest ruiną, nieestetyczną, zagrażającą bezpieczeństwu, życiu i zdrowiu. W XXI w. ludzie potrzebują innych warunków życia. (...) Istnieje konflikt sąsiedzki uniemożliwiający dojście do budynku i prace zabezpieczające od strony pn.

Omawiana opinia zawiera ocenę stanu zachowania wartości zabytkowych chałupy nr [...] w [...], z uwagi na które obiekt został wpisany do tego rejestru oraz opis stanu technicznego obiektu. Opis ten znajduje potwierdzenie w wykonanej podczas oględzin dokumentacji fotograficznej. Awaryjny stan techniczny obiektu nie budzi wątpliwości, w opinii potwierdzono podnoszony przez Wnioskodawczynię zły stan zachowania budynku. Rozbieżność dotyczy zawartych w opinii wniosków dotyczących możliwości przeprowadzenia remontu obiektu, stopnia jego zniszczenia i utraty wartości historycznych i naukowych, z uwagi na które został wpisany do rejestru zabytków. I tak w ocenie A. W., wzięcie pod uwagę całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności przesłanych zdjęć chałupy obrazujących stopień jej zniszczenia oraz podnoszonej przez Wnioskodawczynię argumentacji dotyczącej stanu technicznego budynku oraz protokołu z wizji lokalnej z dnia [...] listopada 2011 r. powinno prowadzić do wniosku, że obiekt ze względu na stopień jego zniszczenia utracił wartości historyczne, artystyczne i naukowe, ze względu na które został wpisany do rejestru zabytków. Zauważenia w tym miejscu wymaga, że stwierdzony i udokumentowany w omawianej opinii stan zachowania obiektu nie odbiega od stanu zachowania obiektu uchwyconego w dokumentacji fotograficznej przedstawionej przy piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. Jedyna wyraźna różnica dotyczy przyjętej maniery fotografowania obiektu ze skośnym przebiegiem linii horyzontu.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy, analiza całego materiału dowodowego daje podstawy do uznania zasadności odmowy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w [...]. Organ stwierdził, że w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., dokonano analizy wszystkich dowodów w sprawie. Opinia w sprawie Narodowego Instytutu Dziedzictwa, tak jak i wszystkie inne dowody, podlegają ocenie organu prowadzącego postępowanie.

Odnosząc się do argumentacji Wnioskodawczyni dotyczącej śmierci technicznej obiektu i powiązania jej z utratą jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, organ stwierdził, że ocena ta pozostaje w oderwaniu od zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przedstawionej przez stronę dokumentacji fotograficznej obiektu. Przypomnienia wymaga, że w świetle art. 6 pkt 1 ww. ustawy, w myśl którego ochronie podlegają m.in. dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan zachowania, nie ma decydującego znaczenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie skreślenia obiektu z rejestru zabytków. Powołując się na orzeczenie NSA organ wskazał, że kwestia konieczności wykonania prac remontowych czy rekonstrukcyjnych przy obiekcie zabytkowym jest bez znaczenia w postępowaniu dotyczącym skreślenia z rejestru zabytków. Od czasu wpisania do rejestru zabytków i objęcia prawną ochroną konserwatorską, chałupa nr [...] w [...] nie uległa destrukcji lub przekształceniu w stopniu powodującym utratę wartości zabytkowych. Nie można również stwierdzić, że jego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków, nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Zatem, w świetle powyższych przepisów brak jest przesłanek do skreślenia jej z rejestru zabytków, tj. merytorycznego uzasadnienia.

Zebrany materiał dowodowy spełnia warunki przepisu art. 77 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił dopuszczenia żądanego dowodu z ponownych oględzin obiektu i ponownego zwrócenia się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Uzasadniając to postanowienie powołał się na art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. i stwierdził, że do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zarówno ponowne przeprowadzenie dowodu jak i zwracanie się do biegłego o wydanie opinii, o które wniosła Strona, stanowiłoby jedynie zbędne przedłużanie postępowania. Istotne dla sprawy okoliczności zostały już stwierdzone innymi dowodami. Chałupa nr [...] w [...], pomimo zaniedbania, zachowała wartości wskazane w decyzji z dnia [...] grudnia 1985 r. wpisującej obiekt do rejestru zabytków. Nie podzielono argumentacji strony, wyrażonej w toku postępowania, że obiekt uległ całkowitej degradacji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. W. nie podniosła żadnych nowych okoliczności uzasadniających zmianę stanowiska Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na zmianę stanu faktycznego nie wskazują również przesłane aktualne zdjęcia obiektu. Argumentacja w ww. wniosku stanowi polemikę z uzasadnieniem decyzji.

Jak wynika ze sporządzonego w obecności strony protokołu z wizji lokalnej oraz zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej budynek znajduje się w złym stanie zachowania. Szczególnie zły jest stan techniczny dachu, którego elementy konstrukcyjne są na tyle osłabione, że nie zapewniają mu stabilności - stąd częściowe zawalenie i osunięcie się części północnej oraz przesunięcie całości konstrukcji. Ponadto dach nie zapewnia szczelności, tym samym jego uszkodzenia przekładają się na osłabienie i niszczenie całej konstrukcji budynku. Taki stan obiektu sprawia, że jest on zagrożony katastrofą budowlaną. Budynek, na polecenie policji i nadzoru budowlanego, został zabezpieczony przed dostępem osób postronnych taśmą ostrzegawczą. Niemniej budynek, pomimo częściowych zniszczeń jego substancji budowlanej (głównie elementów konstrukcji więźby oraz pokrycia dachu) nadal posiada czytelną bryłę i formę oraz zachowane charakterystyczne elementy oryginalnej struktury. Zachował pierwotny układ pomieszczeń, główne elementy konstrukcyjne, tj.: ściany konstrukcji zrębowej i sumikowo-łątkowej, a nawet kryty gontem z szerokim okapem dach (choć ten element wymagał będzie zapewne daleko idącej wymiany substancji zabytkowej w przypadku jego remontu). Budynek pozostaje jednym z nielicznych przykładów tradycyjnego budownictwa góralskiego o bardzo prostym programie funkcjonalnym z jedną izbą. To co decyduje o jego niskiej użyteczności funkcjonalnej współcześnie, jest jednocześnie bardzo ważną cechą zabytkową przemawiającą za zachowaniem budynku, jako ważnego świadectwa historii materialnej. Ze względu na swoją unikalność obiekt ma również wysokie walory naukowe utrwalając wiedzę dotyczącą lokalnych, XIX-wiecznych technik budowlanych na [...] i P[...].

W ocenie organu, na podstawie analizy całości materiału dowodowego, w obecnym stanie zachowania obiektu możliwy jest jego remont, prowadzący do odzyskania częściowo utraconych w wyniku uszkodzeń wartości zabytkowych. Ewentualny remont budynku będzie wiązał się z naprawą, częściowym odtworzeniem jego struktury budowlanej i detalu architektonicznego, utraconych w wyniku uszkodzeń obiektu.

W kontekście podnoszonego przez Wnioskodawczynię obecnego stanu technicznego budynku chałupy nr [...] w [...], organ podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 5 pkt 2, 3 i 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela polega w szczególności na prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych, na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Z akt postępowania wynika, że obecny stan zabytku jest wynikiem wieloletnich zaniedbań i zaniechaniem przeprowadzanie bieżących remontów. Nie znajduje uzasadnienia zaniechanie wykonywania bieżącej konserwacji i prac zabezpieczających obiektu (np. uszczelnianie pokrycia dachowego), przyczyniające się w znacznym stopniu do pogłębienia jego destrukcji i ewentualnej katastrofy budowlanej.

Na marginesie należy wskazać, że obowiązek zabezpieczania i utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie może być wyegzekwowany przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, który jest organem ustawowo powołanym do sprawowania ochrony nad zabytkami. Ochrona ta, zgodnie art. 4 pkt 2 ww. ustawy, polega między innymi na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. W sytuacji, gdy wykonanie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku, zgodnie z art. 49 ust. 1 cytowanej ustawy, wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku. Jednocześnie, stosownie do art. 110 ust. 1 tej ustawy, kto będąc właścicielem lub posiadaczem zabytku nie zabezpieczył go w należyty sposób przed uszkodzeniem, zniszczeniem (...), podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2012 r. złożyła A. W. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli z urzędu i na wniosek strony,

b) art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niepowołanie biegłego w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego, który w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy winien wydać kompletną opinię, w której ustali aktualny stopień zniszczenia chałupy nr [...]położonej w [...], określi, czy stopień zniszczenia obiektu występuje w stopniu powodującym utratę wartości uzasadniającej umieszczenie zabytku w rejestrze,

c) art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 85 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia oględzin chałupy nr [...] położonej w [...],

d) 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku przez organ zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

e) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych i prawnych w uzasadnieniu wydanej decyzji,

f) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. poprzez nie zapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz brak wnikliwego i szybkiego działania w celu załatwienia sprawy, jak i niedopełnienie obowiązku poinformowania skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu zakończenia sprawy,

W skardze skarżąca wskazała, że organ błędnie ustalił, iż chałupa nr [...] w [...] nie uległa zniszczeniu w stopniu powodującym utratę wartości, które obiekt ten posiadał w chwili wpisu do rejestru zabytków. Organ wobec błędów popełnianych w czasie prowadzonego postępowania administracyjnego takich jak: nie wezwanie Narodowego Instytutu Dziedzictwa do uzupełnienia opinii (w zakresie ustalenia stopnia zniszczenia chałupy nr [...] położonej w [...], określenia, czy stopień zniszczenia obiektu powoduje utratę wartości uzasadniającej umieszczenie zabytku w rejestrze,), czy też poprzez nie powołanie biegłego, który wydałby rzetelną i kompletną opinię w ww. zakresie, jak i wobec odmowy dokonania oględzin chałupy nr [...] położonej w [...] ewidentnie naruszył normę art. 77 § 1 k.p.a.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

W dniu [...] lipca 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącej (z dnia [...] czerwca 2013 r.), w którym dodatkowo wniosła o:

-przeprowadzenie dowodu z "Ekspertyzy technicznej dotyczącej chałupy nr [...] w [...]" sporządzonej przez Pracownię Projektową inż. Bud W. W.,

-oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym koszów zastępstwa procesowego.

W piśmie tym skarżąca wskazała, że analiza ekspertyzy technicznej pozwala stwierdzić, że stan techniczny istniejących elementów budowlano-konstrukcyjnych jest bardzo zły, nie nadaje się do odbudowy, czy remontu. Zaobserwowano wiele uszkodzeń, w tym pokrycia dachu o konstrukcji drewnianej, złamanie konstrukcji dachu, oraz stwierdzono zniszczenie pokrycia dachu i przegnicie. W konkluzji ekspertyzy zawarto wniosek, że chałupa nr [...] nie nadaje się remontu czy odbudowy, powoduje zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz powoduje pogorszenie środowiska.

We wniosku końcowym skarżąca podkreśliła, że wobec postępującej degradacji budynku poprzednio przeprowadzone wizje i opinie nie odzwierciedlają aktualnego stanu budynku. Chałupa nr [...] uległa takiemu zniszczeniu, które spowodowało utratę jej wartości historycznej, artystycznej i naukowej, czyli wartości uzasadniających wpis do rejestru zabytków i jest w stanie śmierci technicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Biorąc pod uwagę wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami a także art. 13 ust. 1 tej ustawy.

A zatem zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1 ochronie i opiece podlegają m.in. dzieła architektury i budownictwa bez względu na stan ich zachowania. Stosownie zaś do treści art. 13 ust. 1 cyt. ustawy zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...], decyzją z dnia [...] grudnia 1985 r., wpisał chałupę nr [...] z ok. połowy XIX w. znajdującą się w [...] do rejestru zabytków pod numerem [...]. Tego właśnie budynku dotyczy wniosek A. W. o wykreślenie z rejestru zabytków.

Bezspornym jest również, że sprawa wykreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w [...] była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ ochrony zabytków, postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji odmownej (decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...]sierpnia 2010 r.). W związku z wydaniem decyzji odmownej A. W. w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. ponownie zwróciła się do organu o pozwolenie na rozbiórkę tej chałupy, a po sprecyzowaniu wniosku wskazała, że chodzi o wykreślenie z rejestru zabytków.

Z uwagi na kolejny wniosek organ w dniu [...] listopada 2011 r. przeprowadził kolejną wizję, podczas której stwierdził, że zrąb w części mieszkalnej jest kompletny, substancja budowlana zawilgocona, spróchniała. Dach w ruinie, od strony północnej bez poszycia, porośnięty mchem. Budynek (zrąb) w części mieszkalnej jest kompletny. Komora w stanie ruiny. Sporządzono również dokumentację fotograficzną, która potwierdza zawarte w protokole ustalenia.

W ocenie Sądu - stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1c - zły stan techniczny obiektu nie przesądza o utracie przezeń wartości zabytkowej i nie stanowi wystarczającej podstawy do skreślenia obiektu z rejestru zabytków - trafnie zatem organ przyjął, że nie jest to wystarczająca podstawa do wykreślenia obiektu z rejestru. Fakt bardzo złego stanu technicznego obiektu nie spowodował utraty jego wartości historycznej o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W świetle tego przepisu, przesłanką, która musi być spełniona, aby nastąpiło wykreślenie zabytku z rejestru jest bowiem nie tyle sam fakt zniszczenia zabytku, lecz jego zniszczenie w takim stopniu, który powoduje utratę wartości historycznej i naukowej, oraz brak możliwości odzyskania tych wartości w wyniku przeprowadzenia remontu, przy czym skreślenie z rejestru zabytków powinno być traktowane w kategoriach wyjątku. Analizie na etapie prowadzonego postępowania podlega zatem, zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ww. ustawy, stopień zniszczenia obiektu powodujący utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, a nie sam stan techniczny budynku.

W niniejszym postępowaniu organ oparł się na opinii wydanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy w [...] wydanej dnia [...] grudnia 2011 r. po przeprowadzeniu wizji lokalnej przedmiotowego budynku, na protokole wizji przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2011 r. i zawartych w nim wnioskach oraz dokumentacji fotograficznej.

Instytut we wnioskach podał, że obiekt istnieje, pomimo złego stanu technicznego, zrąb ścian jest kompletny, a obiekt kwalifikuje się do remontu i utrzymania lub przeniesienia na inną lokalizację, budynek chałupy nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej i naukowej mimo bardzo złego stanu. Zachował swą formę architektoniczną powstałą w połowie XX w., a w obecnym stanie możliwy jest jego remont. Podał również, że zachowały się walory, które obiekt posiadał w chwili wpisu do rejestru, choć jego stan techniczny pogorszył się. Chałupa pozostaje w zespole zabytkowej zabudowy [...] przy czym do rejestru zabytków wpisana jest wieś [...] jako układ ruralistyczny i architektoniczny obiektów zabudowy mieszkalnej i gospodarczej, jednocześnie ubogi program funkcjonalny obiektu utrudnia jego adaptację na cele mieszkalne lub użytkowe (handel).

W tej sytuacji, ponieważ przepis art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie wiąże wykreślenia z rejestru wpisanego zabytku od możliwości jego naprawy i usunięcia powstałych zniszczeń i bez znaczenia w postępowaniu opartym o wymieniony przepis, jest kwestia czy obiekt wymaga wykonania prac budowlanych polegających na remoncie, czy też wymaga robót rekonstrukcyjnych, a nadto, iż przy ocenie czy zachodzą przesłanki określone w art. 13 ust. 1 ustawy, pozwalające na skreślenie zabytku z rejestru nie bierze się pod uwagę czynnika ekonomicznego, np. kosztów koniecznych prac -w ocenie Sądu- rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji odmawiające wykreślenia z rejestru zabytków chałupy nr [...] w [...], jest zgodne z prawem.

Nie można się zatem zgodzić ze skarżącą, że w sprawie konieczne było przeprowadzenie dodatkowych oględzin, czy powołanie biegłego w celu sporządzenia dodatkowej rzetelnej i kompletnej opinii w tym zakresie. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, w oparciu o którą organy obu instancji orzekły o odmowie wykreślenia zabytku z rejestru jest kompletna i wystarczająca do wydania decyzji o takiej treści. Organy przeprowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 85 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a., a zarzuty stawiane pod tym kątem są bezpodstawne. Organ zebrał materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości, przeprowadził wizję (art. 85 § 1 k.p.a.), tam gdzie wymagane są wiadomości specjalne (art. 84 § 1 k.p.a.) zwrócił się o wydanie opinii do jednostki uprawnionej – Narodowego Instytutu Dziedzictwa, jako dowód dopuścił także dokumentację fotograficzną (art. 75 § 1 k.p.a.), a następnie w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.) rozpatrzył tak zebrany materiał dowodowy, zaś wnioski, konkluzje oraz odniesienie do podstawy prawnej znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), któremu również nie można zarzucić uchybień. Ponadto - wbrew twierdzeniom skarżącej - miała ona możliwość uczestniczenia w postępowaniu na każdym jego etapie, a zatem nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Odnośnie zaś szybkości postępowania oraz informowania o niezałatwieniu sprawy w terminie - stwierdzić należy, że rację ma skarżąca, jednak szybsze wydanie decyzji nie miałoby wpływu na końcowe rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Konkludując, biorąc pod uwagę całokształt sprawy, wskazać trzeba, że celem priorytetowym ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest ochrona i zachowanie materialnego dziedzictwa kulturowego, konserwacja i rewaloryzacja zabytków oraz udostępnianie zabytków na cele publiczne. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana na podstawie wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłowo zastosowaną podstawę prawną - przepisy prawa materialnego i prawidłową ich wykładnię oraz w zgodzie z głównym celem jakiemu służy cytowana ustawa o ochronie zabytków. Sąd nie znalazł zatem podstaw do zakwestionowania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. W związku zaś z faktem, że budynek nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej i naukowej mimo złego stanu technicznego, organ podjął prawidłową w świetle prawa decyzję o odmowie wykreślenia z rejestru zabytków spornej chałupy. Nadmienić jedynie trzeba, że w opinii oraz w protokole z wizji nie było mowy o śmierci technicznej budynku (o której mówi ekspertyza techniczna dołączona do pisma procesowego skarżącej z dnia [...] czerwca 2013 r.).

Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.