Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 327/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.), Sędzia del. NSA Jerzy Solarski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1142/10 w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/WA 1142/10 oddalił skargę R. T. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) o zwolnieniu ze służby.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych:

Pismem z dnia 4 listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego R. T. na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), w związku z upływem 12-miesięcznego okresu zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych, a następnie decyzją z dnia (...) stycznia 2010 r. nr (...), na podstawie art. 105 pkt 10 i art. 188 ust. 2 i 5 powołanej ustawy, zwolnił R. T. ze Służby Celnej z dniem doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na skutek wszczęcia przeciwko R.T. postępowania karnego o popełnienie przestępstwa z art. 228 § 1 w zw. z art. 12 w zw. z art. 65 § 1 K.k., decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 1 sierpnia 2008 r. został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy począwszy od dnia 1 sierpnia 2008 r. Okres zawieszenia został przedłużony decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia (...) listopada 2008 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Wobec tego, że okres zawieszenia R.T. w pełnieniu obowiązków służbowych przekroczył 12 miesięcy, a przyczyna zawieszenia nie ustała, to wystąpiły przesłanki z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej do podjęcia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze Służby Celnej. Wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego Dyrektor Izby Celnej w B. P. wyjaśnił, że za zwolnieniem R. T. ze służby przemawiała waga zarzucanych mu czynów, tj. zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych (art. 228 § 1 K.k.), które jest przestępstwem o charakterze umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego. Zasadność zwolnienia uzasadnia również dobro służby, które wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, etyczne i praworządne. Słuszność takiego stanowiska wynika również z art. 76 ustawy o Służbie Celnej, w którym ustawodawca wymaga od funkcjonariusza, aby był osobą o nieposzlakowanej opinii. Równocześnie za zwolnieniem ze służby przemawiają względy natury organizacyjnej. Przedłużająca się absencja funkcjonariusza dezorganizuje pracę służby Celnej utrudniają prawidłową realizację nałożonych na nią zadań.

Od powyższej decyzji R. T. odwołał się do Szefa Służby Celnej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, ponieważ decyzja została wydana z naruszeniem art. 10 K.p.a. przez pozbawienie strony możliwości zapoznania się z wszystkimi aktami sprawy, art. 107 § 3 K.p.a. przez niedostateczne uzasadnienie rozstrzygnięcia oraz art. 16 § 1 i art. 110 K.p.a. przez wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby przy jednoczesnym istnieniu decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych. Według odwołującego się, głównym dowodem w sprawie jest bliżej nieokreślona informacja z Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie, z której wynika, że postępowanie przygotowawcze prowadzone wobec niego nie zostało jeszcze zakończone, tymczasem akta sprawy takiej informacji nie zawierały, co oznacza, że doszło do naruszenia art. 81 K.p.a. Uzasadnienie decyzji, w ocenie odwołującego się, nie jest dokładne i wyczerpujące, co jest szczególnie ważne w przypadku działania organu w ramach uznania administracyjnego. Organ przyjął wyłącznie okoliczności przemawiające za zwolnieniem ze służby, a nie rozważył okoliczności przemawiających za pozostawieniem w służbie, tzn. wzorowej pracy przez cały okres służby w różnych oddziałach oraz bardzo dobre wyniki w ujawnianiu przemytu towarów. W piśmie z dnia 23 marca 2010 r. skarżący dodatkowo podniósł, że przepis stanowiący podstawę zwolnienia budzi uzasadnione wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją, a zatem jego zastosowanie powinno odbywać się z wyjątkową dbałością o poszanowanie słusznego interesu strony. Tymczasem przy wydawaniu decyzji nie rozważono wszystkich okoliczności, a w szczególności, dlaczego interes publiczny ma mieć górę nad słusznym interesem strony. Zdaniem odwołującego się, jedynym rzeczywistym argumentem przemawiającym za ważnym interesem publicznym jest kwestia finansowa, tj. obowiązek wypłaty połowy uposażenia.

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) Szef Służby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych odwołującego się na dzień wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia go ze służby, liczony od dnia doręczenia decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków tj. 16 września 2008 r. przekroczył 12 miesięcy. Przyczyną zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego było wszczęcie postępowania karnego na podstawie art. 228 § 1 w zw. z art. 12 w zw. z art. 65 § 1 K.k., które - jak wynika z pisma Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie nr (...) z dnia (...) października 2009 r. - nie zostało zakończone, czyli nie ustała przyczyna zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Spełnione zostały więc przesłanki z art. 105 pkt 10 ustawy pragmatycznej.

W ocenie Szefa Służby Celnej, nie zasługują na uwzględnienie podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Strona nie wykazała bowiem, jakiej czynności procesowej nie mogła dokonać, jakiego dowodu nie mogła przedstawić i jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto wbrew twierdzeniom skarżącego, w aktach sprawy znajduje się pismo Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie z 15 października 2009 r. informujące, że okres trwania śledztwa zakreślony jest do dnia 31 grudnia 2009 r.; do tego czasu planowane jest skierowanie aktu oskarżenia przeciwko podejrzanemu.

Zdaniem organu, nie doszło także do naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji ocenił zebrany materiał dowodowy i wyczerpująco wyjaśnił powody, dla których uznał zwolnienie skarżącego ze służby za konieczne. Organ pierwszej instancji rozważył zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Decyzję o zwolnieniu odwołującego się ze służby podjął mając na uwadze konieczność zapewnienia realizacji zadań w podległej jednostce. Zwrócił uwagę, że funkcjonariusze Służby Celnej, ze względu na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywania obowiązków służbowych, a także transparentności zawodowej i majątkowej, są poddani w ustawie o Służbie Celnej licznym ograniczeniom, również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie. Funkcjonariusze Służby Celnej od momentu mianowania do służby muszą się poddać regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też szczególnych obowiązków. W konsekwencji funkcjonariusz nie może pominąć w swych oczekiwaniach ryzyka związanego z ustawowymi warunkami rozwiązania służby. W związku z powyższym uznaniowość podjętej decyzji, w tym także interes funkcjonariusza jako strony, uwzględniać musi specyfikę statusu prawnego funkcjonariusza celnego. Skoro ustawodawca, kierując się interesem społecznym uznał, że funkcjonariusz celny powinien zostać zawieszony w pełnieniu obowiązków w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, to nie sposób zaakceptować wniosku o przywrócenie do pracy, mimo toczącego się postępowania karnego.

Organ odwoławczy podkreślił ponadto fakt, że treść zaskarżonej fakultatywnej decyzji nie daje podstaw do stwierdzenia dowolności działania Dyrektora Izby Celnej w B.P. Organ pierwszej instancji wskazał bowiem, że zawieszenie w obowiązkach służbowych odwołującego się, związane z jednoczesnym odsunięciem go od wykonywania czynności służbowych powoduje dezorganizację pracy Izby Celnej utrudniając realizację nałożonych na tę jednostkę zadań.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, przy jednoczesnym istnieniu decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych Szef Służby Celnej stwierdził, że wprawdzie są to decyzje wydane w ramach jednego stosunku służbowego funkcjonariusza celnego, ale regulują dwie odrębne kwestie. O ile pierwsza z decyzji dotyczy tylko jednego z elementów tego stosunku, to druga decyduje o bycie prawnym tego stosunku w ogóle, w ten sposób, że zwolnienie ze służby powoduje wygaśnięcie wszelkich decyzji regulujących poszczególne elementy tego stosunku, w tym decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych.

Poza tym, organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zwolnienie ze służby nie wyklucza w przyszłości powrotu funkcjonariusza do Służby Celnej. Zgodnie z art. 109 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny ma zagwarantowane prawo powrotu do służby na poprzednich warunkach w przypadku prawomocnego umorzenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego ze względu na okoliczności wymienione w art. 17 § 1 pkt 1, 2 i 6 K.p.k., uniewinnienia lub uchylenia prawomocnego wyroku skazującego.

Na decyzję ostateczną R. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie słusznego interesu skarżącego przemawiającego za pozostawieniem go w zawieszeniu w czynnościach służbowych, a nie zwalnianiu ze służby,

2) art. 8 i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 5 § 1 K.p.k. i w zw. z art. 2, art. 9 i art. 42 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P. przez niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby.

Wskazując na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wydanych w jego sprawie decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wymieniony w zaskarżonych decyzjach zarzut korupcji nie opiera się na żadnym bezpośrednim i obiektywnym dowodzie, a tylko na pomówieniu osoby mającej na celu uniknięcie tymczasowego aresztowania. Zarzucił, że orzekające w sprawie organy nie rozważyły przewlekłości postępowania karnego oraz że w dacie wydania zaskarżonych decyzji, pomimo upływu 18 miesięcy od przedstawienia zarzutu, nie wniesiono przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia. Skarżący wskazał na konstytucyjne prawo do sądu zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P., którego ustawy nie mogą ograniczać oraz na kodeksową zasadę domniemania niewinności, która chroni przed negatywnymi skutkami przewlekłości postępowania. Skoro ustawodawca w art. 105 ust. 10 ustawy o Służbie Celnej przewidział 12 miesięczny okres zawieszenia, to zakładał, że jest to okres wystarczający na zakończenie postępowania karnego (przygotowawczego i jurysdykcyjnego). Dlatego 18 miesięczny okres zawieszenia, wobec braku wniesienia przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia, jest okresem nieuzasadnionej przewlekłości, godzi w jego konstytucyjne prawa. Godzi w zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Skarżący zarzucił, że organy nie wzięły pod uwagę jego sytuacji osobistej i rodzinnej, tzn. tych okoliczności, które w procedurze administracyjnej należą do pojęcia "słusznego interesu obywatela". Podniósł także, iż organy nie zbadały i nie wypowiedziały się w kwestii rokowań co do sposobu zakończenia postępowania karnego i ograniczyły swoje rozstrzygnięcia do dwóch pism.

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji uzupełniając je o stwierdzenie, że kwestia winy przy zastosowaniu art. 105 pkt 10 ustawy ma znaczenie drugorzędne dla ustalenia statusu prawnego funkcjonariusza w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu tym organ bierze pod uwagę ciężar i gatunek zarzucanemu funkcjonariuszowi przestępstwa, a nie prawdopodobieństwo jego skazania.

Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 208/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przekazał skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako miejscowo właściwemu.

Pismem z dnia 30 listopada 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci czterech decyzji Szefa Służby Celnej, którymi organ ten uchylił zaskarżone decyzje organów pierwszej instancji w sprawie zwolnienia ze służby czterech innych funkcjonariuszy podejrzanych o popełnienie tych samych czynów, co skarżący.

W dniu 7 grudnia 2010 r. na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przeprowadził dowód z powyższych dokumentów. Pełnomocnik skarżącego poinformował, że postępowanie przygotowawcze prowadzone wobec skarżącego zostało zakończone, a prokurator skierował przeciwko skarżącemu akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Chełmie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. skargę R. T. oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ orzekające w sprawie organy nie uchybiły zasadom i przepisom zawartym w art. 7 i 77 § 1, art. 8 i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 5 § 1 K.p.k. i w zw. z art. 2, art. 9, art. 42 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że zostały spełnione określone w tym przepisie przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego ze służby celnej. Okres zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych rozpoczął się od dnia 16 września 2008 r., kiedy to została doręczona mu decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 1 sierpnia 2008 r. Kolejną decyzją tego organu z dnia 3 listopada 2008 r. okres zawieszenia został przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego. W dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby łączny okres zawieszenia wyniósł 18 miesięcy. W dalszym ciągu trwały też przyczyny zawieszenia. Jak wynika z akt administracyjnych organ przed podjęciem decyzji o zwolnieniu ustalił, że śledztwo przeciwko R. T. nie zostało zakończone, a czas trwania śledztwa jest oznaczony do dnia 31 grudnia 2009 r. Zaistnienie powyższych przesłanek pozwalało organowi na zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten nie określa wprost ani daty wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia, ani terminu jego zakończenia. Oczywistym jest natomiast, że postępowanie w tym przedmiocie prowadzi się nie tylko w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 188 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej), ale i zgodnie z pozostałymi przepisami ustawy o Służbie Celnej, w szczególności zgodnie z obowiązującym w dniu zawieszenia skarżącego w pełnieniu służby przepisem art. 23 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), dającym możliwość przedłużenia zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, o ile w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Interpretując zaś pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" organy winny przede wszystkim brać pod uwagę charakter zarzucanego funkcjonariuszowi czynu i wartość naruszonego dobra. Tym samym ustawodawca, poprzez treść art. 105 pkt 10 w powiązaniu z art. 103 ustawy o Służbie Celnej (art. 23 poprzednio obowiązującej ustawy) dał organom Służby Celnej możliwość zwolnienia tych funkcjonariuszy celnych, którzy z uwagi na wyjątkowo długi okres zawieszenia (trwający ponad 1 rok) i toczące się w dalszym ciągu postępowanie karne nie mogą pełnić służby do czasu jego zakończenia. Taka regulacja uwzględnia jednocześnie procesową i ustrojową odrębność postępowania karnego od postępowania w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Podnoszony zatem przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów postępowania, przez nieuwzględnienie przez organy Służby Celnej przewlekłości postępowania karnego, nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. Sposób prowadzenia postępowania karnego nie może być przedmiotem oceny organów Służby Celnej. Organy te ustalają jedynie, czy upłynął 12 miesięczny okres zawieszenia i czy w dalszym ciągu istnieją przyczyny będące podstawą zawieszenia. Z akt sprawy wynika, że w obydwu przypadkach istnienie powyższych przesłanek zostało przez organy prawidłowo ustalone.

Z tego powodu organy nie mogły również ustalać prawdopodobieństwa skazania funkcjonariusza za zarzucany czyn, ani oceniać wartości zgromadzonego w postępowaniu przygotowawczym materiału dowodowego, a tym bardziej oceniać stopnia zawinienia skarżącego. Organy nie naruszyły konstytucyjnej zasady domniemania niewinności, ponieważ to nie wina, czy brak winy skarżącego legła u podstaw wydanej decyzji o zwolnieniu (art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej), lecz długość okresu zawieszenia zależna od okresu prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego (art. 105 pkt 10 tejże ustawy).

W rezultacie powyższych ustaleń Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej w B. P., zgodnie z art. 7 i 77 § 1 K.p.a. podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.). W szczególności organ ten w sposób bezsporny ustalił, że do czasu wydania kwestionowanej decyzji nie ustąpiła przyczyna będąca podstawą zawieszenia skarżącego w pełnieniu służby. Ustalając przesłanki zawieszenia organ uzyskał informację z Prokuratury Apelacyjnej w Lublinie o planowanej do dnia 31 grudnia 2009 r. dacie zakończenia postępowania przygotowawczego. Z oświadczenia pełnomocnika skarżącego złożonego na rozprawie wynika, że postępowanie toczy się obecnie przed Sądem Rejonowym w Chełmie i do dnia rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie zostało prawomocnie zakończone.

Jeśli chodzi o przedstawione przez pełnomocnika skarżącego w ramach wniosków dowodowych cztery decyzje Szefa Służby Celnej uchylające w postępowaniu odwoławczym decyzje organów pierwszej instancji w sprawie zwolnienia funkcjonariuszy celnych, to nie dotyczą one skarżącego i pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości decyzji administracyjnych kontrolowanych w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, zarówno Dyrektor Izby Celnej w B. P., jak i Szef Służby Celnej nie przekroczyli granic uznania administracyjnego. Podejmując decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby w warunkach uznania administracyjnego, organy wyważyły interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 K.p.a.). Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że podejmując decyzję o zwolnieniu miał na względzie przede wszystkim, iż przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu skarżącego był interes społeczny, tzn. dobro Służby Celnej, któremu to interesowi ustawodawca dał normatywny wyraz w art. 76 ustawy o Służbie Celnej, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię. W tym zakresie orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że skoro skarżącemu jako funkcjonariuszowi publicznemu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowej, w tym konkretnie przypadku Służby Celnej, której jest funkcjonariuszem, to waga i rodzaj zarzucanego mu czynu (przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego) przemawiały za zwolnieniem ze służby. Orzekające w sprawie organy słusznie także zwróciły uwagę, że przejawem interesu społecznego w tej sprawie były także względy natury organizacyjnej; przedłużająca się absencja funkcjonariusza dezorganizowała pracę w jednostce, w której pełnił służbę i utrudniała prawidłową realizację zadań nałożonych na Służbę Celną. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej: "P.p.s.a.".

R.T., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 103 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej przez nieuwzględnienie wieloletniej wzorowej służby funkcjonariusza celnego, pomówionego o przyjęcie korzyści majątkowej, który nie może oczyścić się z zarzutu z powodu przewlekłości, ponad rozsądną miarę, postępowania karnego, nie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przedłużenie zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego;

2) przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 ust. 1 pkt c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ administracji w zaskarżonej decyzji następujących przepisów prawa:

a) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie słusznego interesu R.T. przemawiającego za pozostawieniem go w zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, a nie zwalnianiu ze służby celnej;

b) art. 8 i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 5 § 1 K.p.k. i w zw. z art. 2, art. 9, art. 32 ust. 1 i art. 42 ust, 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P. przez niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby, niewinnego w świetle prawa z powodu przedstawienia mu w postępowaniu karnym przygotowawczym bezzasadnego zarzutu łapownictwa, od którego nie może się on uwolnić wskutek przewlekłości prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego.

W oparciu o powyższe podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając podniesione zarzuty pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną stwierdził, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny co do przebiegu postępowania; nie można się jednak w świetle konstytucyjnych zasad równości, demokratyzmu, domniemania niewinności i prawa do sądu, zgodzić z tym, że spośród wielu funkcjonariuszy zawieszonych z powodu tej samej sprawy karnej, w stosunku do R.T. nie zachodzi przypadek pozostawienia go w zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego.

Pełnomocnik wskazał, iż z uwagi na to, że zaskarżone decyzje mają charakter uznania administracyjnego, toteż i sądowa kontrola opiera się w pewnym zakresie na uznaniowości. Wobec tego za uzasadnione uznał pełnomocnik przytoczenie tej samej argumentacji, co w skardze. W dalszym wywodzie uzasadnienia autor skargi kasacyjnej powtórzył zatem treść uzasadnienia skargi wniesionej do Sądu pierwszej instancji. Dodatkowo podkreślił, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie ma wzmianki co do tego, że organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę możliwości przedłużenia, w oparciu o przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku (art. 23 ust. 3 dawnej ustawy o Służbie Celnej), zawieszenia skarżącego w pełnieniu służby do czasu zakończenia postępowania karnego.

W złożonym w dniu 15 kwietnia 2011 r. piśmie procesowym nowy, ustanowiony w toku postępowania kasacyjnego, pełnomocnik podtrzymał w całości wniesioną skargę kasacyjną i przedstawił uzupełniające uzasadnienie podniesionych w niej zarzutów koncentrując się na zarzucie wadliwej oceny przez Sąd pierwszej instancji zastosowania art. 7 K.p.a. w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. W ocenie pełnomocnika, naruszone zostały wynikające z tego przepisu zasady: dążenia do wyjaśnienia prawdy obiektywnej oraz domniemania załatwienia sprawy w sposób pozytywny dla interesu strony. Organy orzekające w sprawie zwolnienia R.T. ze Służby Celnej poprzestały bowiem na stwierdzeniu określonych w ustawie o Służbie Celnej przesłanek zwolnienia, pomijając istotną okoliczność stanowiącą materialną przesłankę przedłużenia okresu zwieszenia funkcjonariusza w pełnieniu służby do czasu zakończenia postępowania karnego, tj. przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", która trwała w dacie wydawania decyzji o zwolnieniu. Okolicznością przemawiającą za szczególnie uzasadnionym przypadkiem w tej sprawie było prawo funkcjonariusza do korzystania z zasady domniemania niewinności. Orzekające w sprawie organy, z naruszeniem art. 103 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, nie wzięły pod uwagę, że sytuacja skarżącego nadal spełnia przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", co prowadzi do sprzeczności decyzji o zwolnieniu ze służby z treścią decyzji przedłużającej zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej przejawia się natomiast brakiem zbadania i nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, stosownie do art. 7, 8, 11 i 77 § 1 K.p.a.

W szczególności organy prowadzące postępowanie, a także Sąd pierwszej instancji, nie wyważyły w sposób prawidłowy interesu społecznego i słusznego interesu obywatela stanowiącego kryterium orzekania w ramach uznania administracyjnego, niesłusznie dając pierwszeństwo interesowi społecznemu i nie biorąc pod uwagę, że skarżący jest objęty domniemaniem niewinności. W rezultacie, w ocenie pełnomocnika, przy wydaniu decyzji o zwolnieniu ze służby doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz do przekroczenia granic uznania administracyjnego, czego nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżony wyrok.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej; z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, którego przesłanki wymienione są w art. 183 § 2 P.p.s.a. Oznacza to, że w braku przesłanek nieważności, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny ocenia jedynie zasadność zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie zmierzają do wykazania, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne, a mianowicie art. 103 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej poprzez uznanie, że nie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przedłużenie zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. W zakresie uchybień procesowych skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi R.T., pomimo naruszenia przez organ administracji w postępowaniu przepisów art. 7, i 77 § 1 K.p.a., bowiem – jak podniesiono – organy orzekające w sprawie zwolnienia ze służby nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w zakresie słusznego interesu skarżącego przemawiającego za pozostawieniem go w zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, a nie zwolnieniem ze służby. Wskazano ponadto na uchybienie zasadom wynikającym z art. 8 i 11 K.p.a. w związku z art. 5 § 1 K.p.k. i w związku z art. 2, 9, 32 ust. 1 42 ust. 3 i 45 ust. 1 Konstytucji R.P. przez zwolnienie funkcjonariusza ze służby w sytuacji, gdy wskutek przewlekłości postępowania karnego nie może się on uwolnić od przedstawionego mu zarzutu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że powyższe zarzuty, jak i przytoczona na ich poparcie argumentacja, nie zasługują na uwzględnienie.

Oceniając w pierwszej kolejności procesową podstawę zaskarżenia należy stwierdzić, że nie ma sporu co do stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji; w tym zakresie skarga kasacyjna zastrzeżeń nie zgłasza. Zaskarżeniem objęto natomiast sferę ocen składających się na tzw. uznanie administracyjne, w ramach którego wydana została decyzja o zwolnieniu ze służby. W tym zakresie należy przypomnieć, że uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi jednak mieścić się w granicach zakreślonych wynikającymi z art. 7 K.p.a.: dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przyznany organowi luz decyzyjny częściowo może być również determinowany już w samej treści przepisu upoważniającego organ do działania na zasadzie uznania administracyjnego. Z taką sytuacją mamy do czynienia, kiedy z brzmienia przepisu materialnego wynika ograniczenie uznania administracyjnego wyrażające się w konstrukcji: "może", "jeżeli". Ma to miejsce w niniejszej sprawie, w której podstawą decyzji o zwolnieniu skarżącego ze Służby Celnej stanowił art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Wydanie przez właściwy organ uznaniowej decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby jest więc w pierwszej kolejności ograniczone ustawową przesłanką upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i trwania w dalszym ciągu przyczyny zawieszenia. Rzeczą organu było więc w pierwszej kolejności ustalenie, czy wystąpiły okoliczności składające się na ww. ustawową przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Bezspornie, w dniu wydania przez Dyrektora Izby Celnej B. P. decyzji o zwolnieniu 12 miesięczny okres zawieszenia R.T. w pełnieniu obowiązków służbowych już upłynął, a przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające wykazało, że pozostaje w toku postępowanie karne stanowiące przyczynę zawieszenia.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, postępowania w sprawie zwolnienia ze służby Dyrektor Izby Celnej w B. P. nie ograniczył jednak tylko do potwierdzenia ww. faktów. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji o zwolnieniu R. T. ze Służby Celnej organ brał pod uwagę także względy interesu społecznego jak i interes strony i w tym zakresie uznał, że przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu skarżącego był interes społeczny przejawiający się w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której skarżący pełnił służbę, kiedy to przedłużająca się absencja funkcjonariusza dezorganizowała pracę w jednostce. Ponadto organ zważył, iż dobro Służby Celnej wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, czemu ustawodawca dał wyraz w art. 76 ustawy o Służbie Celnej, ustanawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię. Skoro skarżącemu jako funkcjonariuszowi publicznemu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko działalności instytucji publicznej, w tym przypadku przeciwko Służbie Celnej, której jest funkcjonariuszem, to waga i rodzaj zarzucanego mu czynu (przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego) dają podstawy do powzięcia wątpliwości co do dochowania wymogu nieposzlakowanej opinii.

Należy stwierdzić, iż ocena, czy przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. Nie wynika to z prostego odczytania treści art. 7 K.p.a. Ustawodawca w art. 7 K.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony. We wcześniejszym okresie w orzecznictwie sądowym uznawano co do zasady dominację interesu społecznego nad słusznym interesem strony (np. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1981 r., sygn. akt SA 820/81 z glosą J. Łętowskiego, ONSA 1981/1/57, OSP 1982/1-2/22, w którym wskazano, że "obrona interesu indywidualnego i jej zakres sięgają do granic kolizji z interesem społecznym - jako wartością nadrzędną w państwie socjalistycznym"). W wyroku SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNCP 1994/9/181) stwierdzono, natomiast że "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli.". Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w niepublikowanym wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1800/06, że przy rozstrzyganiu sprawy decyzją opartą na uznaniu administracyjnym za udzieleniem ochrony interesowi społecznemu muszą przemawiać istotne przesłanki wykluczające przyznanie tej ochrony stronie postępowania.

Oceniając w tych kategoriach rozstrzygnięcie przyjęte przez orzekające w sprawie organy należy wziąć pod uwagę przede wszystkim treść i charakter stosunku prawnego, którego dotyczyła zaskarżona decyzja oraz wynikające z treści tego stosunku prawnego obowiązki i uprawnienia stron. Stosunki służbowe, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, nie są stosunkami pracy, lecz mają charakter stosunków administracyjnoprawnych, powstających w drodze powołania, w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. Specyfika statusu pracowniczego funkcjonariuszy tzw. służb mundurowych była niejednokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyroki z 23 września 1997 r., sygn. K. 25/96, OTK ZU nr 3-4/1997, poz. 36 oraz z 27 stycznia 2003 r., sygn. SK 27/02, OTK ZU nr 1/A/2003, poz. 2). Jak podkreślał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach swoich orzeczeń, kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania musi się poddać regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też wymagającej spełniania szczególnych cech personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych, pełnej dyspozycyjności i zależności od władzy służbowej, a także bardziej rygorystycznym niż w przypadku stosunków pracy zasadom utraty statusu pracowniczego (np. wyroki TK: z dnia 14 grudnia 1999 r. sygn. SK 14/98, OTK ZU 1999/7/163, z dnia 19 października 2004 r. sygn. K 1/04, OTK-A 2004/9/93), z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. K 46/05, OTK-A 2007/2/10).

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy o służbie Celnej stanowi, że Służba Celna jest jednolitą formacją umundurowaną utworzoną w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier. Przepis art. 76 ustawy od osoby, która może pełnić służbę w Służbie Celnej wymaga m. in., by posiadała nieposzlakowaną opinię. Ta szczególna cecha stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej ma istotne znaczenie przy ocenie zasadności podjęcia uznaniowej decyzji o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza, wobec którego zastosowano obligatoryjne zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych w oparciu o przepis art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej).

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy orzekające prawidłowo uznały, że interes skarżącego w pozostawieniu go w Służbie Celnej, względy finansowe oraz sytuacja osobista i rodzinna, na które powoływał się skarżący, nie mogły zyskać przewagi nad interesem i dobrem służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podzielając w zaskarżonym wyroku stanowisko przyjęte przez organy Służby Celnej dokonał prawidłowej oceny prawnej sprawy. Należy przy tym podkreślić, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest kontrolą ograniczoną; nie obejmuje celowości wyboru przez organ administracji publicznej takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, ale ogranicza się do zbadania, czy wybór ten nie nosi cech dowolności. Przedmiotem oceny sądu jest kwestia, czy organ zebrał w sprawie cały materiał dowodowy i dokonał wyboru sposobu jej rozstrzygnięcia po wszechstronnym rozważeniu okoliczności sprawy, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w pełni uwzględniając unormowania zawarte w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Biorąc pod uwagę niesporne okoliczności sprawy, zasadnie Sąd uznał, że przy wydaniu decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie uzasadnia również powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na zasady określone w art. 2, 32 ust. 1, 42 ust. 3 oraz 45 ust. 1 Konstytucji R.P. Zarzut nawiązujący do art. 2 Konstytucji, nie został uzasadniony; autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnia, w czym upatruje naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego. Zarzut ten musi więc pozostać poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jeśli chodzi natomiast o naruszenie zasady równości, wnoszący skargę kasacyjną dostrzega je w zróżnicowaniu sytuacji skarżącego oraz innych funkcjonariuszy objętych tym samym postępowaniem karnym, wobec których postępowania w sprawie o zwolnienie ze Służby Celnej przebiegały w odmienny sposób, aniżeli w sprawie skarżącego. W tej kwestii należy stwierdzić, że odrębność sytuacji procesowych i wynikających z nich rozstrzygnięć nie może być kwalifikowana jako wyłom w równym traktowaniu osób objętych wskazaną wyżej cechą wspólną. Jak wynika z treści dołączonych do akt kopii decyzji organu odwoławczego, wydanych w stosunku do innych funkcjonariuszy, dotyczące ich decyzje pierwszoinstancyjne zostały uchylone na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., a więc z przyczyn procesowych, a nie prawnomaterialnych. Nie można w tej sytuacji mówić o nierówności wobec prawa. Ponadto, jak niejednokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny, zasada równości wobec prawa nie ma charakteru absolutnego.

Nie można także oceniać zaskarżonego wyroku i decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w płaszczyźnie wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji zasady domniemania niewinności. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił (wyrok z dnia 19 października 2004 r. sygn. K 1/04, OTK-A 2004/9/93), że chociaż umieszczenie w Konstytucji pośród wolności i praw obywatelskich przepisu dotyczącego domniemania niewinności może wprawdzie prowadzić do rozszerzenia zakresu stosowania tej zasady poza ramy procesu karnego, to jednak zasadniczą rolą zasady domniemania niewinności jest stworzenie oskarżonemu konkretnych gwarancji w procesie karnym. W wyroku z 17 grudnia 2003 r., sygn. SK 15/02 (OTK ZU 2003/9/A/103) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że zamieszczenie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, nie oznacza rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji. Przedmiotem niniejszej sprawy było rozwiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej w oparciu o przepis ustawy pragmatycznej, który w żadnym stopniu nie nawiązuje do winy funkcjonariusza jako przesłanki zwolnienia ze służby. Stąd zasada domniemania niewinności pozostawała poza zakresem ocen przyjętych przez organy orzekające w sprawie zwolnienia, a tym samym poza zakresem sądowej kontroli wydanych w tej sprawie decyzji.

Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia prawa skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez uzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, jaki gwarantuje art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga wniesiona przez R.T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie została niezwłocznie przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako miejscowo właściwemu i rozpoznana bez uzasadnionej zwłoki przez ten Sąd. Natomiast zarzucana przez skarżącego przewlekłość postępowania karnego nie może być przedmiotem oceny przez sąd administracyjny.

W świetle przedstawionych wywodów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonych decyzji, pomimo wymienionych w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania administracyjnego i zasad konstytucyjnych.

Przechodząc do oceny zarzutu odnoszącego się do prawa materialnego należy stwierdzić, że jest on nieprawidłowo skonstruowany, a ponadto nietrafny. Zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. podstawa skargi kasacyjnej w zakresie naruszeń prawa materialnego może mieć postać zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego lub jego niewłaściwego zastosowania. Skarga kasacyjna tym wymogom nie odpowiada, gdyż nie określa postaci naruszenia art. 103 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany podstawami kasacyjnymi, nie ma możliwości odniesienia się do niesprecyzowanego zarzutu skargi kasacyjnej; nie jest też upoważniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów, ani ich uzupełniania. Abstrahując nawet od tej wady konstrukcyjnej stwierdzić należy, że w sprawie, której dotyczyła zaskarżona decyzja przepis art. 103 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej nie miał zastosowania.

Odnosząc się z kolei do argumentacji przedstawionej w piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie uzasadnienia skargi kasacyjnej trzeba stwierdzić, że nie można podzielić wyrażonego w tym piśmie poglądu o sprzeczności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze Służby Celnej z decyzją o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, wydaną na podstawie art. 23 ust. 1 poprzedniej ustawy o Służbie Celnej (art. 103 ust. 1 i 3 ustawy obowiązującej obecnie). Niewątpliwie przyznać należy, że pomiędzy obu tymi decyzjami istnieje bezpośredni związek - decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie może być wydana bez uprzednio wydanej ostatecznej (prawomocnej) decyzji o zawieszeniu funkcjonariusza w pełnieniu służby (przy jednoczesnym trwaniu w dalszym ciągu zarówno stanu zawieszenia jak i przyczyny jego zastosowania). Inny jest jednak tryb podejmowania tych decyzji i zasadniczo odrębne przesłanki. Przesłanka zaistnienia "szczególnie uzasadnionego wypadku", uzasadniająca w myśl art. 23 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy (obecnie art. 103 ust. 3) przedłużenie okresu zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu służby do czasu zakończenia postępowania karnego, nie występuje przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu ze służby w trybie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Przesłanka ta, jako odsyłająca w konkretnym stanie faktycznym sprawy do okoliczności szczególnych, wyjątkowych, nie może być interpretowana rozszerzająco (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 793/09, publik. w Lex nr 595540). Istnienie zatem decyzji przedłużającej, na podstawie art. 23 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy, okres zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych nie mogło stanowić przeszkody w podjęciu przez organ decyzji o zwolnieniu skarżącego ze Służby Celnej.

W świetle przedstawionych wywodów zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za nietrafne, co musiało skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.