Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 956/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 956/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 r., sprawy ze skargi B.K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13 marca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 13 marca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz w zw. z art.18, art.23 §3a i § 4 pkt 1, art. 59§ 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U.z 2012 r. poz.1015 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie nr [...] Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 stycznia 2013 r. o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...].

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach:

Dyrektor Izby Celnej prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do B.K., wspólnika spółki K. B. K, D. N., w oparciu o tytułu wykonawcze z dnia 5 września 2003 r. w celu ściągnięcia należności celnych za rok 1999 w wysokości 21.101,40 zł. Pismem z dnia 4 stycznia 2007 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), tj. ze względu na brak wymagalności obowiązków pieniężnych. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] z dnia 17 kwietnia 2007 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego uzasadniając, iż zobowiązania celne nie uległy przedawnieniu i nadal pozostają wymagalne. Na postanowienie to dłużnik wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, który postanowieniem z dnia 18 lipca 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając że stany faktyczne wskazane jako podstawa prawna dopuszczalności danego środka zaskarżenia (zarzuty), nie mogą być przedmiotem innych środków prawnych. Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 11 września 2009 r., sygn. akt I SA/KR 1210/09 uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając iż kwestia przedawnienia może być badana zarówno na etapie postępowania w przedmiocie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.) jak i później na etapie badania (z urzędu lub na wniosek) zasadności umorzenia postępowania w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Ponadto w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że organ odwoławczy powinien zbadać problematykę przedawnienia egzekwowania wobec skarżącego należności celnych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 170/10 oddalił skargę kasacyjną, wywiedzioną przez organ od ww. wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 8 grudnia 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji wskazał, że organ egzekucyjny prawidłowo rozpoznał zarzut zobowiązanego dotyczący przedawnienia obowiązku, bowiem w sprawie wypowiedział się wierzyciel (autor kwestionowanego postanowienia) uznając, że przedawnienie nie nastąpiło. Organ egzekucyjny będąc jedynie wykonawcą woli wierzyciela, był związany tym stanowiskiem, co wskazuje na prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Na skutek skargi skarżącego, wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 120/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że organ odwoławczy powinien zbadać zasadność zarzutów dotyczących przedawnienia egzekwowanych należności. Rozpoznając sprawę, powinien poczynić ustalenia co do przedawnienia zobowiązania i ocenić je w świetle adekwatnych przepisów albo uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2012 r., Dyrektor Izby Skarbowej uchylił ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej, przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. Ten zaś postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych względem skarżącego.

W zażaleniu na to postanowienie, skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucając organowi bezpodstawne powoływanie się na przesłanki przerywające bieg terminu przedawnienia. Skarżący stwierdził, że sprawa uległa przedawnieniu, gdyż z przepisów wynika niemożność dochodzenia należności celnych w po upływie trzech lat od dnia, w którym decyzja wymiarowa stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia 8 maja 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił ww. postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów egzekucyjnych zostało zakończone wskutek spłaty dochodzonych należności w dniu 9 maja 2012 r. Nie było zatem podstaw do rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie postępowania, albowiem żądanie to stało się bezprzedmiotowe z chwilą zakończenia postępowania. To zaś uzasadniało umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości.

Na skutek kolejnej skargi B.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 1023/13 uchylił powyższe postanowienie, zobowiązując organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania zażalenia skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 stycznia 2013 r., a w razie uznania (czego Sąd w żadnym przypadku nie przesądził), że w piśmie z dnia 4 stycznia 2007 r. i na kolejnych etapach postępowania skarżący wykazał, iż postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z uwagi na przedawnienie dochodzonych obowiązków, by organ egzekucyjny podjął właściwe kroki w celu zagwarantowania skarżącemu praw, jakie ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyznaje dłużnikom w postępowaniu mającym na celu egzekucję obowiązków przedawnionych.

Jak już na wstępie wskazano organ odwoławczy rozpoznając sprawę postanowieniem nr [..] z dnia 13 marca 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie nr [...] Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 stycznia 2013 r. o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...]. W jego uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w szczególności przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 cyt. ustawy , uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przywołując treść art. 83 ust.3 , 4 pkt 1 oraz ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne w brzmieniu obowiązującym w czasie , gdy powstał obowiązek uiszczenia należności celnych organ wskazał, że bieg przedawnienia przedmiotowych należności celnych był przerwany dwukrotnie, po raz pierwszy w dniu 16 października 2000 r. na wskutek wszczęcia egzekucji tych należności, objętych tytułem wykonawczym z dnia 28 września 2000 r., a po raz drugi doszło wskutek wszczęcia ponownej egzekucji przedmiotowych obowiązków pieniężnych w dniu 22 września 2003 r. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 5 września 2003 r. Tym samym nie doszło do przedawnienia ww. należności i żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ uznał za nieuzasadnione.

W skardze od powyższego postanowienia wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący B.K. zarzucił:1)naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 83 ust. 3 u.p.c. poprzez błędne przyjęcie, iż należności celne dochodzone od skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym nie uległy przedawnieniu, jakkolwiek prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego przemawia za przyjęciem, iż od dnia 2 sierpnia 2000r. tj. daty, w której decyzje wymiarowe stały się ostatecznie do dnia doręczenia tytułów wykonawczych z dnia 5 września 2003r. nr [...] do [...] tj. 22 września 2003r minęły trzy lata; 2)naruszenie art. 83 ust. 4 pkt 1 u.p.c. w zw. z art. 26 § 1 i § 2 oraz art. 32 § 1u.p.e.a. w brzmieniu z października 2000 r. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wszczęte zostało wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu nr [...], pomimo że nie został on skutecznie doręczony zobowiązanemu, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia należności celnych wynikających z decyzji z dnia 28 maja 1999 r. o numerach[...] do [...] oraz z dnia 28 maja 1999 r. o numerach [...] do [...]. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Stosownie zaś do treści art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego postanowienia organu I instancji w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 5 września 2003 r. ,oznaczonych nr [...] do [...] winno zostać umorzone, wobec przedawnienia należności celnych objętych ww. tytułami, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zd. Sądu stanowisko organów, iż nie doszło do przedawnienia należności celnych objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi, a tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest uprawnione.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U.z 2012 r. poz.1015 ze zm., dalej u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Postępowanie egzekucyjne może być także umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.(art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Odnosząc okoliczności faktyczne nin. sprawy do przedstawionych wyżej przesłanek , uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego trzeba stwierdzić, że żadna z nich nie zachodzi. W tym nie zachodzi przesłanka z pkt 2 § 1 art. 59 u.p.e.a., albowiem wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności celnych. Do oceny przedawnienia należności celnych objętych wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (dalej: u.p.c.), w brzmieniu obowiązującym w czasie, gdy powstał obowiązek uiszczenia należności , tj. w okresie od 10 czerwca 1997 r. do 20 października 1997 r. i co do tego między organami obu instancji i skarżącym sporu nie ma. W myśl art. 83 ust. 3 u.p.c., należności celne mogą być dochodzone w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 14 maja 1999 r. o numerach: [...] do [...] oraz z dnia 28 maja 1999 r. o numerach: [...] do [...], stanowiące podstawę prawną należności celnych wykazanych w powyższych tytułach wykonawczych z dnia 5 września 2003 r., wystawionych wobec skarżącego B.K., stały się ostateczne w dniu 2 sierpnia 2000 r. Zgodnie natomiast z art. 83 ust. 4 pkt 1 u.p.c. bieg przedawnienia należności celnych przerywa wszczęcie egzekucji. Po każdym zaś przerwaniu, przedawnienie biegnie na nowo, począwszy od terminu wniesienia wpłaty (art. 83 ust. 5 pkt 1 u.p.c.) albo ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna (art. 83 ust. 5 pkt 2 u.p.c.).

Bieg terminu przedawnienia ww. należności celnych został po raz pierwszy przerwany w dniu 16 października 2000 r., na skutek wszczęcia egzekucji tych należności objętych tytułem wykonawczym z dnia 28 września 2000 r., oznaczonym numerem [...], wystawionym przez Urząd Celny wobec K. s.c. B.K., D.N.. Otrzymanie odpisu tego tytułu wykonawczego w dniu 16 października 2000 r. potwierdzili własnoręcznymi podpisami obaj wspólnicy – B.K. i D.N. (vide: k. 3 akt adm.). Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie powyższego tytułu wykonawczego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało umorzone postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 9 stycznia 2001r. nr [...], ze względu na bezskuteczność egzekucji (nieściągalność dochodzonych należności celnych).

Od tego zdarzenia przedawnienie ww. należności celnych rozpoczęło swój bieg na nowo. Do kolejnego przerwania biegu przedawnienia ww. należności celnych, doszło wskutek wszczęcia ponownej egzekucji tych obowiązków pieniężnych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 5 września 2003 r. , oznaczonych numerami: [...] do [...], wystawionych przez Izbę Celną wobec B. K., wspólnika spółki cywilnej K. Egzekucja należności celnych objętych ww. tytułami wykonawczymi została wszczęta w dniu 22 września 2003 r., na skutek doręczenia zobowiązanemu odpisów powyższych tytułów wykonawczych i była prowadzona przez Dyrektora Izby Celnej nieprzerwanie aż do 9 maja 2012 r., kiedy to zobowiązany dokonał ostatniej wpłaty na ich poczet, powodującej wygaśnięcie egzekwowanych obowiązków.

Nie ma więc wątpliwości co do tego, że w okresie pomiędzy dniem, w którym decyzje stanowiące podstawę prawną ww. obowiązków pieniężnych stały się ostateczne, a chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 5 września 2003 r., zaistniały okoliczności powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia i rozpoczęcie jego biegu na nowo. Okolicznością przerywającą bieg przedawnienia niewątpliwie bowiem było wszczęcie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 28 września 2000 r., a zdarzeniem, od którego termin przedawnienia zaczął biec na nowo było umorzenie tegoż właśnie postępowania egzekucyjnego w dniu 9 stycznia 2001 r.

W tym stanie faktycznym, mając na uwadze treść art. 83 ust. 4 pkt 1 u.p.c. w zw. z art. 83 ust. 5 pkt 2 u.p.c. oczywistym jest, iż nie doszło do przedawnienia ww. należności celnych wynikających z decyzji wydanych w dniach 14 i 28 maja 1999 r. Żaden z okresów, w których termin przedawnienia biegł, nie przekroczył trzech lat. Z tych też powodów żądanie skarżącego dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., było nieuzasadnione.

W świetle powyższego Sąd uznał zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 83 ust. 3 u.p.c. za bezpodstawny.

Za nieuzasadniony Sąd uznał także drugi z zarzutów sformułowanych w petitum skargi, odnoszący się do przepisów art. 26 § 1 i § 2 oraz art. 32 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu z października 2000 r. Skarżący stwierdził, że momentem wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest m.in. chwila doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a tymczasem zostały mu doręczone jedynie tytuły wykonawcze z dnia 5 września 2003 r., wobec czego brak było podstaw by utrzymywać, że skutecznie zostało wszczęte jakieś inne postępowanie egzekucyjne dotyczące ww. należności celnych. Podzielając oczywiście stanowisko skarżącego , iż momentem wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest m.in. chwila doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego należy wskazać, że z niebudzących wątpliwości okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynika, iż postępowanie egzekucyjne dotyczące tych samych należności celnych było wszczęte po raz pierwszy w oparciu o pierwotny tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 28 września 2000 r. Odpis tego tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu w dniu 16 października 2000 r. , dowodem czego jest jego własnoręczny podpis złożony na tytule wykonawczym, potwierdzający otrzymanie odpisu tytułu. Stąd też Sąd uznał zarzut naruszenia art. 83 ust. 4 pkt 1 u.p.c. w zw. z art. 26 § 1i § 2 oraz art. 32 § 1 u.p.e.a. za całkowicie bezpodstawny.

Mając na uwadze przytoczone wyżej względy na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił jako nieuzasadnioną.