Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2158/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2013r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej skargę oddala


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o. o. z siedzibą w K. od decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2013 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

W uzasadnieniu Główny Inspektor Sanitarny wskazał, że w dniu 8.08.2012 r. przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] przeprowadzili kontrolę sanitarną spółki [...] Sp. z o. o.

W trakcie czynności kontrolnych przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] przedłożyli wydruki stron internetowych z dnia 7 sierpnia 2012 r. z witryny http://www.[...].p//, na których prezentowane były produkty wprowadzone do obrotu przez spółkę [...] pn.: "[...]".

Analiza treści zawartych na wydrukach stron internetowych dotyczących tych produktów potwierdziła w ocenie organu odwoławczego brak kwalifikacji produktów jako suplementów diety oraz brak określenia "suplement diety" w niedalekim sąsiedztwie nazwy handlowej. Tym samym został naruszony przepis art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914, z późn. zm.), który określa, iż suplementy diety są wprowadzane do obrotu, prezentowane i reklamowane pod nazwą "suplement diety", która nie może być zastąpiona nazwą handlową (wymyśloną) tego środka spożywczego. Jeżeli suplement diety jest oznaczony dodatkowo nazwą handlową (wymyśloną), określenie "suplement diety jest" zamieszczone w bezpośrednim sąsiedztwie tej nazwy.

Nadto w wyniku analizy materiałów reklamowych suplementów diety spółki [...] sp. z o.o., zamieszczonych w czasopismach ([...] nr [...], [...] nr [...], [...] nr [...], [...] nr [...], [...] nr [...], [...] nr [...]) stwierdzono przypisywanie prezentowanym tam suplementom diety właściwości leczniczych np.:

1. "[...]" - (czasopismo [...] nr [...] - dwutygodnik, data wydania [...] sierpnia 2012 r., czasopismo [...] nr [...] - miesięcznik, data wydania [...] lipca 2012 r., czasopismo [...] nr [...] - miesięcznik, emisja od sierpnia 2012 r.) cyt."Regularne stosowanie [...] pozwala złagodzić wzdęcia i zaburzenia trawienia"

2. "[...]" (czasopismo [...] nr [...] - dwutygodnik, data wydania [...] sierpnia 2012 r.) czasopismo [...] nr [...] - miesięcznik, emisja [...] sierpnia 2012 r., czasopismo [...] nr [...] - miesięcznik, data wydania [...] lipca 2012 r.) cyt. "Chcesz ustrzec siebie i swoją rodzinę przed biegunkami związanymi: ze stosowaniem antybiotyków, ze zmianą diety, z podróżami"

Organ wskazał, że stwierdzone nieprawidłowości naruszają wymagania określone w art. 46 ust. 1 pkt 1a pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Przywołane przepisy art. 46 ust. 1 pkt 1a i pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia - określają, że oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego właściwości oraz przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości z zastrzeżeniem art. 24 i art. 33 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr 1924/2006. Powyższe, jak wynika z ww. ust. 2 stosuje się również do reklamy oraz prezentacji środków spożywczych, w tym w szczególności w odniesieniu do ich kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane.

Ponadto w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 8.08.2012 r. oraz oceny znakowania z dnia 9.08.2012 r. materiałów reklamowych zamieszczonych w katalogu reklamowym (druk kwiecień 2012 r.) spółki [...] sp. z o. o., wynikało, iż materiały te zawierały informacje odnoszące się do właściwości leczniczych reklamowanych tam suplementów diety, i tak:

1. "[...]" (Katalog reklamowy druk: kwiecień 2012 r.) gdzie stwierdzano - "Często mamy do czynienia z powracającymi problemami próchnicy, osadu i kamienia nazębnego czy osłabionych dziąseł. Pomagają ograniczyć szkodliwe działanie bakterii oraz zahamować tworzenie się i odkładanie osadu nazębnego. Systematyczne stosowanie tabletek [...] pomaga zatroszczyć się o higienę jamy ustnej, ułatwia walkę z próchnicą i nieprawidłowym stanem dziąseł. Preparat wspomaga zapobieganie próchnicy."

2. "[...]" (Katalog reklamowy druk: kwiecień 2012 r.) gdzie stwierdzano - "Trzy naturalne aktywne substancje pozwalają jeszcze skuteczniej walczyć z nadwagą i otyłością. [...] dzięki kompleksowemu współdziałaniu wszystkich składników wspiera skuteczną walkę z nadwagą i otyłością."

3. "[...]" (Katalog reklamowy druk: kwiecień 2012 r.) gdzie stwierdzano - "Dzięki badaniom naukowym wiadomo, że [...] stymulują wytwarzanie komórek układu odpornościowego, zwiększają aktywność makrofagów (komórek rozpoznających i niszczących drobnoustroje - czyli bakterie i wirusy) oraz wpływają na produkcję czerwonych krwinek."

4. "[...]" (Katalog reklamowy druk: kwiecień 2012 r.) gdzie stwierdzano - "Najczęstszą przyczyną dyskomfortu są bakterie Escherichia coli, osiedlające się w drogach moczowych. Drobnoustroje wykorzystują osłabienie organizmu. Najważniejsze spośród nich - [...] - oddziałują na bakterie Escherichia coli, uniemożliwiając im osadzanie się na ścianach przewodów moczowych. Preparat wspiera: Usuwanie bakterii E. Coli z dróg moczowych"

Na podstawie wniosku i załączonych dokumentów [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za czyn z art. 103 ust. 1 pkt. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

W ocenie spółki, która odniosła się w toku postępowania do stawianych jej zarzutów, informacje które były zamieszczone na stronach internetowych i w materiałach reklamowych dotyczące produktów pn.: "[...]" nie zawierały informacji przypisujących im właściwości lecznicze ani informacji odwołujących się do takich właściwości.

Informacje zawarte na stronach internetowych oraz w materiałach reklamowych (katalog, czasopisma) zawierają zdaniem Spółki powszechnie dostępne wiadomości o zdrowiu, często nie odnoszące się w ogóle do produktu, opisują właściwości składników mineralnych oraz roślinnych, znajdują poparcie w publikacjach naukowych. W materiałach reklamowych ww. suplementów diety nie zostało wskazane, iż posiadają właściwości lecznicze lub wykazują działanie terapeutyczne. Podniesiono również, że nakład kwestionowanego materiału reklamowego został wyczerpany i nie został wznowiony w ówczesnej formie, także na stronach internetowych zmieniono opis prezentowanych suplementów diety. Zatem wobec dostosowania reklamy i prezentacji suplementów diety do obowiązujących przepisów prawa, brak było podstaw do wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 10.000 złotych.

Mimo to [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, iż nieprzestrzeganie wymagań określonych w art. 27 ust. 4, w art. 46 ust. 1 pkt 1 lit, a i pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wypełnia znamiona czynu, o którym mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy i stanowi podstawę do wymierzenia podmiotowi popełniającemu ten czyn kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.

Odwołanie od decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. wniosła spółka [...], zarzucając wskazanej decyzji naruszenie:

1. art. 104 w zw. z art. 103 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez nie wydanie przez właściwego Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji o stwierdzeniu naruszeniu przepisów zawartych w art. 103 ustawy;

2. art. 6, 7, 8 i 138 § 1 ust. 2 k.p.a., poprzez dopuszczenie się naruszenia przepisów materialnych;

3. art. 46 ust. 1 pkt 1 a i pkt 2 oraz art. 46 ust. 2 ww. ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że materiały wprowadzają konsumentów w błąd;

4. art. 104 ww. ustawy poprzez nieuwzględnienie przy wymiarze kary stopnia szkodliwości czynu.

W uzasadnieniu odwołania podkreślano następczy charakter postępowania kontrolnego prowadzonego przez powiatowy organ sanitarny w stosunku do "egzekucyjnego" postępowania prowadzonego przez organ wojewódzki. Bowiem w pierwszej kolejności powiatowy inspektor sanitarny przeprowadza kontrolę przestrzegania przepisów dotyczących znakowania i reklamy środków spożywczych, w jej wyniku, organ stwierdza naruszenia i wzywa do usunięcia tychże naruszeń w określonym terminie. Dopiero następstwem takiej decyzji jest sankcja karna z tytułu dokonanych naruszeń. Wysokość sankcji zależna być powinna od stwierdzonych przez organ powiatowy naruszeń. W toku postępowania co do naruszeń, podmiot ma prawo odwołać się od decyzji, kwestionując ustalenia oraz wykładnię prawa dokonane przez organ. Nałożenie kary z pominięciem postępowania dotyczącego stwierdzonych naruszeń i brak zapewnienia stronie prawa ich kwestionowania było działaniem rażąco naruszającym przepisy prawa.

Wskazano również, że w piśmie z dnia 4 lutego 2013 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, iż "brak było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie znakowania i prezentacji wzmiankowanych produktów, bowiem strona we własnym zakresie usunęła nieprawidłowości". Z uwagi na powyższe, wobec dostosowania reklamy i prezentacji produktów do wymogów obowiązujących przepisów prawa, organ powinien odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej.

Rozpoznając odwołanie Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, iż zarzut braku wcześniejszego wydania decyzji przez powiatowego inspektora sanitarnego, o stwierdzeniu naruszeniu przepisów zawartych w art. 103 ww. ustawy, jest oderwany od przepisów prawnych, a w szczególności art. 104 tej ustawy.

Przypomniał, że art. 104 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia stanowi: "Kary pieniężne, o których mowa w art. 103, wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny." Organ odwoławczy ocenił, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności nie doszło do naruszenia art. 6, 7, 8 k.p.a.

Jego zdaniem wskazanym suplementom diety przypisywano właściwości lecznicze. W odwołaniu sama skarżąca podnosiła, że zamieszczane były informacje na temat przeciwirusowego działania preparatów, argumentując to tym, że jest to informacja przekazywana z pokolenia na pokolenie.

W opinii Głównego Inspektora Sanitarnego ze zgromadzonych materiałów wynikało, że prezentowane produkty były reklamowane poprzez ukazywanie ich cech leczniczych, takich jak np.: łagodzenie wzdęć, zapobieganie biegunkom itp.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 104 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, organ wskazał, że ustalając wysokość kary pieniężnej postępował zgodnie z art. 104 ust. 2 ustawy tj. uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu oraz art. 17 pkt. 2 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE L. 31 z 1.02.2002 r. str. 1).

Wzięto pod uwagę dotychczasową działalność na rynku spożywczym oraz wielkość obrotu spółki (ustaloną na podstawie pisma pełnomocnika spółki z dnia 14 listopada 2012 r., która wynosiła za ostatni rok obrotowy 43.054.519 złotych). Kara pieniężną w wysokości 10.000 zł jest adekwatna do popełnionych czynów. Brak prawidłowego znakowania suplementów diety, niewłaściwa ich prezentacja i reklama, przypisywanie im właściwości leczniczych, wprowadzanie konsumentów w błąd co do ich właściwości, jest w pełni zawinione przez stronę i narusza przepisy art. 27 ust. 4, w art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji ponosi właściciel zakładu będący podmiotem działającym na rynku spożywczym, co zostało określone w art. 17 ust. 1 ww. rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.

Strona w krótkim czasie usunęła stwierdzone uchybienia i nieprawidłowości w reklamie i prezentacji oferowanych suplementów diety. Tym samym potwierdziła, że reklamy i prezentacja suplementów były niezgodne z przepisami prawa. Sam fakt podjętych przez spółkę działań naprawczych nie zwalnia jej z odpowiedzialności za czyn określony w art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia i nie upoważniał do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, jednocześnie fakt ten został uwzględniony przy ustalaniu wysokości kary.

Organ już wcześniej wymierzył spółce [...] karę pieniężną w wysokości 30.000 zł, dlatego wymierzenie niższej niż orzeczono kary nie odniosłoby właściwego skutku. Reklamowanie i prezentacja przy użyciu wielu form przekazu (prasa, internet, materiały reklamowe) szerokiej gamy suplementów diety, niewłaściwie znakowanych i wprowadzających w błąd konsumenta, co do ich właściwości, świadczy zdaniem organu o braku odpowiedzialności strony.

[...]Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2013 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 104 w zw. z art. 103 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tj.: Dz. U. z 2010 r. Nr 136 poz. 914, ze zm.), poprzez nałożenie kary grzywny, pomimo braku wydania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji stwierdzającej naruszenie art. 103 ww. ustawy;

2. art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, iż organ winien był uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie;

3. art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo braku decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego stwierdzającej naruszenia wymagań określonych w art. 103 ust. 1 ww. ustawy;

4. art. 6 i 8 k.p.a., poprzez dokonanie naruszeń prawa wskazanych w we wcześniejszych zarzutach;

5. art. 104 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przy wymiarze kary stopnia szkodliwości czynu.

Skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2013 r. z wnioskiem ewentualnym o ich uchylenie.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 8 sierpnia 2012 r. kontroli sanitarnej stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu szeregu wymienionych suplementów diety, poprzez brak kwalifikacji produktu oraz określenia "suplement diety" w niedalekim sąsiedztwie nazwy handlowej.

Poza tym zakwestionowano materiały reklamowe suplementów diety pn. "[...]" uznając, iż zawierają informacje odnoszące się do właściwości leczniczych wymienionych suplementów diety.

Decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]kwietnia 2013 r. nakładająca karę była przedwczesna, gdyż wydana została pomimo braku decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego stwierdzającej naruszenie przez Spółkę przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zatem została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

O wymogu wcześniejszego stwierdzenia naruszeń prawa żywnościowego, jako niezbędnego dla wydania przez [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzji, świadczy również relacja art. 103 oraz 104 ww. ustawy, w stosunku do art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Na mocy art. 104 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia organ wojewódzki jest uprawniony do wymierzenia w drodze decyzji kary pieniężnej zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 103 tej ustawy. Organem uprawnionym do stwierdzenia naruszeń wynikających z przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia jest, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny.

Słuszność powyższej tezy potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt. VII SA/Wa 610/09, gdzie Sąd rozpatrując możliwość nałożenia kary w oparciu o art. 103 ustawy stwierdził: "Niedopuszczalna była zatem sytuacja, w której organy sanitarne - pomimo uprzedniego wydania decyzji o obowiązku dostosowania oznakowania produktu do wymogów prawa i zakreśleniu terminu umożliwiającego stronie wykonanie tego obowiązku, nałożyły karę pieniężną, nie czekając na upływ tego terminu".

Nałożenie kary z pominięciem postępowania dotyczącego stwierdzonych naruszeń i zapewnienia stronie prawa ich kwestionowania jest działaniem rażąco naruszającym przepisy prawa.

Organ wydając decyzję przedwcześnie naruszył zasadę prawdy obiektywnej, nie podjął wszelkich niezbędnych kroków dla wszechstronnego zbadania stanu faktycznego i nie ustalił, iż w przedmiotowej sprawie brak jest decyzji stanowiącej podstawę do wymierzenia kary grzywny. Ponadto naruszył zasadę praworządności, gdyż działał wbrew przepisom prawa, wydał decyzję o nałożeniu grzywny, pomimo braku stwierdzenia naruszenia prawa przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

W ocenie skarżącej informacje, które były zamieszczone na stronie internetowej i w materiałach reklamowych nie przypisywały właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, ani nie odwoływały się do takich właściwości.

Omawiane informacje stanowiły ogólne, powszechnie dostępne wiadomości o zdrowiu, często nie odnoszące się w ogóle do produktu. Zawierały opis właściwości składników mineralnych oraz roślinnych, co znajduje oparcie w publikacjach naukowych.

W materiałach reklamowych dotyczących ww. suplementów diety nie zostało wskazane, iż posiadają one właściwości lecznicze lub wykazują działanie terapeutyczne. Konsument jest w stanie odróżnić informacje o właściwościach produktu, od zamieszczonych w reklamie czy stronie internetowej ogólnych informacji o zdrowiu.

Zakupu produktów konsument dokonuje na podstawie informacji zamieszczonych na opakowaniu zewnętrznym. Zatem nie doszło do wprowadzenia konsumenta w błąd, gdyż kwestionowane informacje zamieszczone były wyłącznie na stronach internetowych oraz w materiałach reklamowych.

W piśmie z dnia 10 sierpnia 2012 r. skarżąca poinformowała organ, iż nakład kwestionowanego materiału reklamowego został wyczerpany i nie został wznowiony w ówczesnej formie. Skarżąca dokonała również zmian w prezentacji i reklamie suplementów diety, które miały być emitowane w czasopismach od września 2012 r., a na stronie internetowej www[...].pl, podano kwalifikację produktów jako suplementów diety w sąsiedztwie ich nazw. Zatem niezwłocznie usunięto zarzucane naruszenia.

Wobec dostosowania reklamy i prezentacji produktów do wymogów obowiązujących przepisów prawa, nie powinna zachodzić podstawa do wymierzenia kary pieniężnej.

Skarżąca zakwestionowała ustalenia organu co do nieprawidłowej (naruszającej przepisy) reklamy produktów. Przykładowo w odniesieniu do produktu "[...]" umieszczono w opisie informację "często mamy do czynienia z powracającym problemem próchnicy, osadu, kamienia nazębnego i słabych dziąseł."

Takie stwierdzanie stanowi jedynie przedstawienie konsumentowi informacji co do najczęstszych problemów jamy ustnej. Nie wskazano, że "[...]" Ieczy próchnicę, lecz jedynie, że zmniejsza ryzyko powstania próchnicy wzmacniając dziąsła. Twierdzenia odnoszące się do właściwości "[...]" nie przypisują temu suplementowi właściwości leczniczych, lecz wskazują, że wspomaga fizjologiczne funkcje organizmu.

Podobnie za bezzasadny uznano zarzut dotyczący przypisywania właściwości leczniczych w reklamie i prezentacji suplementu diety "[...]". Właściwości "[...]", polegające na wzmacnianiu naturalnej odporności organizmu i na zmniejszeniu uczucia osłabienia są powszechnie znane i opisane w wielu publikacjach naukowych. Kwestionowane przez organ twierdzenia, nie zawierają odniesień do właściwości leczniczych, lecz do wspomagania fizjologicznych funkcji organizmu, w szczególności wzmacniania odporności.

Organ niesłusznie zakwestionował prezentację i reklamę suplementu diety "[...]", ze względu na rzekome przypisywanie temu produktowi leczniczego działania. W ocenie organu na właściwości lecznicze wskazywać miało stwierdzenie: "regularne stosowanie "[...]" pozwala: ... złagodzić wzdęcia i zaburzenia trawienia ... " ,Chcesz ustrzec siebie i swoją rodzinę przed biegunkami związanymi...". W rzeczywistości, cytaty te wskazują, że suplement diety "[...]" zawiera składniki, które przyczyniają się do utrzymana prawidłowego trawienia, a więc do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Spożywanie tego suplementu przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego, a dzięki temu organizm nie pada ofiarą zaburzeń pokarmowych.

Mimo to zakwestionowane stwierdzenia, dotyczące produktów "[...]", zostały przez skarżącą usunięte.

W piśmie procesowym złożonym w toku postępowania sądowego [...] Sp. z o.o. podniosła, że wydruki stron internetowych, którymi dysponował organ nie oddają w pełni treści w nich zawartych, gdyż były kopiowane, przez co są niewyraźne. Tymczasem strona internetowa wyświetla widok opakowania w pełni czytelnie. Konsument może ustawić widok strony w wybrany przez siebie sposób dopasowując wielkość liter (format widoku) do własnych potrzeb. Z tego względu na stronie internetowej, istniała czytelna informacja o zaklasyfikowaniu produktów jako suplementów diety, każdy z widoków opakowania obejmował bowiem stwierdzenie suplement diety, zamieszczone na jego frontowej ściance.

Konsument zainteresowany zakupem omawianych produktów mógł zapoznać się z opakowaniami i z łatwością stwierdzić klasyfikację produktów jako suplementów diety. Obowiązek umieszczenia określenia "suplement diety" w sąsiedztwie nazwy handlowej dotyczy oznakowania produktu. Brzmienie przepisu art. 27 ust. 4 zdanie 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia jest następujące: "Jeżeli suplement diety jest oznakowany dodatkowo nazwą handlową (wymyśloną), określenie "suplement diety" jest zamieszczane w bezpośrednim sąsiedztwie tej nazwy".

Przepis art. 27 ust. 5 ww. ustawy stanowi natomiast - "Oznakowanie, prezentacja i reklama suplementów diety nie mogą zawierać.......", co oznacza iż ustawodawca rozróżnia kwestie oznakowania od prezentacji i reklamy suplementów diety. Te elementy (oznakowanie i reklama) nie powinny być stosowane zamiennie. Zgodnie również z § 5 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2007 r., Nr 196, poz. 1425, ze zm.) suplementy diety wprowadzane do obrotu znakuje się, umieszczając na opakowaniu określenie "suplement diety". Wymóg ten został spełniony poprzez umieszczenie określenia "suplement diety" na opakowaniu produktów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Skargę należało oddalić.

[...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914, z późn. zm.), wymierzył skarżącej spółce, karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, w związku z faktem nieprzestrzegania wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych określonych w art. 27 ust. 4, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 oraz ust. 2 ww. ustawy.

Zdaniem Sądu analiza treści zawartych w wydrukach stron internetowych dotyczących tych produktów, bezspornie wykazała, że w ich opisie brak było kwalifikacji produktu oraz określenia "suplement diety" w bezpośrednim sąsiedztwie nazwy handlowej.

Stosownie do treści art. 27 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, suplementy diety są wprowadzane do obrotu, prezentowane i reklamowane pod nazwą "suplement diety", która nie może być zastąpiona nazwą handlową (wymyśloną) tego środka spożywczego. Jeżeli suplement diety jest oznaczony dodatkowo nazwą handlową (wymyśloną), określenie "suplement diety" jest zamieszczone w bezpośrednim sąsiedztwie tej nazwy.

W bezpośrednim sąsiedztwie nazw handlowych środków spożywczych opisanych na stronach internetowych spółki, brak było określenia "suplement diety", Tym samym twierdzenie, iż na stronach internetowych były zdjęcia przedstawiające widok opakowania danego suplementu (słabo widoczne na wydrukach tych stron) świadczy jedynie o próbie obejścia przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w zakresie prezentacji suplementów diety w internecie. Zatem organ prawidłowo uznał, że naruszony został art. 27 ust. 4 ww. ustawy i na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 tej ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia zasadnie nałożył karę pieniężną. Zgodnie z treścią tego przepisu, kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych m.in. w art. 27 ust. 4 i art. 46, podlega karze pieniężnej.

W odniesieniu do środków spożywczych, których reklama i prezentacja zamieszczona w czasopismach oraz w katalogu reklamowym wprowadzała konsumenta w błąd, poprzez nieuprawnioną charakterystykę i przypisywanie im właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, to słusznie organ uznał, że doszło do naruszenia art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, poprzez naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 tej ustawy.

Sformułowania użyte w prezentacji i reklamie suplementów diety wskazują potencjalnym konsumentom, że spożywanie tych preparatów pomoże im ustrzec się przed biegunkami ([...]), pozwoli złagodzić wzdęcia i zaburzenia trawienia ([...]), pomoże ograniczyć szkodliwe działanie bakterii i zapobiegnie próchnicy ([...]), wesprze walkę z nadwagą i otyłością ([...]), zwiększy aktywność komórek niszczących drobnoustroje - bakterie i wirusy ([...]), pomoże usunąć bakterie E. Coli z dróg moczowych ([...]).

Organ przekonująco i rzeczowo uzasadnił, że takie informacje nie dotyczą efektów fizjologicznych, charakterystycznych dla środków spożywczych (którymi są suplementy diety), tylko wskazują na modyfikację funkcji fizjologicznych oraz na efekty lecznicze, które są charakterystyczne dla produktów leczniczych.

Zgodnie bowiem z dokumentem Rady Europy z dnia 7 lutego 2008 r. "Homeostasis, a model to distinguish between foods (including food supplements and medicinal products"), odbudowywanie prawidłowych funkcji fizjologicznych jest działaniem produktów leczniczych, a nie środków spożywczych.

Stosowanie suplementów diety, wtedy gdy celem, który konsument chciałby osiągnąć, jest przywrócenie prawidłowych funkcji organizmu, jest pozbawione podstaw. Natomiast w prezentacji i reklamie tych produktów spółka odwoływała się do stanów organizmu, w których występuje brak homeostazy.

Zatem prezentacja i reklama ww. produktów, naruszała art. 46 ust. 1 pkt 1 a i pkt 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, gdyż wprowadzała konsumenta w błąd co do charakterystyki i właściwości środków spożywczych oraz odwoływała się do rzekomych właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia.

Odnosząc się do zarzutu wymierzenia kary, pomimo braku wydania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji stwierdzającej naruszenie art. 103 ww. ustawy, wskazać należy, że wymierzenie tej kary nie jest uzależnione od uprzedniego wydania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego, decyzji nakazującej czy też zakazującej podmiotowi pewnych działań.

Zdaniem Sądu organ dysponował odpowiednim materiałem dowodowym wystarczającym do stwierdzenia, że Spółka prezentując i reklamując suplementy diety naruszyła szereg przepisów regulujących kwestie bezpieczeństwa żywności i żywienia, co następnie prowadziło do konieczności zastosowania przepisów karnych zamieszczonych w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Sankcje karne za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych - określa art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, który nie przewiduje badania, czy też konieczności określenia, i następnie stwierdzenia stopnia zawinienia podmiotu wprowadzającego środek spożywczy do obrotu.

Ustawa daje szeroki zakres uznania administracyjnego w kwestii ustalenia wysokości kary. Jak bowiem wskazano w art. 104 ust. 2 tej ustawy, ustalając wysokość kary pieniężnej, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu. W niniejszej sprawie organ, uwzględniając okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj i stopień stwierdzonych uchybień, wymierzył Spółce karę w wysokości odpowiadającej wartościom przewidzianym w art. 103 ust. 2 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, zostały uwzględnione: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu oraz cel aby kara była skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca. Uwzględniono również fakt, że skarżąca w krótkim czasie usunęła stwierdzone uchybienia i nieprawidłowości w reklamie i prezentacji oferowanych suplementów diety.

Na możliwość wymierzenia powyższej kary nie mogła mieć wpływu podnoszona w skardze okoliczność braku nałożenia na stronę, przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego, obowiązków w postaci dostosowania reklamy i informacji do obowiązujących przepisów.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2013r.,sygn. IIOSK1555/12 (internetowa baza orzeczeń NSA). Poza tym w wyroku NSA z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1749/09 (Lex nr 746765), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "żaden z przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia nie uzależnia możliwości zastosowania kary od upływu terminu zakreślonego stronie w decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o potrzebie prawidłowego oznakowania produktu. Zważyć bowiem należy, że przesłanką wymiaru kary jest nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, ta zaś sytuacja - jak wskazano powyżej - w niniejszej sprawie miała miejsce."

Dlatego należy przypomnieć, że Dział VIII ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia zatytułowany "przepisy karne i kary pieniężne" zawiera dwa rozdziały. Pierwszy z nich zawierający przepisy karne, adresowany jest do sądów powszechnych. Natomiast rozdział drugi, udziela kompetencji do nakładania kar właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu, a podstawą do nałożenia kary jest nie przestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych określonych w art. 27 ust. 4, art. 33 ust. 3 i 4 oraz art. 45 – 49, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 50 ust. 1 i art. 51 oraz na podstawie przepisów wymienionych w art. 50 ust. 2 (w brzmieniu na dzień wydania decyzji).

Przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 ww ustawy, za sam fakt naruszenia wymagań określonych w przepisach tam wymienionych zobowiązuje organ do nałożenia kary pieniężnej.

Należy podkreślić, że Sąd nie podzielił zarzutów skargi, co do naruszenia przez organy sanitarne przepisów postępowania administracyjnego, zważywszy że rzetelne i obszerne uzasadnienia wydanych decyzji, zawierają zarówno wskazanie podstawy faktycznej jak i prawnej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.