Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 674/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art.104 i art.105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 t.j., dalej: "k.p.a.") oraz art.3 pkt. 11 i 21, art.17 ust.1-3, 3c, 4-6 oraz art. 20 ust.2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej: "u.ś.r."), Burmistrz B. S., w wyniku rozpoznania wniosku z dnia 20 marca 2020 r., umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia na rzecz M. S. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Skarżąca", "Strona") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym R. C..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że we wniosku inicjującym postępowanie w przedmiotowej sprawie podkreślono, że wymagający opieki R. C. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, zaś Wnioskodawczyni jest jego siostrzenicą i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2013 r. została ustanowiona jego opiekunem prawnym. Strona podjęła się opieki nad wujem z uwagi na brak osób, które mogłyby nad nim sprawować opiekę, gdyż jedna z jego sióstr boryka się z chorobą alkoholową, natomiast z drugą siostrą nie jest utrzymywany kontakt.

Do wniosku dołączono nowe orzeczenie wydane przez Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 10 września 2019 r., zgodnie z którym R. C. zaliczono do osób trwale całkowicie niezdolnych do pracy oraz trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Zdaniem wnioskodawczyni, orzeczenie to wskazuje na zmianę stanu faktycznego sprawy albowiem poprzednie orzeczenie z dnia 31 sierpnia 2018 r. nr [...], w którym zaliczono R. C. do osób całkowicie niezdolnych do samodzielnej egzystencji ważne było do 31 sierpnia 2019 r.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji uznał, że postępowanie winno być umorzone na podstawie art.105 § 1 k.p.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość, albowiem sprawa ustalenia prawa wnioskodawczyni do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad R. C. była już przedmiotem rozpoznania na podstawie jej wniosku złożonego w dniu 5 marca 2019 r.

Burmistrz B. S., po jego rozpatrzeniu, decyzją z dnia 24 maja 2019r. odmówił Wnioskodawczyni prawa do przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdzając, że jako siostrzenica osoby wymagającej opieki, spokrewniona z nim w linii bocznej, w myśl art.17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., nie należy do osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym.

Wskazana decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], w której organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że skoro na Stronie nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem wymagającego opieki, wnioskowane świadczenie nie może być jej przyznane.

Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 805/19 oddalił skargę na powyższą decyzję.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podniósł, że już w toku poprzedniego postępowania ustalono, że Strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wujem R. C., pozostając osobą nieaktywną zawodowo. Okoliczności te potwierdzono w toku czynności podjętych w ramach obecnego postępowania.

Zdaniem Burmistrza, w odniesieniu do poprzedniego postępowania nie ujawniono żadnych nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Nie uległy zmianie okoliczności prawne, bowiem od czasu rozstrzygnięcia wniosku z marca 2019 r. nie uległy zmianie przepisy art.17 u.ś.r., jak i przepisy K.r.o. regulujące kwestie obowiązku alimentacyjnego, które zmieniałyby sytuację prawną Strony. Bezsprzecznie zaś okoliczność będąca podstawą wydania decyzji z dnia [...] maja 2019 r., dotycząca braku istnienia obowiązku alimentacyjnego Skarżącej względem wuja, a tym samym niespełnienie warunku określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie uległa zmianie w momencie złożenia nowego wniosku, ani też w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją M. S. złożyła od niej odwołanie, w którym zarzuciła skarżonej decyzji naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co w konsekwencji doprowadziło do jego umorzenia, oraz naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności odwołująca się podniosła, że w przedmiotowej sprawie, wobec R. C. zostało wydane nowe orzeczenie, zgodnie z którym został on uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji oraz trwale niezdolnego do pracy. Podkreśliła, że poprzednie orzeczenia, dołączone do uprzednio złożonego wniosku, wydawane były na czas określony, co jednoznacznie dowodzi, że stan zdrowia osoby nad którą sprawuje opiekę uległ pogorszeniu.

Ponadto wskazała, że zmianie uległa również jej sytuacja, bowiem od listopada 2019 r. nie pobiera już zasiłku dla bezrobotnych. Podkreśliła, że zmuszona była do rezygnacji z zatrudnienia, które dawało jej stabilność finansową (umowa na czas nieokreślony), w celu sprawowania opieki nad chorym. W związku z powyższym wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Dodatkowo Skarżąca zarzuciła organowi brak ustaleń w zakresie istnienia jakiejkolwiek innej osoby, która byłaby zobowiązana do alimentacji oraz mogłaby sprawować opiekę nad chorym.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło treść art. 105 § 1 k.p.a. stwierdzając, że przyczyną bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z dnia 20 marca 2020 r. jest tożsamość tej sprawy ze sprawą już ostatecznie i prawomocnie rozstrzygniętą, co oznacza, że organ nie mógł ponownie orzekać w tej samej sprawie. Przez tożsamość sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym należy rozumieć ustalenie identyczności strony (stron) w danym postępowaniu, z uwzględnieniem następstwa prawnego, z kolei na tożsamość sprawy pod względem przedmiotowym składa się treść żądania strony (uprawnienia) lub treść obowiązku, podstawa prawna i stan faktyczny.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy ustalił, że w sprawie występują te same podmioty (Strona - M. S. i podopieczny R. C.), sprawa dotyczy tego samego przedmiotu (wydania decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego), tożsamy jest też stan prawny obowiązujący w datach wydania decyzji odmownej z [...] maja 2019 r. i zaskarżonej (przepisy prawa nie uległy zmianie) oraz niezmieniony jest stan faktyczny sprawy mający istotne dla niej znaczenie.

Wnioskodawczyni nadal nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem nie można zaliczyć jej do żadnej z osób wskazanych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., które mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Jako siostrzenica osoby wymagającej opieki, nie jest bowiem osobą, na której ciąży wobec wujka obowiązek alimentacyjny określony w art. 128 i 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Okoliczność wydania nowego orzeczenia w sprawie niepełnosprawności osoby podlegającej opiece, jak również ustalenie, czy są inne osoby, które byłyby zobowiązane do alimentacji i mogłyby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym nie mają dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenia.

Strona, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, pismem z dnia 22 lipca 2020 r. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie:

1. art. 105 § 1 k.p.a. - poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania z uwagi na tożsamość podmiotowo- przedmiotową z uprzednio wydaną decyzją odmawiającą jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, która ostatecznie została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], podczas gdy decyzja ta dotyczy innego stanu faktycznego;

2. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji;

3. art. 11 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu decyzji, a w szczególności niewyjaśnienie powodów dla których organ uznał, że sprawy z obu wniosków są tożsame m.in. z uwagi na niezmieniony stan faktyczny, co uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do decyzji;

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy celem ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu Skarżąca powtórzyła argumentację wyrażoną w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie zostało wydane nowe orzeczenie, zgodnie z którym osoba, nad którą Skarżąca sprawuje opiekę, została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji i trwale niezdolną do pracy.

Tym razem orzeczenie wydane zostało na czas nieokreślony, co jednoznacznie wskazuje, że stan chorego nigdy nie ulegnie poprawie i zawsze będzie wymagał stałej opieki, której nikt poza Skarżącą nie jest w stanie mu zapewnić. Poprzednie orzeczenia wydawane były na czas określony jednego roku, co jednoznacznie dowodzi, że stan zdrowia R. C. uległ pogorszeniu i nie rokuje poprawy, a które to fakty zostały przez oba organy zignorowane.

Ponadto Skarżąca podniosła, że zmianie uległa jej sytuacja finansowa, bowiem aktualnie nie pobiera już zasiłku dla bezrobotnych, w związku z zakończeniem okresu, na który zasiłek ten został przyznany i podkreśliła, że zmuszona była do rezygnacji z zatrudnienia, które dawało jej stabilność finansową (umowa na czas nieokreślony), w celu sprawowania opieki nad chorym wujkiem.

Zdaniem Skarżącej powyższe okoliczności stanowią o istotnej zmianie okoliczności faktycznych, które winny podlegać ocenie organu, który jednak nie porównał stanu faktycznego w obu sprawach, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia normy określonej w art. 105 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że niniejsze postępowanie jako bezprzedmiotowe winno zostać umorzone z uwagi na tożsamość spraw i niezmieniony stan faktyczny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w K. wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej: "p.p.s.a.").

Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, doprowadziła Sąd do stwierdzenia zasadności skargi, choć podnoszonych w niej zarzutów nie można uznać za trafne.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza B. S. umarzającą w całości postępowanie w sprawie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym wujkiem - R. C..

Podstawą tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, iż w tej sprawie została już wydana ostateczna i prawomocna decyzja odmawiająca przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia, a od wydania wcześniejszej decyzji z dnia 24 maja 2019 r., utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lipca 2019 r., w stosunku do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 listopada 2019 r. oddalił skargę, stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie. Zachodzi w tym wypadku tożsamość spraw zainicjowanych wnioskami odpowiednio z dnia 5 marca 2019 r. oraz 20 marca 2020 r., co powoduje bezprzedmiotowość postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 20 marca 2020 r. i uzasadnia jego umorzenie w całości w związku z wystąpieniem przesłanki wynikającej z art. 105 § 1 k.p.a.

W świetle art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne podlega umorzeniu wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania, o jakiej mowa w powyższym przepisie, oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć - na podstawie przepisów prawa materialnego - o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2009 r., sygn. II OSK 1393/09, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego przepis art. 105 § 1 k.p.a. będzie miał zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Brak przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego przez stronę nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 k.p.a., lecz oznacza bezzasadność żądania strony, co jednak wymaga innego, merytorycznego rozstrzygnięcia.

Podkreślenia wymaga, że decyzja umarzająca postępowanie ma charakter procesowy, gdyż nie załatwia sprawy merytorycznie. Badanie przez Sąd zgodności z prawem takiej decyzji wymaga oceny, czy zasadne jest stanowisko organu, że w sprawie wystąpiły przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydania decyzji z dnia [...] maja 2019 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz Skarżącej oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Kolegium z dnia 17 lipca 2019 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powyższego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania ciągłej opieki nad osobą niepełnosprawną. Ustawodawca przewidział, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w dwóch stanach faktycznych: 1) gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy, 2) gdy dana osoba w ogóle nie podejmuje zatrudnienia. Wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna w obydwóch tych przypadkach musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną, co oznacza, że pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi istnieć bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 24 maja 2019 r., wydanej w wyniku rozpoznania pierwszego wniosku z dnia 5 marca 2019 r., wskazano, iż Wnioskodawczyni jest osobą niepracującą – zrezygnowała z pracy z uwagi na stan zdrowia wujka, nad którym podjęła opiekę. Jednocześnie wskazano, że od dnia 1 października 2018 r. Skarżąca jest zarejestrowana w urzędzie pracy z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, w tym decyzji Starosty S. z dnia 11 stycznia 2019 r. nr [...] przyznającej Skarżącej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 2 stycznia 2019 r., w której wskazano, że okres pobierania zasiłku wynosi 365 dni, pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące utratę prawa do zasiłku. Zdaniem Sądu, posiadanie statusu osoby bezrobotnej przez osobę ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne wyklucza uznanie, iż dana osoba zaprzestała lub nie podejmuje pracy z powodu konieczności sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 u.ś.r. Oznacza to bowiem, iż dana osoba ubiega się o pracę, status osoby bezrobotnej w rozumieniu ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jest niejako surogatem zatrudnienia.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż niewątpliwie chybione są zarzuty podnoszące brak tożsamości sprawy z tego powodu, że uległ pogorszeniu stan zdrowia osoby, nad którą Skarżąca sprawuje opiekę, bowiem obecnie orzeczono wobec niej niepełnosprawność w stopniu znacznym i niezdolność do samodzielnej egzystencji na czas nieokreślony. Argument ten jest pozbawiony znaczenia prawnego wobec faktu, że zarówno w poprzednim jak i nowym orzeczeniu stwierdzono, że osoba ta dla swojej egzystencji wymaga opieki innej osoby. Kwestia ta nie była przez organ kwestionowana, a podstawą odmowy przyznania świadczenia było ustalenie, iż Skarżąca nie znajduje się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Natomiast za trafny uznać należy kolejny argument skargi, iż w sprawie nie mamy do czynienia z identycznym stanem faktycznym jak we wcześniejszym postępowaniu. Wprawdzie Skarżąca wadliwie sformułowała powyższy zarzut, wskazując, iż uległa zmianie (pogorszeniu) jej sytuacja finansowa, albowiem nie otrzymuje już zasiłku dla bezrobotnych, to sam fakt utraty prawa do tego zasiłku i ewentualnie statusu osoby bezrobotnej zaprzecza twierdzeniu organu o pełnej tożsamości sprawy. Kwestia ta – jak wyżej wskazano – ma istotne znaczenie na uprawnienia do przedmiotowego świadczenia.

Tymczasem kwestia ta, a w szczególności, czy Skarżąca nadal posiada status osoby bezrobotnej, nie została w przedmiotowym postępowaniu jednoznacznie wyjaśniona, a tym samym doszło do naruszenia przez organy przepisów postępowania w kontekście nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dla której istotne znaczenie ma rozważenie przesłanki rezygnacji lub niepodjęcia zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, oznacza to naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją powyższych uchybień było co najmniej przedwczesne zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. i umorzenie niniejszego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wobec tego, że organy nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego istniejącego na dzień wydania decyzji, nie mogły dokonać jego subsumpcji do norm prawa materialnego, a tym samym uznać, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania.

Należy dodać, iż o trafności zaskarżonej decyzji nie przesądza też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wydany w sprawie II SA/Sz 805/19 oddalający skargę od poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Ze względu na brak wniosku w tym zakresie wyrok ten nie zawiera uzasadnienia, a zatem także jakichkolwiek ocen prawnych. Można jednak przypuszczać, że podstawą oddalenia skargi było nie tyle pełne podzielenie przez Sąd stanowiska organów w tej sprawie, że Skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 u.ś.r. albowiem nie należy do kręgu osób wskazanych w ust. 1 pkt 4 tego przepisu, to jest osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, co fakt, że Skarżąca posiadała wówczas status osoby bezrobotnej, z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, a zatem również z tego powodu przedmiotowe świadczenie by jej nie przysługiwało.

Organy winny mieć również na uwadze pogląd wyrażany w nowym orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie, w jakim wyklucza z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osoby niespokrewnione w linii prostej i niezobowiązane do alimentacji w rozumieniu art. 128 – 133 K.r.o., rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w sytuacji, gdy inni krewni nie są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi opieki, uchybia konstytucyjnej zasadzie równości. Orzeczenia te (np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. II SA/Ol 245/20, wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 2947/19) odwołują się do prokonstytucyjnej, jak też celowościowej i funkcjonalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W przywołanym wyżej wyroku NSA stwierdził m.in., że uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 u.ś.r. mogą być również osoby niespokrewnione w linii prostej, a sprawowana przez nich opieka nad wymagającym jej członkiem bliskiej rodziny może być uznana za realizację obowiązku wywodzonego z treści art. 144 K.r.o.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podejście to podziela wskazując, iż organ powinien je rozważyć w kontekście rozpatrywanej sprawy, co wymaga też szczegółowego zbadania, czy osoba wymagająca opieki nie posiada innych bliskich krewnych, które w pierwszej kolejności zobowiązane byłyby do świadczenia pomocy i pielęgnacji osoby wymagającej opieki, o której mowa w art. 17 u.ś.r. i czy niemożność sprawowania przez nich tej opieki ma charakter obiektywny, wynikający z udokumentowanego stanu zdrowia, wskazującego na niezdolność i niemożność sprawowania przedmiotowej opieki. W takim bowiem przypadku Skarżąca mogłaby być uznana za osobę uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją lub niepodejmowaniem pracy spowodowanymi koniecznością sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 u.ś.r. w związku z obowiązkiem wynikającym z art. 144 K.r.o., mając jednocześnie na uwadze status Skarżącej, o którym wyżej była mowa. Powyższe powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 ww. ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien dokonać odpowiednich ustaleń faktycznych w zakresie przesłanki niepodejmowania przez Skarżącą zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym wujkiem, a następnie dokonać subsumpcji dokonanych ustaleń do norm prawa materialnego z uwzględnieniem wykładni funkcjonalnej przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wykładnia celowościowa (funkcjonalna) powinna uwzględniać cel powyższego przepisu, którym jest zapewnienie opieki nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji przez osobę z kręgu rodziny i odciążenie od tego obowiązku Państwa, które w przeciwnym wypadku zobowiązane byłoby zapewnić tę opiekę, zaś jej koszt byłby zapewne dużo wyższy niż przewidziane w art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne.