Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 553/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2021 r. sprawy ze skargi O.B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej O.B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] października 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].10.2020 r.) jest bezczynność Wojewody D. w sprawie rozpoznania wniosku O.B. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Z akt sprawy wynika, że [...] września 2019 r. wpłynął do D. Urzędu Wojewódzkiego wniosek O.B. obywatelki Ukrainy (dalej: Strona, Skarżąca) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikami. Wniosek został nadany w urzędzie pocztowym [...] września 2019 r. (w aktach znajduje się kserokopia decyzji Wojewody D. z dnia [...].12.2017 r. którą udzielono Stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce do [...] września 2019 r.).

Pismem z [...] kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].04.2020 r.) pełnomocnik Strony wniósł o wydanie Stronie zaświadczenia w przedmiocie urzędowego potwierdzenia faktu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Kolejnym pismem z [...] maja 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].06.2020 r.) pełnomocnik Strony wniósł o umożliwienie wglądu do akt sprawy.

Ponaglenie w związku z niezałatwieniem sprawy z wniosku Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (wniesiony w dniu [...].09.2019 r.) wpłynęło do organu administracji [...] sierpnia 2020 r. W ponagleniu pełnomocnik Strony, powołując art. 37 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a.) wniósł m. in. o zobowiązanie Wojewody do niezwłocznego rozpoznania wniosku Strony i stwierdził, że zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. postępowanie w sprawie winno być zakończone najpóźniej [...] października 2019 r. a mimo upływu tego terminu Strona nie otrzymała żadnego pisma w sprawie. Ponaglenie Wojewoda, pismem z [...] listopada 2020 r., przekazał do Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazując, że ponaglenie jest uzasadnione.

Ponadto pismami z [...] listopada 2020 r. Wojewoda:

- udzielając odpowiedzi na wniosek Strony o wgląd do akt (wpływ do organu administracji w dniu [...].06.2020 r.) wyznaczył termin zapoznania się z aktami sprawy na [...] listopada 2020 r. godz.12:10. w siedzibie organu;

- wezwał Stronę do osobistego stawiennictwa w D. Urzędzie Wojewódzkim w dniu [...].12.2020 r. (przedstawienie ważnego dokumentu podróży, złożenia odcisków linii papilarnych, dołączenie kompletnie wypełnionego i czytelnie podpisanego przez podmiot powierzający wykonywanie pracy załącznika nr 1 do wniosku, oraz uzupełnienie wniosku).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniesionej [...] października 2020 r. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie z wniosku Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i prace, pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:

- art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 § 1 K.p.a. poprzez rażące niedochowanie miesięcznego terminu na załatwienie sprawy przewidzianego w ww. przepisie;

- art. 36 § 1 w zw. art. 9 K.p.a., poprzez niepoinformowanie Strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, a tym samym niepodanie przyczyn zwłoki, brak wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz brak pouczenia o możliwości wniesienia ponaglenia;

- art. 37 § 4 w zw. art. 9 K.p.a., poprzez niepoinformowanie o przekazaniu ponaglenia, będącego środkiem zaskarżenia, do organu II instancji w terminie 7 dni od daty jego otrzymania;

- art. 6 w zw. z art. 8 K.p.a., statuującego zasadę praworządności poprzez naruszenie, jak i niezastosowanie szeregu przepisów K.p.a. oraz lekceważące podejście do Strony, co nie mogło przyczynić się do pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej;

- art. 61 § 4 w zw. z art. 8, 9 i 10 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, tzn. brak

zawiadomienia Strony o wszczęciu postępowania, co w konsekwencji naruszyło zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu oraz zasadę informowania;

- art. 73 w zw. z art. 10 K.p.a., poprzez niezapewnienie Stronie czynnego udziału w postępowaniu, tj. braku możliwości kontaktu z inspektorem prowadzącym postępowanie, ograniczenie tego kontaktu do sytuacji, w których to urzędnik wzywa stronę do stawiennictwa, co z kolei skutkowało brakiem realnej możliwości uzyskania wglądu do akt sprawy,

Tak formułując zarzuty pełnomocnik Strony wniósł:

a) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) o zobowiązanie przez Sąd organu do niezwłocznego wydania decyzji w przedmiocie udzielenia Stronie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na podjęcie pracy, jednak nie później niż w terminie 14 dni od daty doręczenia do organu I instancji orzeczenia;

b) na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § la p.p.s.a. o stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości oraz iż ta bezczynność lub przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

c) na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. o wymierzenie przez Sąd organowi grzywny w wysokości 1.000,00 zł,

d) na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 7p.p.s.a. o przyznania od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000,00 zł;

e) na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych;

f) na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony wskazał, że do dnia wniesienia skargi nie został rozpoznany wniosek Strony, który wpłynął do organu administracji [...] września 2019 r. Rozumiejąc trudną sytuację organu administracji Strona nie podejmowała przez długu czas interwencji. Istotne było dla strony zaświadczenia, że wniosek złożyła, jednak w tym zakresie nie uzyskała żadnej informacji, podobnie jak w zakresie wglądu do akt sprawy. W ocenie Strony jej prawa w postępowaniu zostały w sposób rażący naruszone, nie tylko bowiem nie otrzymała decyzji w wyznaczonym prawem terminie, ale organ ignorował próby Strony podejmowane w toku postępowania. W ocenie Strony organ w postepowaniu był bezczynny i prowadził postępowanie z naruszeniem zasad procesowych. Sprawa Strony nie jest szczególnie skomplikowana, a mimo to nie został rozpoznana. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej Strona wskazała, że będzie ona stanowić rekompensatę za przeżyty stres spowodowany bezczynnością organu i przewlekłego prowadzenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania i zarzutów skargi, wskazał, że dłuższy niż przewidziany w art. 35 § 1-3 K.p.a. termin rozpoznania sprawy nie wynika ze złej woli pracowników, ale jest wynikiem ogromnej ilości wpływających wniosków, które rozpoznawane są w kolejności wpływu oraz problemów kadrowych. Sprawy są szczególnie skomplikowane wymagają uwagi. Te okoliczności wykluczają, zdaniem Wojewody, możliwość stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania przyznania sumy pieniężnej i nałożenia na organ administracji grywany wskazał, że zgodnie z art. 149 § 2 p.ps.a. możliwe jest albo przyznanie sumy pieniężnej, albo nałożenie grzywny. Jednocześnie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest uzasadnione zastosowanie któregokolwiek z ww. środków. Ponadto zauważył, że wniosek Strony o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie w zakresie jakich krzywd, czy straty Strona doznała w związku z przewlekłością postępowania czy bezczynnością organu.

Zarządzeniem przewodniczącego Wydziału rozdzielono skargę Strony uznając, że dotyczy ona zarówno przewlekłości postępowania prowadzonego przez Wojewodę jak i bezczynność tego organu w rozpoznaniu sprawy Strony i każdą zarejestrowano pod odrębną sygnaturą akt.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że Skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniosła w dniu [...].08.2020 r., tj. przed winieniem skargi). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę

i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532). Sąd ,zgodnie z art. 149 §1a p.p.s.a., zobowiązany jest w każdej sprawie, w której stwierdzi bezczynność lub przewlekłe działania organu administracji dokonać oceny czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.

Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).

W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).

Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).

Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami

w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm.) Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa Skarżącej winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku Skarżącej mimo upływu 11 miesięcy od daty złożenia przez Stronę wniosku, tj. od [...] września 2019 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do [...] października 2020 r.). Wskazany okres 11 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). W okresie 11 miesięcy organ administracji nie tylko nie zakończył postępowania z wniosku Skarżącej, ale nawet tego postępowania nie rozpoczął, ponieważ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie pierwszą czynność zmierzającą do rozpoznania wniosku Strony Wojewoda podjął dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi do Sądu na bezczynności i przewlekłe prowadzenie postępowania, tj. po upływie 11 miesięcy od wpływu wniosku. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku Strony przez 11 miesięcy i w tym okresie nie podjął żadnych czynności w sprawie, należy stwierdzić, że naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji w sposób przewlekły prowadził postępowanie z wniosku Skarżącej (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie pojął żadnych czynności przez 11 miesięcy, w okresie tym nie informował Strony o przyczynach zwłoki, ani nie wskazał innego terminu rozpoznania sprawy, nie reagowała na pisma Strony dotyczące wydania zaświadczenia o złożeniu wniosku o wgląd do akt sprawy. Pierwsze czynności w sprawie podjął dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi do tut. Sądu. Oznacza to, że całkowicie ignorował Stronę przez 11 miesięcy od dnia złożenia wniosku, naruszając przy tym w sposób rażący zarówno przepisy regulujące czas w jakim postępowanie winno być zakończone, prawa Strony w zakresie informacji o przebiegu postępowania, a także zasady procesowe, w szczególności zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a), prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), zasadę informowania (art. 9 K.p.a). Sąd nie dostrzegł też okoliczności uzasadniających, przez tak długi czas, niepodejmowanie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku Strony. Należy wskazać, że wniosek wpłynął do organu administracji pół roku przez ogłoszeniem w Polsce stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii COVID-19 i wprowadzenie związanych z tym ograniczeń w funkcjonowania administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie istniały zatem podstawy do stwierdzenia, że organ administracji naruszył prawo w sposób oczywisty i bez żadnej uzasadnionej przyczyny. Oznaczano, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Zgodnie z art. 149 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniają skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności. Mając jednak na uwadze fakt, że w sprawie o sygn. akt I SAB/Wr 554/20 dotyczącej skargi Strony na bezczynność postępowania Wojewody D. – w tożsamym stanie faktycznym - Sąd w wyroku z 23 lutego 2021 r. już zobowiązał organu administracji do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, orzekanie ponownie w tym samym zakresie stało się zbędne. Dlatego Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Sąd w niniejszej sprawie oddalił skargę w zakresie przyznanie sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., gdyż suma pieniężna została Stronie już przyznana wyrokiem z 3 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SAB/Wr 288/20. Sąd oddalił też skargę w zakresie nałożenie na Wojewodę grzywny, bowiem jak wynika z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może albo orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, albo przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ponieważ Sąd przyznał Skarżącej sumę pieniężną nie było możliwe nałożenia na organ administracji grzywny. (punkt IV sentencji wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).