Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 959/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1, art. 21
journal: Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: § 10 ust. 1, § 44, 46, 47
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA del. Zygmunt Zgierski Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 868/09 w sprawie ze skargi I. M. i R. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 869/09 oddalił skargę I. M. i R. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2009 r.) Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie uchylił, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), w całości decyzję Starosty L. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]orzekającą o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. zmian i odmówił wprowadzenia w tymże operacie żądanej przez I. M. i R. M. zmiany.

Wnioskiem z dnia 19 listopada 2007 r. I. M. i R. M. zwrócili się do Starosty L. o wprowadzenie w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. zmiany dotyczącej oznaczenia powierzchni działki nr [...]własności M. W. powstałej z podziału działki nr [...]. We wniosku podali, iż w dniu 22 stycznia 2004 r. aktem notarialnym nr rep. [...]nabyli od Skarbu Państwa działkę nr [...]położoną w B.gm. B. o pow. 1,09 ha, która powstała z podziału działki nr [...]. Do części przedmiotowego gruntu prawo rości sobie M. W. – właścicielka sąsiedniej działki o nr [...], której powierzchnia została wykazana w operacie ewidencji gruntów na 0,80 ha. W rejestrach gruntów założonych po odnowieniu ewidencji gruntów wsi B. w 1987 r. poprzedniczka prawna M. W. – H. J. figurowała jako właścicielka działki [...]o pow. 0,44 ha.

Przed Sądem Rejonowym w L. toczyło się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] dot. działki wnioskodawców nr [...], które zostało zakończone wyrokiem z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt I C 9630/07 oddalającym powództwo główne i powództwo wzajemne z uwagi na to, że żądanie pozwu nie dotyczyło niezgodności stanu prawnego nieruchomości lecz niezgodności opisu nieruchomości.

Wnioskodawcy podnieśli, iż treść aktualnego wypisu z rejestru gruntów dotycząca powierzchni nieruchomości działki [...]jest zgodna z treścią wpisu w dziale I/6 kw [...] dotyczącym oznaczenia nieruchomości. Koniecznym jest dokonanie zmian w ewidencji gruntów określającym powierzchnię tej działki jako 0,44 ha (zgodnie z rejestrem gruntów po odnowieniu ewidencji gruntów w 1987 r. i odpowiadającą graficznie działce z mapy ewidencyjnej obr. B. w skali 1:2000 zalegającej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej w L.).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] Starosta L. orzekł o odmowie wprowadzenia zmiany w zakresie powierzchni działki nr [...], a po uchyleniu tego rozstrzygnięcia przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], Starosta L. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. zmiany wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...]i [...]z równoczesną zmianą oznaczenia i powierzchni działki nr [...]o pow. 1,09 ha na działkę nr [...]o pow. 0,73 ha oraz zmianą oznaczenia działki nr [...]o pow. 0,80 ha na działkę nr [...]o pow. 0,80 ha.

Na skutek odwołania I. M. i R. M. decyzja ta została decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] uchylona w całości a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Starosta L. wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. zmiany wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] z równoczesną zmianą oznaczenia i powierzchni działki nr [...] o pow. 1,07 ha na działkę nr [...]o pow. 0,71 ha oraz zmianą oznaczenia działki nr [...] o pow. 0,80 ha na działkę nr [...]o pow. 0,80 ha.

W uzasadnieniu podał, że działka nr [...] o pow. 1,44 ha decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia [...] sierpnia 1978 r. została przejęta na rzecz Skarbu Państwa, zaś jej właścicielce A. P. przydzielono do bezpłatnego dożywotniego użytkowania grunt o pow. 0,30 ha i oznaczono go jako działka nr [...]. Nie dokonano jednak wówczas fizycznego podziału działki nr [...]. Następnie aktem notarialnym z 17 marca 1983 r. Rep. [...]H. J. nabyła od Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. 0,80 ha.

W 1987 r. w trakcie odnowienia ewidencji gruntów i budynków dotychczasową mapę ewidencyjną w skali 1:2880 zastąpiono mapą w skali 1:2000 i po raz pierwszy wykazano granicę pomiędzy działkami nr [...]i [...], a w części opisowej operatu ewidencji gruntów wykazano ich powierzchnie – działki nr [...]– 1,09 ha i działki nr [...]– 0,44 ha (łączna powierzchnia działek 1,53 ha). Organ I instancji podniósł, iż w materiałach z odnowienia ewidencji gruntów znajduje się jedynie szkic z pomiaru zewnętrznych granic pierwotnej działki nr [...], brak jest jakiegokolwiek dokumentu pomiarowego określającego położenie punktów granicznych granicy pomiędzy działkami nr [...]i [...]. Obecnie działka nr [...]o pow. 0,80 ha wpisana jest w KW [...] na rzecz M. W. na podstawie aktu notarialnego – umowy darowizny od matki H. J. z dnia [...] września 1997 r. Nr Rep. [...], natomiast działka nr [...]o pow. 1,09 ha wpisana jest w KW [...] na rzecz I. M. w ½ części i R. M. w ½ części na podstawie aktu notarialnego z dnia 23 lipca 2004 r. Nr Rep. [...].

W dniu 30 maja 2008 r. przeprowadzona została rozprawa graniczna z udziałem zainteresowanych stron. W jej trakcie ustalono, iż wschodnia część dawnej działki nr [...] obsiana jest zbożem (zgodnie z oświadczeniem H. J. uprawiana jako grunt orny), a zachodnia część porośnięta trawą. W dniu 9 czerwca 2009 r. dokonany został na gruncie pomiar bezpośredni granic zewnętrznych, który wykazał, że łączna powierzchnia działek powstałych z pierwotnej działki nr [...] wynosi 1,53 ha, a nie jak wykazano w ewidencji gruntów i budynków 1,89 ha. Ustalono także, iż powierzchnia gruntu obsianego zbożem wynosi ponad 0,80 ha. Organ zaznaczył, iż w celu ustalenia prawnego przebiegu granicy pomiędzy działkami niezbędne jest dokonanie rozgraniczenia na wniosek jednej ze stron.

Organ wskazał także, iż w związku z poszerzeniem drogi powiatowej nr [...] K. P. – B. decyzją Starosty L. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], dokonano podziału działki nr [...]o pow. 1,09 ha na działki nr [...]o pow. 1,07 ha (własności I. M. i R. M.) oraz nr [...]o pow. 0,0230 ha (przeznaczonej do nabycia przez Powiat). Działka nr [...]o pow. 1,07 ha zmienia oznaczenie na działkę nr [...]o pow. 0,71 ha.

Po rozpatrzeniu odwołania I. M. i R. M. wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty L. z dnia [...] czerwca 2009 r. i odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. żądanej przez I. M. i R. M. zmiany.

W motywach organ powołał się na przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe, z którego wynika, że wykazane w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi B. dane ewidencyjne działek obecnie nr [...]i [...] obarczone są błędami związanymi ze sztuką geodezyjną popełnianymi od 1982 r. Jednakże z uwagi na brak materiałów źródłowych określających przebieg granicy pomiędzy ww. działkami oraz ze względu na spór o zasięg własności nieruchomości nie jest możliwe wprowadzenie w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany danych i wyeliminowanie błędów. Zmiana granic działek, a tym samym ich powierzchni dotyczy stanów własnościowych, a te rozstrzygane są przez sady powszechne. Ewidencja gruntów i budynków jest publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach i budynkach, podczas prowadzenia operatu mogą zostać popełnione błędy (pomiarowe, kreślarskie), ale ich eliminacja może nastąpić tylko w przypadku ich oczywistości, gdy wynikają z ewidentnych uchybień związanych ze sztuką geodezyjną i następuje to w oparciu o dokumentację geodezyjną opracowaną w wyniku pomiaru granic bezspornie wskazanych przez strony. Eliminując błędy nie można jednak decydować o tym dokąd sięga prawo własności, zwłaszcza gdy jest to sporna kwestia.

Organ podniósł także, iż mapa uzupełniająca włączona w dniu 4 listopada 2008 r. pod nr [...] do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. nie może stanowić podstawy do dokonania zmiany w danych ewidencyjnych działek nr [...]i [...]bowiem wykazany na niej nowy przebieg granicy pomiędzy tymi działkami został wykazany graficznie tak, by powierzchnia działki nr [...]wynosiła 0,80 ha, a to nie pokrywa się ze stanem faktycznego zagospodarowania na gruncie. Dlatego też eliminacja błędu danych ewidencyjnych działek, w tym ich powierzchni, będzie możliwa dopiero po uprzednim ustaleniu w odrębnym postępowaniu prawnej granicy pomiędzy działkami nr [...]i [...].

Skargę na powyższą decyzję złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie I. M. i R. M., wnosząc o jej uchylenie w części odmawiającej dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący zarzucili naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieorzeczenie co do istoty sprawy oraz art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, polegające na przyjęciu, iż brak jest podstaw do wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany danych i wyeliminowania błędu, mimo że z postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, że dane dotyczące powierzchni działki nr [...]są błędne. Podnieśli, że błąd w oznaczeniu działek powstał z winy Urzędu Gminy w B. i to ten organ z urzędu winien dokonać sprostowania, nie zgodzili się również ze stwierdzeniem organu, że eliminacja błędu i uzyskanie informacji co do powierzchni działek nr [...]i [...]możliwe będzie po ustaleniu w odrębnym postępowaniu przebiegu granicy.

W odpowiedzi na skargę Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę I. M. i R. M. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stwierdzając, że decyzja organu II instancji jest prawidłowa.

Sąd wskazał, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania ewidencja gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) jest zbiorem danych, które stanowią podstawę planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami. Co do gruntów, zawiera ona informacje o ich położeniu, granicach, powierzchni, rodzajach użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczeniu ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, właścicielach i władających (art. 20 cyt. ustawy). Spełnia ona zatem funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Ewidencja ta powinna być zachowana w stanie aktualności, co wynika z art. 20 cyt. ustawy w związku z § 44 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). Aktualizacji danych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów: prawomocnych orzeczeń, decyzji, aktów notarialnych, aktów normatywnych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów (art. 20 w zw. z art. 23 cyt. ustawy i § 46 cyt. rozporządzenia). W praktyce oznacza to, że w toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w wymienionych dokumentach, w tym także rozstrzygać sporów dotyczących własności. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która ma charakter techniczno-deklaratoryjny i znalazło potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian.

Sąd wskazał, że organ odwoławczy odmawiając wprowadzenia zmian w zakresie powierzchni działki nr [...]będącej własnością M. W., przyznał, że dane ewidencyjne działek oznaczonych obecnie numerami [...]i [...]obarczone są błędami popełnianymi w przeszłości oraz ich konsekwencjami. Pierwszymi z tych nieprawidłowości było oznaczenie gruntu o pow. 0,30 ha wydzielonego do bezpłatnego użytkowania A. P. jako działka nr [...], bez fizycznego podziału działki [...]. Następnie działkę o takim samym numerze ewid., tj. [...], ale innej powierzchni – 0,80 ha nabyła od Skarbu Państwa H. J., poprzedniczka prawna M. W. Kolejną kwestią było wykazanie na mapie ewidencyjnej po odnowieniu ewidencji gruntów w 1987 r., granicy pomiędzy działkami nr [...]i [...]oraz wskazanie powierzchni tych działek w części opisowej operatu – 1,09 ha dla działki [...]i 0,44 ha dla działki [...]. Organ podkreślił, że nastąpiło to przy braku jakiegokolwiek dokumentu pomiarowego, pozwalającego na określenie granic pomiędzy wymienionymi działkami, z uwzględnieniem jedynie szkicu z pomiarów zewnętrznych granic pierwotnej działki nr [...].

Prowadzone przez organy ewidencyjne postępowanie nie doprowadziło do weryfikacji istniejącego stanu rzeczy, a w jego toku, na podstawie dokonanego w 2008 r. pomiaru geodezyjnego ustalono jedynie, że łączna powierzchnia działek powstałych z podziału pierwotnej działki nr [...] wynosi 1,5238 ha.

W ocenie Sądu, wobec istnienia sporu granicznego oraz braku zgodnego wskazania granic słusznie przyjął organ, że nie jest możliwe dokonanie pomiaru działek [...]i [...], obliczenie ich powierzchni i wpisanie wyników tych obliczeń do ewidencji gruntów. Taki pomiar i ewentualna korekta powierzchni gruntów należących do skarżących i M. W. mogą zostać dokonane dopiero po rozstrzygnięciu sporu o własność, kiedy w sposób ostateczny ustalona zostanie granica pomiędzy przedmiotowymi działkami. Sąd podkreślił, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o prawa do gruntów, ani tych praw nie nadają, a rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy. Skoro skarżący nie przedstawili nowych dokumentów wymienionych w § 46 ust. 2 rozporządzenia, wskazujących na zmiany w zakresie danych podlegających ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, brak było podstaw do uwzględnienia ich żądania. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nie narusza prawa w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., co skutkuje brakiem możliwości uwzględnienia skargi.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2010 r. wniosła I. M., reprezentowana przez adwokata, zaskarżając w całości powyższy wyrok i zarzucając naruszenie przez Sąd prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to art. 2 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z:

– § 10 ust. 1 pkt 1, § 44 pkt 6 i § 46 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 1,2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków i w związku z:

– art. 11 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez bezpodstawne przyjęcie, że "przedmiotem postępowania jest ewidencja gruntów i budynków, która jest zbiorem danych, które stanowią podstawę... oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych" oraz, że "spełnia ona zatem funkcje informacyjno-techniczne rejestrując stany ustalone w innym trybie i przez inne organy".

Zdaniem skarżącej w rzeczywistości przedmiotem postępowania jest żądanie skarżących dokonania przez Starostę L. i działającego z jego upoważnienia Geodetę Powiatowego Naczelnika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami prowadzącego równocześnie ewidencję gruntów i budynków, dokonania aktualizacji zmian ewidencji gruntów dotyczących danych liczbowych i opisowych działki nr [...], które stosownie do § 10 ust. 1 i § 46 ww. rozporządzenia powinien on dokonać z urzędu, jako organ prowadzący ewidencję gruntów oraz z tego tytułu, że reprezentuje Skarb Państwa w gospodarce nieruchomościami a nieruchomość ta została przez służby geodezyjne Skarbu Państwa niewłaściwie oznaczona co do powierzchni i granic przed jej sprzedażą stronie przeciwnej niniejszego postępowania a następnie faktu tego nie uwzględniono przy sprzedaży nieruchomości skarżącej.

W związku z ww. zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i przyznanie stronie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarzut naruszenia prawa materialnego polega na błędnej wykładni art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i interpretowaniu go w oderwaniu od innych przepisów dotyczących zarówno ewidencji gruntów tj. § 10 ust. pkt 1 i § 46 ust. 1 i 2 pkt 2 i ust. 3 powołanego rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków jak również art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Skarżąca wskazała, że na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz prawa geodezyjnego i kartograficznego Starosta reprezentuje Skarb Państwa w gospodarce nieruchomościami (art. 11 ust. 1), jest również organem, który prowadzi sprawy geodezji i kartografii całego Powiatu L. i stosownie do § 46 ust. 1 rozporządzenia aktualizuje z urzędu dane zawarte w ewidencji, o których mowa w § 10 rozporządzenia tj. dane liczbowe i opisowe. Sąd nie przyjął do wiadomości treści ww. przepisów.

Skarżąca podkreśliła, że to od Skarbu Państwa, który reprezentuje Starosta, pochodzą dokumenty dotyczące błędnego oznaczenia powierzchni działki nr 2101/2 w księdze wieczystej, które to dane następnie wprowadzono do ewidencji gruntów.

Wskazała również, że do zadań Starosty, stosownie do § 46 pkt 6 rozporządzenia, należy okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych, których to obowiązków Sąd nie wziął pod uwagę przy rozstrzyganiu skargi. Sąd opierając się w swoim rozstrzygnięciu na § 46 pominął treść jego punktu 6, który brzmi: "Dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu". W związku z powyższym, w ocenie autora skargi kasacyjnej, bezpodstawne i niezgodne ze stanem prawnym jest stwierdzenie Sądu, że: "W praktyce organ prowadzący ewidencję gruntów nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w w/w wymienionych dokumentach".

Takie nieruchomości, które niewłaściwie oznaczone zostały zbyte innym podmiotom powinny z urzędu być weryfikowane, a następnie te zmiany Starosta powinien wprowadzać do ewidencji gruntów. Spory o granice i o zmianę prawa własności są pochodnymi błędnego oznaczenia jej pomiarów i granic.

Skarb Państwa sprzedał dwa razy tę samą powierzchnię 0,3662 ha, bo tyle wynosi różnica pomiędzy sumą powierzchni działek sprzedanych stronom a ich faktycznym wymiarem stwierdzonym przez Starostę w dotychczas prowadzonym postępowaniu.

Zdaniem skarżącej bezpodstawne jest stwierdzenie Sądu, że niemożliwym jest dokonanie pomiaru działek, obliczenie ich powierzchni bo istnieje spór graniczny i że taki pomiar może być dokonany po rozstrzygnięciu sporu o własność. Spór o zasięg własności między stronami wynika z niewłaściwego oznaczenia powierzchni co najmniej jednej z działek. Niewłaściwie została oznaczona działka nr [...] zakupiona od Skarbu Państwa jako pierwsza, właściwe oznaczenie powierzchni i granic tej działki pozwoli ustalić prawo własności tej nieruchomości zakupionej od Skarbu Państwa. Według ewidencji gruntów i stanu ujawnionego w księdze wieczystej skarżąca posiada prawo do gruntu o powierzchni większej o 0,36 ha niż faktyczna. Strona domaga się sprostowania błędu spowodowanego przez służby geodezyjne i usunięcia go poprzez aktualizację danych w ewidencji gruntów.

W ocenie skarżącej stwierdzenie Sądu, że decyzja organu II instancji podjęta na podstawie art. 138 §1 pkt 2 kpa nie narusza prawa w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. w świetle ww. wywodów stanowi naruszenie przepisów wyszczególnionych w sentencji skargi kasacyjnej, tj. prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania M. W. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych wskazując, że skarga ta jest całkowicie bezzasadna pod względem faktycznym i prawnym. Zdaniem uczestniczki Sąd prawidłowo przyjął, że nie ma prawnych możliwości wprowadzenia proponowanych zmian w ewidencji gruntów, gdyż zmiany te praktycznie wkraczają w prawo własności i tego typu spory co do przebiegu granic mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu rozgraniczeniowym, a nie w drodze sprostowania wpisów w ewidencji gruntów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził występowania w sprawie przesłanek nieważności postępowania wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa niniejsza, zgodnie z § 1 powołanego artykułu podlegała rozpoznaniu w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie podnieść należy, że skoro skarga ta została oparta wyłącznie na zarzutach materialnoprawnych (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), to za wiążące i niekwestionowane przez stronę skarżącą uznać należy ustalenia faktyczne, jakich dokonały w sprawie organy administracji publicznej, a które zaakceptowane zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie i przyjęte za podstawę orzekania.

W świetle tych ustaleń faktycznych w pełni podzielić należało stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że odmowa wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów w zakresie powierzchni działki nr [...] będącej własnością M. W., na żądanie I. M. i R. M. – właścicieli sąsiedniej nieruchomości (obecnie oznaczonej nr [...]) jest uzasadniona.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy naruszenia przez Sąd I instancji przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie – jak wskazano "art. 2 ust. 1" ustawy z dnia 17 maja 1985 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne w powiązaniu z wymienionymi tam przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1957 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednakże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że zarzut naruszenia prawa materialnego będący przedmiotem skargi kasacyjnej polega na błędnej wykładni "art. 21 ust. 1" ww. ustawy i interpretowaniu go w oderwaniu od powołanych wcześniej przepisów. Z uwagi na treść wywodów zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przyjąć należało, że omawiany zarzut dotyczący w istocie art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, który to przepis powołany został i omówiony w zaskarżonym wyroku.

Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi: "Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw wolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odwołując się do art. 20 i art. 23 powołanej ustawy, a także do wskazanych w motywach zaskarżonego wyroku przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zasadnie stwierdził, że ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem danych, który spełnia funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Z art. 20 ustawy w związku z § 44 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia wynika obowiązek zachowania ewidencji w stanie aktualności. Aktualizacji danych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów i prawomocnych orzeczeń, decyzji, aktów notarialnych, aktów normatywnych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w wymienionych dokumentach, w tym także rozstrzygać sporów dotyczących własności, co wynika z istoty ewidencji gruntów i budynków, która ma charakter techniczno-deklaratoryjny.

Przedstawione w zaskarżonym wyroku rozumienie wskazanych przepisów jest powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i jego poprawność nie budzi żadnych wątpliwości.

Stwierdzenie, że w rzeczywistości przedmiotem postępowania jest żądanie dokonania przez Starostę L. i działającego z jego upoważnienia Geodetę Powiatowego dokonania aktualizacji zmian ewidencji gruntów dotyczących danych liczbowych i opisowych działki nr [...], które stosownie do § 10 ust. 1 i § 46 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. powinien on dokonać z urzędu, jako organ prowadzący ewidencję gruntów oraz z tego tytułu, że reprezentuje Skarb Państwa w gospodarce nieruchomościami, a nieruchomość ta została przez służby geodezyjne Skarbu Państwa niewłaściwie oznaczona co do pomiarów granic przed jej sprzedażą stronie przeciwnej, a następnie faktu tego nie uwzględniono przy sprzedaży nieruchomości skarżącej nie może mieć wpływu na przedstawioną wcześniej ocenę zaskarżonego wyroku.

Z przepisów § 44, § 46 i § 47 powołanego rozporządzenia wynika, że ewidencja gruntów powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Istotnie to Starosta, w myśl § 44 rozporządzenia odpowiada za aktualność danych w ewidencji jednakże wszelkie zmiany powinny być dokonane w oparciu o udokumentowane dane, podkreślić przy tym trzeba, że regulacje zawarte w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne dotyczące ewidencji gruntów (art. 20-26 ustawy) dotyczą naniesienia do ewidencji gruntów jedynie bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach, w rozpoznawanej zaś sprawie żądane zmiany wkraczają w prawo własności M. W., a pomiędzy skarżącymi i M. W. istnieje spór o własność, który jak słusznie stwierdzono, nie mógł być rozstrzygany w postępowaniu dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.