Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 426/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 2 pkt 2, ust. 2d-2f
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant specjalista Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2020 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Wójt Gminy S. (dalej: "Wójt"), działając na podstawie art. 61 ust. 2e w zw. z art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2f, art. 60 ust. 1 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2019, poz. 1507 ze zm., dalej: "u.p.s.") ustalił S. M., będącemu wnukiem S. M., wysokość opłaty za jej pobyt od dnia 30 sierpnia 2018 r. w Domu Pomocy Społecznej "K." w S. (dalej: "DPS"), w następujących kwotach: a) 34,73 zł od 30 do 31 sierpnia 2018 r.; b) 538,32 zł miesięcznie od 1 września 2018 r. do 28 lutego 2019 r.; c) 583,97 zł od 1 do 30 marca 2019 r.; d) 568,15 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2019 r., wskazując, że opłatę należy uiścić na podane konto bankowe Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc, za który należna jest opłata.

W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS wynosił w 2018 r. kwotę 3.187,40 zł - zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej "K." w S. (Dz.Urz.Woj.Podl 2018,. Poz. 951), zaś od marca 2019 r. wynosi kwotę 3.370 zł - zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej "K." w S. (Dz.Urz.Woj.Podl 2019, poz. 992). Organ wskazał ponadto, że decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] ustalono odpłatność ponoszoną przez S. M. za pobyt w DPS na kwotę 1.034,13 zł miesięcznie, natomiast kolejną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] odpłatność tą ustalono od dnia 1 kwietnia 2019 r. na kwotę 1.097,39 zł miesięcznie. Wedle ustaleń organu do ponoszenia pozostałej części opłaty za pobyt S. M. w DPS, na mocy art. 61 ust. 1 u.p.s., zobowiązane są jej wnuki: S. M., Ł. M., J. M. i J. B. W toku postępowania S. M. nie udzielił zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ani też nie wyraził zgody na zawarcie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. W konsekwencji organ uznał, że S. M. jest zobowiązany do ponoszenia przedmiotowej odpłatności proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych do jej ponoszenia, czyli w wysokości ¼ różnicy pomiędzy opłatą ponoszoną przez S. M., a kosztem jej utrzymania w DPS. W związku z tym organ, działając na podstawie art. 61 ust. 2e i 2f u.p.s. wydał przedmiotową decyzję ustalającą S. M. ww. kwoty opłaty za pobyt S. M. w DPS.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało ww. decyzję w mocy.

W uzasadnieniu SKO podzieliło argumentację organu I instancji, wskazując, że zastosowanie przez organ takiej wykładni przepisów, stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, której domaga się odwołujący (wskazujący, że postępowanie powinno obejmować ustalenie wysokości dochodów i możliwości finansowych wszystkich osób zobowiązanych do uiszczania przedmiotowej opłaty), mogłoby doprowadzić do zwiększenia wysokości ponoszonej przez niego opłaty.

Skargę na ww. decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku S. M., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez:

a. zaniechanie zbadania sytuacji majątkowej J. M., Ł. M. i J. B.,

b. zaniechanie oceny, czy skarżący, jak również J. M., Ł. M. i J. B. spełniają warunki określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. na dzień wydawania decyzji,

c. zaniechanie oceny, czy z J. M., Ł. M. i J. B. została zawarta umowa, o której mowa w przepisie art. 103 ust. 2 u.p.s. lub czy taka umowa mogła być zawarta,

d. zaniechanie oceny, czy za miesiąc sierpień 2018 r. zasadnym było obciążać skarżącego, skoro opłata za ten miesiąc mieściła się w 70 % dochodu pensjonariuszki,

e. zaniechanie oceny, czy w stosunku do skarżącego nie zachodzą podstawy z art. 64 u.p.s. do zwolnienia z opłat,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 136 § 1 i 2 k.p.a., które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełniania dowodów, a także nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia sprawy, w sytuacji gdy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy było uzupełnienie materiału dowodowego zebranego w I instancji oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, albowiem postępowanie to uzasadniało przeprowadzenie dodatkowych dowodów z dokumentów w celu wnikliwego zbadania sprawy oraz należytego ustalenia stanu faktycznego i ustalenia:

a. sytuacji majątkowej J. M., Ł. M. i J. B.,

b. czy skarżący, ale również J. M., Ł. M. i J. B. spełniają warunki określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

c. czy z J. M., Ł. M. i J. B. została zawarta umowa o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. lub czy taka umowa mogła być zawarta,

d. czy za miesiąc sierpień 2018 r. zasadnym było obciążać skarżącego, skoro opłata za ten miesiąc mieściła się w 70 % dochodu pensjonariuszki,

e. czy w stosunku do skarżącego nie zachodzą podstawy zwolnienia z opłat z art. 64 u.p.s.

3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a. mające wpływ na wydane w sprawie orzeczenie, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, zamiast oceny swobodnej, a przez to nieustalenie:

a. sytuacji majątkowej J. M., Ł. M. i J. B.,

b. czy skarżący, ale również J. M., Ł. M. i J. B. spełniają warunki określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

c. czy z J. M., Ł. M. i J. B. została zawarta umowa o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. lub czy taka umowa mogła być zawarta,

d. czy za miesiąc sierpień 2018 r. zasadnym było obciążać skarżącego, skoro opłata za ten miesiąc mieściła się w 70 % dochodu pensjonariuszki,

e. czy w stosunku do skarżącego nie zachodzą podstawy zwolnienia z opłat z art. 64 u.p.s.

4. naruszenie przepisów postępowania, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, polegające na sporządzeniu uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów strony skarżącej i niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także nie wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa,

5. wskutek naruszeń z pkt 1-3 - błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na wydane w sprawie orzeczenie poprzez błędne ustalenie, że:

a. sytuacja J. M., Ł. M., J. B. nie pozwala na zapłatę opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, podczas gdy w tym przedmiocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego w niniejszym postępowaniu, osób tych nie dopuszczono jako stron, zaś skarżący nie był stroną w innych postępowaniach,

b. skarżący i Ł. M. spełniają warunki określone w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. na dzień wydawania decyzji, zaś warunków takich nie spełnia J. M. i J. B. podczas gdy w tym przedmiocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego w niniejszym postępowaniu, osób tych nie dopuszczono jako stron, zaś skarżący nie był stroną w innych postępowaniach,

c. z J. M., Ł. M. i J. B. nie została zawarta umowa, o której mowa w przepisie art. 103 ust. 2 u.p.s. podczas gdy w tym przedmiocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego w niniejszym postępowaniu, osób tych nie dopuszczono jako stron, zaś skarżący nie był stroną w innych postępowaniach,

d. za miesiąc sierpień 2018 r. zasadnym było obciążać skarżącego, mimo że opłata za ten miesiąc mieściła się w 70% dochodu pensjonariuszki podczas gdy w tym przedmiocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego w niniejszym postępowaniu,

e. w stosunku do skarżącego nie zachodzą podstawy zwolnienia z opłat z art. 64 u.p.s. podczas gdy w tym przedmiocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego w niniejszym postępowaniu,

6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, poprzez niedopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony, niezawiadomienie o toczącym się postępowaniu oraz niezapewnienie czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań J. M., Ł. M. i J. B., a w konsekwencji, niewznowienie postępowania, które miało być wznowione jeśli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

7. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania obywateli oraz art. 9 k.p.a. - zasady informowania stron, które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a także nieinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a przez to utrzymanie w mocy decyzji niezgodnej z przepisami, w sytuacji kiedy z uwagi na uchybienia wskazane w punktach powyższych decyzję tą należało uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji,

8. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., które miało wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia poprzez utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w DPS niezgodnej z przepisami, w sytuacji kiedy z uwagi na uchybienia wskazane w punktach powyższych decyzję tę należało uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji,

9. w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 u.p.s., art. 61 u.p.s. art. 64 u.p.s. oraz art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działającego z upoważnienia Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2020 r. [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w DPS:

a. bez wszechstronnego rozważenia sytuacji majątkowej i finansowej wszystkich zobowiązanych do alimentacji członków rodziny oraz bez uprzedniego ustalenia czy jest możliwe zawarcie z nimi umowy, a także czy spełniają oni (w tym również skarżący) przesłanki z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. na dzień wydawania decyzji,

b. podczas gdy wskutek nie zawarcia umowy przez skarżącego z uprawnionych organ nie nabył prawa do obciążenia skarżącego opłatą w drodze decyzji,

c. za miesiąc sierpień 2018 r., podczas gdy zgodnie z przepisem art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu, zaś w tym miesiącu opłata ta nie przekroczyła 70 % dochodu pensjonariuszki,

d. po przeprowadzeniu postępowania, w którym w charakterze strony nie działali J. M., Ł. M. i J. B., zaś skarżący nie działał w charakterze strony w postępowaniach dotyczących opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej ustalanych w stosunku do wyżej wymienionych,

e. przedwcześnie, tj. bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w stosunku do J. B. (gdyż nie ustalono jej adresu), w sytuacji gdy należało ustalić czy możliwe jest zawarcie umowy z J. B. oraz czy spełnia ona przesłanki z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. na dzień wydawania decyzji,

f. w zakresie w jakim decyzja ta ma moc wsteczną, mimo, że brak jest ku temu jakichkolwiek podstaw.

Zasadność ww. zarzutów skarżący uargumentował w obszernym uzasadnieniu skargi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie, względnie stwierdzenie nieważności decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odnosząc się do zarzutów wywiedzionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą skarżącemu wysokość odpłatności za pobyt S. M. w DPS: od dnia 30 do 31 sierpnia 2018 r. na kwotę 34,73 zł; od 1 września 2018 r. do 28 lutego 2019 r. na kwotę 538,32 zł miesięcznie; od 1 do 30 marca 2019 r. na kwotę 583,97 zł oraz od 1 kwietnia 2019 r. na kwotę 568,15 zł miesięcznie.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący jest wnukiem S. M., przebywającej od dnia [...] sierpnia 2018 r. w DPS. W chwili jej umieszczenia w DPS średni miesięczny koszt pobytu w nim wynosił 3.187,40 zł (zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]), zaś od marca 2019 r. do marca 2020 r. - 3.370 zł (zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w zw. z art. 60 ust. 4 u.p.s). Za pobyt ten S. M. ponosi odpłatność w wysokości równiej 70% jej dochodu, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 1 u.p.s. wedle którego opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w pierwszej kolejności wnosi mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% jego dochodu. Opłata ta została ustalona decyzją Wójta z dnia [...] października 2018 r. na kwotę 1.034,13 zł, zaś na mocy decyzji Wójta z dnia [...] kwietnia 2019 r. na kwotę 1.097,39 zł.

Na mocy art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. do wniesienia pozostałej części opłaty zobowiązani są jej zstępni, którymi jest jej czworo wnucząt, tj.: skarżący, J. M., Ł. M. i J. B.. Wysokość opłaty ustalana jest w drodze umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., zawieranej z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej albo dyrektorem centrum usług społecznych. W przypadku zaś odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zawarcia takiej umowy, wysokość opłaty ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej przez organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Podstawą prawną ww. decyzji administracyjnej jest natomiast albo art. 61 ust. 2d u.p.s., albo art. 61 ust. 2e u.p.s., w zależności od umożliwienia przez osoby obowiązane do uiszczenia opłaty, ustalenia przez organ sytuacji majątkowej jej rodziny, w celu określenia spełnienia przez nie kryterium dochodowego z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.a.

Jak stanowi bowiem art. 61 ust. 2d u.p.s. wysokość opłaty ustalana jest m.in. z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. - uzależniającym możliwość obciążania osoby zobowiązanej opłatą, w przypadku gdy posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (vide: art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b. u.p.s.), przy tym zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w zw. z art. 6 pkt 3 kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 528 zł, a zatem 300% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. stanowi kwotę 1.584 zł. Zgodnie z art. 107 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zstępnych mieszkańca domu pomocy społecznej przeprowadza się rodzinny wywiad środowiskowy. Sposób i terminy przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego określa zaś rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. 2017, poz. 1788), którego § 2 ust. 4 i 5 wskazuje, że: przeprowadzając wywiad, pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy (ust. 4) oraz, że w ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające (ust. 5), stanowiące w tym przypadku podstawę ustaleń merytorycznych decyzji, o której mowa w art. 61 ust. 2d u.p.s. Przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego jest zatem co do zasady niezbędne i konieczne, aby organ miał możliwość ustalenia dochodu na osobę w rodzinie zobowiązanego do uiszczania opłaty, a tym samym weryfikacji, czy przekracza ona 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie i finalnie wydania decyzji, o której mowa w art. 61 ust. 2d u.p.s.

W przypadku zaś, gdy osoby zobowiązane do ponoszenia opłaty nie wyrażą zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego organ nie ma możliwości weryfikacji ograniczenia, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Wówczas wysokość opłaty ustalana jest na podstawie art. 61 ust. 2e u.p.s. w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., przy czym wysokość opłaty ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia, o czym stanowi art. 61 ust. 2f u.p.s.

W sprawie niniejszej opłata obciążająca skarżącego została słusznie ustalona na podstawie art. 61 ust. 2e u.p.s. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący odmówił zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. – w aktach znajduje się wzór umowy nr 3/2019 przesłanej do skarżącego wraz z pismem organu z dnia [...] października 2019 r., w którym zawarto prośbę podpisania umowy i odesłanie jej w terminie 7 dni. Skarżący, któremu doręczono ww. umowę w dniu [...] listopada 2019 r. nie odesłał jej podpisanego egzemplarza organowi, co słusznie zinterpretowano jako odmowę zawarcia przedmiotowej umowy. Nie jest również kwestionowane, że skarżący jednocześnie nie wyraził zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego - co potwierdza jego pisemne oświadczenie z dnia [...] października 2019 r. W takiej sytuacji organy nie mogły skorzystać z dyspozycji art. 61 ust. 2d u.p.s., a tym samym uwzględnić ograniczeń zawartych m.in. w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., jak domaga się tego skarżący. Skoro zatem sytuacja majątkowa rodziny skarżącego nie podlegała analizie (w kontekście spełnienia kryterium dochodowego), to wywiedzione przez skarżącego twierdzenie, że organy błędnie ustaliły, że skarżący spełnia warunki z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., nie polega na prawdzie. Raz jeszcze należy podkreślić, że organy okoliczności tej nie badały i nie były do jej badania zobligowane, wobec niewyrażenia przez skarżącego zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, mającego przecież na celu ustalenie m.in. sytuacji dochodowej i majątkowej jego rodziny. Wszystkie wywiedzione zatem w tym względzie przez skarżącego zarzuty insynuujące tezę przeciwną, nie zasługują na uwzględnienie.

Organy ustaliły zatem różnicę między średnim kosztem utrzymania S. M. w DPS, a wnoszoną przez nią opłatą z tego tytułu, w wyszczególnionych w decyzji Wójta okresach miesięcznych, uwzględniając tym samym okoliczności wpływające na zmianę wartości tej różnicy, tj. zmianę średniego kosztu utrzymania w DPS w marcu 2019 r. oraz waloryzację emerytury S. M. zwiększającą wysokość ponoszonej przez nią opłaty od kwietnia 2019 r. Następnie tak otrzymaną różnicę organy podzieliły proporcjonalnie na cztery osoby obowiązane do uiszczenia pozostałej części opłaty (czemu Wójt dał wyraz w sentencji wydanej decyzji).

W odniesieniu przy tym do opłaty za pobyt babci skarżącego w DPS w okresie od 30 do 31 sierpnia 2018 r. organ dokonał proporcjonalnych obliczeń co do liczby dni spędzonych w DPS, wyliczając opłatę za jeden dzień pobytu oraz wysokość ponoszonej przez babcię skarżącego opłaty za jeden dzień – przy uwzględnieniu jej dopuszczalnego miesięcznego obciążania wynikającego z decyzji Wójta z dnia [...] października 2018 r. - oraz mnożąc tak otrzymane kwoty przez dwa dni pobytu, a następnie ich różnicę dzieląc przez cztery. W ocenie sądu było to prawidłowe działanie organu, bowiem oczywistym jest, że gdy osoba skierowana do domu pomocy społecznej zamieszkuje w nim przez niepełny miesiąc, wysokość odpłatności za pobyt powinna zostać proporcjonalnie zmniejszona do okresu przebywania w tym miesiącu w domu pomocy społecznej, (przy jednoczesnym proporcjonalnym obniżeniu wysokości miesięcznego kosztu utrzymania), w taki sposób, aby nie obciążała ona takiej osoby za okres, w którym osoba ta w nim jeszcze nie przebywał. Ustaloną miesięczną kwotę należy zatem podzielić przez liczbę dni w miesiącu i przemnożyć przez liczbę odpowiadającą dniom pobytu w domu pomocy społecznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 maja 2019 r., II SA/Wr 64/19, Lex nr 2783814). Jakkolwiek przepisy u.p.s. nie zawierają w tym względzie precyzyjnej regulacji, to pomocniczo należy zauważyć, że art. 106 ust. 3 zd. drugie u.p.s. wskazuje, że w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Wywiedzione zatem w tym względzie zarzuty skarżącego, sprowadzające się w istocie do zakwestionowania dokonanej przez organy, wyżej zaprezentowanej, interpretacji art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s., która doprowadziła do wadliwych, w ocenie skarżącego, ustaleń faktycznych, nie zasługują na uwzględnienie.

Zauważyć przy tym należy, że stosując art. 61 ust. 2d u.p.s. organy były zobligowane do uwzględnienia dyspozycji art. 61 ust. 2f u.p.s., który statuuje zasadę proporcjonalności w ponoszeniu opłaty przez kilka osób obowiązanych do jej wnoszenia. W tym względzie organy słusznie uwzględniły okoliczność, że oprócz skarżącego, obowiązek ponoszenia przedmiotowej opłaty obciąża również: Ł. M., J. M. i J. B., dzieląc pozostałą do zapłaty opłatę przez cztery. Z uzasadnienia obu wydanych w sprawie decyzji wynika przy tym, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy ustaliły, że względem Ł. M. została wydana przez Wójta w dniu [...] marca 2020 r. decyzja m.in. ustalająca wysokość ponoszonej przez niego opłaty od dnia 1 grudnia 2019 r. na kwotę zbieżną z opłatą obciążającą w analogicznym okresie skarżącego (tj. 568,15 zł), względem J. M. Wójt wydał w dniu [...] czerwca 2019 r. decyzję umarzającą postępowanie (ze względu na dochód jej rodziny - nieprzekraczający 300% kryterium dochodowego), zaś co do J. B. decyzji nie wydano z uwagi na nie ustalenie jej adresu zamieszkania.

W konsekwencji formułowane przez skarżącego zarzuty odnoszące się do braku zweryfikowania przez organ sytuacji majątkowej ww. osób, a tym samym oceny spełnienia przez ich rodziny warunku z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a. u.p.s., po pierwsze – w odniesieniu do Ł. M. i J. M. nie znajdują racji bytu, a po drugie – w odniesieniu do J. B. – nawet w przypadku uznania części z nich za zasadne - nie mogły one wywrzeć zamierzonego przez skarżącego skutku procesowego, ze względu na zastosowanie przez organy zasady proporcjonalnego ustalenia wysokości opłaty do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. Nawet gdyby uznać, że organ powinien był konsekwentnie poszukiwać adresu zamieszkania J. B. celem przeprowadzenia postępowania ustalającego wysokość przedmiotowej opłaty, zaniechanie to nie wpłynęło negatywnie na sytuację skarżącego, z uwagi na obciążenie go jedynie ¼ części pozostałej do uiszczenia opłaty, podczas gdy ze zgromadzonej w aktach dokumentacji skarbowej wynika, że możliwości dochodowe rodziny skarżącego pozwoliłyby na obciążenie go wyższą opłatą, w przypadku gdyby organy odstąpiły od zasady proporcjonalności z art. 61 ust. 2f u.p.s. (czego domaga się skarżący) i to nawet przy ustaleniu, że sytuacja dochodowa J. B. lub jej rodziny pozwalałaby na obciążenie ją opłatą w analogicznym wymiarze co skarżącego. Wówczas bowiem pozostała do uiszczenia opłata podlegałaby podziałowi na trzy osoby, wobec umorzenia postępowania prowadzonego względem J. M.. Ustalenie opłaty w taki sposób nie tylko stanowiłoby naruszenie art. 61 ust. 2f u.p.s., ale również pogorszyłoby sytuację skarżącego. Wywiedzione zatem w tej kwestii zarzuty nie są skuteczne, a co więcej, ich podniesienie w skardze jest w ocenie sądu niezrozumiałe, ze względu na ich niekorzystny dla skarżącego charakter. Wydanie zaś przedmiotowej decyzji nie wyklucza możliwości kontynuacji przez organy czynności, zmierzających do ustalenia danych adresowych J. B., celem wydania również względem niej, decyzji ustalającej wysokość przedmiotowej opłaty. Dotychczasowe zaś zaniechanie tych czynności, w świetle art. 61 ust. 2f u.p.s., nie skutkuje zaistnieniem takiego rodzaju wadliwości procesowej, która mogłaby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezasadne są również te zarzuty, które tyczą się braku umożliwienia skarżącemu wzięcia udziału w postępowaniach toczących się względem Ł. M. i J. M. oraz braku zawiadomienia ich oraz J. B., o postępowaniu prowadzonym względem skarżącego. Jeżeli bowiem ustalanie sytuacji dochodowej każdej z osób współzobowiązanych do ponoszenia opłaty następuje w odrębnym postepowaniu, jego stroną jest jedynie osoba, której to postępowanie dotyczy. Każde z przeprowadzonych postępowań w tym względzie zmierza do rozstrzygnięcia o wymiarze finansowym przedmiotowego obowiązku co do każdej z zobowiązanych osób. Decyzje te zatem rozstrzygają odrębnie o wymiarze finansowym obowiązków poszczególnych osób, będących stronami tych postępowań. Nie polega przy tym na prawdzie twierdzenie skarżącego, że brak możliwości przeciwdziałania przez niego umorzeniu postępowania względem J. M. oraz zwolnieniu z części opłaty Ł. M., miał wpływ na jego sytuację, bowiem – jak już wcześniej wskazano – organ zastosował zasadę proporcjonalnego rozdzielenia opłaty w odniesieniu do każdego z zobowiązanych do jej ponoszenia.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut dotyczący zaniechania przez organy oceny, czy względem skarżącego nie zachodzą przesłanki do zwolnienia z opłaty na zasadzie art. 64 u.p.s., bowiem postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2017 r., I OSK 649/16 dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę – a więc zarówno osoba, jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. W rozpoznawanej sprawie organ nie miał zatem podstaw do analizy ustawowych przesłanek zwolnienia od opłaty, bowiem jest to okoliczność podlegająca badaniu w odrębnym postępowaniu.

Odnosząc się zaś końcowo do argumentacji skarżącego, że zaskarżona decyzja ma moc wsteczną, sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że decyzja o ustaleniu odpłatności z pobyt w domu pomocy społecznej może wywierać skutki z mocą wsteczną, bowiem konkretyzuje ona obowiązek wynikający z mocy prawa, tj. którego powstanie nie jest uzależnione od wydania decyzji, ale wynika z treści przepisów prawa materialnego, obligujących do wnoszenia opłat w razie ziszczenia się przesłanek z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Decyzja w tym przedmiocie pozostaje bowiem w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji decyzja konstytutywna może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 września 2017 r., IOSK 704/17 i powołane w nim orzecznictwo, wyrok NSA z dnia 14 października 2016 r., I OSK 410/15, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2016 r., I OSK 1449/14 - CBOSA). Stanowisko powyższe sąd orzekający podziela w pełnej rozciągłości.

Reasumując powyższe rozważania sąd uznał, że przeprowadzone postępowanie nie naruszało przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy bowiem właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, w tym zgodnie zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Organy zastosowały właściwe podstawy prawne, które prawidłowo zinterpretowały oraz należycie wyjaśniły w pisemnych motywach obu zapadłych rozstrzygnięć, które spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organ II instancji dochował zasady z art. 15 k.p.a., dokonując ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego. Powyższej oceny nie zdołała skutecznie podważyć argumentacja podniesiona w skardze, sprowadzająca się w istocie do polemiki z ustaleniami organów oraz zaprezentowanej przez nie interpretacji art. 61 ust. 2d-2f u.p.s. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

W wyniku dokonanej kontroli sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, a zatem wszystkie podniesione w skardze zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd zaś nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych też powodów sąd skargę oddalił zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325).