Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 668/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Odpady
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 7 pkt 1 i art. 92a ust. 11
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi E. GmbH na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej NUCS) decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...] – działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. c, art. 4 pkt 22 lit. r, art. 4 pkt 22 lit. v, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f; art. 92a ust. 1; art. 92a ust. 7 pkt 1; art. 92a ust. 11 pkt 2 i pkt 6; art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.; dalej jako u.t.d.); art. 2 pkt 15 i pkt 35, art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. s. 1; dalej jako rozporządzenie nr 1013/2006) art. 3 ust. 3, art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1792; dalej jako u.m.p.o.) – nałożył na E. GmbH w Niemczech karę pieniężną w kwocie 12.000 zł za wwóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odpadów.

W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy wskazując, że w dniu [...] lutego 2019 r. o godz. 20:48 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili na drodze krajowej nr [...] (DPG [...]) kontrolę ciągnika samochodowego marki [...] o nr rejestracyjnym [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rejestracyjnym [...]. Kierujący zestawem okazał do kontroli między innymi wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przewoźnikowi - firmie "S." sp. z o.o. s.k. oraz dokumenty na przewożony towar w postaci: "Anlieferschein Nr. [...]" z dnia [...] lutego 2019 r.; "MITZUFUHRENDE INFORMATIONEN FUR DIE VERBRINGUNG DER IN ARTIKEL 3, ABSATZE 2 UND 4 GENANNTEN ABFALLE" z dnia [...] lutego 2019 r. - towar "kunststoffe" o kodzie 191204 (osoba, która zorganizowała przemieszczenie "pole nr 1" zgłoszenia - "H. GmbH" w Niemczech"), Międzynarodowego Samochodowego Listu Przewozowego CMR bez numeru z dnia [...] lutego 2019 r. (przewoźnik "S." sp. z o.o. s.k.), z treści których wynika, że towar przewożony z Niemiec do firmy ,,W." sp. z o.o., to odpad z tworzyw sztucznych o masie 23.720 kg.

W trakcie kontroli stwierdzono, że przewożone są zmieszane odpady w postaci mocno rozdrobnionej z wyczuwalnym zapachem charakterystycznym dla woni odpadów komunalnych. Dlatego zwrócono się do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z wnioskiem o przeprowadzenie oceny przewożonego towaru. W odpowiedzi z dnia [...] lutego 2019 r. WIOŚ stwierdził, że przewożona mieszanina odpadów to odpad niesklasyfikowany pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia nr 1013/2006 (są to tzw. odpady spoza list wykazanych w wymienionych załącznikach). Jednocześnie powyższych organ wskazał, że stosownie do przepisów rozporządzenia nr 1013/2006 wwóz do kraju tego rodzaju odpadów, stosownie do powołanego rozporządzenia wymaga następujących dokumentów: dokument transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów – załącznik IA; dokument przesłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów - załącznik IB; zezwolenia Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (decyzja administracyjna).

Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz fakt, że na wwożone na terytorium kraju odpady kierowca nie okazał wymaganego zezwolenia, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej sporządzili w dniu [...] lutego 2019 r. protokół kontroli nr [...] wraz z załącznikiem, w którym wykazano naruszenie polegające na wwozie na terytorium RP odpadów bez wymaganego zezwolenia.

W protokole wskazano, że firma "H. GmbH" w Niemczech jest organizatorem transportu mieszaniny odpadów z Niemiec do firmy "W." sp. z o.o. Do protokołu kontroli kierowca nie wniósł zastrzeżeń i go podpisał.

W dniu [...] lutego 2019 r. zabezpieczono transport przewożonych odpadów, przesłuchano kierowcę w charakterze świadka, powiadomiono Główny Inspektorat Ochrony Środowiska o nielegalnym przemieszczaniu odpadów bez zgłoszenia oraz bez zezwolenia. Do protokołu przesłuchania kierowca zeznał, że w firmie S. sp. z o.o. s.k. pracuje od roku. W dniu [...] lutego 2019 r. otrzymał zlecenie w formie elektronicznej od dyspozytora spółki na odbiór odpadów z firmy H. GmbH. W dniu

[...] lutego 2019 r. zgłosił się po odbiór odpadów. Kierowca był przy załadunku odpadów, a po jego zakończeniu zamknął naczepę. Po załadunku zlecono mu elektronicznie dostarczenie odpadów do firmy "W." sp. z o.o. Kierowca zeznał, że wszystkie dokumenty, które przedstawił kontrolującym otrzymał podczas załadunku.

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. stwierdził, że przedmiotowy przewóz jest nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniem mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem

w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia nr 1013/2006. Przywóz tych odpadów do Polski wymagał uzyskania zezwolenia właściwych władz w Niemczech i

w Polsce. Firma "H. GmbH" nie dokonała zgłoszenia ani nie uzyskała zezwolenia właściwych władz, dlatego transport odpadów należało zakwalifikować jako nielegalny. Odpowiedzialność za nielegalne przemieszczenie odpadów do Polski spoczywa na firmie "H. GmbH", która zrealizowała wysyłkę odpadów bez zgłoszenia wszystkim zainteresowanym właściwym organom, chociaż była do tego zobowiązana.

Z kolei pismem z dnia [...] marca 2019 r. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska poinformował, że wspólnie z właściwym urzędem kraju wysyłki podjął działania gwarantujące zwrot odpadów do Niemiec przez podmiot odpowiedzialny za ich nielegalną wysyłkę do Polski. Organy te uzgodniły, że odpady zostaną zwrócone do państwa wysyłki na podstawie procedury uproszczonej notyfikacji, tj. załącznika IA (podpisanego przez oba organy) oraz załącznika IB.

Mając na uwadze powyższe NUCS zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z wykonanym przewozem odpadów bez wymaganego zezwolenia - lp. 4.5. załącznika nr 3 do u.t.d. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2020 r. organ instancji wyznaczył stronie siedmiodniowy termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.

Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. adwokat T.P., działając w imieniu firmy "E. GmbH" (dawniej H. GmbH), na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wniósł o wskazanie prawnych podstaw oraz uzasadnienie przyjętego przez organ stanowiska, zgodnie z którym firma uznana została za podmiot odpowiedzialny za nielegalną wysyłkę odpadów. Nadto wyjaśnił, że kierowca nie pozostawał pod nadzorem firmy, a tym samym nie miała ona żadnego wpływu na zachowanie kierowcy, nie była upoważniona do wydawania mu jakichkolwiek poleceń. Spółka nie miała zatem żadnego wpływu na działania lub zaniechania, jakich dopuścił się, względnie mógł dopuścić się kierowca. Spółka nie miała wpływu na proces załadunku, który zgodnie ze zleceniem (jaki został przez nią opłacony), winien zostać wykonany przez wyspecjalizowaną w tym celu firmę transportową, zgodnie z otrzymanymi od spółki dokumentami. Załadunek odpadów nie nastąpił w siedzibie spółki, a jej przedstawiciele nie uczestniczyli w tym procesie. Według pełnomocnika w przedstawionym zakresie wystąpiły wszelkie przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., co przesądza o konieczności umorzenie postępowania. Ponadto pełnomocnik wskazał, że to na przewoźniku (którym nie była spółka) spoczywa obowiązek zastosowania rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące usługi kierowania pojazdem, próba przypisania odpowiedzialności spółce pozostaje całkowicie nieuprawniona.

Wobec powyższego NUCS - mając na uwadze treść art. 1 ust. 1 lit. dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r., art. 2 pkt 15, art. 3 ust. 1, art. 4 rozporządzenia nr 1013/2006 oraz dokumenty towarzyszące przesyłce mieszaniny odpadów - uznał, że firma "H. GmbH" w Niemczech zobowiązana była zgłosić przemieszczanie mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia nr 1013/2006, przewożonych w dniu [...] lutego 2019 r. zespołem pojazdów o nr rejestr. [...], przy użyciu dokumentu zgłoszenia określonego w załączniku IA oraz dokumentu przesyłania określonego w załączniku IB.

Ponadto powyższa firma musiała uzyskać na wwóz kontrolowanej mieszaniny odpadów na teren RP zezwolenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.m.p.o. Organ ten w zezwoleniu na przywóz odpadów na terytorium kraju określa m.in. zgłaszającego, odbiorcę lub odbiorców odpadów oraz przewoźnika odpadów (art. 6 ust. 1 pkt 1-3 u.m.p.o.). W sytuacji zmiany przewoźnika lub przewoźników odpadów wydane zezwolenie zmienia się, w drodze decyzji zmieniającej na wniosek zgłaszającego. Zatem przewoźnik przy przewozie odpadów zobowiązany jest posiadać i okazać do kontroli dokumenty, o których mowa w art. 49 ust. 1, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b, art. 52 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 797 ze zm.; dalej jako u.o.). Tymczasem pismem z dnia [...] lutego 2020 r. Urząd Marszałkowski Województwa poinformował, że przewoźnik - firma S. sp. z o.o. s.k. na dzień [...] lutego 2019 r. była wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b u.o. Wpis ten uprawnia przewoźnika do transportu odpadów zgodnie z załączonym wykazem zawierającym odpady klasyfikowane zarówno do kodu 19 12 04 (niewłaściwie deklarowanego przez nadawcę odpadów), jak i odnoszące się do wwożonych na terytorium kraju mieszanin odpadów.

Mając na uwadze powyższe, a w szczególności art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006 (definiującego nielegalne przemieszczenie) oraz dokumenty towarzyszące przesyłce mieszaniny odpadów, NUCS uznał, że przemieszczania mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia nr 1013/2006 z terytorium Niemiec na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w dniu [...] lutego 2019 r., zespołem pojazdów o nr rej. [...], bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom jest nielegalnym przemieszczeniem odpadów.

Dalej organ wskazał, że w myśl art. 24 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczenie ponosi zgłaszający (wysyłający odpady), właściwy organ wysyłki zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną odebrane przez podmiot odpowiedzialny do dokonania zgłoszenia. Mając to na uwadze NUCS uznał, że podmiotem odpowiedzialnym za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów do Polski jest firma "H. GmbH" w Niemczech, a nie przewoźnik, który miał obowiązek posiadać dokumenty, o których mowa w art. 49 ust. 1, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b, art. 52 ust. 1 pkt 8 lit. a u.o.

Po analizie zgromadzonych w sprawie dowodów oraz przywołanych przepisów, organ I instancji uznał, że firma "H. GmbH" organizowała w dniu [...] lutego 2019 r. przewóz z terytorium Niemiec na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mieszaniny odpadów o masie netto 23.720 kg bez dokumentów określonych w rozporządzeniu nr 1013/2006 i w u.m.p.o. w postaci: dokumentu zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów (załącznik IA), dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów (załącznik IB) oraz zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pk 3 lit. f u.t.d., kierowca podczas przejazdu wykonywanego w ramach przewozu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. W niniejszej sprawie takim dokumentem jest m.in. zezwolenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (decyzja administracyjna), które powinna uzyskać firma "H. GmbH" i dołączyć do dokumentów towarzyszących przesyłce. W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, który naruszył obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których wyżej mowa, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia popełnione przez podmiot wykonujący czynności związane z przewozem drogowym określa lp.1-9 załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 pkt 1, ust. 11 pkt 1

i pkt 6 u.t.d.). Organ I instancji podkreślił ponadto, że z art. 92a ust. 11 pkt 1 i pkt 6 u.t.d. wynika, iż przepisy art. 92a ust. 1, ust. 5 pkt 5, ust. 7 pkt 1 i ust. 9 stosuje się do podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (nadawca, organizator transportu) jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia.

W ocenie NUCS w sprawie bezspornym jest, że podmiot "H. GmbH" miał wpływ na powstanie naruszenia, gdyż organizował przedmiotowy przewóz bez dokumentów, które zobowiązany był uzyskać i dołączyć do przesyłki. W myśl lp.4.5 załącznika nr 3 do u.t.d. za naruszenie przepisów o przewozie odpadów polegające na wwozie odpadów na terytorium RP bez wymaganego zezwolenia ustawodawca określił karę pieniężną w wysokości 12.000 złotych.

Z kolei mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz tezy pełnomocnika spółki zawarte w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r., NUCS podkreślił, że na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot (nadawca towaru, organizator transportu, zgłaszający) wykonujący inne czynności związane z tym przewozem drogowym. W świetle przepisów tej ustawy oraz zebranych dowodów bezsporne jest, że firma "H. GmbH" organizowała transport odpadów poddany kontroli w dniu [...] lutego 2019 r., korzystając przy jego realizacji z innego podmiotu (przewoźnika).

Organ wyjaśnił też, że w zakresie wykonywania przez transportującego odpady (przewoźnika) przedmiotowego przewozu drogowego z niewyposażeniem kierowcy

w wymagany wpis do rejestru, o którym mowa w przepisach u.o., NUCS prowadzi odrębne postępowanie o sygnaturze [...].

NUCS wskazał ponadto, że stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie przepisów powoduje że po stronie organu administracji publicznej powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący inne czynności (nadawcy, organizatora transportu) związane z przewozem drogowym kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do u.t.d. (art. 92a ust. 1, ust. 7 pkt 1, ust. 11 pkt 2 i pkt 6) chyba, że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w art. 92c ust. 1 i ust. 2 u.t.d. Powołany przepis stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności organizatora transportu (organizatora transportu odpadów - zgłaszającego), zatem nie może być interpretowany rozszerzająco.

Rozważając przesłanki do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., NUCS nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika strony zawartym w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. (k. 3 niniejszego uzasadnienia), gdyż to firma H. GmbH, jako podmiot organizujący przemieszczanie odpadów z Niemiec do Polski, powinna posiadać wiedzę, że dokument określony w załączniku VII (art. 18 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006) jest właściwy jedynie dla przemieszczania odpadów wskazanych w art. 3 ust. 2 i ust. 4 tego rozporządzenia. Tym samym wyposażając kierowcę w dokument określony w załączniku VII powinna dołożyć szczególnej staranności, aby przemieszczanym towarem były odpady wskazane w tym dokumencie. W przypadku, gdyby przewożonym towarem był odpad o kodzie 19 12 04, dokument określony w załączniku VII byłby dokumentem spełniającym wymogi określone w art. 18 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006. Skoro jednak firma H. GmbH organizowała międzynarodowe przemieszczenie mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia nr 1013/2006, na który powinna uzyskać zezwolenia właściwych polskich władz, to nieuprawnione jest stanowisko pełnomocnika, że spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia. NUCS uznał, że w niniejszym postępowaniu nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., gdyż to nadawca odpadów był zobowiązany do uzyskania wymaganych dokumentów i zapewnianie, aby dokumenty te towarzyszyły przesyłce.

Biorąc pod uwagę zgromadzone w sprawie dowody NUCS uznał, że firma E. GmbH (dawniej H. GmbH) w Niemczech (organizator transportu odpadów) jest odpowiedzialna za wwóz na terytorium RP w dniu [...] lutego 2019 r. mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia nr 1013/2006, o masie 23.720 kg, bez wymaganego zezwolenia. Za to naruszenie ustawodawca w załączniku nr 3 do u.t.d. określił karę pieniężną w wysokości 12.000 zł (lp. 4.5.).

Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. E. GmbH, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej:

I. naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodów służących rozstrzygnięciu okoliczności, które pozostają sporne w sprawie, tj. rzekomej wiedzy strony na temat odpadów będących przedmiotem nielegalnego transportu;

II. naruszenie art. 80 k.p.a. przez ocenę całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawnie z pominięciem logicznego rozumowania, wskazań wiedzy

i doświadczenia życiowego, co doprowadziło organ do błędnego wniosku

o niespełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d.,

III. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się

z motywami działania organu, w szczególności przez:

- niewskazanie przyczyn, z jakich organ zaniechał przeprowadzenia dwóch kluczowych dowodów w sprawie, tj. przesłuchania strony i przewoźnika, a w dalszej kolejności niewyjaśnienie, czy i dlaczego organ nie dał wiary twierdzeniom strony zawartym w pismach wnoszonych w sprawie,

- niewskazanie przyczyn, z jakich organ zaniechał przeprowadzenia dalszych dowodów dla wyjaśnienia spornych okoliczności w tej sprawie,

- niewskazanie przyczyn, które uzasadniałyby wymierzenie kary pieniężnej

w maksymalnej wysokości.

Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

i umorzenie w całości postępowania w sprawie przed organem I instancji, ewentualnie

o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie orzeczenia kary i wymierzenie stronie kary w najniższym możliwym wymiarze.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 80 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. c, r, art. 87 ust. 1 pkt. 3 lit. f, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 11 pkt 2 i 6, art. 93 u.t.d., lp. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 1 ust. 2 lit a, art. 2 pkt 35, art. 3, art. 18 rozporządzenia nr 1013/2006 oraz art. 1, art. 3 ust. 3, 4, art. 4 pkt 1 u.m.p.o. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności powołał treść art. 1, art. 2 pkt 1, pkt 35 lit. a i b, art. 3 ust. 1, art. 4 rozporządzenia nr 1013/2006, wskazując że na ich podstawie spółka zobowiązana była złożyć dokument zgłoszeniowy określony w załączniku IA oraz dokument przesyłania określony w załączniku IB. Jeżeli zatem podmiot nie wywiązał się z postanowień rozporządzenia, nadanie i wwóz odpadów nastąpił z pominięciem właściwych organów nadzorujących transgraniczne przemieszczenie odpadów. W świetle art. 50 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Państwa Członkowskie ustanawiają przepisy przewidujące sankcje za naruszanie przepisów niniejszego rozporządzenia oraz podejmują wszelkie niezbędne środki, by zapewnić ich stosowanie. Ustanowione sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne

i odstraszające. Państwa Członkowskie zawiadamiają Komisję o ich krajowych przepisach w zakresie zapobiegania nielegalnym przemieszczaniom i wykrywania ich, a także sankcji za nielegalne przemieszczenia.

Zgodnie z u.m.p.o., organem właściwym w zakresie międzynarodowego przemieszczenia odpadów, odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006 jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, natomiast zadania oraz właściwość Krajowej Administracji Skarbowej w zakresie nadzoru nad międzynarodowym obrotem odpadami, w szczególności dotyczące egzekwowania przepisów, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1013/2006, określają przepisy odrębne. U.t.d. określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy). Przepisy art. 92a u.t.d. regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy, jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym. Pod pojęciem każdej innej osoby wykonującej inne czynności związane z przewozem drogowym należy – w ocenie organu odwoławczego - rozumieć w szczególności: spedytora, nadawcę, odbiorcę, załadowcę, organizatora wycieczki, organizatora transportu, operatora publicznego transportu zbiorowego. Katalog podmiotów zawarty w art. 92a ust. 11 u.t.d. nie ma jednak charakteru zamkniętego, co oznacza, że odpowiedzialność za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego może dotyczyć również innego podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym niż wymieniony w art. 92a ust. 11 u.t.d.

Następnie DIAS wskazał, że w świetle art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej

w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy u.t.d. Zgodnie z zapisem Ip. 4.5 załącznika nr 3 do u.t.d. wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia sankcjonowany jest karą pieniężną w wysokości 12.000 złotych.

Oceniając trafność zarzutów pełnomocnika strony DIAS wyjaśnił, że umowa przewozu podlega przepisom Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz. U. 1962.49.238). Stosownie do art. 4 Konwencji, dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. List przewozowy wystawia się w trzech oryginalnych egzemplarzach, podpisanych przez nadawcę i przez przewoźnika (art. 5 ust. 1 Konwencji), powinien zawierać między innymi takie dane jak miejsce i datę jego wystawienia, nazwisko (nazwę) i adres nadawcy, przewoźnika oraz odbiorcy (art. 6 Konwencji). Ponadto stosownie do art. 9 Konwencji w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy, warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika od nadawcy towaru.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] lutego 2019 r o godz. 20.48 na drodze krajowej nr [...] (DPG [...]), funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. Kierowca w trakcie kontroli przedstawił wypis z licencji nr [...], dowód dostawy z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] oraz dokument przewozowy CMR bez numeru z dnia [...] lutego 2019 r. Z dokumentów tych wynika, iż przedmiotem wwozu do kraju miały być odpady z tworzyw sztucznych zaklasyfikowane do kodu 19 12 04, o masie 23.720 kg. Nadawcą i organizatorem przewozu odpadów była niemiecka spółka H. GmbH (obecnie E. GmbH), a odbiorcą spółka W.

Z powołanych przepisów Konwencji CMR wynika szczególnie doniosły charakter listu przewozowego CMR co do określenia stron umowy przewozu. Ujęcie w nim strony jako nadawcy rodzi domniemanie, że była ona stroną umowy przewozu. Domniemania tego strona nie obaliła. Ponadto, skoro twierdzi, że odpady nie były załadowane w siedzibie spółki, należy wnioskować, że jest również stroną pośredniczącą - organizatorem transportu, na której ciążą szczególne obowiązki.

W ocenie organu, spółka E. GmbH będąc organizatorem jak i nadawcą odpadów klasyfikowanych do kodu 19 12 04, które miały być przetworzone bądź unieszkodliwione na terenie Polski, winna dochować wszelkich starań, by na środek transportu były załadowane odpady o deklarowanym kodzie oraz pozyskać wszelkie pozwolenia, aby taki transport odbył się z poszanowaniem międzynarodowych i krajowych norm prawnych. Z przeprowadzonego postępowania wynika, iż E. GmbH nie przedstawiła stosownych zezwoleń na międzynarodowy przewóz odpadów będących przedmiotem niniejszego postępowania. Tym samym DIAS wywiódł, że było to nielegalne nadanie odpadów oraz próba nielegalnego wwozu odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Stosownie do art. 87 ust. 3 u.t.d. wykonujący przewóz drogowy winien posiadać m.in. dokumenty wymagane przy przewozie odpadów. Sformułowanie "dokumenty wymagane przy przewozie odpadów" nie oznacza jakichkolwiek dokumentów, które są przewidziane przy przemieszczaniu odpadów na terytorium Unii, ale wyłącznie dysponowanie dokumentami, których uzyskanie wymaga ustawodawstwo krajowe

i unijne, a które uzależnione są od rodzaju wwożonych na terytorium danego państwa odpadów właściwie sklasyfikowanych. Inaczej mówiąc, podmiot wykonujący transport odpadów winien już dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów oraz ich prawidłowego sklasyfikowania poszczególnymi kodami. W związku z tym dokumentacja (w postaci transgranicznego przesyłania/przemieszczenia odpadów - załącznik IA; dokument przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczenia odpadów - załącznik IB; zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska) powinna być przekazana kierowcy przez organizatora transportu, który zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. W ocenie DIAS nie do przyjęcia jest argument strony, która twierdzi, iż nie miała wpływu na proces załadunku, wskazując kierowcę jako głównego winowajcę powstałych nieprawidłowości.

DIAS zauważył, że Urząd Marszałkowski Województwa pismem z dnia [...] lutego 2020 r. poinformował, że przewoźnik - spółka S., z którą spółka E. GmbH podpisała umowę transportową, na dzień [...] lutego 2019 r. była wpisana do rejestru podmiotów, o którym jest mowa w przepisie art. 49 ust. 1 u.o., upoważniając tym samym przewoźnika do transportu odpadów zgodnie z wykazem, zawierający również odpady klasyfikowane do kodu 19 12 04, zadeklarowane w dokumencie transportowym CMR. Strona organizując transport odpadów powinna posiadać wiedzę umożliwiającą dokonanie oceny, czy przewożone odpady odpowiadają kategorii odpadów określonej w dokumentach przewozowych, a w razie niewywiązania się z nałożonych zobowiązań określonych w przedstawionych przepisach, powinna liczyć się z konsekwencjami za wwóz odpadów na terytorium RP bez zezwolenia.

Wobec stwierdzonego w toku kontroli drogowej naruszenia dotyczącego nieokazania do kontroli wymaganych dokumentów, w ocenie DIAS zasadnym było nałożenie na podmiot organizujący wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia, stosownie do treści art. 92a ust. 1, 2 i 6 u.t.d. określonej w Ip. 4.5 załącznika nr 3 do tej ustawy, kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł.

Po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym (nadawcy, organizatora transportu), kary pieniężnej określonej w załączniku nr 3 do u.t.d., chyba, że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w art. 92c ust. 1 i ust. 2 u.t.d. Powołany przepis stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności organizatora transportu, zatem nie może być interpretowany rozszerzająco.

Stosownie do treści art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przywozem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. DIAS podkreślił, że przedsiębiorca wywodząc skutki prawne wynikające z art. 92c ust. 1 i ust. 2 u.t.d. powinien udowodnić okoliczności wskazane

w tych przepisach, natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przyjął, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do zastosowania art. 92c ustawy, który stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy i odnosi się do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot zajmujący się organizacją przewozu odpadów, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był ich w stanie przewidzieć, ale i dotyczy okoliczności, istnienia których organ - bez wskazania strony - nie zna. Sprawą przedsiębiorcy jest natomiast wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą uniemożliwiały nielegalny wwóz odpadów na terytorium innego kraju. Profesjonalny podmiot zajmujący się transportem odpadów na teren innych państw winien znać regulacje prawne związane z przemieszczaniem odpadów na terytorium Wspólnoty i powinien przewidywać, że odpady, które chce przetransportować winny być prawidłowo sklasyfikowane, zgodnie ze stanem faktycznym. Rolą zatem nadawcy oraz podmiotu organizującego transport odpadów jest pozyskanie stosownych pozwoleń odpowiadającym przepisom prawa oraz zawarcie

z podmiotami dokonujących przemieszczania odpadów takich umów, w których zagwarantowane będzie spójność stanu faktycznego z przekazaną dokumentacją. Okoliczności egzoneracyjne, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 ustawy, muszą być wykazane w sposób pełny i wyczerpujący, jak również nie mogą budzić wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Zasadą jest odpowiedzialność przedsiębiorcy, która ma charakter obiektywny, czyli niezależny od jego winy czy subiektywnego przeświadczenia o rzeczywistym stanie rzeczy. Wyjątkiem od tej zasady jest natomiast sytuacja, w której przedsiębiorca przy pomocy dostępnych mu środków dowodowych, w sposób niezbity wykaże, iż nastąpiły wymienione w art. 92c ust. 1 ustawy okoliczności egzoneracyjne (np. siła wyższa, wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności).

W ocenie DIAS nie może budzić wątpliwości, iż odpowiedzialność spółki E. GmbH jako organizatora i nadawcy towaru może być konsekwencją załadowania niewłaściwego towaru, o którym organizator przemieszczenia odpadów nic nie wie. Nie jest to okoliczność, która może powodować wyłączenie odpowiedzialności strony z uwagi na to, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć. Realizując przewóz odpadów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przedsiębiorca obowiązany jest znać i przestrzegać przepisy prawa obowiązujące w tej dziedzinie i powinien być świadomy konsekwencji występujących w przypadku stwierdzenia naruszeń. Organizator transportu nie może być bierny i zdać się wyłącznie na kierowcę przewoźnika, z którym zawarł umowę transportową.

Zdaniem organu odwoławczego nieuprawnione jest twierdzenie strony

o konieczności umorzenia postępowania w sprawie, że nie miała ona wpływu na proces załadunku, który zgodnie ze zleceniem winien zostać wykonany przez wyspecjalizowaną w tym celu firmę transportową zgodnie z otrzymanymi od spółki dokumentami. Nadto załadunek nie nastąpił w siedzibie spółki i jej przedstawiciele nie uczestniczyli w tym procesie. Organ podkreślił, że organizatorem przemieszczenia odpadów była E. GmbH, która zawarła jedynie umowę transportową ze spółką S.

W tych okolicznościach to E. GmbH była odpowiedzialna za załadunek odpadów na środek transportowy i jako organizator oraz nadawca przewozu odpadów winna być szczególnie zainteresowana procesem załadunku i kontrolą odpadów, których przewóz zadeklarowała w dokumencie przewozowym. Z treści pisma pełnomocnika E. GmbH wynika, że strona nie była zainteresowana uczestnictwem w całym procesie pozyskania niezbędnych pozwoleń, które umożliwiają właściwym organom uzyskanie odpowiednich informacji i podjęcie wszelkich koniecznych środków dla ochrony zdrowia ludzi i środowiska, tym bardziej, że załadunek nastąpił poza siedzibą niemieckiej spółki. Okoliczności towarzyszące zdarzeniu w dniu [...] lutego 2019 r., tj. nielegalne międzynarodowe przemieszczenie mieszaniny nieklasyfikowanym pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV i IVA, zdaniem DIAS świadczą o planowanym, z góry powziętym zamiarze naruszenia przez spółkę przepisów prawa. Świadczy to nie tylko o nieprawidłowościach w sprawowanej kontroli funkcjonowania przedsiębiorstwa, ale również pozostawienie obowiązków i wymogów prawnych, towarzyszących przy organizacji przemieszczenia odpadów bez jakiejkolwiek krytyki. Należy podkreślić, iż w świetle złożonej argumentacji Spółka nie przedstawiła żadnych pozwoleń na przemieszczenie odpadów, nawet na odpady zadeklarowane pod kodem 19 12 04. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w ocenie DIAS w sprawie brak jest przesłanek do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Jednocześnie organ nie stwierdził, iż zaszły podstawy do umorzenie postępowania na podstawie pozostałych przesłanek wskazanych w art. 92c ust. 1 u.t.d.

Według organu odwoławczego nie można również zgodzić się z zarzutem pełnomocnika strony dotyczącym naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., gdyż w przemiotowej sprawie kary pieniężne nakładane są na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., a wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów wynika z załącznika nr 3 do u.t.d., gdzie zostały one określone przez ustawodawcę w sposób sztywny i organ nie ma

w tym zakresie możliwości kształtowania ich wysokości.

Odnosząc się do zarzutu odwołania wskazującego na nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony i przewoźnika, DIAS wyjaśnił, iż na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów z urzędu lub wskazanych przez stronę. W niniejszych okolicznościach stan faktyczny jest oczywisty i wynika z utrwalonego materiału dowodowego. Samo zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Natomiast żądanie przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeśli spełnione zostaną dwa warunki. Po pierwsze, gdy przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, a po drugie, gdy okoliczności te nie zostały wystarczająco stwierdzone innym dowodem. Jeżeli organ, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Organy prowadzące postępowanie dowodowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia - procesowego odtworzenia stanu faktycznego – adekwatne i wystarczające są inne dowody.

W ocenie DIAS zgromadzona w toku postępowania dokumentacja pozwoliła organowi I instancji na prawidłowe określenie stanu faktycznego oraz dokonanie prawidłowej kwalifikacji prawnej, bez konieczności zebrania dodatkowych dowodów w postaci przesłuchania wskazanych podmiotów. Ponadto z żadnego pisma strony nie wynika, aby wnioskowała o przesłuchanie jej przedstawiciela i przewoźnika.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar należy zatem postrzegać

w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi natomiast wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji jakie powstają w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, w tym przypadku zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. W tej perspektywie stanowi przejaw interwencjonalizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej.

W ocenie DIAS organ I instancji wydając decyzję w sprawie, działał zgodnie

z zasadami określonymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. Podjął wszelkie czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie i na podstawie jego całokształtu ocenił, czy dane okoliczności zostały udowodnione. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wykazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których odmówiono argumentom strony wiarygodności. Wyjaśnił podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Fakt, że analiza zebranego materiału dowodowego nie przyniosła oczekiwanych przez stronę rezultatów nie może być powodem do kwestionowania rzetelności poczynań organów celno-skarbowych.

Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. E. GmbH w Niemczech, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie:

I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 92a u.t.d., przez jego błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu przez organy obu instancji okoliczności wymienionych w ust. 11 tego przepisu, które to stanowią przesłanki prawnej odpowiedzialności nadawcy i organizatora za nielegalny transport odpadów, a więc ich ustalenie w stanie faktycznym sprawy jest niezbędne do przypisania odpowiedzialności administracyjnej, co w konsekwencji spowodowało błędne zastosowanie wskazanego przepisu do stanu faktycznego niniejszej sprawy w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności ujęte w ust. 11 tego przepisu;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77§ 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez dowolną i sprzeczną ze wskazaniami wiedzy oraz logicznego rozumowania ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że ze zgromadzonego materiału dowodowego można w sposób logiczny wyprowadzić wniosek, że skarżąca miała wpływ lub godziła się na powstanie naruszenia, podczas gdy swobodna i wszechstronna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala wyłącznie na wyciągnięcie logicznego wniosku o tym, że doszło do naruszenia, jednak w żaden sposób nie dowodzą tego, że skarżąca miała wpływ lub godziła się na jego powstanie.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania administracyjnego, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie

z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) jest decyzja DIAS utrzymująca w mocy decyzję NUCS nakładającą na skarżącą spółkę karę pieniężną w kwocie 12.000 zł za wwóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odpadów bez wymaganego zezwolenia.

Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane

z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego,

o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). W myśl l.p. 4.5. wspomnianego załącznika nr 3 do u.t.d. wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia sankcjonowany jest karą w wysokości 12 000 zł. Jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załącznikach nr 3 i 4 do ustawy, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia albo przestępstwa, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej (art. 92a ust. 9 u.t.d.). Przepisy ust. 1, ust. 5 pkt 5, ust. 7 pkt 1 i ust. 9 stosuje się do podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, w szczególności do: 1) spedytora, 2) nadawcy, 3) odbiorcy, 4) podmiotu wykonującego czynności ładunkowe, 5) organizatora wycieczki, 6) organizatora transportu,

7) operatora publicznego transportu zbiorowego - jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. W tej ostatniej kategorii mieszczą się osoby wykonujące jakiekolwiek czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego i jego obsługą (por.

G. Lubeńczuk, K. Sikora, U.t.d., 2013, s. 512; B. Kurzępa, Glosa do wyroku WSA

w Poznaniu z 7 lipca 2016 r., III SA/Po 189/16).

Niesporne jest w niniejszej sprawie, że w dniu [...] lutego 2019 r. doszło do przewozu z terytorium Niemiec na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mieszaniny odpadów o masie netto 23.720 kg, stanowiącej odpad niesklasyfikowany pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia nr 1013/2006, bez dokumentów w postaci zgłoszenia transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów, przesyłania dotyczącego transgranicznego przesyłania/przemieszczania odpadów oraz zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, wymaganych przez art. 3 ust. 1 i art. 4 rozporządzenia nr 1013/2006 i art. 4 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 u.m.p.o. Stanowiło to tym samym nielegalne przemieszczenie odpadów

w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006. Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadzała się natomiast do oceny czy skarżąca spółka jest podmiotem w rozumieniu art. 92a ust. 11 u.t.d., na który można nałożyć za powyższe naruszenie karę przewidzianą w art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 7 pkt 1 i art. 92a ust. 11 u.t.d. oraz l.p. 4.5. załącznika nr 3 do ut.d.

Przywołany przepis art. 92a ust. 11 u.t.d. wymienia podmioty (m.in. nadawcę oraz organizatora przewozu), wykonujące czynności związane z przewozem drogowym, które ponoszą odpowiedzialność za naruszenia z u.t.d. Ich odpowiedzialność aktualizuje się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmioty te miały wpływ lub godziły się na powstanie naruszenia. W literaturze odpowiedzialność tę określono mianem "warunkowej" (por. R. Strachowska, U.t.d., 2012, t. do art. 92a). Podmiot, o którym mowa, ponosi odpowiedzialność co do zasady za cudze zachowanie (naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego), jednak odpowiedzialność ta uwarunkowana jest określonym własnym zachowaniem tego podmiotu – by pociągnąć go do odpowiedzialności, okoliczności sprawy i dowody muszą jednoznacznie wskazywać, że miał on wpływ na powstanie naruszenia lub godził się na powstanie naruszenia. Oznacza to, że odpowiedzialność ponosi podmiot, który: 1) wywarł wpływ na powstanie naruszenia i godził się na nie; 2) nie miał żadnego wpływu na powstanie naruszenia, ale godził się na nie, co oznacza, że był świadomy naruszenia i je akceptował (nie zachował się w sposób mogący przeciwdziałać naruszeniu). Hipotetycznie istnieje trzecia możliwość, tj. że podmiot ten, choć nie godził się na powstanie naruszenia, to wywarł wpływ na jego powstanie. Trudno jednak wyobrazić sobie sytuację, w której podmiot, wpływając na powstanie naruszenia, nie akceptuje jego powstania choćby na samym początku owego stanu "wywierania wpływu" (por. M. Etel, A. Piszcz (red.), U.t.d. Komentarz, Warszawa 2020, tezy do art. 92a - pkt II). Na organach administracji prowadzących postępowanie spoczywa obowiązek wykazania, że na podmiot wykonujący czynności związane z przewozem może zostać nałożona kara pieniężna, zatem prowadzone postępowanie administracyjne musi zmierzać do ustalenia, czy podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstałe naruszenia Niezbędne jest wykazanie związku między stwierdzonym naruszeniem a zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, ale nie jego winy. Poczynione ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. (por. P. Daniel, Odpowiedzialność administracyjna, s. 42).

W ocenie Sądu organy prawidłowo przypisały skarżącej spółce, jako nadawcy

i organizatorowi przewozu odpowiedzialność za naruszenie przepisów ograniczających przemieszczanie odpadów wynikających z rozporządzenia nr 1013/2006. Wbrew zarzutom skargi okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia. Nie może bowiem nadawca bronić się, iż załadowano niewłaściwy towar. To do obowiązków nadawcy należy zapewnienie, aby doszło do załadunku właściwego towaru, objętego dokumentem przewozowym

i uzyskanie niezbędnych zezwoleń w świetle przepisów rozporządzenia nr 1013/2016. Stąd też skarżąca spółka powinna była – jak słusznie zauważył organ odwoławczy - skontrolować proces załadunku, tak aby nie doszło do wysłania innego towaru, jednak - jak wynika z jej oświadczenia zawartego w piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. - zaniechała podjęcia jakichkolwiek działań, pozostając w tym zakresie całkowicie bierna. Spółka nie mogła się zdać się wyłącznie na kierowcę przewoźnika, z którym zawarła umowę transportową. Strona ponosi bowiem odpowiedzialność za działania osób, którym powierza wykonanie czynności na jej rachunek. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej nie wystarczy natomiast wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków

w celu zapobieżenia powstania naruszenia prawa, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Istotne jest również to, że stwierdzenie, iż znalazł się w środku transportowym odpad niesklasyfikowany nie wymagało przeprowadzenia skomplikowanych badań, jeśli się zważy na konsystencję tych odpadów oraz wydobywający się z nich zapach, których - jak wynika z protokołu kontroli – wskazywał na zmieszane odpady komunalne. Sugerowanie jakoby doszło do przewozu niewłaściwego towaru w wyniku działań kierowcy firmy przewozowej jest całkowicie gołosłowne, stoi w sprzeczności

z zeznaniami tego kierowcy i nie zostało poparte jakimikolwiek dowodami. Zresztą spółka wprost wskazała w powołanym piśmie, że takimi dowodami nie dysponuje. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, iż – jak wynika z pisma Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] - zwrot odpadu nastąpił do skarżącej spółki jako podmiotu odpowiedzialnego za nielegalny wywóz odpadów. Wbrew zarzutom skarżącej analiza art. 24 ust. 2, 3 i 5 rozporządzenia nr 1013/2006 wskazuje, iż w przypadku zwrotu odpadu podejmowanego na podstawie powyższego przepisu nie ma automatyzmu w określeniu podmiotu odpowiedzialnego za nielegalne przemieszczenie odpadu i można nałożyć go również na inne podmioty niż podmiot wysyłający i zobowiązany do zgłoszenia przemieszczenia odpadu.

W związku z powyższym Sąd uznał za niezasadne zarzuty sformułowane w pkt I i II skargi.

W ocenie Sądu nie zachodziły również przesłanki określone w art. 92c ust. 1 u.t.d. wyłączające odpowiedzialność skarżącej spółki, zwłaszcza wskazane w pkt 1 na które wprost powoływała się strona. W myśl tego przepisu nie wszczyna się postępowania, a wszczęte postępowania się umarza jeśli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przede wszystkim należy zauważyć, iż istota samej odpowiedzialności osób wskazanych w art. 92a ust. 11 u.t.d. opiera się na przypisaniu wpływu lub godzenia się na powstanie naruszenia, a ta przesłanka w kontrolowanej sprawie została przesądzona. Ponadto przepis art. 92c ust. 1 u.t.d., jako wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., można traktować tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie (a więc wyjątkowe i nadzwyczajne), a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia. Wskazane w art. 92c pkt 1 u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Niewątpliwie z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Podkreślić przy tym należy, iż to na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Brak jakiejkolwiek kontroli na procesem załadunku świadczy o niewłaściwej organizacji w przedsiębiorstwie skarżącej spółki, zwłaszcza, iż mamy do czynienia z towarem podlegającym ścisłemu nadzorowi

i objętym sformalizowanymi procedurami, jeśli chodzi o jego przemieszczanie. Podkreślić ponadto należy, iż w przepisach u.t.d. nie uregulowano przesłanek wymiaru administracyjnych kar pieniężnych z art. 92a u.t.d. Mimo to art. 189d k.p.a. określający, jakie przesłanki organ administracji publicznej bierze pod uwagę, wymierzając administracyjną karę pieniężną, nie ma zastosowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten może mieć zastosowanie wyłącznie, gdy organ ma

w ogóle możliwość kształtowania wysokości kary pieniężnej, co nie ma miejsca

w przypadku kar pieniężnych o "sztywnej" wysokości (por. wyr. WSA w Łodzi z 18 lipca 2018 r., III SA/Łd 468/18, wyrok WSA w Kielcach z 13 czerwca 2018 r., II SA/Ke 8/18). Kara pieniężna z art. 92a u.t.d. nie może być miarkowana przez organy ją nakładające (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16 maja 2018 r., II SA/Rz 371/18, M. Etel, A. Piszcz /red./, op. cit., tezy do art. 92a - pkt V.1).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

-----------------------

#

2