Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 642/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Marta Laskowska (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania świadectwa fitosanitarnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa po rozpatrzeniu zażalenia C. Spółka z o.o., z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. z dnia [...] grudnia 2005 r., w sprawie odmowy wydania świadectwa fitosanitarnego na 432,136 ton pszenicy wyprowadzanej z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, znajdującej się w komorze [...] elewatora "[...]" w S. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...]grudnia 2005 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy.

Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. wydał postanowienie odmawiające C. Sp. z o.o. wydania świadectwa fitosanitarnego dla 432,136 ton pszenicy wyprowadzanej z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, znajdującej się w komorze [...] elewatora "[...]" w S.

Na powyższe postanowienie C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła zażalenie wnosząc o uchylenie przedmiotowego postanowienia oraz wydanie świadectwa fitosanitarnego dla 432,136 ton pszenicy wyprowadzanej z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, znajdującej się w komorze [...] elewatora "[...]" w S. Postępowanie zostało zainicjowane przez P. Sp. z o.o. , która w imieniu C. Sp. z o.o. zwróciła się z wnioskiem o przeprowadzenie badań i wydanie świadectwa fitosanitarnego na pszenicę w ilości 26.576,660 ton przeznaczoną na eksport do A.. W trakcie badań prób pobranych z wagonów w dniu 6 października 2006 r., stwierdzono iż 50 ton ziarna jest porażone śniecią karłowatą i śniecią cuchnącą. Potwierdza to wynik badania przeprowadzonego w laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Jednocześnie wnioskodawca poinformował Inspektorat o wyładunku porażonej pszenicy do komory nr [...] w elewatorze "[...]" w S., w którym znajdowało się już 382 tony pszenicy, co spowodowało zmieszanie porażonej ze zdrową. Tak więc ilość pszenicy porażonej śniecią wynosi 432,136 ton. Mając powyższe na uwadze organ wydał świadectwo fitosanitarne jedynie na 26.125,457 ton pszenicy, która stanowiła różnicę pomiędzy wnioskowana ilością, a ilością pszenicy porażonej śniecią.

Rozpatrując zażalenie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia w/w postanowienia wskazując, że przepisy art. 18 ust.6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (Dz. U. z 2004 r., Nr 11 poz. 94 ze zm.) stanowią, iż "świadectwo fitosanitarne wydaje się po stwierdzeniu, że rośliny, produkty roślinne lub przedmioty spełniają wymagania państwa trzeciego, do którego są przeznaczone lub przez które są przemieszczane". Wzory i standardowa treść świadectw fitosanitarnych zostały określone w załączniku do Międzynarodowej Konwencji Ochrony Roślin (IPPC) z dnia 6 grudnia 1951 r., zawartej w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). Treść Konwencji została znacznie zmieniona w 1979 roku i 1997 roku, w rezultacie czego, zatwierdzone zostały różne wzory świadectw, które powinny towarzyszyć roślinom, produktom roślinnym i innym produktom podczas ich przemieszczania w ruchu międzynarodowym.

Jak wskazał Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa zmiany wprowadzone do tekstu Konwencji w 1997 roku obowiązują od 2 października 2005 roku, Rezolucja 12/97 dwudziestej dziewiątej sesji Konferencji FAO zezwoliła na dobrowolne stosowanie zmienionych świadectw, jako innej możliwości, pomiędzy akceptującymi je państwami-członkami IPPC. Wiele państw-członków IPPC stosowało już świadectwa oparte na wzorach określonych w załączniku do Konwencji, zmienionej w 1997 roku.

Mając na uwadze powyższe, Komisja Europejska uznała za konieczne uregulowanie tej kwestii poprzez określenie wzorów świadectw fitosanitarnych, czego odzwierciedleniem jest Dyrektywa Komisji 2004/105/WE. Konieczność ujednolicenia świadectw fitosanitarnych wydawanych na terytorium Unii Europejskiej dla roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów znalazła odzwierciedlenie w treści upoważnienia do wydania rozporządzenia (ściśle: w wytycznych) zawartego w art. 18 ust. 7 ustawy o ochronie roślin. Przepis ten stanowi podstawę do ustalenia wzorów przedmiotowych dokumentów fitosanitarnych (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie wzorów świadectw fitosanitarnych dla roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów wyprowadzanych z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państw trzecich - Dz. U. Nr 99, poz. 830).

Organ drugiej instancji wskazał, że przepisy art. 18 ust. 6 ustawy o ochronie roślin stanowią, że "świadectwo fitosanitarne wydaje się po stwierdzeniu, że rośliny, produkty roślinne lub przedmioty spełniają wymagania państwa trzeciego, do którego są przeznaczone (...)", a przepisy wyżej przytoczonego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 maja 2005 roku określają szczegółowe informacje, jakie powinny być zawarte w świadectwie fitosanitarnym.

Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wskazał, że we wzorze świadectwa fitosanitarnego IPPC jest zamieszczona klauzula "Uznaje się, że w/w rośliny, produkty roślinne lub przedmioty są praktycznie wolne od innych organizmów szkodliwych" (They are deemed to be practically free from other pests). W "Słowniku Terminów Fitosanitarnych FAO-2005" (Glossary of phytosanitary terms), przygotowanym przez Sekretariat Międzynarodowej Konwencji Ochrony Roślin (IPPC) w lipcu 2005 roku, sformułowanie "praktycznie wolny" (practically free) zostało zdefiniowane jako:"w przesyłce lub w miejscu produkcji nie ma agrofagów (albo określonego agrofaga) w wykrywalnej liczebności lub nasileniu, co wskazuje na przestrzeganie wymaganych zasad uprawy i transportu w produkcji i obrocie towarem". Występujący w tej definicji termin "agrofag" (pest) został określony jako "jakikolwiek gatunek, szczep lub biotyp rośliny, zwierzęcia lub czynnika patogennego, szkodliwy dla roślin lub produktów roślinnych" (pest - any species, strain or biotype of plant, animal or pathogenic agent injurious to plants or plant products).

Obecność zarodni śnieci karłowej i śnieci cuchnącej w wykrywalnej liczebności, o czym świadczy wynik badania laboratoryjnego nr 217 próby ziarna (protokół pobrania próby nr [...]) nie pozwoliło inspektorowi Oddziału Granicznego w S. na uznanie przesyłki z 50 tonami pszenicy za "praktycznie wolną od innych organizmów szkodliwych" - niezależnie od faktu, iż śniecie te nie są określone w przepisach A. jako organizmy kwarantannowe.

Organ drugiej instancji nie podzielił opinii strony skarżącej, że świadectwo fitosanitarne nie jest zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 kpa. Zgodnie z art. 217 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o nie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Nadto jak wskazał organ drugiej instancji zgodnie z cytowanym powyżej "Słownikiem Terminów Fitosanitarnych FAO - 2005" świadectwo fitosanitarne to "urzędowy dokument poświadczający status fitosanitarny jakiejkolwiek przesyłki podlegającej przepisom fitosanitarnym; świadectwo sporządzane jest według wzoru dla świadectw IPPC". Przepisy fitosanitarne (phytosanitary regulation) - to "urzędowe przepisy mające na celu niedopuszczenie do zawleczenia i/lub rozprzestrzenienia się agrofagów kwarantannowych lub zmniejszenie szkodliwości gospodarczej agrofagów niekwarantannowych podlegających przepisom, włączając ustanowienie procedur certyfikacji fitosanitarnej".

Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w art. 2 pkt 4 ustawy o ochronie roślin określona została definicja organizmów szkodliwych, którymi są - "wszelkie gatunki, szczepy lub biotypy roślin, zwierząt lub czynników patogenicznych szkodliwych dla roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów". W art. 3 ust. 1 ustawodawca wprowadził "podział" organizmów szkodliwych na organizmy kwarantannowe - tj. "organizmy szkodliwe szczególnie groźne, dotychczas niewystępujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub których występowanie nie jest szeroko rozpowszechnione" oraz organizmy niekwarantannowe - tj. "organizmy szkodliwe szeroko rozpowszechnione". Podział ten i definicje dla w/w organizmów kwarantannowych i niekwarantannowych jest porównywalny z podziałem i określeniami w "Słowniku Terminów Fitosanitarnych FAO - 2005". Śnieć karłowa (Tilletia controversa) i śnieć cuchnąca (TilIetia carrieś) nie mają statusu organizmów kwarantannowych i ze względu na powszechną obecność tych organizmów na terytorium Unii Europejskiej i Algierii są traktowane jako organizmy niekwarantannowe.

Skargę na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka z o.o. C. z siedzibą w W.

Zaskarżając w całości postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] stycznia 2006 roku utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. z dnia [...] grudnia 2005 roku, zarzucając obu tym postanowieniom naruszenie art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o ochronie roślin (Dz. U. 2004 nr 11 poz. 94 z późn. zm.) wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka przedstawiła stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że C. Sp. z o.o. dokonała zakupu pszenicy od Agencji Rynku Rolnego z zapasów interwencyjnych Agencji przeznaczonych na eksport do krajów trzecich, poza obszar celny Unii Europejskiej. Pszenica została poddana badaniu na obecność w niej niepożądanych organizmów. Badanie zostało przeprowadzone przez Główny Inspektorat Roślin i Nasiennictwa Centralne Laboratorium w T. w trakcie załadunku pszenicy do wagonu kolejowego w dniu 3 października 2005 roku i nie wykazało obecności śnieci karłowatej i śnieci cuchnącej. Natomiast w wyniku badań dokonanych przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa Wojewódzki Inspektorat w K. Oddział Graniczny w S. stwierdzono w dniu 6 października 2005 roku obecność śnieci karłowatej i cuchnącej w partii towaru o wadze 50 ton bowiem w międzyczasie pszenica została wyładowana do elewatora [...], w którym w chwili rozładowania znajdowała się pszenica pochodząca z magazynu w U. oraz z magazynu w L.. W wyniku rozładunku pszenicy nastąpiło jej przemieszanie z dotychczasową zawartością elewatora. W wyniku tego ilość zboża porażonego śniecią wzrosła do 432 ton.

Następnie Inspekcja pismem z dnia 18 października 2005 roku poinformowała C. że w przypadku załadunku pszenicy z komory nr [...] elewatora "[...]" tj. wspomnianych powyżej 432 ton pszenicy, Inspekcja nie będzie mogła wystawić świadectwa fitosanitarnego, albowiem do tej komory zostało wyładowane 50 ton pszenicy porażonej śniecią. W związku z faktem, iż pismo Inspekcji z dnia 18 października 2005 roku nie stanowiło decyzji lub postanowienia czy innego aktu administracyjnego przewidzianego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie których organ administracji publicznej może podejmować rozstrzygnięcia w stosunku do przedsiębiorcy, C. zwrócił się z formalnym wnioskiem o wydanie świadectwa fitosanitarnego.

W wyniku rozpatrzenia wniosku C. Sp. z o.o. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. w dniu [...] grudnia 2005 roku w drodze postanowienia odmówił wystawienia świadectwa fitosanitarnego na 432 tony pszenicy znajdującej się w elewatorze [...] argumentując, że pszenica porażona śniecią nie jest "praktycznie wolna od innych organizmów niekwarantannowych", a świadectwo fitosanitarne będąc dokumentem urzędowym (zaświadczeniem) nie może w swej treści poświadczać nieprawdy.

W ocenie skarżącej Spółki, bez względu na ocenę charakteru prawnego świadectwa fitosanitarnego należy uznać argumenty Inspekcji odmawiające wydania świadectwa fitosanitarnego za całkowicie chybione albowiem przepis art. 18 ust. 6 Ustawy o ochronie roślin określa w sposób wyraźny, jasny i jednoznaczny w jakich okolicznościach organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać świadectwo fitosanitarne; nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie przesłanki te zostały spełnione, a nadto przepisy te nie dają żadnej podstawy do twierdzenia, iż treść świadectwa fitosanitarnego stanowi "uzupełnienie" regulacji art. 18 ust. 6 ustawy o ochronie roślin.

Zdaniem skarżącej spółki Dyrektywa 2004/105/WE nie ma żadnego zastosowania do niniejszej sprawy, gdyż odnosi się do ponownego wywozu m.in. roślin do państw trzecich nie zaś eksportu z terytorium Wspólnoty, jak w przypadku pszenicy zgromadzonej w komorze [...] elewatora [...]. Ponadto Dyrektywa 2004/105/WE nie była podstawą opracowania Rozporządzenia w sprawie wzoru świadectwa fitosanitarnego. Odnośnik nr 2 w Rozporządzeniu jednoznacznie wskazuje, jakie przepisy wspólnotowe są implementowane w tym Rozporządzeniu. Wśród przepisów, które są wdrażane brak jest Dyrektywy 2004/105/WE.

Chybiony jest również argument – zdaniem skarżącej Spółki - dotyczący zastosowania w niniejszej sprawie Zmiany do Konwencji IPPC z 1997 roku. Zgodnie z polskim porządkiem prawnym ratyfikowana umowa międzynarodowa (a taką jest Zmiana do Konwencji IPPC z 1997 roku), po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 91 ust. 1 Konstytucji). Tym samym przepis art. 91 ust. 1 Konstytucji wymaga spełnienia dwóch przesłanek stosowania postanowień umowy międzynarodowej tj. ogłoszenia w Dzienniku Ustaw oraz tzw. "samowykonalności" umowy. W przypadku Zmian do Konwencji IPPC z 1997 roku żadna z tych przesłanek nie ma miejsca.

Zdaniem skarżącej spółki zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone albowiem śnieć karłowata i śnieć cuchnąca nie stanowią organizmów niekwarantannowych w rozumieniu Ustawy o ochronie roślin, a Inspekcja nie przytoczyła żadnych argumentów pozwalających uznać, iż jest przeciwnie.

Wzór świadectwa fitosanitarnego posługuje się pojęciem "praktycznie wolne od innych organizmów niekwarantannowych." Tym samym nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z polskim prawem towar może zawierać pewne ilości organizmów niekwarantannowych (nawet jeżeli hipotetycznie uznać, iż śnieć jest organizmem niekwarantannowym). Inspektor Wojewódzki wydając postanowienie, nie uzasadnił na jakiej podstawie faktycznej i prawnej (normy, zawartości procentowe) odmówił uznania badanego towaru za "praktycznie wolny od innych organizmów niekwarantannowych''' skoro, jak nie ulega wątpliwości, śnieć, o ile w ogóle występowała w badanym towarze, to występowała w ilościach śladowych. Główny Inspektor uzasadniając zaskarżone postanowienie dokonał wykładni językowej pojęcia "praktycznie wolny" w oparciu o "Słownik Terminów Fitosanitarnych FAO - 2005" przygotowany przez Sekretariat IPPC. W ocenie skarżącej Spółki definicja przyjęta w Słowniku Terminów Fitosanitarnych FAO - 2005 nie ma znaczenia normatywnego, a ponadto Inspekcja w żaden sposób nie wykazała, iż definicja ta ma zastosowanie do niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Zgodnie z treścią art. 217 § 1 i 2 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Natomiast stosownie do art. 218 § 1 i 2 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, zaś organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Jest więc zatem wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji.

Jeżeli, jak już to wyżej zaznaczono, zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, to należy uznać, że skoro problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z jej żądaniem nie jest możliwe (J. Lang, Zaświadczenia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, Organizacja, Metody, Technika, 1988 r., nr 2, str. 14). Rozwiązanie takie przyjął również Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 27 listopada 1998 r. w sprawie III SA 1282/97 wobec niemożności czynienia ustaleń w sprawie o wydanie zaświadczenia, oddalił skargę. Podobnie, wobec istniejących wątpliwości, co do stanu faktycznego w sprawie, nie można było zdaniem NSA w drodze zaświadczenia przesądzić o wątpliwej kwestii - wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2002 r. (I SA 269/02).

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że świadectwo fitosanitarne, o którym mowa w art.18 ustawy o ochronie roślin jest dokumentem wydawanym przez organ administracji publicznej (wojewódzki inspektor ochrony roślin i nasiennictwa), na wniosek zainteresowanego podmiotu (C. Sp.z o.o.) i zaświadcza o pewnym stanie faktycznym dotyczącym roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów wyprowadzanych z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej do państw trzecich. Skoro zatem świadectwo fitosanitarne jest zaświadczeniem w rozumieniu art.217 kpa, to w sytuacji wystąpienia przesłanek uniemożliwiających wydanie takiego świadectwa, zgodnie z treścią art.219 kpa organ administracji publicznej – tak jak w sprawie niniejszej – odmawia wydania świadectwa w drodze postanowienia.

Przede wszystkim wskazać należy, że w art.18 ustawy o ochronie roślin uregulowane są m.in zasady obsługi fitosanitarnej eksportowanych towarów roślinnych. Powyższe zagadnienia regulują zapisy Międzynarodowej Konwencji Ochrony Roślin FAO sporządzonej w Rzymie w dniu 6 grudnia 1951 r.( wersja Konwencji z 1991 r. została opublikowana w Dz.U. z 2001 r., Nr 15, poz.151) oraz ustanowionych w ramach Konwencji Międzynarodowych Standardach d/s środków fitosanitanych FAO nr 7 pt. "System certyfikacji eksportowej" oraz nr 12 pt.

" Wytyczne odnośnie świadectw fitosanitarnych". Stroną Konwencji jest Wspólnota Europejska, co zobowiązuje Państwa Członkowskie Unii Europejskiej do przestrzegania postanowień Konwencji i określonych w ramach tej umowy standardów. W załączniku do w/w Konwencji zamieszczony został wzór świadectwa fitosanitarnego zawierający następującą treść – "oświadcza się, że rośliny lub części roślin opisane powyżej zostały poddane inspekcji zgodnie z wymaganą procedurą i są uważane za wolne od szkodników podlegających kwarantannie i praktycznie wolne od innych niebezpiecznych szkodników; uważa się, że odpowiadają one przepisom fitosanitarnym kraju importera". Taki wzór świadectwa fitosanitarnego jest załącznikiem do znowelizowanego tekstu Międzynarodowej Konwencji Ochrony Roślin, sporządzonej w Rzymie dnia 6 grudnia 1951 r., która weszła w życie dnia 4 kwietnia 1991 r. i została opublikowana w Dz.U. z 2001 r., Nr 15, poz.151, toteż zgodnie z art. 91 Konstytucji RP stanowi część krajowego porządku prawnego.

W Unii Europejskiej postanowienia dyrektyw fitosanitarnych tworzą tzw. system zdrowotności roślin. Ideą przewodnią tego systemu jest, aby materiał roślinny w pełni spełniający wymagania zdrowotności i jakości mógł być swobodnie przemieszczany w obrębie Wspólnego Rynku, poprzez wewnętrzne granice UE i podlegał minimalnej ilości zakazów, ograniczeń i formalności. Standardy zdrowotności i jakości materiału roślinnego zostały ujednolicone we wszystkich krajach UE, ponieważ zapisy dyrektyw fitosanitarnych UE znajdują odzwierciedlenie w przepisach krajowych państw członkowskich. Podstawową dyrektywą dotyczącą zagadnień fitosanitarnych jest Dyrektywa Rady Nr 2000/29/EWG z 8 maja 2000 r. w sprawie działań ochronnych w celu zapobiegania przenikaniu na teren Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych oraz zapobiegania rozprzestrzenianiu tych organizmów w obrębie Wspólnoty. Przepisy obowiązujące w UE wymagają, aby w każdym państwie członkowskim działała jednolita służba odpowiedzialna za wdrażanie i realizację stosowanych postanowień w dziedzinie zdrowia roślin. W Polsce służbą tą jest Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, której działalność koordynuje i nadzoruje Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art.18 ust.6 ustawy o ochronie roślin. Przepis ten stanowi, że świadectwo fitosanitarne wydaje się po stwierdzeniu, że rośliny, produkty roślinne lub przedmioty spełniają wymagania państwa trzeciego, do którego są przeznaczone, lub przez które są przemieszczane. Obowiązek ujednolicenia świadectw fitosanitarnych wydawanych na terytorium Unii Europejskiej dla roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów znalazł odzwierciedlenie w treści upoważnienia do wydania rozporządzenia, które zostało zawarte w treści art. 18 ust. 7 ustawy o ochronie roślin. Ten przepis ustawowy był podstawą do ustalenia wzorów przedmiotowych dokumentów fitosanitarnych, chodzi tu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie wzorów świadectw fitosanitrnych dla roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów wyprowadzanych z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państw trzecich (Dz.U. Nr 99, poz. 830).

Przepisy w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 maja 2005 r. określają szczegółowe informacje, jakie powinny być zawarte w świadectwie fitosanitarnym. W Skonsolidowanym Słowniku Terminów Fitosanitarnych FAO - 2005, przygotowanym przez Sekretariat Międzynarodowej Konwencji Ochrony Roślin (IPPC) w lipcu 2005 roku, termin "praktycznie wolny" został określony następująco: "w przesyłce lub w miejscu produkcji nie ma agrofagów (albo określonego agrofaga) w wykrywalnej liczebności lub nasileniu, co wskazuje na przestrzeganie wymaganych zasad uprawy i transportu w produkcji i obrocie towarem". Występujący w tej definicji termin "agrofag" został określony jako jakikolwiek gatunek, szczep lub biotyp rośliny, zwierzęcia lub czynnika patogennego, szkodliwy dla roślin lub produktów roślinnych". Określenie "Zaświadcza się, że wyżej wymienione rośliny, produkty roślinne lub przedmioty są praktycznie wolne od innych organizmów niekwarantannowych" zamieszczone we wzorze świadectwa fitosanitarnego w w/w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zmienia przepisu rangi ustawowej. Stanowi ono o dodatkowym wymogu, który wynika z przepisów Międzynarodowej Konwencji Ochrony Roślin.

W niniejszej sprawie wynik badania laboratoryjnego nr 217 próby ziarna (protokół pobrania próby nr [...]) stwierdził obecność zarodni śnieci karłowej i śnieci cuchnącej w wykrywalnej liczebności, co nie pozwoliło na uznanie przesyłki z 50 tonami pszenicy za "praktycznie wolną od innych organizmów niekwarantannowych" - niezależnie od faktu, iż śniecie te nie są określone w przepisach A. jako organizmy kwarantannowe. Wykrycie w/w organizmów w próbie pobranej z przesyłki z 50 tonami ziarna przewożonego, stanowiło wystarczającą podstawę do uznania tej pszenicy za porażoną przez organizmy szkodliwe (niekwarantannowe).

Cytując za w/w Słownikiem Terminów Fitosanitarnych FAO - 2005 świadectwo fitosanitarne to "urzędowy dokument poświadczający status fitosanitarny jakiejkolwiek przesyłki podlegającej przepisom fitosanitarnym; świadectwo sporządzane jest według wzoru dla świadectw IPPC", a przepisy fitosanitarne - to "urzędowe przepisy mające na celu niedopuszczenie do zawleczenia i/lub rozprzestrzenienia się agrofagów kwarantannowych lub zmniejszenie szkodliwości gospodarczej agrofagów niekwarantannowych podlegających przepisom, włączając ustanowienie procedur certyfikacji fitosanitarnej". Art. 2 pkt 4 ustawy o ochronie roślin określa definicję organizmów szkodliwych, którymi są - "wszelkie gatunki, szczepy lub biotypy roślin, zwierząt lub czynników patogenicznych szkodliwych dla roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów", zaś w art. 3 ust.1 ustawodawca wprowadził "podział" organizmów szkodliwych na organizmy kwarantannowe - tj. "organizmy szkodliwe szczególnie groźne, dotychczas niewystępujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub których występowanie nie jest szeroko rozpowszechnione" oraz organizmy niekwarantannowe tj. "organizmy szkodliwe szeroko rozpowszechnione". Dokonany podział i definicje organizmów kwarantannowych i niekwarantannowych jest analogiczny z podziałem i określeniami zamieszczonymi w w/w Słowniku Terminów Fitosanitarnych FAO-2005. Intencją opracowania tego słownika była potrzeba ujednolicenia terminów i definicji używanych do celów fitosanitarnych, w ustawodawstwie fitosanitarnym, jak również przy wymianie urzędowych informacji w państwach członkowskich IPPC.

W aktach administracyjnych znajduje się opracowanie naukowe (znane stronie skarżącej) dotyczące zarówno śnieci karłowatej, jak i śnieci cuchnącej. Śnieć karłowa i śnieć cuchnąca nie mają statusu organizmów kwarantannowych i ze względu na powszechną obecność tych organizmów na terytorium Unii Europejskiej i A. są traktowane jako organizmy niekwarantannowe. Jednak oba organizmy traktowane są jako organizmy szkodliwe szeroko rozpowszechnione.

Analiza akt postępowania administracyjnego i wydana w tej sprawie decyzja wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego.

Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.