Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1097/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1 i  ust. 3,  art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 143 b ust. 4 i  ust. 5
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant St. sekr. sądowy Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych (stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną w wyniku wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] r., nr [...], uchylającej ww. decyzję ostateczną w całości oraz przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2007 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w całości.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy i argumentację prawną.

Wnioskodawca złożył w dniu [...] r. wniosek o przyznanie płatności obszarowych na rok 2007, w którym zadeklarował [...] działki ewidencyjne położone między innymi w gminie D., obrębie ewidencyjnym B., L., L., T. Wnioskodawca we wniosku zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.

W wyniku przeprowadzonego postępowania uwzględniającego złożony wniosek oraz późniejsze korekty z dnia [...] r. i [...] r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił, że powierzchnia stwierdzona kwalifikująca się do przyznania płatności wynosiła [...]ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przez organ wyniosła [...] %.

W oparciu o powyższe ustalenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zakończył postępowanie w dniu [...]r. decyzją Nr [...], na podstawie której przyznał wnioskodawcy jednolitą płatność obszarowąw wysokości [...] zł do gruntów rolnych na rok 2007 pomniejszając płatność o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. W podstawie prawnej wskazał art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm. oraz art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej ( Dz.U. Nr 44, poz. 262), a ponadto art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm, dalej powoływanej jako k.p.a.).

Postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., z urzędu wznowił postępowanie administracyjne zakończone ww. decyzją nr [...]z dnia [...]r.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że deklaracja działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym T. oraz działki ewidencyjnej nr [...]położonej w obrębie ewidencyjnym B. była obarczona błędem, wykrytym w prowadzonym postępowaniu dotyczącym przyznania płatności do gruntów rolnych za rok 2008 r., w którym ustalono, że wymienione działki nie były użytkowane rolniczo zgodnie z deklaracją beneficjenta.

Akta administracyjne zawierają notatki służbowe o otrzymywanych przez organ informacjach, żeż J. S. starając się o dopłaty faktycznie nie uprawiał działek.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchylił dotychczasową decyzję ostateczną w całości oraz przyznał J. S płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2007 w kwocie [...]zł w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości pomniejszonej o kwotę [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Organ w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że w dniu [...] r. na gruntach deklarowanych do płatności na rok 2008 przez J. S. miała miejsce kontrola zgodności deklaracji Strony ze stanem faktycznym na gruncie. Inspektorzy kontroli terenowej stwierdzili dla działek rolnych zlokalizowanych na działce ewidencyjnej nr [...] oraz na działce nr [...], że całe działki rolne nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. Przebieg kontroli i jej wyniki odzwierciedla raport z kontroli z dnia [...] r. Ponadto w toku postępowania dotyczącego przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009 z tytułu użytkowania działek ewidencyjnych [...],[...],[...],[...],[...]położonych w obrębie ewidencyjnym B. ustalono podczas kontroli na miejscu, że i te działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]r. Nieprawidłowości określono w raporcie z kontroli z dnia [...]r.

Ten fakt w ocenie organu pierwszej instancji stanowi podstawę do trwałego wykluczenia działek ewidencyjnych zgodnie z art. 143 b ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r.

Wykluczono zatem z wniosku o przyznanie płatności łącznie [...] ww. działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni [...] ha. Powierzchnia, co do której naliczono jednolitą płatność obszarową w wyniku wznowienia postępowania wynosiła [...] ha.

W odwołaniu od ww. decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wskazując, że prace pielęgnacyjne dzierżawionych działek obejmujące m.in. koszenie trawy wykonał w 80%, dlatego w jego ocenie działki były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Skarżący wskazał, że dysponuje rachunkami za wykonane prace, zeznaniami świadków, a ponadto wnosił o analizę całej dokumentacji pokontrolnej.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. jako organ odwoławczy w pierwszej kolejności na wniosek J. S. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. przywrócił mu termin do wniesienia odwołania.

Organ odwoławczy wezwaniem nr [...] z dnia [...] r. wezwał J. S. do przedstawienia dowodów powołanych w piśmie odwoławczym potwierdzających, utrzymywanie działek w dobrej kulturze rolnej. J. S. stawił się w dniu [...] r. w siedzibie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C.. Na wyżej wskazaną okoliczność spisano protokół ze złożenia wyjaśnień przez stronę i z zapoznania się z aktami sprawy. Strona poinformowana o stanie sprawy, wnosiła o przedłużenie terminu na złożenie dowodów sprawie.

W dniu [...] r. wpłynęło do organu odwoławczego pismo skarżącego, w którym wyjaśnił, że z uwagi na zaistniałe dowody w postaci zeznań świadków wnosi o ponowną weryfikację przedmiotowej sprawy wraz z koniecznością przeprowadzenia wizji zagospodarowanego terenu. Pismo nie zawierało jednak żadnych wniosków dowodowych.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. jako organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, decyzją Nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [...] r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B..

W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego, art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1 i art. 19 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.).

Organ odwoławczy po ponownej analizie akt sprawy stwierdził, co następuje:

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja wydana została w wyniku wznowienia postępowania i stwierdzenia istnienia podstawy z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. ujawnienia się nowych, istotnych dla sprawy okoliczności nieznanych organowi, a istniejących w dacie wydania decyzji. Jak wynika z treści wskazanego przepisu okoliczności mają być istotne, a więc mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto muszą ujawnić się po wydaniu decyzji, co oznacza, że dowody na istnienie tych okoliczności nie mogą znajdować się w aktach sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji podlegającej wznowieniu. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., IV SA 1885/99, LEX nr 50152).

Dokonując oceny w tym kontekście zaskarżonej decyzji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja faktyczna i prawna miała miejsce. Nowa okoliczność faktyczna, jaką było stwierdzenie w trakcie kontroli na miejscu w dniu [...] r. i w dniu [...] r., nieprawidłowości opisane w raportach z kontroli na miejscu (stwierdzenie na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] terenów nieużytkowanych rolniczo na dzień [...]r.) wskazuje na istnienie tego stanu rzeczy również w dniu wydania decyzji z dnia [...]r. Ma to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skoro w toku kontroli ustalono, że wskazane działki były wyłączone z produkcji rolniczej, to tym samym była to nowa okoliczność faktyczna w sprawie, istniejąca w chwili wydania decyzji pierwotnej, a nie znana organowi, co uzasadniało podjęcie czynności w sprawie (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu obowiązującym dla spraw wszczętych wnioskiem z 2007 r., rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi, zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy Rozporządzenia Rady Nr 1782/2003, jeżeli:

1. na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku XX do Rozporządzenia nr 1973/2004 ( 1 ha);

2. wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stwierdzenie faktu, że określone grunty rolne nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]r., skutkuje trwałym wykluczeniem powierzchni, na której grunty takie są położone z przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.) obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi cześć wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe.

W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że wykluczenie z obszaru uprawnionego do przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obszarów, które gruntami rolnymi w dniu [...]roku nie były, jest obligatoryjne. Jednolita płatność obszarowa nie może zostać przyznana do powierzchni gruntów, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r.

Organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z § 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306), utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest: uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie trawy co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym - w przypadku łąk; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw - w przypadku pastwisk. Grunty rolne, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem drzew i krzewów: niepodlegających wycięciu, zgodnie z przepisami o ochronie przyrody; mających znaczenie dla ochrony wód i gleb; niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną.

Organ odwoławczy mając na uwadze wyniki kontroli przeprowadzonych w 2008 r. i w 2009 r. oraz rozbieżności z zadeklarowanymi działkami, przeprowadził w dniu [...]r. w postępowaniu wzowieniowym wizytację w terenie na spornych działkach ewidencyjnych nr [...],[...].[...],[...],[...],[...] i stwierdził, że nie była na nich prowadzona działalność rolnicza na dzień [...]r.

Ponadto w dniu [...]r. przeprowadzono wizytację terenową działki nr [...] i sporządzono dodatkową dokumentację fotograficzną wraz ze szkicami przedstawiającymi kierunki i miejsca, z których wykonano zdjęcia. W wyniku wywiadu terenowego inspektorzy stwierdzili, że w północnej części działki, powyżej drogi gruntowej brak jest znamion rolniczego wykorzystania w ciągu ostatnich 10 lat.

Podkreślił, że w toku postępowania odwoławczego ponownie szczegółowej weryfikacji poddano ustalenia zawarte w raporcie z kontroli oraz prawidłowość przebiegu czynności kontrolnych. Analiza zapisów zawartych w raporcie oraz dokumentacji fotograficznej nie wykazała nieprawidłowości, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny stanu na gruncie i skutkować zmianą rozstrzygnięcia podjętego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

Powyższe pozwoliło organowi odwoławczemu stwierdzić, że ustalenia poczynione w postępowaniu wznowieniowym przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w B. w zakresie powierzchni stwierdzonej uprawnionej do płatności oraz przedeklarowania powierzchni są prawidłowe. Z łącznej powierzchni deklarowanej kwalifikowanej do jednolitej płatności obszarowej tj. [...]ha płatność przysługuje do powierzchni [...]ha, różnica tych wartości stanowi [...] % powierzchni stwierdzonej. Powyższe obligowało organ do przyznania płatności w oparciu o art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r., który stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę.

Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących naruszenia szeregu przepisów k.p.a. wyjaśnił, że zasady procedowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy zostały w istotny sposób zmodyfikowane w stosunku do reguł przewidzianych w tej ustawie. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Z kolei, zgodnie z art. 3 ust. 2 ww. ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania:

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Organ wskazał, że w myśl postanowień art. 3 ust. 3 tej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu (...) są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz zauważył, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Ponadto wskazał, że J. S. nie przedstawił dowodów mogących zakwestionować wyniki kontroli na miejscu mając odpowiednio dużo czasu na dołączenie organowi podanych przez siebie w odwołaniu dowodów. Strona nie zadbała o to, aby dowody te znalazły się w posiadaniu organu odwoławczego w czasie umożliwiającym ich ocenę przed zakończeniem prowadzonego przez ten organ postępowania. Obowiązkiem organu jest stworzenie stronie możliwości skorzystania z tego uprawnienia (por. wyrok NSA z 1 lipca 1999r., IV SA 595/99 - LEX nr 47888). Strona zachowująca się biernie w postępowaniu musi liczyć się z konsekwencjami swego zachowania, polegających na uznaniu podnoszonych przez nią okoliczności za nieudowodnione (por. wyrok NSA OZ w Katowicach z 20 maja 1998r. I SA/Ka 1605/96 - LEX 33414).

Postępowanie odwoławcze zakończyła decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. Nr [...]z dnia [...]r. o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej.

W dniu [...] r. J. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C..

Skarżący w treści skargi zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie następujących przepisów postępowania:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 78, w związku z art. 136 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy, w tym nieuzasadnione pominięcie dowodu z przesłuchania świadków A. G., R. J., Z. Z., a także A. K., których zeznania potwierdzają utrzymywanie działek w dobrej kulturze rolnej.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Uznał bowiem, że zarzuty podniesione w skardze, tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, a dokumentacja i cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. W szczególności w rozpatrywanej sprawie kluczowy materiał dowodowy stanowią wyniki kontroli administracyjnej oraz wyniki kontroli na miejscu w tym fotografie wykonane bezpośrednio na gruncie deklarowanym do płatności.

Na koniec Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że płatności do gruntów rolnych stanowią jeden z instrumentów Wspólnej polityki Rolnej Unii europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej powoływanej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania przez organ z urzędu na podstawie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., a to wobec ujawnienia się nowych, istotnych dla sprawy okoliczności nieznanych organowi, a istniejących w dacie wydania decyzji.

Wzruszenie decyzji ostatecznej w oparciu o powyższą podstawę wznowienia jest możliwe, gdy:

1. wyjdą na jaw nowe dowody lub okoliczności faktyczne, tzn. nowe w stosunku do przeprowadzonego dotychczas postępowania,

2. dowody lub okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie,

3. dowód lub okoliczność musi istnieć w dniu wydania decyzji,

4. nie może być znana organowi, który wydał ostateczną decyzję.

W rozpatrywanej sprawie organ powziął informację, że w trakcie kontroli zadeklarowanych działek przeprowadzonej w [...] 2008 r. i w [...] 2009 r. stwierdzono, że zakwestionowane działki nie są użytkowane rolniczo w ciągu ostatnich 10 lat. W tej sprawie organ otrzymał również informację od ustalonej osoby trzeciej. Taki stan działek został potwierdzony w czasie wizytacji terenowych w 2011 r. i w 2012 r. przeprowadzonych w celu zebrania dodatkowej dokumentacji fotograficznej. Wykonany i opisany materiał zdjęciowy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że sporne działki nie były użytkowane. Stwierdzono brak śladów zabiegów uprawowych. Biuro [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. dokonało szczegółowej analizy dokumentacji z kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie J. S.. Sporządzona dokumentacja fotograficzna przedstawia zakwestionowane i opisane działki. Na opisanych zdjęciach widoczne są wieloletnie drzewa.

Skarżący jeszcze przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej po wznowieniu postępowania, pismem z dnia [...] r. został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych z czego nie skorzystał. Następnie organ odwoławczy wezwał J. S. pismem z dnia [...] r. do złożenia wyjaśnień i ewentualnych wniosków dowodowych, a w dalszej kolejności pismem z dnia [...] r. poinformował go o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia w sprawie przed planowanym terminem wydania decyzji tj. przed [...] r. W dniu [...] r. skarżący osobiście zapoznał się z aktami sprawy i został poinformowany o stanie sprawy. A zatem skarżący przed organami obu instancji miał zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności prawo złożenia wniosków dowodowych i wyjaśnień.

Tymczasem dopiero w dniu [...] r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy otrzymał pismo skarżącego z oświadczeniami trzech osób, co do wykonywania robót – koszenia trawy na bliżej nieoznaczonych działkach na polecenie J. S..

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. 2008 r. Nr 170, poz. 1051), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania i zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

W myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z treści tego przepisu wynika więc, że wyłącza on zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego, niemniej sam zawiera dyrektywę, stosownie do której organ administracji publicznej w toku postępowania stoi na straży praworządności.

Należy przy tym stwierdzić, że uprawnienia i zarazem obowiązki strony nie mogą być nieograniczone w czasie. Opieszałość strony nie może skutkować opieszałością organu.

Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze, opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa, po drugie, ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. Wreszcie po czwarte, rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki.

Organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że część zadeklarowanych przez skarżącego działek wobec braku utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej podlegała wyłączeniu z płatności.

W niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 7 ust. 1. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pierwotnym brzmieniu wedle którego:

Rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W rozpatrywanej sprawie organy przeprowadziły postępowanie dowodowe na okoliczność ustalenia czy zakwestionowane działki są wykorzystywane rolniczo.

Organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a, ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji czyni zadość tym wymogom.

Zgodnie z przepisem art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić z urzędu ( lub na wniosek strony ) dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Jednak w rozpatrywanej sprawie skarżący wbrew zapowiedziom nie wykazał inicjatywy dowodowej celem obrony swojego stanowiska w sprawie. Przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia organ nie otrzymał żadnych dowodów w sprawie.

W dacie składania wniosku ubiegający się o pomoc finansową producent rolny powinien wskazywać tylko te grunty rolne, które spełniają warunki do przyznania tych płatności, to znaczy są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej ( por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2007 roku, sygn. II GSK 355/06 ).

Idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować.

Celem płatności jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomocy rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty.

W postępowaniu prowadzonym przez organy obu instancji ten właśnie aspekt sprawy został w pełni rozważony, pomimo, że warunkiem przyznania pomocy albo odmowy jej przyznania w związku z koniecznością zastosowania sankcji zmniejszającej ( lub odbierającej ) płatność, jest ocena zasadności ( prawidłowości ) zgłoszenia przez producenta rolnego określonych działek rolnych, których obejmować miałaby płatność obszarowa.

W sytuacji, gdy kontrola wniosku wykazuje nieprawidłowości dotyczące różnicy pomiędzy zadeklarowaną a rzeczywistą wielkością obszaru posiadanych gruntów rolnych, ustalenia organu dotyczące właściwej powierzchni działek, jaką winien zgłosić producent rolny, mają istotne znaczenie z powodu możliwości wymierzenia producentowi sankcji w postaci zmniejszenia ( odebrania ) kwoty płatności obszarowych. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy pozostaje więc w bezpośrednim związku z grożącą producentowi rolnemu dolegliwością ekonomiczną ( por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2007 roku, sygn. II GSK 260/07 ).

W ocenie Sądu dokonane w wyniku wznowienia postępowania ustalenia uzasadniały zatem w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylenie decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez przyznanie skarżącemu płatności w pomniejszonej wysokości tj. z pominięciem działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...], [...],[...],[...], których stan jednoznacznie wskazywał na brak rolniczego wykorzystania na dzień [...] r.

Konkludując, w ocenie Sądu organy obu instancji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 oraz 136 k.p.a., ponieważ wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, przedstawiając argumentację przekonującą do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo wskazano i zastosowano w sprawie przepisy unijne i krajowe prawa materialnego.

Reasumując należy stwierdzić, że organ administracji rozpatrujący sprawę, wbrew zarzutom skargi, w zgodzie z zasadą praworządności, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w sposób prawidłowy zebrał i zweryfikował materiał dowodowy oraz należycie go ocenił, a wydane na jego podstawie rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.