Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2763/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 284  ust. 2,  art. 188  ust. 2,  art. 224  ust. 4 i  art. 275
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Beata Osińska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.Z., K.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 115/14 w sprawie ze skargi G.Z., K.Z. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] i z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 115/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę G.Z. i K.Z. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia[...] października 2013 r., nr [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Dwiema decyzjami z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] oraz nr [...] Marszałek Województwa [...] , powołując się na przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.; dalej w skrócie: "P.o.ś."), ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.; dalej w skrócie: "O.p.") oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2011 (M.P. r. Nr 74, poz. 945) wymierzył G.Z. i K.Z., prowadzącym Gospodarstwo [...] s.c. w [...] opłatę za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za okres: I półrocza 2011 r. – w kwocie [...] zł oraz II półrocza 2011 w kwocie [... ] zł naliczonych w sposób określony w załączniku stanowiącym integralną część każdej z decyzji.

Marszałek Województwa wskazał w uzasadnieniu decyzji na fakt eksploatowania przez skarżących instalacji, składającej się z dwóch kotłów wodnych z rusztem ruchomym, opalanych węglem kamiennym, o mocy cieplnej 4800 kW oraz 3000 kW.

W dniu [...] sierpnia 2012 r., tj. po upływie ustawowego terminu, K.Z. przedłożył wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, dotyczący wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza z instalacji spalania węgla kamiennego o łącznej nominalnej mocy cieplnej przekraczającej 5 MW za I i II półrocze 2011 r. Naliczona w tym wykazie opłata w kwocie [...] zł za I półrocze i [...] zł za II półrocze 2011 r. nie zawierała opłaty za emisję do powietrza czterech substancji, które występują w procesie spalania węgla, tj.: tlenku węgla, dwutlenku węgla, sadzy oraz benzo(a)pirenu.

W ocenie organu I instancji na mocy art. 284 ust. 2 P.o.ś. osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą (w tym rolnik indywidualny), prowadząca działalność, która wymaga uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, podlega obowiązkowi przedkładania wykazów zawierających informacje o zakresie korzystania ze środowiska i uiszczania opłat z tytułu wprowadzenia wszystkich substancji do powietrza z instalacji, której eksploatacja wymaga takiego pozwolenia.

W decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., znak:[...] , udzielającej pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji kotłowni węglowej dla Gospodarstwa [...] s.c. (dalej: "pozwolenie emisyjne"), zgodnie z art. 224 ust. 4 P.o.ś. oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 kwietnia 2011 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz. U. Nr 95, poz. 558; obecnie: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2014 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów, Dz. U. z 2014 r. poz. 1546), określone zostały wielkości dopuszczalnej emisji dla trzech substancji: dwutlenku siarki, dwutlenku azotu oraz pyłu ogółem. Powyższe nie zwalnia jednak, zdaniem Marszałka Województwa, z rozliczania pozostałych czterech substancji – tlenku węgla, dwutlenku węgla, sadzy oraz benzo(a)pirenu, które emitowane są do powietrza w procesie spalania węgla.

Organ wyjaśnił także, że ze względu na identyczne parametry obu kotłów, do naliczania opłat za emisję gazów lub pyłów do powietrza dla ww. czterech substancji nieujętych w wykazie, użyto tego samego zestawu wskaźników – według Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami, styczeń 2011 r. Wielkości emisji dla dwutlenku siarki, dwutlenku azotu oraz pyłu ogółem przyjęto natomiast zgodnie z przedstawionymi przez stronę wskaźnikami emisji, dla których określone zostały wielkości dopuszczalnej emisji w pozwoleniu na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Prawidłowa wysokość opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji spalania węgla kamiennego – za I i II półrocze 2011 r. odpowiednio w kwocie [...] zł oraz [...] zł – ustalona została przez organ I instancji w oparciu o wykazy przedłożone przez skarżących oraz uwzględniając przywołane wskaźniki emisji substancji do powietrza. Skarżący zobowiązani byli wnieść opłaty odpowiedni do dnia 31 lipca 2011 r. i 31 stycznia 2012 r.

Na poczet przedmiotowej opłaty zaliczona została kwota wpłaty w łącznej wysokości [...] zł (wpłata z dnia 8 lutego 2012 r.), którą zgodnie z art. 55 § 2 O.p. zaksięgowano proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej ([...] zł) oraz kwoty odsetek za zwłokę ([...] zł). Zatem do dnia wydania decyzji należne zobowiązania skarżących za I i II półrocze 2011 r. wyniosły odpowiednio [...] oraz [...] zł.

Skarżący wnieśli odwołania od tych decyzji., domagając się ich uchylenia w całości i umorzenia postępowania w sprawie opłat. Zarzucili w nich, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, z naruszeniem art. 288 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 275 i art. 284 ust. 2 P.o.ś.

Dwiema decyzjami z dnia [...] października 2013 r., nr [...], i nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżone decyzję Marszałka Województwa w całości oraz przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Organ II instancji podkreślił, że skarżący, jako osoby fizyczne prowadzące Gospodarstwo [...] s.c., mieszczą się w katalogu podmiotów określonych przez Prawo ochrony środowiska jako korzystający ze środowiska w rozumieniu tej ustawy i – nie będąc przedsiębiorcami – ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm.).

W ocenie SKO, jeżeli danego rodzaju działalność prowadzona przez skarżących wymaga uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, to z tytułu tej działalności są oni zobowiązani do uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska, przy czym obowiązek ten dotyczy wszystkich substancji, za wprowadzanie których do powietrza ponosi się opłaty za korzystanie ze środowiska, a nie tylko substancji określonych w pozwoleniu emisyjnym. W tym zakresie, zdaniem Kolegium, zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie.

Jednocześnie Kolegium przyznało rację zarzutom skarżących w części dotyczącej niejasnego określenia przedmiotowej opłaty. Z akt sprawy wynikało bowiem, że wysokość opłaty określona została przez organ w oparciu o własne ustalenia, jednak ani akta sprawy ani uzasadnienie nie wskazywały dokładnie jak organ do tych ustaleń doszedł. Zdaniem organu II instancji, Marszałek nie uzasadnił również dlaczego ustalona została jedynie opłata od tlenku węgla, dwutlenku węgla, sadzy oraz benzo(a)pirenu, skoro w procesie spalania węgla wydziela się więcej substancji. Organ winien zatem wskazać w uzasadnieniu decyzji, na jakich danych technicznych i technologicznych się oparł, oraz wyjaśnić dokładnie sposób obliczenia opłaty oraz przyczyny zastosowania określonego wskaźnika emisji zanieczyszczeń, nie ograniczając się do zamieszczenia tabeli w załączniku do decyzji.

Skargę na wymienione decyzje SKO w [...] z dnia [...] października 2013 r. złożyli G.Z. oraz K.Z.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji SKO w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 9 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.

Sąd I instancji wywodził, że zgodnie z jedną z fundamentalnych zasad zawartą w art. 7 P.o.ś. kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia (ust. 1), a kto może spowodować zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty zapobiegania temu zanieczyszczeniu (ust. 2). W praktyce realizacji ww. zasady ogólnej – zwanej potocznie zasadą "zanieczyszczający płaci" – służą przede wszystkim instrumenty ekonomiczne, takie zwłaszcza jak opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjne kary pieniężne za wprowadzanie zanieczyszczeń niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu na korzystanie ze środowiska.

Sąd I instancji podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący posiadają pozwolenie na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z eksploatowanej w ich gospodarstwie rolno-ogrodniczym instalacji (kotłowni węglowej) – udzielone przez Starostę [...] (dalej: "Starosta") decyzją z [...] grudnia 2008 r., znak: [...].

Regułą jest, że podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 P.o.ś.). Jedynie osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami – który to status bezspornie przysługuje w niniejszej sprawie skarżącym – ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód w rozumieniu przepisów Prawa wodnego (art. 284 ust. 1 P.o.ś.).

Sąd I instancji podkreślił, ze zgodnie z brzmieniem art. 180 pkt 1 P.o.ś., to "eksploatacja instalacji" (rozumiana, zgodnie z definicją legalną z art. 3 pkt 3 P.o.ś., jako użytkowanie instalacji oraz utrzymywanie jej w sprawności) powodująca wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza – a nie samo wprowadzanie poszczególnych substancji do powietrza – wymaga, bądź nie, pozwolenia. Interpretacji tej nie zmienia art. 224 ust. 4 P.o.ś., zgodnie z którym, jeżeli dla instalacji albo procesu technologicznego lub operacji technicznej, prowadzonych w instalacji, są ustalone standardy emisyjne, to w pozwoleniu na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza nie określa się dla tej instalacji, procesu lub operacji innych rodzajów gazów lub pyłów niż objęte standardami; w pozwoleniu wskazuje się na odstąpienie od określania warunków emisji dla pozostałych gazów lub pyłów. Przepis ten, w odniesieniu do ww. "innych rodzajów gazów lub pyłów niż objęte standardami", wprowadza jedynie wyjątek od przewidzianego w art. 188 ust. 2 pkt 2 P.o.ś. wymogu określania w pozwoleniu wielkości dopuszczalnej emisji. W żadnym razie nie prowadzi zaś do "wyjęcia’’ tych substancji z zakresu udzielonego pozwolenia. Zresztą już z literalnego brzmienia końcowego zastrzeżenia zamieszczonego w art. 224 ust. 4 P.o.ś. – w myśl którego "w pozwoleniu wskazuje się na odstąpienie od określania warunków emisji dla pozostałych gazów lub pyłów" – jasno wynika, że chodzi w tym przypadku wyłącznie o "odstąpienie od określenia warunków emisji", a nie odstąpienie od wymogu uzyskania zezwolenia dla emisji tych gazów lub pyłów. W kontekście obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska owo zastrzeżenie, obligatoryjnie zamieszczane w pozwoleniu, może być interpretowane jako swoiste ostrzeżenie skierowane do adresata pozwolenia, że z eksploatacją danej instalacji wiąże się emisja innych jeszcze pyłów lub gazów, niż wymienione expressis verbis w treści decyzji, a co za tym idzie – także obowiązek uiszczania opłat z tym związanych.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przypadkach, o których mowa w art. 224 ust. 4 P.o.ś., także korzystanie ze środowiska w zakresie wprowadzania do powietrza gazów lub pyłów nie objętych ustalonymi dla danego rodzaju instalacji standardami emisyjnymi nie jest zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia (verba legis: "wymaga pozwolenia" w rozumieniu art. 284 ust. 2 P.o.ś.) i jest objęte zakresem pozwolenia udzielonego w związku z eksploatacją tej instalacji. W konsekwencji objęte jest także przewidzianym w tym przepisie obowiązkiem ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska przez osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą. Odmienna interpretacja tego ostatniego przepisu byłaby niezgodna z wykładnią językową odnośnych unormowań Prawa ochrony środowiska. Ponadto stałaby w sprzeczności z fundamentalną zasadą ogólną "zanieczyszczający płaci", w świetle której niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przepisów, które – tak jak analizowany art. 284 ust. 2 P.o.ś. – przewidują określone zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska.

Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym, skoro eksploatacja danego rodzaju instalacji wymaga uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, to w związku z tą eksploatacją skarżący są zobowiązani do uiszczania opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie wszystkich emitowanych przez tę instalację substancji, za wprowadzanie których do powietrza ponosi się opłaty, a nie tylko substancji, dla których w pozwoleniu emisyjnym została określona wielkość dopuszczalnej emisji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił także stanowisko SKO co do zakresu i stopnia wadliwości decyzji Marszałka Województwa oraz związanej z tym zasadności zastosowania w sprawie art. 138 § 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli G.Z. i K.Z.. Zaskarżając wyrok w całości, wnieśli o jego uchylenie oraz przyznanie stronie skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub zastosowanie w odniesieniu do art. 284 ust. 2 w związku z art. 7, 188 ust. 2 pkt 2, 224 ust. 4 i art. 275 P.o.ś.

Zdaniem skarżących naruszenie to polega w pierwszej kolejności na błędnej wykładni art. 284 ust. 2 P.o.ś. oraz błędnym zastosowaniu do wykładni tego przepisu pozostałych, wymienionych w zarzucie przepisów. Skarżący podnoszą, że Sąd I instancji niezgodnie z prawidłową, ścisłą wykładnią językową przepisów P.o.ś., uzasadnioną ich publicznoprawnym charakterem ("podatkowy" charakter opłat) przyjął, iż osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie szerszym niż wynikający z pozwolenia na wprowadzenie substancji do środowiska, tzn. obejmującym gazy lub pyły niewymienione w pozwoleniu. Autor skargi kasacyjnej zarzuca także, że Sąd I instancji, dokonując wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów P.o.ś., posłużył się w sposób nieuzasadniony wykładnią art. 7 tej ustawy, który stanowi, że ten, kto powoduje zanieczyszczenie środowiska lub może je spowodować, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia lub zapobiegania temu zanieczyszczeniu. Zastosowanie tego przepisu jest natomiast zdaniem skarżących kasacyjnie niedopuszczalne z powodu braku możliwości określenia na jego podstawie zakresu obowiązku ponoszenia ww. kosztów oraz niedopuszczalności zastosowania rozszerzającej wykładni art. 7 P.o.ś., prowadzącej do przyjęcia, że korzystający płaci w pełnym zakresie, gdyż osoby fizyczne zostały zwolnione w zakresie określonym w art. 224 P.o.ś. z tego obowiązku. W skardze kasacyjnej podkreślone zostało stanowisko, zgodnie z którym art. 224 P.o.ś. powinien być interpretowany w ten sposób, że tylko substancje określone w pozwoleniu emisyjnym objęte są jego zakresem, a co za tym idzie tylko one powodują obowiązek ponoszenia opłat. Autor skargi powołuje się w swojej argumentacji na wykładnię gramatyczną przepisu, jak również na zamiar ustawodawcy, który chcąc obciążyć dany podmiot określonymi opłatami, zrobiłby to w sposób niebudzący wątpliwości. Co więcej również art. 275 P.o.ś., pominięty przez Sąd I instancji wskazuje na zwolnienie podmiotów korzystających ze środowiska od opłat w zakresie objętym dyspozycją normy art. 284 ust. 2.

Zdaniem skarżących brzmienie ostatniego z wymienionych artykułów jednoznacznie wskazuje na objęcie ich obowiązkiem ponoszenia opłat jedynie w zakresie, w jakim wymagane jest pozwolenie (a więc w stosunku do gazów i pyłów w nim wymienionych), a Sąd I instancji naruszył prawo, popełniając tzw. błąd interpretacyjny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718), dalej powoływanej również jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p..p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, zatem skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Skarżący kasacyjnie wywodzą, że nie są podmiotami obowiązanymi do dokonywania opłat z tytułu korzystania ze środowiska w odniesieniu do emisji pyłów i gazów, które nie wynikają wprost z pozwolenia udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.

W pierwszej kolejności rozważyć więc należy, czy skarżący kasacyjnie należą do kręgu podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Niezbędne jest w tym zakresie sięgnięcie do art. 3 pkt 20 P.o.ś. zwierającego ustawową definicję tego pojęcia.

Zgodnie z tym przepisem przez podmiot korzystający ze środowiska rozumie się:

a) przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.) oraz przedsiębiorcę zagranicznego w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,

b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

c) osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Zauważyć przy tym należy, że wyróżnia się następujące rodzaje korzystania ze środowiska: powszechne, zwykłe i szczególne. Ze szczególnym korzystaniem ze środowiska mamy do czynienia wówczas, kiedy niezbędne jest w tym zakresie wydanie pozwolenia. Zgodnie z przywołaną powyżej definicją osoby fizyczne uznawane są za korzystające ze środowiska w rozumieniu ustawy o ile korzystanie to jest korzystaniem szczególnym. W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest, że skarżący kasacyjnie są podmiotem, któremu takie pozwolenie zostało udzielone, a więc należą do kręgu podmiotów wymienionych w art. 3 pkt 20 pkt 3, a co za tym idzie zobowiązani są do ponoszenie opłat za korzystanie ze środowiska.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób prawidłowy dokonał wykładni art. 284 ust. 2 P.o.ś. Powołany przepis stanowi, że "osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo wodne".

Przepis ten stanowi więc konkretyzację zasady ogólnej zawartej w art. 7 P.o.ś., to jest zasady "zanieczyszczający płaci". Twierdzenia skarżących kasacyjnie że obowiązek uiszczenia opłaty Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł zasady ogólnej prawa ochrony środowiska nie może zatem zostać podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jednakże zasada ogólna zawarta w tym przepisie ma znaczenie dla interpretacji treści art. 284 ust. 2 P.o.ś. Obowiązek ponoszenia kosztów zanieczyszczenia został bowiem nałożony na każdy podmiot będący ich sprawcą. Słusznie wywiódł Sąd I instancji, że realizacji tej zasady służą instrumenty ekonomiczne, choćby takie jak opłaty za korzystanie ze środowiska.

Skoro z treści art. 284 ust. 2 P.o.ś. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 P.o.ś. i art. 3 pkt 20 P.o.ś. wynika obowiązek ponoszenia opłat przez osoby fizyczne korzystające ze środowiska w sposób szczególny to nie można podzielić zarzutów skargi kasacyjnej o błędnej wykładni tego przepisu dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Powołany art. 284 ust. 2 P.o.ś. uszczegóławia bowiem jedynie zakres podmiotowy, a nie przedmiotowy w zakresie ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Inne podmioty, niż osoby fizyczne ponoszą bowiem zawsze opłaty za korzystanie ze środowiska. W odniesieniu do osób fizycznych, krąg ten został zawężony jedynie do osób fizycznych korzystających ze środowiska w sposób szczególny, a więc na podstawie pozwolenia.

Przepis ten nie odnosi się jednak do zakresu przedmiotowego, co w powiązaniu z zasadą zawartą w art. 7 P.o.ś. zanieczyszczający płaci, nie nasuwa żadnych wątpliwości, że w przypadku skarżących kasacyjnie ponoszą oni opłaty za emisje wszelkich pyłów i gazów uwalnianych do środowiska w związku z eksploatowaniem instalacji kotłowni węglowej dla Gospodarstwa [...] s.c.

Art. 284 ust. 2 P.o.ś. odnosi się bowiem do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie między innymi substancji lub energii do środowiska. Tym korzystaniem ze środowiska jest eksploatowanie instalacji kotłowni węglowej. W takim więc zakresie, za wprowadzanie pyłów i gazów, w związku z tą instalacją skarżący kasacyjnie ponoszą opłaty, a więc za wszystkie substancje uwalnianie do środowiska w związku z funkcjonowaniem tej instalacji. Twierdzenia skarżący kasacyjnie, że winni ponosić opłaty jedynie za wprowadzanie do powietrza gazów i pyłów wymienionych w pozwoleniu z dnia [...] grudnia 2008 r. jest więc nieuzasadnione.

Do wyprowadzenia takiego wniosku nie jest więc konieczne posługiwanie się, jak uczynił to Sąd I instancji treścią art. 224 ust. 4 i 188 ust. 2 pkt 2 P.o.ś.

Takiej interpretacji nie przeczy treść powołanego w skardze kasacyjnej art. 275 P.o.ś., zgodnie z którym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska. Z przepisu tego zakreślającego krąg podmiotów zobowiązanych za ponoszenie opłat za korzystanie ze środowiska, wynika, że osoby fizyczne ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska jedynie wówczas, gdy korzystają z tego środowiska w oparciu o pozwolenie, a więc, gdy korzystają ze środowiska w sposób szczególny. W innym przypadku osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami nie ponoszą opłat za zwykłe lub powszechne korzystanie ze środowiska.

Przepis ten nie zwalnia więc skarżących kasacyjnie od obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska w związku z eksploatacją instalacji kotłowni węglowej.

Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna został oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.