Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 721/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją [...] z dnia [...] lutego 2011 r. wydaną na podstawie art 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz.157 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania L. M., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K., na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, odmówił przyjęcia L. M. na aplikację prokuratorską.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że o przyjęciu na aplikację prokuratorską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, przy uwzględnieniu limitu miejsc na tej aplikacji wyznaczonego przez Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11) wyznaczył limit 75 miejsc. Dyrektor Krajowej Szkoły ustalił miejsce L. M. na liście klasyfikacyjnej na pozycji 182. Wobec zatem wyczerpania miejsc na aplikacji prokuratorskiej, Dyrektor Krajowej Szkoły odmówił przyjęcia odwołującego na aplikację specjalistyczną.

L. M., wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Sprawiedliwości.

W odwołaniu zarzucił naruszenie art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury przez wydanie decyzji o odmowie przyjęcia na aplikację prokuratorską, w sytuacji, gdy uzyskane miejsce na liście klasyfikacyjnej aplikantów zostało ustalone z naruszeniem przewidzianej w art. 26 ust. 3 ustawy zasady, zgodnie z którą o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Zdaniem odwołującego o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej powinna decydować suma punktów z praktyk i suma punktów ze sprawdzianów. W tej sytuacji powinien on uzyskać łącznie 109,2 punktu, zamiast 40,13 punktów przyjętych na liście klasyfikacyjnej.

Podnosząc powyższy zarzut L. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej

decyzji i przyjęcie go na aplikację prokuratorską.

Minister Sprawiedliwości, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. wydaną na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. z dnia [...] grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji przytaczając treść przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. organ odwoławczy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie przyczyną wydania decyzji o odmowie przyjęcia L. M. na aplikację prokuratorską był brak spełnienia przesłanki związanej z umieszczeniem go na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości.

Podkreślił przy tym, że sporządzenie listy klasyfikacyjnej stanowi czynność materialno-techniczną, nie wywołującą bezpośrednio skutków prawnych. Skoro jednak miejsce na liście w sposób pośredni skutki takie wywołuje, przy ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy przez organ II instancji konieczne było zbadanie, czy czynność ta dokonana została zgodnie z prawem, a w wypadku stwierdzenia ewentualnych naruszeń przepisów proceduralnych, stwierdzenie, czy mogło to mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Badając w tym zakresie postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że miejsce L. M. na liście klasyfikacyjnej, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, zostało ustalone prawidłowo, w konsekwencji czego brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Bezsporne w sprawie jest, że odwołujący się został umieszczony na liście klasyfikacyjnej na miejscu 182, znajdującym się poza wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości limitem miejsc aplikację prokuratorską. Ostatni z aplikantów przyjętych na aplikację prokuratorską plasował się bowiem na 154 pozycji.

Organ podkreślił, że komisja, o której mowa w § 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia jest niezależna, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych sprawdzianów; podobnie Minister Sprawiedliwości nie ma kompetencji do ustalania ocen z przebiegu praktyk wystawianych przez patronów i patrona koordynatora. W postępowaniu związanym z naborem na aplikację prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, który jednak nie przeprowadza i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk.

Ze względu na przyjęty w ustawie sposób uregulowania trybu odwoławczego, należy zatem uznać, że do kompetencji Dyrektora Krajowej Szkoły należy dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Ustalenie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk pozostaje zaś w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację specjalistyczną. Z tej przyczyny organ I instancji ma obowiązek odniesienia się do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo.

W toku postępowania odwoławczego mogą być zatem poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu oraz ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, np. w kwestii błędnego ustalenia, że kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację sędziowską lub prokuratorską, mimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej, ale nie ma, podobnie jak Dyrektor Krajowej Szkoły, uprawnień do merytorycznego podważenia ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu, lub ocen wystawionych przez patronów za praktyki.

Minister Sprawiedliwości, badając niniejszą sprawę nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów Dyrektor Krajowej Szkoły popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o błędnie, tj. niezgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 3 ustawy, wyliczoną sumę punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, a w konsekwencji wadliwe ustalenie pozycji na liście klasyfikacyjnej aplikantów, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nie jest on zasadny. W ocenie organu dokonana przez odwołującego wykładnia powyższego przepisu jest niedopuszczalna. Dokonana jest bowiem w oderwaniu od brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, z którego treści wynika, że ocena z praktyk jest tylko jedna (łączna za wszystkie praktyki, przy czym warunkiem jej uzyskania jest wcześniejsze uzyskanie minimum 2 punktów za poszczególne praktyki, jako elementy składowe wystawianej następnie przez patrona koordynatora łącznej oceny). Wykładnia art. 26 ust. 3 ustawy prezentowana przez odwołującego czyniłaby zaś ocenę łączną patrona koordynatora, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy, bezprzedmiotową i bezcelową.

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy, zgodnie z jego literalną wykładnią, winien być zatem rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa).

Także systemowa wykładnia przepisów art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy, prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy.

Zdaniem organu, zaprezentowane w odwołaniu stanowisko, że o miejscu na liście decyduje proste zliczenie punktów ze sprawdzianów i punktów z praktyk jest sprzeczne z zasadą racjonalnego tworzenia prawa. Sporządzenie przez patrona koordynatora łącznej oceny z przebiegu wszystkich praktyk, nie ma bowiem żadnego innego celu, niż przyjęcie jej za podstawę ustalenia miejsca na liście klasyfikacyjnej, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy.

Przy czym patron koordynator nie wystawia oceny subiektywnie, a jego rola polega w tym wypadku na podsumowaniu ocen ze wszystkich praktyk odbytych przez aplikanta w czasie trwania aplikacji. Łączna ocena z praktyk jest bowiem, stosownie do brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, oceną wystawioną przez patrona koordynatora ze wszystkich praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. Za takim sposobem obliczania sumy punktów przemawia także treść § 9 ust. 2 rozporządzenia, który statuuje, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem jednej łącznej oceny) są sumowane z punktami ze sprawdzianów.

Taki sposób rozumienia powyższych przepisów, w ocenie organu, znajduje potwierdzenie także według metody ich wykładni celowościowej. W myśl bowiem art. 52 pkt 2 ustawy, Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. sposób ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, mając na względzie zakres wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do zajmowania stanowiska (...) oraz konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów (...). Przywołany przepis w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje zatem, że intencją ustawodawcy było, aby ocena wiedzy i kwalifikacji aplikantów była jednolita i obiektywna. Obiektywizm i jednolitość kryteriów oceny aplikanta realizowane są w pełnej formie w toku sprawdzianów przeprowadzanych dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same, jednolite kryteria oceny. Tylko zatem taka ocena będzie spełniała jednocześnie wszystkie kryteria wymienione w wytycznych upoważnienia ustawowego zawartego w art. 52 pkt 2 ustawy. Natomiast punkty z praktyk przyznaje patron, do którego aplikant został przydzielony w danym wydziale sądu. Liczba punktów z praktyki, jest więc ze swej istoty subiektywną oceną patrona na temat wiedzy i kwalifikacji aplikanta, który ocenia wyłącznie aplikanta przydzielonego mu do odbycia praktyki, nie mając w zasadzie porównania z poziomem wykonywania praktyk przez innych aplikantów. Dokonana w ten sposób ocena nie będzie więc miała charakteru oceny jednolitej i obiektywnej. Zobiektywizowaniu tej oceny służy właśnie łączna ocena wszystkich praktyk dokonywana przez patrona koordynatora na podstawie art. 25 ust. 5 ustawy w sposób wskazany w § 9 ust. 2 rozporządzenia i jest wystawiana przez patrona koordynatora na podstawie ocen uzyskiwanych przez aplikantów ze wszystkich praktyk.

Przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez odwołującego oznaczałoby natomiast w efekcie, iż o dostępie do aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej decydują przede wszystkim oceny z praktyk, a nie ze sprawdzianów. Tymczasem to na sprawdzianach weryfikowano, w precyzyjnie określonych warunkach umiejętności aplikantów nabyte w trakcie trwania poprzedniego zjazdu i pogłębione na praktyce lub praktykach.

Treść analizowanych przepisów pozwala zatem stwierdzić, że łączna ocena, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy, powinna obejmować sumę punktów uzyskanych ze sprawdzianów oraz łączną ocenę przebiegu wszystkich praktyk wystawioną przez patrona koordynatora. Przy czym ocena wystawiona przez patrona koordynatora powinna być średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk. Ocena ta w przypadku odwołującego wyniosła 4,9333. Ze sprawdzianów odwołujący uzyskał natomiast 35,2 punktu. Suma punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, ustalona zgodnie z wykładnią art. 26 ust. 3 ustawy zaprezentowaną w niniejszej decyzji wynosi zatem 40,13 punktu, co stanowiło podstawę umieszczenia odwołującego się na 182 pozycji listy klasyfikacyjnej.

Organ zaznaczył jednocześnie, że sposób obliczania sumy punktów warunkującej miejsce na liście klasyfikacyjnej był jednakowy dla każdego aplikanta, stąd też w sprawie L. M., jako determinanta faktyczna zaskarżonej decyzji, nie wpłynął na wynik sprawy.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż zgadza się z przytoczoną przez organ II instancji argumentacją dotyczącą obowiązku patrona koordynatora do sporządzenia końcowej oceny wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Za zasadne uznał także twierdzenie Ministra Sprawiedliwości o tym, że ocena z praktyk jest tylko jedna łączna, a warunkiem jej uzyskania jest wcześniejsze uzyskanie minimum 2 punktów za poszczególne praktyki, jako elementy składowe wystawionej następnie końcowej oceny łącznej przez patrona koordynatora.

Za niezasadne uznał jednak stanowisko Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z którym ocena wystawiona przez patrona koordynatora powinna być średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk. W ocenie skarżącego taka interpretacja pozostaje wyraźnie w sprzeczności z przytoczonymi przez organ II instancji przepisami prawa - zarówno z art. 26 ust. 3 ustawy, jak i z art. 25 ust. 5 tejże ustawy.

Skarżący podkreślił przy tym, że ustawodawca przy konstruowaniu art. 25 ust. 5 ustawy posłużył się terminem "łączną oceną wszystkich praktyk". W języku polskim wyraz "łączny" ma natomiast od dawna ustalone znaczenie, wystarczy przytoczyć słownikowe definicje tego wyrazu: "łączna wielkość to taka, która powstaje w wyniku zsumowania różnych składników; łączne jest coś co spaja elementy w całość", lub też "łączny - powstały z połączenia, tworzący sumę czegoś, połączony, ogólny". Z kolei pod pojęciem "średniej" należy rozumieć: "iloraz sumy danych składników przez ich liczbę, przeciętna, średnia arytmetyczna - iloraz otrzymany z podzielenia sumy danych liczb przez ich ilość", lub też "średnia wielkość to wielkość jaką otrzymuje się przez zsumowanie jakichś składników i podzielenie sumy przez liczbę tych składników. W matematyce wielkość tak obliczona nosi nazwę średniej arytmetycznej". Zatem z powyższego wynika, że użyty przez ustawodawcę w art. 25 ust. 5 wyraz "łączną" ma ustalone znaczenie w języku polskim, które w istotny sposób odbiega od znaczenia określenia "średnia", jakiego używa Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W świetle przytoczonych definicji obydwu wyrazów, nie można zatem uznać wykładni Ministra Sprawiedliwości, że łączna ocena wystawiana przez patrona koordynatora, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy, była średnią arytmetyczną ocen uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich praktyk w toku aplikacji, za prawidłową. Patron koordynator wystawia zatem jedną łączną ocenę, która jednak w świetle przytoczonych powyżej definicji winna być sumą, a nie średnią arytmetyczną ocen z praktyk.

Zdaniem skarżącego, ponieważ użyty przez ustawodawcę wyraz "łączną'" ma ustalone znaczenie w języku polskim, zatem nie ma potrzeby dokonywania dalszej wykładni za pomocą innych metod wykładni - celowościowej i systemowej. Tym samym należy uznać, że wykładnia dokonana przez organ II instancji jest wykładnią contra legem, a jako taka nie może być uznana za prawidłową.

Skarżący podniósł jednocześnie, iż Rada Programowa Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury działając na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 13 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w uchwale z dnia 22 listopada 2010 roku wskazała właściwy sposób wykładni art. 26 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tą uchwałą: "Przepis art. 26 ust. 3 ustawy stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej (zdanie pierwsze) oraz że w przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów (zdanie drugie). Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, iż łączna ocena z przebiegu praktyk, o której mowa w art. 25 ust. 5 (zdanie trzecie) ustawy, jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk, jak twierdzi się w piśmie Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 28 października 2010r. (DK-II-076-7/10)".

Skarżący podkreślił jednocześnie, iż wbrew twierdzeniom organu, przyjęty sposób obliczania sumy punktów, warunkującej miejsce na liście klasyfikacyjnej miał bezpośredni wpływ na miejsce aplikanta na tejże liście, a tym samym decydował o przyjęciu lub odmowie przyjęcia na aplikację specjalistyczną - sędziowską lub prokuratorską.

Przy zastosowaniu sposobu obliczania sumy punktów przyjętego przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury aplikant mógł uzyskać maksymalną oceną 5,0 punktów z 15 praktyk. Natomiast przy obliczaniu oceny łącznej, czyli sumy ocen z praktyk maksymalna liczba punktów, jaką aplikant mógł uzyskać z 15 praktyk wynosi 75 punktów.

Przy założeniu, że aplikant uzyskał jedną ocenę 4 punktów na piętnaście praktyk, średnia arytmetyczna wyniesie wtedy 74/15 = 4, 93. Natomiast przy łącznej ocenie suma ocen z praktyk wyniesie wówczas 74 punkty.

Z powyższego wyliczenia wynika zatem, że w pierwszym wypadku w ocenie zastosowanej przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury aplikant traci 0,07 punkta, natomiast przy łącznej ocenie aplikant traci cały 1 punkt.

Skarżący podkreślił jednocześnie, że różnice pomiędzy ocenami uzyskanymi przez aplikantów ze sprawdzianów były bardzo niewielkie i sięgały 0,1 punkta. Sposób obliczania oceny z praktyki miał zatem bardzo istotny wpływ na uzyskane miejsce na liście klasyfikacyjnej, a tym samym na decyzję o przyjęciu lub odmowie przyjęcia na aplikacje specjalistyczne.

Zaznaczył też, że odbywane w toku aplikacji (zarówno ogólnej jak i specjalistycznych) praktyki stanowią zasadniczy i odgrywający podstawową rolę element kształcenia. To bowiem właśnie w toku praktyki patron uczy aplikanta praktycznego zastosowania wiedzy zdobytej na studiach, decyzyjności, pokazuje pracę sędziego lub prokuratora na sali sądowej, czego aplikant nie nauczy się na wykładach w toku zjazdów aplikanckich. To właśnie patron widzi pracę aplikanta w czasie praktyki i on najlepiej oceni aplikanta, przy zachowaniu obiektywizmu, bez potrzeby porównywania z innym aplikantem. Dlatego też nie do przyjęcia jest pogląd Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z którym " (...) liczba punktów z praktyki jest ze swej istoty subiektywną oceną patrona na temat wiedzy i kwalifikacji aplikanta, który ocenia wyłącznie aplikanta przydzielonego mu do odbycia praktyki, nie mając w zasadzie porównania z poziomem wykonywania praktyk przez innych aplikantów. Dokonana w ten sposób ocena nie będzie więc miała charakteru oceny jednolitej i obiektywnej".

Skarżący zaznaczył jednocześnie, iż nie do końca prawdziwe jest twierdzenie Ministra Sprawiedliwości, że ocen ze sprawdzianów było 9, ponieważ niektóre sprawdziany (jak np. 8) obejmowały po kilka zagadnień tematycznych, które były oddzielnie oceniane, zatem komisja egzaminacyjna mogła wystawić z tych sprawdzianów po kilka ocen, zamiast jednej.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga L. M. nie zasługuje na uwzględnienie.

Problematykę odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej reguluje ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895).

Ustawa z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury wprowadziła nowy sposób przeprowadzenia naboru na aplikację sądową i prokuratorską. W miejsce zdecentralizowanego modelu przyjęć na aplikację prowadzonego oddzielnie dla prokuratur i sądów, przez 36 ośrodków szkolenia aplikantów sądowych i prokuratorskich, ustawa buduje zcentralizowany model aplikacji. Aplikacja ta przez pierwsze 12 miesięcy ma charakter ogólny, wspólny dla kandydatów na aplikantów prokuratorskich i sądowych. Kolejny etap stanowią aplikacje specjalistyczne: sędziowska i prokuratorska. W tym modelu aplikację prowadzi jeden wyspecjalizowany podmiot, jakim jest Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury. Nowy model aplikacji ma służyć temu, aby z jednej strony lepiej przygotować przyszłych sędziów i prokuratorów do potrzeb współczesnego wymiaru sprawiedliwości, a z drugiej obniżyć koszty prowadzenia aplikacji (uzasadnienie do projektu ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, strona 1 i 2, opublikowane na www.ms.gov.pl).

W myśl art. 16 ust. 2 ww. ustawy, Minister Sprawiedliwości zarządza w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską i jednocześnie wyznacza limity miejsc na te aplikacje.

Aplikacja ogólna trwa 12 miesięcy (art. 25 ust. 1 ustawy), a warunkiem jej ukończenia jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji (art. 26 ust. 1 ustawy). W trakcie aplikacji ogólnej aplikanci odbywają zajęcia w Krajowej Szkole oraz praktyki zgodnie z programem aplikacji (art. 25 ust. 3 ustawy).

Na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej; jak stanowi art. 25 ust. 5 ustawy, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Z kolei w myśl § 7 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, po każdym cyklu zajęć i praktyk, przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk (ust. 1). Sprawdzian przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów (ust. 2). Komisja opracowuje szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu (ust. 3). Oceny sprawdzianu są formułowane w systemie punktowym od 0 do 5 punktów. Warunkiem zaliczenia sprawdzianu jest uzyskanie co najmniej 2 punktów (ust. 4).

Zgodnie natomiast z § 9 ust. 1 rozporządzenia, oceny praktyk dokonuje patron w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, a punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku ocen wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów (§ 9 ust. 2).

Dyrektor Krajowej Szkoły, stosownie do przepisu art. 26 ust. 2 ustawy, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona, nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście. W ust. 3 powyższego artykułu postanowiono, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Na tej podstawie Dyrektor Krajowej Szkoły, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską według kolejności umieszczenia kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje.

Zasadnicza istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do sposobu ustalenia liczby punktów, jakie uzyskuje aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, determinującej określenie jego miejsca na liście klasyfikacyjnej.

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Jak trafnie zauważył Minister Sprawiedliwości, dokonując wykładni art. 26 ust. 3 ustawy, nie można pomijać treści jej art. 25 ust. 5, który posługuje się pojęciem "łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant". Zgodnie z treścią powyższego przepisu w oparciu o opinie i oceny wystawione przez patronów poszczególnych praktyk patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem, że literalna wykładnia art. 26 ust. 3 w powiązaniu z art. 25 ust. 5 ustawy prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny łącznej z praktyk (wystawionej przez patrona koordynatora).

Podkreślenia wymaga przy tym, że w art. 25 ust. 5 ustawy, ustawodawca mówi o łącznej ocenie przebiegu wszystkich praktyk. Skoro zatem posługuje się zwrotem "łączna ocena", to znaczy to, że nie może chodzić tu o sumę wszystkich ocen z praktyk jak wywodzi skarżący, ale musi być to jedna ocena w skali od 0 do 5 punktów.

Za takim sposobem rozumieniem art. 26 ust. 3 ustawy przemawia zdaniem Sądu także treść przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem punkty uzyskane w wyniku oceny łącznej wystawionej przez patrona koordynatora) są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów.

Zasadne jest również stanowisko organu, iż także wykładnia celowościowa przepisów ustawy przemawia za takim sposobem ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 52 pkt 2 powołanej ustawy, stanowiącym upoważnienie ustawowe dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m. in. sposobu ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, winien mieć on na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Taką jednolitość i obiektywizm zapewniają najpełniej sprawdziany przeprowadzone dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same, jednolite kryteria oceny. Nie bez znaczenia jest ponadto okoliczność, iż sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w toku praktyk, co wynika z treści § 7 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z art. 26 ust. 3 zd. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, w przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów, co oznacza nadanie przez ustawodawcę prymatu ocenom ze sprawdzianów, a nie praktyk. Konsekwencją przyjęcia, iż o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów i łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, było określenie sposobu ustalenia owej "łącznej oceny". Zdaniem Sądu, przyjęcie, iż "łączna ocena" jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk wydaje się być ze wszech miar zasadne, bowiem taka ocena jest najbardziej miarodajna, obiektywna i sprawiedliwa, a nadto mieści się w skali punktowej określonej w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej.

Powyższą wykładnię potwierdza także nowelizacja ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, dokonana ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (ogłoszona w Dzienniku Ustaw Nr 203, poz. 1192). Zgodnie z nowym brzmieniem art. 25 ust. 5 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyki. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię i ustala łączną ocenę przebiegu praktyk, stanowiącą średnią arytmetyczną ocen wystawionych przez patronów poszczególnych praktyk. Natomiast stosownie do treści znowelizowanego art. 26 ust. 3 tej ustawy, o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta z zaliczonych sprawdzianów oraz łącznej oceny przebiegu praktyk. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów o kolejności decyduje suma punktów stanowiąca sumę ocen uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianów. Wprowadzona przez ustawodawcę zmiana potwierdza, zdaniem Sądu, jego wcześniejszą intencję co do sposobu uregulowania przedmiotowej kwestii.

Należy również zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, iż nie jest on uprawniony do ingerowania w treść ocen dokonywanych przez komisje egzaminacyjne. Jak już wspomniano, zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej, po każdym cyklu zajęć i praktyk, przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk, odrębnie dla każdego aplikanta, przede wszystkim w zakresie umiejętności jej praktycznego wykorzystania. Sprawdzian ten przeprowadza, według § 7 ust. 2 rozporządzenia, trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora Krajowej Szkoły spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów. Komisja ta, na podstawie § 7 ust. 3 rozporządzenia, opracowuje zarazem szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu. Podkreślenia wymaga, że komisja taka jest niezależna, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych sprawdzianów, jak również nie ma kompetencji do ustalania ocen z przebiegu praktyk wystawianych przez patronów i patrona koordynatora. Tryb odwoławczy od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, przyjmującej albo odmawiającej przyjęcia na aplikację sędziowską bądź prokuratorską, przewidziany w ustawie o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, różni się w istotny sposób od regulacji dotyczących przeprowadzania naboru na aplikację radcowską, adwokacką czy notarialną. Stosownie bowiem do przepisów regulujących przeprowadzanie wyżej wskazanych naborów, odwołanie do Ministra Sprawiedliwości przysługuje kandydatowi od uchwały komisji kwalifikacyjnej ustalającej wynik egzaminu wstępnego, czyli podmiotu przeprowadzającego egzamin, a zatem istotą odwołania jest tam kwestionowanie wyniku egzaminu. Tymczasem w postępowaniu związanym z naborem na aplikację sędziowską albo prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, który jednak nie przeprowadza sprawdzianów i nie ustala ocen ze sprawdzianów i praktyk. Ponadto, ani ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ani powołane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. nie zawiera uregulowań dotyczących trybu odwoławczego od rozstrzygnięć komisji, o której mowa w rozporządzeniu, czy też od ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Co prawda, w myśl art. 16 ust. 1 powołanej ustawy, Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór merytoryczny nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską, lecz nie oznacza to, że może on ingerować w kompetencje komisji w zakresie oceniania poszczególnych sprawdzianów, zważywszy że w tym zakresie komisja jest niezależna i działa jako ciało eksperckie. Rola Ministra, jako organu odwoławczego, sprowadza się jedynie do kontroli polegającej na sprawdzeniu prawidłowości stosowania prawa przez organ I instancji, zweryfikowaniu, czy wystawione oceny mieszczą się w przewidywanej skali bądź czy nie popełniono błędu rachunkowego przy obliczaniu punktów i umieszczaniu aplikanta na liście klasyfikacyjnej.

W ocenie Sądu, kontrola ta została dokonana przez Ministra w niniejszej sprawie prawidłowo.

Należy zatem stwierdzić, iż określenie miejsca L. M na liście klasyfikacyjnej na pozycji 182 nastąpiło w sposób prawidłowy, czego konsekwencją była odmowa przyjęcia go na aplikację prokuratorską, gdyż limit 75 miejsc został wyczerpany po przyjęciu osoby znajdującej się na 154 miejscu listy klasyfikacyjnej.

Odnośnie natomiast przywołanej przez skarżącego w skardze uchwały Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr 44/2010 z dnia 22 listopad 2010 r. w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy, należy podkreślić, iż uchwała ta nie jest aktem normatywnym, wiążącym Dyrektora Szkoły, jest tylko opinią Rady. Dyrektor Krajowej Szkoły oraz Minister Sprawiedliwości mają natomiast obowiązek stosować się do obowiązujących przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.