Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 488/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej świadczeń rodzinnych nienależnie pobranych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje [...] W. K.-T. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 2 kwietnia 2014 r., znak: [...], po rozpoznaniu wniosku B. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 11 lutego 2014 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kolegium z dnia 15 maja 2013 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa [...] z dnia 18 stycznia 2013 r., znak: [...], w przedmiocie uznania za nienależne świadczeń rodzinnych wypłaconych B. W. przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] w kwocie 3 101,00 zł.

Powyższa decyzja Kolegium z dnia 2 kwietnia 2014 r. zapadła w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 1 września 2005 r., który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w dniu 6 października 2005 r., B. W. zwróciła się o przyznanie zasiłków rodzinnych na córki: A. W. i M. M. oraz o przyznanie jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A..

Zastępca Kierownika MOPS w [...] decyzją z dnia 17 października 2005 r., znak: [...], przyznał:

- na A. W. i M. M., na okres od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., zasiłek rodzinny w kwocie 43 zł miesięcznie na każde dziecko;

- na A. W. jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 90 zł.

Wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 15 grudnia 2005 r., kierowanym do MOPS w [...], B. W. zwróciła się o przyznanie na córkę M. M. dodatku do wcześniej przyznanego zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Zastępca Kierownika MOPS w [...] decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r., znak: [...], przyznał na M. M., na okres od 16 grudnia 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie, z tym że za okres od 16 do 31 grudnia 2005 r. dodatek wynosił 213,40 zł.

Postanowieniem wydanym z upoważnienia Marszałka Województwa [...] z dnia 4 maja 2009 r., znak: [...], stwierdzono, że w sprawie B. W., od 16 lutego 2006 r. do chwili obecnej zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii. U podstawy wydania tego postanowienia leżało podjęcie przez A. M. (ojca M. M.) działalności zawodowej na terytorium Irlandii z dniem 16 lutego 2006 r.

Następnie Zastępca Kierownika MOPS w [...], działając z upoważnienia Burmistrza Miasta [...], decyzjami z dnia 25 maja 2009 r., znak: [...], uchylił – z dniem 16 lutego 2006 r. – wskazane wyżej decyzje własne z dnia 17 października 2005 r. oraz z dnia 19 grudnia 2005 r., przyznające świadczenia rodzinne.

Pismem z dnia 9 czerwca 2010 r., znak: [...], Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych w Ramach Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...] (dalej także: "Kierownik ROPS w [...]"), działający z upoważnienia Marszałek Województwa [...], wezwał B. W. do uzupełnienia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego o dokumenty wymienione w tym piśmie.

W odpowiedzi na to pismo B. W. w piśmie z dnia 12 lipca 2010 r. oraz w oświadczeniu z dnia 8 lipca 2010 udzieliła stosownych wyjaśnień.

Pismem z dnia z dnia 14 września 2012 r., znak: [...], Kierownik ROPS w [...] ponownie wezwał B. W. do uzupełnienia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego o wskazane w tym piśmie dokumenty.

Dyrektor ROPS w [...], działając z upoważnienia Marszałka Województwa [...], w dniu 18 stycznia 2013 r. wydał decyzję znak: [...], o uznaniu za świadczenia nienależnie pobrane wypłaconych B. W. przez MOPS w [...] świadczeń rodzinnych w kwocie 3 101,00 zł, to jest zasiłku rodzinnego na dziecko M. M. w kwocie 43 zł miesięcznie oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł miesięcznie, w okresie od dnia 1 lutego 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ wskazał, że powodem orzeczenia o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane było pozostawienie bez rozpoznania wniosku strony o przyznanie tych świadczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania B. W., decyzją z dnia 15 maja 2013 r., znak: [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję organu niższej instancji z dnia 18 stycznia 2013 r.

Kierownik ROPS w [...] decyzją z dnia 8 sierpnia 2013 r., znak: [...], zażądał od B. W. zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 3101 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

W dniu 27 sierpnia 2013 r. (wpływ do Kolegium: 3 września 2013 r.) B. W. złożyła odwołanie od wspomnianej decyzji Kierownika ROPS w [...] z dnia 8 sierpnia 2013 r.

Wnioskiem z dnia 3 września 2013 r. (wpływ do Kolegium: 9 września 2013 r.) B. W. zwróciła się o stwierdzenie nieważności wspomnianej wyżej decyzji Kolegium z dnia 15 maja 2013 r., znak: [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 11 lutego 2014 r., znak: [...], odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Kolegium. Organ podkreślił, że w sprawie nie budzi wątpliwości konieczność zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zdaniem Kolegium uznanie świadczeń rodzinnych wypłaconych B. W. za nienależne wynikało nie tylko z powodu zaistnienia konieczności zastosowania powyższych przepisów, lecz również z uwagi na to, że po wypłaceniu świadczeń rodzinnych przez MOPS w [...], a następnie usunięciu z obrotu prawnego decyzji wydanych z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] nie doszło do przyznania świadczeń rodzinnych przez organ właściwy. Działający z upoważnienia Marszałka Województwa [...], Kierownik ROPS w [...] poinformował bowiem stronę o pozostawieniu bez rozpoznania jej wniosku o ustalenie prawa od zasiłku rodzinnego oraz dodatków od zasiłku. W sprawie nie doszło więc do wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia za okres 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. Tym samym strona pobrała świadczenie, pomimo, że zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa do jego pobierania (uchylenie decyzji).

We wniosku z dnia 28 lutego 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy B. W. zarzuciła Kolegium naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskutek błędnego uznania, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 15 maja 2013 r., znak: [...].

Wymienioną wyżej decyzją z dnia 2 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 11 lutego 2014 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ administracji wskazał, że postępowania dotyczącego ustalenia świadczenia nienależnie pobranego nie należy utożsamiać z postępowaniem prowadzonym przez ROPS w [...] w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych na M. M. na okres od 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. Decyzja stwierdzająca fakt pobrania świadczenia w sposób nienależny i określająca jego wysokość, w przypadku koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wynika z okoliczności braku pozytywnego rozstrzygnięcia administracyjnego marszałka województwa w przedmiocie prawa do świadczeń rodzinnych oraz dodatków do nich w okresie objętym koordynacją, w sytuacji uprzedniego pobrania tych świadczeń za ten okres. Zarzuty podnoszone przez stronę mogłyby być rozpatrywane na etapie ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, a nie w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji.

Skargę do Sądu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2014 r. złożyła B. W., wnosząc o uchylenie tej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium z dnia 11 lutego 2014 r. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła w szczególności naruszenie:

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 30 ust 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne przyjęcie, iż wypłacone stronie w świadczenia rodzinne w kwocie 3 101,00 zł w okresie od 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. należało uznać za świadczenia nienależnie pobrane;

- art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 poprzez wezwanie B. W. w oparciu o ten przepis do złożenia dokumentów oraz informacji, podczas gdy nie stanowi on podstawy wezwania strony do złożenia żądanych dokumentów i informacji;

- art. 24a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez wadliwe uznanie, że skarżąca w sposób nieprawidłowy wypełniła wniosek.

- art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a., poprzez wadliwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Sąd uwzględnił skargę także z przyczyn w niej niepodniesionych, a które to przyczyny zobowiązany był wziąć pod rozwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), stanowiącego, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję własną odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 15 maja 2013 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa [...] z dnia 18 stycznia 2013 r., znak: [...], którą to decyzją uznano za nienależne świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], w okresie od 1 lutego 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r., w łącznej kwocie 3 101,00 zł.

Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym mającym na celu dokonanie oceny decyzji pod kątem kwalifikowanej wady określonej w art. 156 § 1 K.p.a., tj. czy decyzja:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium 15 maja 2013 r., znak: [...], wskazała na rażące naruszenie prawa, którego jej zdaniem dopuścił się organ wydając tę decyzję.

Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. to pojęcie, które nie budzi rozbieżności interpretacyjnych w związku z bogatym dorobkiem orzecznictwa sądów administracyjnych. Jest ono interpretowane jednolicie, jako oczywista niezgodność w przypadku zestawienia treści rozstrzygnięcia z treścią zacytowanego przepisu jako podstawy prawnej. Przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa wiąże się także z powstaniem skutków niemożliwych do zaakceptowania w świetle reguł praworządności. Zakłada się, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki - oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04 oraz z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1672/10).

Dokonując wyjaśnienia pojęcia ,,rażącego naruszenia prawa", za zasadne uznać należy rozróżnienie wad decyzji powodujących jej wzruszalność i wad, które powodują – przez samo swoje istnienie lub przez swoje skutki – nieuchronną konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego lub wiążącego stwierdzenia naruszenia porządku prawnego przez decyzję. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje stanowisko skłaniające się do czysto kasacyjnej formuły rozumienia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a więc do uznawania konieczności eliminowania decyzji z obrotu prawnego, z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy przed wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części. (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 630-631). Z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie, a także o skutki wadliwej decyzji. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1705/93).

W takim postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, opierając się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10; wyrok NSA z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt II GSK 1061/08; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 251/09). Ponadto rażące naruszenie prawa to taki stan, w którym przy prawidłowym zastosowaniu danych przepisów nie byłoby możliwym wydanie decyzji o danej treści.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie oceniło w sposób należyty, to jest zgodnie z art. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a., czy kwestionowana decyzja Kolegium nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą powodującą stwierdzenie nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Tym samym uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a., z którego wynika obowiązek wnikliwego i wyczerpującego uwzględnienia w uzasadnieniu decyzji administracyjnej wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że prawdą jest, co podniosło Kolegium, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na swój nadzwyczajny charakter, nie może był traktowane na równi z postępowaniem odwoławczym, wszczętym na skutek złożenia przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Nie oznacza to jednak, że organ nadzorczy zwolniony jest w tym postępowaniu z dokonywania wszechstronnej oceny okoliczności sprawy. W szczególności jego obowiązkiem jest dokładne zbadanie, niezależnie od zarzutów podnoszonych przez wnioskodawcę, czy kwestionowana decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało charakter rażący (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).

Zdaniem Sądu, taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, co uszło uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że po stwierdzeniu w sprawie tej od 16 lutego 2006 r. zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego oraz po uchyleniu – w odrębnym trybie przez Zastępcę Kierownika MOPS w [...], działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta [...], decyzji przyznającej skarżącej świadczenia rodzinne, postępowanie to prowadzone było przez Marszałka Województwa [...], z upoważnienia którego występował Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych w Ramach Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...].

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Kierownik ROPS w [...] pismem z dnia 9 czerwca 2010 r., znak: [...], wezwał B. W. do uzupełnienia "wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego" poprzez nadesłanie:

1. zaświadczenia o dochodach netto uzyskanych na terenie Irlandii przez ojca jej dziecka, to jest A. M. za pierwszy pełny przepracowany miesiąc (marzec 2006 r.), ewentualnie oświadczenia zawierającego powyższe informacje wraz ze wskazaniem przyczyn braku stosownego zaświadczenia;

2. informacji, czy zatrudnienie A. M. na terenie Irlandii nastąpiło bezpośrednio po zakończeniu działalności zawodowej na terenie Polski, czy w tym okresie wystąpiła przerwa;

3. wyjaśnienia, z jakiego tytułu skarżąca uzyskała w 2004 r. dochód w wysokości 3 500 zł wykazany w jej oświadczeniu z dnia 6 października 2005 r.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że w powyższym piśmie nie wskazano precyzyjnie, jakiego wniosku dotyczy wezwanie do usunięcia braków (data wniosku, okres zasiłkowy, którego ten wniosek dotyczył), ani nie pouczono skarżącej o skutkach niedostosowania się do wezwania.

W wykonaniu wezwania skarżąca złożyła organowi pismo z dnia 12 lipca 2010 r. (data wpływu) wraz z oświadczeniem z dnia 8 lipca 2010 r. (k. 45-47 akt administracyjnych). W piśmie tym skarżąca wyjaśniła, że nie jest w stanie podać informacji o dochodach A. M., ojca jej córki - M. M., uzyskanych przez niego w Irlandii oraz wskazała, że prawdopodobnie podjął on tam pracę w lutym bądź marcu 2006 r. Skarżąca podniosła, iż z ojcem swej córki była w związku nieformalnym, lecz obecnie nie ma z nim już żadnego kontaktu z uwagi na jego działalność w zorganizowanej grupie przestępczej. Wyjaśniła, że nie pamięta skąd uzyskała w 2004 r. dochód w kwocie 3500 zł. Prowadziła wówczas firmę, ale przynosiła ona skarżącej dużo strat, zdaniem strony, mogła być to więc również kwota alimentów wypłaconych na rzecz córki – A. M. wystąpił bowiem o zasiłek rodzinny na dzieci w Irlandii (child benefit), który od grudnia 2004 r. – jako matka dziecka – musiała "przepisać" na siebie. W tym czasie, jak w podniosła skarżąca, pobierała on również zasiłek rodzinny w Polsce, o czym rozmawiała z pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Ostatecznie skarżąca zrezygnowała jednak z tego zasiłku, informując o tym pisemnie MOPS w [...]. Wyjaśniła ponadto, że mieszka obecnie w Irlandii, gdzie jest zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy i pobiera zasiłek rodzinny ("child benefit") na M. M., nie mając kontaktu z jej ojcem – A. M..

W tej sytuacji, pomimo złożenia przez skarżącą obszernych wyjaśnień, działający z upoważnienia Marszałka Województwa [...] Kierownik ROPS w [...] pismem z dnia 14 września 2012 r. ponownie wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku poprzez:

1. nadesłanie zaświadczenia o dochodach netto uzyskanych na terenie Irlandii przez ojca jej dziecka, to jest A. M. za pierwszy pełny przepracowany miesiąc (marzec 2006 r.), ewentualnie oświadczenia zawierającego powyższe informacje oraz wskazanie przyczyn braku stosownego zaświadczenia;

2. w przypadku, gdy przed podjęciem przez A. M. pracy na terenie Irlandii nastąpiła utrata dochodów uzyskiwanych przez niego na terenie Polski spowodowana z jedną z okoliczności: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej – dostarczenie dokumentu potwierdzającego utratę przez A. M. dochodu (np. świadectwa pracy) oraz wysokość przeciętnej miesięcznej kwoty utraconego dochodu;

3. wskazanie z jakiego tytułu skarżąca uzyskała w 2004 r. dochód w wysokości 3 500 zł wykazany w oświadczeniu z dnia 6 października 2005 r.

Następnie, uznając, że skarżąca nie wykonała wezwania, pismem z dnia 15 października 2012 r. organ ten poinformował ją o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci na okres od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., zgodnie z pouczeniem zwartym w tym wezwaniu.

Podkreślenia wymaga, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani w uzasadnieniu utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Kolegium z dnia 11 lutego 2014 r. organ nadzorczy w żaden sposób nie ocenił, czy wskazane wyżej czynności procesowe organu działającego z upoważnienia Marszałka Województwa [...] nie zostały podjęte z rażącym naruszeniem prawa. Nie budzi zaś wątpliwości, że to właśnie pozostawienie przez Kierownika ROPS w [...] bez rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych skutkowało wydaniem przez ten organ w dniu 18 stycznia 2013 r. decyzji orzekającej o uznaniu za nienależnie pobrane wypłaconych skarżącej świadczeń rodzinnych, co z kolei zostało uznane za zgodne z prawem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które decyzją z dnia 15 maja 2013 r., znak: [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji z dnia 18 stycznia 2013 r.

Wskazana wyżej okoliczność, zdaniem Sądu, miała istotne znaczenie w niniejszej sprawie, albowiem zauważyć trzeba, że treść zobowiązania zawartego w piśmie Kierownika ROPS w [...] z dnia 14 września 2012 r. jest w istocie tożsama z treścią wezwania zawartego we wcześniejszym piśmie tego organu z dnia 9 czerwca 2010 r., w odpowiedzi na które skarżąca przedłożyła w dniu 12 lipca 2010 r. w siedzibie organu pismo zawierające obszerne wyjaśnienia wraz z uzupełniającym to pismo oświadczeniem datowanym na 8 lipca 2010 r. Trudno przy tym nie zauważyć, że kolejne wezwanie organu do skarżącej skierowane zostało po ponad dwóch latach od daty udzielenia przez nią odpowiedzi na poprzednie wezwanie. Ponadto, co wymaga podkreślenia, w aktach administracyjnych sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego fakt doręczenia skarżącej pisma Kierownika ROPS w [...] z dnia 14 września 2012 r.

Z powyższego wynika, że organ administracji nie miał podstaw do przyjęcia, iż wniosek skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych należało pozostawić bez rozpoznania z powodu niezłożenia odpowiedzi na wezwanie organu.

Ubocznie należy podnieść, że nierozpoznanie wspomnianego wniosku skarżącej przez Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...] stało się przedmiotem odrębnej skargi B. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, rozpatrywanej w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 177/14. Sprawa ta nie została dotychczas prawomocnie zakończona, aczkolwiek wyrokiem z dnia 12 lutego 2015 r. wskazane żądanie skarżącej zostało rozstrzygnięte przez Sąd w sposób korzystny dla skarżącej.

W tej sytuacji, stanowisko zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 2 kwietnia 2014 r., iż kwestionowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa – jest dowolne. Wobec pominięcia przez Kolegium oceny wskazanej wyżej okoliczności, mającej istotne znaczenie dla sprawy, organ ten nie miał jakichkolwiek podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności opisana w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem Sądu, brak odniesienia się przez Kolegium do omawianej kwestii – w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy – stanowi uchybienie świadczące o powierzchownej i fragmentarycznej jedynie ocenie stanu sprawy.

Ponownie zatem należy podkreślić, iż wskazane wyżej okoliczności oraz lakoniczność zawartych w decyzjach Kolegium wyjaśnień nasuwa wniosek o przekroczeniu przez organ granic swobodnej oceny dowodów, skutkującym naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 136 K.p.a.

Zaskarżona decyzja została wydana również z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a., gdyż nie było w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy wspomnianej decyzji Kolegium z dnia 11 lutego 2014 r.

Wskazane wyżej naruszenia przepisów prawa uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a., uchybienia te miały bowiem istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, stosownie do art. 153 P.p.s.a., uwzględni wykładnię przepisów prawa i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym wyroku. Obowiązkiem organu będzie więc przede wszystkim dokonanie wnikliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z art. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a. i w zależności od tego wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Organ ten odniesie się również wyczerpująco do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania. Rozstrzygnięcie przez Sąd tych zarzutów, wobec stwierdzonych naruszeń prawa, byłoby przedwczesne.

Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego winno odpowiadać wymogom art. 107 § 3 K.p.a., to jest zawierać między innymi wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji.

O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).