Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 8/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 64 par. 6 w zw. z art. 64 c par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Zuzanna Baca-Wróblewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi firmy "A" w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], wydanym m.in. na podstawie art. 64 § 1 pkt 14, art. § 6, § 9 pkt 11, § 10 oraz art. 64c § 4 w związku z art. 17 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) w skrócie u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił A kwotę kosztów postępowania egzekucyjnego, w tym kwotę [...] zł opłaty manipulacyjnej, z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Koszty te, związane były z prowadzonym przez organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego, postępowaniem egzekucyjnym do majątku zobowiązanego J.O. w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach [...] wystawione przez wierzyciela - A.

W wyniku rozpoznania zażalenia złożonego przez A Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Podstawę zażalenia stanowił zarzut, iż organ egzekucyjny nie miał podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną, ponieważ nie zastosował żadnego ze środków egzekucyjnych.

W uzasadnieniu postanowienia, organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści przepisu art. 64 u.p.e.a., który reguluje zasady opłat za czynności egzekucyjne, należy przyjąć, iż opłaty te stanowią wyłącznie należności powiązane z egzekucją administracyjną, wszczętą w sposób przewidziany w przepisach art. 26 § 5 tej ustawy.

Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego, na rzecz A prowadzone było na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych i następnie zostało umorzone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]. W odniesieniu do przedmiotowych tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a odpisy tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu [...].

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego w dniach [...] sporządzone zostały protokoły o stanie majątkowym odnoszące się do całości akt sprawy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w związku z tym, iż spełnione zostały przesłanki art. 64 § 6, § 9 pkt 11 i § 10 u.p.e.a., organ egzekucyjny zasadnie obciążył wierzyciela opłatą manipulacyjną.

Dyrektor Izby Skarbowej dodał również, że ustawodawca naliczenia opłaty manipulacyjnej nie uzależnił od skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 1 a pkt 12 u.p.e.a., a obowiązek jej uiszczenia ustalił na moment doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (dokonanego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego). Wobec powyższego nie można było zgodzić się ze stwierdzeniem żalącego się, iż organ egzekucyjny nie miał podstaw do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną.

A w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 64 § 6 i § 10 u.p.e.a. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Powołał się na § 6 art. 64, w którym ustawodawca w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej stwierdza, że pobiera się ją z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane z zastosowaniem środków egzekucyjnych, a obciążenie nią wierzyciela należy ściśle wiązać ze skutecznym zastosowaniem tegoż środka egzekucyjnego. Zdaniem strony skarżącej, znajduje to uzasadnienie w § 10 ww. artykułu określającym moment, w którym występuje obowiązek jej uiszczenia. Pełnomocnik wierzyciela stwierdził też, że czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego powodująca powstanie obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej musi wystąpić łącznie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Skoro czynności te nie wystąpiły razem, obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną w tym przypadku nie znajduje prawnego uzasadnienia.

Wyrokiem z dnia [...] w sprawie sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie, określając, że nie może być ono wykonane.

W wyniku wniesienia skargi kasacyjnej przez Dyrektora Izby Skarbowej od ww. orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] w sprawie sygn. akt [...] uchylił powyższy wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. NSA przywołując treść przepisów art. 64 § 6, art. 64 § 10, art. 64c § 4, art. 64 § 9 pkt 11, art. 1a pkt 2 u.p.e.a. uznał, że obowiązek uiszczenia opłat manipulacyjnych powstaje z chwilą podpisania protokołu przez poborcę podatkowego lub innego upoważnionego pracownika oraz przez zobowiązanego lub świadka przywołanego do tej czynności. Wskazał, że nie można uznać poglądu Sądu pierwszej instancji, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje przy spełnieniu warunku, o jakim mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., to jest gdy organ egzekucyjny poniósł wydatki związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Taka wykładnia stoi w sprzeczności z treścią art. 64 § 9 pkt 11 i § 10 u.p.e.a., który nie uzależnia obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej od poniesienia przez organ wydatków z omawianego tytułu. Jedynym warunkiem powstania tego obowiązku jest bowiem doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co też w niniejszej sprawie nastąpiło. Analogicznie, jak dalej wywodził NSA należy potraktować czynność polegającą na spisaniu protokołu. Jego podpisanie przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika oraz przez zobowiązanego lub świadka przywołanego do tej czynności powoduje, że powstaje prawo organu egzekucyjnego do poboru opłaty manipulacyjnej, przewidzianej w art. 64 § 6 u.p.e.a.

Jak wskazał zatem NSA, przepis art. 64 § 9 pkt 11 u.p.e.a. nie uzależnia naliczenia tej opłaty od skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego wskazanego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. NSA podkreślił, że czynności polegające na doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oraz spisaniu protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego mieszczą się w katalogu czynności egzekucyjnych, stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a., co potwierdza wykładnia przepisów art. 64 § 6, § 9 pkt 11 i § 10 u.p.e.a.. Zatem, skoro organ egzekucyjny dokonał wymienionych czynności (co w sprawie było bezsporne), to wierzyciel obowiązany jest do pokrycia opłaty manipulacyjnej, gdy nie może być ona ściągnięta od zobowiązanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W tej sytuacji, w myśl art. 190 p.p.s.a., Sąd, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny uchyla wyrok w całości, to jednak z uzasadnienia wynika, w jakim zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy uznano za prawidłowe bądź nie prawidłowe, zaś dokonaną wykładnię prawa materialnego za właściwą.

W realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że trafny jest zarzut strony wnoszącej skargę kasacyjną, dotyczący naruszenia art. 64 § 6, art. 64 § 10, art. 64c § 4, art. 64 § 9 pkt 11 u.p.e.a., albowiem uchybienia te miały wpływu na wynik sprawy. Tym też ustaleniem zawartym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego jest związany Sąd rozpoznając ponownie niniejszą sprawę.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.)

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. - organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W myśl art. 64c § 4 u.p.e.a. – wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4a-4c oraz art. 64e § 4a. Stosownie do art. 64 § 10 tej ustawy - obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Natomiast w myśl art. 64 § 9 pkt 11 ww. ustawy – obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego - z chwilą podpisania protokołu przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika oraz przez zobowiązanego lub świadka przywołanego do tej czynności.

W niniejszej sprawie bezsporne pozostawało, że organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu tytuły wykonawcze oraz spisał protokoły o stanie majątkowym, zatem zgodnie z art. 64 § 9 pkt 11 i § 10 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty powstał z tą chwilą. Brak jest podstaw do przyjęcia, że opłata manipulacyjna może zostać naliczona jedynie w przypadku skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego wskazanego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., bowiem nie wynika to z treści ww. przepisów.

Jak wynika z przepisu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. – przez pojęcie czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem czynności polegające na spisaniu protokołu majątkowego i doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego mieszczą się w katalogu czynności egzekucyjnych, które w niniejszej sprawie zostały przez organ egzekucyjny dokonane.

Brak jest także możliwości przyjęcia, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej związany jest z poniesieniem przez organ egzekucyjny wydatków związanych ze stosowaniem środków egzekucyjnych, albowiem powyższa okoliczność także nie wynika z treści art. 64 § 9 pkt 11 i § 10 u.p.e.a. Wystarczające dla powstania obowiązku zapłaty kwestionowanej opłaty jest wyłącznie doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub podpisanie protokołu o stanie majątkowym przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika oraz przez zobowiązanego lub świadka przywołanego do tej czynności.

Sąd uznając zatem, że w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 145 p.p.s.a. a contrario nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem nieważności tego aktu, bądź stwierdzeniem jego wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.