Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2083/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8, art. 112
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt 7 i 8
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: art. 184, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 183/12 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek K. S. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 183/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. S. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: Starosta P., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], na podstawie art. 112 ust. 2 i 4, art. 113 ust. 1, w związku z art. 6 pkt 8 oraz art. 119 ust. 1 i 2, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości niezbędnej do zajęcia pod działalność górniczą na Odkrywce S., położonej w obrębie M., gm. R., oznaczonej jako działki: nr [...], dla której Sąd Rejonowy w W. Zamiejscowy X Wydział Ksiąg Wieczystych w P. prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...] oraz o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczony grunt w wysokości 156.101,00 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. S. wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej ustalenia odszkodowania i orzeczenie o odszkodowaniu w wysokości 244.326,00 zł lub o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, a także o uwzględnienie kosztów sporządzenia operatu szacunkowego, co dałoby łącznie z kwotą odszkodowania 250.000,00 zł.

Wojewoda Łódzki decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...], Starosta P., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ze wskazaniem, że nieruchomość zostaje wywłaszczona z przeznaczeniem pod zewnętrzne zwałowisko odkrywki "S" oraz strefę funkcjonalnej obsługi technologicznej. Nadto organ wskazał, iż zachodzi konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia odszkodowania, co nastąpi w odrębnej decyzji.

Od tej decyzji K. S. złożył odwołanie podnosząc, iż przeznaczenie gruntu pod zewnętrzne zwałowisko odkrywki "S", czyli składowanie ziemi, oraz strefę funkcjonalnej obsługi technologicznej nie stanowią celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]., Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że o tym, czy dana inwestycja jest inwestycją celu publicznego decyduje normatywne uregulowanie danej inwestycji, a więc czy mieści się ona w pojęciu inwestycji celu publicznego określonym w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, póz. 717 ze zm.).

Zdaniem organu cel publiczny określony w art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami to nie tylko wyrobisko odkrywki "[...]", ale także tereny zewnętrznego zwałowiska nadkładu Odkrywki S., strefa funkcjonalnej obsługi technologicznej, jak i tereny składowiska kopalin towarzyszących, czy zaplecze usługowo-warsztatowe. Wszystkie te elementy – w ocenie organu – składają się na ogólnie pojęte przeznaczenie terenów dla potrzeb prowadzenia eksploatacji złoża węgla brunatnego [...], oraz na określenie zasad gospodarowania, wyposażenia i użytkowania tych terenów, stosownie do przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co także mieści się w granicach omawianego celu publicznego. W związku z tym organ uznał, że wywłaszczenie na cel publiczny określony w art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest w pełni uzasadnione.

Na tę decyzję K. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając Wojewodzie Łódzkiemu rażące naruszenie art. 112 w związku z art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywodząc jak w treści odwołania. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. z dnia [...] października 2011r. ewentualnie o uchylenie wskazanych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 183/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę K. S. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2011 r. nie zaaprobował stanowiska skarżącego, że składowanie ziemi nie jest celem publicznym. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ słusznie wskazał, że w istocie celem wywłaszczenia nie jest samo składowanie kopalin czy ziemi, a wydobycie węgla brunatnego ściśle powiązane z ich składowaniem. Wydobywanie kopalin stanowi natomiast, zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, cel publiczny.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie brak porozumienia co do ustalenia ceny nabycia nieruchomości najpierw w negocjacjach prowadzonych przez kopalnię, a później w rokowaniach ze starostą, uniemożliwił nabycie nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej. W związku z tym Sąd stwierdził, że wydanie odrębnej decyzji o wywłaszczeniu, bez ustalania w niej wysokości odszkodowania, jest zgodne z przepisami prawa.

Od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi skargę kasacyjną złożył K. S. wnosząc o:

1) jego uchylenie w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270);

2) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności,

3) wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Łódzkiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. z dnia [...] października 2011 r., Nr [...],

4) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 112 w związku z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), polegającą na błędnym uznaniu, że poprzez "cel publiczny" określony w art. 6 pkt 8 tej ustawy, należy rozumieć nie tylko poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową, lecz również w tym ostatnim zakresie także zwałowanie ziemi (nadkładu) znad złoża i przemieszczenie jej na zewnętrzne zwałowisko odkrywki oraz realizację strefy funkcjonalnej obsługi technologicznej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wszystkie funkcje pomocnicze związane ze zwałowaniem ziemi oraz funkcjami technologicznymi celem publicznym nie są, bo brakuje na to podstawy prawnej. Nabywanie nieruchomości dla realizacji tych potrzeb kopalni może odbyć się jedynie w drodze umów cywilnoprawnych. Nie ma bowiem przesłanek do wywłaszczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Wskazać należy, że ustawa o gospodarce nieruchomościami zezwala na wywłaszczenie nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych dla realizacji celu publicznego. Przepis art. 6 pkt 8 tej ustawy stanowi, że celami publicznymi są rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową.

W niniejszej sprawie wywłaszczenie zostało dokonane na społeczny cel użyteczności publicznej z przeznaczeniem pod wydobywanie kopalin. Zastosowanie mają tu więc także przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947), która określa sposób, w jaki należy wydobywać kopaliny. Ponadto wyjaśnia pojęcia takie jak zakład górniczy, czy tez obszar górniczy. I tak w myśl art. 6 pkt 7 powołanej ustawy zakładem górniczym jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wydobywania kopaliny ze złoża, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane oraz technologicznie związane z nimi obiekty i urządzenia przeróbcze. Natomiast zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy, obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych związanych z wykonywaniem koncesji.

Z powyższego można zatem wyprowadzić wniosek, że obszar niezbędny w celu wydobycia węgla nie ogranicza się tylko do terenu samego wyrobiska, ale też konieczne jest wykorzystanie na ten cel terenu niezbędnego do prawidłowej eksploatacji złoża, a w tym mieści się zwałowisko nadkładu odkrywki, czy też strefa obsługi technologicznej. Nie jest bowiem możliwe prowadzenie prac wydobywczych metodą odkrywkową bez uprzedniego zdjęcia nadkładu, a zatem niezbędny jest teren do zwałowania nadkładu odkrywki.

W niniejszej sprawie z planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy R., zatwierdzonego uchwałą Gminy w R. z dnia [...] października 2002 r. wynika, że plan ten obejmuje tereny pod budowę Odkrywki S. na obszarze Gminy R., a przedmiotem ustaleń planu jest przeznaczenie terenów dla potrzeb prowadzenia eksploatacji złoża węgla brunatnego "[...]" oraz określenie zasad zagospodarowania, wyposażenia i użytkowania tych terenów.

Na tle wskazanych powyżej przepisów cel publiczny określony w art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami to nie tylko wyrobisko odkrywki "[...]", w granicach którego mieści się złoże węgla brunatnego "S.", ale także tereny zewnętrznego zwałowiska nadkładu Odkrywki S., strefa funkcjonalnej obsługi technologicznej i tereny składowiska kopalin towarzyszących. Wszystkie te bowiem elementy składają się na przeznaczenie terenów dla potrzeb prowadzenia eksploatacji złoża węgla brunatnego "[...]".

Uznać zatem należy, że taki sposób eksploatacji terenu mieści się w pojęciu wydobycia kopaliny, a tym samym spełnia definicję celu publicznego określonego w powołanym wyżej art. 6 pkt 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Spełniona zatem jest także przesłanka określona w art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wobec tego zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku wskazanych przepisów nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.

Wniosek K. S. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, który to wniosek złożył do akt sprawy w piśmie z dnia 17 maja 2013 r. został oddalony, gdyż zwrot kosztów między stronami określony w art. 203 i 204 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnymi nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Skarga kasacyjna K. S. została bowiem oddalona.