Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 263/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant apl. prok. Weronika Masny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi D. G. - wspólnika s. c. [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005 r. Nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej D. G. kwotę 1535 (jeden tysiąc pięćset trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] listopada 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), po rozpatrzeniu odwołania D. G. wspólnika spółki cywilnej [...] w P. uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia [...] września 2005r. Nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 8000 złotych w części dotyczącej oznaczenia adresata decyzji utrzymując zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Państwo D. G. i B. F. prowadzą od [...] września 1998r. działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Przedmiotem działalności spółki są m.in. usługi transportowe krajowe i międzynarodowe. Od [...] marca 2001r. każdy ze wspólników wpisany jest do ewidencji działalności gospodarczej (k.[...], [...]).

Na wniosek z dnia [...] listopada 2003r. złożony przez Pana B. F. [...] sc. udzielono wymienionemu licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy do [...] listopada 2053 r. (k.[...]). W dniu [...] kwietnia 2005r. przeprowadzono kontrolę drogową samochodu [...] nr rej [...], zarejestrowanego na Pana B. F. Samochód był kierowany przez Pana W. B., zatrudnionego na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu [...] października 2004r. pomiędzy nim a spółką [...] reprezentowaną przez Pana B. F. W trakcie kontroli stwierdzono, że wykresówka kierowcy z dnia [...] kwietnia 2005r. była zapisywana ponad dopuszczalny 24 godzinny okres. W dniu [...] lipca 2005r. organ wszczął z urzędu postępowanie w związku ze stwierdzonym uchybieniem oraz faktem, że skontrolowany transport wykonywany był przez dwóch przedsiębiorców, którzy powinni legitymować się, zdaniem organu, oddzielnymi licencjami na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. W toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji Pani D. G. (skarżąca) złożyła pisemne wyjaśnienia (k. [...]-[...]), natomiast Pan B. F. oprócz wyjaśnień z dnia [...] maja 2005r. (k. [...]) przesłał kserokopię licencji nr [...] oraz zbiorczą fakturę za wykonaną w dniu kontroli usługę transportową. Ponadto przedłożono kserokopię decyzji Urzędu Skarbowego dotyczącą podatku od czynności cywilno-prawnej (umowy spółki), umowę spółki cywilnej z dnia [...] września 1998r., umowę o pracę zawartą z Panem W. B. oraz załącznik do tej umowy.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września Nr [...], na podstawie art. 92 ust. l pkt 2, art. 92 ust.4 ustawy z dnia 6 września 2001r o transporcie drogowym (tekst jednolity z 2004r. Nr 204, poz.2088, dalej jako: "ustawa td" ) oraz lp. 1.1.1 załącznika do w/w ustawy td nałożył na Panią D. G. [...] karę pieniężną w wysokości 8000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez licencji na wykonywanie transportu drogowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ustawy td podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Przepisy ustawy td wskazują przedsiębiorców jako podmioty, które mogą ubiegać się o uzyskanie wymaganych uprawnień. Stosownie zaś do art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu, Pani D. G. jako wspólnik spółki cywilnej [...] wykonując transport drogowy rzeczy, winna legitymować się stosowną licencją.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wskazała na istniejący, jej zdaniem, problem organizacyjny i prawny w zakresie funkcjonowania spółek cywilnych. Wskazała, że ustawa o td nie wymienia pojęcia spółki cywilnej, nie formułuje też obowiązku posiadania przez wszystkich przedsiębiorców działających w ramach takiej spółki obowiązku posiadania certyfikatu kompetencji zawodowych, a co za tym idzie uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego. Podniosła, iż spółki osobowe działające w oparciu o Kodeks Spółek Handlowych tzn spółka jawna, komandytowa, tworzone są przez osoby fizyczne (nie przedsiębiorców) mają prawo zgodnie z art. 5 ust.3 pkt2 ustawy o td otrzymać licencję, jeżeli przynajmniej jedna z osób zarządzających lub osoba zarządzająca transportem legitymuje się certyfikatem kompetencji zawodowych. Podobnie jest w odniesieniu do spółek kapitałowych.

Rozdział 12 omawianej ustawy również nie zawiera przepisów obligujących przekształcenie spółek cywilnych w spółki jawne celem dalszej działalności w formie spółek osobowych. W ocenie odwołującej się, stanowisko zajęte przez organ jest niezgodne z art. 32 Konstytucji RP.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu odwołania Pani D. G. decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § l pkt l i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 i Dz.U. z 2001 Nr 49 poz. 509, Dz.U. z 2002 r. Nr 113 poz. 984, dalej powoływany jako "kpa"),art.5, art.92 ust 1 ustawy o td oraz l.p. 1.1.1. załącznika do ustawy o td uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005r. w części dotyczącej oznaczenia adresata decyzji orzekając, że jest nim Pani D. G. wspólnik spółki cywilnej [...]. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu stanu faktycznego oraz przepisów prawa materialnego wskazanych wyżej, odniósł się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu od decyzji i stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie. Zwrócił uwagę, że spółka cywilna nie posiada podmiotowości prawnej, jest ona bowiem jedynie umową cywilnoprawną. Ponieważ licencji na transport drogowy udziela się na indywidualny wniosek przedsiębiorcy, co w rozpatrywanej sprawie oznacza, iż każdy ze wspólników winien uzyskać licencję.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Pani D. G., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1/art. 5 ust.3 ustawy o td przez przyjęcie, że każdy ze wspólników spółki cywilnej powinien mieć licencję na wykonywanie transportu drogowego.

2/art. 92 ust 2ustawy o td przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżąca miała obowiązek posiadania licencji i jej działanie było działaniem zawinionym

3/naruszenie art. 7, 77 k.p.a poprzez nie przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność, jaki był podział ról, obowiązków i zadań poszczególnych wspólników spółki cywilnej [...].

W motywach skargi wskazała, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego uznał, iż transport drogowy wykonywała skarżąca skoro pojazdu nie prowadziła a zatem można było uznać, że transport wykonywał Pan B. F. na rzecz zarówno swoją jak i pani D. G.. W ocenie skarżącej, organ winien ustalić jakie zadania w spółce wykonują poszczególni wspólnicy, bowiem nie każda z czynności wymaga koncesji, licencji czy zezwoleń, nawet jeśli finalny produkt w wypadku usług transportowych wymagał będzie licencji. Zdaniem skarżącej przy takim ujęciu pozycji wspólnika w spółce cywilnej w zakresie stosowania ustawy o td jak przyjął to organ II instancji fakt, że spółka cywilna posiada jeden numer NIP, REGON czy też wystawia jedną fakturę nie przesądza o tym, że transport drogowy wykonywany jest przez wszystkich przedsiębiorców tworzących spółkę.

Ponadto przywołano argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu od decyzji WITD, i zaakcentowano, iż z treści art. 5 ustawy o td nie wynika w sposób jednoznaczny, że istnieje obowiązek posiadania licencji przez każdego ze wspólników. Za odmienną interpretacją powyższego przepisu przemawiają, zdaniem strony, następujące argumenty: z art. 3 ust2 ustawy o td wynika, że nie każdy rodzaj działalności w transporcie drogowym podlega ustawie i w związku z tym wymaga licencji. Oznacza to, że w ramach spółki cywilnej jeden ze wspólników może prowadzić działalność w zakresie transportu drogowego rzeczy podlegający ustawie, natomiast drugi z nich działalność, która ustawie nie podlega. Zatem aby prowadzić wspólną działalność nie muszą mieć obaj licencji. W ocenie skarżącej, zastosowanie w rozpatrywanej sprawie definicji przedsiębiorcy z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie powinno mieć miejsca, bowiem przepisy tej ustawy na mocy art. 86 w zw. z art. 96 ustawy o td mają jedynie odpowiednie zastosowanie w sprawach nie uregulowanych w ustawie o td. Gdy tymczasem, zdaniem skarżącej, na gruncie ustawy o td za przedsiębiorcę należy uznać również spółki cywilne. Powyższe wynika, w ocenie skarżącej z zestawienia art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z treścią art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o td. Jak wywodzi strona, przedsiębiorcą na gruncie ustawy o swobodzie działalności jest ten, kto wykonuje taką działalność. Natomiast w ustawie o t.d. jest mowa o podmiocie, który dopiero zamierza wykonywać działalność. Ponadto w art. 5 ust.3 pk1 ustawy o td oprócz przedsiębiorców w nim wymienionych jest mowa o "innym przedsiębiorcy" w liczbie pojedynczej. Z tego zapisu można więc wywieść, że pod pojęciem "innego przedsiębiorcy" mieści się także spółka cywilna. Gdyby chodziło o osobę fizyczną to treść tego przepisu byłaby zapewne inna – "innego przedsiębiorcy – osobę prowadzącą działalność gospodarczą". Także wprowadzenie w art. 5 ust.3 ustawy o td pojęcia przedsiębiorstwa przemawia za tym, że licencje mogą być udzielone spółkom cywilnym gdyż wspólnik spółki cywilnej nie prowadzi z reguły własnego przedsiębiorstwa, lecz przedsiębiorstwo wspólne (art. 551kc, 863§1 kc). Zdaniem skarżącej, z podanych wyżej powodów, nie powinna mieć licencji ponieważ transport był wykonywany w ramach spółki cywilnej przez wspólnika, który taką licencję otrzymał. Natomiast w sytuacji uznania, że działanie skarżącej stanowiło naruszenie prawa to nie można jej przypisać winy. Choć ustawodawca na gruncie ustawy o td nie uzależnia wymierzenia kary od zawinionego działania jednakże, istnienie takiego związku w naszym systemie prawnym wydaje się oczywiste.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie poglądy w niej sformułowane Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela.

W myśl art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji

Zgodnie z art. 87 ust. l i 2 ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust.4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

Stosownie do treści art. 92 ust. l ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 zł. Wysokość kary pieniężnej za wykonywanie transportu bez posiadania wymaganej licencji wskazana jest w l.p. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym i wynosi 8000 złotych.

Jak wynika z akt administracyjnych, w rozpatrywanej sprawie organ przyjął, że skontrolowany przejazd wykonywany był dla spółki cywilnej [...] a więc dla obu wspólników tj. Pani B. G. oraz B. F. Powołując się na istotę spółki cywilnej, która nie posiada podmiotowości prawnej organ wywodzi, iż nie jest ona przedsiębiorcą a zatem każdy ze wspólników winien posiadać licencję transportową. Zdaniem organu, licencja udzielona jednemu ze wspólników tj Panu B. F. nie uprawnia drugiego wspólnika tj skarżącej do wykonywania tego rodzaju transportu.

Na wstępie rozważań należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie stanowisko organu, co do tego, jaki status ma (na gruncie ustawy o t.d.) spółka cywilna nie jest jednoznaczne. Z jednej strony organ wskazuje, iż są to odrębni przedsiębiorcy. Z drugiej zaś dostrzega, że jest to jeden podmiot – organizacja wspólników prowadzących wspólne przedsięwzięcie gospodarcze.

Sąd nie podziela stanowiska organów obydwu instancji zgodnie z którym postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym może toczyć się tylko wobec jednego wspólnika dwuosobowej spółki cywilnej. Spółka cywilna stanowi formę organizacyjną prowadzenia przez wspólników –przedsiębiorców- działalności gospodarczej, w ramach której na zasadach określonych umową spółki oraz obowiązującymi przepisami, dążą oni do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, solidarnie odpowiadając za zobowiązania tejże spółki. Każda sprawa związana z działalnością gospodarczą spółki dotyczy wszystkich jej wspólników i toczy się z ich udziałem, a wszyscy wspólnicy odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki. Także za zobowiązania dotyczące kar administracyjnych nakładanych na wspólników za wadliwą organizację przedsięwzięcia realizowanego przez spółkę.

Zdaniem Sądu, nałożenie przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji przewidzianej przepisami prawa administracyjnego kary pieniężnej na jednego ze wspólników za naruszenie przepisów w związku z prowadzoną w ramach spółki działalnością winno być efektem postępowania administracyjnego, którego stronami powinni być wszyscy wspólnicy (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2001r. IV SA 2450/98 ). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie pomimo tego, że w uzasadnieniach obu decyzji zawarto stwierdzenie, że w trakcie kontroli był wykonywany transport drogowy rzeczy przez przedsiębiorców Pana B. F. oraz Panią D. G. działających w ramach spółki cywilnej, zarówno stroną postępowania jak i adresatem decyzji była tylko i wyłącznie skarżąca zamiast wymienionych obojga wspólników. Stwierdzone uchybienie stanowi, zdaniem Sądu, wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.

Jednakże z uwagi na zarzuty sformułowane w skardze, konieczne jest odniesienie się również do zasadniczej, jak się wydaje kwestii, a mianowicie do udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy prowadzenie jednego przedsiębiorstwa (przedsięwzięcia gospodarczego) przez kilku wspólników spółki cywilnej wymaga posiadania tylu licencji, ilu jest wspólników czy też wystarczające jest udzielenie licencji jednemu ze wspólników spółki cywilnej.

Na wstępie stwierdzić należy, że Sąd nie podziela poglądu skarżącej, iż w postępowaniu kontrolnym prowadzonym na podstawie ustawy o t.d. po stronie organu leży konieczność ustalania, jakie zadania wykonują w ramach kontrolowanej spółki cywilnej poszczególni wspólnicy (choć taki obowiązek będzie spoczywał na organie udzielającym licencji, o czym będzie mowa niżej). Skarżąca prezentuje swoje stanowisko argumentując, że "nie każda z czynności wymaga koncesji, licencji czy zezwoleń, nawet jeśli finalny produkt w wypadku usług transportowych wymagał będzie licencji". Przedstawiony wywód nie może uzyskać akceptacji Sądu albowiem, jak wskazano wyżej, każdy ze wspólników działający w ramach spółki cywilnej, prowadzi działalność gospodarczą wymienioną w decyzji o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Działalność znajdującą, co jest oczywiste, odzwierciedlenie w umowie spółki. Zarówno cel gospodarczy, jak i sposób działania mającego ten cel urzeczywistnić muszą być w umowie spółki określone. Mylna jest zatem sugestia strony, że któryś ze wspólników może prowadzić w ramach tej samej umowy spółki odrębną działalność. Nie jest oczywiście wykluczone, aby każdy ze wspólników np. spółki cywilnej "X" prowadził jeszcze inną działalność gospodarczą. Ale jeżeli ta działalność nie jest przedmiotem umowy spółki cywilnej "X", nie będzie to wówczas działalność w ramach tejże spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela również argumentacji strony, co do posiadania przez spółkę cywilną na gruncie ustawy o transporcie drogowym statusu przedsiębiorcy, co czyni zbędnym, jak wywodzi skarżąca, odwoływanie się na podstawie art. 96 ustawy o td do przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (uprzednio Prawo działalności gospodarczej). Prawdą jest, że w obowiązującym stanie prawnym, mimo krytycznego stanowiska doktryny (por. np. Cezary Kosikowski /w:/ Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim "Państwo i Prawo"2001/4 str 30-31) nadal funkcjonuje kilka pojęć terminu przedsiębiorca. Jednym z nich jest definicja zawarta w kodeksie cywilnym (art. 431kc), druga równie ważna wskazana została w ustawie z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2004r. Nr 173,poz.1807 –zwana dalej usdg), gdzie w art. 4 ust.1 stwierdzono, że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Ponadto, zgodnie z art. 4 ust.2 usdg za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Należy przy tym podkreślić, że wprowadzenie odrębnej definicji przedsiębiorcy do kodeksu cywilnego powoduje, iż nie da się obecnie bronić poglądu o zastosowaniu definicji z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej także w sferze stosunków cywilnoprawnych (tak: Pazdan /w:/ Komentarz do kodeksu cywilnego, Warszawa 2003, s.129.). Zdaniem Sądu, analiza przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej prowadzi do wniosku, że nie tylko nie usunięto wątpliwości, które narosły wokół pojęcia przedsiębiorcy, ale również nie ujednolicono tego pojęcia w skali całego prawa polskiego (por. C. Kosikowski, Nowe regulacje prawne w zakresie swobody działalności gospodarczej, "Państwo i Prawo" 2004/4 s.8). Należy też zauważyć, że pojawił się w doktrynie pogląd, co do zasady akceptowany, że pojęcie przedsiębiorcy ma różne znaczenia w prawie publicznym i prywatnym, jednakże w systemie prawa to samo pojęcie, używane w dodatku w takich samych sytuacjach prawnych powinno mieć to samo znaczenie (W.J. Katner Podstawowe zagadnienia prawne nowej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, PPH 2004/12, s.6-7). Zgodnie z art. 96 ustawy o td, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz.1178 ze zm.), zastąpionej przez powołaną wyżej ustawę o swobodzie działalności gospodarczej. Należy zaakcentować, że ustawa o t.d. nie zawiera definicji przedsiębiorcy, a zatem odesłanie zamieszczone w cytowanym wyżej art. 96 należy traktować jako konieczność odpowiedniego stosowania na gruncie ustawy o t,d, przepisu art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiującego przedsiębiorcę. Wyeliminowanie spółki cywilnej z grona przedsiębiorców nastąpiło z dniem 1 stycznia 2001r. tj od wejścia w życie ustawy z dnia 19 listopada 1999. o działalności gospodarczej. Stało się to więc jeszcze przed wejściem w życie ustawy o t.d. Potwierdzenie utraty statusu przedsiębiorcy przez spółkę cywilną i uznanie za przedsiębiorców wspólników spółki cywilnej zostało dokonane w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej z 2004r. Zdaniem Sądu, należy przyłączyć się do stanowiska doktryny wedle, którego pozbawienie spółki cywilnej statusu przedsiębiorcy zostało stwierdzone ustawowo, ale w istocie to brak zdolności prawnej przesądza o tym, że spółka cywilna nie może być przedsiębiorcą. Przedsiębiorca musi bowiem posiadać zdolność prawną (art. 4 ust.1 usdg i art. 331kc), najważniejszy atrybut podmiotowości prawnej. Jednocześnie należy podzielić poglądy doktryny, że spółka cywilna stanowi coś więcej niż tylko zgrupowanie wspólników i coś więcej niż tylko umowa zobowiązaniowa. (por. Jan Lic, Skutki braku podmiotowości spółki cywilnej prowadzącej działalność gospodarczą, PPH styczeń 2006r.).Fakt, że będący odrębnymi przedsiębiorcami wspólnicy spółki cywilnej utworzyli tą organizację o wspólnym celu gospodarczym nie postaje bez wpływu na ich status. Spółka cywilna może otrzymać wpis do urzędowego rejestru gospodarki narodowej (REGON) i związany z nim numer statystyczny. W ten sposób spółka cywilna (a nie wspólnicy tej spółki) uznani zostali za podmiot gospodarki narodowej. Wymieniony numer statystyczny zawiera informację o wszystkich wspólnikach spółki cywilnej, oraz informację, że działają oni w formie spółki cywilnej (v. art. 30 ustawy z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej Dz.U. nr 88 z 1995r., poz.439 ze zm.). Spółka cywilna jest podmiotem prawa podatkowego i podatnikiem podatku VAT. Posiada własny numer ewidencji podatkowej NIP, niezależny od numerów NIP jakie posiadają jej wspólnicy (art. 2 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników Dz.U. nr 142 z 1995, poz.702 ze zm.). Spółka cywilna jest również pracodawcą w rozumieniu przepisu art. 3 Kodeksu pracy.

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej w art. 75 ust. 3 pkt 1 stanowi, iż uzyskania licencji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Obowiązek taki ustanawia art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Warunki udzielenia licencji określa art. 5 ust. 3 ustawy o t.d. w pkt od 1) do 5).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o t.d licencji udziela się na wniosek przedsiębiorcy, a więc m.in. osobie fizycznej –prowadzącej przedsiębiorstwo w ramach spółki cywilnej. Wydana licencja, w której organ określa m.in. przedsiębiorcę, jego siedzibę i adres, zakres oraz rodzaj przewozów uprawnia do wykonywania przewozów na obszarze, na który została udzielona. Wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, a więc także z naruszeniem przepisu art. 5 ust. 1 skutkuje, zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o t.d., nałożeniem kary pieniężnej.

W ocenie Sądu uznanie, że każdy ze wspólników spółki cywilnej musi posiadać własną licencję, a jej brak u każdego z nich stanowi oddzielne naruszenie ustawy o transporcie drogowym prowadzi do rezultatów niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Z punktu widzenia realizowania celów ustawy, a także w związku z jej literalnym brzmieniem licencja obejmuje podjęcie i wykonywanie przez przedsiębiorcę transportu drogowego, we wskazanej przez niego formie prawnej. Także w formie spółki cywilnej. Ta forma w jakiej działalność ma być prowadzona znana jest organowi licencyjnemu w momencie udzielania licencji bowiem znając REGON i NIP wnioskodawcy organ wie, że udziela licencji wspólnikowi spółki cywilnej, który nie będzie działać samodzielnie, tylko w spółce. Organ zatem wie, że przedsięwzięcie gospodarcze w istocie podejmować i prowadzić będą wszyscy wspólnicy. W ocenie Sądu, wprowadzenie w dyspozycji art. 5 ustawy o t.d. sformułowania "innego przedsiębiorcy" nie stanowi o tym, że ustawodawca wprowadził do tej ustawy pojęcie przedsiębiorcy właściwe dla gałęzi prawa transportu drogowego, obejmujące spółkę cywilną. Powyższe stanowisko prezentowane, przez skarżącą, nie znajduje oparcia zarówno w literalnym brzmieniu powołanego przepisu jak i wykładni celowościowej przepisów ustawy. Zdaniem Sądu, z brzmienia art 5 ust 3 pkt 1 ustawy o t.d. wynika, że w razie ubiegania się o licencję przez "innego przedsiębiorcę" tj na przykład wspólnika spółki cywilnej – "osoby prowadzące działalność gospodarczą" tj pozostali wspólnicy spółki cywilnej, muszą spełniać wymogi dobrej reputacji. Z analizy pozostałej części tego przepisu wynika natomiast (ust.3 pkt 2), że certyfikatem kompetencji zawodowych musi się legitymować, co najmniej jeden ze wspólników spółki cywilnej, niekoniecznie występujący o wydanie licencji, bowiem w umowie spółki strony mogą wyznaczyć zadania dla każdego z jej wspólników w tym "dla zarządzania przedsiębiorstwem" oraz "zarządzania w przedsiębiorstwie transportem drogowym." Sytuacja finansowa, o której mowa w art. 3 ust.3 pkt 3 powołanej ustawy dotyczy w istocie majątku wspólników spółki (cywilnej), bowiem "majątek przedsiębiorstwa" stanowi współwłasność łączną. Nie ma również sprzeczności w regulacji zawartej w art. 3 ust.3 pkt.4ustawy o t.d. albowiem warunki wymienione w tym przepisie mają spełniać albo "przedsiębiorcy osobiście" tj każdy ze wspólników albo "zatrudnieni przez przedsiębiorcę"(...), a jak wspomniano wyżej spółka cywilna, na gruncie Kodeksu Pracy jest przedsiębiorcą. Wreszcie warunek z art. 3 ust.3 pkt 5 dotyczący posiadania tytułów prawnych do dysponowania pojazdami, którymi transport drogowy ma być wykonywany. Ta przesłanka spełniona będzie zarówno w razie posiadania przez wnioskodawcę takich pojazdów na własność, użyczonych etc. jak i w przypadku, gdy samochód został wniesiony aportem do spółki cywilnej przez któregokolwiek z jej wspólników.

Jak wynika z powyższego, ustawodawca w odniesieniu do przedsiębiorcy prowadzącego działalność w formie spółki cywilnej, ubiegającego się o licencję uwzględnia jego specyficzną sytuację prawną, bowiem z jednej strony nakłada obowiązek na wszystkich wspólników (dobra reputacja z art. 5 ust. 3 pkt.1 ustawy) a z drugiej respektuje specyficzne kwestie własnościowe ( art. 5 ust.3 pkt 3-5).

Jednocześnie żaden przepis ustawy nie mówi o mnogości licencji koniecznych do prowadzenia jednego wspólnego przedsięwzięcia ani też żaden przepis nie mówi, że działalności w zakresie transportu drogowego nie można podejmować w ramach spółki cywilnej. W tym stanie rzeczy, wobec faktu, iż przepisy o konieczności posiadania licencji ograniczają swobodę działalności gospodarczej, w ocenie Sądu, uznać należy, że nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Mając na względzie powyższe rozważania, zdaniem Sądu, wymaganie licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, od każdego z przedsiębiorców tworzących spółkę cywilną, mającą za przedmiot swojej działalności transport drogowy rzeczy nie ma umocowania w obowiązujących przepisach a dokonaną przez organ interpretację przepisu art. 5 ustawy o transporcie drogowym należy uznać za wadliwą.

Na marginesie można dodać, że przedstawiony wyżej pogląd Sądu o uwzględnieniu specyficznej sytuacji przedsiębiorców prowadzących działalność w formie spółki cywilnej, znajduje również uzasadnienie w treści pozostałych przepisów ustawy o td. Sąd zauważa, że dotychczasowe stanowisko organu na tle innych spraw rozpoznawanych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym również uwzględnia przedstawione wyżej odrębności. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie kwestionuje np. że jedna kara pieniężna za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych nakładana jest na wszystkich przedsiębiorców wchodzących w skład spółki cywilnej, a nie każdego z przedsiębiorców oddzielnie. Podobnie jest z karą za brak zainstalowanego tachografu czy też brak wykresówek. Przyjęcie w powyższych sprawach odmiennej koncepcji, to jest takiej, którą organ forsuje w sprawach o nałożenie kary za brak licencji, nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia a przyjęcie jej stawiałoby wspólników spółek cywilnych w znacznie gorszej sytuacji niż innych przedsiębiorców. To z kolei prowadziłoby do niedopuszczalnej z punktu widzenia przepisów Konstytucji RP dyskryminacji oraz godziłoby w wolność działalności gospodarczej wymienionej w art. 20 Konstytucji, bowiem wolność działalności gospodarczej, to także wolność do tego by być przedsiębiorcą w wybranej przez siebie formie prawnej.