Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1787/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia (spr.) Sędziowie : Asesor Andrzej Wieczorek WSA Piotr Borowiecki Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2005 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 7[...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2003 roku; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad utrzymał w mocy decyzję w sprawie obciążenia M.K. karą pieniężną w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż w wyniku kontroli drogowej, przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2003r., przy drodze krajowej Nr [...] na stanowisku do kontroli pojazdów w R. stwierdzono, że zespół złożony z pojazdu silnikowego i naczepy przewożący sklejkę jest pojazdem nienormatywnym

Dowodem na powyższe jest protokół nr [...] z zatrzymania i kontroli pojazdu z dnia [...] listopada 2003 roku, którego kopię otrzymał kierujący pojazdem nienormatywnym S.R..

Kierownik Rejonu w S. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w O., zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2003 roku, poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie obciążenia karą pieniężną za przejazd nienormatywnym zespołem złożonym z pojazdu silnikowego i naczepy bez zezwolenia.

M.K. pismem z dnia [...] listopada 2003 roku złożył wyjaśnienie w sprawie obciążenia opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Kierownik Rejonu w S. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w O., działając z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2003r., obciążył M.K. karą pieniężną w wysokości [...] zł za stwierdzony w dniu [...] listopada 2003 roku przejazd zespołem złożonym z pojazdu silnikowego i naczepy bez zezwolenia po drodze krajowej nr [...].

M.K. dnia [...] grudnia 2003 roku wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją.

W swoim wniosku wskazał, iż przy skręcie na drogę krajową nie było znaku informującego o ograniczonym nacisku do 8 ton, zaś kontrolny pomiar był nierzetelny i dlatego kierowca odmówił podpisania protokołu, nie będąc poinformowanym, że może wnieść swoje uwagi i zastrzeżenia do protokołu. Zarzucił, iż zaciągnięcie hamulca dokonane przez kierowcę podczas ważenia mogło zniekształcić pomiar, tym bardziej, że została wykazana nadwyżka wagi o ponad [...] kg, a kierowca nie otrzymał wydruku przedstawiającego wynik dokonanego pomiaru.

W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor Oddziału w O. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, działając z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że podczas kontroli pojazdu w dniu [...] listopada 2003 roku stwierdzono, że kontrolowany zespół złożony z pojazdu silnikowego i naczepy jest nienormatywnym, albowiem zostały stwierdzone następujące przekroczenia:

– nacisku na drugą oś pojazdu silnikowego o [...] kN ponad dopuszczalną dla tej osi normę (80 kN),

– długość pojazdu wraz z ładunkiem o [...] cm ponad dopuszczalną normę 16,50 m.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 z późniejszymi zmianami), ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Cytowana norma prawna nakłada obowiązek takiego rozłożenia ładunku na pojeździe, aby nie powodował on przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę oraz zabezpieczenia ładunku przed przemieszczaniem się. Obowiązek prawidłowego załadunku pojazdu spoczywa na przewoźniku.

Protokół, który został uznany za główny dowód w sprawie był podpisany w obecności kierowcy, przy którym też dokonano odczytu wskazań wagi. Przy czynnościach tych byli obecni policjant oraz pracownicy Rejonu w S., którzy jednakże nie posiadają uprawnień do kontroli i dlatego też nie zostali wpisani w protokole.

Wskazano, iż droga na której dokonano kontroli, została oznakowana zgodnie z projektem stałej organizacji ruchu.

Rejon w S. GDDKiA nie naruszył zasady kontroli nacisków osi i masy pojazdu ustalonej w pkt. 1 podpunkt 2 protokołu (strona 4) poprzez zastosowanie w czynnościach kontrolnych 2 szt. wag statycznych bez podkładek wyrównawczych. Na stanowisku do ważenia w R., zlokalizowanym przy drodze krajowej Nr [...], wagi są usytuowane w zagłębieniu na równi z nawierzchnią, gdzie nie ma konieczności zastosowania podkładek wyrównawczych. W protokole na stronie 4 pkt. 1 lit. a jest zapis: "że w czasie ważenia pojazdu, przy użyciu wag do pomiarów statycznych, pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów składających się z pojazdu silnikowego i naczepy lub członu zespołu pojazdów składającego się z pojazdu silnikowego i przyczepy, będą podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze". Z powyższego nie wynika, że wagi zostaną zastosowane pod wszystkimi kołami jednocześnie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M.K. wnosząc o uchylenie obu decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie. Wskazał, iż uznanie należącego do niego pojazdu za nienormatywny nastąpiło w wyniku nieprawidłowo przeprowadzonego ważenia pojazdu. Podczas ważenia waga był podkładana pod jedną oś i kierowca był zmuszony do zaciągnięcia hamulca ręcznego, podczas gdy z pouczeń zawartych w protokole wynika, że pomiaru dokonuje się przy zwolnionym hamulcu.

Zdaniem skarżącego zaciągnięty hamulec ręczny oraz niezastosowanie podkładek wyrównawczych lub wag pod wszystkimi osiami miało wpływ na wynik ważenia. Jeśli okoliczności te pozostawałyby bez znaczenia dla wyników ważenia, urzędowo określone formularze protokołów kontroli pojazdów nie zawierałyby w tym przedmiocie żadnych postanowień.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 68 § 1 i 2 k.p.a., wskazując, iż protokół nie zawiera wzmianki o jego odczytaniu osobom biorącym udział w czynnościach nim objętych, odmowa podpisania protokołu nie została omówiona, zaś protokół zawiera błędne wyliczenia w zakresie wyników ważenia. W związku z tym nie może stanowić dowodu na okoliczność przejazdu pojazdem nienormatywnym.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał dotychczasową argumentację.

W szczególności organ nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że ważenie odbyło się w sposób nieprawidłowy. Podkreślił, iż na specjalnie przygotowanym stanowisku do ważenia w Rozogach, na którym ważony był pojazd, zlokalizowanym przy drodze krajowej nr [...], wagi są usytuowane w zagłębieniach na równi z nawierzchnią, a w tej sytuacji zbędne jest stosowanie pod pozostałymi osiami pojazdu podkładek wyrównawczych. Stanowisko do ważenia w okresie wykonywania kontroli posiadało ważną legalizację.

Z protokołu nr [...] z zatrzymania i kontroli pojazdu wynika, że kierowca pojazdu nie wnosił do dokonanych przez kontrolującego zapisów uwag, a jednocześnie odmówił podpisania protokołu.

Kontrolę przeprowadzał wskazany w pkt 2 protokołu upoważniony pracownik Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, który podpisał protokół.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego.

Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących uchybień przepisom postępowania, to wskazać należy, że takie uchybienia mogą prowadzić do uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy są na tyle ważkie, że ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W orzeczeniu z 23 marca 1998r. sygn. akt II SA 98/98 NSA przyjął, iż "w związku z wymierzeniem przez organy administracji państwowej zarządzającej drogami publicznymi tak wysokich opłat drogowych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia winny one przeprowadzać postępowanie administracyjne, a szczególnie dowodowe, bardzo wnikliwie i dokładnie przestrzegając wszystkich wymogów i gwarancji dla strony obciążonej opłatami wynikającymi z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego".

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W przedmiotowej sprawie jeszcze przed wydaniem decyzji I instancji skarżący zgłaszał zastrzeżenia dotyczące przeprowadzenia kontrolnego ważenia pojazdu. Dotyczyły one sposobu korzystania z wag, jak i sposobu najazdu na nie, a konkretnie zaciągnięcia hamulca. I o ile do pierwszego z tych zastrzeżeń organ wydający decyzję odniósł się, tak drugie z nich przez organy obu instancji zostało pominięte. Tym samym nie zostało wyjaśnione czy zaciągnięcie hamulca, jeżeli rzeczywiście zostało uczynione, w trakcie dokonywania pomiaru w sytuacji, gdy zgodnie z instrukcją zawartą w protokole pomiary przeprowadza się przy zwolnionych hamulcach, miało wpływ na otrzymany wynik.

W ocenie Sądu niewyjaśnienie powyższego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż od rzetelności pomiaru i tym samym uzyskania rzeczywistych wyników zależy, czy pojazd zostanie uznany za normatywny czy też nie.

Wskazać jednocześnie należy na niejednoznaczność zapisu w protokole kontroli, a dotyczącego zasad kontroli nacisków osi i masy pojazdu przy użyciu wag samochodowych. Wbrew twierdzeniom organu zapisy te mogą być zrozumiane też tak, jak to uczynił skarżący, tzn. że wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze będą podkładane pod wszystkie koła jednocześnie wobec użytych sformułowań "na wagi.... najeżdża się jednocześnie".

Dlatego też organ, oprócz wskazania, iż użycie podkładek wyrównawczych było zbędne wobec konstrukcji stanowiska ważenia, winien wyjaśnić także konstrukcję wagi zastosowanej przy pomiarze.

Protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu stanowi podstawowy i jedyny dowód, na podstawie którego podjęto decyzję o wymierzeniu opłaty drogowej. Stąd też powinien on odpowiadać warunkom o jakich mowa w art. 68 § 1 i 2 k.p.a. (tak NSA w orzeczeniu z dnia 24 marca 1998r. sygn. akt II SA 61/98). Zgodnie z tezą wyroku NSA z 26 stycznia 2000r. SA/Rz 2134/98 protokół nieodpowiadajacy wymaganiom formalnym art. 68 k.p.a. nie może być podstawą ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy.

Zawarty w aktach niniejszej sprawy protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu tym warunkom nie odpowiada. Nie wynika z niego, czy kierowca kontrolowanego pojazdu został należycie poinformowany o wymaganiach związanych z dokonywaniem pomiarów oraz, że miał możliwość ustosunkowania się do sposobu wykonania czynności pomiarowych. Organ I instancji przyjął, że co prawda kierowca odmówił podpisania protokołu, ale nie wniósł żadnych uwag co do rzetelności wykonywania kontroli.

Tymczasem wbrew wymogom wskazanym w art. 68 § 2 k.p.a. odmowa podpisu nie została omówiona przez wskazanie przyczyny tej okoliczności, zaś w piśmie wyjaśniającym kierowanym do organu przed wydaniem decyzji M.K. wskazywał dlaczego kierowca odmówił podpisania protokołu.

Okoliczność ta nie została przez organ wyjaśniona, co ma o tyle istotne znaczenie, że protokół został sporządzony tylko przez jednego kontrolującego, jest obarczony, wbrew twierdzeniom organu, błędnymi wynikami w zakresie ustalenia wartości w kN, zawiera też dopiski bez wskazania przez kogo zostały dokonane.

Uchybienia te, jako że nie dotyczą okoliczności sprawiającej, że pojazd został uznany za nienormatywny, nie mają wpływu na wynik sprawy lecz rzutują na rzetelność protokołu, jako dokumentu i dowodu w sprawie.

Sąd administracyjny rozpoznając sprawę nie dokonuje własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy lecz jedynie kontroluje legalność decyzji, stąd brak możliwości dopuszczenia dowodu z zeznań zawnioskowanego przez skarżącego świadka.

Dowód taki może być natomiast przeprowadzony na etapie postępowania administracyjnego.

Zwrócić również należy uwagę na fakt, iż organ rozpoznając sprawę w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ustosunkował się do zastrzeżeń skarżącego w zakresie łącznej pomierzonej masy zespołu pojazdów. Wg wyliczeń M.K. waga ta ustalona przez organ została zawyżona o ponad [...] kg.

Organ okoliczności tej nie wyjaśnił, a jest to istotne z uwagi na fakt, iż przy protokole brak jest wydruku wskazującego wyniki ważenia.

Zgodnie z obowiązującym w dacie kontroli Zarządzeniem Prezesa Głównego Urzędu Miar z [...] grudnia 2000r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych do wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu urządzenie drukujące wagi powinno drukować co najmniej następujące dane: liczbę osi pojazdu lub wyznaczone obciążenie każdej osi, całkowitą masę pojazdu, datę i godzinę ważenia.

Biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 107 § 3 k.p.a, które to naruszenia przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie w zakresie wykonalności zapadło w oparciu o art. 152 p.p.s.a.