Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1049/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Po 1056/15 w sprawie ze skargi W. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 maja 2016r., sygn. akt III SA/Po 1056/15 oddalił skargę W. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Od przedmiotowego wyroku W. L. złożyła skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą skargi kasacyjnej jest: rażąca obraza prawa materialnego, tj. art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. (Dz. U. z 2007 r. nr 19 poz. 115) o drogach publicznych, polegająca na bezpodstawnym przyjęciu w drodze domniemania faktycznego, w oparciu wyłącznie o ustalenie faktu praw współwłasności danej osoby do danego pojazdu, jakoby według treści tego przepisu zobowiązaną do zapłaty opłaty była osoba, która może korzystać ze strefy parkowania, w tym posiadająca uprawnienia właścicielskie lub współwłaścicielskie do parkującego w strefie pojazdu chyba, że wskaże komu na ten czas użyczyła pojazd i w konsekwencji, że zobowiązaną do opłaty dodatkowej za nie opłacenie korzystania ze strefy parkowania jest osoba, która mogła być zobowiązana opłaty za te korzystanie, podczas w rzeczywistości przepis ten stanowi, iż do wniesienia opłaty za korzystanie ze strefy parkowania jest tylko ten kto z tej strefy korzystał i w konsekwencji, że zobowiązanym do opłaty dodatkowej za nie opłacenie korzystania ze strefy parkowania jest osoba, która była zobowiązana do wniesienia opłaty za te korzystanie, przy równoczesnym nie ustanowieniu wobec danego współwłaściciela danego pojazdu obowiązków ujawnienia komu osoba ta wówczas użyczyła swój pojazd pod rygorem przyjęcia ustawowego domniemania dla ustalenia jako fakt, że osoba ta jest osobą zobowiązaną w rozumieniu wymienionego tu art. 13 ustawy o drogach publicznych, czym orzekający w sprawie Sąd dopuścił się sprzeniewierzenia konstytucyjnego postanowieniom art. 7 Konstytucji, który zobowiązuje wszystkie organy władzy państwowej, a więc i Sąd do: "...działania na podstawie prawa i w granicach prawa", jakie jest, a nie jakie chciałby aby było.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Za podstawę wyroku z 19 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1056/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął ustalenia stanu faktycznego z których wynika, że Prezydent Miasta Poznania działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619; dalej: "u.p.e.a.") uznał za niezasadny zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. L. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2014 r. Należność obejmuje opłaty dodatkowe za nieopłacone postoje pojazdu marki Honda stwierdzone w strefach płatnego parkowania w Poznaniu w okresie od 30 grudnia 2011 r. do 16 marca 2013 r. Zgodnie z informacją uzyskaną z CEPiK oraz z Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta Poznania właścicielami pojazdu w czasie stwierdzenia nieopłaconych postojów były cztery osoby, między innymi W. L. W dniu [...] maja 2013 r. doręczono zobowiązanej upomnienie z wezwaniem do wykonania wskazanego świadczenia. Ponadto ustalono, że zobowiązana nie wskazała innej osoby, która we wskazanym okresie parkowała pojazd marki Honda bez wniesienia stosownych opłat. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. "skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub/i naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy." Dodatkowo, zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a., "od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (...) przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego".

Oznacza to, że wnoszący skargę kasacyjną powinien kierować zarzuty pod adresem Sądu I instancji, a co za tym idzie w podstawach kasacyjnych powinien on powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, ewentualnie w połączeniu z mającymi zastosowanie w postępowaniu administracyjnym przepisami prawa procesowego lub/oraz prawa materialnego.

Wnoszący skargę kasacyjną, oprócz obowiązku właściwego zredagowania zarzutów kasacyjnych jest również zobowiązany, w myśl art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a., który stanowi, że "skarga kasacyjna powinna zawierać: (...) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (...).", do wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu prawa oraz do wykazania, na czym to naruszenie polega (błędnej wykładni, niewłaściwym zastosowaniu), a w przypadku naruszenia prawa procesowego do wykazania, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc taki, że gdyby do niego nie doszło, to podjęte rozstrzygnięcie byłoby innej treści.

W podstawie kasacyjnej wnoszący skargę kasacyjną zarzucając "bezpodstawne przyjęcie" w istocie podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, co zgodnie z przytoczonymi regulacjami art. 174 pkt 2) w związku z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wymagało nie tylko wskazania konkretnego przepisu o charakterze procesowym, ale też wykazania, na czym to naruszenie polega oraz, że mogło ono mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy, a więc takie, że gdyby do niego nie doszło to rozstrzygnięcie Sądu I instancji byłoby inne. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia w pełni wskazanych wymogów, ponieważ autor skargi kasacyjnej oprócz powołania art. 13 ustawy o drogach publicznych (bez wskazania konkretnych jednostek redakcyjnych) oraz art. 7 Konstytucji RP nie przedstawił pełnego uzasadnienia sformułowanego przez siebie zarzutu w zakresie dotyczącym wadliwego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Jedyny zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej jest tożsamy z zarzutem podniesionym w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela argumentację Sądu I instancji dotyczącą wykładni przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. I, tak: "Należy wskazać, że obowiązek poniesienia opłat za parkowanie określony został w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, ze zm.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) – art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13b ust. 4 pkt 1 i 3). Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2). Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku – zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3), którym w przypadku dróg publicznych (ulic) położonych w granicach miasta na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta (art. 19 ust. 5). Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej akt prawa miejscowego. Obowiązek taki powinien zostać wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. Dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest zatem konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji). Ze względu na jej funkcjonale związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania, również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej, wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane. Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Również przepisy ustawy stwierdzające, że opłaty te są "pobierane", nie zaś "wymierzane" czy "ustalane" albo "określane" przez organ administracji, potwierdza zasadność tego wniosku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanym przypadku skarżąca nie ma racji podnosząc, że organy administracyjne nie wykazały, że to właśnie ona w dniach i miejscach podanych w decyzji korzystała z samochodu, gdyż – jak słusznie podniosły organy administracyjne obu instancji – do wniesienia opłat za postój pojazdu bądź opłat dodatkowych w związku z parkowaniem pojazdu zobowiązany jest podmiot korzystający z dróg – kierowca korzystający ze strefy płatnego parkowania. Może nim być zarówno właściciel, współwłaściciel, jak też osoba, która faktycznie włada samochodem, jednak w takich przypadkach stosuje się domniemanie faktyczne, zgodnie z którym za zobowiązanego uważa się właściciela lub współwłaściciela pojazdu do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego użytkownika samochodu. Tym samym, jak prawidłowo zaznaczył organ, to na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2012r., sygn. akt II GSK 1730/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawa o drogach publicznych nie wymaga od wierzyciela, aby to on wykazał, że obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej ciąży na konkretnej osobie – osobie innej od właściciela pojazdu, o ile to taka właśnie osoba rzeczywiście korzystała z pojazdu. (...) Organ jest uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby."

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.