Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1189/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "A" w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej k.p.a.), art. 71 ust. 1, art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 80 ust. 2, art. 82, art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 283 z późn. zm. – dalej u.i.o.ś.), oraz na podstawie § 3 ust. 1 pkt 80 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r, poz. 1839), po rozpatrzeniu wniosku inwestora - "A" przy ul. [...], po uzgodnieniu z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w K. i zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. , określił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko pn. "[...]", realizowanego na działkach o nr ewid. 1 , 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 (k.m. 19, obręb: [...] ), zlokalizowanych w D. w rejonie ul. [...]. Podano, że planowane przedsięwzięcie polegać będzie na rozbudowie instalacji do odzysku stłuczki szklanej o dwie linie technologiczne: 1) linię segregacji szkła opakowaniowego o maksymalnej wydajności - 20 Mg/h; 2) linię przetwarzania stłuczki szklanej, głównie szkła płaskiego o maksymalnej wydajności - 20 Mg/h. Wskazano, że planuje się także wyposażenie ww. linii w moduły Roentgena, do wydzielania zanieczyszczeń ze strumienia stłuczki, w celu otrzymania produktu wyższej jakości. Przedsięwzięcie będzie realizowane etapowo. Podano także warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu podano m. in., że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) wyłączyło Prezydenta Miasta D. od wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Dla terenu objętego wnioskiem został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Działki objęte planowaną inwestycją znajdują się na terenie oznaczonym symbolem 8PU - przeznaczenie pod obiekty produkcyjne, składy, magazyny oraz zabudowę usługową. Dopuszcza się realizację przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jak również przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko pod warunkiem, że oddziaływanie na środowisko realizowanego przedsięwzięcia nie przekroczy granicy terenu lub nieruchomości, do której prowadzący działalność posiada tytuł prawny. Raport o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięcia został sporządzony w lutym 2013 r. Z uwagi na szeroki zakres wymaganych uzupełnień dokumentacji wezwano do przedłożenia ujednoliconego raportu o oddziaływaniu na środowisko. W dniu 17 lutego 2014 r. inwestor przedłożył ujednoliconą wersję raportu o oddziaływaniu na środowisko. Długoletnia działalność w branży, a tym samym duża ilość opracowanych dokumentacji, świadczyć może o wymaganej kompetencji i doświadczeniu autorów raportu. Procedura udziału społeczeństwa została przeprowadzona czterokrotnie, wypełniając tym samym aż nadto obowiązek ustawowy.

Odwołania od powyższej decyzji złożyły: Konfederacja dla D. oraz "B" z siedzibą w S. .

Również "C" złożyło odwołanie, zaskarżając ww. decyzję w całości. Zarzucono m. in. braki w ustaleniach faktycznych co do oddziaływania na środowisko i wadliwe wnioski. Podniesiono w ramach zarzutów m. in. brak przedstawienia raportu oddziaływania na środowisko dla wyrobu stłuczka szklana, niedotrzymanie zobowiązań zabezpieczenia drogi dojazdowej do zakładu, brak uwzględnienia zaleceń Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach i wyników pomiarów, brak całorocznego zabezpieczenia przed roznoszeniem pyłów, nieuwzględnienie uwag mieszkańców, nieuwzględnienie skumulowanego oddziaływania kilkudziesięciu zakładów zlokalizowanych w tym rejonie i naruszenie art. 5 Konstytucji RP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO), po rozpatrzeniu ww. odwołań decyzją [...] z dnia [...] r. orzekło o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.

Pismem z dnia 20 stycznia 2017 r. spółka "A" złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję SKO z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt: II SA/Gl 181/17, po rozpatrzeniu ww. skargi uchylił decyzję SKO z dnia [...] r. W uzasadnieniu podano, że SKO nie wykazało, iż konieczne było uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. SKO złożyło skargę kasacyjną od ww. wyroku do NSA.

NSA wyrokiem z dnia 11 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2456/17, oddalił ww. skargę kasacyjną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podano m. in., że wniosek Spółki, który zainicjował postępowanie w sprawie, jest kompletny i zawiera wszystkie prawem przewidziane elementy. Również zmiana prawa, jaka nastąpiła w toku toczącego się postępowania, nie powoduje, że wniosek ten winien zostać uzupełniony. Choć formalnie wniosek ten nie zawiera załącznika graficznego przedstawiającego zasięg oddziaływania przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 74 u.i.o.ś., jak również mapy w skali zapewniającej czytelność przedstawionych danych, to jednak dane te można było ustalić w dostateczny sposób już w oparciu o dokumentację zawartą w aktach, w tym raport i kartę informacyjną przedsięwzięcia. Zmiana brzmienia art. 74 ust. 1 pkt 3 i pkt 3 a u.i.o.ś., która nastąpiła z dniem 24 grudnia 2015 r., nie ma również wpływu na możliwość orzekania w sprawie przez organ odwoławczy, ani na niniejsze orzeczenie. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił zasięg oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie uległ zmianie od daty wydania orzeczenia przez organ pierwszej instancji do dnia orzekania przez organ odwoławczy. Kolegium podziela pogląd organu pierwszej instancji i uznaje go za własny, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z jego uzupełnieniami i wyjaśnieniami zawiera wszystkie elementy i nie budzi zastrzeżeń. Postępowanie organu pierwszej instancji było przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa, został zebrany cały materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. SKO nie stwierdziło wadliwości postępowania organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję złożyło "C"zaskarżając ją w całości. Zarzucono:

– naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wydanie decyzji, tj. art. 7, 8 oraz art. 75, 76, 77, 79 i 107 § 3 k.p.a., polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich aspektów środowiskowych,

– naruszenie Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w D. z dnia [...] roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. jej § 25 ust. 2 ze względu na przekroczenie granic działki w swojej działalności;

– naruszenie art. 72 ust. 5 u.i.o.ś. w związku z wydaniem kilku decyzji środowiskowych dla jednego przedsięwzięcia realizowanego przez firmę "A"

– naruszenie art. 62 u.i.o.ś. w związku z brakiem określenia wpływu inwestycji na zdrowie ludzi;

– brak jednoznacznego określenia nazwy produktu, czyli używanie nazw stłuczka szklana, odpad szklany i szkło, co skutkuje brakiem określenia wymagań i sposobu postępowania z produktem w zakresie zastosowanej technologii przerobu produktu i zastosowanych procesów recyklingu i odzysku;

– naruszenie art. 66 u.i.o.ś., poprzez przyjęcie Raportu oddziaływania na środowisko niespełniającego wymaganych warunków ze względu na brak pełnej informacji o zainstalowanych urządzeniach, ich wydajności, charakterystyce i stanie technicznym oraz prowadzonych działaniach, a także brak aktualizacji raportu do obecnych warunków;

– brak ujęcia w decyzji zabezpieczenia drogi dojazdowej do zakładu poprzez brak rozeznania stanu prawnego organizacji ruchu na ul. [...] w D. ;

– brak w wydanej decyzji całorocznego zabezpieczenia instalacji przed emisją do środowiska pyłów w okresie zimowym, w okresach braku opadów śniegu, co wprowadza możliwość wyłącznie sezonowej pracy instalacji, dla której nie sprecyzowano wymagań; naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez dopuszczenie do rozprzestrzeniania się pyłów i nadmiernego hałasu poza obszar działki;

– nieuwzględnienie uwag mieszkańców i wniesionych zastrzeżeń do Raportu oddziaływania na środowisko;

– nieuwzględnienie skumulowanego jednoczesnego oddziaływania na środowisko kilkudziesięciu zakładów zlokalizowanych w tym rejonie.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym od organu administracji wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 – dalej p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji jest art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 u.i.o.ś. zgodnie z którym uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dołącza się do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 72 ust. 3 u.i.o.ś.). Stosownie do art. 71 ust. 1 u.i.o.ś. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Charakter planowanej inwestycji determinuje zatem konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed złożeniem wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, iż organ właściwy do wydania tej decyzji winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy.

W myśl art. 80 ust. 2 u.i.o.ś. właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.

Decyzja SKO, wydana w niniejszej sprawie, choć bardzo obszerna, to jednak w zdecydowanej większości ogranicza się do przytoczenia toku sprawy, wydawanych decyzji i wyroków różnych instancji, cytuje szereg przepisów, a brak jest szczegółowego odniesienia się do zarzutów odwołania strony skarżącej. Pomimo obszernej i merytorycznej argumentacji odwołania SKO poprzestało na ogólnikowych wypowiedziach. Ograniczono się do takich stwierdzeń, że np. wniosek Spółki, który zainicjował postępowanie w sprawie, jest kompletny i zawiera wszystkie prawem przewidziane elementy; zmiana prawa jaka nastąpiła w toku toczącego się postępowania nie powoduje, że wniosek ten winien zostać uzupełniony. Dalej SKO stwierdza m. in., że choć formalnie wniosek nie zawiera załącznika graficznego przedstawiającego zasięg oddziaływania przedsięwzięcia, jak również mapy w skali zapewniającej czytelność przedstawionych danych, to dane te można było ustalić w dostateczny sposób w oparciu o dokumentację zawartą w aktach, w tym raport i kartę informacyjną przedsięwzięcia. Z tych ustaleń SKO nie wywodzi żadnych merytorycznych wniosków.

Ogólnie SKO również argumentuje, że zmiany przepisów w trakcie przedmiotowego postępowania nie mają wpływu na możliwość orzekania przez Kolegium. SKO ogranicza się też do wniosku, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił zasięg oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia. Nie analizuje szczegółowo sytuacji planistycznej, choć stwierdza, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie uległ zmianie od daty wydania orzeczenia przez organ pierwszej instancji do dnia orzekania przez organ odwoławczy. Kolegium podziela pogląd organu pierwszej instancji i uznaje go za własny, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z jego uzupełnieniami i wyjaśnieniami zawiera wszystkie elementy i nie budzi zastrzeżeń. Mimo, że jest organem merytorycznym, nie wnika w żadne szczegółowe rozważania. Tak ogólne sformułowania doprowadzają Kolegium do wniosku, że postępowanie organu pierwszej instancji było przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa i został zebrany cały materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

W niniejszej sprawie opinia sanitarna była merytoryczna i wskazywano, co powinno być wzięte pod uwagę i ustalone. Zatem Inspektor Sanitarny uznawał, że bez wyjaśnienia tych okoliczności nie jest możliwe wydanie decyzji pozytywnej dla inwestora. Tymczasem SKO stwierdza (s. 53 decyzji), że organ pierwszej instancji nie wykorzystał wszystkich wniosków sformułowanych przez organ opiniujący - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Opinia Inspektora Sanitarnego nie ma charakteru wiążącego, w przeciwieństwie do uzgodnienia dokonanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Zatem, zdaniem SKO, organ pierwszej instancji mógł nie stosować wniosków sformułowanych w tej opinii lub też mógł je zmodyfikować.

W orzecznictwie w tym kontekście zwraca się uwagę, że opinia organu współdziałającego jest najsłabszą formą współdziałania pomiędzy organami administracji i nie ma charakteru wiążącego dla organu prowadzącego postępowanie główne. Dlatego też organ taki nie jest związany poglądami wypowiedzianymi przez organy współdziałające w formie opinii. Niemniej jednak nie oznacza to, że nie powinno się wyjaśnić w decyzji, z jakich powodów nie podziela się stanowiska organu opiniującego. Stanowisko organu sanitarnego jest co prawda niewiążące, jednak ma znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy. Ustawodawca z racjonalnych względów uznał za konieczne wypowiadanie się tego organu w ramach właściwości rzeczowej i jego stanowisko nie może zostać pominięte (zob. wyrok WSA w Warszawie z 30 marca 2017 r., sygn. IV SA/Wa 3297/16; wyrok WSA w Gliwicach z 20 czerwca 2018 r., sygn. II SA/Gl 257/18).

Nadto wśród tych ogólnikowych haseł decyzji zabrakło rozważań merytorycznych odnoszących się do raportu oddziaływania na środowisko. Zdaniem SKO jest on w pełni poprawny. Nie poczyniono jednak rozważań nad spójnością wewnętrzną tego dokumentu. Przykładowo, na s. 1 wersji ujednoliconej raportu wskazuje się, że realizacja przedsięwzięcia pozwoli przetwarzać większe ilości szła. Na s. 57 raportu zastrzeżono, że proces magazynowania stłuczki szklanej może być źródłem emisji zanieczyszczeń pyłowych, a unos pyłów może następować w niesprzyjającej pogodzie i występowaniu porywistych wiatrów. Mimo tych ustaleń na s. 70 raportu stwierdza się, że "Emisja zanieczyszczeń z miejsc magazynowania stłuczki szklanej nie ulegnie zmianie w stosunku do stanu istniejącego", bowiem "Przedsięwzięcie nie obejmuje budowy nowych placów magazynowych w stosunku do stanu istniejącego." Skoro ma być przetwarzana (a więc i dostarczana) większa ilość szkła, które może być źródłem emisji zanieczyszczeń pyłowych, to logicznym jest wniosek, że może dość do zwiększenia zanieczyszczeń w stosunku do stanu, kiedy tego szkła dostarcza się i przerabia mniejszą ilość. Do tych kwestii organ nie nawiązał w żaden sposób, ani nie zażądał ustosunkowania się do tych wątpliwości przez Inwestora. Ma to znaczenie w kontekście ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji na otoczenie oraz jej zgodności z miejscowymi przepisami planistycznymi.

SKO, poza ogólnikowymi hasłami, nie odniosło się także szczegółowo i merytorycznie do zagadnienia aktualności zaakceptowanego raportu oddziaływania na środowisko. Ma on już bowiem kilka lat. Technologia i wymagania z zakresu ochrony środowiska są tymczasem zmienne. Dodatkowo, dla przykładu, na s. 6 ujednoliconej wersji raportu z 2014 r. powołano się na rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. z 2002 r., Nr 58, poz. 535). Akt ten został jednak uchylony z dniem 15 lutego 2014 r.

Mimo to SKO wskazuje końcowo, że po przeprowadzeniu postępowania w sprawie nie stwierdziło wadliwości postępowania organu pierwszej instancji, w zakresie wskazanym w odwołaniach i nie potwierdziło występowania sygnalizowanych uchybień. Jak twierdzi dalej SKO, zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera istotnych wad, czego konsekwencją jest utrzymanie jej w mocy. Skoro jednak w decyzji SKO brak jest – co należy powtórzyć – jakichkolwiek merytorycznych rozważań ustosunkowujących się do odwołania strony skarżącej, to tym samym naruszona została m. in. zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.).

Tymczasem, stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje jedną z najważniejszych zasad postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.). Wszystkie powołane wyżej przepisy znajdują na mocy art. 140 k.p.a. odpowiednie zastosowanie przed organem odwoławczym.

Naruszenie wyżej wskazanych przepisów proceduralnych prowadzi w efekcie do naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), a także zasady z art. 11 k.p.a, który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Sąd nie może przy tym dokonywać ustaleń za organy, a jedynie ocenia prawidłowość przeprowadzonego dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. "Sprawowanie kontroli" w rozumieniu art. 1 p.u.s.a. oznacza bowiem pewnego rodzaju wtórność działań sądu wobec działań organów administracji. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach (por. R. Hauser, Założenia reformy sądownictwa administracyjnego, Państwo i Prawo 1999, z. 12, s. 23). Sąd bierze przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji, a jego możliwości dowodowe są bardzo ograniczone (art. 106 §3 p.p.s.a.).

Wszystkie te uchybienia ww. przepisom postępowania oraz art. 107 §3, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu.

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.