Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 644/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 e par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi S. Sp. j. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz S. Sp.j. w L. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Syg akt I SA/Bd 644/14

UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. o odmowie Przedsiębiorstwu Handlowemu S. P., S. sp.j. (skarżąca) umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 69.206,40 zł.

2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżąca pismem z 31 stycznia 2014 r., uzupełnionym pismem z 4 lutego 2014r. wniosła o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 69.206,40 zł, uzasadniając wniosek brakiem płynności finansowej spowodowanym nieotrzymaniem zapłaty od kontrahenta. W efekcie nie dysponowała środkami na zapłatę podatku, zarazem nie miała możliwości pozyskania zasilenia finansowego ze źródeł zewnętrznych. Podkreśliła, że do tej pory była rzetelnym podatnikiem i po raz pierwszy dopuściła się uchybienia obowiązkom podatkowym. Naliczenie kosztów egzekucyjnych w kwocie blisko 70 tys. zł oceniła jako niewspółmierne do podjętych czynności egzekucyjnych i mogące doprowadzić nawet do likwidacji przedsiębiorstwa. Dodatkowo wspólniczka składająca wniosek w imieniu spółki nadmieniła, iż od października 2013r. choruje na anemię i przebywa na zwolnieniu lekarskim; po złamaniu ręki stwierdzono również osteoporozę. Stan zdrowia był przyczyną wyzbycia się znacznej części towaru, a w konsekwencji powstania tak wysokiego zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2013r. Jednocześnie stan zdrowia uniemożliwił wystąpienie o krótkoterminowy kredyt na zapłatę podatku.

3. Postanowieniem z [...] organ egzekucyjny pierwszej instancji odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych uznając że przedstawione argumenty oraz zebrane dowody nie stanowią podstawy do uwzględnienia wniosku.

4. W zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania wraz z kosztami egzekucyjnymi w całości; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części i umorzenie kosztów egzekucyjnych w części odpowiadającej dokonanej przez skarżącą wpłacie w kwocie 1.751.272,52 zł, natomiast utrzymanie postanowienia w części dotyczącej kosztów naliczonych od kwoty faktycznie wyegzekwowanej w wyniku zajęcia rachunku bankowego, tj. 70.779,48 zł. Spółka zarzuciła rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm. dalej ustawa pea) przez błędną wykładnię skutkującą wysłaniem do zobowiązanego upomnienia przed wydaniem decyzji w zakresie rozłożenia na raty zapłaty zaległości wskazanej w upomnieniu. W ten sposób zostały naruszone zasady postępowania w postaci zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych z art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r nr 8, poz. 60 ze zm. dalej jako O.p.), zasady prawdy obiektywnej z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r nr 98 poz. 1071 ze zm. dalej Kpa) oraz zasady udzielania informacji (art. 9 Kpa), jak również zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji (celowości, zagrożenia, niezbędności i gospodarnego prowadzenia egzekucji).

5. Ponadto, zdaniem skarżącej, organ uchybił: art. 64a § 1 i art. 64c ustawy pea przez naliczenie kosztów od czynności, które nie doprowadziły do wyegzekwowania zobowiązania; art. 6 § 2 i art. 15 wyżej wymienionej ustawy w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niedoręczenie upomnienia najwcześniej po wydaniu decyzji w zakresie rozłożenia na raty zapłaty zaległości wskazanej w upomnieniu; art. 64e § 2 ustawy pea przez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego oraz, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

6. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że dokonała jednorazowej sprzedaży dużej ilości towaru, za który nie otrzymała zapłaty. Uregulowanie podatku od towarów i usług za listopad 2013 r. przekraczało jej możliwości finansowe, wobec czego złożyła wniosek o rozłożenie na raty zapłaty tego zobowiązania. Zarzuciła, że postępowanie egzekucyjne obejmujące przedmiotową zaległość zostało wszczęte przed wydaniem decyzji w zakresie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego, co narusza zasady ogólne postępowania, przede wszystkim zasadę zaufania do organów podatkowych. Zdaniem skarżącej w pierwszej kolejności winna otrzymać rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości, a dopiero po uprawomocnieniu się tej decyzji organ miał prawo wszcząć egzekucję należności. Winien również, dopiero po wydaniu decyzji w zakresie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych (w dniu 27 stycznia 2014r.) wysłać do skarżącej upomnienie, jako warunek wstępny prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem strony doszło do uchybienia, bowiem upomnienie zostało wysłane przed wydaniem decyzji (doręczone 3 stycznia 2014r.). Wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed wydaniem decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości naruszało zasady celowości, niezbędności i gospodarnego prowadzenia egzekucji.

7. Ponadto skarżąca podniosła uchybienia w naliczeniu kosztów egzekucyjnych. Podniosła, iż organ egzekucyjny wyegzekwował wyłącznie kwotę 70.779,48 zł (z zajętego rachunku bankowego), natomiast pozostałe środki na poczet zaległości (w kwocie 1.680.493,04 zł) zostały dobrowolnie przez nią wpłacone. Wobec tego niezasadnie naliczono koszty egzekucyjne w wysokości 69.206,40 zł. Winny one bowiem stanowić 6 % faktycznie wyegzekwowanej kwoty, tj. 4.246,77 zł. W ocenie skarżącej doszło do naruszenia zasady wynikającej z art. 262 § 1 Kpa wskazującej, iż nie można strony obciążać kosztami postępowania, jeżeli nie wynikły one z jej winy.

8. Zdaniem skarżącej organ winien poinformować o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego i naliczenia kosztów egzekucyjnych przed wydaniem rozstrzygnięcia o rozłożeniu na raty. Skarżąca nie przypuszczała bowiem, że egzekucja przedmiotowego zobowiązania możliwa jest przed wydaniem decyzji w tej sprawie. Podniosła, że upomnienie z 2 stycznia 2014r. nie zawierało pouczenia o wysokości ewentualnych opłat związanych z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a tylko o możliwości obciążenia kosztami.

9. Skarżąca zarzuciła, że w sprawie wystąpił interes publiczny, bo umorzenie kosztów egzekucyjnych może przynieść pozytywne skutki w postaci zwiększenia zatrudnienia, które uległo zmniejszeniu (z 50 do 10 osób) między innymi w związku z powstaniem zaległości w podatku od towarów i usług za listopad 2013 r. (likwidacja części punktów sprzedaży). Ponadto bieżące wyniki finansowe spółki dowodzą, iż nie jest w stanie ponieść tak wysokich kosztów bez znacznego uszczerbku.

10. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. powołując się na art. 64e § 1 ustawy pea, zgodnie z którym organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Organ wskazał, że z art. 64e § 2 ustawy pea wynika, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Organ wyjaśnił, że orzekanie w trybie art. 64e ustawy pea ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ egzekucyjny nie musi udzielić ulgi nawet przy ustaleniu, że zachodzą ustawowe przesłanki do jej udzielenia.

11. Organ podał, że skarżąca działa od 12 października 1998 r. (do 2007 r. jako spółka cywilna), prowadząc działalność w zakresie sprzedaży detalicznej sprzętu gospodarstwa domowego prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach. Na podstawie złożonych sprawozdań finansowych ustalono, iż w 2011r. poniosła stratę w kwocie 2.393.345,30 zł, rok 2012 zakończyła stratą w wysokości 2.251.356,27 zł, natomiast w 2013r. osiągnęła zysk w kwocie 6.701.458,86 zł. W bieżącym roku na dzień 28 lutego 2014r. odnotowała stratę w kwocie 70.227,37 zł. Wskazano, że należności krótkoterminowe na ostatni dzień 2012r. wyniosły 8.315.486,61 zł, a na koniec 2013r. - 6.809.286,10 zł, zaś zobowiązania krótkoterminowe odpowiednio: 17.256.459,89 zł i 3.589.825,06 zł. Należności i zobowiązań długoterminowych spółka nie wykazała. Organ zauważył, że w badanym okresie nastąpił wzrost zobowiązań z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń, z kwoty 70.090,09 zł (na dzień 31 grudnia 2012r.) do kwoty 2.168.504,26 zł (na dzień 31 grudnia 2013r.) Z zestawienia danych z deklaracji VAT wynika, że w 2011r skarżąca wykazała obroty w kwocie 27.7444.496 zł, w 2012 r. - 28.320.534 zł, 2013r 31.965.410 zł, zaś za styczeń i luty 2014 r. łącznie w kwocie - 644.655,00 zł.

12. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że rozpatrując wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych należy mieć na uwadze, iż nie jest to samoistne świadczenie, a opłata naliczana z tytułu czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania należności podatkowych. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w stosunku do podmiotów, które nie dopełniły obowiązków podatkowych; naruszyły obowiązujący porządek prawny kosztem podatników terminowo realizujących zobowiązania podatkowe. Każde uchybienie obowiązkowi podatkowemu powoduje zastosowanie środków przymusu, które ze swej istoty mają wpłynąć na uregulowanie należności.

13. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 15 § 1 ustawy pea egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte wcześniej niż po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Skarżącej doręczono upomnienie 3 stycznia 2014 r. co uprawniało organ do wszczęcia egzekucji z dniem 10 stycznia 2014r. Dyrektor wskazał na wymienione w art. 56 ustawy pea okoliczności, które powodują, iż postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części, wśród których nie ma przepisu, który nakładałby na organ egzekucyjny obowiązek odstąpienia od egzekucji w przypadku złożenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego. Egzekucja administracyjna zostaje wstrzymana na skutek rozłożenia na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej, ale samo wystąpienie do organu podatkowego o udzielenie takiej ulgi nie ma wpływu na wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji, które jest postępowaniem odrębnym.

14. W ocenie organu okoliczności faktyczne nie przemawiają za wystąpieniem w sprawie interesu publicznego z uwagi na możliwość zwiększenia zatrudnienia przez spółkę na skutek umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Okoliczność likwidacji punktów sprzedaży i zmniejszenia zatrudnienia stanowi element polityki przedsiębiorstwa. Zarazem nie można powiązać, tej okoliczności z samym powstaniem zobowiązania podatkowego w VAT za listopad 2013r. Skarżąca dokonała sprzedaży towaru skutkującej powstaniem tego zobowiązania, udzielając kontrahentowi prolongaty na dokonanie zapłaty za przekazany towar. Jednocześnie argument, że umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych umożliwi ponowne zwiększenie zatrudnienia, nie może mieć wpływu na podjęcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Podmiot gospodarczy nie może uzależniać polityki firmy od udzielenia ulgi w zapłacie kosztów egzekucyjnych.

15. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, że nie miała środków na zapłatę zobowiązania w VAT za listopad 2013r., ponieważ nie otrzymała zapłaty za sprzedany towar, organ wskazał, że skarżąca podpisała umowę z kontrahentem, zgodnie z którą zapłatę miała otrzymać do końca marca 2014r o czym poinformowała w pismach. Była zatem świadoma, iż pomimo wydłużenia terminu uregulowania płatności z tytułu tej transakcji, będzie musiała dokonać zapłaty podatku. Nie mogła zakładać, iż obciążenie to zostanie odsunięte w czasie przez rozłożenie na raty zapłaty podatku, a zarazem zabezpieczy spółkę przed ewentualnymi skutkami postępowania egzekucyjnego w administracji.

16. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że skarżąca obecnie nie jest już obciążona spłatą przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, bowiem organ egzekucyjny został zaspokojony w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, uzyskując środki z zajętego rachunku bankowego Spółki. Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi tj. przesłanka stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku (art. 64e § 2 pkt 1 ustawy pea), a także powstania niewspółmiernych wydatków przy ściągnięciu samych kosztów egzekucyjnych (art. 64e § 2 pkt 3). Uciążliwość samej egzekucji, w związku z przymusowym dochodzeniem należności jest niewątpliwa, jednak postępowanie egzekucyjne jest następstwem naruszenia obowiązującego porządku prawnego przez nieuiszczenie należnego zobowiązania publicznoprawnego. Zdaniem organu strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Jednocześnie w sprawie nie wystąpiły okoliczności świadczące o ważnym interesie publicznym w udzieleniu wnioskowanej ulgi.

17. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości. Zarzuciła naruszenie art. 64e § 1 i 2 ustawy pea przez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego pozwalająca umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne oraz przez stwierdzenie, że jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Zdaniem skarżącej doszło również do naruszenia art. 64 § 1 w związku z art. 64c § 1 pea przez błędną wykładnię i zastosowanie, co spowodowało naliczenie nienależnej opłaty za czynności egzekucyjne.

18. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6 § 2 ustawy pea w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia po wydaniu przez organ decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej.

19. W ocenie skarżącej organ uchybił zasadom: zaufania do organów podatkowych (art. 121 O.p. oraz art. 8 Kpa), prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa), udzielania informacji (art. 9 Kpa); celowości, zagrożenia, niezbędności i gospodarnego prowadzenia egzekucji, jako zasad ogólnie obowiązujących przy postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

20. Uzasadniając skargę skarżąca przedstawia przebieg czynności podejmowanych przez nią oraz organ pierwszej instancji wskazując, że w dniu 23 grudnia 2013r. złożyła wniosek o rozłożenie na raty zapłaty podatku od towarów i usług za listopad 2013r. a w dniu 3 stycznia 2014r. otrzymała upomnienie z 2 stycznia 2014r. dotyczące tej samej należności. Nie czekając na rozstrzygnięcie w zakresie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego, w dniu 15 stycznia 2014 r. dokonała wpłaty kwoty 597.833 zł. Tymczasem organ wystawił tytuł wykonawczy na kwotę 1.737.833 zł i odsetki za zwłokę - 9.046,30 zł, nie uwzględniając dokonanej wpłaty. W dniu 27 stycznia 2014r. skarżąca otrzymała decyzję odmawiającą rozłożenia na raty zapłaty przedmiotowej zaległości. W dniu 29 stycznia 2014 r. organ egzekucyjny zajął środki na rachunku bankowym spółki do kwoty 1.222.645,92 zł (1.143.104,360 zł na należność główną, 10.334,92 zł na odsetki za zwłokę oraz 69.206,40 zł tytułem kosztów egzekucyjnych). Spółka otrzymała zawiadomienie o tej czynności 31 stycznia 2014r. i złożyła wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Jednocześnie 3 lutego 2014 r. skarżąca przelała na poczet zaległości kwotę 1.153.439,52 zł.

21. Wskazując na przedstawioną chronologię zdarzeń skarżąca stwierdziła, że zachodzi ważny interes publiczny, bowiem doszło do naliczenia kosztów egzekucyjnych w nienależnej wysokości. Nie otrzymała ona we właściwym czasie upomnienia, warunkującego wszczęcie postępowania egzekucyjnego, tj. po doręczeniu decyzji w przedmiocie ulgi w spłacie zobowiązania w VAT za listopad 2013r. Również tytuł wykonawczy został wystawiony przed rozstrzygnięciem wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Organ egzekucyjny nie poinformował o możliwości naliczenia kosztów egzekucyjnych, pomimo wniosku o ulgę w spłacie zobowiązania podatkowego. Zdaniem skarżącej organ winien w pierwszej kolejności wydać decyzję w przedmiocie rozłożenia na raty, a następnie podjąć czynności mające na celu wyegzekwowanie zaległości. Jednocześnie organ winien w decyzji odmawiającej rozłożenia na raty zapłaty zaległości, pouczyć ją o konieczności jej uregulowania w terminie 7 dni od daty doręczenia.

22. Zachowanie takiej kolejności działań oznaczałoby, że koszty egzekucyjne w ogóle by nie powstały. Tymczasem doszło do naruszenia zasady płynącej z art. 262 § 1 Kpa, w myśl której nie można obciążać strony kosztami postępowania, jeżeli nie wynikały one z jej winy. Nadto skarżąca podniosła, że ważny interes publiczny w sprawie wyraża się możliwością, w wyniku umorzenia kosztów egzekucyjnych, przywrócenia zlikwidowanych miejsc pracy. Spółka nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W bieżącym roku ponosi straty, łączna wartość zobowiązań wynosi 1.792.212,51 zł.

23. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

24. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił. W tym miejscu należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r, poz.270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.) uchyla zaskarżone postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie sądowa ocena zaskarżonego postanowienia nie może opierać się na zasadach słuszności lub współżycia społecznego.

25. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu o odmownym załatwieniu wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowił art. 64e ustawy pea. Zgodnie z tym przepisem ( § 1) organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne; koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

26. Powołując się na przedstawione wyżej regulacje organy w sprawie stanęły na stanowisku, że okoliczności faktyczne przedstawione przez skarżącą we wniosku nie odpowiadają przesłankom ustawowym do udzielenia ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ podkreślił, że należność będąca przedmiotem egzekucji wraz z kosztami egzekucyjnymi została w całości wyegzekwowana, a skarżąca nie wykazała by za umorzeniem przemawiał ważny interes publiczny lub poniesienie kosztów niosłoby za sobą znaczny uszczerbek finansowy dla skarżącej. Organy obu instancji skoncentrowały się przy tym na szczegółowej analizie kondycji finansowej skarżącej opartej na dokumentacji przedstawionej w tym zakresie przez stronę.

27. W skardze do sądu skarżąca przedstawiła argumentację, w ramach której kwestionowała prawidłowość ustalenia, że nie wykazała przesłanki ważnego interesu publicznego w umorzeniu przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, jak również podnosiła, że wyegzekwowane koszty egzekucyjne były nienależne o tyle, że zostały naliczone z tytułu czynności egzekucyjnych, które nie doprowadziły do wyegzekwowania obowiązku. Nadto skarżąca w ramach zarzutów procesowych podniosła naruszenie szeregu zasad ogólnych postępowania w związku z tym, że koszty egzekucyjne zostały pobrane zanim został rozstrzygnięty jej wniosek o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Zdaniem skarżącej dopiero rozstrzygnięcie tego wniosku powinno skutkować wezwaniem jej upomnieniem do zapłaty a w konsekwencji możliwością zastosowania środka egzekucyjnego.

28. Dla rozstrzygnięcia zarzutów skargi, w ocenie Sądu, istotna pozostaje przedstawiona przez skarżącą chronologia zdarzeń tworzących istotny stan faktyczny sprawy:

- skarżąca w dniu 23 grudnia 2013r wniosła do Naczelnika drugiego Urzędu Skarbowego w T. wniosek o rozłożenie na trzy raty zaległości podatkowej za listopada 2013r w wysokości 1.737.833zł wraz z odsetkami.

- w dniu 3 stycznia 2014r skarżąca otrzymała upomnienie z dnia 2 stycznia 2014r dotyczące w.w. należności

- w dniu 15 stycznia 2014r skarżąca zapłaciła kwotę 597.833 zł, co stanowiło przejaw realizacji jej propozycji planu ratalnego sposobu regulowania należności

- w dniu 15 stycznia 2014r wystawiony został tytuł wykonawczy [...] na kwotę 1.737.833 zł wraz z odsetkami w kwocie 9.046,30 zł (bez uwzględnienia wpłaconej kwoty)

- w dniu 27 stycznia 2014r skarżąca otrzymała decyzję o odmowie rozłożenia zaległości podatkowej z odsetkami na raty

- w dniu 29 stycznia 2014r organ dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącej w Banku BGŻ SA na kwotę 1.222.645,92 zł, na którą składała się należność główna w kwocie 1.143.104,60 zł, kwota 69.206,40 zł jako koszty egzekucyjne oraz kwota 10.334,92 zł tytułem odsetek; informację w tym przedmiocie skarżąca otrzymała w dniu 31 stycznia 2014r

- w dniu 3 lutego 2014r skarżąca przelała na rzecz organu kwotę 1.153.439,52 zł tytułem zapłaty zaległości podatkowej

- w dniu 31 stycznia 2014r skarżąca wniosła o umorzenie kosztów egzekucyjnych, który został negatywnie załatwiony postanowieniem z 27 lutego 2014r

Powyższe okoliczności faktyczne zostały przedstawione przez skarżącą w skardze, jak również powoływane były w zażaleniu. Sąd podkreśla, że administracyjne akta sprawy nie pozwalają na weryfikację ich prawidłowości albowiem materiał w nich zawarty odnosi się wyłącznie do postępowania po wniesieniu wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych z dnia 31 stycznia 2014r. jednakże organ nie zaprzeczył im np. w odpowiedzi na skargę.

29. Rację ma organ twierdząc, że samo złożenie wniosku o rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności czy umorzenie należności nie stanowi formalnej przeszkody do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jedynie istnienie w obrocie prawnym pozytywnych rozstrzygnięć w takim zakresie musi zostać uwzględnione przez organ egzekucyjny. Stąd zarzut skargi, że już samo działanie organu, który przesyła upomnienie mimo braku rozpoznania wniosku o udzielenie przedmiotowej ulgi pozostaje bezprawne, Sąd uznał za nieuzasadniony.

30. Jednocześnie zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, przedstawiona przez skarżącą chronologia podejmowanych działań, w ramach których złożyła ona wniosek o rozłożenie zaległości podatkowych na trzy raty, następnie przystąpiła – przed jego rozpoznaniem – do realizacji złożonej przez siebie propozycji dokonując pierwszej wpłaty, może być jedynie rozpoznane w kategorii zachowania przez organ zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. 8, art. 9 Kpa w związku z art. 18 ustawy pea (podobnie NSA w wyroku z dnia 6 maja 2010r syg akt II FSK 2135/08 dostępny na stronie www.orzeczeniansa.gov.pl) i w konsekwencji naruszenia ważnego interesu publicznego. O ile czynności egzekucyjne podjęte zostały zanim strona skarżąca powzięła wiadomość o sposobie rozstrzygnięcia jej wniosku w przedmiocie rozłożenia zaległości podatkowej na raty, zasadność ich podejmowania i obciążania strony kosztami egzekucyjnymi z tego tytułu, musi być postrzegana przez pryzmat realizacji przesłanki istnienia ważnego interesu publicznego.

31. Art. 64e § 2 pkt 2 ustawy pea dopuszczając możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych wskazuje jako przesłankę istnienie ważnego interesu publicznego. Przesłanka ta została ujęta jako niedookreślone pojęcie ustawowe, wypełnione treścią głównie przez orzecznictwo sądowe i piśmiennictwo. Przyjmuje się więc, że pojęcie ważnego interesu publicznego obejmuje respektowanie uniwersalnych wartości takich, jak sprawiedliwość społeczna, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego oraz równolegle ochrona wpływów budżetu państwa.

32. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie, w zaskarżonym postanowieniu kwestia przesłanki ważnego interesu publicznego została potraktowana zawężająco, poddana została jedynie ocenie argumentacja skarżącej, że udzielenie ulgi wpłynie na zwiększenie zatrudnienia pracowników u skarżącej. W zakresie oceny tego ostatniego argumentu Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała przekonywująco związku pomiędzy umorzeniem kosztów egzekucyjnych a możliwością wzrostu zatrudnienia w jej przedsiębiorstwie. Przeprowadzona analiza finansowa spółki nie uprawniała do uznania, że taki skutek mógłby zaistnieć.

33. Za istotny brak zaskarżonego postanowienia Sąd uznał pominięcie przez organ jakichkolwiek wywodów w przedmiocie wysokości naliczonych i wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych. Skarżąca w skardze podniosła szereg zarzutów pod adresem organu co do zakresu podjętych skutecznie czynności egzekucyjnych w kontekście wysokości naliczonych z tego tytułu kosztów egzekucyjnych. Skarżąca zarzuciła bowiem, że obowiązek nie został wyegzekwowany, lecz skarżąca sama przelała należność na rzecz wierzyciela. Z przedstawionego stanowiska wynika, że wykonanie obowiązku nie było efektem dokonanego zajęcia rachunku bankowego lecz dobrowolnym wykonaniem obowiązku ciążącego na skarżącej.

34. Ustalenia zawarte w zaskarżonym postanowieniu całkowicie pomijają te okoliczności, co sprawia, że Sąd nie jest w stanie ustalić jednoznacznie, w jaki sposób doszło do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym [...] z 15 stycznia 2014r. i czy wszystkie naliczone koszty egzekucyjne były odzwierciedleniem zastosowanego środka egzekucyjnego. Materiału do wiedzy w tym zakresie nie dostarczają także akta administracyjne sprawy, które zawierają bardzo ograniczony materiał dowodowy z punktu widzenia ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. Sąd administracyjny nie może czynić własnych ustaleń faktycznych w sprawie.

35. Ustalenia na okoliczność, czy skarżąca wykonała obowiązek objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym dobrowolnie tj w tym znaczeniu, że po powzięciu wiedzy o negatywnym załatwieniu jej wniosku o ulgę w postaci rozłożenia należności na raty i zastosowaniu środka egzekucyjnego, natychmiast samodzielnie dokonała zapłaty egzekwowanej należności pozostają istotne dla oceny przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci istnienia ważnego interesu publicznego. Całokształt podejmowanych (przedstawionych przez skarżącą) działań od złożenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty po dokonanie zapłaty wskazuje, że działania te nie były ukierunkowane na unikanie wykonania ciążącego na niej obowiązku. Niemożność skorzystania z ulgi (dla potwierdzenia swych intencji skarżąca przystąpiła niezwłocznie do "ratalnej" spłaty) skutkowała podjęciem przez nią działań zmierzających do wykonania obowiązku. W tym kontekście, przy przedstawieniu przebiegu czynności stron w postępowaniu, twierdzenia organu o konieczności prowadzenia egzekucji jako jedynej drogi do wyegzekwowania obowiązku wydają się nieprzekonywujące. Jakkolwiek ogólne wywody co do celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego są trafne, to trudno nie zauważyć, że jednostkowe stany faktyczne różnicują sytuacje, w których pośpiesznie stosowane środki egzekucyjne, jakby z obawy przed samodzielnym wykonaniem obowiązku przez zobowiązanego. W ocenie Sądu przedstawiony przez skarżącą stan faktyczny sprawy może nasuwać wątpliwości w tym zakresie. Rozstrzyganie o tym jest jednak na tym etapie postępowania niemożliwe ponieważ organ w zaskarżonym postanowieniu (także orzeczeniu pierwszej instancji) całkowicie pominął ustalenia wskazujące, w jakich okolicznościach doszło do zastosowania środka egzekucyjnego. Sądowi nieznana jest także treść wniosku skarżącej o rozłożenie zaległości podatkowej na trzy raty, który dawał organowi obraz możliwości finansowych skarżącej przedstawionych przez nią samą. Niewątpliwie dokonana prawie równolegle wpłata znaczącej części zobowiązania, musiała być odebrana jako autentyczna deklaracja wykonania obowiązku, a nie unikanie przez odwlekanie w czasie zapłaty należności podatkowych. Taką ocenę potwierdza szybkość podejmowanych przez skarżącą czynności w zakresie np. składania zażalenia, realizowania wpłat. Brak wyjaśnienia tych okoliczności sugeruje nieuzasadniony pośpiech organu egzekucyjnego przy podejmowanych czynnościach.

36. Z uwagi na brak prawidłowych i kompletnych ustaleń faktycznych niezbędnych zdaniem Sądu dla prawidłowego rozstrzygnięcia o możliwości udzielenia ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych, jak też błędne, bo zawężające ocenę, wykładanie przesłanki interesu publicznego, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany będzie przedstawić przebieg czynności podejmowanych przez obie strony związanych z realizacją zaspokojenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za listopad 2013r w tym, czy zobowiązanie wynikało z deklaracji samej skarżącej czy decyzji, kiedy złożony został wniosek o rozłożenia należności na raty, jaka była propozycja strony w tym zakresie, czy doszło do częściowego wykonania obowiązku, w jaki sposób organ egzekucyjny to uwzględnił w podejmowanych czynnościach, jakie kwoty zostały wyegzekwowane przez organ w wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego, a jakie należności zobowiązana przekazała samodzielnie. Ustalenia w powyższym zakresie powinny zostać skonfrontowane z przesłanką ważnego interesu publicznego rozumianego jako uwzględnienie działania zobowiązanego podatnika w zaufaniu do organów państwa przy korzystaniu z prawnych możliwości skorzystania z ulgi. Przy takiej ocenie muszą być uwzględniane zindywidualizowane działania podejmowane przez konkretnego podatnika, w kontekście sposobu wykonywania przez niego obowiązków publicznoprawnych.

37. Jednocześnie za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przez organy art. 262 § 1 Kpa, ponieważ przepis te nie znajduje zastosowania w sprawie. Należy podkreślić, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie art. 18 ustawy pea mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym tylko o tyle, o ile przepisy ustawy pea nie zawierają własnych regulacji w jakimś zakresie. W przypadku kosztów egzekucyjnych, regulacja w tym przedmiocie zawarta została w Rozdziale 6 ustawy pea, jest ona wyczerpująca, co sprawia, że nie ma podstaw do posiłkowania się w tym zakresie regulacjami innych ustaw

38. Mając na uwadze przedstawione wyżej wywody Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy p.p.s.a. Na podstawie art. 152 określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. O kosztach postępowania rozstrzygnął na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.