Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 337/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia WSA del. Ewa Kręcichwost-Durchowska, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Prezydentem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 28 grudnia 2020 r. Prezydent K. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem W. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że 22 lipca 2020 r. wpłynął do MOPS w K. wniosek o skierowanie R. M. do domu pomocy społecznej, przekazany pisemnym zawiadomieniem z OPS Dzielnicy W. Z przesłanej dokumentacji wynika, że R. M. jest rozwodnikiem, ojcem trójki dorosłych dzieci, z którymi nie utrzymuje kontaktu i gospodaruje samodzielnie. Zainteresowany nie korzystał dotąd z pomocy społecznej ani w W., ani w K.. R. M. ma 68 lat, jest osobą wymeldowaną z pobytu stałego w K. ul. Z. w dniu 11 sierpnia 2005 r. i brak jest informacji o innych adresach zameldowania. Zainteresowany sprzedał mieszkanie w K. i w tym samym roku przyjechał do W., gdzie mieszkał, pracował i wynajmował lokale, w tym ostatnio przy ul. Z. w W.. Od 11.10.2006 r. był zatrudniony przez firmy z siedzibą w W., a w okresach od 19.03.2013 r. do 30.08.2017 r., i od 27.03.2014 r. do 11.06.2014 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. R. M. nie ma możliwości powrotu do wynajmowanego mieszkania z uwagi na stan zdrowia. W okresie od 13.01.2020 r. do 20.02.2020 r. był hospitalizowany, a po wypisie uzyskał nocleg w noclegowni przy ul. P. w W. Od 21 lutego 2020 r. przebywa w Schronisku "B.", przy ul. G. w W., gdzie decyzją z dnia [...] maja 2020 r. OPS Dzielnicy [...] W. przyznano mu pomoc w formie czasowego schronienia w schronisku na okres od 19.05.2019 r. do 31.08.2020 r., odpłatnie. Z przesłanej dokumentacji wynika również, że R. M. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, przyznanym czasowo, pobierającą świadczenie emerytalne z ZUS Oddział w W. oraz zasiłek pielęgnacyjny realizowany od 01.02.2020 r. do 31.05.2021 r. przez Urząd Dzielnicy W. Od 01.10.2017 r. R. M. pobiera emeryturę z ZUS Odział I w W. Zdaniem wnioskującego organu, okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że W. jest miejscem zamieszkania zainteresowanego i jedynym ośrodkiem, w którym ześrodkował on swoją aktywność życiową. Zainteresowany nie ma żadnych związków z gminą K., jego rodzice nie żyją, podobnie jak rodzeństwo, a dorosłe dzieci R. M. zamieszkiwały w G., gmina M. R. M. jest mieszkańcem W. i tam też stał się osobą bezdomną, w związku z czym w sprawie pomocy społecznej, w tym udzielenia pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej właściwą jest Gmina W.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent W. podniósł, że R. M. (lat 69) jest osobą bezdomną. Ustalenie stanu bezdomności wnioskodawcy powoduje, że do zakwalifikowania, który organ jest właściwy w sprawie o umieszczenie w domu pomocy społecznej będzie miała zastosowanie norma zawarta w treści art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku osoby bezdomnej nie powinno badać się przesłanek wymienionych w treści art. 25 kodeksu cywilnego, gdyż taka osoba, co do zasady - z istoty bezdomności, jest pozbawiona miejsca zamieszkania. Nie bada się również zamiaru stałego pobytu osoby bezdomnej oraz kwestii zerwania więzi z gminą ostatniego miejsca zameldowania, lecz ze względu na treść art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, ustala się tylko jej status. Bez znaczenia prawnego pozostaje zatem fakt, że R. M. stał się osobą bezdomną jako mieszkaniec W. Mając na względzie powyższe, Prezydent W. wniósł o ustalenie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku R. M. jest MOPS w K., jako organ właściwy ze względu na ostatnie miejsce zameldowania na stałe wnioskodawcy będącego osobą bezdomną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."). Zgodnie natomiast z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od tej zasady przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych, wobec których, w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s., właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W sprawach o skierowanie do domu pomocy społecznej nie ma zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s., ze względu na regulację art. 101 ust. 4 u.p.s.

Wobec powyższego właściwość organu w sprawie rozpoznania wniosku zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej należy rozważyć z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 101 ust. 1 i 2 u.p.s.

W świetle art. 6 pkt 8 u.p.s., osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Okoliczności sprawy potwierdzają, że R. M. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Nie posiada stałego ani czasowego zameldowania. Przebywa w schronisku "B.", przy ul. G. w W., gdzie jest objęty pomocą tamtejszego Ośrodka. Jest on zatem osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 611), pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Do takich zaliczyć można między innymi szpitale, schroniska dla bezdomnych, hostele, ośrodki interwencji kryzysowej, domy dla ubogich, tj. miejsca, które udzielają pomocy osobom bezdomnym. Pobyt w takich miejscach ma umożliwić tylko przeczekanie do chwili, gdy pomoc w takiej formie będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej, zdrowotnej danej osoby, ewentualnie do czasu, gdy zapewniona zostanie pomoc o charakterze stałym w postaci np. umieszczenia w domu pomocy społecznej. Nawet zatem, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, pobyt ten nie traci charakteru czasowego.

W świetle powyższego należy uznać, że R. M. jest bezdomnym w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., bowiem jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności.

W tej sytuacji, wyraźna i jednoznaczna treść art. 101 ust. 2 u.p.s. wskazuje, że właściwą do rozpatrzenia wniosku osoby bezdomnej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W warunkach przedstawionej sprawy bezsporne jest, że ostatnim miejscem stałego zameldowania R. M. był K., ul. Z.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku R. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta K. i na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

.