Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1919/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 249 par. 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 289
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: Przepis art. 249 par. 1 ustawy - Ordynacja podatkowa powoduje, iż po upływie roku od doręczenia decyzji wniesienie wniosku o stwierdzenie jej nieważności będzie bezskuteczne, a organ nie może już wszcząć postępowania w tej sprawie z urzędu /art. 249 par. 2 Ordynacji podatkowej/.

Wszczęcie więc postępowania o stwierdzenie nieważności zostało ograniczone w czasie i termin roczny jest terminem zawitym. Po upływie tego terminu organ orzekający wydaje jedynie decyzję formalną o odmowie wszczęcia postępowania i nie jest zobowiązany do rozważenia, czy istnieją przesłanki, które by mogły spowodować stwierdzenie nieważności decyzji, gdyby wszczęcie postępowania nastąpiło w ustawowym terminie.

TEZY

Przepis art. 249 par. 1 ustawy - Ordynacja podatkowa powoduje, iż po upływie roku od doręczenia decyzji wniesienie wniosku o stwierdzenie jej nieważności będzie bezskuteczne, a organ nie może już wszcząć postępowania w tej sprawie z urzędu /art. 249 par. 2 Ordynacji podatkowej/.

Wszczęcie więc postępowania o stwierdzenie nieważności zostało ograniczone w czasie i termin roczny jest terminem zawitym. Po upływie tego terminu organ orzekający wydaje jedynie decyzję formalną o odmowie wszczęcia postępowania i nie jest zobowiązany do rozważenia, czy istnieją przesłanki, które by mogły spowodować stwierdzenie nieważności decyzji, gdyby wszczęcie postępowania nastąpiło w ustawowym terminie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "U.I." s.c. (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 31.08.1999 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w R. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzył należności celne od towarów sprowadzonych przez "U" s.c.

Pismem z 10 kwietnia 1999 r. S.D. i A.T., wspólnicy spółki cywilnej "U.", wystąpili do Prezesa GUC w trybie art. 251 par. 2 w zw. z art. 247 par. 1 ust. 3 oraz 249 Ordynacji podatkowej o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R., wskazując, że zgodnie z art. 28 Kpa stronami postępowania zakończonego tą decyzją powinni być wszyscy wspólnicy, a nie spółka cywilna. Wnioskodawcy podnieśli, że wskutek skierowania decyzji do spółki cywilnej poszczególni wspólnicy zostali pozbawieni możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, co stanowiło naruszenie art. 10 Kpa W trybie art. 250 par. 2 Ordynacji podatkowej wnioskodawcy wnieśli o wydanie decyzji, z uzasadnienia której wynikać będzie, że wskazana we wniosku decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Prezes GUC odmówił na podstawie art. 249 par. 1 Ordynacji podatkowej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora UC w Rz., wskazując, że żądanie wszczęcia tego postępowania zostało wniesione po upływie roku od doręczenia tej decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania wspólników spółki "U.", Prezes GUC utrzymał w mocy swoją decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania.

W skardze do NSA wspólnicy spółki "U." wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o zmianę tej decyzji i ustalenie przeszkody prawnej uniemożliwiającej stwierdzenie nieważności decyzji zgodnie z art. 60 ust. 2 ustawy o NSA.

Skarżący podnieśli, że w zaskarżonej decyzji Prezes GUC całkowicie pominął fakt, że podmiotem obowiązanym do uiszczenia należności celnych powinni być wszyscy wspólnicy spółki cywilnej, a nie spółka. Skarżący podnieśli ponadto, że w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej stroną postępowania celnego są zawsze te osoby, a nie firma, pod jaką prowadzona jest działalność gospodarcza. Skarżący dodali, że skierowanie decyzji do firmy /spółki/, a nie do osób fizycznych /wspólników/ powoduje, że nie można na podstawie tej decyzji ustalić osób zobowiązanych do zapłaty cła, a to w związku z tym, że skład osobowy wspólników ulegał zmianom. Takie oznaczenie strony w decyzji spowodowało według skarżących, że decyzja nie została doręczona wszystkim wspólnikom, co uniemożliwiło im prawidłowe reprezentowanie swoich praw w postępowaniu administracyjnym. Stanowisko Prezesa GUC, iż z uwagi na upływ czasu nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, było, zdaniem skarżących, niezrozumiałe, gdyż przepisy Ordynacji podatkowej stanowią, że w takim wypadku organ odmawia stwierdzenia nieważności decyzji, podając jednocześnie w uzasadnieniu powody tej odmowy, jak również - jeżeli jest to możliwe. potwierdza fakt, że decyzja rażąco narusza prawo i jest nieważna. Zdaniem skarżących, niniejsza sprawa sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zaskarżona decyzja została wydana w sposób zgodny z prawem, czy też jest wadIiwa.

Naczelny Sąd administracyjny zważył:

W ocenie NSA rozstrzygnąć należało, czy decyzja, w której Prezes GUC odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wymiarze cła, znajduje oparcie w przepisach prawa. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie w myśl art. 289 Kodeksu celnego stosuje się przepisy tego Kodeksu, a więc również art. 262, z którego treści wynika, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Prezes GUC odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, ponieważ żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia powołał treść art. 249 par. 1 Ordynacji podatkowej Stwierdzić należy, że przepis ten powoduje, iż po upływie roku od doręczenia decyzji wniesienie wniosku o stwierdzenie jej nieważności będzie bezskuteczne, a organ nie może już wszcząć postępowania w tej sprawie z urzędu /art. 249 par. 2 Ordynacji podatkowej/. Wszczęcie więc postępowania o stwierdzenie nieważności zostało ograniczone w czasie i termin roczny jest terminem zawitym. Po upływie tego terminu organ orzekający wydaje jedynie decyzję formalną o odmowie wszczęcia postępowania i nie jest zobowiązany do rozważenia, czy istnieją przesłanki, które by mogły spowodować stwierdzenie nieważności decyzji, gdyby wszczęcie postępowania nastąpiło w ustawowym terminie. Niesłuszny jest zarzut strony skarżącej, że organ orzekający winien, odmawiając stwierdzenia nieważności, stwierdzić w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Tego rodzaju rozstrzygnięcie przewiduje wprawdzie treść art. 251 Ordynacji podatkowej, lecz w zupełnie innej sytuacji prawnej. Zgodnie z par. 2 tego przepisu rozstrzygnięcie musi stanowić o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji i to z przyczyn wymienionych w art. 247 par. 2, tj. wówczas, gdy wydanie decyzji nastąpiłoby po upływie terminów przewidzianych w art. 68 lub w art. 70. Te ostatnie przepisy stosują się do okresów przedawnienia zobowiązań podatkowych i mieszczą się one w dziale II Ordynacji podatkowej, a z mocy art. 262 Kodeksu celnego nie stosuje się tego działu do postępowania celnego.

Zarzut dotyczący braku doręczenia decyzji o wymiarze cła Sąd uznał za nietrafny, gdyż w zgłoszeniu celnym podano jako importera spółkę "U.", tak samo wystawiane były faktury na sprowadzany towar, zaś wspólnicy decyzję o wymiarze cła zrealizowali bez sprzeciwu.