Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1375/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1,  ust. 2,  ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 1 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 123 poz 1291
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej
article: art. 87,  art. 88,  art. 93
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" S. A. w C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku., 3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją numer [...] z dnia [...] roku odmówił umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości [...] złotych. Powyższą decyzję organ wydał w wyniku wniosku "A" S.A. w C. z dnia [...] roku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych w terminie składek za lata [...] w związku z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością. Organ wydając takie rozstrzygnięcie powołał się na zasady uznania administracyjnego. Jednocześnie Zakład wskazał, iż umorzenie należności spowoduje ostateczna rezygnacje z możliwości dochodzenia należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a zatem uwzględnienie wniosku mogłoby nastąpić jedynie w przypadku całkowitej nieściągalności czego jednak organ nie stwierdził badając wniosek. Wydając wyżej wskazane rozstrzygnięcie Zakład oparł się na ustaleniu, iż wnioskodawca jest jednoosobową spółką akcyjną, prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług dostaw mediów energetycznych, zagospodarowaniem majątku wynikłego z procesu komercjalizacji, zaspokajaniem wierzycieli. Kapitał Spółki wynosi [...] zł. W [...] roku [...] wykazała stratę netto w wysokości [...] zł, zaś za [...] rok strata ta wyniosła [...] zł. W latach [...] Spółka uzyskała pomoc publiczną w kwocie [...] zł udzieloną przez Ministerstwo Gospodarki, Urząd Skarbowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, PEFRON. Kwestie kondycji finansowej Spółki Zakład ustalił w oparciu o raporty z badania sprawozdania finansowego za lata [...] i [...]. Z raportów tych wynika, że wszystkie wyniki rentowności spółki są ujemne, zaś aktualnie [...] znajduje się w okresie restrukturyzacji planowanej na lata 2009 -2013. Wynikiem tego postępowania ma być przywrócenie Spółce długookresowej zdolności konkurowania na rynku bez konieczności korzystania z wspierania środkami publicznymi. Głównym założeniem procesu restrukturyzacji jest sprzedaż majątku nieprodukcyjnego, całkowita spłata zadłużenia przeterminowanego, rozszerzenie działalności poprzez świadczenie usług na rzecz podmiotów zewnętrznych, które rozpoczną działalność na sprzedanych terenach. Największym obciążeniem działalności spółki są koszty generowane przez zbędny majątek Spółki i zaległe zobowiązania. Składając wniosek o umorzenie należności na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych strona wskazywała na ważny interes płatnika, który winien uzyskać pierwszeństwo przed ważnym interesem publicznym, a to ze względu na umożliwienie dalszego prowadzenia działalności gospodarczej przez wnioskodawcę. Plan restrukturyzacyjny zakłada sprzedaż zbędnego majątku, odzyskanie wiarygodności kredytowej, redukcję kosztów odsetek. Nadto Spółka planuje wykorzystanie kapitału ludzkiego. Organ ustalił również, iż Spółka zerwała układ ratalny w dniu [...] roku, następnie na wniosek [...] przywrócony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wielokrotnie prolongował terminy płatności składek na ubezpieczenie społeczne. Decyzją z dnia [...] roku Minister Skarbu Państwa rozpoczął proces prywatyzacji "A" S.A. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia wskazał treść art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w oparciu o który umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne może nastąpić w warunkach ściśle określonych w treści tego artykułu. Podstawową przesłanką powodującą możliwość uwzględnienia wniosku w tej sprawie jest stwierdzenie całkowitej nieściągalności. Wyłom od tej zasady wprowadza ust. 3a, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Regulacje te w żaden sposób nie nakazują bezwarunkowego umorzenia należności lecz jedynie określają przesłanki na podstawie, których do takiego umorzenia może dojść. Nawet w sytuacji, gdy wszystkie przesłanki wystąpią łącznie, organ nie ma obowiązku umorzenia należności. Decyzja pozytywna w tej sprawie należy tylko i wyłącznie od oceny i woli organu, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle zasad postępowania administracyjnego organ administracyjny przed wydaniem decyzji merytorycznej powinien dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i z własnej inicjatywy winien pozyskiwać stosowne dowody. Działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie mogą powodować skutku w postaci zachęcenia obecnych i przyszłych dłużników Zakładu do niepłacenia składek, gdyż zawsze będą mogli uzyskać ich umorzenie w wypadku wykazania przesłanki z wyżej powołanego art. 28. Taka interpretacja instytucji umorzenia z pewnością jest sprzeczna z wolą ustawodawcy. W świetle powyższego zarzut skarżącego dotyczący naruszenia prawa materialnego tj. art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest całkowicie pozbawiony podstaw.

Pismem z dnia [...] roku "A" S.A. w C. zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy motywując go, poza już przytoczonymi argumentami, złą sytuacją finansową Spółki.

Decyzją numer [...] z dnia [...] roku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku Skarżącego z dnia [...] roku utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w uzasadnieniu powołując się i podzielając ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną dokonaną przy pierwotnym rozpoznaniu wniosku.

W dniu [...] roku Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wyżej wymienioną decyzję administracyjną, której przedmiotem była odmowa umorzenia zaległości składek na ubezpieczenie społeczne za okres wymieniony w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu przyczyn zaskarżenia wydanej decyzji Skarżący powołał się na naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia Spółce odsetek za zwłokę z tytułu zaległości w nieopłaconych w terminie składkach na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy i FGŚP. Ponadto wskazał na naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący przesłanek rozstrzygnięcia, w szczególności ogólnikowe powołanie się na uznanie administracyjne bez uzasadnienia jego zastosowania w konkretnej sytuacji Skarżącego, naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 123 k.p.a. przez bezpodstawne przyznanie roli nadrzędnej interesowi społecznemu nad interesem indywidualnym, pomimo, że materiał zgromadzony w sprawie wskazywał, że Spółka wykazała istnienie indywidualnego interesu, naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 123 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości co do bezstronności organu, przez niewskazanie przesłanek, które uzasadniałyby wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść Spółki i nieustosunkowanie się do przesłanek, które wskazała Spółka, a które uzasadniały wydanie pozytywnej decyzji w sprawie. Skarżący wskazał, iż znajduje się obecnie w fazie restrukturyzacji. Aktualnie Płatnik przygotował nowy plan restrukturyzacyjny obejmujący okres lat 2009-2013, którego wdrożenie, przy założeniu otrzymania pomocy, przywróci Skarżącemu długookresową zdolność do konkurowania na rynku, zdolność do pokrywania kosztów prowadzonej działalności gospodarczej bez konieczności dalszego wspierania środkami publicznymi. Plan restrukturyzacji został sporządzony w oparciu o wymogi wskazane w Komunikacie Komisji w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Spółka w związku z wydzieleniem z jej struktury działalności produkcyjnej posiada znaczne zadłużenie, duży majątek nieprodukcyjny, a także ograniczone możliwości prowadzenia działalności usługowej. W związku z powyższym głównymi założeniami restrukturyzacji Spółki są sprzedaż majątku nieprodukcyjnego, całkowita spłata zadłużenia przeterminowanego Spółki, rozszerzenie zakresu działalności poprzez świadczenie usług na rzecz podmiotów zewnętrznych, które rozpoczną działalność na sprzedanych terenach. Z planu restrukturyzacji wynika, że w zakresie redukcji zadłużenia krótkoterminowego celem Spółki jest spłata zadłużenia ze środków uzyskanych ze sprzedaży majątku nieprodukcyjnego, starania o pomoc restrukturyzacyjną na spłatę zadłużenia, prowadzenie negocjacji mających na celu umorzenie zadłużenia. W zakresie poszerzenia obszaru działalności Spółki priorytetem będzie pozyskiwanie nowych odbiorców. W zakresie planowanych działań restrukturyzacyjnych Spółka założyła dwa warianty prognozowanych działań oraz skutki tych działań: realistyczny oraz optymistyczny. Oba warianty zakładają sprzedaż majątku nieprodukcyjnego Spółki. W wariancie realistycznym założono, że głównym odbiorcą usług [...] pozostanie "B" S.A. Oddział "C" w C. Na wysokość uzyskanych przychodów oraz wynik finansowy wpływ będzie miała przede wszystkim sprzedaż aktywów trwałych w latach 2009-2013, w tym głównie sprzedaż nieruchomości. Uzyskane wpływy ze sprzedaży nieruchomości w [...] roku w całości zostaną przeznaczone na spłatę zaległych oraz bieżących zobowiązań Spółki. Wartość szacowanych na rok [...] wpływów ze sprzedaży majątku wynosi [...] tyś. zł. Prognozowany rachunek przepływów pieniężnych wskazuje, że po opodatkowaniu wyniku finansowego podatkiem dochodowym oraz wpłacie z zysku, Spółka w roku [...] wykaże niedobór gotówkowy w wysokości [...] tyś. zł. BY niedobory te były co najmniej równe O, a wielkość pomocy zniwelowała również prognozowane niedobory gotówkowe w [...] roku, wynikające z braku środków w [...] roku oraz ujemnych przepływów środków pieniężnych w roku [...] na poziomie [...] tyś. zł, łączna wartość pomocy dodatkowo powinna wynosić [...] tyś. zł. W ocenie Spółki, wskazane we wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy argumenty uzasadniały umorzenie Spółce odsetek za zwłokę na podstawę art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, a utrzymanie w mocy decyzji z dnia 26 listopada 2009 roku odmawiającej umorzenia odsetek za zwłokę stanowiło naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Należy wskazać, iż wnioskowanie przez Spółkę o udzielenie pomocy jest uzasadnione i zasługuje na uwzględnienie z uwagi na ważny interes Płatnika oraz "interes publiczny". Spółka nie jest w stanie z obecnie prowadzonej działalności dokonać spłaty zadłużenia. Spłata tego zadłużenia jest możliwa po otrzymaniu pomocy restrukturyzacyjnej polegającej na umorzeniu zaległości w czym przejawia się ważny interes Płatnika w umorzeniu zaległości z tytułu odsetek. Uznanie administracyjne nie może w ocenie Skarżącego przesądzać o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę. Tym bardziej, że przesłanki odmownego rozstrzygnięcia sprawy nie zostały w opinii Spółki wyjaśnione w sposób wyczerpujący. Brak jest w uzasadnieniu skarżonej decyzji szczegółowego odniesienia się do podstaw podjęcia przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji odmawiającej umorzenie odsetek. Tym samym w skarżonej decyzji naruszony został art. 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa. Zgodnie z art. 11 tej ustawy, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. W skarżonej decyzji brak jest szczegółowego i przekonywującego wyjaśnienia przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. W opinii Spółki umorzenie zaległości powinno także nastąpić ze względu na interes publiczny. Udzielenie tej ulgi będzie wypełniać przesłankę interesu publicznego. Brak umorzenia kwoty zaległości będzie bowiem skutkować istnieniem zadłużenia Spółki oraz brakiem środków finansowych na jego spłatę oraz zwłokę w regulowaniu kwot głównych zobowiązań, co uniemożliwi realizację wskazanych w Planie restrukturyzacji zamierzeń Spółki, a w konsekwencji może mieć wpływ m.in. na poziom zatrudnienia, w tym konieczność jego zmniejszenia. Oznaczać to będzie utratę pracy przez pracowników Spółki, utratę możliwości zarobkowania dla kooperantów Spółki. W tym zakresie powyższe podmioty oraz osoby będą zmuszone do skorzystania ze środków państwa, a co za tym idzie zrealizowanie publicznie pożytecznego celu, wyznaczonego i zaakceptowanego przez przepisy warunkujące udzielanie pomocy. Należy raz jeszcze podkreślić, że irteres publiczny to sytuacja, gdy zapłata odsetek z tytułu niezapłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne spowoduje konieczność sięgania przez Spółkę do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb materialnych. Wydając decyzję w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległych składek organ powinien uwzględnić szereg czynników. Przede wszystkim powinien zaś zważyć na stopę bezrobocia panującą w danym regionie i konsekwencje jej zwiększenia w przypadku upadłości Spółki, która zatrudnia znaczącą ilość osób. Zdaniem Spółki w skarżonej decyzji naruszony został art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa, poprzez bezpodstawne przyznanie roli nadrzędnej interesowi społecznemu (publicznemu) odnoszonemu do ogółu ubezpieczonych, a nie do ubezpieczonych, którymi są także pracownicy Spółki. Wskazany w art. 7 kpa interes społeczny i słuszny interes obywateli to przede wszystkim interes pracowników Spółki oraz kontrahentów Spółki, w tym ich pracowników. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinien na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego uwzględnić powyżej wskazane argumenty. W skarżonej decyzji nie czyniąc tego naruszył art. 80 kpa. W skarżonej decyzji poza wskazaniem ogólnych przesłanek odmowy umorzenia odsetek Dyrektor Oddziału ZUS nie wskazał w sposób szczegółowy i przekonujący przesłanek, które uzasadniałyby wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść Spółki. W szczególności skarżona decyzja nie zawiera ustosunkowania się do przesłanek, które wskazała Spółka argumentując jej prawo o ubieganie się o umorzenie odsetek za zwłokę. Naruszony został tym samym art. 8 kpa. Zgodnie z nim, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie wskazując w uzasadnieniu, iż stanowisko skarżącego świetle zgromadzonego materiału dowodowego jak i dokonanych przez organ ustaleń jest całkowicie błędne i nieuzasadnione, a przedstawiona argumentacja nie znajduje oparcia w ustalonym stanie faktycznym sprawy jak również w doktrynie prawa administracyjnego w zakresie wydawania uznaniowych decyzji administracyjnych wydawanych przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr. `53, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Natomiast art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153,poz. 1270 z późn.zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli zaskarżona decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.)

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia wyżej wskazanego przepisu wskazuje, że sąd ma prawo dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr. 11, poz. 74 z 2007r. z późn.zm.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z uwzględnieniem ust. 2 – 4 . Jednakże należności mogą być umarzane tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, gdy dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia na osoby trzecie, sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn wskazanych w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne – art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365). W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych morze umorzyć należności z tytułu składek, jeśli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jst w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienia strat w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości prowadzenia działalności, przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania osobistej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jak wynika z powyższego wywodu konstrukcja umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oparta została na instytucji uznania administracyjnego. Istotą uznania administracyjnego jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie ukształtował się pogląd, że użycie przez ustawodawcę słowa "może" oznaczą, iż pozostawiono do uznania organu istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jaki zakresu tego umorzenia. Każda decyzja organu musi być poprzedzona wszechstronnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy odnośnie przesłanek umorzenia postępowania, ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych oraz zawierać wszechstronne uzasadnienie stanowiska organu z przytoczeniem przepisów, na których oparto rozstrzygnięcie. Tak podjęta decyzja uznaniowa jest decyzja mieszczącą się w granicach uznania administracyjnego nie mającą cech dowolności, co jednocześnie oznacza możliwość podjęcia zarówno negatywnej jak i pozytywnej dla płatnika decyzji. Sama domowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy gdy nie miały one miejsca. Organ rozpoznając sprawę winien rozważyć szczegółowo wszystkie przesłanki ustawowe, ich istnienia bądź nieistnienia uzasadniających skorzystanie z powyższej instytucji. (wyrok NSA z dn.13.01.1998r. I SA/Łd 1881/96, wyrok NSA z dn.3.09.1999r. I SA/Lu 4788/98)

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd badał, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem i zgromadzeniem materiału dowodowego i rozważeniem wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności lub odmowy ich umorzenia.

\w tym miejscu należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawie pomocy publicznej (Dz.U. nr 123, poz. 1291, z późn.zm.) a w szczególności do art. 2 pkt 2, pkt 5 i pkt 6 odsyła do rozporządzenia Komisji nr 69/ 2001 z dnia 12 stycznia 2001 roku w sprawie zastosowania art. 87 i art. 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz.U. WE L. 10 z dn. 13 stycznia 2001r.) W rozporządzeniu tym ustalono, że ogólna kwota pomocy przyznana jakiemukolwiek przedsiębiorstwu nie może przekraczać kwoty 200.000 euro w okresie 3 lat. ( rozporządzenie Komisji nr 1998/2006 z dn. 15 grudnia 2006 roku w sprawie stosowania art.87 i art. 88 Traktatu do pomocy de minimis). Pułap ten ma zastosowanie bez względu na formę udzielonej pomocy oraz jej cel. Do pomocy de minimis nie włącza się pomocy udzielonej w ramach programu pomocowego, pomocy indywidualnej oraz pomocy indywidualnej na restrukturyzację, zatwierdzonych przez Komisję Europejską zgodnie z art. 88 TWE, a także pomocy udzielonej w ramach wyłączeń grupowych (art. 5 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej)

Organ administracji publicznej nie może uwzględnić wniosku podatnika czy zobowiązanego z tytułu składek w sytuacji, gdy odroczenie, rozłożenie na raty podatku, zaległości podatkowej bądź składek spowodowałoby przekroczenie dopuszczalnej granicy tej pomocy. Ustaleniu tej przesłanki służy złożenie zaświadczenia o otrzymanej pomocy przed podmiot ubiegający się o ulgę albo jego oświadczenie, że nie występował o udzielenie takiej pomocy czy tez otrzymana do tej pory pomoc nie jest wliczana do pomocy publicznej. Do złożenia takiego zaświadczenia lub oświadczenia podmiot ubiegający się o tę pomoc jest zobowiązany z mocy art. 37 ust 1 powołanej ustawy.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, zaś jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie "A" S.A. korzystała z różnych form pomocy publicznej udzielonej przez różne organy, w tym również przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wyżej wskazane przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej zobowiązują organ udzielający pomocy do badania wyżej powołanych przesłanek. Odnosząc się do przepisów powołanej ustawy o postępowaniu w sprawach pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku należy stwierdzić, iż zarówno Zakład Ubezpieczeń Społecznych jaki Prezes zakładu nie zbadali kwestii pomocy publicznej udzielonej wnioskodawcy w sposób wyczerpujący, co w konsekwencji uniemożliwiło prawidłową ocenę zaistnienia przesłanki umorzenia. Nadto z treści uzasadnienia obu decyzji nie wynika stanowisko organu odnośnie wyżej opisanych kwestii w zakresie pomocy publicznej. (art. 107 § 3 w zw. z art. 80 kpa) Organ administracji publicznej dokonuje bowiem oceny całokształtu materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek wymaganych wyżej powołanymi przepisami prawa, a w uzasadnieniu decyzji szczegółowo wskazuje fakty, które uznał za wykazane, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił mocy dowodowej, a w uzasadnieniu prawnym, wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji i przytoczenia przepisów prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą do szczegółowego zbadania sytuacji finansowej Skarżącego, ze szczególnym uwzględnieniem zbadania kwestii udzielenia pomocy publicznej, odniesienia jej do okresu, w którym została udzielona, ustalenia wysokości udzielonej pomocy. Nadto organ winien szczegółowo wskazać jakiego okresu dotyczy kwota objęta wnioskiem, z jakiego okresu pochodzą należności w stosunku, do których wyliczono odsetki, gdyż organ wezwany przez Sąd do wyjaśnienia tych wątpliwości nie uczynił tego w piśmie z dnia [...] roku.

Uznając, iż wskazane naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

O wstrzymaniu wykonania Sąd orzekł po myśli art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.