Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1429/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1 lit. b, art. 3 pkt 3, art. 29 ust. 2 pkt 15, art. 30 ust. 1pkt 3lit.b, art.50 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 51 ust.7
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewcz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2281/13 w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala obie skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] w R. uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy stalowej konstrukcji wsporczej wraz z antenami radioliniowymi, zlokalizowanej na dachu budynku znajdującego się na działce nr ewid. [...] ark. m. [...] położonej w B. przy ul. K. Jak ustalił organ, na dachu powyższego budynku znajduje się stalowa konstrukcja wsporcza usztywniona za pomocą trzpieni, do których zamocowane są odciągi linowe. Na konstrukcji tej zamontowanych jest 6 anten sektorowych (3 sektory) oraz 2 anteny radioliniowe wraz z infrastrukturą techniczną. Inwestor zgłosił w dniu 5 października 2010 r. w Starostwie Powiatowym w Biłgoraju zamiar wykonania robót budowlanych w zakresie budowy stacji bazowej, polegającej na montażu 6 anten sektorowych (trzech sektorów) oraz dwóch anten radioliniowych wraz z infrastrukturą techniczną na projektowanej stalowej konstrukcji wsporczej anten na dachu budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] ark. m. [...] w B. przy ul. K. Pismem z dnia 6 października 2010 r. Starostwo Powiatowe w Biłgoraju poinformowało inwestora ([...] sp. z o.o.), że nie wnosi sprzeciwu do wykonania ww. robót budowlanych.

Następnie w dniu 29 kwietnia 2011 r. inwestor zgłosił zamiar wykonania trzpieni do zamocowania odciągów linowych w celu usztywnienia ww. konstrukcji wsporczej anten. Pismem z dnia 10 maja 2011 r. Starostwo również oświadczyło, że nie wnosi sprzeciwu. Organ nadzoru budowlanego stwierdził, że nie wnosząc sprzeciwu w sprawie organ architektoniczno – budowlany przesądził o braku wymogu uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro, zatem roboty zostały przeprowadzone w oparciu o stosowne zgłoszenia, w sposób który nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia zasadnym było umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego.

Wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji złożyło [...] Stowarzyszenie [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając z urzędu, na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 K.p.a. odmówił stwierdzenia jej nieważności, uznając, że treść kwestionowanej decyzji jest zgodna z art. 105 § 1 K.p.a. i została wydana bez naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W sprawie nie zachodzą także inne przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło [...] Stowarzyszenie [...].

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jak podkreślił organ odwoławczy, w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego w następstwie oceny dokumentacji przedłożonej przez inwestora, a przede wszystkim w wyniku przeprowadzonych oględzin, uznał że wykonane roboty budowlane nie uchybiają żadnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, winien umorzyć postępowanie, bowiem przepis art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. – zwanej dalej Prawem budowlanym) nie daje mu materialnoprawnej podstawy do merytorycznego wypowiedzenia się w takiej sprawie. Jeśli natomiast organ uzna, że wykonane roboty nie odpowiadają standardom prawa, w tym przepisom techniczno – budowlanym, wówczas na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakłada na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności i robót, tak aby doprowadzić je do zgodności z prawem. Natomiast, gdy ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że roboty takiego dostosowania nie wymagają, gdyż odpowiadają prawu, wówczas organ kończy postępowanie w sprawie samowoli budowlanej decyzją umarzającą postępowanie. Decyzja ta legalizuje wykonane roboty. Warunkiem jej wydania jest stwierdzenie, że roboty te nie naruszają prawa.

Skargę na powyższą decyzję złożyło [...] Stowarzyszenie [...], wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. w związku z:

1. art. 6 K.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji i art. 107 § 1 K.p.a.,

2. art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a.,

3. art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego,

4. art. 8 w związku z art. 107 § 3 K.p.a.,

5. art. 8 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. i art. 3 Prawa budowlanego,

6. art. 29 ust. 3 Prawo budowlanego,

7. art. 50 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu terenu,

8. art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a.

9. art. 8, art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 32 ust 1 pkt 1 oraz art. 35 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem przepisów procesowych (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. skutkuje ich uchyleniem.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wbrew twierdzeniu organu budowa przedmiotowej stacji jest budową obiektu wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę. W orzecznictwie zdecydowanie dominuje pogląd wskazujący na potrzebę wniesienia sprzeciwu i nałożenia na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego. Jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, takie stanowisko zamyka spory, co do kwalifikacji robót budowlanych polegających na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku, albowiem prowadzi ostatecznie do wniosku, że nawet przy założeniu rozbieżności w orzecznictwie, budowa stacji bazowej wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, bądź bezpośrednio w oparciu o art. 28 Prawa budowlanego, bądź też pośrednio poprzez konieczność zastosowania art. 30 ust. 6 Prawa budowlanego i wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji. Ponadto, w orzecznictwie podkreśla się, że odstąpienie od zasady realizacji obiektów budowlanych i robót budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego) musi wyraźnie wynikać z przepisów prawa, a wyjątki nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w dacie pierwszego zgłoszenia (5 października 2010 r.), stosownie do treści art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę nie wymagało wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych. Z dokonanego zgłoszenia wynika, że planowane przedsięwzięcie polega na wykonaniu robót przy stacji bazowej polegających na montażu sześciu anten sektorowych oraz dwóch anten radioliniowych wraz z infrastrukturą techniczną na projektowanej stalowej konstrukcji wsporczej anten we wskazanych azymutach oraz na adaptacji istniejącego pomieszczenia. Z projektu technologicznego wyraźnie wynika, że anteny zostaną zamontowane na projektowanym maszcie stalowym osadzonym na projektowanej ramie stalowej, osadzonej na istniejącym budynku. Nie budziło wątpliwości Sądu, że tak wskazane roboty budowlane wykraczają poza formułę "instalowania urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych na obiektach budowlanych" i nie mogły podlegać zgłoszeniu (art. 29 ust. 2 pkt 15 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3b Prawa budowlanego).

Dokonane drugie zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu trzpieni do zamocowania odciągów oraz odciągów linowych w celu usztywnienia konstrukcji wsporczej anten winno być natomiast ocenione z punktu widzenia art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego. Także za błędne uznał Sąd stanowisko organów, iż brak sprzeciwu organu architektoniczno – budowlanego w każdym przypadku sankcjonuje legalność wykonania zamierzonych robót. Skoro inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, to nieuprawnione było przyjęcie przez organy, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, co uzasadniało umorzenie postępowania administracyjnego (art. 105 § 1 K.p.a.). W konsekwencji również nieuzasadnione jest stanowisko organu, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. w szczególności w pkt 2 tego przepisu.

Jak wskazał Sąd, rozpoznając ponownie sprawę, należy dokonać oceny, jakie konsekwencje prawne w sprawie powodowało zrealizowanie obiektu budowlanego w oparciu o zgłoszenia w sytuacji, gdy wymagane było pozwolenie na budowę oraz czy i jaki tryb postępowania winien być wdrożony w odniesieniu do wykonanej stacji bazowej telefonii komórkowej, a także czy istniała w postępowaniu zwykłym konieczność nałożenia na inwestora określonych obowiązków. Swoje wnioski organ podda analizie w kontekście istnienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. w odniesieniu do decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) orzekł, jak na wstępie. Pozostałe rozstrzygnięcia podjęto na mocy art. 152 i art. 200 tej ustawy.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku złożyli: Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz [...] S.A. w W., zaskarżając go w całości.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 15 i art. 30 ust. 1 pkt 3 lit b Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na uznaniu za nieuzasadnione stanowiska organu, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju z dnia [...] stycznia 2012 r. nie jest dotknięta żadną z wad, w szczególności wadą, o której mowa w pkt 2 tego przepisu, ponieważ inwestycja ta wymagała pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy organ właściwie uznał, że decyzji tej nie można uznać za wydaną z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na istniejące w dacie jej wydania wątpliwości interpretacyjne dotyczące wskazanych przepisów prawa budowlanego i kwalifikowania tego rodzaju inwestycji do inwestycji wymagających uzyskania pozwolenia na budowę,

2. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:

• art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez wskazanie, że w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, jak i decyzji pierwszej instancji, nie ma rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do kwalifikowania budowy stacji telefonii komórkowej, jako robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, podczas gdy istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie było to, że wątpliwości co do kwalifikowania budowy stacji telefonii komórkowej istniały w dacie podejmowania kontrolowanej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju z dnia [...] stycznia 2012 r.,

• art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu i uchyleniu prawidłowych decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i organu I instancji w wyniku błędnego uznania, że w prowadzonym postępowaniu nieważnościowym należało dokonać ustaleń w zakresie konsekwencji prawnych spowodowanych zrealizowaniem obiektu budowlanego w oparciu o zgłoszenie w sytuacji, gdy wymagane było pozwolenie na budowę, trybu jaki winien być wdrożony oraz czy istniała konieczność nałożenia na inwestora określonych obowiązków.

Wskazując na powyższe zarzuty, organ odwoławczy wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

[...] S.A. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1. błędną wykładnię art. 29 ust. 2 pkt 15 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3b Prawa budowlanego, t.j. uznanie, że wykonane przez inwestora roboty budowlane nie podlegały trybowi przewidzianemu w ww. przepisach Prawa budowlanego, lecz wymagały uzyskania pozwolenia na budowę w oparciu o art. 28 Prawa budowlanego,

2. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. uznanie, że w sprawie nastąpiło wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, pomimo jednoznacznej dyspozycji wymienionych w pkt 1 powyżej przepisów prawa budowlanego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy także pod nieobecność skarżącego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną organu złożyło [...] Stowarzyszenie [...], wnosząc o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Obie, wniesione w sprawie skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Oceniając wniesione kasacje w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, w pierwszej kolejności za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (podstawa z kasacji organu). Stwierdzić trzeba, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane ww. przepisem elementy, a wbrew twierdzeniom autora kasacji, nie można za pomocą tak przedstawionego zarzutu kwestionować przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39). Stanowisko judykatury na określony pogląd prawny pozostawało także bez związku z art. 141 § 4 P.p.s.a.

Analiza pozostałych zarzutów rozpoznawanych kasacji wymagała poddania ocenie kasacyjnej podglądu Sądu pierwszej instancji odnośnie kwalifikacji przedmiotowych robót budowlanych, polegających na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku (montaż anten wraz z infrastrukturą techniczną na projektowanej, stalowej konstrukcji wsporczej oraz wykonanie trzpieni i odciągów). W tym zakresie uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie przyjął, iż wykonanie takich robót budowlanych wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. I o ile można podzielić argumentację skarżącego organu, iż na tym tle istotnie pojawiały się rozbieżności interpretacyjne w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o tyle nie można pominąć tego, iż w późniejszym okresie nastąpiło ustabilizowanie orzecznictwa w tym zakresie. Rację miał, zatem Sąd pierwszej instancji, iż w momencie orzekania przez organy prowadzące niniejsze postępowanie nadzwyczajne, a co istotne w momencie wydawania decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., oraz w dacie dokonywania przedmiotowych zgłoszeń, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było rozbieżności odnośnie kwalifikacji takich obiektów jak przedmiotowe (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1342/09, z dnia 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1297/09; z dnia 31 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1287/09; z dnia 10 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1304/09; z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1709/09; z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 898/10; z dnia 8 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1867/10; z dnia 1 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1699/10; 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 116/11 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Oczywiście wielokrotnie podkreślano przy tym, że dokonując, kwalifikacji prawnej robót budowlanych nie można czynić tego automatycznie, niezależnie od szczegółowych, technicznych założeń projektu przedstawionego przez inwestora, przyjmując, że w każdym przypadku instalacja urządzenia na obiekcie budowlanym podlega zgłoszeniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1461/08, niepubl.; z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 1034/09,.; z dnia 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1297/09), jednakże w przypadku robót budowlanych polegające na wykonaniu masztu z antenami za ugruntowane i jednolite do obecnej chwili należy uznać stanowisko zgodnie z którym dla tego rodzaju inwestycji wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.

Powyższe stanowisko, podzielane również przez Sąd rozpoznający niniejszą kasację wynika z analizy następujących przepisów. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest budowla stanowiąca całość techniczno- użytkową wraz z instalacjami, urządzeniami. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, w tym między innymi wolno stojące maszty antenowe. Wyliczenie budowli dokonane w tym przepisie nie stanowi jednak katalogu zamkniętego, a ma charakter jedynie przykładowy. W rozpoznawanej sprawie, przedmiotowa inwestycja zrealizowana przede wszystkim w oparciu o załączony do pierwszego zgłoszenia dokument nazwany projektem budowlanym, obejmujący nie tylko urządzenia techniczne, ale również konstrukcję stalową, trasy kablowe i całe oprzyrządowanie pozwalające na funkcjonowanie stacji bazowej telefonii komórkowej. Wskazywała ona, zatem na konieczność zakwalifikowania spornej inwestycji właśnie jako "budowli", a nie jako "urządzenia". Dodatkowo samo wymienienie antenowych wież, masztów i konstrukcji wsporczych w § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 219, poz. 1864) w wersji obowiązującej w dacie dokonania zgłoszenia, definiującego telekomunikacyjne obiekty budowlane wskazywało na konieczność zakwalifikowania projektowanego masztu wraz drogą kablową i niezbędnym zasilaniem jako budowli stanowiącej całość techniczno-użytkową.

Art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, w dacie dokonania zgłoszenia z dnia 6 października 2010 r. zwalniał z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę roboty budowlane polegające na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych. Dalej art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b ww. ustawy wymagał, aby te z nich, których wysokość przekracza 3 metry realizowane były w oparciu o zgłoszenie. Roboty te polegały jednak na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 15 Prawa budowlanego. Przez "urządzenie budowlane" należy natomiast rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki (art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego). Charakterystyczną cechą urządzenia budowlanego jest, zatem jego funkcjonalny związek z obiektem budowlanym. Urządzenia techniczne niezwiązane funkcjonalnie z obiektem budowlanym stanowią natomiast odrębne obiekty budowlane. Stąd też o urządzeniu (podobnie o instalacji czy montażu) można mówić, gdy istnieje już pewien nośnik w postaci obiektu lub budowli, z którym dane urządzenie pozostaje w funkcjonalnym związku i na którym ma być zainstalowane.

Przedmiotowa inwestycja polegająca na budowie na dachu o wysokości 12 m masztu o wysokości 14 m (opis techniczny 1.2.) wraz z niezbędnymi konstrukcjami wsporczymi do mocowania anten oraz urządzeniami sterująco – zasilającymi na projektowanej ramie, odciągani linowymi i trzpieniami do zamocowania odciągów (oba dokonane w sprawie zgłoszenia) nie mieściła się w pojęciu "urządzenia", lecz stanowiła obiekt budowlany w znaczeniu art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. Fakt jej usytuowania na dachu budynku nie mógł wpłynąć na zmianę tej kwalifikacji. Stacja bazowa telefonii komórkowej usytuowana na dachu jest "obca" w stosunku do budynku i nie jest związana z jego funkcjonowaniem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1013/11 oraz z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II OSK 956/13).

Ponadto trafnie Sąd pierwszej instancji zakwestionował pogląd organu odwoławczego, że brak sprzeciwu organu architektoniczno – budowlanego po złożeniu zgłoszenia w każdym przypadku sankcjonuje legalność wykonania zamierzonych robót. Nieprawidłowość tego stanowiska wynika wprost z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, który ma zastosowanie także wtedy, gdy inwestycja została wykonana (art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego). W takim postępowaniu organ nadzoru budowlanego, w zależności od ustalonego stanu faktycznego, może stosować środki określone w art. 51 Prawa budowlanego. Dokonanie zgłoszenia i brak sprzeciwu właściwego organu ma zasadniczo takie znaczenie, że inwestorowi, który wykonał roboty objęte zgłoszeniem nie można postawić zarzutu samowoli budowlanej, w rozumieniu art. 49b Prawa budowlanego chyba, że rzeczywistym zamiarem inwestora byłoby obejście prawa odnośnie konieczności uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 108/04; z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 443/10; z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1715/13). Tak więc dokonanie zgłoszenia i brak sprzeciwu właściwego organu w żadnym razie nie oznacza, że organ nadzoru budowlanego nie może podjąć postępowania w celu dokonania sprawdzenia, czy inwestycja została wykonana na podstawie zgłoszenia z naruszeniem prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 734/10). Wskazując na powyżej analizowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego nie sposób uznać, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a więc nie jest możliwe wydanie decyzji załatwiającej sprawę, co do istoty legalności przedmiotowego obiektu budowlanego tylko dlatego, że w sprawie dokonano zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych, bez analizy czy takie zgłoszenie w warunkach konkretnej sprawy było uprawnione.

W tym stanie sprawy jako niezasadne należało ocenić pozostałe zarzuty rozpoznawanych kasacji, tj. naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 2 pkt 15 i art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 (kasacja organu), a także naruszenia art. art. 29 ust. 2 pkt 15 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3b w związku z art. 28 Prawa budowlanego oraz art. 156 § 1 pkt 2 (kasacji uczestnika postępowania). Podkreślić przy tym wyraźnie trzeba, iż kwestia oceny, czy decyzja z dnia [...] stycznia 2012 r. posiada wady, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a., będzie przedmiotem ponownej oceny organów administracyjnych z uwzględnieniem rozważań zawartych w powyższym wyroku, jak i wyroku Sądu pierwszej instancji.

Mając przedstawione wyżej okoliczności na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił obie skargi kasacyjne.