Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 152/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA : Grażyna Firek Aldona Gąsecka-Duda / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2006 r. sprawy ze skargi F.G. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 27września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] stycznia 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej F.G. kwotę 10/ dziesięć / tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skargi F.G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].09.2001r. Nr [...] , kierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, datowanej [...].10.2001 r. , nadanej w urzędzie pocztowym 25.10.2001 r. po doręczeniu skarżącej przedmiotowej decyzji dnia 10.10.2001 r. , przekazanej ostatecznie do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia [...].12.2001r. sygn. akt II SA)Ka3136)01.

W skardze F.G. występując jako osoba poszkodowana przez III Rzeszę powoływała się na doznane przez nią jako dziecko w okresie wojny w związku z utratą rodziców represje, których jak podawała dowodzić miały przesłane przez nią czterokrotnie Urzędowi do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokumenty.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o oddalenie skargi jako bezzasadnej, przestawiając oraz podtrzymując stanowisko prezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Jak wynika z przedstawionych wraz administracyjnych odpowiedzią na skargę akt administracyjnych postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte na wniosek F.G. z dnia 12.08.2000r. o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.)

Decyzją z dnia [...].01.2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 105§1 k.p.a w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) - umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku F.G. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, złożonego po dniu 31.12.1999r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołał się na regulację zawartą w na art. 4 ust. 1 i 5 wyżej wskazanej ustawy , w myśl której wnioski przyznanie w niej przewidzianego świadczenia pieniężnego, zaopiniowane przez właściwe stowarzyszenie osób. poszkodowanych wraz z dowodami potwierdzającymi rodzaj i okres represji zainteresowane osoby mogły składać do dnia 31.12.1999r. Wyjaśnił także, iż termin ustawowy wyznaczony dla stron i uczestników postępowania administracyjnego nie może być przez organ prowadzący postępowanie przedłużany, jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a .

Decyzją z dnia [...] 09.2OO1r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, póz. 395 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku F.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy -uchylił decyzję własną nr [...] z dnia [...].01.2001 r. Orzekając o powyższym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz z akt będących w posiadaniu Urzędu wynika, że wniosek F.G. z dnia 12.08.2000r. jest kolejnym jej wnioskiem o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Pierwszy wniosek złożyła ona w dniu 04.07. 1998r. - a zatem w ustawowym terminie, stąd drugi wniosek strony - z 12.08.2000r, z nowymi dowodami w sprawie, zostanie potraktowany jako wniosek o zmianę decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...].1998r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.

W przedstawionych aktach administracyjnych znajduje się także decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].1998r. nr [...] oraz kolejna wydana przez ten organ [...].09.2001 r . .nr [...]

l tak decyzją z dnia [...].1998r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.1 ust.1 i art. 4 ust.1 i 2 oraz art.2 pkt.2 lit.a ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395), po rozpatrzeniu wniosku F.G. - odmówił jej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie , wskazując w uzasadnieniu na przepisy art. 2 pkt 1 i 2 oraz art 3 ust. 1 oraz okoliczność, iż nie była ona osobą deportowaną do pracy przymusowej, ani osadzoną w obozie pracy przymusowej uprawnienia, z uwagi na wiek nie świadczyła też pracy, zaś przewidziane w ustawie świadczenie nie jest dziedziczne, prawo do niego wygasa z chwilą śmierci uprawnionej osoby i powyższych względów nie przysługuje wdowom lub wdowcom, a także dzieciom pozostałym po osobach uprawnionych.

Ponadto decyzją z dnia [...].09.2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 154 k.p.a. oraz art. 2 i art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy z dnia 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87,poz.395 z późn.zm.) po rozpoznaniu wniosku F.G., o zmianę decyzji - odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...] 1998r, Nr [...] wskazując w uzasadnieniu w szczególności iż doznane przez wnioskodawczynię ur. [...]. w wieku dziecięcym, w okresie [...] 1943r. krzywdy i prześladowania w wyniku zamordowania rodziców przez hitlerowców nie stanowią w myśl powołanej ustawy podstawy do przyznania takiego uprawnienia.

Uwzględniając wyżej przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy, uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany powołaną podstawą prawną oraz granicami skargi wyznaczonymi przez zakres zaskarżenia , podnoszone w niej zarzuty i zgłaszane wnioski ( art. 134 p.p.s.a. ). Orzekanie w granicach sprawy oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego. Powyższe skutkuje w sprawie niniejszej powinnością zbadania prawidłowości zaskarżonej decyzji z dnia [...].09.2OO1r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].01.2001 r. Nr [...] , bez możliwości orzekania co do dwóch dalszych przytoczonych na wstępie orzeczeń, które jednakże pozostających w związku z istotnym stanem faktycznym.

O ile rozważana w pierwszej kolejności niezależnie od zarzutów skargi kwestia prawidłowości decyzji pod kątem istnienia wad powodujących nieważność orzeczeń nie ujawniła ich istnienia, o tyle zaskarżona decyzja może zostać uznana za prawidłową z uwagi na naruszenie przy jej wydaniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W szczególności należy zauważyć, iż decyzja z dnia [...].09.2OO1r. Nr [...] została wydana w postępowaniu toczącym się na skutek specyficznego środka zaskarżenia, jakim jest przewidziany w art. 127 §3 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, do rozpoznania którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Skoro przedmiotowy środek zaskarżenie różni się od odwołań tym, iż nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej nie będą miały zastosowania w postępowaniu wywołanym jego wniesieniem : art. 129 §1 k.p.a., art. 132 k.p.a., art. 133 k.p.a., art. 136 k.p.a. ostatnie zdanie i art. 138 § 2 i 3 k.p.a., natomiast pozostałe przepisy dotyczące odwołań należy stosować wprost. Pomimo iż w zaskarżonej decyzji powołano słusznie jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 127 § k.p.a. i 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zawiera ona jednakże w sentencji i uzasadnieniu stosownego orzeczenia, którym w myśl tego ostatniego przepisu winno być uchylenie zaskarżonej decyzji własnej w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy bądź uchylenie takiej decyzję i umorzenie postępowania . Wskazane uchybienie nie stanowi jedynej wady tego rozstrzygnięcia, bowiem za nieprawidłowe należy uznać także wyrażone w uzasadnieniu decyzji stanowisko, zgodnie z którym ujawnienie w sprawie nowych dowodów stanowić miało odrębnie podstawę do zastosowania trybu nadzwyczajnego zmiany decyzji, nie zaś orzekania w ramach wznowienia postępowania, co sygnalizuje już zamiar wydanie w przyszłości decyzji dotkniętej wadą nieważności. Postępowanie z art. 154 k.p.a. oraz prowadzone w warunkach wznowienia postępowania stanowią elementy szerszego systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujących przypadki weryfikacji decyzji prawidłowych lub dotkniętych wadami, który oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, przy czym naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, natomiast postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji w sytuacji, gdy ujawnione okoliczności nie dają podstawy do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji.

W tej sytuacji abstrahując od zmian wywołanych treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.06.2003 r. P)24 ( Dz.U. Nr 110, poz. 1060 ), należy uznać , iż poprzedzająca wydanie zaskarżonego orzeczenia decyzja z dnia [...].01.2001 r. nr [...] została co prawda słusznie uznana za wadliwą z przyczyn podanych trafnie w decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].09.2001r. nr [...], jednakże organ ten błędnie - z przyczyn wskazanych wyżej - uchylił się od wydania w sprawie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ujawniając nadto zamiar wydanie w postępowaniu nadzwyczajnym orzeczenia, które winno zapaść w warunkach wznowienia postępowania.

Mając powyższe na uwadze, uznając za spełnione w niniejszej sprawie przesłanki przewidziane w art. 145 §1 pkt c p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku pozostawiając poza rozważaniami jako przedwczesne zarzuty skargi nawiązujące do kwestii materialnoprawnych zasadności zgłoszonego przez F.G. żądania, które winno zostać rozpoznane przez organ administracji publicznej w ramach właściwie przeprowadzonego postępowania.