Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1213/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 3, art. 200 i art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - sekr. sądowy Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] ; 2) umarza postępowanie administracyjne wszczęte zawiadomieniem z dnia [...] marca 2019 r.; 3) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. P. kwotę 815 zł (słownie: osiemset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.P. (dalej jako: "Strona" lub "Skarżący") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] o przyznaniu Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] kwietnia 2018 r. Kierownik BP ARiMR w N. wydał decyzję o

przyznaniu Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok

2017, w tym:

- jednolitą płatność obszarową w wysokości 5724,85 zł, wynikającej z

pomniejszenia płatności o kwotę 30,68 zł ze względu na zastosowanie współczynnika

korygującego,

- płatność za zazielenienie w wysokości 3842,24 zł, wynikającej z pomniejszenia

płatności o kwotę 20,59 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność redystrybucyjną w wysokości 1667,45 zł, wynikającej z pomniejszenia

płatności o kwotę 8,93 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

- płatność dla młodych rolników w wysokości 2664,53 zł, wynikającej z

pomniejszenia płatności o kwotę 14,28 zł ze względu na zastosowanie współczynnika

korygującego, oraz przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości

70,99 zł.

Zawiadomieniem z dnia 21 marca 2019 r. organ I instancji zawiadomił Stronę o

wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia

nieważności ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. w celu ustalenia, czy decyzja ta nie

została wydana z naruszeniem prawa.

Następnie, w dniu [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji wydał decyzję o stwierdzeniu,

na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR w

N. z dnia [...] kwietnia 2018 r. W ocenie organu I instancji decyzja ta została wydana

z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o

płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz.

1312) – dalej "ustawa o płatnościach", ponieważ Kierownik BP ARiMR nie rozpatrzył w

sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnie uznał, że

Skarżący spełnił definicję młodego rolnika wynikająca z art. 50 ust. 1 rozporządzenia

Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie

systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie

Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z

20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013".

Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] maja

2019 r. utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji

wskazano, że w myśl art. 2 pkt 8 ustawy o płatnościach, płatność dla młodych rolników

jest to płatność, o której mowa w tytule III rozdział 5 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013.

Zgodnie zaś z art. 50 ust. 1 i ust. 2 tego rozporządzenia, państwa członkowskie

przyznają roczną płatność młodym rolnikom, którzy są uprawnieni do płatności w

ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o

których mowa w rozdziale 1 ("płatność dla młodych rolników"). Dla celów niniejszego

rozdziału "młodzi rolnicy" oznaczają osoby fizyczne:

a) które po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako

kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w

gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach

systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym

mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, oraz

b) których wiek w roku składania wniosku, o którym mowa w lit. a, nie przekracza 40

lat.

Następnie Prezes ARiMR wskazał, że na podstawie art. 49 ust. 1 rozporządzenia

delegowanego Komisji (UE) z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego

przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów

wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego

rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 1), zwanym dalej

"rozporządzeniem (UE) nr 639/2014" roczną płatność dla młodych rolników, o której

mowa w art, 50 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, przyznaje się osobie prawnej,

niezależnie od jej formy prawnej, jeżeli spełniony jest m.in. następujący:

a) osoba prawna jest uprawniona do płatności w ramach systemu płatności

podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o których mowa w tytule III

rozdział 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, i aktywowała ona uprawnienia do

płatności lub zadeklarowała kwalifikujące się hektary, o czym mowa w art. 50 ust. 4 tego

rozporządzenia.

W myśl art. 50 rozporządzenia (UE) nr 639/2014 artykuł 49 stosuje się odpowiednio

w odniesieniu do grup osób fizycznych, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. a

rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, które spełniają wymogi ustanowione w art. 49 ust. 1

lit. a niniejszego rozporządzenia na poziomie grupy.

Na gruncie powyższych przepisów uprawnionym do uzyskania płatności dla

młodych rolników jest zatem:

- - osoba fizyczna - na warunkach określonych w art. 50 rozporządzenia (UE) nr

1307/2013,

- - osoba prawna - na warunkach określonych w art. 49 rozporządzenia (UE) nr

639/2014,

- - grupa osób fizycznych - podstawowym warunkiem przyznania płatności dla

młodych rolników jest spełnianie, zgodnie z art. 50 rozporządzenia (UE) nr 639/2014,

wymogów ustanowionych w art. 49 ust. 1 lit, a rozporządzenia (UE) nr 639/2014 na

poziomie grupy.

Z powyższego wynika, że grupie osób fizycznych przysługuje płatność dla młodych

rolników, jeżeli jest uprawniona do jednolitej płatności obszarowej lub zadeklarowała

kwalifikujące się hektary. Na potrzeby przyznania płatności dla młodych rolników grupę

osób mogą również stanowić małżonkowie.

Kolejny warunek został określony w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) nr

639/2014, który jest stosowany odpowiednio na podstawie art. 50 tego rozporządzenia.

W myśl tego przepisu stosowanego odpowiednio do grupy osób fizycznych, płatność

dla młodych rolników przysługuje grupie osób fizycznych, jeżeli młody rolnik w

rozumieniu art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 sprawuje faktyczną i trwałą

kontrolę nad daną grupą osób fizycznych w zakresie decyzji dotyczących zarządzania,

korzyści i ryzyka finansowego w pierwszym roku składania przez tę grupę wniosku o

płatność w ramach systemu dla młodych rolników. Młody rolnik sprawuje natomiast

faktyczną i trwałą kontrolę, o której mowa w art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia (UE) nr

639/2014, nad grupą osób, którą są małżonkowie (tj. nad grupą osób, o której mowa w

art. 50 rozporządzenia (UE) nr 639/2014), jeżeli został mu nadany numer

identyfikacyjny, oraz co najmniej jeden z małżonków jest młodym rolnikiem. (§ 6 ust. 2

pkt 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania

płatności bezpośrednich).

Prezes ARiMR wyjaśnił następnie, że przepisy krajowe określiły zdarzenia, których

datę zaistnienia należy - dla celów płatności dla młodych rolników - przyjąć, jako datę

rozpoczęcia działalności rolniczej.

Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12

marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności

bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. z 2015 r. poz. 351 ze zm.), za

datę rozpoczęcia działalności, o którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia (UE)

nr 1307/2013, uznaje się najwcześniejsza z następujących dat:

1) datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez rolnika ustaloną na podstawie

informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki

narodowej (REGON);

2) datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez rolnika ustaloną na podstawie

informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej

(CEIDG);

3) datę złożenia przez rolnika wniosku o:

a) przyznanie płatności na podstawie przepisów o płatnościach bezpośrednich do

gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru lub przepisów o płatnościach w

ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

b) pomoc finansową dla rolników w ramach programu SAPARD,

c) dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu

Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój

obszarów wiejskich 2004-2006", przeznaczone dla osób prowadzących działalność

rolniczą lub rolników,

d) udzielenie pomocy finansowej na działania objęte Planem Rozwoju Obszarów

Wiejskich na lata 2004-2006, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność

rolniczą lub rolników,

e) przyznanie pomocy finansowej w ramach działań objętych Programem Rozwoju

Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, przeznaczonej dla osób prowadzących

działalność rolniczą lub rolników,

f) przyznanie pomocy finansowej w ramach działań lub poddziałań objętych

Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, przeznaczonej dla osób

prowadzących działalność rolniczą lub rolników;

4) datę objęcia przez rolnika w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych

obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib

stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji

zwierząt, lub

5) datę objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie

przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku gdy został objęty tym

ubezpieczeniem jako rolnik.

Organ II instancji wskazał przy tym, że do ustalenia daty rozpoczęcia działalności, o

którym mowa w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, przez grupę

osób, którą są małżonkowie, przyjmuje się datę rozpoczęcia tej działalności przez

małżonka, który najwcześniej rozpoczął tę działalność. (§ 7 ust. 2 rozporządzenia w

sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich).

W konsekwencji przyjętych rozwiązań prawnych, przy wydawaniu decyzji w sprawie

przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2017, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

powinien przeprowadzić postępowanie administracyjne, w którym konieczne jest

zweryfikowanie daty rozpoczęcia prowadzenia przez wnioskodawcę działalności, jako

młody rolnik.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Prezes ARiMR

stwierdził, że z prowadzonego przez ARiMR Zintegrowanego Systemu Zarządzania i

Kontroli ("ZSZiK") wynika, że co najmniej od dnia 11 marca 2005 r. Skarżący był w

posiadaniu 9 sztuk trzody chlewnej. Dane zawarte w ZSZiK znane są organowi

właściwemu w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia

bezpośredniego, w tym płatności dla młodych rolników, z urzędu.

Objęcie przez Stronę w dniu 11 marca 2005 r. w posiadanie trzody chlewnej jako

zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt

gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach

o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oznacza, że Strona rozpoczęła działalność

rolniczą wcześniej niż 5 lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu

jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr

1306/2013, a tym samym nie była młodym rolnikiem, w rozumieniu art. 50 ust. 1 i ust. 2

rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W konsekwencji, dla celów przyznania płatności dla

młodych rolników na rok 2017, grupa osób - małżonków nie była młodym rolnikiem, o

którym mowa w art. 50 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art.

49 i art. 50 rozporządzenia (UE) nr 639/2014. Natomiast w decyzji z dnia 13 kwietnia

2018 r. Kierownik BP ARiMR w N. przyznał Stronie między innymi płatność dla

młodych rolników na rok 2017 w wysokości 2664,53 zł, wynikającej z pomniejszenia

płatności o kwotę 14,28 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.

Podsumowując Prezes ARiMR stwierdził, że brak uwzględnienia - w decyzji

Kierownika BP ARiMR w N. z dnia [...] kwietnia 2018 r. - dyspozycji ww. przepisu art.

50 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 49 i art. 50

rozporządzenia (UE) nr 639/2014 oraz przepisu art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach

oznacza wyraźną i oczywistą sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, a treścią

przepisów.

Wnosząc w skardze o uchylenie decyzji organów ARiMR obu instancji Skarżący

podniósł zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz

w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 50 ust. 1 rozporządzenia nr

1307/2013 poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w

przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przyjęcie, iż w sprawie

doszło do rażącego naruszenia prawa skutkującego koniecznością wyeliminowania z

obrotu prawnego decyzji o przyznaniu pomocy.

Uzasadniając tak sformułowany zarzut Skarżący wskazał, że zgodnie z definicją

zawartą w art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013 gospodarstwo rolne to

wszystkie jednostki wykorzystywane w działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika,

znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. W ocenie

Skarżącego, zestawiając tę definicję z istotą płatności dla młodych rolników, która jest

powiązana z wykorzystywaniem rolniczym określonej powierzchni gruntów rolnych

należy uznać, że nie stanowi rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w

gospodarstwie rolnym (w charakterze kierującego tą działalnością) rozpoczęcie hodowli

trzody chlewnej, przy jednoczesnym nieobjęciu w posiadanie gruntów rolnych. Skarżący

podkreślił, że we wskazanej przez organy ARiMR dacie, tj. 11 marca 2005 r. założył

jedynie hodowlę trzody chlewnej w oparciu o infrastrukturę (budynki i zaplecze)

stanowiące własność jego rodziców.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej

decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ) sądy administracyjne sprawują

wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod

względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2335 dalej: ppsa), sądy

administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki

określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na

decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na

wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli

zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub

w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli

zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych

przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu

administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i

obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed

organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej

sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną

podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd

administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać

się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego

aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne,

Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu

usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we

wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga,

jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa ).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że

-postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe

postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 kpa. Zadaniem organu

prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena

kontrolowanej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana

została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2

k.p.a.), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie

takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie

może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej

decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do

danego stosunku administracyjnoprawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd

Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7.03.1996 r. w którym stwierdził, że postępowanie

administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu

wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie

zakończonej sprawy.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej

obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w

granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa, co oznacza, że w tym

postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do

jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ

kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z

27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu

Najwyższego z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258).

Powołany art. 156 § 1 kpa stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia

nieważności decyzji.

Kontrolowana decyzja została wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj.

Prezes ARiMR podzielił pogląd organu I-szej instancji, iż przyznanie pomocy dla

M. P. za rok 2017 nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.

Dokonując jej oceny należy po pierwsze zaznaczyć, że naruszenie prawa uznawane za

rażące może dotyczyć przepisów prawa materialnego, przepisów o charakterze

ustrojowym, jak również przepisów postępowania. Jakkolwiek podstawą stwierdzenia

nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym

również przepisu postępowania, to wada wskazująca na nieważność musi jednak tkwić

w samej decyzji, a to znaczy, iż z reguły jest następstwem rażącego naruszenia prawa

materialnego.

W judykaturze zwraca się jednak uwagę, że nie będzie uzasadniać stwierdzenia

nieważności naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli

sama treść decyzji odpowiada prawu. Dla stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia

naruszenie prawa musi być kwalifikowane do stopnia rażącego - powstającego

wówczas, gdy czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie

nie są realizowane w odniesieniu do stanu prawnego sprawy i jego elementów, ale tak,

jak gdyby do ich przeciwieństwa, poprzez zanegowanie w całości lub w części treści

przepisów regulujących stan prawny sprawy. Aby można było mówić o nieważności

spowodowanej rażącym naruszeniem prawa, pomiędzy określonym przepisem prawa a

podjętym w decyzji rozstrzygnięciem musi zachodzić oczywista sprzeczność,

powodująca, że akt taki - pomimo jego ostateczności - nie może pozostawać w obrocie

prawnym (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2015 r., II FSK 1459/13, publ.: LEX nr

1774176 i powołane tam orzecznictwo).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "rażący" to dający

się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny (np. wyrok NSA z dnia

5 sierpnia 2015 r., II FSK 1863/13, publ.: LEX nr 1783634). O rażącym naruszeniu

prawa można mówić tylko w wypadku oczywistego naruszenia prawa, dającego się

ustalić na podstawie prostego zestawienia treści konkretnej normy prawnej z treścią

orzeczenia zapadłego w sprawie (wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 252/13, LEX nr

1666148).

Sąd podkreśla, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2

k.p.a., stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy

treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter

tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana, jako akt

wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1056/10).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR, organy

orzekające założyły, że w sprawie przyznania skarżącemu płatności za rok 2017 został

w sposób rażący naruszony art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, ponieważ

Kierownik BP ARiMR nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału

dowodowego i w konsekwencji błędnie uznał, że Skarżący spełnił definicję młodego

rolnika wynikająca z art. 50 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013. Organ stwierdził, że z

prowadzonego przez ARiMR Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli wynika,

że co najmniej od dnia 11 marca 2005 r. Skarżący był w posiadaniu 9 sztuk trzody

chlewnej. Dane zawarte w ZSZiK znane były organowi właściwemu w sprawie o

przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym płatności

dla młodych rolników, z urzędu. Niewzięcie ich pod uwagę spowodowało naruszenie

dyspozycji art. 50 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 w związku z art. 49 i

art. 50 rozporządzenia (UE) nr 639/2014 oraz przepisu art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o

płatnościach i oznacza wyraźną i oczywistą sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem

sprawy, a treścią przepisów.

Nie sposób się z takim poglądem zgodzić . Wskazane przez Prezesa ARiMR

przepisy procedury administracyjnej nie mogą stanowić w przypadku ich naruszenia

podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu ich "rażącego naruszenia". Nie

można bowiem przyjąć, wbrew twierdzeniom organu, iż treść decyzji jaką podjął

Kierownik Biura ARiMR o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej stoi w oczywistej,

jaskrawej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa bądź

rozstrzygnięcie organu o przyznaniu rolnikowi pomocy zawiera wadę tkwiącą w samej

decyzji, a tylko w takiej sytuacji zaistniałyby przesłanki do stwierdzenia jej nieważności

na podstawie art. 156 §1 pkt 2 kpa. W świetle wskazanych wyżej argumentów, w ocenie

sądu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu

wnioskodawcy pomocy, w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 156 §1 pkt 2 kpa.

Analizując akta administracyjne nie sposób zgodzić się z organem, że przy

wydawaniu decyzji z [...].04.2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wiedział, że

skarżący w 2005 r. zarejestrował stado . Wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich

był weryfikowany w zakresie spełniania warunków do otrzymania płatności dla młodych

rolników, z treści kart weryfikacyjnych nie wynika wiedza sprawdzających co do tej

kwestii. Wiedza taka nie wynika także z treści decyzji o przyznaniu płatności.

Bezpodstawnie więc organ twierdzi, że Kierownik Biura Powiatowego miał wiedzę o

zarejestrowaniu stada. Prezes ARiMR twierdzenie to opiera na założeniu, że fakt ten

wynikał z prowadzonego przez ARiMR Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli,

a więc był znany organowi właściwemu z urzędu.

W ocenie Sądu nie jest to stanowisko trafne. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ

administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy

dana okoliczność została udowodniona. Wydruki z ZSZiK znajdują się w aktach

administracyjnych chronologicznie za decyzją o przyznaniu płatności. Nie sposób więc

uznać, że dane pozyskane z tego systemu były elementem materiału dowodowego ,

który był podstawą wydania decyzji. Nie świadczą o tym ani treść uzasadnienia decyzji

ani chronologicznie ułożona zawartość akt administracyjnych. Na jednym ze zrzutów z

ekranu ( k54 akt adm. ) znajduje się zresztą data jego sporządzenia – 6.05.2019 r. , a

więc po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności ( ale też po wszczęciu postępowania w

sprawie stwierdzenia nieważności i wydaniu decyzji przez organ I instancji). Sam fakt,

że jakiś istotny z punktu widzenia stanu faktycznego dokument znajduje się w

posiadanych przez organ bazach danych nie oznacza, że automatycznie staje się

elementem materiału dowodowego. Decyzji nie wydaje bowiem system komputerowy,

ale konkretna osoba , upoważniona przez tzw. piastuna organu na podstawie art. 268a

k.p.a. Aby uznać, że dany dowód stanowił podstawę do wydania decyzji, to należy

sprawdzić czy był, a nie czy mógł być potencjalnie, elementem materiału dowodowego

tj. czy był rzeczywiście znany organowi wydającemu decyzję. Kodeks postępowania

administracyjnego określa tryb i formę przeprowadzania dowodów i ich

dokumentowania. Jednym z takich sposobów jest adnotacja ( art. 72 k.p.a ). Właśnie

taka adnotacja w formie dokumentu elektronicznego , pozyskanego z ZSZiK ( art. 72 §

2 k.p.a. ) znajduje się w aktach administracyjnych w postaci zrzutów z ekranu.

Jak już wspomniano, stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1

pkt 2 k.p.a zazwyczaj odnosi się do uchybień w zastosowaniu prawa materialnego.

Chociaż naruszenie prawa procesowego także niekiedy może stanowić podstawę do

stwierdzenia nieważności ( na przykład wydanie rozstrzygnięcia przez organ

odwoławczy nieprzewidzianego w przepisach prawa ), to jednak nie mogą to być

uchybienia w przeprowadzeniu postępowania dowodowego, czego konsekwencją jest

błędne ustalenie stanu faktycznego. Trybem , który co do zasady służy do eliminowania

z obrotu prawnego decyzji ostatecznych z powodu błędnego ustalenia stanu

faktycznego jest tryb wznowienia postępowania np. z powodu wyjścia na jaw istotnych

dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu

wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 kpa).

Orzecznictwo i doktryna wielokrotnie podkreślało, że tryby nadzwyczajne wzruszania

decyzji ostatecznych nie są trybami konkurencyjnymi.

Z powyższych względów Sąd uznał, że brak było podstaw do wszczynania

postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności

bezpośrednich na rok 2017 , gdyż pozyskanie informacji, iż skarżący nie spełnia

warunków określonych w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 50 ust. 1

rozporządzenia 1307/2013 nastąpiło po wydaniu decyzji i nie było elementem stanu

faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił

zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a umorzył postępowanie. O

kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 3

wyroku).