Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2040/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184 i art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędziowie NSA Jan Bała Kazimierz Brzeziński (spr.) Protokolant Katarzyna Warchoł po rozpoznaniu w dniu 18 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Łd 507/05 w sprawie ze skargi O. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 21 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od O. Spółki z o.o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Ł. kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Łd 507/05 oddalił skargę "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w Piastowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu wyroku podano, że w dniu [...] maja 2002 r. na podstawie dokumentu SAD Nr [...] importer zgłosił, celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, w poz. 1 - skarpety męskie i damskie bawełniane, w poz. 2 - skarpety dziecięce bawełniane, kwalifikując wskazane towary do kodu PCN 6115 92 00 0. Podczas odprawy celnej do zgłoszenia celnego został załączony dowód pochodzenia towaru w postaci świadectwa pochodzenia na Formularzu A [...].

Ze względu na to, że w Taryfie celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639), obowiązującej w dacie zgłoszenia przedmiotowego towaru do procedury dopuszczenia do obrotu, nie została określona stawka celna preferencyjna DEV dla odprawianych towarów (kod PCN 6115), świadectwo pochodzenia nr 04411063 zostało przyjęte przez organ celny jako dowód niepreferencyjnego pochodzenia zgłoszonych towarów i stanowiło podstawę zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Decyzją ostateczną z dnia 7 czerwca 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym wartości celnej towaru i orzekł o objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu oraz zmienił elementy zgłoszenia dotyczące skarpet dziecięcych i określił, że dług celny wynosi kwotę 27.622,10 PLN.

W dniu 26 stycznia 2003 r. polskie władze celne zwróciły się do chińskiej administracji celnej z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji wskazanego świadectwa pochodzenia dołączonego do zgłoszenia celnego. Władze chińskie pismem z dnia 30 marca 2004 r. poinformowały, że świadectwo to nie jest autentyczne, ponieważ nie zostało wystawione przez chińską administrację celną oraz że pieczęć i podpis widniejący na tym dokumencie są sfałszowane.

Uzyskanie przez organ celny negatywnego wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia stanowiło podstawę do wznowienia przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Łodzi, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2005 r. w oparciu o art. 243 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 i art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej, postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 7 czerwca 2002 r.

W piśmie z dnia 9 marca 2005 r. Spółka "[...]" złożyła wniosek o zawieszenie postępowania celnego do czasu otrzymania przez Spółkę z Chińskiej Izby Gospodarczej retrospektywnych świadectw pochodzenia sprowadzonych towarów.

Postanowieniem z dnia 23 marca 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi odmówił zawieszenia postępowania uznając, że kwestia pochodzenia towaru nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zawieszenia postępowania wobec otrzymania od chińskiej administracji celnej negatywnego wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ zamieścił pouczenie, że na postanowienie to nie służy zażalenie oraz że może być ono zaskarżone w odwołaniu od decyzji. Mimo takiego pouczenia pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 5 kwietnia 2005 r. wniósł zażalenie na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania.

Decyzją z dnia 1 kwietnia 2005 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi uchylił ostateczną decyzję z dnia 7 czerwca 2002 r. w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego i określił, że kwota ta wynosi 92.073,60 PLN w związku ze zmianą stawki celnej konwencyjnej na autonomiczną, spowodowaną negatywną weryfikacją świadectwa pochodzenia towaru przez chińskie władze celne.

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi sprostował pouczenie zawarte w postanowieniu z dnia 23 marca 2005 r. podając, że na postanowienie to służy stronie zażalenie do Dyrektora Izby Celnej w Łodzi w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 5 kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 23 marca 2005 r. podzielając stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zachodziła podstawa do zawieszenia postępowania celnego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzją z dnia 21 czerwca 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia 1 kwietnia 2005 r. uznając, że wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia Form A nr [...] dokonany przez chińskie władze celne wykazał, że było ono sfałszowane, dlatego też została zastosowana autonomiczna stawka celna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę na tę decyzję nie stwierdził naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Sąd uznał, że organy celne były uprawnione do wystąpienia do chińskiej administracji celnej z prośbą o zweryfikowanie świadectwa pochodzenia Form A. nr [...] i wobec negatywnego wyniku tej weryfikacji do wznowienia postępowania i ponownego określenia kwoty długu celnego z uwzględnieniem prawidłowej stawki celnej.

W ocenie Sądu organy nie naruszyły art. 19 § 2 Kodeksu Celnego przez niezażądanie dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów, ponieważ weryfikacja świadectwa pochodzenia została przeprowadzona w trybie urzędowej współpracy administracji celnej Polski i Chin i jest wiążąca dla polskich organów celnych.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wyjaśniał w sposób wystarczający okoliczności sprawy, wobec czego zbędne było żądanie dodatkowych dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów, dlatego Sąd nie uwzględnił podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 122 i art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.) uznając, że organ ocenił wnikliwie i prawidłowo materiał dowodowy przedstawiony przez stronę skarżącą oraz uzyskany w drodze czynności podjętych z urzędu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ celny art. 123 § 1 w związku z art. 127 i art. 201 § 3 Ordynacji podatkowej, Sąd I instancji stwierdził, że błędne pouczenie, co do braku możliwości zaskarżenia, zawarte w postanowieniu Naczelnika Urzędu Celnego w Łodzi z dnia 23 marca 2005 r. nie naruszyło zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ strona mimo takiego pouczenia skorzystała ze swych uprawnień i wniosła zażalenie na to postanowienie. Dodatkowo Sąd I instancji podniósł, że postanowienie to zostało z urzędu sprostowane dlatego, zdaniem Sądu, wskazane uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sąd I instancji uznał także, że uchybienie procesowe polegające na wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 1 kwietnia 2005 r., przed ostatecznym rozstrzygnięciem wniosku o zawieszenie postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Uchybienie to dotyczyło postępowania przed organem pierwszej instancji, natomiast zaskarżona decyzja została wydana po ostatecznym rozpatrzeniu tego wniosku. Strona nie skorzystała z możliwości zaskarżenia do WSA postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania i mimo upływu okresu, na który żądała zawieszenia postępowania nie przedłożyła dokumentów mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu I instancji nie doszło również do naruszenia przez organy celne zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu, gdyż strona była informowana o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w pierwszej jak i w drugiej instancji, lecz z tego uprawnienia nie skorzystała i nie przedstawiła żadnego nowego dowodu.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Piastowie wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 122 Ordynacji podatkowej w wyniku niepodjęcia przez organ celny wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

- art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w wyniku nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie,

- art. 201 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędne pouczenie w postanowieniu o odmowie zawieszenia postępowania o braku możliwości wniesienia zażalenia,

- art. 201 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie w całości brzmienia tego przepisu w tracie wydawania decyzji bez oczekiwania na zaskarżenie tego postanowienia, w wyniku czego uniemożliwiono stronie czynny udział w tym postępowaniu,

- art. 123 § 1 w zw. z art. 127 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie stronie złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania celnego poprzez wydanie decyzji celnej bez poczekania na zażalenie, czym naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz czynnego udziału w postępowaniu celnym przez stronę, która chciała złożyć zażalenie na to postanowienie i zażalenie to złożyła,

- art. 19 § 2 Kodeksu celnego poprzez niezażądanie dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów, mimo wątpliwości co do pochodzenia towarów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że po otrzymaniu informacji, że świadectwo pochodzenia zostało negatywnie zweryfikowane przez chińskie władze celne, rozpoczęła starania mające na celu pozyskanie retrospektywnego świadectwa pochodzenia towarów i do czasu uzyskania tego świadectwa wnosiła o zawieszenie postępowania. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególnie ważny interes strony polegający na próbie samodzielnego ustalenia stanu faktycznego. Wymaga to przeprowadzenia postępowania przed właściwą izbą gospodarczą kraju wywozu. Postępowanie to, zdaniem skarżącej, należy uznać za rozpatrzenie zagadnienia wstępnego przez inny organ. Organ celny nie uwzględnił tej okoliczności odmawiając zawieszenia postępowania z błędnym pouczeniem, co do braku możliwości zaskarżenia tego postanowienia (art. 201 § 3 Ordynacji podatkowej) i nie czekając na zaskarżenie tego postanowienia wydał decyzję w sprawie. W wyniku tych błędów, zdaniem skarżącej, uniemożliwiono jej czynny udział w postępowaniu oraz wypaczono zasadę dwuinstancyjności postępowania, co stanowiło naruszenie art. 123 i 127 Ordynacji podatkowej.

Brak uczestnictwa w postępowaniu celnym polegał na nierozpatrzeniu zażalenia na odmowę zawieszenia postępowania przed wydaniem decyzji. Natomiast odmowa poczekania na dostarczenie retrospektywnego świadectwa pochodzenia towarów stanowi, zdaniem skarżącej, rażące naruszenie zasad prowadzenia postępowania. Skarżąca wyjaśniła, że zarzut WSA dotyczący nienadesłania przez nią dokumentów dotyczących pochodzenia towarów jest chybiony, ponieważ strona mimo wysłania licznych pism w tej sprawie dotychczas nie otrzymała tych dokumentów. Skarżąca podniosła, że postępowanie celne nie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności w sprawie, ponieważ kilka istotnych dokumentów zostało pominiętych, a wszystkie czynności organu celnego zostały dokonane w sposób subiektywny i stronniczy z naruszeniem zasady zaufania do organu wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki wymienione w § 2 tego przepisu w przedmiotowej sprawie nie zachodzą.

Skarżąca Spółka, wskazując na uchybienie przepisom postępowania zarzuciła naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej w wyniku niepodjęcia przez organ celny wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także art. 187 § 1 tej ustawy w wyniku nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Zarzuty te są niezasadne. Sądy administracyjne kontrolując legalność zaskarżonych aktów lub czynności administracyjnych prowadzą postępowanie według przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym przepisy Ordynacji podatkowej regulujące postępowanie przed organami podatkowymi, które na mocy art. 262 Kodeksu celnego stosuje się do postępowania w sprawach celnych, nie mogły być przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bezpośrednio naruszone, gdyż sąd ich nie stosuje. Można byłoby mówić jedynie o ich naruszeniu przez wadliwą ocenę ich stosowania przez organy celne. Oba powyższe zarzuty zostały postawione organom, nie zaś Sądowi, a jak wynika z zaskarżonego wyroku Sąd I instancji odniósł się do tych zarzutów i zasadnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, iż organy celne nie naruszyły wskazanych przepisów postępowania przyjmując, iż postępowanie celne w sposób prawidłowy i dostateczny wyjaśniło wszystkie okoliczności faktyczne i prowadzone było w sposób budzący zaufanie do organów celnych.

Za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 19 § 2 Kodeksu celnego poprzez niezażądanie dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów, mimo wątpliwości co do ich pochodzenia.

Nie ulega wątpliwości w sprawie, że przedstawiony do odprawy celnej dowód pochodzenia okazał się dowodem nieautentycznym. Nie spełniał bowiem wymogów o jakich mowa w § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w spawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997 r. Nr 130, poz. 851). W takiej sytuacji, zgodnie z ust. 10 Części Pierwszej "Postanowienia wstępne" Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117, poz. 1250) do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia MF z dnia 15 października 1997 r. stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawką celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.

Zakwestionowanie przez organy celne, załączonego do zgłoszenia celnego Formularza A nie pozbawiało strony skarżącej prawa do późniejszego (retrospektywnego) przedłożenia prawidłowego formularza.

Wbrew stanowisku wyrażonemu przez stronę skarżącą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, organ celny wobec negatywnej i nie budzącej wątpliwości weryfikacji świadectwa pochodzenia sprowadzonych towarów przez władze celne kraju eksportera, nie miał obowiązku zwracania się do importera o przedstawienie dodatkowych dokumentów celnych potwierdzających pochodzenie towaru.

Niezasadne są również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 123 § 1 w zw. z art. 127 oraz 201 § 3 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji w tej kwestii i uznaje, że przedstawiona na jego uzasadnienie argumentacja jest wystarczająca i nie wymaga uzupełnia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie uznał, że przeprowadzone postępowanie celne w sposób dostateczny wyjaśniło wszystkie okoliczności faktyczne i było prowadzone, zgodnie z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, w sposób budzący zaufanie do organów celnych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.