Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 686/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 27 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Joanna Skrzypczak, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 27 października 2006 roku sprawy ze skargi L. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 K.p.a oraz art. 1 ust.1, art. 4 ust. 1, art. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku L. B., zam. [...] Ł., ul. A 31 m. 18 o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie.

W sprawie ustalono, iż w dniu 5 maja 1997 r. L. B. złożył wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy na terenie III Rzeszy.

Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 w zw. z art. 2, powołanej wyżej, ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym ... odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, iż świadczenie pieniężne przysługuje za każdy miesiąc trwania pracy przymusowej, o której mowa w art. 2 powołanej ustawy, zaś wnioskodawca urodził się 10 marca 1946 roku, a więc po okresie objętym ustawą.

W dniu 16 listopada 1998 r. L. B. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W treści wniosku podniósł, iż jego zdaniem ustawa nie wskazuje konkretnego okresu nią objętego, a mówi o podleganiu represjom. Zdaniem L. B. "nie fakt urodzenia decyduje o uprawnieniach, lecz przymusowe osadzenie".

Decyzją z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].

Organ opierając się na treści przepisu art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym ... stwierdził, iż represją w rozumieniu ustawy jest osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych oraz deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Odnosząc powyższe przesłanki do osoby wnioskodawcy organ stwierdził, iż nie wykonywał on pracy przymusowej, gdyż urodził się już po okresie objętym ustawą. Wobec twierdzeń skarżącego dotyczących deportowania i przyznania uprawnień kombatanckich jego ojcu organ wskazał, iż przepisy ustawy nie przewidują przyznania uprawnienia do świadczenia dzieciom osób, które były deportowane do pracy przymusowej.

Rozpatrując okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, iż dotyczą one orzecznictwa w sprawie innych represji, określonych w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 ze zm.). Natomiast wobec treści żądania wnioskodawcy represje, które były jego udziałem nie zostały określone przepisami ustawy z 24 stycznia 1991 r., ani też ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym .... Analizując powyższe przepisy organ doszedł do przekonania, iż data urodzenia wnioskodawcy przesądza o braku możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia.

W dniu 23 lipca 1999 r. L. B. złożył na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zarzucił zaskarżonej decyzji brak rozpatrzenia jego twierdzeń zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz pozaustawowe uzasadnienie odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Podał, iż twierdzenie organu jakoby nie wykonywał pracy przymusowej jest nieprawdziwe, bo przebywał na deportacji – w związku z przymusową pracą jego rodziców.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, iż biorąc pod uwagę datę urodzenia L. B. nie można mówić, nie tylko, o jego pracy przymusowej na deportacji, ale i o fakcie samego wywiezienia.

W okresie od 14 grudnia 2001 r. do 3 sierpnia 2006 r. postępowanie sądowoadministracyjne było zawieszone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanego aktu).

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Po myśli art. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U nr 87, poz. 395) świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawową definicję represji określa art. 2 w/w ustawy. W jego rozumieniu represją jest:

1)osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych,

2)deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 (art. 2 pkt 2 lit. a).

Z treści powyższego przepisu wynika jednoznacznie, iż ustawodawca zakreślił sztywne ramy czasowe (1939-1945), w których wywiezienie do pracy przymusowej, czy osadzenie w obozach pracy może być uznane za represję w rozumieniu ustawy. Przy czym "represja" uregulowana przepisami ustawy o świadczeniu pieniężnym ... trwała do zakończenia II wojny światowej t.j. do 8 maja 1945 r.. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym dotyczącym wykładni przepisu art. 2 pkt 2 w/w ustawy, które można odnieść również do regulacji z pkt 1 art. 2 (vide: wyrok SN z dnia 25 marca 1999 r., sygn. III RN 158/98 – OSNAPU 2000, Nr 3, poz. 86, wyrok NSA, Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 7 czerwca 2002 r. sygn. II SA/Łd 535/00 - niepublikowany). Orzecznictwo to jednolicie wskazuje datę 8 maja 1945 r., jako pewną datę graniczną, do której doznawana represja winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 powołanej ustawy z dnia 31 maja 1996 r.

Osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów tej ustawy powinna wykazać, iż spełnia przesłanki prawne uzasadniające zaliczenie jej do jednej z dwóch, wymienionych w art. 2, kategorii osób represjonowanych.(vide: wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2000r., sygn. akt III RN 143/99, Wokanda 2000/9/31). Tymczasem jak wynika z załączonego do akt wyciągu z aktu urodzenia skarżącego (k. 17 akt adm.), a także jego oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie świadczenia (k. 2 akt adm.) oraz piśmie z dnia 9 grudnia 1997 r. (k. 7 akt) L. B. urodził się 10 marca 1946 r. na terenie obozu pracy przymusowej w Niemczech, a więc po okresie w którym jego pobyt na terytorium III Rzeszy można uznać za represję w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym ... .

Odnosząc się do zarzutów skargi, w szczególności uprawnień dzieci osób deportowanych do pracy przymusowej lub osadzonych w obozach pracy to orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, iż "o represji nie decyduje wiek dziecka, ani to czy faktycznie pracowało (...), a osobą represjonowaną jest także dziecko urodzone w miejscu wykonywania pracy przymusowej przez deportowaną matkę" ( wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 sierpnia 2004 r. OSK 135/04 ONSAiWSA 2005/1/15 i z dnia 11 lutego 2003 r. II SA/Ka 834/01). Jednakże to orzecznictwo dotyczy dzieci urodzonych w czasie trwania II wojny światowej, czyli do 8 maja 1945 r.. Nie odnosi się więc do skarżącego, który mimo, że urodził się poza granicami kraju to 10 miesięcy po zakończeniu wojny. I co za tym idzie wszystkie przeżycia i uciążliwości jego trudnego dzieciństwa związane z okresem powojennym nie stanowią represji, z którą ustawa z 31 maja 1996 r. wiąże przyznanie świadczenia pieniężnego.

Odnosząc się do powoływanych w skardze przepisów Konwencji o Prawach Dziecka oraz Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka należy wskazać, iż powołane akty prawne, w przypadku materii objętej regulacją ustawową, nie mogą stanowić samodzielnej, materialnej podstawy przyznania wnioskowanego świadczenia.

W analizowanej sprawie nie istnieją zatem przepisy prawa, które pozwalałyby uznać za represje pobyt skarżącego w granicach III Rzeszy po dniu 8 maja 1945 roku uznawanym w orzecznictwie za zakończenie II wojny światowej. W tym stanie rzeczy, należy podzielić stanowisko organów administracji, iż zarzuty skarżącego są chybione, a wydane w niniejszym postępowaniu decyzje organów I i II instancji prawidłowe, zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w dniu ich wydania.

Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę jako bezzasadną oddalił.