Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1857/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Daniela Kozłowska Sędziowie WSA - Emilia Lewandowska NSA - Marek Stojanowski (spr.) Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi C. w L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego C. w L. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania C. w L. umorzyła postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002r. nr [...], stwierdzającej nabycie z mocy prawa, przez Gminę Miasto L. własności nieruchomości zabudowanej położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w obrębie [...], o powierzchni 2665 m2 uregulowanej w księdze wieczystej KW [...].

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę podał, że sporządzony spis inwentaryzacyjny mienia ogólnonarodowego ( państwowego ) obejmujący nieruchomość opisaną w załączonej karcie inwentaryzacyjnej był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Zarządu Miasta L., ul. [...] w okresie od dnia 27 sierpnia 1999 r. do dnia 27 września 1999 r. O wyłożeniu spisu inwentaryzacyjnego do publicznego wglądu i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej zainteresowane osoby zostały powiadomione ogłoszeniem nr [...] w " T." i zawiadomieniami w siedzibach Urzędu Miasta L..

W okresie wyłożenia spisu inwentaryzacyjnego zastrzeżeń nie zgłoszono. Wobec stwierdzenia, iż władającym przedmiotowym gruntem jest C. w L., wystąpiono do tego Ośrodka z pismem znak: [...] o udzielenie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) w zarządzie C. w L. na podstawie jednego z dokumentów określonych w art. 38 ust. 2 lub art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r.. Nr 14, poz. 74 ).

Na powyższe pismo C. w L. udzielił odpowiedzi pismem z dnia 12 lipca 2000 r., w którym nie przedstawił dokumentów - decyzji administracyjnych świadczących o przekazaniu im prawa zarządu.

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż C. w L. posiadał jedynie decyzję o ustaleniu nowych opłat za zarząd przedmiotową nieruchomością. Decyzja Kierownika Urzędu Dzielnicowego L. - Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich dzielnic m. L. z dnia [...] marca 1986 r. nr [...] w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd przedmiotową nieruchomością położoną w L. przy ul. [...], nie stanowi o prawie zarządu dla C. w L.

Według stanu prawnego obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość mogła pozostawać w zarządzie C. wyłącznie na podstawie jednego z dokumentów określonych w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. - o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lub, gdy wcześniej została oddana w użytkowanie, które z mocy art. 87 ust. l tej ustawy przekształciło się w prawo zarządu. Takim dokumentem nie jest decyzja o ustaleniu nowych opłat za zarząd nieruchomością, ponieważ decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomości nie stanowi dostatecznego dowodu istnienia prawa zarządu. Brak takiego tytułu powoduje, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość była zarządzana przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego i z tym dniem stała się własnością gminy Miasta L. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Wynika to z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami (...), który stanowi, iż grunty państwowe , które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] złożył C. w L., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu powołał się na uzyskanie użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości i z tej okoliczności wywiódł żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając sprawę jako organ II instancji wskazała, że C. w L. nie przysługuje przymiot strony. W postępowaniu komunalizacyjnym stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina, a samo postępowanie dotyczy przeniesienia własności nieruchomości ze Skarbu Państwa na właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich. Z tej przyczyny postępowanie odwoławcze powinno zostać umorzone.

Zgodziła się również z oceną Wojewody [...] odnośnie argumentacji dotyczącej przysługiwania odwołującemu się prawa zarządu do spornej nieruchomości. Według stanu prawnego obowiązującego w dniu 27 maja 1990 roku możliwe było ustanowienie zarządu jedynie na podstawie przesłanek określonych w art.38 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości . Skoro przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa jej własność została nabyta z mocy prawa przez Gminę z dniem 27 maja 1990 roku. Komunalizacja na podstawie art. 5 ust 1 pkt 1 następuje z mocy prawa i decyzja komunalizacyjna podejmowana w tym trybie ma charakter jedynie deklaratoryjny. Zmiana właściciela nieruchomości ze Skarbu Państwa na Gminę nie ma znaczenia dla obciążającego tę nieruchomość użytkowania wieczystego.

Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł C. w L. i zarzucając naruszenie art.28 w zw. z art.7, art.77 § 1, art.80, art.107§3 kpa oraz naruszenie prawa materialnego - art.64 pkt.1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 1985r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (tj. Dz. U. Nr 44 poz.194 z 1991r.) domagał się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].

W uzasadnieniu podał, że ocenie skarżącego zgodnie posiada on atrybut strony w tym postępowaniu. Przepisami prawa materialnego, z których wynika przymiot strony są normy zawarte w art.64 pkt.1 i 2 oraz następne ustawy z dn.25 lipca 1985r. o jednostkach badawczo-rozwojowych. Ponadto na podstawie orzeczenia Sądu powszechnego skarżący został wpisany do księgi wieczystej jako użytkownik wieczysty gruntu oraz właściciel budynków więc nie jest zrozumiałym dlaczego organ administracyjny uznaje, iż nie jest on stroną postępowania w przedmiocie nieruchomości uregulowanej w tej księdze wieczystej. Skarżący uważa, że posiada prawo zarządu spornej nieruchomości, ponieważ wpisanie prawa użytkowania wieczystego oraz prawa własności budynków nastąpiło już w 1992r., a wpisy w księdze wieczystej korzystają z niewzruszalnego domniemania zgodności ze stanem prawnym.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

Zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizując te obowiązki w toku rozpatrywania spraw organy winny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu tego materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), zaś stanowisko organu należy szczegółowo uzasadnić (art. 107 § 3 k.p.a.)

W niniejszej sprawie powyższe przepisy zostały naruszone. Podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowiło to, że skarżący, według organu II instancji, nie jest stroną postępowania komunalizacyjnego (art. 28kpa) z uwagi na to, iż w tym postępowaniu stronami są tylko Skarb Państwa i właściwa Gmina, a nadto z uwagi na fakt, iż skarżący nie wykazał się prawem zarządu do spornego gruntu.

Jednakże Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w ogóle nie odniosła się do kilku kwestii podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie ponowionych w skardze. Mianowicie, skarżący wskazywał na to, że jest wpisany w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości KW Nr [...] jako użytkownik wieczysty i właściciel budynków oraz na to, że wpis taki uzyskał na podstawie przepisu art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985r. o jednostkach badawczo - rozwojowych (tj. Dz. U. z 1991r Nr 44, poz. 385 ze zm.). Taki stan rzeczy wynika również ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, a w szczególności z zawiadomień wystawionych przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w L. oraz badań hipotecznych. Wyjaśnienie tych zagadnień może mieć istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania. W tej sytuacji nie można bowiem wykluczyć, że skarżący ewentualnie legitymuje się atrybutem strony.

Wymieniony wyżej przepis art. 64 powołanej ustawy z dnia 25 lipca 1985r. stwierdza nabycie z mocy prawa przez jednostki badawczo-rozwojowe prawa użytkowania wieczystego gruntu. Jednocześnie przepis ten nie przewiduje obowiązku stwierdzania nabycia wymienionych praw na podstawie decyzji wojewody czy innego organu. Przyjąć bowiem należy, iż unormowania wskazanego przepisu są regulacjami szczególnymi w stosunku do przepisu art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.).

Skoro więc skarżący został wpisany do księgi wieczystej KW Nr [...] jako użytkownik wieczysty spornej działki, to obowiązkiem organu II instancji było zbadanie i wyjaśnienie tej kwestii oraz ustosunkowanie się do tego zagadnienia w uzasadnieniu decyzji, skoro ta kwestia była m.in. przedmiotem odwołania.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.

O koszach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 par. 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.