Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 554/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 października 2020 r. sprawy ze skargi stowarzyszenie A z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego stowarzyszenie A" z siedzibą w P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASADNENIE

Starosta P. decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. odmówił zobowiązania Spółce A z siedzibą w N. W. U. oraz K. C. do sporządzenia i przedłożenia Staroście P. przeglądu ekologicznego dotyczącego przedsięwzięcia polegającego na prowadzeniu chlewni w N. W. U. znajdującej się na działkach o numerach: [...], [...], [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wykazano nie tylko, że występuje możliwość negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ale też że negatywne oddziaływanie ma miejsce. W tym kontekście, skoro przegląd ekologiczny stanowi dowód prowadzący do udowodnienia negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nałożenie takiego obowiązku w przedmiotowej sprawie jest zbędne. Skoro bowiem ustalono, w oparciu o wyniki kontroli wyspecjalizowanych jednostek, że przedsięwzięcie polegające na prowadzeniu chlewni w N. W. U., znajdującej się na działkach o numerach: [...], [...], [...], negatywnie oddziałuje na środowisko, wydane zostały zalecenia kontrolne, brak jest przesłanek uzasadniających nałożenie obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego dla tego przedsięwzięcia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło z zachowaniem terminu stowarzyszenie B z siedzibą w P., reprezentowane przez radcę prawnego B. F., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 237 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (dalej jako: p.o.ś.) - poprzez bezzasadne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do zobowiązania prowadzącego instalację do sporządzenia i przedłożenia organowi przeglądu ekologicznego, mimo że zaistniały wszystkie przesłanki wydania takiego rozstrzygnięcia, a konieczność nałożenia tego obowiązku jednoznacznie wynika z okoliczności stanu faktycznego;

2) art. 237 p.o.ś. - poprzez bezzasadne uznanie, że ustalenie wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko jest przesłanką negatywną nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przez prowadzącego instalację przeglądu ekologicznego;

3) art. 237 p.o.ś. - poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy do zobowiązania prowadzącego instalację do sporządzenia i przedłożenia organowi przeglądu ekologicznego;

4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem stanu faktycznego sprawy, uzasadniającego nałożenie obowiązku sporządzenia i przedłożenia organowi przeglądu ekologicznego (wystąpienie okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko);

5) art. 8 § 1 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej i wydanie dowolnego, instrumentalnego rozstrzygnięcia;

6) art. 80 k.p.a. - poprzez przekroczenie granic swobodniej oceny dowodów, polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez wnikliwej i merytorycznej oceny wniosku odwołującego, a także dowolną ocenę okoliczności istotnych dla sprawy, w tym zdeprecjonowanie merytorycznej opinii eksperta przedstawionej przez odwołującego;

7) z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. - sporządzenie uzasadnienia, które nie jest przekonywające i nie wyjaśnia przesłanek jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] lutego 2020r. na podstawie art. 127 §1 i art. 134 w zw. z art. 31 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) oraz art. 237 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm.) stwierdziło niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia od decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2019 r. o odmowie zobowiązania Spółki A. z siedzibą w N. W. U. oraz K. C. do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego.

W przedmiotowej sprawie odwołując się do treści art. 28 k.p.a. oraz art. 31 § 1 k.pa. Kolegium uznało, że udział Stowarzyszenie B w P. jest uzasadniony jego celami statutowymi, którymi są m.in.: propagowanie zdrowego i aktywnego modelu życia oraz działania na rzecz środowiska naturalnego i praw zwierząt, ale Stowarzyszenie nie skonkretyzowało interesu społecznego, który uzasadniałby udział Stowarzyszenia w postępowaniu w sprawie zobowiązania do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego dot. przedsięwzięcia polegającego na prowadzeniu chlewni w N. W. U.. Według Stowarzyszenia, jego interes społeczny przemawiający za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przejawia się w tym, że odwołujący jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz ochrony środowiska naturalnego, której celem jest podniesienie świadomości ekologicznej społeczeństwa i która od lat działa na rzecz zachowania przyrody i zapobiegania jej dewastacji. Zdaniem organu, odwołujący w ogólnikowy sposób przytoczył okoliczności, mające potwierdzać jego doświadczenie związane z aktywnością w podobnych postępowaniach. Również ogólnie odwołujący wskazał, że za wszczęciem postępowania i dopuszczeniem odwołującego do postępowania przemawia interes społeczny, związany z: ochroną środowiska naturalnego, ochroną zwierząt, ochroną zdrowia ludzkiego i zapewnieniem odpowiedniej jakości życia okolicznych mieszkańców, umożliwieniem podjęcia stosownych działań zapobiegawczych i naprawczych, zmierzających do zniwelowania oddziaływania na środowisko, zapewnieniem, przez udział w postępowaniu fachowego podmiotu społecznego, aby działalność inwestora i organu nie godziła w zasady: legalności, prawdy materialnej, zrównoważonego rozwoju. Zdaniem Kolegium, tak ogólnikowo sformułowany wniosek nie mógł być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. i nie może prowadzić do uznania, że Stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego uzasadniającego dopuszczenie go do udziału w sprawie na prawach strony. Podane przez Stowarzyszenie okoliczności nie mają charakteru konkretnego, odnoszącego się do przedmiotowego przedsięwzięcia i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany w rozpoznawanej sprawie związek pomiędzy celami statutowymi a interesem społecznym.

Ponadto, jeżeli organizacja społeczna pretenduje do roli uczestnika postępowania administracyjnego na prawach strony w konkretnej sprawie, powinna również wykazać swoje kwalifikacje merytoryczne wiążące się z przedmiotem tego postępowania. Tymczasem Stowarzyszenie ograniczyło się do ogólnikowego stwierdzenia, że jest ono wyspecjalizowane w sprawach ochrony środowiska, a udział w przedmiotowym postępowaniu niewątpliwie przyczyni się do pełniejszej jego ochrony. Zdaniem Kolegium niewystarczające do udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest powoływanie się na znajomość kwestii objętych celami statutowymi bez jednoczesnego wykazania, że taka jednostka ma dostateczne rozeznanie w konkretnej sprawie, w której ma zamiar uczestniczyć.

Kolegium wskazało, że postępowanie w rozpatrywanej sprawie toczyło się na podstawie art. 237 ustawy Prawo ochrony środowiska. Przepis ten stanowi, że w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że postępowanie w przedmiocie przeglądu ekologicznego jest wszczynane z urzędu, a generalnie stroną postępowania jest inwestor - prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska, na którego może zostać nałożony obowiązek przedłożenia przeglądu ekologicznego.

Nadto, Kolegium podniosło, że akta przedmiotowej sprawy nie zawierają wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie tej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu ani tym bardziej postanowienia organu pierwszej instancji w tym zakresie. W ocenie Kolegium, udziału odwołującego w postępowaniu nie może legitymizować również znajdujące się w aktach sprawy pismo z dnia [...] czerwca 2019 r., gdyż nie zostało ono podpisane przez osoby upoważnione do reprezentacji Stowarzyszenia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższe postanowienie o niedopuszczalności odwołania złożyło Stowarzyszenie B z siedzibą w P..

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. - poprzez bezpodstawne uznanie, że wniesienie odwołania przez Skarżącego, w przedmiotowej sprawie, było niedopuszczalne;

2) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 31 § 2 k.p.a. - poprzez bezpodstawną odmowę dopuszczania organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, mimo że, jest to uzasadnione celami statutowymi Skarżącego, a także przemawia za tym interes społeczny;

3) art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 § 2 k.p.a. - poprzez bezpodstawne i niewynikające z przepisów prawa stwierdzenie, że wniosek Skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu nie stanowił również wniosku o dopuszczenie do udziału w tymże postępowaniu;

4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i jej gwarancji, a także brak wyjaśnienia istotnych okoliczności przedmiotowej sprawy oraz brak odzwierciedlenia ich w materiale dowodowym, w tym zwłaszcza zdeprecjonowanie i pominięcie pisma Skarżącego z dnia [...] stycznia 2020 r., w którym precyzyjnie, a także wyczerpująco uzasadniono przesłankę interesu społecznego;

5) art. 80 k.p.a. - poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów w przedmiotowej sprawie;

6) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 64 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie przez Organ rozstrzygnięcia, które pozostaje w sprzeczności z zasadą wzbudzania zaufania do władzy publicznej, a w szczególności brak wezwania Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych i następnie powołanie się na te braki w sytuacji uniemożliwiającej ich uzupełnienie w administracyjnym toku instancji

7) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez wydanie ogólnikowego i blankietowego uzasadnienia, które istotnie odbiega od okoliczności przedmiotowej sprawy.

Stowarzyszenie zarzucając powyższe, wniosło o uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie obszernie rozwinęło podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odwołując się do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2019r., poz. 2325, zwanej dalej "P.p.s.a.").

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2020r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że nie może się ono ostać w obrocie prawnym.

Zgodnie z przepisem art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w (toczącym się) postępowaniu dotyczącym innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W szczególności organizacja społeczna, która domaga się wszczęcia postępowania, nie musi żądać jednocześnie dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. W wypadku bowiem, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostanie uznane przez organ administracji publicznej za zasadne, organizacja społeczna uczestniczy w tym postępowaniu na prawach strony. Do uznania organizacji społecznej należy zaś, czy będzie uczestniczyła w postępowaniu wszczętym na jej żądanie (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Gdańsk 2020, art. 31, e-lex). Organ administracji publicznej bierze tu pod rozwagę jedynie przesłanki wymienione w art. 31 § 1 k.p.a., a zatem jest obowiązany uznać żądanie za bezzasadne, jeżeli stwierdzi brak jednej z przesłanek określonych w tym przepisie. Zgodnie z wyrokiem NSA z [...] września 2010 r. (sygn. akt II OSK [...], dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wykładnia art. 31 § 1 k.p.a. winna się odbywać w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. – to na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej.

W przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie B z siedzibą w P. pismem z [...] czerwca 2019r. wniesionym w postaci dokumentu elektronicznego złożyło wniosek do Starosty P. o wydanie decyzji nakładającej obowiązek na Spółkę A oraz na K. C. przeprowadzenia przeglądu ekologicznego dla przedsięwzięcia polegającego na prowadzeniu chlewni w N. W. U..

Organ I instancji wprawdzie formalnie nie wszczął postępowania w sprawie, które zgodnie z art. 237 ustawy z 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2019r., poz. 1396 ze zm.) wszczynane jest z urzędu, to jednak podjął czynności procesowe zmierzające do zebrania materiału dowodowego, wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz wydał decyzję merytoryczną kończącą postępowanie zainicjowane przez Stowarzyszenie. Organ I instancji w trybie art. 10 § 1 k.p.a. zapewnił także udział Stowarzyszeniu w sprawie i doręczył decyzję Starosty z [...] października 2019r. W istocie, w sprawie zaistniała konstrukcja "faktycznego" dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, która wprawdzie nie ma oparcia w treści i celu art. 31 § 1 k.p.a., ale jest nadal akceptowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jeżeli organ administracji nie wydał postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, fakty te należy uznać za dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym. Organizacja społeczna, którą organ faktycznie dopuścił do udziału w postępowaniu i traktował jako podmiot na prawach strony ma również prawo złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (zob. wyrok NSA z [...] lutego 2011 r., II OSK [...], LEX nr 992552). Skoro taka organizacja poprzez działania faktycznie została dopuszczona do udziału w sprawie, to posiada również prawo złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (wyr. NSA z [...] maja 2018r., sygn. akt II OSK [...], dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nietrafiony jest zatem argument Kolegium, że Stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do postępowania w niniejszej sprawie na mocy stosownego postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu, skoro postępowanie w przedmiocie przeglądu ekologicznego wszczynane jest z urzędu. Powyższe stanowisko potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że chociaż postępowanie w przedmiocie przeglądu ekologicznego jest wszczynane z urzędu, nie oznacza to, że nie mogą w nim uczestniczyć inne podmioty niż inwestor, pod warunkiem, iż wykażą swój interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Należy bowiem odróżnić kwestię wszczęcia postępowania w tej sprawie z urzędu od uznania określonych podmiotów za strony toczącego się w tej sprawie postępowania administracyjnego (por. wyr. NSA z [...] grudnia 2013r., sygn. akt II OSK [...], dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stroną postępowania o zobowiązanie prowadzącego instalację podmiotu korzystającego ze środowiska jest tylko inwestor prowadzący daną instalację jako podmiot korzystający ze środowiska, na którego jest właśnie nałożony obowiązek przedłożenia przeglądu ekologicznego. Natomiast inne podmioty mogą być stroną takiego postępowania jeżeli wykażą interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., tak jak np. właściciel nieruchomości położonej w obszarze negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, nawet jeżeli dane postępowanie jest wszczynane z urzędu (zob. wyr. NSA z [...] stycznia 2019r., sygn. II OSK [...], dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W takim stanie, odnośnie prawa organizacji społecznej do złożenia odwołania należy podzielić pogląd, że "z uprawnienia organizacji społecznej do żądania wszczęcia postępowania [...] nie można wyprowadzić prawa do żądania ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w toku instancji" (B. Adamiak [w:] Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz, 1996r., s. 558). Zatem tylko organizacja społeczna, która została dopuszczona do udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, może skutecznie złożyć odwołanie od decyzji wydanej w tym postępowaniu, chyba że organ administracji publicznej naruszył obowiązek wynikający z art. 31 § 4 k.p.a. Skoro w przedmiotowej sprawie, na skutek wniosku Stowarzyszenia organ I instancji w istocie wszczął i prowadził postępowanie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia przeglądu ekologicznego, to faktycznie dopuścił Stowarzyszenie do udziału w sprawie wszczynanej z urzędu.

Jakkolwiek organ odwoławczy zgodnie z art. 15 k.p.a. dokonuje ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Zasadnie zatem wezwał Stowarzyszenie do wykazania przesłanek wynikających z art. 31 § 1 k.p.a. warunkujących udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym.

Należy bowiem wskazać, że wykładnia gramatyczna przepisu art. 31 § 1 k.p.a. wskazuje, że w obu przypadkach, tj. wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu, muszą być kumulatywnie spełnione te same przesłanki: wniosek musi być uzasadniony celami statutowymi i przemawiać za tym musi interes społeczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt II OSK [...], LEX nr 2324251). Istnienie interesu społecznego, jako jeden z wymogów dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, wymaga – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] marca 2017 r. (sygn. akt II OSK [...], LEX nr 2274750) – uwzględnienia poglądu, zgodnie z którym nie ma trwałej, stałej definicji interesu społecznego. Jego treść jest ciągle zmieniającą się kompozycją i balansem różnorodnych wartości określonego społeczeństwa w określonym czasie. Przy stałych celach statutowych organizacji społecznej zmianie mogą ulegać wymagania interesu społecznego, które przemawiają albo za uwzględnieniem żądań danej organizacji, albo za ich oddaleniem. Udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może przy tym służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] marca 2017 r., sygn. akt II GSK [...], LEX nr 2288667). To organizacja społeczna winna powołać okoliczności, które przemawiają za uznaniem, że interes społeczny uzasadnia w danej sprawie wszczęcie postępowania przez organ z urzędu lub dopuszczenie organizacji do udziału w toczącym się postępowaniu. Organizacja społeczna winna uprawdopodobnić, choć nie udowodnić, że istnieje interes społeczny, aby w danej sprawie wszcząć postępowanie z urzędu lub dopuścić organizację do udziału w postępowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt II OSK [...], LEX nr 2279378). Ponieważ pojęcie interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a., nie zostało ustawowo zdefiniowane, treść temu pojęciu nadaje organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie. Rozstrzyganie kwestii udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby musi być zatem połączone z rozważeniem, czy za tym udziałem przemawia interes społeczny. Ergo wniosek o wszczęcie postępowania musi zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające i to na organizacji społecznej żądającej wszczęcia postępowania ze względu na interes społeczny, ciąży obowiązek wykazania istnienia takiego interesu społecznego w danym postępowaniu. Jednocześnie organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględniania wniosku organizacji społecznej tylko z tej przyczyny, iż charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Musi towarzyszyć temu dodatkowa ocena, że organizacja wystąpiła w celu ochrony interesu społecznego. Przy czym podnieść należy, że nie można łączyć kwestii istnienia interesu społecznego z wstępnym ustaleniem zasadności wnioskowanego przez organizację sposobu zakończenia postępowania. W fazie wszczęcia postępowania nie podlegają badaniu przesłanki istotne w stadium rozpoznawczym (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK [...], dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy jednak dodać, że nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny. Obowiązkiem organu administracji publicznej bowiem jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej. Nie wystarczy przy tym ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne i prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt II OSK [...], LEX nr 2177580).

W ocenie Sądu takie okoliczności wskazujące na interes społeczny Stowarzyszenia B w sprawie dotyczącej nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego dotyczącego przedsięwzięcia polegającego na prowadzeniu chlewni Stowarzyszenie wykazało.

Nie budziło przy tym wątpliwości organu odwoławczego, że wszczęcie przedmiotowego postępowania było uzasadnione celami statutowymi Stowarzyszenia. Z Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych Krajowego Rejestru Sądowego Stowarzyszenia B w P. wynika, że celami statutowymi są m.in.: propagowanie zdrowego i aktywnego modelu życia (pkt 1); działania na rzecz środowiska naturalnego i praw zwierząt (pkt 7). Wskazane wyżej cele statutowe odwołującego są ściśle zbieżne z przedmiotem niniejszego postępowania, które jest związane z prawem ochrony środowiska.

Uzasadniając interes społeczny przemawiający za udziałem w postępowaniu Stowarzyszenie argumentowało, że jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz ochrony środowiska naturalnego. Celem Stowarzyszenia jest podniesienie świadomości ekologicznej społeczeństwa, gdyż edukacja ta jest najważniejszym instrumentem realizacji zasad zrównoważonego rozwoju. Odwołujący od lat podejmuje działania na rzecz zachowania przyrody i zapobiegania jej dewastacji. Działania podejmuje na obszarze powiatu p., z uwagi na szczególne walory środowiska naturalnego tego regionu. W swej działalności Stowarzyszenie skupiało się również na zapobieganiu bezmyślnemu powstawaniu i funkcjonowaniu ferm przemysłowych. Stowarzyszenie podnosiło, że skutkiem działania tych ferm jest degradacja środowiska naturalnego, zatrucie wód i wymieranie ryb, zwiększone użycie nawozów azotowych, oddziaływanie na sąsiadujące nieruchomości, wpływanie na poziom życia i zdrowie mieszkańców oraz emitowanie zanieczyszczeń zapachowych oraz wymieranie małych rodzinnych gospodarstw wiejskich. Stowarzyszenie stoi na straży przestrzegania unormowań krajowych dotyczących ochrony środowiska, jak i aktów prawa Unii Europejskiej. Stowarzyszenie wskazało, że za swoje działania było wielokrotnie nagradzane, cieszy się nienaganną opinią, a jego członkowie i współpracownicy posiadają ekspercką wiedzę z zakresu prawa i postępowania administracyjnego, tematyki ochrony przyrody, a także nauk przyrodniczych. Okolicznościami potwierdzającymi doświadczenie Stowarzyszenia, związane z aktywnością w podobnych postępowaniach są działania faktyczne i prawne podejmowane m.in. w sprawach gospodarki odpadami w P., ochrony zwierząt (np. w schroniskach), działalności Koalicji Społecznej Stop Fermom Przemysłowym (np. budowa fermy w gminie C.), projekt Społeczne Pogotowie Ekologiczne, projekt Powiatowego Centrum Współpracy Organizacji Pozarządowych w P., projekty Centrum Informacyjno Doradczego (CID), działalności Koalicji Ratujmy Rzeki, wstrzymania wycinki pomników przyrody w P. , inicjatyw związanych z ograniczeniem uśmiercania zwierząt (myślistwo i łowiectwo, przemysłowa produkcja mięsa).

Nadto, Stowarzyszenie podnosiło, że za wszczęciem przedmiotowego postępowania i dopuszczeniem do udziału przemawia, zatem interes społeczny, związany z: ochroną środowiska naturalnego (możliwość negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia - chlewni na środowisko), ochroną zwierząt (przed uśmierceniem i przetrzymywaniem zwierząt w trudnych warunkach), ochroną zdrowia ludzkiego i zapewnieniem odpowiedniej jakości życia okolicznych mieszkańców (z uwagi na ryzyko oddziaływań, np. zapachowych), umożliwieniem podjęcia stosownych działań zapobiegawczych i naprawczych, zmierzających do zniwelowania oddziaływania na środowisko, zapewnieniem, przez udział w postępowaniu fachowego podmiotu społecznego, aby działalność inwestora i organu nie godziła w zasady: legalności, prawdy materialnej, zrównoważonego rozwoju.

W ocenie Sądu, Stowarzyszenie wykazało konkretnie, że wskazane w Regulaminie cele działalności są związane i dotyczą przedmiotowego postępowania administracyjnego, które zainicjowało i to na rzecz nie swoją, ale interesu społecznego. Wskazało konkretne działania i aktywności, które cele te realizują. Stowarzyszenie wykazało, że inicjując przedmiotowej postępowanie działa w interesie społecznym służących ochronie środowiska i ochronie zdrowia okolicznych mieszańców. Z wykazu podejmowanych inicjatyw społecznych, zwłaszcza dotyczących ferm przemysłowych, wraz z innymi stowarzyszeniami i organizacjami ekologicznymi, Stowarzyszenie podejmuje działania w interesie społecznym, a nie indywidualnym samego Stowarzyszenia (potwierdzenie można znaleźć na ogólnodostępnych stronach internetowych tych inicjatyw). Wskazane w piśmie z [...] stycznia 2020r. (k. 22 akt adm. II inst.) konkretne okoliczności faktyczne świadczą o tym, że kierując się celami statutowymi i interesem społecznym Stowarzyszenie zainicjowało przedmiotowe postępowanie w sprawie sporządzenie i przedłożenia przeglądu ekologicznego przedsięwzięcia polegającego na prowadzeniu chlewni w N. W. U..

Nadto zauważyć należy, że do wniosku o wszczęcie postępowania Stowarzyszenie załączyło ekspertyzę dotyczącą oddziaływania przedmiotowej chlewni na tereny przyległe, opracowanej na zlecenie mieszkańców przez doktora nauk rolniczych w dyscyplinie kształtowania środowiska, inżynierii i ochrony środowiska Uniwersytetu Przyrodniczego w P.. Okoliczność ta także wskazuje, że inicjując przedmiotowe postępowanie Stowarzyszenie działa w interesie społecznym, zwłaszcza społeczności lokalnej miejscowości N. W. U.. Przy czym, Stowarzyszenie w ten sposób przyczynia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy co do jej istoty.

W tym stanie sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.

Wobec powyższego zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego należy uchylić i organ ten winien rozpatrzyć merytorycznie odwołanie Stowarzyszenia od decyzji Starosty [...] z [...] października 2019r. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę uiszczonego w sprawie wpisu od skargi w wysokości [...] zł (§2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.), wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł. (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł, łącznie [...] zł., jak w punkcie 2 wyroku.

Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 25 maja 2020 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (zarządzenie z 4 września 2020r., k. 65 akt sąd.).