Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt SA/Ł 1212/95
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1996-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 1976 nr 7 poz. 36
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Rady Państwa z dnia 16 lutego 1976 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r.
article: par. zał. Nr 1 poz. 59 pkt 1
journal: Dz.U. 1991 nr 38 poz. 165
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od osób fizycznych oraz nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, ulg, zwolnień i trybu płatności tego podatku.
Teza: W konstytucyjnym państwie prawa podatnik, jako obywatel nie może zostać skutecznie prawnie zobowiązany do ponoszenia negatywnych skutków niedoskonałości prawodawczych czy też ułomności techniki legislacyjnej, a nadto nie można na niego przerzucać rozwiązywania wątpliwości co do brzmienia prawa, jak i jego stosowania, jeżeli obiektywnie rzecz biorąc, wątpliwości te istnieją tak dla obywateli, jak i organów państwowych.

TEZY

W konstytucyjnym państwie prawa podatnik, jako obywatel nie może zostać skutecznie prawnie zobowiązany do ponoszenia negatywnych skutków niedoskonałości prawodawczych czy też ułomności techniki legislacyjnej, a nadto nie można na niego przerzucać rozwiązywania wątpliwości co do brzmienia prawa, jak i jego stosowania, jeżeli obiektywnie rzecz biorąc, wątpliwości te istnieją tak dla obywateli, jak i organów państwowych.


UZASADNIENIE

Organy podatkowe obu instancji określiły zobowiązanie podatkowe w podatku obrotowym odnośnie roku 1993 w stosunku do Marka L. - zwanego dalej skarżącym - na kwotę 65.335.000 zł.

Powołano się przy tym, iż skarżący prowadząc działalność m.in. w postaci usług hafciarskich na powierzonych dzianinach klasyfikuje ją według Klasyfikacji Usług w podbranży 19 003 - tj. grupy usług wolnych od obowiązku podatkowego, podczas gdy zdaniem organów podatkowych usługi powyższe zgodnie z Klasyfikacją Usług mieszczą się w podbranży 20 102 "Usługi dziewiarskie" i stosownie do poz. 59 pkt 1 zał. Nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r. w sprawie stawek podatku obrotowego od osób fizycznych oraz nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, ulg, zwolnień i trybu płatności tego podatku /Dz.U. nr 38 poz. 165 ze zm./ podlegają opodatkowaniu. Jako argument za tym stanowiskiem organy powołały pismo Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Statystyki z maja 1992 r. wypowiadające się w tym temacie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

(...) Aby skutecznie powołać się na wzmiankowane pismo Ośrodka Badawczo-Rozwojowego GUS organy podatkowe winny dowieść, że nie tylko dotyczyło czy dotyczyć mogło skarżącego, ale i stanowisko w nim prezentowane było w rozpoznawanym okresie relatywnie chociażby niezmienne. a skarżący się z nim zapoznał lub chociażby dokładając przeciętnej staranności - mógł i powinien zapoznać. Dowodu takiego nie przeprowadzono, a ponadto w aktach sprawy znajdują się również inne pisma pochodzące od organów statystycznych czy też finansowych, które bądź rozstrzygają, bądź też sugerować mogą rozstrzygnięcie po myśli skarżącego. Drugim pomocniczym argumentem może być okoliczność, że zbliżone wykorzystanie tkanin i dzianin, a także analogiczność procesów technologicznych. które na nich są bądź mogą być wykonywane, czynią z tego punktu widzenia granicę między tymi materiałami stosunkowo płynną i dla podmiotu gospodarczego dokonującego działań technologicznych na powierzonym materiale trudno zauważalną lub nawet nieistotną. Zasadnicze jednak argumenty za uzasadnionym rozstrzygnięciem są następujące:

W świetle sformułowań Zeszytów Metodycznych GUS przybliżających omawiane podbranże, różnych ich interpretacji i to zarówno przez podatników, jak i organy państwowe - finansowe i statystyczne - nie ulega wątpliwości, że kwestia klasyfikacji usług na dzianinach i tkaninach nie była do końca jasna i budziła uzasadnione wątpliwości co do subsumcji prawnej w świetle powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 1991 r.

Z racji posłużenia się przez prawodawcę analizowanego rozporządzenia podatkowego odwołaniem do zapisów o charakterze i etiologii stricte statystycznej, spór i wątpliwości co do opinii wykonywanych co do zasady wyłącznie dla celów statystyki przeradza się- w spór prawny co do istnienia lub nieistnienia obowiązku podatkowego w świetle zapisu poz. 59 pkt 15 i poz. 59 pkt 45 załącznika Nr 1 do tegoż aktu prawnego, co tym bardziej zwiększa trudności w skutecznym zagwarantowaniu pewności, stałości i bezpieczeństwa prawnego, że opinie lub odpowiedzi klasyfikacyjno-statystyczne prezesa GUS lub jego organów nie mają same przez się mocy obowiązującego erga omnes aktu prawnego podatkowego ani też charakteru, znaczenia i skutków decyzji administracyjnej.

Samo literalne brzmienie Zeszytów Metodycznych GUS, niezbędnych z konieczności dla zrozumienia niektórych dość enigmatycznie brzmiących zapisów przywołanego załącznika odnośnie podbranży 19 003 /gdzie nota bene mowa nawet expressis verbis o spornym haftowaniu/ bliższe jest o wiele bardziej działalności skarżącego od opisu podbranży 20 102 /na którą powołują się organy podatkowe/, który, co tu godne nawet zacytowania, opiewa na: "usługi związane z okryciami, ubiorami, bielizną osobistą, nakryciami głowy; naprawa wyrobów pończoszniczych /repasacja, dorabianie stopy/".

W tym stanie rzeczy, jeżeli organy podatkowe powołują się na błąd podatnika co do zakwalifikowania przez niego w procesie samoobliczania podatku jego działalności do nieprawidłowej podbranży, to na zarzut ten odpowiedzieć należy, że błąd ów, jeżeli nawet był błędem, wyniknął co najmniej w znacznym stopniu również z niedoskonałości rozwiązań zapisów prawnych i statystycznych prawnie znaczących.

W konstytucyjnym państwie prawa, obowiązek dążenia do którego jak i podstawowe którego zasady wywieść można i należy poprawnie z art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. 1976 nr 7 poz. 36 ze zm./ utrzymanego w mocy przez art. 77 in fine Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 84 poz. 426 ze zm./, podatnik jako obywatel nie może zostać skutecznie prawnie zobowiązany do ponoszenia negatywnych skutków niedoskonałości prawodawczych czy też ułomności techniki legislacyjnej, a nadto nie można na niego przerzucać rozwiązywania wątpliwości co do brzmienia prawa jako i jego stosowania, jeżeli obiektywnie rzecz biorąc, tak jak w sprawie niniejszej, wątpliwości te istnieją tak dla obywateli, jak i organów państwowych. Konstytucyjne państwo prawa opiera się między innymi na zasadzie praworządności, to jest przestrzeganiu prawa, w tym praw obywateli, przez organy państwowe. Odnosząca się natomiast do obywateli przestrzegalność prawa szczególnie w tak labilnej i trudnej do przeciętnego odbioru problematyce podatkowej, musi mieć u swej podstawy dostateczną pewność i bezpieczeństwo prawne.