Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4755/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, 2 i 3, art. 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 106 § 3, art. 138 § 2, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 429/16 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 lipca 2016 r. (sygn. akt I SA/Sz 429/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi M. W. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r. (nr [...]) w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 oddalił skargę.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] i Miasta K. z siedzibą w K. (dalej jako: ARiMR w K.), wpłynął wniosek M. W. (dalej jako: "Producent, "Skarżący") o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013. We wniosku tym zadeklarowano do płatności 12 działek rolnych znajdujących się na 14 działkach ewidencyjnych, położonych w powiecie [...], gminie B. obrębie ewidencyjnym Z. o nr 41/1, 41/2, 43/1, 46/5, 59/10, 8, 85/3, 85/4, 86/3, 88/1, 91/1, 94, 1, 90/1. Producent zadeklarował do płatności ONW działki rolne o łącznej powierzchni 35,39 ha.

Podczas weryfikacji wniosku organ I instancji stwierdził, że działki ewidencyjne o nr 1 oraz 90/1 zostały zadeklarowane również przez innego producenta, tj. I. G., która oświadczyła, że użytkowanie ww. działek jest zgodne z umową dzierżawy z dnia [...] marca 2010 r. oraz informacją o wykonywanych w kwietniu 2013 r. zabiegach włókowania, likwidacji kretowisk oraz wyrównywania działki. Ponadto, w miesiącu czerwcu zostały wycięte samosiewy drzew i przeprowadzono zbieranie kamieni. I. G. przedłożyła również dane osób, które były świadkami zabiegów wykonywanych na działkach nr 90/1 i 1 Z. Natomiast w dniu [...] września 2013 r. I. G. złożyła plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2010-2015, z którego wynikało, iż działka nr 1 objęta jest programem Rolnictwa Ekologicznego wariant 2.1 Uprawy rolnicze, a działka nr 90/1 programem Rolnictwa Ekologicznego wariant 2.3 Trwałe użytki zielone. Dołączono również rejestr działań agrotechnicznych, w którym dokonano wpisów dotyczących rodzajów przeprowadzanych zabiegów agrotechnicznych: kwiecień 2013 r. włókowanie, czerwiec 2013 r. wycinka drzew i zbieranie kamieni, wrzesień 2013 r. koszenie, przetrząsanie i zbiór.

Na zadeklarowanych przez Producenta we wniosku działkach przeprowadzono w dniach [...] października 2013 r. kontrole w zakresie wzajemnej zgodności oraz kwalifikowalności powierzchni.

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. zawiesił postępowanie w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013, w związku z toczącym się przed Sądem Rejonowym w Białogardzie Wydział I Cywilny postępowaniem w przedmiocie ustalenia posiadania spornej nieruchomości między Producentem a I. G.

W dniu [...] stycznia 2015 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie.

W toku prowadzonego postępowania przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków zawnioskowanych przez strony konfliktu kontroli krzyżowej i sporządzono protokoły z przesłuchania: P. R., G. R., B. M., A. W. (świadkowie wnioskowani przez M. W.) oraz A. J., B. A. i G. W. (świadkowie wnioskowani przez I. G.).

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2013 r.

W uzasadnieniu wskazał, że płatność została odmówiona ze względu na różnicę wynoszącą powyżej 20% między powierzchnią zadeklarowaną do płatności - 35,39 ha a powierzchnią stwierdzoną - 25,63 ha. Organ wyjaśnił, że powierzchnia stwierdzona wynikała z wykluczenia z płatności działek ewidencyjnych nr 90/1 o powierzchni 2,09 ha oraz działki nr 1 o powierzchni 7,76 ha, co do których ustalono, że Producent nie był ich posiadaczem na dzień 31 maja 2013 r.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie, decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2015 r.

Organ odwoławczy odwołał się do treści przepisów § 2 pkt 2, pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm. – dalej zwanego: "rozporządzeniem z dnia 11 marca 2009 r."), art. 18 ust. 1, art. 21 ust. 3 ustawy EFROW oraz art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm. - dalej zwanej: "ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów").

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że spełnienie kryterium posiadania gruntów jest jednym z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności, przy czym, gdy grunt stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2010 r. E. P. (właścicielka działek nr 90/1 i 1) zawarła umowę dzierżawy z I. G. na okres 5 lat, tj. do dnia [...] marca 2015 r. W dniu [...] stycznia 2013 r. właścicielka działek zawarła z Producentem umowę przedwstępną sprzedaży działek ewidencyjnych nr 90/1 i 1 oraz poinformowała go o obowiązującej umowie dzierżawy. Następnie w dniu [...] marca 2013 r. zawarta została z Producentem umowa przeniesienia własności. W dniu [...] września 2013 r. Producent wypowiedział I. G. umowę dzierżawy (ze skutkiem na dzień [...] marca 2014 r.), a następnie pismem z dnia [...] października 2013 r., rozwiązując umowę dzierżawy bez wypowiedzenia, wezwał I. G. do zaniechania naruszeń wymienionych w § 5 i § 8 umowy dzierżawy, wyznaczając jej termin 14 dniowy na doprowadzenie gruntów do właściwej kultury i uregulowania podatku, przy czym organ zauważył, że w przypadku stwierdzenia przez Producenta, że I. G. niewłaściwie użytkowała grunty, to należałoby uznać, iż grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej również przez Producenta.

Dalej organ wskazał, że w dniu 25 października 2013 r. Sąd Rejonowy w Białogardzie Wydział I Cywilny (sygn. akt I C 1394/13) postanowił udzielić zabezpieczenia I. G. przez ustanowienie zakazu naruszania i utrudniania korzystania z nieruchomości nr 90/1 i 1 przez Producenta.

W toku postępowania Producent oraz powołani przez niego świadkowie oświadczyli, iż przeprowadzili koszenie i zbiór siana, jednakże żaden ze świadków nie potwierdził, aby wykonywał na gruncie włókowanie, usuwanie kretowisk oraz dokonywał podsiewu traw z koniczyną. Z zeznań świadków powołanych przez I. G. wynikało zaś, że na spornych gruntach wykonano bronowanie, usunięto samosiejki drzew oraz równano kretowiska, natomiast z zeznań świadków Producenta wynika, że wykonano koszenie w miesiącu wrześniu 2013 r. przez drugą stronę konfliktu. Organ uznał, że nie może zanegować braku wykonania koszenia w miesiącu wrześniu 2013 r. przez stronę konfliktu, bowiem Producent nie udowodnił, iż takich czynności na gruncie nie przeprowadzono.

Organ odwoławczy poddał analizie także rejestr działań agrotechnicznych i doszedł do wniosku, iż zawarte w nim informacje nie są zgodne z twierdzeniami świadków. Tym samym ww. rejestr wskazywać może na jego niedbałe prowadzenie lub uzupełnienie jego elementów tak, aby wykazać ich użytkowanie na dzień 31 maja 2013 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, iż producent zakupił grunty obciążone umową dzierżawy, o której wiedział, a którą dopiero pismem z dnia [...] września 2013 r. skutecznie wypowiedział. Okoliczności te wskazują, że zakupiony grunt był użytkowany od 2010 r. przez I. G. i pozostawał w jej posiadaniu na dzień 31 maja 2013 r. Natomiast próba użytkowania gruntów przez Producenta sprowadza się do dokonania wykoszenia i zbioru gruntów przez niego nieużytkowanych, tj. naruszenia posiadania, a nie jego posiadanie. Konsekwencją naruszonego posiadania było dokonanie kolejnego pokosu przez I. G., a następnie w dniu [...] września 2013 r. udzielenie jej zabezpieczenia roszczenia przez ustanowienie zakazu naruszania i utrudniania korzystania z nieruchomości o nr 1 i 90/1, co jak wskazał ten organ potwierdza wyrok z dnia 4 czerwca 2014 r. (sygn. akt I C 1394/13) oraz z dnia 28 kwietnia 2015 r. (sygn. akt VII Ca 110/15).

Tym samym zdaniem organu odwoławczego uznać należało, że choć M. W. jest właścicielem przedmiotowych gruntów, to jednak nie był ich faktycznym posiadaczem na dzień 31 maja 2013 r. Oceny tej nie zmienia fakt dokonania w okolicach maja-czerwca czynności polegających na przeprowadzeniu pierwszego pokosu traw.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że podstawą do uznania, że producent rolny jest posiadaczem gruntów rolnych jest jedynie posiadanie gruntów o charakterze trwałym, a związek z rzeczą nie powinien wyrażać się w sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możliwości korzystania z niej przez czas nieokreślony. Wobec tego w ocenie organu powyższe incydentalne naruszenie posiadania nie spowodowało jego wyzbycia się, a tym samym posiadaczem spornych gruntów na 31 maja 2013 r. był ich dzierżawca (posiadacz zależny), a nie odwołujący się.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Producent wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji albowiem zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz dopuszczenie i przeprowadzenie: dowodów uzupełniających z dokumentów, na okoliczność spełnienia przez skarżącego przesłanek ustawowych do uzyskania płatności i wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016, poz. 718 - dalej: "p.p.s.a."), postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz 428/16 i I SA/Sz 429/16 do wspólnego rozpoznania oraz odrębnego rozstrzygnięcia.

Na rozprawie Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalić wniosek zawarty w skardze odnośnie przeprowadzenia dowodu z informacji Koła Łowieckiego wskazując, że nie ma on znaczenia dla rozpoznania sprawy. Ponadto, poinformowano strony, że wniosek dowodowy zawarty w skardze o przeprowadzenie dowodu z rejestru działań agrotechnicznych nie może być rozpoznawany z uwagi na treść art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, nie ma więc potrzeby prowadzenia dowodu, który jest załączony do akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę stwierdził, że § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. wskazując, że rolnik ubiegający się o przyznanie prawa płatności ONW musi spełnić łącznie wszystkie wskazane w nim warunki, a stwierdzenie przez organ braku spełnienia przynajmniej jednego z tych warunków stanowi podstawę do odmowy przyznania tej płatności. Sąd powołał się na przepis art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów definiujący termin "producenta rolnego" jako osobę fizyczną (...) będącą: posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 (tj. osobą fizyczną lub prawną bądź grupą osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą), lub posiadaczem zwierzęcia.

Oznacza to, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności ONW mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku, a więc, czy spełnia warunki niezbędne do uznania bycia "producentem rolnym" w rozumieniu ww. przepisu.

Jednym z warunków ubiegania się o płatności ONW jest "posiadanie" przez rolnika działek rolnych w dniu 31 maja, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Ustawodawca wskazując w § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2011 r. na "posiadanie" jako jedną z koniecznych przesłanek warunkujących rozpoznanie wniosku, odnosi to pojęcie do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014, poz. 121 ze zm. – dalej jak; "k.c."). Znaczenie tego przepisu nie może jednak być pojmowane w oderwaniu od celu wprowadzenia instytucji płatności do porządku prawnego. Konstrukcja instytucji płatności obszarowych dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów k.c., ale nadto należy je rolniczo użytkować. Tym samym przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być oceniana w kontekście posiadania tytułu prawnego podmiotu wnioskującego o płatność, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. Oznacza to także, że niedysponowanie przez drugą stronę sporu krzyżowego stosownym tytułem prawnym (tutaj tytułem własności na dzień 31 maja 2013 r.), jak wskazuje Skarżący, do faktycznie posiadanej nieruchomości (tutaj dzierżawionej od dnia [...] marca 2010 r. przez I. G.) - nie może skutkować automatycznym wyłączeniem tegoż producenta z systemu pomocy.

Istotny przy tym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest przepis art. 18 ust. 1 ustawy EFROW, zgodnie z którym, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Sąd I instancji uznał, że istotą rozpoznawanej sprawy jest wyjaśnienie, czy organ prawidłowo dokonał ustaleń i ich oceny uznając, że skarżący występując z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach płatności ONW do gruntów rolnych położonych na działkach o nr 1 i 90/1 o łącznej powierzchni 9.76 ha nie spełnił ustawowych warunków przyznania płatności ONW na rok 2013, tj. nie był w ich posiadaniu na dzień 31 maja 2013 r. oraz nie użytkował ich rolniczo przez cały rok 2013.

WSA analizując ustalenia organu uznał, że skarżący pismem z dnia [...] września 2013 r. skutecznie rozwiązał z I. G. umowę dzierżawy działek rolnych o nr 1 i 90/1 ze skutkiem na dzień [...] marca 2014 r. Odnosząc się do drugiego rozwiązania umowy dzierżawy z dnia [...] marca 2010 r. pismem z dnia [...] października 2013 r. bez wypowiedzenia WSA (odwołując się do ustaleń Sądu Rejonowego w Białogardzie zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r. I C 1394/13) uznał, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, by istniały powody do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z przyczyn określonych w § 8 umowy dzierżawy z dnia [...] marca 2010 r., co stanowi podstawę do przyjęcia, że ta czynność była jedynie próbą wcześniejszego rozwiązania umowy dzierżawy, tj. przed dniem [...] marca 2014 r., jednakże czynność ta nie wywołała skutku prawnego w postaci skutecznego rozwiązania umowy. Samo gołosłowne twierdzenie bez poparcia konkretnymi dowodami na istnienie powodu do rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym, przewidzianego w umowie nie mogło przynieść określonego rezultatu, tym bardziej w sytuacji, gdy wcześniej już skutecznie dokonano rozwiązania tej umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia właśnie z powodu określonego w § 8 pkt 1, stosownie do pisma z dnia [...] września 2013 r.

Sąd I instancji podkreślił również, że dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie miała treść pisma z dnia [...] października 2013 r., w którym skarżący wprost wskazał, a tym samym przyznał, że jeszcze w dniu [...] października 2013 r. nie był w posiadaniu i nie użytkował spornych działek rolnych o nr 1 i 90/1 przez cały rok 2013, skoro jeszcze w tym piśmie wezwał I. G. "do niezwłocznego przygotowania dzierżawionego areału w celu przekazania właścicielowi w stanie niepogorszonym. Brak dostosowania się do ww. wezwania spowoduje objęcie dzierżawionej dotąd nieruchomości w posiadanie przez właściciela bez dalszej korespondencji", co tym samym jednoznacznie świadczyło, że w dniu 31 maja 2013 r. Skarżący nie był w posiadaniu spornych gruntów i nie użytkował ich rolniczo.

Ponadto z akt sprawy wynikało, że w roku 2013 zabiegi agrotechniczne na spornych gruntach w sposób trwały, nie jednorazowy, wykonywała I. G., tj. przy pomocy innych osób (A. J., B. A. i G. W.) wykonywała bronowanie, zbieranie kamieni, usuwanie samosiejek drzew, równanie kretowiska, grabienie, koszenie, balotowanie i zbiór. Zeznania przesłuchanych ww. osób w charakterze świadka co do czasu wykonywania tych czynności i ich rodzaju korespondują ze sobą, jak i z oświadczeniem I. G. z dnia [...] września 2013 r. co do zabiegu koszenia we wrześniu 2013 r. oraz umową usługi z dnia [...] lipca 2010 r. co do zleconych A. J. do wykonywania corocznie od [...] lipca 2010 r. do dnia [...] września 2015 r. usług koszenia, przetrząsania, zbioru i transportu siana m.in. z działek o nr 1 i 90/1.

Natomiast z analizy treści zeznań świadków przesłuchanych na wniosek skarżącego, tj. B. M., A. W., P. R. i G. R. wynikało jedynie, że dokonywali czynności koszenia lub zbioru siana, przy czym świadkowie ci wskazują na wykonywanie tych czynności w odmiennych terminach i dużych jego rozpiętościach czasowych, bowiem od maja do września. Skarżący w piśmie z dnia [...] września 2013 r. wskazał, że koszenie i zbiór siana przeprowadzono do [...] czerwca 2013 r.; B. M., że koszenie przeprowadził koniec maja - początek czerwca, a siano wałkował jedynie na działce nr 90/1, na drugiej zaś działce nie pamiętał kto kosił; A. W., że koszenie rozpoczęto w połowie maja; P. R. oraz G. R., że pomagali przy zbiorze siana w miesiącach lipcu-sierpniu. Żaden z tych świadków nie potwierdził jednak, by na spornych gruntach wykonywał - oprócz koszenia czy zbioru siana - także zabiegi wskazywane przez świadków I. G., tj. bronowanie, usuwanie kretowisk itd.

Ponadto, w ocenie WSA organ analizując użytkowanie rolnicze spornych gruntów trafnie zauważył odnosząc się do terminu i rodzaju zabiegów wykonywanych przez Skarżącego, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r. (sygn. akt I C 1394/13) Sąd Rejonowy w Białogardzie Wydział I Cywilny wskazał, że: "(...) na podstawie przesłuchania stron udało się ustalić, że pozwany dokonał jednokrotnego naruszenia posiadania w lipcu 2013 r., wtedy gdy wszedł na dzierżawioną nieruchomość i skosił trawę", co pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem skarżącego w ww. piśmie z dnia [...] września 2013 r., w którym wskazał, że koszenie i zbiór siana przeprowadzono do [...] czerwca 2013 r. Powyższa okoliczność podważyła wiarygodność twierdzeń strony, że była w posiadaniu spornych gruntów w dniu 31 maja 2013 r. i użytkowała je rolniczo cały rok 2013.

WSA uznał również, że na wynik sprawy nie miał wpływu wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 28 kwietnia 2015 r. (sygn. akt VII Ca 110/15), a także okoliczność płacenia podatku rolnego.

Wobec powyższego Sąd I instancji przyjął, że mimo, iż skarżący był właścicielem spornych działek rolnych o nr 1 i 90/1, to jednak nie był ich faktycznym posiadaczem na dzień 31 maja 2013 r., a także nie użytkował ich rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały rok 2013, a zatem nie spełnił wszystkich warunków wymaganych w § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., a koniecznych do przyznania płatności ONW.

Skarżący w żaden sposób nie podważył prawidłowo dokonanych ustaleń organu i ich oceny, a także stosownie do wymogów określonych w art. 21 ust. 3 ustawy EFROW nie wykazał by spełnił wszystkie warunki konieczne do przyznania płatności, co uzasadnia, że organ prawidłowo odmówił Skarżącemu płatności ONW.

Sąd zauważył, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek Skarżącego o przyznanie płatności. Z treści art. 21 ust. 3 ustawy EFROW wynika, że postępowanie wyjaśniające w sprawach o przyznanie płatności jest szczególnym, uproszczonym postępowaniem administracyjnym, w którym organ administracji, w zakresie odnoszącym się do ustaleń stanu faktycznego sprawy, proceduje na podstawie materiału dowodowego wskazanego we wniosku, a także na podstawie dowodów i innych dokumentów wskazanych i dołączonych przez wnioskodawcę. Sytuacja procesowa strony w postępowaniu o przyznanie płatności w zakresie dowodzenia została w sposób istotny zmodyfikowana w stosunku do reguł przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego, według których obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie. Dlatego też deklarowane dane powinny być rzetelne i aktualne. Badanie zgodności wniosku o płatność i deklarowanych danych ze stanem rzeczywistym wymaga od organu ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych, co zdaniem Sądu organ wykorzystał w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, że Skarżący nie posiadał spornych zadeklarowanych gruntów w dniu 31 maja 2013 r. oraz - wbrew twierdzeniom Skarżącego - nie użytkował ich rolniczo w sposób trwały w 2013 r., co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności ustalenia Sądu przedstawione w uzasadnienia wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r. (sygn. akt I C 1394/13), w którym Sąd ten stwierdził na podstawie przesłuchania stron sporu, tj. Skarżącego jako pozwanego i I. G., że doszło do jednokrotnego naruszenia posiadania przez pozwanego w lipcu 2013 zadeklarowanych gruntów, a skoro tylko jednorazowo Skarżący dopuścił się wobec I. G. naruszenia posiadania spornych działek, to ta okoliczność świadczy jednoznacznie, że grunty te nie były w stałym posiadaniu Skarżącego, a tym samym w jego użytkowaniu rolniczym, gdyż na tych gruntach od 2010 r. I. G. faktycznie realizowała program rolnośrodowiskowy, co potwierdza także umowa dzierżawy z dnia [...] marca 2010 r. (§ 1 ust. 4), czy chociażby drugie rozwiązanie umowy dzierżawy pismem z dnia [...] października 2013 r.

Z przepisu art. 18 ust. 1 ustawy EFROW wynika, że - w celu uniknięcia wątpliwości odnośnie podmiotu uprawnionego do płatności - ustawodawca uregulował problem zbiegu tytułów do wystąpienia o płatność (art. 7 ust. 6-8) i w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i zależnego, płatność przysługuje posiadaczowi zależnemu, a zatem rolnikowi, który faktycznie uprawia zgłoszone i kwalifikujące się do płatności grunty rolne i który odpowiada za ich utrzymanie zgodnie z normami. Przepis ten zabezpiecza tym samym interesy posiadacza zależnego w przypadku złożenia wniosku także przez posiadacza samoistnego, co ma miejsce w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy i uzasadnia prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Okoliczność ta została należycie udokumentowana dowodami zgromadzonymi w aktach sprawy i prawidłowo oceniona przez organ.

Sąd I instancji odnosząc się do wniosku dowodowego z informacji Koła Łowieckiego złożonego w skardze na okoliczność braku zgłoszenia przez I. G. w 2013 r. szkód łowieckich uznał, że wniosek ten należało oddalić bowiem nie miał on wpływu na wynik sprawy, nie wykazałby wykonania przez skarżącego warunków wymaganych dla przyznania wnioskowanych płatności.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. W. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił:

1. naruszanie prawa materialnego poprzez naruszenie:

a) § 2 pkt 2 i pkt 5 oraz § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. poprzez niezastosowanie tych przepisów do Skarżącego, mimo spełnienia wszystkich przesłanek opisanych w rozporządzeniu do przyznania płatności zgodnie z wnioskiem;

b) art. 18 ust. 1 oraz art. 21 ust. 3 ustawy EFROW poprzez wadliwe zastosowanie i nierozważanie w niniejszej sprawie kwestii ewentualnego współposiadania działek gruntu objętych wnioskiem przez obu wnioskodawców, wskazanego w art. 18 ust. 2 ustawy;

c) art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niezastosowanie jej wobec Skarżącego, mimo spełnienia warunków ustawowych wskazanych w tym przepisie do przyznania płatności;

2. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a to poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. i nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu w związku z naruszeniem:

d) art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez naruszenie przyjętych tam zasad postępowania organu administracji, a w szczególności zasady praworządności i zasady wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i pobieżne, wyrywkowe, częściowe rozpatrzenie dowodów zaprezentowanych przez skarżącego, rozpoznanie dowodu z zeznań świadków M. W. w szczątkowym zakresie;

e) art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez przyjęcie, że Skarżący - wnioskodawca w postępowaniu o przyznanie płatności nie wykazał, że faktycznie władał działkami nr 1 i 90/1 w dniu 31 maja 2013 r. oraz że je rolniczo użytkował, w sytuacji gdy zaprezentował on w postępowaniu administracyjnym dowody z dokumentów, dowody ze świadków i był bardzo aktywny w postępowaniu dowodowym;

f) art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") polegającym na niepodjęciu przez organ czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób umożliwiający uniknięcie wątpliwości co do tego, kto był posiadaczem gruntów, co do których odmówiono Skarżącej płatności objętych wnioskiem;

g) art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez naruszenie wyrażonej tam zasady prawdy obiektywnej, a to poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niewyjaśnienie szeregu sprzeczności w zeznaniach świadków wnioskowanych przez I. G., nieuwzględnienie tego, iż świadkowie ci są w konflikcie z wnioskodawcą, a w porozumieniu z I. G., jak również pominięcie szeregu dowodów świadczących na korzyść wnioskodawcy i wskazujących wprost, że w dacie 31 maja 2013 r. był posiadaczem działek gruntów nr 1 i 90/1 położonych w Z. i je rolniczo uprawiał, zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki;

h) art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez nienależyte rozpatrzenie materiału dowodowego i pominięcie przy ocenie wniosku Skarżącego o przyznanie płatności jego dowodów posiadania i użytkowania rolniczego działek 1 i 90/1 w dniu 31 maja 2013 r. i wadliwą nieuzasadnioną interpretację dowodów z akt sprawy cywilnej i pism M. W. kierowanych do I. G. oraz żądania od wnioskodawcy prowadzenia dowodów negatywnych w postaci nieprzedstawienia dowodów, że I. G. nie płaciła podatku rolnego za 2013 r., nieprzedstawienia dowodów, że A. J. nie przeprowadził wykoszenia i zbioru, nieprzedstawienia dowodów, że I. G. nie wykonała koszenia we wrześniu 2013 r. na spornych działkach; wskazując, że M. W. był zobowiązany do udowodnienia pozytywnych - istniejących okoliczności, posiadania działek 1 i 90/1 w dniu 31 maja 2013 r i ich gospodarczego wykorzystania (vide: akt notarialny nabycia nieruchomości z dnia [...] marca 2013 r., zeznania świadków, rejestr działań agrotechnicznych);

i) art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów, które skutkowały dokonaniem ustaleń w sposób sprzeczny z treścią materiału dowodowego, że wnioskodawca nie był w dniu 31 maja 2013 r. posiadaczem działek ewidencyjnych nr 1 i 90/1 położonych w Z. mimo, iż fakt ten wynika wprost z zeznań świadków, dokumentacji kontrolnej znajdującej się w ARiMR, dokumentacji Policji, jak również bezkrytyczne przyjęcia;

j) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na sporządzeniu przez organ II instancji niepełnego uzasadnienia decyzji, braku szczegółowego wyjaśnienia przyjętego w uzasadnieniu stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, braku wyjaśnienia dlaczego organ pomija dowody przedłożone przez wnioskodawcę, nie daje im wiary, braku wyjaśnienia dlaczego organ przyjmuje za prawdziwe twierdzenia I. G. i świadków przez nią zawnioskowanych, w sytuacji, gdy pozostają w rażącej sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie; brak logicznego uzasadnienia przyjętych przez organ II instancji ustaleń i wydanego rozstrzygnięcia;

k) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że organ II instancji stwierdził, że wnioskodawca nabył działki gruntu w dniu [...] marca 2013 r., uprawiał i prowadził zabiegi agrotechniczne zgodnie z zapisami w rejestrze działań agrotechnicznych, potwierdzonym przez kontrolera organu Michała Panasiuka;

l) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z informacji Koła Łowieckiego, mimo iż wniosek ten zgłoszony w skardze nie przyczyniłby się do przedłużenia postępowania, a jednocześnie umożliwiłby ustalenie, czy I. G. jako dzierżawca zgłaszała szkody łowieckie na spornej nieruchomości w roku 2013, czego nie czyniła, gdyż nie posiadała nieruchomości i nie użytkowała jej do czasu kontroli krzyżowej.

Ponadto na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu tj. protokołu rozprawy z dnia 23 kwietnia 2014 r. w sprawie I C na okoliczność treści zeznań świadków i wyjaśnień stron złożonych w tym postępowaniu, w szczególności na okoliczność treści zeznań I. G., która zeznała, iż o tym, że M. W. działa na nieruchomości dowiedziała się w dniu [...] lipca 2013r. na kontroli ekologicznej, co oznacza, że wcześniej żadnych czynności nie wykonywała i nie podejmowała na nieruchomości żadnych działań agrotechnicznych, gdyż wówczas zorientowałaby się o naruszeniu posiadania w dużo wcześniejszym terminie; jak również na okoliczność treści zeznań M. W., który zeznał, iż prowadził bez przeszkód działania agrotechniczne w roku 2013 do czasu wszczęcia kontroli krzyżowej i podjęcia przez I. G. prób wejścia w nocy na nieruchomość, co skończyło się interwencją policji a następnie pozwem o naruszenie posiadania; na okoliczność rodzaju prowadzonych działań, tj. włókowania gruntów po zejściu śniegów, wycięciu obrzeży wiatrołomów, wyłomów drzew, wycięcie drzew samosiejek, uporządkowania nieruchomości z wyciętych drzew, oczyszczenia rowów, a następnie siania i koszenia trawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oddalona ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 p.p.s.a.

Wobec takich regulacji poza sporem pozostaje okoliczność, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu (pkt 1) albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005/6/120; zob. szerzej: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 419).

W skardze kasacyjnej skarżący wskazał na obydwie podstawy kasacyjne, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutów naruszenia prawa procesowego. Odniesienie się natomiast do zarzutów prawa materialnego będzie możliwe dopiero po skontrolowaniu czy stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony przez orzekające w sprawie organy ARiMR i czy Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa procesowego akceptując ustalenia organów ARiMR.

W tym miejscu Sąd pragnie zauważyć, że podstawą prawną kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzji były przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie zaś przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a zatem zarzuty podniesione w punkcie 1. c, 2. d, e, g i h petitum skargi kasacyjnej należy uznać za oczywiście nieuzasadnione.

Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie stwierdził, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy organ prawidłowo dokonał ustaleń i ich oceny uznając, że skarżący występując z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), w odniesieniu do gruntów rolnych położonych na działkach o nr 1 i 90/1 o łącznej powierzchni 9.76 ha nie spełnił ustawowych warunków przyznania płatności ONW na rok 2013, tj. nie był w ich posiadaniu na dzień 31 maja 2013 r. oraz nie użytkował ich rolniczo przez cały rok 2013.

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. zmierzają do wykazania, że organy ARiMR nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i niewłaściwie rozpatrzyły materiał dowodowy, w wyniku czego błędnie ustaliły, że skarżący nie spełniał warunków do przyznania mu wnioskowanych płatności za 2013 r., a Sąd I instancji akceptując takie ustalenia i nie uchylając zaskarżonej decyzji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Zarzuty te nie są uzasadnione.

Dokonując oceny sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego należy zauważyć, że stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy EFROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy EFROW W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie natomiast do art. 21 ust. 3 ustawy EFROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tak więc w postępowaniu o przyznanie wnioskowanych przez skarżącego płatności organ nie miał obowiązku zbierania materiału dowodowego, miał jedynie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego. To wnioskodawca zobowiązany był, na co wskazał również Sąd I instancji, wykazać, że spełnił wszystkie warunki do przyznania mu płatności.

Wobec treści art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy EFROW przepis art. 77 § 1 k.p.a. nie ma zastosowania w sprawach dotyczących płatności ONW.

Na wstępie należy przypomnieć okoliczności, które są w sprawie niesporne, a mianowicie, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do spornych gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach o nr 1 i 90/1, to jest w dniu [...] maja 2013 r. skarżący był właścicielem tych gruntów.

Nie jest sporna także okoliczność zawarcia w dniu [...] marca 2010 r. pomiędzy E. P. a I. G. umowy dzierżawy spornych działek o nr 1 i 90/1 oraz nabycia tych działek przez skarżącego na mocy umowy przeniesienia własności nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 2013 r., Rep. [...]. Umowa ta została zawarta w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2013 r., Rep. [...], w której w § 1 ust. 2 pkt 1 zawarto zastrzeżenie o obciążeniu nabywanych działek o nr 1 i 90/1 prawem dzierżawy na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] marca 2010 r. na czas oznaczony do dnia [...] marca 2015 r., co potwierdzono przez okazanie przy akcie notarialnym odpisu tej umowy (w § 2 tiret trzecie).

W skardze kasacyjnej skarżący zarzuca, że z treści zeznań złożonych przez niego oraz przez A. W. w toku postępowania administracyjnego, wynika, iż wiedział on o istnieniu umowy dzierżawy, ale był zapewniany przez zbywcę nieruchomości przy umowie przedwstępnej, że umowa dzierżawy nie ma daty pewnej i zostanie niezwłocznie rozwiązana, w związku z czym skarżący, po podpisaniu umowy sprzedaży przejął grunty w posiadanie i zaczął je niezwłocznie wykorzystywać.

Odnosząc się do tego zarzutu NSA wskazuje, że wiążące są w tym zakresie zapisy umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego dnia [...] marca 2013 r., gdzie w § 2 zapisano, że sprzedająca oświadcza, iż stan prawny nieruchomości nie zmienił się na niekorzyść kupującego od dnia zawarcia umowy warunkowej do dnia dzisiejszego oraz, że umowa dzierżawy o której mowa w warunkowej umowie sprzedaży, nie ma daty pewnej. Wprost z zapisu aktu notarialnego wynika więc, że umowa dzierżawy w dacie nabycia nieruchomości przez skarżącego istniała czyli nie była rozwiązana, a okoliczność ta była nabywcy nieruchomości znana, czyli skarżący wiedział, że [...] marca 2013 r. I. G. była dzierżawcą działek nr 1 i 90/1.

Fakt, iż umowa dzierżawy nie miała daty pewnej (o czym skarżący został ponownie poinformowany umową z dnia [...] marca 2013 r.) miał ten skutek, że nabywca nieruchomości miał możliwość wypowiedzenia umowy dzierżawy, w przeciwnym wypadku, gdyby umowa była opatrzona datą pewną, to stosownie do art. 678 § 1 i § 2 w zw. z art. 694 k.c. nabywca wydzierżawionej nieruchomości nie miałby możliwości wypowiedzenia umowy dzierżawy.

Prawidłowo zatem Sąd I instancji zaakceptował dokonane w postępowaniu administracyjnym ustalenia, że umowa dzierżawy spornych działek została skutecznie rozwiązana dopiero w wyniku jej wypowiedzenia przez skarżącego pismem z dnia [...] września 2013 r. ze skutkiem na dzień [...] marca 2014 r.

Podzielić należy również stanowisko WSA, iż istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ma treść pisma skarżącego z dnia [...] października 2013 r., w którym wprost wskazał, a tym samym przyznał, że jeszcze w dniu [...] października 2013 r. nie był w posiadaniu i nie użytkował spornych działek rolnych o nr 1 i 90/1, skoro jeszcze w tym piśmie wezwał I. G. "do niezwłocznego przygotowania dzierżawionego areału w celu przekazania właścicielowi w stanie niepogorszonym. Brak dostosowania się do w/w wezwania spowoduje objęcie dzierżawionej dotąd nieruchomości w posiadanie przez właściciela bez dalszej korespondencji", co tym samym jednoznacznie świadczy, że w dniu 31 maja 2013 r. skarżący nie był w posiadaniu spornych gruntów i nie użytkował ich rolniczo.

Skarżący kasacyjnie podnosi, że ze złożonych do akt sprawy rejestrów agrotechnicznych wynika, że w 2013 r. użytkował i przygotował rolniczo nabytą nieruchomość i czynił to bez żadnych przeszkód ze strony dzierżawcy. Zauważyć należy, że sposób wypełnienia w rejestrze działań agrotechnicznych rubryk dotyczących działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr 1 i 90/1 został szczegółowo omówiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w konkluzji organ stwierdził, że "Prowadzony przez Pana M. W. rejestr działań agrotechnicznych wskazywać może więc na niedbałe jego prowadzenie, lub uzupełnienie jego elementów tak aby wykazać ich użytkowanie na dzień 31 maja 2013 r.". Zatem dowód z rejestru działań agrotechnicznych nie potwierdza prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na spornych działkach w dniu 31 maja 2013 r.

Skarżący kasacyjnie zarzuca również niewłaściwą ocenę przeprowadzonego w sprawie dowodu z zeznań świadków, ponieważ w jego ocenie z zeznań tych wynikało, że to skarżący użytkował sporne działki od kwietnia 2013 r.

Zarzut ten nie jest uzasadniony. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił, że z analizy treści zeznań świadków przesłuchanych na wniosek skarżącego, tj. B. M., A. W., P. R. i G. R. jedynie wynika, że dokonywali czynności koszenia lub zbioru siana, przy czym świadkowie ci wskazują na wykonywanie tych czynności w odmiennych terminach i dużych jego rozpiętościach czasowych, bowiem od maja do września: skarżący w piśmie z dnia [...] września 2013 r. wskazał, że koszenie i zbiór siana przeprowadzono do [...] czerwca 2013 r.; B. M., że koszenie przeprowadził pod koniec maja - początek czerwca, a siano wałkował jedynie na działce nr 90/1, na drugiej zaś działce nie pamiętał kto kosił; A. W., że koszenie rozpoczęto w połowie maja; P. R. oraz G. R., że pomagali przy zbiorze siana w miesiącach lipcu-sierpniu.

WSA wskazał również, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w 2013 r. zabiegi agrotechniczne na spornych gruntach w sposób trwały, nie jednorazowy, wykonywała I. G., przy pomocy innych osób, tj. A. J., B. A. i G. W. wykonywała bronowanie, zbieranie kamieni usuwanie samosiejek drzew, równanie kretowiska, grabienie, koszenie, balotowanie i zbiór, co potwierdzili ww. przesłuchani w charakterze świadków.

NSA stwierdza, że skarżący kasacyjnie nie wykazał, że ocena przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym zeznań świadków, w tym w kontekście treści ww. pisma skarżącego z dnia [...] września 2013 r., dokonana przez organy ARiMR została dokonana z naruszeniem art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy EFROW lub art. 80 k.p.a. Fakt, iż strona z zeznań świadków wywodzi inne wnioski niż organy orzekające w sprawie nie jest podstawą do uznania, że organy dokonały ich oceny z naruszeniem przepisów k.p.a. czy ustawy EFROW.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zebrany materiał dowodowy stanowi podstawę do przyjęcia, że skarżący nie był faktycznym posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2013 r., a także nie użytkował ich rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały 2013 r., a zatem nie spełnił wszystkich warunków określonych w § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2011 r. koniecznych do przyznania jednolitej płatności ONW.

Nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy zarzut żądania od wnioskodawcy przeprowadzenia dowodów negatywnych, w szczególności poprzez przedstawienie dowodów, że I. G. nie płaciła podatku rolnego w 2013 r. Jak wskazał organ II instancji, to skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność płacenia przez I. G. podatku rolnego, twierdząc że nie płaciła tego podatku. Organ ten stwierdził również, w kontekście dowodów wskazujących, że I. G. wykonała koszenie we wrześniu 2013 r. (zeznania świadka, notatka policji), skarżący nie udowodnił, że koszenia tego nie przeprowadzono. Ocena materiału dowodowego nie może być uznana za żądanie przeprowadzenia dowodów negatywnych.

Ponadto podkreślić należy, że w postępowaniu dowodowym skarżący powinien był wykazać, że użytkował sporne grunty, a nie że nie użytkowała ich I. G..

Nieuprawniony jest też zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wymagane prawem elementy. Organ wskazał fakty, które uznał za udowodnione, to jest w szczególności, że kupione przez skarżącego działki nr 1 i 90/1, były od 2010 r. użytkowane przez I. G. tak jak w 2013 r., natomiast próba użytkowania tych gruntów przez skarżącego sprowadzała się do wykoszenia i zbioru siana, a co za tym idzie naruszenia posiadania, a nie posiadania gruntów. Wyjaśnił na czym oparł powyższe ustalenia, szczegółowo omówił przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe, wskazał na podstawie jakich dowodów dokonał ustaleń będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Organ nie stwierdził, że niektórym zeznaniom świadków nie dał wiary, nie mógł więc takiej okoliczności uzasadniać, stwierdził natomiast, że żaden ze świadków wskazanych przez skarżącego nie potwierdził, aby wykonał na gruncie włókowanie, usuwanie kretowisk oraz dokonywał podsiewu traw koniczyną, które to czynności wykonała I. G. Wyjaśnił również podstawę prawną wydanej decyzji.

Nie jest uzasadniony również zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Aby udowodnić, że doszło do naruszenia tego przepisu skarżący kasacyjnie powinien był wykazać, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, oraz że pozostał do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie, wymagający przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Skarżący okoliczności takich nie wykazał. Nie można w tym miejscu nie zauważyć, że nieprawdziwe jest sformułowane w ramach tego zarzutu stwierdzenie, iż organ II instancji uznał, że skarżący uprawiał działki i prowadził zabiegi agrotechniczne zgodnie z zapisami w rejestrze działań agrotechnicznych. Jak wyżej wyjaśniono, organ orzekający podważył wiarygodność zapisów dokonanych przez stronę w rejestrze zabiegów agrotechnicznych.

Wobec powyższego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, stanowisko Sądu I instancji uznające, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy oraz, że organy orzekające nie naruszyły art. 107 § 3 k.p.a. jest prawidłowe, zatem WSA oddalając skargę nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z informacji Koła Łowieckiego. Po pierwsze Wojewódzki Sąd Administracyjny może, a nie musi przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów. Po wtóre w rozpoznanej sprawie Sąd I instancji trafnie stwierdził, że okoliczność, która miała być przedmiotem dowodu nie miała wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie wykazałaby spełnienia przez skarżącego warunków wymaganych dla przyznania wnioskowanych płatności.

Nie jest uzasadniony również zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 oraz art. 21 ust. 3 ustawy EFROW poprzez wadliwe zastosowanie i nierozważanie w niniejszej sprawie kwestii ewentualnego współposiadania działek gruntu objętych wnioskiem przez obu wnioskodawców, wskazanego w art. 18 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy EFROW, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Przede wszystkim należy wskazać, że – jak to zostało powyżej wyjaśnione – sporne działki w 2013 r. pozostawały w posiadaniu i faktycznym użytkowaniu I. G. a nie skarżącego. Dodatkowo też należy podkreślić, że warunkiem zastosowania art. 18 ust. 2 ustawy EFROW, co wynika z ust. 3 tego artykułu, jest dołączenie do wniosku pisemnej zgody pozostałych współposiadaczy. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedłożył takiej zgody, tak więc nie załączenie przez skarżącego – na którym to zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy EFROW ciąży obowiązek dowodowy - oświadczenia współposiadacza o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności ONW, wykluczał możliwość przyznania płatności dla tej działki (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 233/16, LEX nr 2182729).

W końcu wyjaśnić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż przepis ten jest adresowany do Sądu I instancji. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego kasacyjnie o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych przez niego dokumentów.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.