Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 652/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Z. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego

nr Rp 3777 pt. "Lampa wolnostojąca". Do wydania decyzji doszło w następującym stanie prawnym i faktycznym.

W wyniku dokonanego dnia [...] marca 2002 r. przez Z. w N. zgłoszenia celem uzyskania prawa z rejestracji na wzór użytkowy dla lampy wolnostojącej przeznaczonej do oświetlania ogrodów i parków, Urząd Patentowy decyzją z dnia 11 lipca 2003 r. takiego prawa udzielił.

Pismem z dnia [...] stycznia 2006 r. B. K., prowadząca P., złożyła wniosek o unieważnienie udzielonego prawa z rejestracji. Zarzuciła, iż wzór dla którego udzielone zostało prawo z rejestracji nie jest nowy, ponieważ został ujawniony we wcześniejszym, niż zgłoszenie katalogu firmy M. z roku 2000 i z roku 2001. Stwierdziła, że lampy według zarejestrowanego wzoru są w istocie "wiernym odtworzeniem wzoru" przedstawionego we wskazanych katalogach. W uzasadnieniu interesu prawnego podała, że z powództwa uprawnionego z rejestracji toczy się przeciwko wnioskodawczyni przed Sądem Okręgowym w T. spór sądowy o ochronę praw wyłącznych, zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji i naruszenie praw autorskich.

W odpowiedzi na wniosek uprawniony wniósł o jego odrzucenie. Jego zdaniem przedmiotowy wzór posiada odmienne rozwiązania oraz odmienne ukształtowanie elementów składowych lampy, charakterystyczny zespół rastrów, kształt podstawy i innych elementów wymienionych w tabeli załączonej do odpowiedzi. Opisując jak doszło do stworzenia lampy według spornego wzoru, uprawniony podał, iż prace nad lampą uruchomione zostały po targach INTEL 2001 w M., w których uczestniczyła grupa specjalistów zakładu uprawnionego. Pracami nad nową lampą kierował mąż wnioskodawczyni, ówczesny prezes H. K. Przed zgłoszeniem lampy do Urzędu Patentowego przeprowadzone zostały badania stanu techniki tych lamp, a prowadzący badanie rzecznik patentowy nie stwierdził istnienia podobnych lamp do wyrobu opracowanego przez uprawnionego. W dalszych wywodach uprawniony stwierdził, iż lampa według spornego wzoru różni się w szczegółach od znanych lamp, w tym od lamp firmy M. Wprowadzone przez uprawnionego zmiany miały za zadanie zwiększenie funkcjonalności lamp. Wnioskodawca nie przeprowadził rzetelnej analizy porównawczej lamp uprawnionego i lamp "M.", poprzestając na ogólnikowych twierdzeniach. Lampy uprawnionego mają inny kształt rastów, co ma wpływ na wygląd zewnętrzny lampy, a przede wszystkim na parametry techniczne – kształt snopu światła, różne jego widmo iluminescencję. Do odpowiedzi dołączono m.in. oświadczenie twórcy lampy J. M., który stwierdził, iż w okresie tworzenia wzoru miał do wglądu katalogi firm M., U., D., I. i innych oraz że opracowana przez niego lampa jest podobna do znanych lamp, natomiast różni się istotnymi szczegółami technicznymi.

Na rozprawie przez Urzędem Patentowym w dniu [...] listopada 2006 r. pełnomocnik wnioskodawcy podtrzymał zarzut braku nowości wzoru spornego i dodatkowo podniósł zarzut braku oryginalności.

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją nr [...] unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nr Rp 3777 pt. "Lampa wolnostojąca". Organ stwierdził, iż lampy pokazane w katalogu M. (k. 8, tom I akt adm.) szkodzą nowości lamp według zastrzeżenia 1 i pokazanych na figurze od 1 do 4, ponieważ kształty poszczególnych elementów porównywanych lamp, jak i całe lampy są do siebie łudząco podobne. Wprawdzie lampy według spornego wzoru (fig. 1 – 4) posiadają kolumny o czterech różnych wysokościach, a lampy w przeciwstawieniu (k. 8 tom I akt adm.) posiadają kolumny o dwóch różnych wysokościach, jednak we wzorach przemysłowych nie jest dopuszczalna ochrona wymiarów, a z przeciwstawienia wynika, że wysokości kolumn mogą być zróżnicowane. Zróżnicowanie wysokości lamp z przeciwstawienia nie powoduje powstania nowych wzorów. Gdyby nawet założyć teoretycznie, że lampy z fig. 2 i 3 spornego wzoru o wysokościach pośrednich między lampą niską, a wysoką z przeciwstawienia (k. 8 tom I akt adm.) są ze względu na wysokość nowe w stosunku do lamp M., to lampy te nie spełniałyby kryterium oryginalności (art. 104 pwp.), ponieważ nie różnią się w sposób wyraźny od lamp przeciwstawionych, a gdyby nawet również teoretycznie upatrywać wyraźnej różnicy w wysokości, to te cechy tj. wysokości pośrednie są wyłącznie kombinacją cech tj. wysokości lampy niskiej i wysokiej z przeciwstawienia. Nie może mieć znaczenia dla sprawy porównanie lampy z produkcji uprawnionego ze wzoru z lampami wnioskodawczyni, jakiego dokonywał pełnomocnik uprawnionego, przedstawiając tabelę z cechami wspólnymi i różnymi, ponieważ należało dokonać porównania lamp przeciwstawionych z lampami według spornego wzoru i zgodnie z cechami postaciowymi tego wzoru. Ponadto, przedstawione przez uprawnionego w tabeli cechy techniczne lamp nie pokazanych na rysunku pozwala organowi sądzić, że uprawniony nie odróżnia wzoru przemysłowego od użytkowego lub wynalazku właściwych w przypadku ubiegania się o ochronę rozwiązań technicznych.

Organ uznał również, że lampy z fig. od 5 do 8 spornego wzoru, którym zostały przeciwstawione trzy zróżnicowanej wysokości i zaopatrzone w rastry lampy z katalogu M. 1999/2000 (k. 4 tom II akt adm.) nie są nowe, ponieważ kształty poszczególnych elementów porównywanych lamp jak i całe lampy są do siebie łudząco podobne. Zróżnicowanie wysokości, jak w przypadku lamp z fig. od 1 do 4 nie podważa braku nowości spornego wzoru. Rastry lamp według wzoru są złożone z 6 elementów, a rastry lamp M. z 5 elementów, wypukłość pokrywy klosza w lampach według wzoru jest bardziej widoczna, niż w lampach według przeciwstawienia, jednak różnice te to jedynie nieistotne szczegóły, które nie wpływają na ocenę łudzącego podobieństwa porównywanych lamp. Zakładając, że w świetle różnic między lampami spornego wzoru i przeciwstawionymi, lampy według fig. 5 – 8 są nowe, to zgodnie z art. 102 pwp. lampy według wzoru powinny spełniać warunek oryginalności, o którym mowa w art. 104 pwp. Tego kryterium lampy uprawnionego nie spełniają, ponieważ nie różnią się w sposób wyraźny od lamp przeciwstawionych.

Pełnomocnik uprawnionego porównywał lampy ze spornego wzoru z lampami M. jednak nie co do ich wyglądu zewnętrznego, lecz odnosząc się do cech konstrukcyjnych, przy czym porównanie to nastąpiło bez powołania się na rysunki lub zdjęcia. Cechy konstrukcyjne mogą być chronione wyłącznie patentem na wynalazek lub prawem ochronnym na wzór użytkowy.

Powyższe, jak stwierdził organ, stanowi podstawę do unieważnienia spornego wzoru na podstawie art. 103 i art. 104 pwp.

Cechy istotne lamp według spornego wzoru fig. 1 – 4 i fig. 5 – 8 zostały zastrzeżone w dwóch niezależnych zastrzeżeniach. Wobec braku nowości i oryginalności lamp z fig. 1 – 8, lampy z fig. 9 i 10 spornego wzoru chronione zastrzeżeniem zależnym 3 nie mogą podlegać ochronie. Niezależnie od tego lampy w kolorze czarnym (fig. 9 spornego wzoru) zostały pokazane w przeciwstawieniu (k. 8 tom I akt adm.), a lampa w kolorze czarnym (fig. 10 wzoru) jest pokazana na rysunku po lewej stronie u dołu przeciwstawienia (k. 4 tom I akt adm.). Dymny kolor klosza lamp z fig. 9 i 10 nie stanowi cechy istotnej, lecz drugorzędną, czemu dał wyraz uprawniony, umieszczając tę cechę w zastrzeżeniu zależnym 3. Lampy z tych figur w świetle przeciwstawień (k. 8 tom I i k. 4 tom II akt adm.) nie posiadają cech nowości i oryginalności, stąd należało je unieważnić na podstawie art. 103 i art. 104 pwp. Urząd Patentowy przypomniał, że twórca spornego wzoru J. M. oświadczył, że w okresie tworzenia lamp korzystał z katalogów firmy M. i jego lampa jest podobna do lamp już znanych, natomiast różni się cechami technicznymi. To oświadczenie jest zgodne z zeznaniem H. K. (k. 16 tom II), że inspiracją do powstania spornego wzoru była zakupiona przez uprawnionego lampa firmy M. Wreszcie, Urząd zauważył, że zarówno uprawniony, jego pełnomocnicy, jak i sam twórca upatrywali różnic między lampami przeciwstawionymi, a lampami ze spornego wzoru w cechach konstrukcyjnych, a nie postaciowych, co wynika z niezrozumienia istoty wzoru przemysłowego i mylenie go z np. wzorem użytkowym.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze uprawniony, działając przez swego pełnomocnika, zarzucił, iż działanie Urzędu Patentowego w przedmiotowej sprawie nie było wystarczająco wnikliwe – tak, gdy idzie o materiał dowodowy, jak też o ocenę cech istotnych, które różnią porównywalne lampy zawarte w materiale dowodowym. Nie zgodził się z twierdzeniem organu zawartym w zaskarżonej decyzji, że porównywane lampy są do siebie łudząco podobne, ponieważ organ nie stwierdził jednoznacznie tożsamości tych wyrobów. Za "spłycenie formy argumentacji" uznał twierdzenie Urzędu, że uprawniony upatrywał różnic między lampą M., a lampą ze spornego wzoru w elementach technicznych, nie w wyglądzie. Podał, iż inspiracją do stworzenia lampy ze wzoru były lampy nie tylko firmy M., lecz również innych firm wymienionych w materiale dowodowym. Twórca nie krył źródła inspiracji, a nie kopiowania i ten argument stał się koronnym do unieważnienia posiadanego prawa. Urząd nie dokonał dostatecznej staranności w ocenie między niewolniczym naśladownictwem, a naśladownictwem w którym zastosowano istotne zmiany świadczące o kreatywnym charakterze tych zmian mających wpływ na walory eksploatacyjne i użytkowe wyrobu ze spornego wzoru. Rodzina wyrobów objęta spornym świadectwem uzyskała w 2002 r. II nagrodę na M., co świadczy o innowacyjnym charakterze tych wyrobów. O odmienności kształtu wyrobów świadczy fakt, że firma M. w okresie 5-letniego okresu ochrony wzoru nie wystąpiła o unieważnienie prawa ze wzoru, jak też że nie było w tymże okresie kierowanych przeciwko uprawnionemu żadnych roszczeń ze sfery prawa autorskiego. Zdaniem uprawnionego, lampa ze wzoru spornego ma dostateczne cechy oryginalności, a tym samym ma znamiona odróżniające porównywalne wyroby. Zróżnicowanie wysokości wyrobów oraz ilość rastrów i kolorystyka klosza mają istotne znaczenie w określeniu postaci wyrobu, gdyż przy ochronie produktu objętego ochroną istotnymi cechami są również proporcje dotyczące kształtu. Na rozprawie przed Sądem podkreślał, iż organ nadmiernie wyeksponował cechy zdobnicze lamp i twierdził, iż z materiału ilustracyjnego, który winien być wiodący w ocenie podobieństwa lamp skarżącego i lamp przeciwstawionych, lampy te różnią się zasadniczo choćby już z tego powodu, że lampy firmy włoskiej są srebrzystoszare, a lampy skarżącego są koloru czarno – dymnego.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Odpierając zarzuty strony skarżącej, organ stwierdził, iż konkretnym figurom ze spornego wzoru przeciwstawił również konkretne lampy firmy M. z katalogów 1999/2000 (fig. 5 - 8) i 2000 (fig. 1 - 4). Nie można postawić zarzutu braku wiarygodności przedstawionym kserokopiom odpowiednich stron katalogów firmy M., nie tylko dlatego że argument ten został postawiony dopiero w skardze, ale dlatego że w okresie tworzenia lampy ze spornego wzoru jej twórca oświadczył, że w tym czasie dysponował katalogami m.in. firmy M. oraz że lampa ze spornego wzoru jest podobna do znanych lamp, a różni się szczegółami technicznymi. Zeznający na rozprawie administracyjnej świadek potwierdził, że skarżąca w trakcie projektowania spornego wzoru dysponowała katalogami firmy M. Urząd nie popełnił błędów, dokonując oceny porównywanych lamp; zastosował obowiązujące przepisy, które nie znają pojęcia "niewolnicze naśladownictwo", a uzyskanie nagrody, o której mowa w skardze nie świadczy o zdolności rejestrowej lamp. Twierdzenie, że lampa według kwestionowanego wzoru posiada cechy oryginalności jest gołosłowne i nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie uwzględnia zakresu ochrony jaki wynika z rejestracji spornego wzoru. Zakres ten został określony w dwóch niezależnych zastrzeżeniach ochronnych oraz w zastrzeżeniu zależnym od dwóch pozostałych. W zastrzeżeniach 1 i 2 nie są wymienione kolory, a w zastrzeżeniu 2 nie są wymienione ani kolory, ani liczba rastrów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) tzn. pod względem jej zgodności z prawem należy stwierdzić, że skarga nie jest uzasadniona, a decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP unieważniającą prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pod nazwą "Lampa wolnostojąca" udzielone na rzecz Z., zwanej dalej skarżącym. Urząd Patentowy uznał, iż objęty wzorem wytwór nie spełnia wymogu nowości i oryginalności.

Skarżący zgłosił przedmiotowy wzór do rejestracji dnia [...] marca 2002 r., co oznacza, że ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji, zgodnie z art. 315 ust. 3 pwp. podlegały ocenie według przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia wzoru przemysłowego w Urzędzie Patentowym. Stosownie do art. 89 pwp znajdującego odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 117 ust. 1 pwp. wzór przemysłowy może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji. Wnioskodawca domagał się unieważnienia wzoru spornego wskazując, iż produkowane przez skarżącą lampy według tego wzoru są odwzorowaniem lamp firmy M. produkowanych przed zgłoszeniem do ochrony, a interes prawny uzasadniał toczącym się z powództwa skarżącej postępowaniem sądowym o naruszenie prawa z rejestracji.

Nie może być wątpliwości, że wnioskodawca – strona w sporze cywilnym o ochronę praw wyłącznych, zakazanie czynów nieuczciwej konkurencji i o naruszenie praw autorskich z powództwa uprawnionego - posiada interes prawny do żądania unieważnienia prawa z rejestracji wzoru Rp 3777 "Lampa wolnostojąca" i w tej mierze działanie Urzędu Patentowego Sąd uznał za prawidłowe.

Stosownie do treści art. 102 ust. 1 pwp. w brzmieniu pierwotnym wzorem przemysłowym jest nowa i oryginalna, nadająca się do wielokrotnego odtwarzania postać wytworu, przejawiająca się w jego kształcie, właściwościach, powierzchni, barwie, rysunku lub ornamencie. Z kolei zgodnie z art. 103 pwp. wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, nie został taki wzór podany do powszechnej wiadomości w sposób umożliwiający jego odtworzenie ani nie był z wcześniejszym pierwszeństwem zgłoszony i następnie zarejestrowany. Urząd Patentowy, unieważniając udzielone prawo z rejestracji uznał, iż zaprezentowane w katalogu firmy "M." 2000 lampy, jako łudząco podobne, szkodzą nowości lamp ze spornego wzoru przedstawionych na fig. 1 – 4, a lampy z katalogu "M." 1999/2000, jako łudząco podobne, szkodzą nowości lamp ze spornego wzoru przedstawionych na fig. 5 – 8. Nadto organ uznał, iż wszystkie lampy ze spornego wzoru cechuje, na tle lamp "M." brak oryginalności, ponieważ lampy te nie różnią się w sposób wyraźny od lamp przeciwstawionych. Z kolei lampy według fig. 9 i 10 chronione były wyłącznie zastrzeżeniem zależnym od zastrzeżeń 1 i 2, toteż w sytuacji unieważnienia lamp opisanych w zastrzeżeniach 1 i 2, lampy według zastrzeżenia 3 nie mogą podlegać ochronie.

Skarżący zarzucił organowi brak dostatecznej wnikliwości przy ocenie materiału dowodowego, jak też w ocenie cech istotnych, które różnią porównywalne lampy. Z zarzutami skarżącego nie sposób się zgodzić. Stanowisko Urzędu Patentowego znajduje pełne uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym w sprawie – i to zarówno w dołączonych przez wnioskodawcę katalogach firmy "M.", jak też w stanowisku samego skarżącego, przedstawionych przez niego dowodach oraz w zeznaniach świadka H. K. Skarżący zgłosił sporny wzór do ochrony w dniu [...] marca 2002 r. Nie jest sporne, że w tej dacie skarżący wiedział o produkowanych przez M. lampach ogrodowych, wiedział jak lampy te wyglądają oraz wiedział, że są one podobne do lamp ze zgłoszonego wzoru. Jak wynika z załączonego przez skarżącego do odpowiedzi na wniosek oświadczenia twórcy lampy ze spornego wzoru J. M. (k. 34, tom I akt adm.), w okresie tworzenia wzoru miał do wglądu katalogi różnych firm produkujących oświetlenia m.in. katalog firmy "M.". Stwierdził on, że opracowana przez niego lampa jest podobna do znanych lamp, natomiast różni się istotnymi rozwiązaniami technicznymi. Z kolei z zeznań H. K. – byłego pracownika skarżącego, wynika, że uprawniony zakupił lampę "M." i ta właśnie lampa stała się inspiracją do stworzenia lamp ze spornego wzoru. Nadto, sam skarżący w prezentowanych pisemnie stanowiskach stwierdzał, iż przedmiotowy wzór nie jest wiernym odtworzeniem wzoru przedstawionego w katalogu firmy "M.", gdyż "jest on tylko częściowo podobny i nie tożsamy z porównywalnym wyrobem firmy" (k. 43, tom I akt adm.). W stanowisku z dnia [...] grudnia 2006 r. skarżący jednoznacznie przyznał, że lampa z katalogu "M." o symbolu 105500 oraz pozostałe lampy o symbolach 104500 i 106500 są podobne, a nie tożsame z lampą ze spornego wzoru.

Wszystkie wspomniane dowody dają spójny i jednoznaczny obraz, zgodnie z którym w dacie zgłoszenia spornego wzoru do Urzędu Patentowego, wzór ten nie był ani nowy, ani oryginalny. Akcentowane przez uprawnionego różnice pomiędzy przeciwstawionymi lampami miały charakter konstrukcyjny (skarżący sam stwierdza ten fakt w piśmie z dnia [...] grudnia 2006 r. k. 11 tom II akt adm.), nie mogły zatem wpłynąć na ocenę lamp ze spornego wzoru jako lamp nowych i lamp oryginalnych. Lampy ze spornego wzoru nie mogły zostać uznane za nowe, bowiem w dacie zgłoszenia publicznie był już udostępniony wzór identyczny, a za taki należy uznać wzór różniący się od zgłaszanego do ochrony nieistotnymi szczegółami. Nie mogły wpłynąć na ocenę braku nowości podnoszone przez skarżącego różnice: inna wysokość lamp, inny odmienny kształt rastra, inne jego mocowanie czy inne wymiary gabarytowe lamp, bowiem wszystkie te różnice mające charakter różnic technicznych nie powodowały wrażenia, iż mamy do czynienia z inną od lampy "M." lampą. Niezależnie od wszystkiego, jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie oraz ze stanowiska skarżącego zaprezentowanego na etapie postępowania sądowego, ma on świadomość stworzenia wzoru w nawiązaniu do lamp firmy "M.". Właśnie w skardze do Sądu podkreślany jest, w związku z powstaniem lamp ze spornego wzoru, fakt naśladownictwa o "kreatywnym charakterze", który zdaniem skarżącego, należy odróżnić od "naśladownictwa niewolniczego". Zauważyć należy, że naśladownictwo może skutkować wyłącznie powstaniem rzeczy już znanej, bez względu na to czego ta rzecz będzie dotyczyła i czy naśladownictwo będzie niewolnicze, czy twórcze, choć w ocenie Sądu, naśladownictwo nie może nieść ze sobą elementu kreatywności.

Jak wynika z art. 102 pwp. o tym, czy mamy do czynienia ze wzorem przemysłowym decyduje postać wytworu, a więc nie sam produkt i jego walory funkcjonalne, użytkowe, a wyłącznie jego wygląd tzn. składające się na jedną całość dostrzegane wizualnie elementy produktu. W rozpatrywanej sprawie unieważniony wzór nie cechowała istotna odmienność wizualna, co skutkować musiało uznaniem, że wzór ten nie był nie tylko nowy, ale nie był również oryginalny.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.