Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1389/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6045 Ochrona osób i mienia
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 3a, ust. 3, ust. 5 i ust. 6;
journal: Dz.U. 2018 poz 2142
law: Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia tj.
article: art. 155; ; art. 154; art. 7; art. 77; art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2008 r. Nr [...] (znak[...]) Wojewoda [...] umieścił, należące do Z.Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej "Skarżący", "Zakład") obiekty: Stacja Uzdatniania Wody, ujęcie wody Nr 1 i Nr 2, ul. [...], [...] Ł.; Oczyszczalnia Ścieków, ul. [...], [...] w Ł. (dalej jako: "Oczyszczalnia Ścieków") w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, znajdujących się na terenie województwa [...] (dalej jako: "ewidencja").

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. Zakład wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie procedury wykreślenia należącej do niego Oczyszczalni Ścieków z ww. ewidencji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wieloletnie doświadczenie w zakresie ochrony ww. obiektu potwierdza, że nie wystąpiły zagrożenia w jego funkcjonowaniu, mogące mieć wpływ na bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz bezpieczeństwo obywateli. Jednocześnie Zakład zapewnił, że poziom ochrony dostosowany będzie do ewentualnych realnych zagrożeń a zmiana w tym zakresie da możliwość przyjęcia takich form ochrony omawianego obiektu, które będą dostosowane do faktycznych potrzeb i realnych zagrożeń oraz aktualnych przepisów prawa w tym zakresie.

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda [...] wystąpił do Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznego Policji z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie.

W odpowiedzi na powyżej, pismem z [...] sierpnia 2019 r. Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji wskazał, że przepisy prawa pozwalają na rozpatrzenie wniosku zgodnie z wolą Zakładu. Dodał również, że na terenie podległym Komendantowi Stołecznemu Policji, funkcjonują podobne obiekty, które nie figurują w cytowanej wyżej ewidencji.

Pismem z [...] września 2019 r. Wojewoda [...] poinformował Zakład o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz zawiadomił o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.).

Decyzją z [...] października 2019 r. Nr [...] (znak [...]) Wojewoda [...] odmówił wykreślenia Oczyszczani Ścieków z prowadzonej przez siebie ewidencji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z Planem zagospodarowania przestrzennego województwa [...] przyjętego Uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa [...] z [...] grudnia 2018 r., powiat [...] , do którego należy Gmina [...], należy do Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego W. Gmina [...] należy do aglomeracji [...] i jest ujęta w planach dotyczących gospodarki ściekowej. Wykreślenie Oczyszczalni Ścieków z ewidencji i brak obowiązku ochrony tej jednostki przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, nie leży w interesie społecznym, gdyż może w przyszłości doprowadzić do sytuacji, w której nakłady na ochronę zostaną zmniejszone, a w konsekwencji może to mieć negatywny wpływ na poziom bezpieczeństwa jednostki. Organ nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji i podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2142; dalej "ustawa o ochronie osób i mienia") wskazują literalnie, że oczyszczalnie ścieków zaliczamy do obiektów, które mają istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.

Pismem z [...] października 2019 r. Zakład wniósł odwołanie od ww. decyzji.

Pismem z [...] listopada 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej "organ", "organ odwoławczy") poinformował pełnomocnika Zakładu o planowanym na [...] listopada 2019 r. terminie zakończenia postępowania.

Decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] października 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ww. decyzja została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ przepisy art. 5 ustawy o ochronie osób i mienia nie stwarzają odrębnej podstawy prawnej do usuwania obiektów z ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, znajdujących się na terenie województwa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązał jednocześnie Wojewodę [...] do pouczenia Zakładu o braku podstawy prawnej do możliwości usunięcia Oczyszczalni Ścieków z prowadzonej przez niego ewidencji oraz o możliwości przeprowadzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. w trybie art. 155 k.p.a.

Zgodnie z dyspozycją organu odwoławczego Wojewoda [...], pismem z [...] grudnia 2019 r. wezwał pełnomocnika Zakładu do sprecyzowania wniosku z [...] sierpnia 2019 r. poprzez wskazanie, czy stanowi on wniosek o zmianę, w trybie art. 155 k.p.a., decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. Jednocześnie poinformował Zakład, że przepis art. 5 ustawy o ochronie osób i mienia nie stwarza odrębnej podstawy prawnej do usunięcia należącego do niego obiektu z prowadzonej przez Wojewodę [...] ewidencji.

W odpowiedzi na powyższe, pismem z [...] stycznia 2020 r. Zakład wskazał, że wnosi w oparciu o art. 154 k.p.a. (ewentualnie w oparciu o art. 155 k.p.a.) o zmianę, ewentualnie uchylenie decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r.; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu, jakim jest ewidencja obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, znajdujących się na terenie województwa [...] na okoliczność ustalenia, czy w ewidencji tej znajdują się inne obiekty (podobne, jak znajdujące się w posiadaniu Zakładu) oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2019 r.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. Wojewoda [...] poformował pełnomocnika Zakładu, że zgodnie z zaleceniami Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wojewoda [...], uwzględnił wnioski dowodowe Zakładu i ustalił, że w prowadzonej przez niego ewidencji figurują obiekty, takie jak oczyszczalnie ścieków. Jednocześnie wezwał pełnomocnika do przekazania dowodów, o których przeprowadzenie wnosił w piśmie z [...] stycznia, bowiem nie zostały one w całości dołączone do odwołania od decyzji z [...] października 2019 r.

Za pismem z [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik Zakładu przedłożył brakujące dokumenty.

Decyzją z [...] lutego 2020 r., Nr [...] (znak: [...]) Wojewoda [...] odmówił zmiany decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że przychylenie się do wniosku Zakładu byłoby sprzeczne z interesem społecznym i niezgodne z obowiązującym stanem prawnym. Odwołując się do treści art. 5 ust. 2 pkt 3 lit a ustawy o ochronie osób i mienia podkreślił, że oczyszczalnie ścieków są obiektami ważnymi dla bezpieczeństwa publicznego. Zmiana decyzji i brak obowiązku ochrony należącej do Zakładu oczyszczalni ścieków przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne nie leży w interesie społecznym, gdyż może w przyszłości doprowadzić do sytuacji, w której nakłady na ochronę zostaną zmniejszone, a w konsekwencji może mieć to wpływ na poziom bezpieczeństwa jednostki i doprowadzić do zagrożenia bezpieczeństwa publicznego, dla życia i zdrowia obywateli czy środowiska.

Pismem z [...] marca 2020 r. Zakład wniósł odwołanie od ww. decyzji, w którym domagał się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku z [...] sierpnia 2019 r., ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Pismem z [...] kwietnia 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwał pełnomocnika Zakładu do podpisania odwołania oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień, poprzez wskazanie, w jaki sposób Zakład interpretuje słuszny interes strony w rozumieniu art. 155 k.p.a, a w szczególności wskazanie, w jaki sposób wykreślenie należącej do Zakładu oczyszczalni z prowadzonej przez Wojewodę [...] ewidencji wpłynie na ocenę strony i jej słuszny interes.

Za pismem z [...] kwietnia 2020 r. pełnomocnik Zakładu przesłał własnoręcznie podpisany egzemplarz odwołania, natomiast w treści pisma wskazał, że słuszny interes strony w rozumieniu art. 155 k.p.a rozumie jako brak uzasadnionych powodów do pozostawienia należącej do Zakładu oczyszczalni w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, znajdujących się na terenie województwa [...] z powodu braku spełnienia przesłanek ustawowych do figurowania w tej ewidencji.

Pismem z [...] maja 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował pełnomocnika Zakładu o zamiarze zakończenia postępowania.

Decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 6 ustawy o ochronie osób i mienia w zw. z art. 155, art. 127 § 2 oraz art. 17 pkt 2 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy nawiązał m.in. do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 21 stycznia 2015 r., II SA/Go 848/14, w którym wskazało, że: "Dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo (lub nałożono na nią obowiązek), łącznie muszą być spełnione przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji, brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych". Podkreślił, że w jego ocenie, w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki takie jak: istnienie decyzji ostatecznej oraz zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji. Nie zostały natomiast spełnione przesłanki w postaci braku sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych, jak również w postaci istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które przemawiają za zmianą decyzji ostatecznej.

Odnosząc się do braku sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że zmiana decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. nie jest możliwa ze względu na brzmienie przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia. W jego ocenie, przepis ten expressis verbis wskazuje, że obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, w zakresie bezpieczeństwa publicznego podlegają m.in. oczyszczalnie ścieków jeżeli mają istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. W ocenie organu odwoławczego ustalony przez Wojewodę [...] stan faktyczny prowadzi bezsprzecznie do wniosku, że należąca do Zakładu oczyszczalnia ścieków ma istotne znacznie dla aglomeracji miejskiej z uwagi na fakt, że Gmina [...] należy do aglomeracji [...] i jest ujęta w planach dotyczących gospodarki ściekowej, natomiast ustalona przez Wojewodę [...] okoliczność, zgodnie z którą odbiornikiem ścieków jest rzeka W., wskazuje, że zniszczenie lub uszkodzenie wymienionej oczyszczalni może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie podzielił stanowiska Zakładu, zgodnie z którym w prowadzonych przez wojewodów ewidencjach powinny być umieszczane najistotniejsze obiekty. Jego zdaniem, przesłanka, na którą powołuje się Zakład ma charakter pozaustawowy i w żaden sposób nie wynika z brzmienia art. 5 ustawy o ochronie osób i mienia.

Za nieistotne dla sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał podnoszone przez Zakład okoliczności przeprowadzenia prac budowlano-modernizacyjnych, które mogły podnieść poziom bezpieczeństwa technicznego Oczyszczalnia Ścieków. Jego zdaniem, prace budowlane, które finalnie doprowadziły do poprawy stanu technicznego, w tym także do podniesienia poziomu bezpieczeństwa w związku z techniczną eksploatacją obiektów Oczyszczalni Ścieków, nie mogą zapobiec próbom podejmowania działań przestępczych czy terrorystycznych, które z kolei mogą mieć na celu zniszczenie lub uszkodzenie zmodernizowanych obiektów.

Odnosząc się natomiast do kwestii istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które mogłyby przemawiać za zmianą decyzji ostatecznej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy interes społeczny oraz słuszny interes strony pozostają we wzajemnej kolizji. W jego ocenie, interes społeczny nie przemawia za uchyleniem decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. Okoliczności takie jak to, że Gmina Ł. należy do aglomeracji [...] i jest ujęta w planach dotyczących gospodarki ściekowej oraz to, że odbiornikiem ścieków jest rzeka W., przemawiają za tym, że Oczyszczalnia Ścieków powinna pozostać w prowadzonej przez Wojewodę [...] ewidencji. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaprezentowany przez Zakład sposób rozumowania słusznego interesu strony nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów art. 5 ustawy ochronie osób i mienia i jako taki nie może zostać uznany za zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego.

Odnosząc się natomiast do niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 155 k.p.a., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł, że wprawdzie treść ww. przepisu może budzić wątpliwości interpretacyjne, ponieważ w przepisie tym jest mowa wprost o sytuacji, w której strona nabyła prawo, natomiast przepis milczy o sytuacjach, w których na strony nakładane są obowiązki, tym niemniej z orzecznictwa sądów administracyjnych (w tym cytowanego już wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21 stycznia 2015 r., II SA/Go 848/14 oraz wyroku WSA w Gliwicach z 21 stycznia 2020 r., III SA/Gl 922/19) jednoznacznie wynika, że przepis art. 155 k.p.a. dotyczy także tych sytuacji, w których na strony został nałożony obowiązek.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył decyzję z [...] maja 2020 r,. zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym przyjęciem, że brak jest uzasadnionych podstaw do zmiany decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r., podczas gdy ocena materiału dowodowego w sprawie wskazuje, że interes społeczny - w postaci chociażby czytelności ewidencji i zawarcia w niej jedynie najistotniejszych obiektów z punktu widzenia bezpieczeństwa publicznego, zdrowia i życia obywateli oraz dla środowiska - nie doznałby uszczerbku wskutek usunięcia należącej do Zakładu oczyszczalni ze wskazanej ewidencji;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że każda oczyszczalnia ścieków powinna być wpisana do ewidencji podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że tylko te oczyszczalnie, których uszkodzenie lub zniszczenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska, powinny się w niej znajdować;

- art. 155 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie wskutek przyjęcia, że Zakład - na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] września 2008 r. - nabył prawo i zmianie tej decyzji stoi na przeszkodzie przepis prawa jak również interes społeczny podczas gdy przepisem właściwym do zastosowania w sprawie winien być art. 154 k.p.a., gdyż Zakład nie nabył na mocy wskazanej powyżej decyzji żadnego prawa, a interes społeczny nie doznałby uszczerbku wskutek usunięcia należącej do Zakładu oczyszczalni z ewidencji;

- art. 154 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie art. 155 k.p.a. podczas gdy Zakład nie nabył na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] września 2008 r. żadnego prawa, co wykluczało zastosowanie w sprawie art. 155 k.p.a., a uzasadniało zastosowanie art. 154 k.p.a., gdyż za zmianą wskazanej powyżej decyzji przemawia słuszny interes strony, jak i interes społeczny.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, chodzi tutaj o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2020 r. o odmowie zmiany decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. o umieszczeniu należącego do Skarżącego obiektu (Oczyszczalni Ścieków) w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie.

Na wstępie dalszych rozważań zaznaczyć należy, że z treści, załączonej do akt administracyjnych sprawy, decyzji Wojewody [...] z [...] września 2008 r. (zmienionej następnie decyzją z [...] listopada 2011 r.) jednoznacznie wynika, że umieszczenie należących do Zakładu obiektów tj.: "Oczyszczalni Ścieków" oraz "Stacji Uzdatniania Wody" w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie nastąpiło w oparciu o art. 5 ust. 2, 5 i 6 ustawy o ochronie osób i mienia z uwagi na szczególny charakter i specyfikę prowadzonej przez Zakład działalności (v. strona 2 uzasadnienia decyzji Wojewody [...] z [...] września 2008 r.).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie osób i mienia obszary, obiekty, urządzenia i transporty ważne dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa podlegają obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne. W myśl art. 5 ust. 2 pkt 3a ww. ustawy do obszarów, obiektów i urządzeń, o których mowa w ust. 1 w zakresie bezpieczeństwa publicznego należą w szczególności zakłady, obiekty i urządzenia mające istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności elektrownie i ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków.

Szczegółowe wykazy obszarów, obiektów i urządzeń, o których mowa w ust. 2, sporządzają: Prezes Narodowego Banku Polskiego, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, ministrowie, kierownicy urzędów centralnych i wojewodowie w stosunku do podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych jednostek organizacyjnych, a umieszczenie w wykazie określonego obszaru, obiektu lub urządzenia następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 5 ust. 3 ustawy o ochronie osób i mienia).

Wojewodowie prowadzą ewidencję obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, znajdujących się na terenie województwa, a ewidencja ta ma charakter poufny (art. 5 ust. 5 ww. ustawy). Jednocześnie wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, może umieścić w ewidencji, o której mowa w ust. 5, znajdujące się na terenie województwa obszary, obiekty i urządzenia innych podmiotów niż określone w ust. 3 (art. 5 ust. 6 ww. ustawy).

Spór w niniejszej sprawie skupia się na kwestii wykładni treści art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia oraz możliwości zastosowania w sprawie, w celu wzruszenia decyzji ostatecznej, trybu określonego w art. 155 k.p.a.

W skardze Skarżący zarzuca organowi naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że strona na mocy decyzji Wojewody [...] z [...] września 2008 r., nabyła prawo i zmianie tej decyzji stoi na przeszkodzie przepis prawa oraz interes społeczny podczas gdy przepisem właściwym do zastosowania w sprawie powinien być art. 154 k.p.a. gdyż Skarżący nie nabył z mocy ww. decyzji żadnego prawa a interes społeczny nie doznałby uszczerbku w skutek usunięcia Oczyszczalni Ścieków z ewidencji.

Sąd nie podziela stanowiska strony i wskazuje, że zarówno przepis art. 155 k.p.a., jaki przepis art. 154 k.p.a. skonstruowane są według jednego wzoru ze zróżnicowaniem dwóch elementów, a mianowicie nabycia praw z decyzji ostatecznej oraz wpływu strony na możliwość wzruszania decyzji, pozostałe elementy są te same (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 14, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2016, s. 723).

W doktrynie wskazuje się, że pojęcie "nabycia praw" oznacza, że następuje jakieś przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w jego sferze prawnej. Decyzja nie tworzy prawa, jeżeli rozstrzygnięcie nie kształtuje uprawnienia, jak również nie nakłada obowiązku (por. teza wyroku NSA z 16 czerwca 2020 r., II OSK 3719/19 – dostępne w CBOSA). Umieszczenie przedsiębiorstwa w ewidencji wiąże się z określonymi obowiązkami (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 maja 2009 r., VI SA/Wa 9/09 – dostępny w CBOSA). W art. 7 ustawy o ochronie osób i mienia nakazano bowiem kierownikom jednostek organizacyjnych umieszczonych w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie uzgodnienie z komendantem wojewódzkim Policji planów ochrony jednostek, którymi zarządzają.

Zgodnie z tezą cytowanego powyżej wyroku NSA z 16 czerwca 2020 r. "Decyzja nakładająca obowiązek jest zatem decyzją tworzącą prawo, a to wyłącza zastosowanie do niej trybu unormowanego w art. 154 k.p.a.". Dalej Sąd wyższej instancji wskazuje, że: "Do decyzji ostatecznych, na mocy których strona nie nabyła prawa, należy zaliczyć decyzje, w których treścią rozstrzygnięcia jest pozbawienie strony posiadanych przez nią uprawnień. Do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą natomiast decyzje nakładające na stronę obowiązek, bowiem nawet te decyzje "są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych", a zatem są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo (art. 155 k.p.a.)".

Wskazując powyższe uznać należy, że rozpoznając wniosek Zakładu z [...] sierpnia 2019 r. organy prawidłowo przyjęły, że trybem prowadzącym do wzruszenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] września 2008 r. jest tryb określony w art. 155 k.p.a.

Jak wynika z treści art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie wszczęte na podstawie art. 155 k.p.a. jest nadzwyczajnym postępowaniem, które nie może prowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale do kontroli i weryfikacji decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym zmianie tej (bądź uchyleniu) nie mogą sprzeciwiać się przepisy szczególne. Należy mieć na uwadze, iż organ administracji publicznej na zasadzie uznania administracyjnego stosuje przepis art. 155 k.p.a. Działanie takie wymaga od organu respektowania postanowień art. 7 k.p.a., w konsekwencji wykorzystania posiadanych możliwości w celu pozytywnego załatwienia sprawy dla strony, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 9, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2008, s. 721). Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę w trybie art. 155 k.p.a. jest zatem oprócz badania legalności decyzji objętej wnioskiem strony, badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego tej sprawy.

Zdaniem Sądu, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko organu jest w pełni uzasadnione. Przepis art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia jednoznacznie wskazuje, że obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, w zakresie bezpieczeństwa publicznego podlegają m.in. oczyszczalnie ścieków jeżeli mają istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Zgodnie z Planem zagospodarowania przestrzennego województwa [...] przyjętego Uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa [...] z [...] grudnia 2018 r., powiat [...] - do którego należy Gmina [...] należy do aglomeracji [...]. Gmina [...] ujęta została w planach dotyczących gospodarki ściekowej. Powyższa okoliczność bezsprzecznie prowadzi do wniosku, że należąca do Zakładu oczyszczalnia ścieków zlokalizowana w Ł. ma istotne znacznie dla aglomeracji miejskiej a jej zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Brak obowiązku ochrony tej jednostki przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, jest sprzeczne z interesem społecznym. Dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia fakt, że odbiorcą ścieków jest rzeka W., której zanieczyszczenie może mieć niebagatelny wpływ na zdrowie, a co za tym idzie i życie mieszkańców stolicy oraz okolic (chociażby z uwagi znajdujące się tam na ujęcia wody pitnej).

Bez znaczenia dla sprawy pozostaje okoliczność przeprowadzonej w 2016 r. modernizacji obiektu i wyposażenie go w nowoczesne urządzenia (rozwiązania) zabezpieczające przed skutkiem ewentualnych uszkodzeń. Jak słusznie podkreśla organ, przeprowadzone prace budowlane, które finalne doprowadziły do poprawy stanu technicznego, w tym także podniesienia bezpieczeństwa w związku z techniczną eksploatacją obiektów Oczyszczalni Ścieków, nie mogą zapobiec próbom podejmowania działań przestępczych czy terrorystycznych, które z kolei mogą mieć na celu zniszczenie lub uszkodzenie zmodernizowanych obiektów.

Zdaniem Sądu, przeprowadzona przez organ ocena nowych elementów, jakie stanowią interes społeczny i słuszny interes strony we wzruszeniu decyzji ostatecznej potwierdza, że interes społeczny sprzeciwia się zmianie decyzji ostatecznej Wojewody [...] z [...] września 2008 r. poprzez wykreślenie należącego do Zakładu obiektu (Oczyszczalni Ścieków) z ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, znajdujących się na terenie województwa [...].

Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W toku prowadzonego postępowania organy nie uchybiły przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. a podjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało właściwie umotywowane.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.