Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 628/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Iwona Sadownik po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1241/05 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy podania nazwisk i dalszych danych osobowych z akt Instytutu Pamięci Narodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. K. D. kwotę 219,60 zł. / dwieście dziewiętnaście złotych i sześćdziesiąt groszy/ tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym należny podatek od towarów i usług, oraz kwotę 15 zł. /piętnaście złotych/ tytułem zwrotu poniesionych wydatków.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 lutego 2006 roku, sygn. akt IV SA/Wa 1241/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy podania nazwisk i dalszych danych osobowych z akt Instytutu Pamięci Narodowej (pkt 1 wyroku) oraz zasądził ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. D. kwotę 240 zł oraz kwotę 52,80 zł stanowiącą 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt 2 wyroku).

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podał, iż Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - po rozpatrzeniu odwołania M. K. - decyzją z dnia [...], na podstawie art. 127 § 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.) - zwanej dalej ustawą o l.P.N. - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] odmawiającą podania stronie nazwisk i dalszych danych osobowych:

- współpracownika o kryptonimie k.o. "P.R." oznaczonego nr [...] w kopiach udostępnionych akt o sygn. [...],

- współpracownika o kryptonimie k.o. "J.S." oznaczonego nr [...] w kopiach udostępnionych akt o sygn. [...],

- kandydata na tajnego współpracownika o kryptonimie "S." oznaczonego nr [...] w kopiach akt o sygn. [...].

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ podał, iż M. K. został uznany, przez Instytut Pamięci Narodowej, na podstawie posiadanych i dostępnych dokumentów za osobę pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ustawy o l.P.N. (zaświadczenie nr [...]). Wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2003 roku M. K. - po zapoznaniu się z dokumentami, w oparciu o które uzyskał status osoby pokrzywdzonej - zwrócił się o podanie nazwisk i dalszych danych osobowych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników oraz innych osób, które go denuncjowały, oznaczonych w udostępnionych dokumentach numerami 1-15 akta [...], nr 1-47 akta [...], nr 1-16 akta [...], nr 1-26 akta [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w ramach którego przeprowadzono kwerendę w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej strona otrzymała dane personalne 99 z wnioskowanych osób, w notach nr 15/05, 16/04, 17/04, 20/04 i dwóch notach niejawnych. Odnośnie pozostałych osób, których danych nie ujawniono, tj. współpracownika o kryptonimie k.o. "P.R.", k.o. "J.S." i kandydata na tajnego współpracownika o kryptonimie "S." organ podał, iż zasób archiwalny Instytutu w skład którego wchodzą akta, zbiory danych, rejestry i kartoteki wytworzone przez byłe organa bezpieczeństwa nie jest kompletny. Dokumentacja ta w znacznej części została zniszczona przez służby specjalne PRL. Zatem poszukiwania dokumentów w sprawie ustalenia danych osobowych współpracowników zostały przeprowadzone w zachowanych zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej. W wyniku sprawdzeń kartotecznych dokonanych w posiadanych środkach ewidencji, tj. kartotece W.U.S.W. w Radomiu, dzienniku archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury W.U.S.W. w Radomiu nie odnaleziono żadnych informacji odnośnie osób oznaczonych, w udostępnionych stronie dokumentach, numerami 41,13,20, na podstawie których możliwe byłoby ustalenie ich nazwisk oraz dalszych danych osobowych. Podkreślono, iż osoby te występowały w dokumentach, z którymi zapoznawał się wnioskodawca, pod kryptonimami, co znacznie utrudnia ich identyfikację. W sytuacji niemożności jednoznacznego określenia na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa, czego wymaga przepis art. 32 ust. 1 ustawy o l.P.N. (stanowiący materialnoprawną podstawę wydanej decyzji), nazwisk oraz dalszych danych osobowych żądanych osób, odmowa ich udostępnienia jest zasadna. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż ustalenie danych osobowych następuje na podstawie dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, dlatego organ nie może dopuścić jako dowodu w sprawie oświadczenia strony o osobach, które przyznały się do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa.

M. K. w skardze na powyższą decyzję uznał ją "za kompromitującą dla "Przywódców IPN". Zarzucił, iż "Instytut Pamięci Narodowej kierowany przez Leona Kieresa i Witolda Kuleszę od dnia 22 lutego 2001 r. ślamazarnie bierze się do wyjaśnienia prześladowania go przez Faszystowsko - Zbrodniczą Organizację o nazwie PZPR od 1975r. do chwili obecnej". Wskazał też, iż "Leon Kieres zasłania się zniszczeniem dokumentów, a z dokumentów które skarżący otrzymał chroni donosicieli, którzy współpracowali ze służbami SB". Podał przykład "t." - pracownika Ligi Obrony Kraju w Radomiu, który pozostał nieujawniony. Nadto podniósł, iż Prezes IPN zapomina, że skarżącemu przysługuje droga odwołania do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, a "wypisywanie bzdur przez IPN na wszystkich szczeblach daje mu wielką nadzieję na ujawnienie zbrodniarzy z SB, ich promotorów i donosicieli". M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ujawnienie wszystkich agentów o kryptonimach i bez kryptonimów oraz wydanie kopii akt dotyczących jego osoby od 1975r. zbieranych przez służby specjalne PRL.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż wniosek o udostępnienie dokumentów nie jest wnioskiem wszczynającym postępowanie wyjaśniające w sprawie prześladowania przez władze PRL. Organem właściwym do prowadzenia takiego postępowania ( śledztwa ) - zgodnie z art. 45 ustawy o l.P.N. - jest Prokurator Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. W sprawie skarżącego takie śledztwo jest prowadzone.

W kwestii zaś twierdzenia skarżącego, że nie ujawniono mu danych współpracownika o pseudonimie "t.", organ wyjaśnił, iż w udostępnionych do wglądu skarżącego dokumentach nie występuje współpracownik o takim pseudonimie. Nadto, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej podał, iż skarżący otrzymał kopie dokumentów zbieranych na jego temat przez służby specjalne PRL po 1975r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.), jeżeli w istniejących i dostępnych dokumentach, w które pokrzywdzony miał wgląd lub otrzymał ich kopie, znajdują się nazwiska funkcjonariuszy, pracowników lub kryptonimy współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, którzy zbierali lub oceniali dane o nim, lub tych, którzy prowadzili tych współpracowników, to - na żądanie pokrzywdzonego - należy mu podać nazwiska oraz dalsze dane osobowe tych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników, jeżeli można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa.

W ocenie Sądu pierwszej instancji Prezes Instytutu Pamięci Narodowej zasadnie odmówił M. K. danych osobowych osób występujących w aktach, w które pokrzywdzony (skarżący) miał wgląd, pod kryptonimami k.o. "P.R.", k.o. "J.S." i "S.", albowiem przeprowadzona przez organ kwerenda archiwalna dokumentów organu bezpieczeństwa przyniosła wynik negatywny, tzn. w zbiorze dostępnych dokumentów nie znaleziono żadnych danych na temat wymienionych osób. Z tego też względu podanie ich nazwisk oraz dalszych danych osobowych stało się niemożliwe. Sąd podkreślił, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o I.P.N. dopuszczalny jest jedynie dowód z dokumentów danego organu bezpieczeństwa. Nie jest zatem możliwe sięganie do dokumentów nie znajdujących się w zasobie archiwalnym danego organu bezpieczeństwa, jak również innych środków dowodowych, np. dowodu z zeznań świadków. Wprawdzie - stosownie do art. 43 ustawy o l.P.N. - postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże tylko wówczas, gdy przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. Do przepisów, który stanowi inaczej należy właśnie zaliczyć art. 32 ust. 1 ustawy o l. P. N., przewidujący tryb ustalania danych osobowych tylko w oparciu o dokumenty organu bezpieczeństwa. Przepis ten stanowi wyjątek od ogólnej zasady stosowania przepisów K.p.a. w sprawach regulowanych ustawą, w tym w zakresie reguł postępowania dowodowego. Sąd pierwszej instancji podzielił również stanowisko organu odnośnie pozostałych zarzutów skarżącego, w szczególności opieszałości w załatwianiu sprawy prześladowania przez służby bezpieczeństwa PRL, nieujawnienia osoby o pseudonimie "tato", jak i żądania przesłania kopii akt dotyczących jego osoby.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. K., reprezentowany przez adwokata K. D., zaskarżając wyrok w części oddalającej skargę (punkt 1 sentencji wyroku).

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący, na zasadzie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zarzucił:

1. naruszenie art. 113 p.p.s.a., poprzez zamknięcie rozprawy w sytuacji kiedy sprawa nie była dostatecznie wyjaśniona, a pojawiły się nowe istotne okoliczności - doniesienia prasowe na temat odnalezienia niezewidencjonowanej dokumentacji na terenie Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu (zwanego dalej "IPN"),

2. naruszenie art. 106 § 4 p.p.s.a., poprzez nie wzięcie pod uwagę powszechnie znanego faktu nieprawidłowości występujących w pracach organu przy ewidencjonowaniu, gromadzeniu, udostępnianiu, zarządzaniu i korzystaniu z dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od 22 lipca 1944 roku do 31 grudnia 1989 roku,

3. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niedokonanie rozstrzygnięcia w granicach sprawy, nie zbadanie i nie ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego odnośnie nieprawidłowości w przeprowadzonej przez organ kwerendzie archiwalnej,

4. naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z 18 grudnia 1998 roku (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.), poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny zgodności z prawem przeprowadzonego przez organ w jego trybie postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz adwokata K. D. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, iż organ odmowę podania nazwisk i danych osobowych osób występujących w aktach, w które skarżący miał wgląd, uzasadnił tym, że w zbiorze dostępnych dokumentów (zasobie archiwalnym IPN, w skład którego wchodzą akta, zbiory danych, rejestry i kartoteki wytworzone przez byłe organa bezpieczeństwa) nie znaleziono żadnych danych na temat wymienionych osób a Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał ten argument za wystarczający do pozytywnej oceny zgodności z prawem postępowania przeprowadzonego w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o Instytucie Pomięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Autor skargi kasacyjnej zakwestionował powyższe stanowisko Sądu podnosząc, iż powszechnie znanym jest fakt licznych nieprawidłowości występujących w pracach organu przy ewidencjonowaniu, gromadzeniu, udostępnianiu, zarządzaniu i korzystaniu z dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od 22 lipca 1944 roku do 31 grudnia 1989 roku. W zasobach Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu odnaleziono pokaźną ilość niezewidencjonowanej dokumentacji byłych organów bezpieczeństwa. W związku z tym należy poddać w wątpliwość prawidłowość kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym IPN, a co za tym idzie decyzję o odmowie udostępnienia danych, o które wnioskował skarżący w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o I.P.N., uznać należy za "nie nieprawidłową, a co najmniej przedwczesną". W tej sytuacji oparcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnięcia jedynie na wyjaśnieniach organu, pominięcie zarzutów skarżącego odnośnie nieprawidłowości w przeprowadzonej kwerendzie archiwalnej (stanowiące naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a.), nie wzięcie pod uwagę powszechnie znanego faktu nieprawidłowości występujących w pracach organu (będące naruszeniem art. 106 § 4 p.p.s.a.) i zamknięcie rozprawy w sytuacji, kiedy sprawa nie była dostatecznie wyjaśniona, a pojawiły się nowe istotne jej okoliczności ( naruszające art. 113 p.p.s.a.), ocenić należy jako naruszające przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie M. K. zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie naruszenie zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje, iż podnosząc powyższe zarzuty strona kwestionuje w istocie prawidłowość kwerendy przeprowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej, zarzucając Sądowi pierwszej instancji zaaprobowanie wyników i sposobu przeprowadzenia tej kwerendy, mimo powszechnie znanego faktu nieprawidłowości występujących w pracach organu przy gromadzeniu, ewidencjonowaniu, udostępnianiu, zarządzaniu i korzystaniu z dokumentów organów bezpieczeństwa oraz doniesień prasowych o odnalezieniu niezaewidencjonowanej dokumentacji na terenie Instytutu Pamięci Narodowej.

Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 ustawy 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.) należy zauważyć na wstępie, iż naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.

Strona wnosząca skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 32 ust. 1 ustawy o I.P.N., nie określiła formy naruszenia prawa materialnego. Niezależnie jednak od sposobu sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej należy stwierdzić, iż zaskarżonemu wyrokowi nie można skutecznie przypisać naruszenia prawa w powyższym zakresie, a to z następujących względów.

Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji - jeżeli w istniejących i dostępnych dokumentach, w które pokrzywdzony miał wgląd lub otrzymał ich kopie, znajdują się nazwiska funkcjonariuszy, pracowników lub kryptonimy współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, którzy zbierali lub oceniali dane o nim, lub tych, którzy prowadzili tych współpracowników, to - na żądanie pokrzywdzonego - należy mu podać nazwiska oraz dalsze dane osobowe tych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników, jeżeli można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa. Przepis ten stosuje się również do innych osób, które denuncjowały pokrzywdzonego.

Z cytowanego przepisu wynika, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej winien ("...należy podać...") udostępnić pokrzywdzonemu nazwiska oraz dalsze dane funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników organów bezpieczeństwa, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki:

1) osobą żądającą udostępnienia nazwisk oraz dalszych danych osobowych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników organów bezpieczeństwa jest pokrzywdzony,

2) w istniejących i dostępnych dokumentach, w które pokrzywdzony miał wgląd lub otrzymał ich kopie, znajdują się nazwiska funkcjonariuszy, pracowników lub kryptonimy współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, którzy zbierali lub oceniali dane o nim (pokrzywdzonym), lub tych, którzy prowadzili tych współpracowników,

3) nazwiska oraz dalsze dane osobowe tych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników można jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa.

W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, iż M. K. jest osobą pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o l.P.N. ( zaświadczenie nr 69/03 ). Skarżącemu udostępniono dokumenty, na podstawie których został uznany za osobę pokrzywdzoną. Po zapoznaniu się z tymi dokumentami M. K. wniósł o podanie nazwisk i dalszych danych osobowych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników oraz innych osób, które go denuncjowały oznaczonych w udostępnionych mu dokumentach numerami: [...] nr 1-15, [...] nr 1-47, [...] nr 1-16, [...] nr 1-26.

Podkreślić należy, iż nawet w sytuacji, gdy dana osoba jest osobą pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o l.P.N. i udostępniono jej stosowne dokumenty - a zatem zostały spełnione przesłanki uprawniające do zgłoszenia żądania, o jakim mowa w art. 32 ust. 1 ustawy o l.P.N. - Prezes Instytutu Pamięci Narodowej ma podstawy, aby odmówić podania nazwisk i dalszych danych osobowych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników organu bezpieczeństwa państwa, jeżeli nie można ich jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa. Niemożność ustalenia nazwisk i dalszych danych osobowych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników organu bezpieczeństwa państwa może wynikać w szczególności z tej przyczyny, że zasoby archiwalne Instytutu Pamięci Narodowej nie zawierają dokumentów pozwalających na ustalenie takich danych. To zaś stanowi oczywistą przeszkodę pozytywnego załatwienia wniosku pokrzywdzonego. Pokrzywdzony może uzyskać dane osobowe funkcjonariuszy, pracowników lub kryptonimy współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, o ile można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów organów bezpieczeństwa, których ewidencjonowanie, gromadzenie, udostępnianie, zarządzanie i korzystanie powierzono Instytutowi Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (art. 8 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o I.P.N.). W art. 5 ust. 1 pkt 1-11, ust. 2 i ust. 3 ustawy o l.P.N. określono katalog organów bezpieczeństwa państwa w rozumieniu tejże ustawy.

W rozpoznawanej sprawie Prezes Instytutu Pamięci Narodowej udzielił M. K. informacji odnośnie danych personalnych 99 z wnioskowanych osób, w notach nr 15/05, 16/04, 17/04, 20/04 i dwóch notach niejawnych. Organ administracji odmówił natomiast podania stronie nazwisk i dalszych danych osobowych współpracownika o kryptonimie k.o. "P.R." oznaczonego nr [...] w kopiach udostępnionych akt o sygn. [...], współpracownika o kryptonimie k.o. "J.S." oznaczonego nr [...] w kopiach udostępnionych akt o sygn. [...] oraz danych kandydata na tajnego współpracownika o kryptonimie "S." oznaczonego nr [...] w kopiach akt o sygn. [...]. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w wyniku sprawdzeń kartotecznych dokonanych w posiadanych środkach ewidencji, tj. kartotece W.U.S.W. w Radomiu, dzienniku archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury W.U.S.W. w Radomiu nie odnaleziono żadnych informacji odnośnie osób oznaczonych, w udostępnionych stronie dokumentach, numerami [...], na podstawie których możliwe byłoby ustalenie ich nazwisk oraz dalszych danych osobowych.

Wobec powyższego należało uznać, iż Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny postępowania przeprowadzonego przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej i zastosowania przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o l.P.N.

Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.) pozwala na ustalanie nazwisk i dalszych danych osobowych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników organów bezpieczeństwa państwa wyłącznie na podstawie dokumentów zgromadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej stosownie do postanowień art. 25 - art. 29 tejże ustawy zawartych w Rozdziale 3 - "Gromadzenie dokumentów przez Instytut Pamięci".

Wprawdzie art. 33 ust. 1 ustawy o l.P.N. przyznaje pokrzywdzonemu prawo do załączenia do zbioru dotyczących go dokumentów własne uzupełnienia, sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub ich kopie, jednakże nie powoduje to zmiany w dokumentach posiadanych przez Instytut Pamięci a ponadto owe uzupełnienia, sprostowania, uaktualnienia, wyjaśnienia oraz dokumenty lub ich kopie dołącza się do zbioru dokumentów z oznaczeniem ich w sposób pozwalający na ich odróżnienie od dokumentów zgromadzonych przez Instytut Pamięci (art. 32 ust. 3 ustawy o l.P.N.).

Za chybiony należy uznać także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 113 p.p.s.a. Stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd pierwszej instancji dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania, jak jednoznacznie stanowi przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Do kompetencji sądu administracyjnego nie należy rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest m. in. ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Na ocenę legalności decyzji nie mogą mieć wpływu okoliczności, które powstały po jej wydaniu (np. doniesienia prasowe o odnalezieniu nowych dokumentów na terenie Instytutu Pamięci Narodowej).

Nie można także podzielić zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 4 p.p.s.a.

Stosownie do art. 106 § 4 p.p.s.a. fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony. Faktami powszechnie znanymi są takie fakty, o istnieniu których każdy wie lub może się dowiedzieć ze źródeł powszechnie dostępnych. Za powszechnie znane uznaje się wydarzenia historyczne, polityczne, zjawiska przyrodnicze, procesy ekonomiczne lub zdarzenia normalnie i zwyczajnie zachodzące w określonym miejscu i czasie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 1967 r., I CR 111/67, LEX nr 6203; z dnia 12 maja 2000 r., II UKN 540/99, OSNP 2001, nr 21, poz. 652; z dnia 5 lutego 2002 r., II CKN 894/99, LEX nr 54453;T. Ereciński, [w]: Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, część pierwsza: Postępowanie rozpoznawcze, tom 1, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1999, s. 432).

Podnoszone przez stronę nieprawidłowości w pracach Instytutu Pamięci Narodowej nie należą do faktów powszechnie znanych w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a. Nadto, nawet gdyby przyjąć, iż w pracach Instytutu Pamięci Narodowej występują nieprawidłowości w zakresie ewidencjonowania, gromadzenia, udostępniania, zarządzania i korzystania z dokumentów organów bezpieczeństwa państwa - co zdaniem strony jest faktem powszechnie znanym - to nie można a priori zakładać, że każde działanie Instytutu Pamięci Narodowej jest wadliwe, w tym decyzje podejmowane przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Ocena legalności decyzji dokonywana przez Sąd nie może opierać się na przypuszczeniach, iż skoro organ w ocenie skarżącego bądź opinii społecznej działa wadliwie, to każdy akt wydany przez ten organ jest również wadliwy.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział się zarówno co do prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, kwerendy archiwalnej jak i zarzutów skarżącego.

Z tych względów należało uznać, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Dodatkowo wyjaśnić należy, iż decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] nie zamyka M. K. drogi do uzyskania nazwisk i dalszych danych osobowych współpracowników organów bezpieczeństwa państwa. Ustawą z dnia 18 października 2006 roku o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 -1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. Nr 218, poz. 1592) dokonano zmiany m.in. art. 30 ust. 5 ustawy o l.P.N. W wyniku tej nowelizacji przepis art. 30 ust. 5 ustawy o l.P.N. uzyskał następujące brzmienie: "W razie późniejszego odnalezienia w archiwum Instytutu Pamięci dokumentów dotyczących wnioskodawcy należy go o tym poinformować oraz pouczyć o możliwości ponownego złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1" tj. wniosku o udostępnienie do wglądu kopii dotyczących go dokumentów.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez adwokata K. D. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., § 19 pkt 1 i 2 oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).