Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 334/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych I. uchyla decyzje organu I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W. przez Starszego Administratora ds. Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., z dnia [...] r. ([...]) uchylającą w całości - od dnia 1 lutego 2009 r. - decyzję z dnia [...] r. ([...]), dotyczącą przyznania świadczeń rodzinnych na syna M. M. i orzekając co do istoty sprawy uchyliło decyzję z dnia [...] r. ([...]) przyznającą świadczenia rodzinne na A. M.

Decyzją z dnia [...] r., organ pierwszej instancji uchylił w całości - od 1 lutego 2009 r. - swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r. ([...]), przyznającą M. M. zasiłek rodzinny dla syna, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, na okres od 1 września 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że M. M. do 16 stycznia 2009 r. była uprawniona do świadczeń rodzinnych. Podniósł, że 17 stycznia 2009 r. zawarła związek małżeński z G.M. i fakt ten spowodował zmianę liczby członków jej rodziny. W tej sytuacji organ pierwszej instancji ponownie przeanalizował sytuację dochodową rodziny Strony i okazało się, że dochód netto trzyosobowej rodziny M. M. w 2007 r. wyniósł 24291, 30 zł. Kwota ta w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 674, 76 zł, więc przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego (583,00 zł w niniejszym przypadku).

W odwołaniu od tej decyzji M. M. wskazała, że jej mąż nie był członkiem rodziny w 2007 r. Zarzuciła, że nie rozumie "jak można wliczać dochody osoby, która prowadziła osobne gospodarstwo domowe w 2007 r." Ponadto podniosła, że obecnie nie pracuje i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem.

W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zasady udzielania świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 922 z późn. zm.). Jednym z warunków przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego jest spełnienie ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z przepisami powołanej ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł (art. 5 ust. 1 ustawy), w przypadku zaś, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 583 zł (art. 5 ust. 2 ustawy). Dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy). Stosownie do art. 3 pkt 1 ustawy, dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych to - w przypadku dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych - przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne. Dochód rodziny ustala się m.in. na podstawie zaświadczenia urzędu skarbowego o wysokości dochodów rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (§ 2 ust. 2 pkt 6a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). Przy czym przez pojęcie rodziny należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko (art. 3 pkt 16 ustawy).

W przypadku M. M., w okresie zasiłkowym, który jej dotyczył, tj. w latach 2008-2009 prawo do zasiłku rodzinnego należało ustalić na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2007. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 18 sierpnia 2008 r. przyznał Stronie świadczenia rodzinne, albowiem dochód rodziny uzyskany w 2007 r. wynosił w przeliczeniu na osobę w rodzinie 125,00 zł.

Jednakże w czasie trwającego okresu zasiłkowego organ pierwszej instancji powziął wiadomość, że 17 stycznia 2009 r. M. M. zawarła związek małżeński z G. M. W aktach sprawy znajduje się odpis skrócony aktu małżeństwa z 17 stycznia 2009 r. (Nr [...]). Okoliczność ta ma wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, ponieważ liczba członków rodziny M. M. uległa zmianie. Zaistniała więc sytuacja określona w art. 32 ust. 1 powołanej ustawy. Słusznie zatem 23 lutego 2009 r. organ pierwszej instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyznanych świadczeń rodzinnych, decyzją z 18 sierpnia 2008 r. i ponownie ustalił dochód rodziny, uwzględniając zmianę liczby jej członków (składającej się z trzech osób od 17 stycznia 2009 r.) w związku z zwarciem małżeństwa.

Kolegium zauważa, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, która wystąpiła z wnioskiem o przyznanie tych świadczeń zobowiązana jest do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne.

W rozpatrywanej sprawie, powiększenie liczby członków rodziny w styczniu 2009 r. w związku z zawarciem związku małżeńskiego, spowodowało konieczność uwzględnienia dochodu małżonka strony za 2007 r., na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (§ 2 ust. 2 pkt 6a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne).

W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z dnia 24 listopada 2008 r. o wysokości dochodów uzyskanych w 2007 r. przez G. M. Dochód ten, po odliczeniu zobowiązań, wyniósł 24.291,30 zł, miesięcznie: 2024, 28 zł, a na osobę w rodzinie: 674, 76 zł; więc przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego (583, 00 zł w niniejszym przypadku).

W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, należy stwierdzić, że z powodu przekroczenia kwoty uprawniającej do zasiłku rodzinnego (583, 00 zł), M. M. utraciła prawo do zasiłku rodzinnego od dnia 1 lutego 2009 r.

Jednakże decyzja organu pierwszej instancji nie mogła pozostać w obrocie prawnym z powodu uchybień proceduralnych. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Właśnie taka sytuacja nastąpiła w sprawie M. M., albowiem zawarcie związku małżeńskiego spowodowało zmianę sytuacji rodzinnej i tym samym - dochodowej.

Z treści powołanego przepisu wynika, że istotą decyzji zmieniającej lub uchylającej ostateczną decyzję administracyjną jest wyeliminowanie z obrotu prawnego tworzącego określony stan prawny rozstrzygnięcia administracyjnego w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie. Weryfikacji decyzji ostatecznej na podstawie tego przepisu dokonuje się przez wydanie decyzji konstytutywnej. Decyzja taka wpływa bowiem na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na swój charakter wydana na podstawie art. 32 ust. 1 decyzja może wywierać skutki wyłącznie na przyszłość (ex nunc) i brak jest jakichkolwiek podstaw by w tym trybie zmieniać lub uchylać decyzję administracyjną z mocą wsteczną (ex tunc), jak uczynił to organ pierwszej instancji.

Przewidziana w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych decyzja jest więc aktem administracyjnym, którego cechą jest to, że wywołuje skutek prawny od momentu jej wydania.

W rozpatrywanej sprawie decyzją z dnia 18 marca 2009 r. organ pierwszej instancji dokonał weryfikacji decyzji ostatecznej z dnia 18 sierpnia 2008 r., uchylając ją od dnia 1 lutego 2009 r., z mocą wsteczną.

W tej sytuacji, biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne i prawne w tej sprawie, Kolegium uznało za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji i podjęcie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, poprzez orzeczenie o uchyleniu decyzji z dnia 18 sierpnia 2008 r. dotyczącej przyznania świadczeń rodzinnych. Przy czym skutek uchylenia tej decyzji następuje z dniem wydania niniejszego rozstrzygnięcia przez Kolegium.

Kolegium jednocześnie wskazuje, że powyższe nie oznacza, że w przypadku, gdy doszło do nienależnego pobrania świadczeń, o czym organ dowiaduje się po pewnym czasie, nie jest możliwe dochodzenie ich zwrotu za okres miniony. W ocenie Kolegium, prawnie dopuszczalne jest, bowiem - po przeprowadzeniu odrębnego postępowania -wydanie decyzji stwierdzającej, że świadczenie zostało pobrane nienależnie, pomimo, że decyzja przyznająca świadczenie została uchylona lub zmieniona od momentu, gdy świadczenie to nie przysługiwało.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. M. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że 17 stycznia 2009 r. zawarła związek małżeński, co spowodowało, że MOPS zażądał od niej zaświadczenia o dochodach męża za rok 2007. Powyższe, w ocenie strony skarżącej, świadczy o sprzeczności ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału dowodowego. Skarżąca nie zgadza się z tym, że dochód rodziny ustalono 2 lata wstecz, skoro wcześniej nie prowadziła żadnego gospodarstwa domowego z obecnym mężem. Wskazała, że dochód jej rodziny zmienił się dopiero od stycznia 2009 r., wcześniej źródłem utrzymania był wyłącznie zasiłek z MOPS i alimenty. Podniosła, że w roku 2007 jej rodzina składała się z dwóch osób. Skarżąca opisała także swoją sytuację rodzinną i zdrowotną syna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna, jednakże o jej zasadności przesądzają inne przyczyny niż te, które zostały w niej podniesione. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Zdaniem Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem prawa. Wprawdzie organ prawidłowo zastosował w przedmiotowej sprawie przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 922 z późn. zm.), lecz dokonał jego wadliwej interpretacji i w konsekwencji nieprawidłowo uzasadnił rozstrzygnięcie.

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymagało jej uzasadnienie. Uzasadnienie jest jednym ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Uzasadnienie prawne decyzji winno niewątpliwie zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I SA 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51).

Niniejsza sprawa dotyczy zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku). Skarżąca nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, na okres od 1 września 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r., na podstawie decyzji z dnia [...] r. ([...]).

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekając co do istoty sprawy, uchyliło decyzję z dnia [...] r. ([...]) przyznającą świadczenia rodzinne na syna skarżącej.

Według przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne.

Sąd podziela stanowisko organu administracji, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, wzruszenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1, dokonuje się poprzez wydanie decyzji konstytutywnej. Decyzja taka wpływa bowiem na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili obecnej). Brak jest więc jakichkolwiek podstaw, by w trybie art. 32 ust. 1 ustawy uchylać lub zmieniać decyzję pierwotną z mocą wsteczną (ex tunc). Konsekwentnie, nie jest dopuszczalne uchylanie lub zmiana decyzji z chwilą zaistnienia zmiany sytuacji uprawionego, jeśli zmiana ta nastąpiła przed wydaniem decyzji zmieniającej lub uchylającej, jak to miało miejsce w rozpatrywanym przypadku. Skutki uchylenia decyzji administracyjnej wstecz (ex tunc) doktryna i prawodawca wiąże wyłącznie z decyzjami o charakterze deklaratoryjnym. Oznacza to także, że wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 32 ust. 1 ustawy, legitymuje właściwy organ do wydania decyzji orzekającej o utracie lub zmianie wysokości świadczenia, czy też okresu, na jaki świadczenie zostało przyznane, jednak z zastrzeżeniem, że takie działanie możliwe jest jedynie ze skutkiem na przyszłość (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 5 czerwca 2008 r., IV SA/Wr 89/08, Lex 501798).

Wojewódzki Sad Administracyjny stwierdza, że organ II instancji zasadnie uchylił decyzję organu I instancji ze względu na istotne uchybienie proceduralne.

Zakres normatywny przepisu art. 32 ust. 1 wskazuje, że istotą decyzji zmieniającej lub uchylającej ostateczną decyzję administracyjną jest wyeliminowanie z obrotu prawnego tworzącego określony stan prawny rozstrzygnięcia administracyjnego w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie. Przewidziane w art. 32 ust. 1 ustawy postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia rodzinne może być więc prowadzone jedynie w stosunku do aktu administracyjnego będącego w obrocie prawnym. Idzie bowiem o wyeliminowanie decyzji (lub jej części) wywołującej określone skutki prawne (tworzącej określony stan prawny). Powołany przepis stanowi niewątpliwie ograniczenie zasady trwałości decyzji administracyjnych i w związku z tym podlega wykładni ścisłej zwłaszcza, że zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić bez zgody strony.

Powołane w przepisie art. 32 ust. 1 przesłanki normatywne, tj. zmiana sytuacji rodzinnej lub dochodowej strony mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, nabycie prawa do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz nienależnie pobrane świadczenie rodzinne, stanowią podstawę do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie rodzinne. Przedstawiony katalog przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia stosowanego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, która wystąpiła z wnioskiem o przyznanie tych świadczeń zobowiązana jest do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Z akt sprawy wynika, że skarżąca niezwłocznie powiadomiła organ wypłacający świadczenie o fakcie zawarcia związku małżeńskiego.

W niniejszej sprawie organy administracji uznały, że zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego w dniu 17 stycznia 2009 r. spowodowało konieczność uwzględnienia dochodu małżonka strony za rok 2007, czyli na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (§ 2 ust. 2 pkt 6a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z powodu przekroczenia kwoty uprawniającej do zasiłku rodzinnego skarżąca utraciła prawo do zasiłku rodzinnego od dnia 1 lutego 2009 r.

Z treści postanowień art. 32 ust. 1 wynika, że przesłanki: "zmiana sytuacji rodzinnej", "zmiana sytuacji dochodowej" występują alternatywnie. Zatem zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego 17 stycznia 2009 r. niewątpliwie spowodowało, że rzeczywiście zmieniła się sytuacja rodzinna skarżącej, albowiem fakt ten spowodował zmianę liczby członków jej rodziny, co z kolei ma wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Zdaniem Sądu, w realiach sprawy, decyzja ostateczna powinna zatem zostać zweryfikowana z powodu zmiany sytuacji rodzinnej skarżącej a nie dochodowej. Organy zatem wadliwie uznały, że skarżąca utraciła prawo do zasiłku rodzinnego od dnia 1 lutego 2009 r. z powodu przekroczenia kwoty uprawniającej do otrzymania zasiłku. Nieuprawniona jest taka ocena stanu faktycznego, w kontekście postanowień art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego w okresie zasiłkowym, powoduje konieczność uwzględnienia dochodu małżonka strony za rok 2007 (czyli za okres kiedy nie był członkiem rodziny), co w konsekwencji prowadzi do przekroczenia kwoty uprawniającej do zasiłku rodzinnego.

Nie do zaakceptowania jest także stanowisko Kolegium wskazujące, że: "prawnie dopuszczalne jest bowiem - po przeprowadzeniu odrębnego postępowania - wydanie decyzji stwierdzającej, że świadczenie zostało pobrane nienależnie, pomimo, że decyzja przyznająca świadczenie została uchylona lub zmieniona od momentu, gdy świadczenie to nie przysługiwało". Ustalenie nienależnie pobranych świadczeń odbywa się w odrębnym postępowaniu, w którym bada się wystąpienie przesłanek z art. 30 ust 2 tej ustawy i są to: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W sprawie będącej przedmiotem osądu żadna z wymienionych przesłanek nie wystąpiła. Nie można zatem przyjąć, że do czasu zawarcia związku małżeńskiego skarżąca pobierała nienależnie świadczenia rodzinne.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia podważa zasadę zaufania do organów Państwa. Zasada zaufania do państwa i jego organów, wynikająca z konstytucyjnej zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oznacza, że ochronie konstytucyjnej podlegać musi zaufanie obywateli nie tylko do litery prawa, ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji przyjmowanej w praktyce stosowania prawa. Określając treść ochrony zaufania obywateli do państwa nie można ignorować podstawowego faktu, że w świadomości społecznej treść prawa rozpoznawana jest przede wszystkim ze sposobu jego interpretacji w praktyce stosowania prawa przez organy państwowe (por wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 kwietnia 1997 r., U 11/97, ZU 1997, nr 5-6, poz. 67).

Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowany w oderwaniu od podstawowych norm i zasad konstytucyjnych oraz zasad postępowania administracyjnego, określonych m. in. w art. 8 k.p.a., tj. zasady prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg zgodnego z prawem i sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.

W państwie prawa, od jakości prawnej działania organów zależy autorytet samego Państwa i jego instytucji, dlatego rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej powinno być wyjaśnione (uzasadnione) w taki sposób, który znajduje uzasadnienie w obowiązującym porządku prawnym, jako służące realizacji celów wynikających z tego porządku prawnego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem posiada ona przymiot wykonalności. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji oznacza zatem, że zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku.