Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1783/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 257 ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Ewa Michna Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 11 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wznowienie studiów skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez T. C., jest decyzja Rektora Uniwersytetu z dnia 11 października 2016 r. nr [...], którą to po rozpoznaniu odwołania T. C. od decyzji Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia [...] 2016 r., w sprawie odmowy wyrażenia mu zgody na wznowienie stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...], specjalizacja nauczycielska na piątym roku studiów - Rektor utrzymał w mocy.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

T. C. 5 września 2016 r. wniósł do Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu wniosek o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na kierunku [...] w roku akademickim 2016/17.

Decyzją z dnia [...] 2016 r., znak: [...] Dziekan Wydziału [...] odmówił wyrażenia zgody na wznowienie studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na piątym roku na kierunku [...], specjalizacja nauczycielska na Wydziale [...] w roku akademickim 2016/17. Dziekan wskazał, że zgodnie z § 36 Regulaminu studiów, dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów) chyba, że skreślenie z listy studentów nastąpiło z powodu ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni lub od daty skreślenia upłynęło więcej niż 5 lat. Ponadto, w myśl § 36 ust. 3 Regulaminu studiów wznowienie studiów dopuszczalne jest tylko raz, w ramach tego samego kierunku lub specjalności studiów. Z treści § 36 ust. 4 regulaminu studiów wynika, że wznowienie studiów uważa się za kontynuację poprzedniego toku studiów.

W myśl § 36 ust. 6 Regulaminu studiów, w przypadku wyrażenia zgody na wznowienie studiów dziekan określa liczbę punktów ECTS podlegających uwzględnieniu i ustala rok studiów, na który zostaje wpisany student wznawiający studia, biorąc pod uwagę stwierdzone różnice programowe. Określając liczbę punktów ECTS dziekan kieruje się programem kształcenia obowiązującym w danym roku akademickim na danym kierunku lub specjalności studiów. W przypadku stwierdzenia różnic programowych dziekan może określić niższą liczbę punktów ECTS podlegających uwzględnieniu lub w ogóle nie uwzględniać zaliczenia danego przedmiotu. Dodatkowo, na mocy § 36 ust. 7 Regulaminu studiów, jeżeli od daty skreślenia z listy studentów przerwa wynosi więcej niż 5 lat, ponowne przyjęcie na studia następuje na ogólnych zasadach rekrutacji na pierwszy rok studiów, chyba że dziekan postanowi inaczej.

Dziekan nie znalazł podstaw do wyrażenia zgody na wznowienie studiów, ze względu na to, że T. C. został skreślony z listy studentów piątego roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich, zaś obecnie na Wydziale [...] nie są prowadzone studia na kierunku [...] w trybie jednolitych magisterskich. Nastąpiło wygaśnięcie tego trybu studiów. Ponadto, w przypadku T. C. uzupełnienia wymagałoby nie tylko zaliczenie seminarium magisterskiego, lecz również uzupełnienie trzech bloków przedmiotów związanych ze specjalizacją nauczycielską.

Od decyzji T. C. złożył odwołanie do Rektora wskazując, że nie aplikował o wznowienie studiów na kierunek "[...], specjalizacja nauczycielska", lecz na kierunek, z którego został skreślony, tj. "5 rok studiów: stacjonarne jednolite magisterskie, [...]". Skarżący podniósł, że decyzja w sprawie skreślenia z listy studentów była podyktowana wyłącznie nieuzyskaniem zaliczenia z seminarium, zaś wszystkie pozostałe przedmioty - w tym realizowane dodatkowo zajęcia w ramach specjalizacji nauczycielskiej - zostały zrealizowane. Wskazał również, że Instytut [...] dopuszczał możliwość realizacji zajęć dodatkowych, a także jednej lub dwóch specjalizacji (specjalizacja nauczycielska oraz specjalizacja archiwalna).

Podniósł, że zrealizował całość zajęć ze specjalizacji nauczycielskiej, organizowanych wspólnie przez Instytut [...] oraz Studium [...], jednak nie uzyskał zaświadczenia o uzyskaniu przygotowania pedagogicznego, gdyż otrzymanie takiego zaświadczenia -zgodnie z punktem 16 Regulaminu Studium [...] Uniwersytetu - możliwe jest dopiero po obronie pracy dyplomowej. T. C. wskazał również, że decyzja w sprawie odmowy wznowienia studiów została oparta na niewłaściwej podstawie prawnej, tj. na przepisach regulaminu studiów obowiązujący od 1 października 2015 roku.

Rektor rozpoznając odwołanie odnośnie zarzutu wydania zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji na niewłaściwej podstawie prawnej, tj. na przepisach Regulaminu studiów obowiązującym od 1 października 2015 roku wskazał, że § 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 września 2014 r. w sprawie warunków, jakim muszą odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach, zgodnie, z którym: "Regulaminy studiów uchwalone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zachowały moc do końca roku akademickiego 2014/2015".

Zatem na mocy powołanego wyżej przepisu, Regulamin studiów obowiązujący w dniu podjęcia studiów przez T. C. został uchylony, zaś w jego miejsce został wprowadzony Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, przyjęty uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. i on znajduje zastosowanie w analizowanej sprawie.

Rektor wskazał, że w przedmiotowej sprawie istotny z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia jest § 36 ust. 2 Regulaminu studiów, w myśl którego dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów). Z powyższego przepisu wynika, że decyzja Dziekana w tym zakresie ma charakter fakultatywny. Przepis ten pozostawia swobodę decyzji Dziekanowi, który podejmuje ją analizując stan faktyczny istniejący w danej sprawie.

T. C. rozpoczął stacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku [...] 1 października 2006 roku w roku akademickim 2006/2007. Na piąty rok studiów był wpisany czterokrotnie: w roku akademickim 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014. Z uwagi na niezaliczenie piątego roku studiów został skreślony z listy studentów decyzją z dnia [...] 2014 r.

Organ odwoławczy wskazał, że na kierunku [...] na Wydziale [...] nie są prowadzone studia jednolite magisterskie, ponieważ na mocy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów, studia jednolite magisterskie zostały przekształcone w studia dwustopniowe. Z uwagi na powyższe zasadą jest, że od roku akademickiego 2005/2006 kontynuowanie studiów jednolitych magisterskich jest możliwe tylko na podstawie szczególnego przepisu. Przepis taki wskazany jest w art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z nim studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Zasada ta powtórzona jest w § 42 ust. 7 Regulaminu studiów, w myśl którego student jednolitych studiów magisterskich, który rozpoczął studia przed dniem 1 września 2005 r. może, pomimo zmiany studiów z jednolitych magisterskich na studia dwustopniowe, ukończyć je według indywidualnego planu studiów i programu kształcenia, jako jednolite studia magisterskie.

Organ odwoławczy wskazał, że skoro T. C. rozpoczął jednolite studia magisterskie na kierunku [...] 1 października 2006 roku, to przepis art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie stanowi dla niego gwarancji prawa do ukończenia rozpoczętych jednolitych studiów magisterskich. Niemniej jednak Regulamin studiów obowiązujący w Uniwersytecie daje możliwość wznowienia studiów również osobom, które znajdują się w takiej samej sytuacji jak Skarżący (§ 36 ust. 2).

Zdaniem organu odwoławczego analiza stanu faktycznego istniejącego w przedmiotowej sprawie, jak i dogłębne rozważenie istniejących możliwości kontynuowania studiów przez skarżącego prowadzi do niechybnego i umotywowanego wniosku, że w sytuacji skarżącego jedyną możliwością kontynuacji studiów jest wznowienie przez niego studiów na kierunku [...] na studiach pierwszego stopnia, co w swojej decyzji podniósł już organ pierwszej instancji. Udzielając zgody na wznowienie przez Skarżącego studiów na studiach pierwszego stopnia na tym samym kierunku, organ pierwszej instancji w pełni zrealizowałby zasadę umożliwienia osobom znajdującym się w takiej sytuacji jak skarżący ukończenia studiów. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy Rektor utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

T. C. wniósł skargę na tą decyzję Rektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Stwierdził, że w jego sprawie organ podejmował decyzję uznaniową na podstawie przepisów wewnętrznych uczelni tj. regulaminów studiów. Podkreślił, że został skreślony z listy studentów wskutek niezłożenia pracy magisterskiej, a od skreślenia z listy studentów w dniu 24 października 2014 r. nie upłynęło więcej niż 5 lat. Wznowienie studiów to kontynuacja poprzedniego toku studiów, a taka kontynuacja jest możliwa w świetle regulaminu studiów. W związku z tym, że studia jednolite magisterskie nie są prowadzone nie mogą wystąpić różnice programowe. Aby ukończyć studia skarżącemu pozostało jedynie ponownie zapisać się na seminarium magisterskie, które jest również prowadzone w roku akademickim 2016/2017. Skarżący wskazał, że art. 7 K.p.a. nakłada na organ obowiązek uwzględnienia słusznego interesu strony. W tym wypadku organ powinien wziąć pod uwagę, że skarżącemu do uzyskania tytułu wystarczy tylko odbycie seminarium magisterskiego. Natomiast propozycja o przyjęciu skarżącego na studia pierwszego stopnia jest niezgodna z regulaminem. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 160 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów (ust. 1). Studia w uczelni są prowadzone według planów i programów kształcenia (ust. 2). Natomiast w myśl przepisu art. 161 ust. 1 ww. ustawy, regulamin studiów uchwala senat uczelni co najmniej na pięć miesięcy przed początkiem roku akademickiego.

W ocenie Sądu trafnie organy obu instancji wskazały, że art. 257 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo – po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów – na odpowiednie studia drugiego stopnia, nie ma zastosowania do sytuacji skarżącego który, co jest niesporne, rozpoczął studia 1 października 2006 roku. Podobnie jak § 42 ust. 7 Regulaminu studiów, w myśl którego student jednolitych studiów magisterskich, który rozpoczął studia przed dniem 1 września 2005 r. może, pomimo zmiany studiów z jednolitych magisterskich na studia dwustopniowe, ukończyć je według indywidualnego planu studiów i programu kształcenia, jako jednolite studia magisterskie.

Kwestię wznowienia studiów na Uniwersytecie reguluje Regulaminu studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich, przyjęty uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 29 kwietnia 2015 r. z późn. zm.) i on znajduje zastosowanie w analizowanej sprawie. Uprawnienie Senatu uczelni do uchwalenia regulaminu studiów wynika zaś z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wyższym , który umocowuje senat uczelni do określania w regulaminie studiów organizacji i toku studiów oraz związanych z tym praw i obowiązków studenta. W Regulaminie wskazano, że na wniosek osoby skreślonej z listy studentów może uzyskać zezwolenie na wznowienie studiów.

W tym przedmiocie wskazać trzeba, że decyzja w przedmiocie wznowienia studiów ma niewątpliwie charakter uznaniowy (wyrok w sprawie VIII SA/Wa 756/12 oraz wyrok NSA z dnia 24 lutego 2015 r., I OSK 2550/14). Uznaniowość oznacza, że to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy (w tym przypadku: sposobu wznowienia studiów), a sądowa kontrola legalności aktu uznaniowego ma ograniczony charakter. Dotyczy bowiem tylko przestrzegania procedury oraz tego, czy organ orzekł w granicach, jakie zakreśla mu zastosowana regulacja. Innymi słowy, sąd administracyjny nie jest uprawniony kontrolować celowości i słuszności rozstrzygnięcia, a jedynie ma zbadać, czy uwzględniono słuszny interes obywatela w takim stopniu, że nie narusza to interesu społecznego i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

W sprawie niniejszej organ uczelni podejmował decyzję uznaniową na podstawie przepisów wewnętrznych uczelni (przepisy ustawowe nie regulują kwestii wznawiania studiów dla studentów, którzy rozpoczęli studia po wejścia w życie ustawy) tj. Regulaminu studiów oraz musiał mieć na względzie, że w dacie studiów skarżącego na już 5 roku w sposób istotny przeorganizowano cykl dydaktyczny tj. z jednostopniowego na dwustopniowy (reforma od roku akademickiego 2011/2012). Należy zauważyć że na piąty rok studiów skarżący był wpisany czterokrotnie: w roku akademickim 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014, musiał zatem mieć pełną świadomość zmiany programu studiów i konieczności uzupełniania programu w związku z tymi zmianami, a także nowymi, dodatkowymi uprawnieniami pedagogicznymi po ukończeniu studiów.

Zdaniem sądu, powyższa reorganizacja spełnia warunek stosowania § 36 ust. 6 Regulaminu studiów tj. stanowi istotną zmianę programu ewentualnego kształcenia skarżącego, a która umożliwia podjęcie przez dziekana decyzji o wznowieniu studiów na roku lub semestrze odpowiednio niższym. Wynika to chociażby ze wskazania, które przedmioty w ramach specjalizacji można skarżącemu zaliczyć, a które byłby on zobowiązany uzupełnić w ramach wyrównania różnic programowych. Gdyby program kształcenia na studiach, z których skarżącego skreślono, był identyczny lub jak wskazuje on w uzasadnieniu skargi "pokrywałby się" z programem aktualnego kształcenia, nie byłoby powodów uzupełniania różnic programowych. Tymczasem, jak wskazał organ, różnice te występują i nie dotyczą wcale pojedynczych przedmiotów, ale większej ich liczby.

Sąd podziela stanowisko Rektora, że prawidłowo w podjęto rozstrzygnięcia na podstawie § 36 ust. 2 Regulaminu studiów. Dziekan może wyrazić zgodę na wznowienie studiów na danym kierunku lub specjalności na wniosek osoby skreślonej z listy studentów roku drugiego lub wyższego od następnego roku akademickiego (wznowienie studiów). Decyzja Dziekana w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Przepis ten pozostawia swobodę decyzji Dziekanowi, który podejmuje ją analizując stan faktyczny istniejący w danej sprawie. Uznał więc że realizowany program studiów ponad programowo przez skarżącego ze specjalizacji nauczycielskiej nie pokrywa się z aktualnym programem studiów. Stwierdzić należy, że organy obu instancji nie naruszyły prawa wydając decyzje w ramach swojej władzy dyskrecjonalnej (uznaniowej), wskazując na przepis § 36 ust. 6 który w pełni uzasadnia ich stanowisko, czego skutecznie skarżący nie podważył. Na marginesie należy podać że także dołączona do akt ekspertyza Dyrektora Studium Pedagogicznego Uniwersytetu dr J. L. wykazuje istotne różnice programowe w studiach.

Organy przekonująco wykazały że skoro obecnie na Wydziale [...] nie są prowadzone studia na kierunku [...] w trybie jednolitych magisterskich, gdyż nastąpiło wygaśnięcie tego trybu studiów, to w przypadku wznowienia studiów przez T. C. uzupełnienia wymagałoby nie tylko zaliczenie seminarium magisterskiego, lecz również uzupełnienie trzech bloków przedmiotów związanych ze specjalizacją nauczycielską.

Wskazać należy, że w sprawie nie mogło dojść do uwzględniania żądania skarżącego w treści w nim zawartej, wznowienia studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...], specjalizacja nauczycielska na piątym roku studiów, bowiem studia jednolite magisterskie na kierunku [...] od roku akademickiego 2011-2012 nie są prowadzone.

Odnośnie powołania się skarżącego na wyrok tut. Sądu o sygn. akt III SA/Kr 189/14 to należy zauważyć, że dotyczył on skarżącego studenta, który rozpoczął studia przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Zatem sprawa o sygn. akt III SA/Kr 189/14 dotyczyła innego stanu prawnego, bowiem w tamtej sprawie miał zastosowanie art. . 257 ust. 4 w/w/ustawy.

Uzasadnienie decyzji odwoławczej spełnia wymagania art. 107 § 3 K.p.a., jak i niewątpliwie wynika z niego, że doszło do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, co jest zasadą postępowania dwuinstancyjnego. Dodać należy, że sąd nie posiada uprawnienia do wkraczania w autonomię uczelni i dokonywania szczegółowej merytorycznej oceny wystąpienia konkretnych różnic programowych i ich rzeczywistej skali tj. porównania, które przedmioty zaliczone przez skarżącego merytorycznie odpowiadają przedmiotom znajdującym się w aktualnej ofercie dydaktycznej a które im nie odpowiadają. Jest to sfera należąca do władz uczelni. W sprawie niniejszej organ w zaskarżonej decyzji przedstawił katalog przedmiotów do uzupełnienia różnic, co – mając na uwadze uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie wznowienia – stanowi wystarczające uzasadnienie i pozostaje w granicach dyskrecjonalnej władzy organów uczelni.

Organy uczelni w granicach uznania administracyjnego, prawidłowo orzekły o odmowie wznowieniu skarżącemu studiów w ramach jego wniosku, żądania. Prawidłowości wydanej decyzji nie podważyły skutecznie zarzuty skargi.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.