Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1379/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], przyznającą P. P. zasiłek okresowy od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r. w kwocie [...] zł miesięcznie.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] maja 2016 r. P. P. wystąpiła o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego od czerwca do listopada 2016 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. przyznał P. P. zasiłek okresowy od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, podnosząc fakt długotrwałej choroby wnioskodawczyni i powołując się na art. 38 ust. 1 i 3 oraz art. 147 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej u.p.s.). wskazał, że w przypadku wnioskodawczyni spełnione zostały przesłanki do przyznania zasiłku okresowego.

Od decyzji Prezydenta [...] P. P. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], kwestionując prawidłowość decyzji organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2016 r., wskazując, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie budzi zastrzeżeń formalno - prawnych. Kolegium podniosło, iż zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie działań wnioskodawców dla poprawy trudnej sytuacji, w jakiej się znajdują, co wynika z treści art. 3 u.p.s. Jednocześnie rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przy czym obowiązek dostosowywania pomocy do konkretnej sytuacji i indywidualnego beneficjenta łączy się z zasadami indywidualizacji i typizacji świadczeń, co oznacza, że przyznanie zasiłku celowego zależy od oceny okoliczności sprawy przez Ośrodek Pomocy Społecznej.

Kolegium przytoczyło treść art. 38 u.p.s. i wskazało, że z materiału dowodowego wynika, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania P. P. zasiłku okresowego. Wnioskodawczyni mieszka z matką, ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną. Jako przesłanki do przyznania stronie świadczenia organ odwoławczy wskazał długotrwałą chorobę wnioskodawczyni i spełnienie przez nią kryterium dochodowego. Jednocześnie Kolegium zważyło, że przyznanie zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego bowiem zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Organ podkreślił również, iż wnioskodawczyni jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej i wykazuje postawę roszczeniową oczekując, że Ośrodek zaspokoi wszystkie jej potrzeby.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła P. P., wskazując na wadliwość zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. Strona wniosła o uchylenie kwestionowanych orzeczeń organów administracji publicznej, które powinny wydać prawidłową decyzję przyznającą skarżącej ustawową, obligatoryjną pomoc finansową i usługową na wnioskowany okres 6 miesięcy do listopada 2016 r. dla zabezpieczenia jej bytu biologicznego. Strona zarzuciła organom brak kompetencji oraz świadome i celowe, szkodliwe działanie na jej rzecz. Podniosła szereg zarzutów skierowanych do pracowników organu pomocy społecznej.

Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. skarga została uzupełniona przez pełnomocnika z urzędu dla skarżącej – radcę prawnego M. B., który zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, w konsekwencji niewyjaśnienie jakie były możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w momencie wydawania zaskarżonych decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w tym zakresie całości materiału dowodowego;

- art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, w konsekwencji niewyjaśnienie sytuacji majątkowej, osobistej, a także zdrowotnej w oparciu o wskazania lekarskie co do stanu zdrowia skarżącej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w tym zakresie całości materiału dowodowego;

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów na których się oparł, pomimo iż wszystkie organy administracji publicznej mają obowiązek uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanych decyzji.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 2 ust. 1 u.p.s. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że kwota zasiłku okresowego w wysokości [...] zł jedynie w miesiącach od czerwca do sierpnia 2016 r. umożliwia skarżącej przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej;

- art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s. poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, iż przyznany skarżącej zasiłek okresowy w wysokości [...] zł jedynie w miesiącach od czerwca do sierpnia 2016 r. jest odpowiedni i zaspakaja niezbędne potrzeby skarżącej i umożliwia jej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka;

Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części w jakiej nie został uwzględniony wniosek skarżącej z dnia [...] maja 2016 r. o przyznanie zasiłku okresowego oraz o uchylenie w tym zakresie decyzji organu I instancji, a także o zobowiązanie organu do wydania decyzji zgodnie z powołanym wnioskiem skarżącej z dnia [...] maja 2016 r., tj. przyznanie skarżącej zasiłku okresowego również za okres od września do listopada 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.p.s. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego samotnie gospodarującej osobie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie (art. 38 ust. 2). Minimalną wysokość zasiłku określa art. 38 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy stanowiąc, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego nie może być także niższa niż [...] zł miesięcznie (art. 38 ust. 4). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5).

Z przywołanej regulacji wynika, że organ pomocy społecznej ustala wysokość zasiłku okresowego pomiędzy wskazanymi wyżej granicami, z uwzględnieniem ogólnych zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej oraz indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Na rozmiar świadczenia z pomocy społecznej mają wpływ okoliczności uzasadniające udzielenie tej pomocy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego cechuje pewna uznaniowość, ograniczona w ustawie wysokością najwyższego i najniższego zasiłku oraz okresem jego pobierania. O tym, czy zasiłek będzie przyznany w rozmiarze wyższym bądź niższym, decyduje organ biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną uprawnionego, istniejącą po stronie świadczeniobiorcy i wynikającą z jego osobistych możliwości przezwyciężenia swej trudnej sytuacji życiowej, zakres realizacji obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu problemów, możliwości finansowe ośrodka, postawę świadczeniobiorcy oraz elementy subiektywne, jak np. chęć i aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s., w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin organ przeprowadza wywiad środowiskowy. Ustalenia wywiadu stanowią następnie dla pracownika socjalnego podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny. Z akt sprawy, w szczególności zaś z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2016 r. wynika, że skarżąca nie osiągnęła żadnego dochodu. Do maja 2016 r. otrzymywała zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie. Strona z uwagi na stan zdrowia nie pracuje, nie posiada również uprawnień do świadczenia z ZUS. Tym samym wysokość należnego skarżącej zasiłku okresowego powinna znajdować się w granicach od 50% obowiązującego ówcześnie kryterium dochodowego do [...] zł. Przyznanie zatem skarżącej zasiłku okresowego od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2016 r. w kwocie [...] zł miesięcznie (a zatem we wnioskowanej przez stronę i maksymalnej możliwej do uzyskania przez wnioskodawczynię kwoty zasiłku okresowego) warunek ten w niniejszej sprawie spełniało. Jednocześnie na uwadze należy mieć również okoliczność, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 u.p.s.). Z materiału dowodowego w niniejszej sprawie wynika natomiast, że skarżąca została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, lecz od orzeczenia w tej sprawie wniosła odwołanie i złożyła nowy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, a zatem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności strony może zostać zmienione, co będzie miało znaczący wpływ na dalszą sytuację strony.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy orzekające prawidłowo ustaliły, że skarżąca spełniała kryteria (dochodowe i społeczne) do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Organy poprawnie ustaliły również wysokość i okres przyznanego zasiłku okresowego, a przedstawione w tej sprawie uzasadnienie spełnia przesłanki określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto, w ocenie Sądu,organy obu instancji zebrały materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz starannie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy wydaniu rozstrzygnięcia, zachowując tym samym wymogi określone w przepisach art. 7 i art. 77 k.p.a. Dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów, nie jest dowolna, a organy wskazały przyczyny, które zadecydowały o przyznaniu skarżącej zasiłku okresowego. Podkreślić przy tym należy, że przyznanie zasiłku w wyższej niż maksymalna wysokości nie tylko byłoby niezasadne ale także naruszałoby obowiązujące w tym zakresie przepisy art. 38 u.p.s. Określenie bowiem przez ustawodawcę maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego oznacza, że organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1 u.p.s., działa w granicach uznania administracyjnego. Organ nie może zatem stronie przyznać świadczenia w kwocie ani niższej, ani wyższej, niż to zostało określone w u.p.s. W ustalonych w ten sposób widełkach organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizacją zadań pomocowych, co też w niniejszej sprawie uczynił. Jednocześnie w odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżącej o uchylenie zaskarżonej decyzji w części w jakiej nie został uwzględniony wniosek skarżącej z dnia [...] maja 2016 r. o przyznanie zasiłku okresowego, Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia, a zatem wniosek pełnomocnika strony w tym zakresie jest niezrozumiały.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.