Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2964/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36-39, art. 6 ust. 1 i 2, art. 365 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] -[...] marca 2015 r. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] sierpnia 2015 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dnia 11-13 marca 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 507) po rozpatrzeniu odwołania A. M., utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej nr 8 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu radcowskiego- zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę niedostateczną.

W tej sytuacji, w myśl art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, wynik końcowy egzaminu radcowskiego jest negatywny.

Dokonując analizy obowiązującego stanu prawnego z punktu widzenia zakresu orzekania, Komisja stwierdziła, iż postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych. Wyjaśniła również kwestię kryteriów ocen zadań z poszczególnych części egzaminu.

Komisja uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny wystawionej przez egzaminatorów z pracy pisemnej z prawa administracyjnego za niezasadne. Podniosła, iż w uzasadnieniu oceny niedostatecznej pierwszy z egzaminatorów wskazał, że zachowano wymogi formalne skargi do WSA. Zarzucił jednak, że uzasadnienie niepełnych zarzutów skargi w zasadzie ograniczone jest do połowy strony. Oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, egzaminator stwierdził, że autor pracy dostrzegł jedynie naruszenie w sprawie art. 107 k.p.a. w związku z § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. poprzez brak załączenia do decyzji załączników. Brak jest jednak w jego ocenie istotnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nadto zaproponowany sposób rozstrzygnięcia problemu nie chroni dostatecznie interesu osoby reprezentowanej. Mimo dołączenia do kazusu wyciągu z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym autor pracy nie zidentyfikował rozstrzygającej kwestii naruszenia zasady dobrego sąsiedztwa. Język, styl i staranność pracy egzaminator uznał za dostateczne.

Drugi z egzaminatorów również ocenił pracę jako niedostateczną. W uzasadnieniu tej oceny stwierdził, że zachowano wymogi formalne skargi do WSA. Oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, egzaminator podniósł, że wskazano jedynie naruszenie art. 107 k.p.a. w związku z § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie wskazano podstawowego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Egzaminator uznał, że sposób rozstrzygnięcia problemu niedostatecznie chroni interes reprezentowanego. Zwrócił uwagę na bardzo krótkie uzasadnienie. W uwagach dotyczących języka, stylu oraz staranności pracy, stwierdził, że praca została napisana starannie ale krótko, poprawny język i styl prawniczy. Zachowany został układ graficzny skargi.

Następnie Komisja przytoczyła treść zadania egzaminacyjnego i podniosła, że prawidłowe rozwiązanie zadania polegało na sporządzeniu i wniesieniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego albowiem organy administracyjne naruszyły przepisy prawa procesowego i materialnego, a w szczególności art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji okoliczności, że co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy. Organ, wyznaczając obszar analizowany, niezasadnie jego granicami nie objął całej działki sąsiedniej, lecz jedynie tę jej część, która nie jest zabudowana. W tym kontekście zasadne są też zarzuty naruszenia przepisów art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p., wyrażających zasadę prawa do zabudowy, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 54 pkt 3 i art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. oraz § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. nr 164. poz. 1588), poprzez brak dwóch załączników w decyzji: załącznika zawierającego linie rozgraniczające teren inwestycji, umieszczone na kopii mapy zasadniczej lub na kopii mapy katastralnej, a także załącznika zawierającego część tekstową i graficzną wyników analizy obszaru. W tym kontekście możliwe było również postawienie zarzutów naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

W rezultacie powyższego, uzasadniony był też zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organ I instancji. Alternatywą dla tego zarzutu może być zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieuchylenie decyzji organu I instancji oraz nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Powyższe naruszenia uzasadniały sformułowanie w skardze wniosku o zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.).

Komisja uznała, że odwołująca wybrała właściwy środek ochrony interesów reprezentowanej strony w postaci skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skarga ta spełnia podstawowe wymogi formalne przewidziane w przepisach p.p.s.a. Stwierdziła, że wybranie właściwego środka ochrony interesów reprezentowanej strony nie może jednak samo w sobie przesądzać o pozytywnej ocenie pracy odwołującej. Ocena ta winna być bowiem dokonana przez pryzmat wszystkich kryteriów wymienionych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, które muszą być spełnione łącznie. Wyjaśniła, że opis istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnych do zadania z zakresu prawa administracyjnego nie jest materiałem wiążącym dla egzaminatorów i ma jedynie wskazywać koncepcję rozwiązania zadania egzaminacyjnego stanowiąc pomocniczy instrument, ułatwiający egzaminatorom ocenę, zaś komisjom egzaminacyjnym jej weryfikację.

Zdaniem Komisji ocena pracy odwołującej z zakresu prawa administracyjnego dokonana została przez pryzmat wymagań określonych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, jak też wystarczająco i przekonująco uzasadniona przez dwóch niezależnych egzaminatorów.

Komisja podniosła, że odwołująca oparła skargę wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, trafnie skądinąd zarzucając naruszenie § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w zw. z art. 107 k.p.a. W swojej pracy skupiła się na kwestii braku załączników, które powinna zawierać decyzja wydana przez organy w stanie faktycznym przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym. Nie dostrzegła i nie wymieniła równie istotnych przepisów art. 52 ust. 2 pkt 1, art. 54 pkt 3 i art. 64 ust. 1 u.p.z.p., wykazując przy tym jedynie fragmentaryczną znajomość przepisów przytoczonej ustawy w zakresie obligatoryjnych załączników stanowiących integralną część decyzji wydawanych w przedmiocie warunków zabudowy. Nie sformułowała ponadto zarzutu naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Komisja argumentowała, że kluczowym elementem uzasadniającym negatywną ocenę pracy jest to, że odwołująca nie uchwyciła istotnego zarzutu naruszenia prawa materialnego, tzn. art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., wyrażającego zasadę dobrego sąsiedztwa. Brak tego elementu wskazuje zaś, że odwołująca nie zrozumiała istoty problemu i pozwala na ocenę, że nie jest przygotowana do prawidłowego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania komisja uznała je za bezzasadne. Wyjaśniła, że jeden z egzaminatorów wyraźnie wskazał, że przyczyną zaprezentowanego przez niego stanowiska jest niezidentyfikowanie w pracy rozstrzygającej kwestii naruszenia zasady dobrego sąsiedztwa. Drugi egzaminator zwrócił natomiast uwagę na bardzo krótkie uzasadnienie skargi. Egzaminatorzy stanowiska swoje wyrazili precyzyjnie i czytelnie. W ocenie Komisji uznanie w warunkach egzaminu zawodowego każdej prawidłowo sporządzonej pod względem formalnym skargi do sądu administracyjnego, uchwycającej nawet jedną z właściwych wad w działaniu organu administracji publicznej oraz zawierającej wniosek o uchylenie decyzji organu, prowadziłoby do niedającego się pogodzić z ustawowymi regułami oceny prac egzaminacyjnych wniosku, że każdą tego typu pracę - niezależnie od argumentacji prawniczej w niej zawartej i wagi podniesionych zarzutów - należałoby ocenić jako wystarczającą do stwierdzenia, że kandydat jest należycie przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Komisja stwierdziła, że nie może być przy tym uwzględniony argument, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., skutecznie wniesiona skarga może wywołać skutek w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji, także w sytuacji, gdy w skardze nie zostały podniesione wszystkie zarzuty lub gdy nie została powołana podstawa prawna. W świetle celów egzaminu zawodowego i ustawowych kryteriów oceny prac kandydatów na radców prawnych argumentacja taka prowadziłaby do absurdalnego wniosku, że samo sporządzenie skargi byłoby wystarczające do uznania, że egzaminowany jest w pełni przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Nadto, wbrew twierdzeniom odwołania ze sporządzonej skargi nie można wywnioskować, że w jej treści znalazł się zarzut naruszenia wspomnianego art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem Komisji argumentacja w tym zakresie jest niezrozumiała.

Komisja stwierdziła także, że zdawkowe uzasadnienie stawianego zarzutu nie pozwala na stwierdzenie, że kandydat w stopniu dostatecznym potrafi interpretować przepisy prawa.

W konsekwencji Komisja uznała, iż biorąc pod uwagę kryteria określone w art. 364 i art. 365 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz treść sporządzonej przez egzaminowaną skargi wystawienie oceny niedostatecznej z pracy należało uznać za zasadne.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. M. wniosła uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniosła zarzut naruszenia:

1) art. 7 oraz art. 8 kpa w związku z art. 365 § 2 ustawy o radcach prawnych, poprzez wprowadzenie kryteriów oceny zadania egzaminacyjnego nieznanych ustawie o radcach prawnych, w szczególności kryterium ostatecznego rozwiązania sprawy, dokonanie oceny zadania egzaminacyjnego w sposób dowolny, a więc z przekroczeniem uznania administracyjnego, bez wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy oraz bez uwzględnienia, że zaproponowane w pracy egzaminacyjnej rozwiązanie w pełni chroni interesy reprezentowanej strony, a ewentualne pominięcie zarzutu naruszenia prawa materialnego mogłoby ewentualnie wpływać na ocenę pracy egzaminacyjnej, ale nie całkowicie dyskwalifikować tę pracę,

2) art. 7 oraz art. 8 kpa w związku z art. 364 § 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez uznanie, że skarżąca nie posiada wiedzy wystarczającej do wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy skarżąca w sposób prawidłowy sporządziła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego i postawiła zarzuty, które powinny skutkować uwzględnieniem tej skargi oraz uchyleniem zaskarżonej decyzji,

3) art. 7 oraz art. 8 kpa w związku z art. 57 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, że zarzut braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy przez organy administracji wymagał wprost powołania konkretnych przepisów prawa, podczas gdy art. 57 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stawia takiego wymogu,

4) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 kpa, poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały bez wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy oraz bez zbadania w sposób wyczerpujący zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności polegające na wnioskowaniu w zakresie stanu faktycznego nie objętego zadaniem egzaminacyjnym.

W uzasadnieniu skargi skarżącą rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Na wstępie należy pokreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 36(9) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Z 2015 r. poz. 507) oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 września 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz. U. z 2013 poz. 1115), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 w/w ustawy.

Zgodnie art. 36(4) ust. 1 urp, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Pierwsza część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Druga część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego, polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Trzecia część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo sporządzeniu pozwu, wniosku lub apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Czwarta część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego, polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Piąta część egzaminu radcowskiego obejmuje rozwiązanie zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki polegającego na przygotowaniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

Egzaminatorzy dokonują oceny każdej z części egzaminu radcowskiego z

Zastosowanie następującej skali ocen:

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 365.

I tak, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego.

Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez przez każdego z egzaminatorów, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50;

) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.

Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 366 ).

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36(6) ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36(8) ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36 (8) ust. 11 ustawy o radcach prawnych)

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie II GSK 489/11), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Zgodnie z art. 36(8) ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej.

W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał Rozporządzenie ]z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego ( Dz.U. z 2014 r. poz.1193 ze zm.)

Zgodnie z § 5 p. 3 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest więc zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w świetle wymienionych przepisów, w tym określających charakter i warunki zdania egzaminu radcowskiego, egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sąd nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się do w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] maca 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej nr 8 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Warszawie uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącej wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6).

Komisja szczegółowo wywiodła, że zdająca opierając skargę opracowaną w trakcie egzaminu wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania a mianowicie art. 107 kpa w związku z § 9 rozporządzania Ministra Infrastruktury z dnia 26.08.2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie dostrzegła naruszenia przez organy administracji przepisów art. 52 ust. 2 pkt 1, art. 54 pkt 3, art. 61 ust. 1 pkt 1 i art. 64 ust. 1 u.p.z.p., nie sformułowała ponadto zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z prawa administracyjnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych skargi, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji a także poprawności zaproponowanego przez zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Komisja wywiodła, że sporządzona przez skarżącą skarga zawiera mankamenty, których ilość i waga stanowi o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu radcy prawnego, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce. W konsekwencji wadliwość sporządzonej przez skarżącą skargi uzasadniała otrzymanie przez nią oceny nie zaliczającej tej części egzaminu radcowskiego. W ocenie Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności, została uzasadniona w sposób wystarczający przez egzaminatorów i mimo surowości, nie narusza zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

W tym miejscu godzi się przypomnieć, że dla oceny pracy nie ma znaczenia, jakie ewentualne decyzje podjąłby sąd, który miałby orzekać na skutek wniesionego środka zaskarżenia. Przy ocenie pracy egzaminacyjnej istotnym jest to, czy zdający prawidłowo ocenił problem oraz czy przy prawidłowym zastosowaniu przepisów właściwie skonstruował środek zaskarżenia.

Podkreślić należy, że istota i charakter egzaminu zawodowego obligują zdających, w tym także w zakresie zadania z prawa administracyjnego, do dostrzeżenia i podniesienia wszystkich istotnych uchybień sądu, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinien zawierać poprawnie zredagowane zarzuty i wnioski oraz należyte ich uzasadnienie. Skoro zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego.

Z tej też przyczyny ocenie egzaminatorów oraz Komisji II stopnia podlegają wszystkie bez wyjątku elementy pracy zdających. Wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej i zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4, art. 6 ust.1 oraz art. 2 ustawy o radcach prawnych (art. 4 Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, art. 6 ust.1 Zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami, art. 2 Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana).

Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny, świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami, występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydatki zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Egzaminatorzy dokonując oceny pracy z poszczególnych części egzaminu kierują się wskazówkami zawartymi w w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy natomiast tzw. opis istotnych zagadnień jest jedynie pomocniczym instrumentem o charakterze wewnętrznym. Opisowi temu nie został jednakże przyznany przez ustawodawcę żaden walor normatywny.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.