Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 860/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Odmówiono zmiany prawomocnego postanowienia dotyczącego wniosku o przyznanie  prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 26 sierpnia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W dniu 12 maja 2014 r. skarżąca Z. G. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznany został postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2014 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na niezłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych, a przez to niewykazanie przez wnioskodawczynię żadnych nadzwyczajnych okoliczności wskazujących na konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów i świadczących o jej trudnej sytuacji materialnej, uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W piśmie z dnia 16 września 2014 r. skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wniosek ten został przedstawiony sędziemu sprawozdawcy w celu rozważenia rozpoznania go w trybie art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zarządzeniem z dnia 7 października 2014 r. przesłano skarżącej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, zobowiązując ją do dokładnego wypełnienia wniosku i odesłania Sądowi oraz wykazania, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych w sytuacji materialnej wnioskodawczyni, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia – w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy zmiany postanowienia z dnia 26 sierpnia 2014 r.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w dniu 20 października 2014 r. nadesłała na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, z argumentacją, że jest po ciężkiej operacji głowy, co zmienia jej sytuację materialną.

Wobec tego, że oświadczenie zawarte we wniosku było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej oraz budziło wątpliwości, zarządzeniem z dnia 21 października 2014 r. wezwano skarżącą do złożenia – w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy zmiany postanowienia z dnia 26 sierpnia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy – oryginalnych lub urzędowo poświadczonych dodatkowych dokumentów źródłowych celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, tj.:

1) odcinka emerytalnego za ostatni miesiąc lub decyzji organu emerytalno-rentowego wskazującego na wysokość aktualnie pobieranego świadczenia z tytułu emerytury przez W. G.;

2) przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji;

3) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że córka skarżącej E. G. nadal jest osobą bezrobotną i wskazującego, czy otrzymuje ona zasiłek dla bezrobotnych;

4) zaświadczenia właściwego organu o wysokości osiągniętego dochodu z gospodarstwa rolnego za 2013 r.;

5) przedłożenie aktualnych – z okresu ostatnich trzech miesięcy – dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawczyni (wyżywienie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny);

6) przedstawienie dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) obrazujących wydatki jakie skarżąca i jej mąż ponieśli w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie się;

7) przedłożenie dokumentów obrazujących wysokość kwot wydatkowanych na zakup środków ochrony roślin, nawozów;

8) przedłożenie dokumentów obrazujących wysokość kwot wydatkowanych na opłacanie osób wynajmowanych do pracy w gospodarstwie rolnym skarżącej;

9) przedłożenie umów dzierżawy ziemi.

Wezwanie powyższe, wraz z pouczeniem o treści art. 233 § 1 kk i stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 27 października 2014 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 3 listopada 2014 r. Pomimo tego, do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, skarżąca nie wykonała powyższego zarządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony.

W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 powołanej ustawy, osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.

Powyższe znajduje potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 wymienionej ustawy, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwia Sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, zaś Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Podnieść należy, że sprawa z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym została już prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 860/14 odmawiającym przyznania skarżącej prawa pomocy. Z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie był brak wykazania przez skarżącą niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, co wiązało się z nienadesłaniem przez skarżącą oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, do nadesłania których skarżąca została wezwana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 17 lipca 2014 r.

Wskazane prawomocne postanowienie Sądu z dnia 26 sierpnia 2014 r. należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które na podstawie art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Instytucja przewidziana w art. 165 tej ustawy daje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie, jednak warunkuje i uzależnia ją od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego dotyczącego sytuacji finansowej skarżącej Sąd, bez zmiany okoliczności sprawy, nie może zmienić lub uchylić swojego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd nie zajmuje się więc ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie [por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12 (LEX nr 1219916) i powołane tam orzecznictwo].

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w zakresie rozpoznawanego wniosku, stwierdzić należy, że skarżąca, wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy, nie wykazała, że w jej przypadku nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zmianę postanowienia Sądu z dnia 26 sierpnia 2014 r. Dokonując obiektywnej i wszechstronnej analizy zasadności tego wniosku Sąd stwierdza, że skarżąca nie poparła swoich twierdzeń żadnym innym materiałem źródłowym dotyczącym zmiany jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, innym od tego, który znajduje się już w aktach sprawy i który był przedmiotem oceny przy rozpoznawaniu pierwotnego wniosku. Wniosek ponownie złożony nie zawiera żadnych nowych okoliczności, które miałyby znaczenie dla sprawy i przemawiałyby za zmianą dotychczasowego rozstrzygnięcia i przyznaniem prawa pomocy. Niezastosowanie się skarżącej do zarządzenia z dnia 21 października 2014 r. i niewykazanie, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 26 sierpnia 2014 r. do momentu wydawania niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby w świetle art. 165 powołanej ustawy wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 26 sierpnia 2014 r., jak również w sytuacji, gdy brak stosownych dokumentów w ogóle uniemożliwia ustalenie tego stanu. Skarżąca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, bowiem zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, że mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie, art. 165 powołanej ustawy nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.

Z powyższych względów, na podstawie art. 165 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.