Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2299/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7; art. 77 par 1; art. 80; art. 138 par 2;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 12 par 3 i par 4
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par 8; par 11;
journal: Dz.U. 2006 nr 83 poz 578
law: Rozporządzenie MInistra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie
article: art. 11 ust. 1;
journal: Dz.U. 2001 nr 5 poz 42
law: Ustawa z dnia 15 grudnia  2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Błażejczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania uprawnień budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2012 r. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako Krajowa Komisja) utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Okręgowa Komisja) z [...] grudnia 2010 r.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] grudnia 2010 r. został przeprowadzony egzamin na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, do którego przystąpiła także M. A. I. (dalej skarżąca). Skarżąca wylosowała zestaw nr [...], w którym znajdowały się następujące pytania:

1. pyt. 1 - Proszę omówić i zilustrować szkicami problemy związane z miejscami gromadzenia odpadów stałych;

2. pyt. 2 - Proszę rozwiązać, z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych (również niewidomych, niedowidzących i głuchoniemych) holl dworca kolejowego z kasami, ilustrując wypowiedź szkicami rysunkowymi;

3. pyt. 3 - Proszę określić zakres usług projektowych, jak i wymienić niezbędne dokumenty, będące podstawą do wykonania projektu budowlanego rejonowej przychodni zdrowia o powierzchni użytkowej 1500 m², zlokalizowanego na obszarze nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego;

4. pyt. 4 - (dot. praktyki na budowie zdającego, pytanie zadaje członek Komisji). Opisać procedurę rozpoczęcia (od momentu wejścia na budowę) i realizacji budowy do etapu stanu "surowego" na przykładzie budowy domu w S. Jakie problemy występowały i jak je rozwiązano;

5. pyt. 5 - (dot. praktyki projektowej zdającego, pytanie zadaje członek Komisji). Omówić problem i rozwiązania projektowe przy projekcie zespołu budynków w Podbieli.

Poza przytoczeniem treści ww. pytań, w protokole zapisano, że wobec niepełnej odpowiedzi na pytanie nr 1, 2, 3 skarżącej zadano pytania pomocnicze. W protokole znajduje się również adnotacja dotycząca zadawanych pytań i udzielanych odpowiedzi. Okręgowa Komisja - na podstawie ustnych odpowiedzi skarżącej, ustaliła, że z egzaminu tego uzyskała ona ocenę negatywną. Jak wynika z protokołu czynności egzaminacyjnych odpowiedzi na pytania 1, 2, 3, 4, 5 zostały uznane przez członków Komisji za niepełne. Pomimo zadania pytań pomocniczych skarżąca nie udzieliła wyczerpujących odpowiedzi.

Okręgowa Komisja decyzja z [...] grudnia 2010 r. odmówiła skarżącej nadania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń oraz w oparciu o § 11 ust. rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2006 r. nr 83, poz. 578 ze zm.), dalej rozporządzenie z 28 kwietnia 2006 r. ustaliła, że ponowne przystąpienie do części ustnej egzaminu na uprawnienia budowlane będzie możliwe po upływie 6 miesięcy od daty poprzedniego egzaminu, tj. nie wcześniej niż w najbliższej sesji egzaminacyjnej. Decyzja została wydana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.), dalej Prawo budowlane oraz art. 11 i 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. nr 5, poz. 42 ze zm.), dalej u.s.z., a także w oparciu o § 11 ust 1 pkt 2 rozporządzenia z 28 kwietnia 2006 r. oraz na podstawie art. 104 i 107 § 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że stosownie do art. 12 ust. 3 Prawa budowlanego warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej. W ocenie Okręgowej Komisji z przebiegu egzaminu wynika, że skarżąca nie wykazała się taką wiedzą i umiejętnościami, co uniemożliwiałoby nadanie jej uprawnień budowlanych.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i naruszenie przepisów postępowania. Skarżąca wskazała na uchybienia zaistniałe w sporządzeniu protokołu z egzaminu ustnego, który nie odzwierciedla przebiegu egzaminu niezgodne z załącznikiem nr 12 do Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego. W protokole brak jest zapisu pytań pomocniczych zadanych skarżącej przez członków Komisji oraz nie ma w nim uzasadnienia uznanych za niepełne lub nieprawidłowe odpowiedzi na pytania udzielane przez skarżącą. Nadto skarżąca zarzuciła, że uzasadnienie decyzji Okręgowej Komisji jest ogólne i niepoparte żadnymi dowodami, a sam przebieg i ocena egzaminu dalekie są od transparentności.

Skarżąca wskazała, że na pytanie nr 1 udzieliła pełnej i jednoznacznej odpowiedzi, zgodnej z art. 22, 23 i 24, 128, 129, 130 warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z dnia 15 czerwca 2002 r.) Dowodem na to mają być jej szkice będące załącznikiem do egzaminu ustnego. Nadto skarżąca podała, że poinformowano ją, że odpowiedź na owo pytanie jest prawidłowa i wyczerpująca, a mimo to Przewodniczący Komisji zadał pytanie dodatkowe: czy wie jak wygląda śmietnik w hotelu M. w W. Skarżąca wyjaśniła, że ponieważ nie była w śmietniku ww. hotelu nie mogła udzielić satysfakcjonującej odpowiedzi na to pytanie. W tej sytuacji , zdaniem skarżącej brak tej odpowiedzi nie powinien być powodem do uznania całej odpowiedzi za niepełną, ponieważ pytanie dodatkowe wykraczało poza zakres Regulaminu i w ogóle nie powinno było być zadane.

Odnośnie pytanie nr 2 wskazała, że udzieliła pełnej odpowiedzi na część pytania dotyczącą niepełnosprawnych na wózkach (podjazdy, brak progów, obniżone kasy, wc dla niepełnosprawnych itd. Zgodnie z warunkami technicznymi) oraz z wobec braku precyzyjnych przepisów dotyczących niewidzących, niewidomych i głuchoniemych udzieliła ogólnej odpowiedzi co do oznaczeń graficznych, dźwiękowych i zróżnicowania nawierzchni posadzek, obecności asystenta i punktu informacyjnego. Jako dowód przywołała szkice będące załącznikiem do egzaminu ustnego. Nadto skarżąca podała, że po udzieleniu odpowiedzi na to pytanie otrzymała pytanie dotyczące oznaczenia dla głuchoniemych i niewidomych na peronach. Odpowiedziała, że pytanie które wylosowała do dotyczy hal dworcowych, czy peronów. Kolejnym pytaniem było jakie są oznaczenia na dworcach w Europie Zachodniej. Odpowiedziała, że nie jeździ po Europie pociągiem, tylko samochodem i w związku z tym nie była na dworcu. Owa odpowiedź spotkała się – w ocenie skarżącej, z "dowcipną" ripostą jednego z członków Komisji , czy dobrze usłyszał ,że jeździła samochodem po dworcach. Skarżąca podniosła, że brak szczegółowych przepisów regulujących i dotyczących głuchoniemych, niewidomych i niedowidzących potwierdzają prawnicy z Polskiego Związku Niewidomych i Polskiego Związku Głuchych. Wobec tego – jej zdaniem na zasadnicze pytania udzieliła odpowiedzi pełnej, a pytania dodatkowe wykraczały poza zakres Regulaminu i nie powinny były być zadane.

Odnośnie pytanie nr 3 udzieliła odpowiedzi, że należy ustalić honorarium za prace projektowe, opracować program podpisać umowę z klientem, otrzymać od klienta lub wystąpić o warunki zabudowy, prowadzić konsultacje z sanepidem, p-poż, bhp itd. W trakcie odpowiedzi usłyszała, że najważniejszą rzeczą potrzebną do rozpoczęcia projektu jest mapa do celów projektowych. Na jej uwagę, że do wystąpienia o warunki zabudowy wymagana jest aktualna mapa zasadnicza (zgodnie z art. 52. ust. pkt. 1 ustawy o planowaniu przestrzennym) Komisja zareagowała pogardliwymi komentarzami. Skarżąca wskazała że odpowiedziała na pytanie co należy przygotować do wniosku o wydanie warunków zabudowy (szkice budynku z podaniem głównych orientacyjnych parametrów, powierzchni, powierzchni zabudowy, wysokości, itd.) W odpowiedzi zaś usłyszała, że szkic to za mało bo powinno się złożyć zaawansowany projekt, a umowę z klientem podpisuje się dopiero po uzyskaniu warunków zabudowy (zdaniem skarżącej to kiedy podpisuję umowę z klientem i jak wygląda forma opracowania wniosku o wydanie warunków zabudowy nie powinno podlegać merytorycznej ocenie przez Komisję, a zatem nie powinno wpływać na ocenę egzaminu). Skarżąca uważa, że odpowiedź, którą udzieliła była pełna, a ocena członków Komisji była nieobiektywna i nie poparta żadnymi aktami prawnymi.

W zakresie pytanie nr 4 tj. skarżąca wskazała, że w decyzji Okręgowej Komisji zmieniono zapis tego pytania i podano je jako: Omówić problem i rozwiązania projektowe w Podbieli. Skarżąca stwierdziła, że odpowiedziała na nie prawidłowo, ponieważ projektując układ funkcjonalny budynku przewiduje się miejsca na układ konstrukcyjny i w związku z tym zastosowane przez konstruktora rozwiązania konstrukcyjne nie wpłynęły na architekturę. Wskazała, że z konstruktorem rozmawiała o badaniach gruntu i czy przewidziane przeze nią miejsca na elementy konstrukcyjne pokrywają z zastosowanymi przez niego rozwiązaniami. Oczekiwano ode mnie narysowania szczegółowych rysunków konstrukcyjnych, które zaprojektował konstruktor. Zdaniem skarżącej takie pytanie nie jest pytaniem dotyczącym architektury lecz konstrukcji. Po kilku latach skarżąca nie pamięta i nie ma obowiązku pamiętać, jaka była marka betonu oraz ile i jakich prętów zbrojeniowych było w ławach fundamentowych - nie jest to egzamin na uprawnienia konstrukcyjne. W jej ocenie przy tak sformułowanym pytaniu, każda odpowiedź mogła być uznana za niepełną. Na potwierdzenie swoich słów zadeklarowała wgląd do pełnego projektu architektoniczno-budowlanego oraz do projektu wykonawczego z obliczeniami konstrukcyjnymi i rysunkami detali konstrukcyjnych.

Nadto skarżąca podała, że przed zadaniem jej pytania nr 5 jeden z członków Komisji wygłosił lekceważącym tonem dygresję, że odbyła praktykę budowlaną tylko na budowie domów jednorodzinnych, zatem może zapytać tylko o procedurę rozpoczęcia (od momentu wejścia na budowę ) i realizacji budowy do etapu stanu surowego na przykładzie budowy domu w S. (w decyzji do pytania tego dopisano dodatkową część tj. "Jakie problemy występowały i jak je rozwiązano"). Skarżąca odpowiedziała, że ponieważ nie miała najmniejszego problemu z odpowiedzią na ten temat - m.in. zgodnie z art. 41 Prawa budowlanego (wyznaczenie granic działki ogrodzenie terenu, ustawienie wypełnionej tablicy budowy, zorganizowanie zaplecza budowy, podłączenie prądu budowlanego, zebranie humusu i założenie ław drutowych budynku przez geodetę, wykopy pod ławy fundamentowe, układanie zbrojenia ław fundamentowych, zalanie ław betonem itd.), jednak tą odpowiedź przerwano pytaniem dodatkowym, w jakim charakterze była na tej budowie. Skarżąca odpowiedziała, że była to budowa prowadzona w ramach jej działalności gospodarczej (od kilkunastu lat jest współwłaścicielem firmy architektoniczno- budowlanej). To w jej ocenie spotkało się z agresywną reakcją i ostrymi komentarzami, kwestionującymi dopuszczenie jej do egzaminu i rzucaniem jej dzienniczkiem praktyk. Zdaniem skarżącej odpowiedź, której udzieliła na zasadnicze pytanie była w jej ocenie pełna, a pytanie dodatkowe zadane przez członka Komisji wykraczało poza zakres regulaminu i nie powinno było być zadane.

Reasumując skarżąca uznała, że skoro odpowiedziała wyczerpująco na wszystkie pytania zasadnicze (pytania dodatkowe zadane zostały niezgodne z Regulaminem) to powinna zaliczyć egzamin i uzyskać uprawnienia.

W wyniku rozpoznania odwołania Krajowa Komisja decyzją z [...] marca 2011 r. utrzymała w mocy decyzję Okręgowej Komisji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że po ponownym rozpoznaniu zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, w szczególności protokołu z egzaminu, wynika, iż egzamin w części ustnej został przeprowadzony w sposób prawidłowy, a skarżąca nie udzieliła prawidłowych odpowiedzi na część zadanych jej pytań, w tym pytań z wylosowanego zestawu nr 48, jak również pytań dodatkowych. Organ wskazał, że z protokołu egzaminacyjnego wynika, że skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na pytania dotyczące praktyki zawodowej, jak również nie potrafiła wymienić niezbędnych dokumentów do uzyskania pozwolenia na budowę. Krajowa Komisja odwołując się do art. 12 ust 3 Prawa budowlanego, w myśl którego warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej, stwierdził, że skarżąca nie wykazała się wiedzą i umiejętnościami pozwalającymi jej na pozytywne złożenie egzaminu, a w konsekwencji uzyskanie uprawnień budowlanych. W ocenie organu ilość zadawanych skarżącej pytań pomocniczych jednoznacznie świadczy, że odpowiedzi na wylosowane pytania nie były wystarczające, natomiast brak odpowiedzi na temat przebiegu praktyki zawodowej oraz zakresu dokumentów niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę, wskazują, iż skarżąca w trakcie egzaminu nie posiadała wiedzy i umiejętności niezbędnych do pozytywnego jego zaliczenia.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu uznał, że sprowadzają się one wyłącznie do prywatnej oceny własnych odpowiedzi na zadane pytania egzaminacyjne. Organ wyjaśnił, że warunkiem zaliczenia jest udzielenie odpowiedzi prawidłowych i wyczerpujących. Ocena prawidłowości odpowiedzi zdającego należy w tym zakresie wyłącznie do komisji egzaminacyjnej, której członkowie, posiadając stosowne uprawnienia budowlane, na podstawie swojej wiedzy i doświadczenia posiadają kwalifikacje do oceny prawidłowości odpowiedzi ustnych składanych przez zdającego.

Organ odwoławczy wskazał również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, aby pytania zadawane skarżącej posiadały cechy złośliwości czy nieprzyjazności. Stąd zarzut przedstawiony w tym zakresie, jako nieznajdujący potwierdzenia w materiale dowodowym, organ uznał za nieprawdziwy. Zdaniem Krajowej Komisji zarówno wylosowany zestaw pytań, jak również pytania dodatkowe oraz dotyczące przebiegu praktyki zawodowej swoją formą i zakresem odpowiadały pytaniom zadawanym wszystkim zdającym w trakcie sesji egzaminacyjnej.

Na powyższą decyzję Krajowej Komisji skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o jej uchylenie. Skarżąca podtrzymała swoje zarzuty zawarte w odwołaniu. Zdaniem skarżącej cała procedura egzaminu nie została przeprowadzona w sposób staranny, obiektywny, lecz całkowicie uznaniowy. Pytania zostały sformułowane niejednoznacznie, co powoduje ich dowolną ocenę i interpretację przez członków Komisji. Prawidłowe odpowiedzi na pytania były przerywane pytaniami dygresyjnymi nie na temat, co w konsekwencji spowodowała uznanie jej odpowiedzi jako niepełne.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 lutego 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2358/11 uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu - powołując się na treść art. 12 § 3 i § 4 art. 12 Prawa budowlanego oraz § 8 i § 11 rozporządzenia z 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, a także na Regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego, w tym § 10 ust. 2 pkt 8 Regulaminu, Sąd uznał, że protokół z egzaminu ustnego skarżącej nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia negatywnej oceny poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez nią, mimo przeznaczonej do tego rubryki. Sąd zauważył, iż w protokole tym zaznaczono punkt, z którego wynika, iż Komisja Egzaminacyjna ustaliła negatywny wynik egzaminu, a następnie pojawia się zapis "za powyższym wynikiem głosowało 7 członków Komisji Egzaminacyjnej przy 6 głosu sprzeciwu, 1 wstrzymującym". Niniejsze w ocenie Sądu oznacza, iż negatywnemu wynikowi egzaminu sprzeciwiło się 6 Członków Komisji Egzaminacyjnej, a więc jej większość, co z kolei budzi uzasadnione wątpliwości za jakim wynikiem tak naprawdę głosowała Komisja Egzaminacyjna. Sąd stwierdził, że powyższe okoliczności nie zostały w sposób wyczerpujący również wyjaśnione w zaskarżonej decyzji, pomimo ostatecznego zdecydowania w niej o pozbawieniu skarżącej prawa do wykonywania zawodu. Mając to na uwadze Sąd odwołał się do art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a. i polecił Krajowej Komisji aby w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zbadała wszystkie podnoszone przez skarżącą zarzuty i w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący uzasadniła swoje stanowisko dotyczące wyniku egzaminu ustnego, odnosząc się do poszczególnych pytań i przebiegu egzaminu.

Krajowa Komisja ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z [...] maja 2012 r. zwróciła się do Okręgowej Komisji o uzupełnienie materiałów poprzez:

1. wskazanie uzasadnienia negatywnej oceny udzielonych odpowiedzi na pytania:

a. proszę omówić i zilustrować szkicami problemy związane z miejscem gromadzenia odpadów stałych;

b. proszę rozwiązać z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych (również niewidomych niedowidzących i głuchoniemych), hali dworca kolejowego z kasami, ilustrując wypowiedzi szkicami;

c. proszę określić zakres usług projektowych jak i wymienić niezbędne dokumenty będące podstawą do wykonania projektu budowlanego przychodni zdrowia o pow. użytkowej 1500m² zlokalizowanego na obszarze nie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

2. wskazanie uzasadnienia negatywnej oceny następujących pytań związanych z praktyką na budowie:

a. omówić problem i rozwiązania projektowe przy projekcie zespołu budynków w P. Problemy wynikające na gruncie nasypowym oraz na skarpie - jak był rozwiązany, spotkanie z konstruktorem;

b. opisać procedurę rozpoczęcia, od momentu wejścia na budowę, i realizacji budowy do etapu stanu surowego na przykładzie domu w S.

3. Ponadto odnosząc się do zarzutów wskazanych w skardze wnosi o:

a. wskazanie czy w trakcie prowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną egzaminu ustnego skarżąca udzieliła prawidłowej i pełnej odpowiedzi na pytanie nr 1, oraz czy w trakcie egzaminu zgodnie z twierdzeniem zawartym w skardze, zostało zadane pytanie dodatkowe w treści: "czy skarżąca wie jak wygląda śmietnik w hotelu M. w W.?" czy też jak to wynika z treści protokołu treść pytania była następująca: "Czy Pani się domyśla jak są usuwane śmieci np. w hotelu M. - system podciśnieniowy pneumatyczny, wiedza oczywiście specjalistyczna. A co z segregacją śmieci?". Czy odpowiedź na pytanie dodatkowe była pełna i pozytywna, a jeżeli nie to dlaczego?;

b. wskazanie czy w trakcie egzaminu ustnego w związku z odpowiedzią na pytanie nr 2, skarżąca udzieliła odpowiedzi pełnej i poprawnej? Jeżeli nie to czy pytanie dodatkowe było związane z treścią pytania podstawowego. W szczególności czy pytanie dodatkowe dotyczyło peronów czy też, jak to zostało przedstawione w treści protokołu dotyczyło systemu dźwiękowego dla niewidomych. Czy odpowiedź na pytanie dodatkowe była pełna i pozytywna, a jeżeli nie to dlaczego?;

c. wskazanie czy skarżąca odpowiadając na pytanie nr 3 w tym odpowiadając na pytania dodatkowe z nim związane, udzieliła pełnej i prawidłowej odpowiedzi, a jeżeli nie to jakich dokumentów, będących podstawą do wykonania projektu budowlanego przychodni zdrowia skarżąca nie wymieniła?;

d. wskazanie czy w trakcie udzielania przez skarżącą odpowiedzi na pytanie nr 4, dotyczące praktyki w oparciu o prace projektowe były zadawane pytania nie dotyczące architektury lecz konstrukcji budynku, czy zadawano pytania dotyczące marki użytego na budowie betonu oraz ilości prętów zbrojeniowych w ławach fundamentowych;

e. wskazanie w jakim zakresie pytanie dotyczące roli jaką pełniła skarżąca na budowie było związane z zadanym pytaniem dotyczącym procedury realizacji budowy.

Ponadto Krajowa Komisja zwróciła się o jednoznaczne wskazanie wyniku głosowania dotyczącego wyniku egzaminu.

W odpowiedzi Okręgowa Komisja nadesłała pismo zatytułowane "UZUPEŁNIENIE DO PROTOKÓŁU Z EGZAMINU NA UPRAWNIENIA BUDOWLANE z dnia [...].12.2010r., przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną powołaną przez Okręgową Komisję Kwalifikacyjną [...] Okręgowej Izby Architektów (dot. skarżącej, znak sprawy: [...])", dalej jako Uzupełnienie protokołu.

W treści tego pisma Okręgowa Komisja wskazała, że odpowiedź na pytanie pierwsze została oceniona przez wszystkich członków Komisji (7 osób) wysoko. Spośród 5 pytań ta odpowiedź została oceniona najwyżej. Dodatkowe pytania nie miały wpływu na ostateczną ocenę tego pytania (pkt 1a).

W zakresie pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 1b organ podał, że skarżąca przedstawiła jedynie jeden szkic. Nie uwzględnia on potrzeb osób niedowidzących i niewidomych, w tym zabrakło zapewnienia informacji świetlnych dotyczących połączenia hali z dalszą/pozostałą częścią dworca. Poza tym brak jest: określenia faktury posadzek, obniżonego blatu, kasy dla osób niepełnosprawnych, wyposażenia wc dla niepełnosprawnych. W trakcie odpowiedzi ustnej skarżąca, nie udzieliła wyczerpującej odpowiedzi w zakresie wyposażenia w system dźwiękowy, w system informacji oraz wyposażenie dla niewidomych. W związku z tym, zadano pytania pomocnicze, na które skarżąca nie znała odpowiedzi. Reasumując, odpowiedź na pytanie drugie została oceniona przez wszystkich członków Komisji, jako niepełna.

Odnośnie pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 1c Okręgowa Komisja wyjaśniła, że skarżąca nie potrafiła wymienić niezbędnych dokumentów stanowiących podstawę do wykonania projektu budowlanego przychodni zdrowia, o których mowa w pytaniu trzecim. W swoich notatkach do ustnej odpowiedzi, mylnie ustosunkowała się do zadanego pytania; wyrywkowo opisując różne elementy wymagane innymi przepisami prawa budowlanego, które nie wchodzą w skład ani zakresu usług projektowych ani dokumentów będących podstawą do wykonania projektu budowlanego, w tym np. honorarium, wykonanie projektu warunków zabudowy, niezbędne uzgodnienia ppoż. i sanepid, sprawdzenie projektu, ochrona interesów osób trzecich. Natomiast z niezbędnych dokumentów wymieniła jedynie: projekt zagospodarowania terenu oraz decyzję o warunkach zabudowy. Tym samym nie wymieniła w zakresie "zakresu usług projektowych": wykonania koncepcji projektowej, projektu wykonawczego, kosztorysów, specyfikacji, projektów technologicznych, niezbędnych inwentaryzacji zieleni i stanu istniejącego, informacji BIOZ, projektów drogowych, wykonania projektu niezbędnych przyłączy itp. W zakresie "dokumentów będących podstawą do wykonania projektu budowlanego" nie wymieniła między innymi: mapy do celów projektowych, warunków technicznych dostawy mediów, badań geologiczno-inżynierskich uzgodnionych z właściwym organem lub badań geotechnicznych, programu funkcjonalno-użytkowego przychodni, decyzji lokalizacyjnej na zjazd z drogi publicznej, decyzji lokalizacji inwestycji celu publicznego itp. W związku z powyższym, Okręgowa Komisja przypomniała cześć pytania zasadniczego cyt. "proszę wymienić niezbędne dokumenty do wykonania projektu budowlanego". Nie wpłynęło to na uzyskanie prawidłowej odpowiedzi. Reasumując - odpowiedź na pytanie trzecie została oceniona przez wszystkich członków Komisji negatywnie.

W zakresie pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 2a, Okręgowa Komisja podała, że zadane przez członka Komisji pytanie brzmiało: "omówić problemy i rozwiązania projektowe przy projekcie zespołu budynków w Podbieli". Skarżąca nie umiała samodzielnie przypomnieć sobie praktyki przy projekcie budynków w Podbieli (stanowiących temat pytania - zapis w dzienniku praktyk z maja 2007 r.). Na okazaną stronę w zeszycie praktyk, skarżąca w dalszym ciągu nie potrafiła odpowiedzieć na pytanie stawiane przez członka Komisji. W związku z powyższym zadano pomocnicze pytanie dotyczące posadowienia budynków na skarpie, na gruncie nasypowym (w zeszycie praktyk opisano spotkania z konstruktorami i geologiem dotyczące realizacji przedmiotowych budynków; [...]-[...].05.2007r. str.55). Wobec braku odpowiedzi na powyższe pytanie pomocnicze, Komisja ponawiała wielokrotnie pytanie podstawowe, które pozostawało bez odpowiedzi. Reasumując - odpowiedź na pytanie czwarte została oceniona przez członków Komisji w większości negatywnie.

Co do pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 2b podano, że Komisja oczekiwała odpowiedzi dotyczącej określenia podstawowych czynności organizacyjnych, budowlanych i kontrolnych wykonywanych w odpowiedniej kolejności na budowie domu w S. Wobec zaskakującego braku odpowiedzi na zadane pytanie, Komisja zadała pomocnicze pytanie, "jaką rolę pełniła i co robiła skarżąca na przedmiotowej budowie?", które miało pomóc w wyjaśnieniu przebiegu praktyki na budowie. W odpowiedzi skarżąca podała, że jest właścicielem firmy wykonawczej, realizującej przedmiotową budowę. Pomimo znajdujących się w zeszycie praktyk szczegółowych zapisów na ten temat (listopad 2008, str. 78-79) egzaminowana nie udzieliła odpowiedzi na podstawowe pytanie. Reasumując - odpowiedź na pytanie piąte została oceniona przez członków Komisji w większości negatywnie.

W zakresie pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 3a podano, że skarżąca na pytanie pierwsze udzieliła prawidłowej i pełnej odpowiedzi. Zadane w trakcie egzaminu pytanie, brzmi zgodnie z treścią protokółu. Odpowiedź na zadane pytanie była niewystarczająca ponieważ, skarżąca nie znała odpowiedzi. Brak odpowiedzi nie wpłynął jednak na ocenę końcową pytania podstawowego, ocenionego pozytywnie.

Odnośnie pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 3b podano, że w trakcie egzaminu ustnego, odpowiedź skarżącej na pytanie nr 2 została oceniona przez wszystkich członków Komisji jako niepełna. Pytanie dodatkowe było związane z treścią pytania podstawowego i dotyczyło między innymi systemu dźwiękowego dla niewidomych. Odpowiedź była niepełna z uwagi na brak wiedzy skarżącej.

Ustosunkowując się do pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 3c podano, że skarżąca odpowiadając na pytanie nr 3 oraz pytania dodatkowe z nim związane, nie udzieliła pełnej i tym samym prawidłowej odpowiedzi. Nie wymieniła w zakresie "zakresu usług projektowych": wykonania koncepcji projektowej, projektu wykonawczego, kosztorysów, specyfikacji, projektów technologicznych, niezbędnych inwentaryzacji zieleni i stanu istniejącego, informacji BIOZ, projektów drogowych, wykonania projektu niezbędnych przyłączy. W zakresie "dokumentów będących podstawą do wykonania projektu budowlanego" nie wymieniła: mapy do celów projektowych, warunków technicznych dostawy mediów, badań geologiczno-inżynierskich uzgodnionych z właściwym organem lub badań geotechnicznych, programu funkcjonalno-użytkowego przychodni, decyzji lokalizacyjnej na zjazd z drogi publicznej, decyzji lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Odnośnie pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 3d wskazano, że Komisja nie przypomina sobie aby zadawała tak szczegółowe pytania.

Co do pytania postawionego przez Krajową Komisję w pkt 3e podano, że w związku z brakiem odpowiedzi na pytanie podstawowe, Komisja zadała skarżącej pytanie "jaką rolę pełniła i co robiła skarżąca na przedmiotowej budowie?", które miało pomóc w wyjaśnieniu przebiegu praktyki na budowie. W odpowiedzi skarżąca podała, że była właścicielem firmy wykonawczej i realizującej przedmiotową budowę.

Okręgowa Komisja wyjaśniła, że w głosowaniu za zaliczeniem egzaminu ustnego skarżącej głosowanie wyglądało w następujący sposób: za przyznaniem uprawnień - 0 głosów; za nie przyznaniem uprawnień - 6 głosów; głosy wstrzymujące -1. Łącznie głosowało 7 osób.

Krajowa Komisja ponownie rozpoznając sprawę zgodziła się z decyzją Okręgowej Komisji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazała, iż co prawda skarżąca wykazała się znajomością procesu budowlanego i wiedzą z zakresu prawa budowlanego, lecz była to znajomość i wiedza niepełna - niewystarczająca dla nadania skarżącej uprawnień budowlanych do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń. Krajowa Komisja odwołując się do art. 12 ust. 2 Prawo budowlane wskazała, że samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową, dostosowane do rodzaju, stopnia skomplikowania działalności i innych wymagań związanych z wykonywaną funkcją.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o uchylenie decyzji Krajowej Komisji, zarzuciła:

1. niezastosowanie się do wyroku Sądu z 7 lutego 2012 r.;

2. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i błędna ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

3. oparcie decyzji na dokumencie – Uzupełnieniu protokołu, który to dokument nie posiada żadnej mocy prawnej.

W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że jedynymi w sprawie dokumentami, które mają moc prawną są: protokół z egzaminu ustnego w wersji pierwotnej z [...] grudnia 2010 r., w którym nie wykazano, że skarżąca nie odpowiedziała w pełni na żadne z pięciu pytań egzaminacyjnych; pismo Krajowej Komisji, w którym przyznała rację skarżącej, co do błędnej oceny stanu faktycznego i materiału dowodowego i poinformowała o uwzględnieniu skargi od poprzedniej decyzji oraz wyrok Sądu z 7 lutego 2012 r. Wyraziła pogląd, że uzupełnienie protokołu z jej egzaminu post fatum nie ma żadnej mocy dowodowej. Nadto wskazała, że mowa jest o egzaminie ustnym, a nie pisemnym, więc organy nie mogły powoływać się na jej notatki sporządzane podczas tego egzaminu, tym bardziej że jest dyslektykiem. Zdaniem skarżącej, jeżeli owe notatki były podstawą oceny to powinny one znaleźć się w protokole. Jednocześnie skarżąca wyraziła pogląd, że przerywanie jej odpowiedzi było zamierzone i miało na celu uniemożliwienie jej udzielenia ich do końca. Zarzuciła również, że organ odwoławczy nie odniósł się do jej uwag wyrażonych w toku postępowania.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W jej ocenie ponownie rozpoznając sprawę wykonała zalecenia Sądu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.).

Stosownie do art. 153 p.ps.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Zasada określona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania, dalsze postępowanie w sprawie. Oznacza to, że organy administracji jak i Sąd rozpoznające ponownie sprawę związane są w powyższym zakresie wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2011 r.

Sąd zauważa, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej, polega na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to, więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W myśl wytycznych WSA zawartych w uzasadnieniu wyroku z 7 lutego 2012 r.

Krajowa Komisja Kwalifikacyjna Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej jako organ drugiej instancji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy zobowiązana była do zbadania i wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących przebiegu i wyniku egzaminu ustnego, odnosząc się do poszczególnych pytań i udzielanych na nie odpowiedzi.

Zgodnie z art. 12 § 3 Prawa budowlanego warunkiem uzyskania uprawnień budowlanych jest zdanie egzaminu ze znajomości procesu budowlanego oraz umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej. Egzamin składa się przed komisją egzaminacyjną powoływaną przez organ samorządu zawodowego albo inny upoważniony organ (§ 4 art. 12 Prawa budowlanego). Natomiast stosownie do § 8 Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie egzamin na uprawnienia budowlane składa się z części pisemnej, przeprowadzanej w formie testu, oraz części ustnej i obejmuje sprawdzenie:

1) znajomości procesu budowlanego;

2) umiejętności praktycznego zastosowania wiedzy technicznej.

Po zakończeniu części ustnej egzaminu w sprawie nadania uprawnień budowlanych izba wydaje decyzję:1) o nadaniu uprawnień budowlanych - w razie pozytywnego wyniku egzaminu; 2) o odmowie nadania uprawnień budowlanych - w razie negatywnego wyniku części ustnej egzaminu (§ 11 przedmiotowego rozporządzenia).

Ponadto jak wynika z Regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych i tytułu rzeczoznawcy budowlanego egzamin składa się z części pisemnej w formie testu oraz części ustnej. Egzamin pisemny ma formę testu, natomiast egzamin ustny polega na udzieleniu odpowiedzi na losowo wybrane pytania oraz na pytania zadane przez członków zespołu egzaminacyjnego związane z odbytą praktyką.

Egzamin ustny składa się z: 5 zestawów pytań, w skład których wchodzą 3 pytania' problemowe o charakterze ogólnym, 1 pytanie związane z wykonywaną przez egzaminowanego praktyką zawodowo - projektową, l pytanie związane z wykonywaną przez egzaminowanego praktyką zawodową na budowie. Warunkiem zaliczenia egzaminu ustnego jest udzielnie prawidłowej odpowiedzi na wszystkie pytania, przy czym dopuszcza się zaliczenie egzaminu przy jednej odpowiedzi niepełnej. Zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 8 Regulaminu podsumowanie egzaminu następuje bez udziału osoby egzaminowanej i zostaje odnotowane w protokole, który podpisują wszyscy członkowie zespołu egzaminującego.

W myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 ze zm.) do postępowania w sprawach indywidualnych uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Analizując zaskarżone decyzje z punktu widzenia powołanych przepisów prawa Sąd nie dopatrzył się uchybień, mogących stanowić podstawę do wyeliminowania kwestionowanych decyzji z obrotu prawnego.

Przede wszystkim nie można podzielić zarzutów stawianych w skardze, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, jak również organ oparł swoją decyzję na dokumencie nazwanym uzupełnieniem protokołu, który to dokument "nie posiada żadnej mocy prawnej".

Z akt sprawy wynika, że ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji postanowieniem z [...] maja 2012 r. zwrócił się do Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej o uzupełnienie materiału dowodowego. W odpowiedzi na to wystąpienie Okręgowa Komisja nadesłała wyjaśnienia nazwane ; "UZUPEŁNIENIE DO PROTOKÓŁU Z EGZAMINU NA UPRAWNIENIA BUDOWLANE z dnia [...].12.2010r., przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną powołaną przez Okręgową Komisję Kwalifikacyjną [...] Okręgowej Izby Architektów (dot. skarżącej, znak sprawy: [...])". Wyjaśnienia te stały się podstawą do wydania przez Krajową Komisję zaskarżonej decyzji z [...] września 2012 r., w której dokonano dodatkowych ustaleń faktycznych dotyczących przebiegu egzaminu w dniu [...] grudnia 2010 r. Z ustaleń tych wynika, że skarżąca nie udzieliła pełnych odpowiedzi na większość wylosowanych pytań, jak również nie odpowiedziała na zadawane jej przez członków komisji egzaminacyjnej pytania dodatkowe. W konsekwencji skarżąca otrzymała ocenę negatywną z przeprowadzonego egzaminu. Również sprawa zakwestionowanego przez Sąd we wcześniejszym postępowaniu głosowania członków Okręgowej Komisji została wyjaśniona w sposób czytelny i jednoznaczny bowiem wskazano, iż za przyznaniem uprawnień - 0 głosów; za nie przyznaniem uprawnień - 6 głosów; głosy wstrzymujące -1., zaś łącznie głosowało 7 osób.

Zdaniem Sądu rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie wyniku egzaminu ustnego na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące decyzje, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a także czy nie dopuścił się uchybień natury formalnej. Należy bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów samorządowych w ich kompetencjach oceny odpowiedzi udzielanych przez egzaminowane osoby.

Jak już wyżej wspomniano ponownie rozpatrując sprawę organy wyjaśniły, że odpowiedzi skarżącej na wylosowane pytania oraz pytania dodatkowe nie były wystarczające do wystawienia oceny pozytywnej. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej zawartych w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. dotyczących zakwestionowania wiarygodności kart egzaminacyjnych załączonych do akt sprawy w toku ponownego jej rozpoznania, należy wskazać, iż zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Z dokumentów tych wynika bowiem, że obejmują one także inne osoby zdające egzamin ustny w dniu [...] grudnia 2010 r. Trudno zatem uznać, że oceny te zostały "dopasowane do wytworzonego uzupełnienia protokołu", jak uważa skarżąca w ww. piśmie procesowym. Wbrew twierdzeniom skarżącej dokumenty są dodatkowym i wiarygodnym dowodem w sprawie świadczącym o negatywnej ocenie odpowiedzi udzielanych przez skarżącą na pytania zadawane jej podczas egzaminu.

W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, że przebieg egzaminu ustnego, jak i oceny poszczególnych odpowiedzi udzielonych przez skarżącą na zadane pytania, mimo surowości, nie naruszają zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

W tym stanie rzeczy - wobec bezzasadności skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.