Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1050/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, 87 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 612/14, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi O. W. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 612/14, po rozpoznaniu wniosku O. W., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] maja 2014 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 9 maja 2014 r. wraz z pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. O. W. wniósł skargę w dniu 12 czerwca 2014 r. (data stempla pocztowego).

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r. skarga została odrzucona jako wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu pod adresem wskazanym w skardze (M., ul. Kołobrzeska 14) w dniu 9 lipca 2014 r. - co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki sądowej (karta 22 akt sądowych). Odbiór korespondencji z datą 9 lipca 2014 r. pokwitował czytelnym podpisem (samym nazwiskiem) O. W., co wynika z adnotacji na zwrotce. Obok podpisu doręczyciel dopisał w nawiasie imię kwitującego odbiór, zaś na odwrocie zwrotki zaznaczył, że przesyłkę doręczono pod tym adresem - adresatowi.

Skarżący zwrócił się do sądu o przywrócenie mu terminu do złożenia skargi wskazując, że to nie on potwierdził odbiór sześciu zaskarżonych decyzji. Przesyłki wysyłane przez sąd, na adres w M., goniec przekazuje matce obecnie noszącej nazwisko M. W.. Fakt ten stwierdził ojciec B. W., który sprawdził dokumenty w WSA w Szczecinie i okazał mu kserokopie doręczeń zaskarżanych decyzji. Skarżący oświadczył, że podpis, bez imienia, na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru, nie jest jego, a przesyłka została doręczona w T., gdzie zamieszkuje matka M. W.. Fakt ten potwierdza pieczęć pocztowa urzędu pocztowego T., a nie placówki pocztowej w M.. Dlatego też, nie wiedząc, że matka potwierdziła jego nazwiskiem odbiór decyzji kilka dni wcześniej niż to podała, pozostawał w przekonaniu, że zmieścił się w 30. dniach, licząc termin do wniesienia skargi od daty otrzymania korespondencji od matki. Dopiero z treści postanowienia sądu dowiedział się, że przekroczył termin o 3 dni. Skarżący zwróciła się do sądu o rozważenie wskazanych okoliczności, a w razie potrzeby zarządzenie dalszych wyjaśnień. Jego zdaniem, w interesie matki jest, aby skarga nie została uznana, ze względu na jej żądanie stwierdzenia samowoli budowlanej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji przedstawione we wniosku okoliczności nie zostały należycie i przekonująco uprawdopodobnione. Trudno znaleźć logiczne wytłumaczenie dla opisanej przez skarżącego sytuacji doręczenia przez pracownika placówki pocztowej w M., przesyłki kierowanej na adres skarżącego ul. Kołobrzeska 14 M., pod całkiem innym adres, w innej miejscowości, osobie o innych danych osobowych. Argument, że na potwierdzeniu odbioru znajduje się pieczątka Urzędu Pocztowego w T. i to świadczy o dokonaniu doręczenia w tej miejscowości, matce skarżącej M. W., w żaden sposób nie może być potwierdzeniem zaistnienia takiej sytuacji. Z informacji z oficjalnej strony internetowej Poczty Polskiej S.A. wynika, że placówka Poczty Polskiej w M. nosi nazwę FUP T. n. Regą 1 i stąd też taką pieczątka posługują się jej pracownicy. Jak wynika z akt administracyjnych identyczny sposób doręczenia został wykonany w odniesieniu do decyzji organu I instancji. Na zwrotnych poświadczeniach odbioru decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gryficach przez skarżącego i K. W. również widnieje pieczęć placówki pocztowej "T. n. Regą 1" i fakt ten nie był kwestionowany, czy monitowany przez ww. osoby.

Nie znajduje też uzasadnienia w świetle okoliczności sprawy, na jakiej podstawie doręczyciel miałby przekazywać sporną przesyłkę pocztową innej osobie, nie upoważnionej do jej odbioru i nie będącej dorosłym domownikiem mieszkania adresata. Zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym normuje Rozdział 8 K.p.a., zatytułowany "Doręczenia", stanowiąc w art. 39, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W przypadku osób fizycznych zasadą jest doręczanie pism w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 K.p.a.). Doręczenie może nastąpić także za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pod warunkiem jednak, że spełnione zostaną przesłanki przewidziane w art. 391 § 1 K.p.a. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, przy zastosowaniu warunków określonych w przepisach art. 43 i 44 K.p.a. W myśl art. 46 § 1 K.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia.

Z kolei zasady doręczeń przesyłki przez operatora pocztowego regulują przepisy ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529) oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz. U. z 2013 r., poz. 545). Zgodnie z art. 3 pkt 23 ww. ustawy, przesyłka rejestrowana jest to przesyłka przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczona za pokwitowaniem odbioru. W myśl art. 37 ust. 1 i 2, przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej.

Przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia:

1) adresatowi:

a) do jego oddawczej skrzynki pocztowej, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych,

b) w placówce pocztowej, jeżeli podczas próby doręczenia przesyłki pocztowej adresat był nieobecny pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej albo doręczenie za pomocą oddawczej skrzynki pocztowej nie jest możliwe,

c) w miejscu uzgodnionym przez adresata z operatorem pocztowym;

2) przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego:

a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej,

b) w placówce pocztowej;

3) osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego:

a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej,

b) w placówce pocztowej, po złożeniu na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem;

Na pisemny wniosek adresata, złożony w odpowiedniej placówce pocztowej, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną, z wyłączeniem przesyłek kurierskich, może być doręczona w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a. Wniosek może być złożony w postaci elektronicznej, jeżeli taką postać dopuszcza regulamin świadczenia usług pocztowych lub regulamin świadczenia usług powszechnych (art. 37 ust. 4).

Stosownie do art. 38 ust. 1, operator pocztowy może przyjąć od adresata pisemne oświadczenie o udzieleniu innej osobie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym".

Z powyższych przepisów wynika, że pracownik poczty tylko w sytuacji wspólnego zamieszkiwania skarżącego z matką, co w tej sprawie nie ma miejsca, bądź na podstawie odpowiednich upoważnień, a wobec okoliczności wskazywanego przez skarżącego konfliktu interesów pomiędzy tymi stronami, można domniemywać, że M. W. nie dysponuje takimi pełnomocnictwami, miałby prawo doręczyć przesyłkę rejestrowaną tej osobie.

W kwestii zarzutu skarżącego odnośnie braku imienia przy podpisie na zwrotce, Sąd wyjaśnił, że dla oceny skuteczności odbioru przesyłki doręczonej w trybie przepisów K.p.a. nie jest konieczne opatrzenie zwrotnego potwierdzenia odbioru przez osobę odbierającą przesyłkę czytelnym podpisem z podaniem imienia i nazwiska obierającego. Wynika to wprost z art. 46 § 1 K.p.a. Przepis ten nie warunkuje skuteczności doręczenia pisma od umieszczenia na potwierdzeniu odbioru podpisu z podaniem imienia i nazwiska, posługuje się bowiem zwrotem "podpis", co oznacza, że odbierający pismo może potwierdzić okoliczność doręczenia pisma wyłącznie samym nazwiskiem.

Ponadto stosownie do § 21 ust. 1, 2 i 3 ww. rozporządzenia w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego, przesyłki rejestrowane doręcza się zgodnie z art. 37 ustawy za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. Doręczający przesyłkę może odstąpić od żądania okazania jednego z dokumentów, o których mowa w § 22, jeżeli osoba uprawniona do odbioru jest osobiście znana doręczającemu. Pokwitowanie odbioru przesyłki rejestrowanej powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru. Przepis ten również nie warunkuje skuteczności doręczenia pisma od umieszczenia na potwierdzeniu odbioru podpisu z podaniem imienia i nazwiska. Zdaniem Sądu, brak imienia nie czyni doręczenia wadliwym.

Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że doręczający na każdym poświadczeniu odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego i K. W. dokonał własnej adnotacji w celu identyfikacji osoby odbierającej pismo, dopisując na zwrotce, w nawiasie, imię osoby potwierdzającej odbiór, w przypadku spornych decyzji są to imiona adresatów.

Skarżący nie uprawdopodobnił również zgłaszanego faktu, że podpis "W." został złożony przez matkę. Należy zaznaczyć, że przy doręczaniu przesyłek pracownik poczty ma obowiązek sprawdzić tożsamość odbiorcy na podstawie odpowiednich dokumentów. Trudno, zdaniem sądu, przyjąć, choćby ze względu na możliwe konsekwencje prawne naruszenia przepisów prawa, że pracownik poczty dokonując akurat tego doręczenia zezwolił odbiorcy na użycie innego nazwiska, niż to wynika z dokumentów tożsamości odbiorcy.

Sąd zauważył, że na zwrotnych poświadczeniach odbioru decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gryficach z dnia 11 marca 2014 r. przez O. W. i K. W. (karta 89 i 90 akt administracyjnych) również widnieje podpis "W.", a charakter i wzór tego podpisu (nazwisko), nie odbiega od podpisów, które zostały złożone na potwierdzeniach odbioru zaskarżonej decyzji. Także korespondencja sądowa w postaci postanowień o odrzuceniu skargi w tej sprawie została doręczona skarżącemu w taki sam sposób jak decyzje organów, odbiór postanowienia pokwitował skarżący podpisem "W.", którego charakter nie różni się od pozostałych jego podpisów, w tym również podpisu na zwrotce od zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. Nie można jednak przyjąć, by do obalenia tego domniemania wystarczyło twierdzenie strony, że doręczenie przesyłki było nieskuteczne. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym.

Nie wynika z akt, aby skarżący podjął działania mające na celu wyjaśnienie sposobu doręczenia mu zaskarżonej decyzji, a w uzasadnieniu wniosku brak jest również wskazań strony o podjęciu jakichkolwiek działań w celu podważenia treści zwrotnego poświadczenia odbioru (np. reklamacja poczty), jak też działań mających na celu uniknięcie takich sytuacji. Ani sąd, ani organ nie są kompetentne do badania autentyczności podpisów. To na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności, o których mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., oddalił wniosek.

K. W. w zażaleniu na powyższe postanowienie podała, że korespondencję zawierającą decyzję WINB w Szczecinie oraz WSA w Szczecinie odbierała jej matka, co potwierdziła w oświadczeniu załączonym do zażalenia. Zakwestionowała stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że zwrotne doręczenie odbioru jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości co w nim stwierdzono, ponieważ takiego waloru nie ma czyjś podpis złożony na takim dokumencie odbioru dlatego, że nie dokonuje tej czynności urzędnik ani urzędnik nie potwierdza prawdziwości tego podpisu, a listonosz doręczający pocztę nigdy nie sprawdza dowodu tożsamości osoby odbierającej pocztę.

Błędnie przyjął WSA w Szczecinie, że nazwy urzędu pocztowego w T. i w M. są takie same. Nie może być w tej kwestii miarodajna informacja uzyskana z internetu, i dlatego Sąd powinien był sam wystąpić do Poczty Polskiej S.A. z zapytaniem w tym zakresie. Miarodajnym jest zawsze okrągła pieczęć na poleconym liście, a nie to, co zawarte jest w Internecie. Pieczęć okrągła placówki w M. zawiera jednoznacznie w swej treści nazwę M. Gryfickie, a nie T. i dlatego korespondencja od WINB w Szczecinie i WSA w Szczecinie nie mogła być wydana w M.. Do zażalenia dołączono pisemne potwierdzenie kontrolera pocztowego z T., że cała korespondencja WINB w Szczecinie (numer przesyłki w tym piśmie) była odebrana w T.. W ocenie K. W. to, że przesyłki z WSA w Szczecinie odbierane były tak samo potwierdza jedynie, że były przekazywane stronie w sposób pośredni, a nie bezpośredni i dlatego nic nie mogła zrobić, aby tak się nie stało.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podzielić ocenę dokonaną przez Sąd Wojewódzki, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu nie wykazał braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie mogą świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu.

Za taką okoliczność nie można uznać bowiem wskazanego przez stronę skarżącą doręczenia zaskarżonej decyzji pod inny adres niż wskazany przez organ. Jeżeli strona twierdzi, że doręczenie, z którym wiąże się rozpoczęcie biegu terminu, było nieprawidłowe, to argumentacja taka nie stanowi skutecznej podstawy wniosku o przywrócenie terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że z dołączonej do zażalenia kopii pisma Urzędu Pocztowego T. n. Regą 1 wynika jedynie, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję wpłynęła do placówki pocztowej w T. w dniu 9 maja 2014 r. Następnie została wydana listonoszowi i doręczona w tym samym dniu. Pismo to, wbrew twierdzeniom strony, nie wskazuje pod jaki adres przesyłka została doręczona, jak również kto ją odebrał.

Trafnie zauważył Sąd Wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu, że na zwrotnych poświadczeniach odbioru znajdujących się zarówno w aktach administracyjnych jak i sądowych złożony jest podpis "W.", a charakter i wzór tego podpisu (nazwisko), nie odbiega od podpisów, które zostały złożone na potwierdzeniach odbioru zaskarżonej decyzji.

Wbrew argumentacji zawartej w zażaleniu, Sąd Wojewódzki nie miał obowiązku prowadzenia dalszych czynności wyjaśniających skuteczność doręczenia przesyłki. Podkreślić również należy, że dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma ma moc dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zwrotne potwierdzenie odbioru ma status dokumentu urzędowego, co oznacza, że stwierdza zaistnienie opisanych w nim faktów i korzysta z domniemania prawdziwości oraz z domniemania zgodności z prawdą, na co zwrócił już uwagę Sąd Wojewódzki. Powyższe domniemania w stosunku do znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji nie zostały skutecznie podważone, a prawidłowość wypełnienia tego potwierdzenia nie budzi wątpliwości.

Na marginesie wskazać również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że fakt, iż dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nie podając rzeczywistej daty odbioru, nie wyłącza winy strony w uchybieniu terminowi. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 43 K.p.a., odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, że odbierający pismo zobowiąże się do jej przekazania odbiorcy. Strona ponosi więc konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania.

Z tych względów zasadnie Sąd Wojewódzki uznał, że strona nie uprawdopodobniła w sposób przekonujący braku winy w uchybieniu terminu przewidzianego do złożenia skargi.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 orzekł, jak w sentencji postanowienia