Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1334/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas, , Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Sędzia WSA Monika Kramek, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skarg P. K. i T. K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargi


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "organ", "Minister"), działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6, art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity Dz. U. z 2020 poz. 282 ze zm., dalej jako: "u.o.z.") oraz art. 18 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku P. K. o skreślenie z rejestru zabytków działek ewid. nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...], położonych w powiecie grodziskim, gmina Ż. w miejscowości O. przy ul. P.[...], stanowiących fragment parku w O., wpisanego do tego rejestru pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z [...] września 1978 r., znak: [...], odmówił skreślenia z rejestru zabytków działek ewid. nr [...],[...],[...],[...], [...] i [...], położonych w powiecie grodziskim, gmina Ż. w miejscowości O. przy ul. P.[...], stanowiących fragment parku w O., wpisanego do tego rejestru pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z [...] września 1978 r., znak: [...].

Do wydania zaskarżonej decyzji Ministra doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Konserwator Zabytków w S. decyzją z [...] września 1978 r., znak: [...] wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...] park w O., powstały w połowie XIX wieku, w granicach ochrony zabytkowej i ekologicznej, oznaczonych na planie w załączonej ewidencji parku.

W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że "zabytkowy układ przestrzenny parku stanowi otoczenie zabytkowej architektury dworu i urozmaica monotonny krajobraz równinnych terenów, wyróżnia się umiejętnym powiązaniem z otaczającą przyrodą".

Pismem z 7 sierpnia 2019 r. P.K. (zwany dalej także "skarżącym"), zwrócił się z wnioskiem o skreślenie (bądź częściowe skreślenie) z rejestru zabytków , "nieruchomości położonej w powiecie grodziskim gmina Ż. w miejscowości O. przy ul. P.[...] (numer [...])", której jest współwłaścicielem. W przedmiotowym piśmie wskazano m.in., że "prawie 90% powierzchni tej nieruchomości stanowią tereny nie posiadające drzew, czyli zwykle łąki", które nie posiadają wartości historycznej, naukowej i społecznej i są ziemią rolną. Stwierdzono także, że na ww. obszarze znajduje się dom mieszkalny, wybudowany około 1980 r., bez cech zabytkowych. W ocenie wnioskodawcy natomiast, aleje grabowe zajmują około 10% ww. nieruchomości i "jak najbardziej powinny zostać pod ochroną Konserwatora Zabytków". W dalszej części wniosku zaznaczono, że wpis do rejestru zabytków ww. terenu uniemożliwia podział nieruchomości na mniejsze działki i budowę na nich domów mieszkalnych.

Minister pismem z 10 września 2019 r., zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa (dalej również: "NID"), z prośbą o wydanie specjalistycznej opinii w sprawie skreślenia z rejestru zabytków nieruchomości położonej w powiecie grodziskim, gmina Ż. w miejscowości O. przy ul. P.[...], tj. działek o nr. ewid. [...], [...], [...], [...], [...] i [...], stanowiących współwłasność wnioskodawcy.

NID, po przeprowadzeniu 7 listopada 2019 r. oględzin przedmiotowego zabytku, przygotował opinię specjalistyczną z 29 listopada 2019 r. stwierdzając, że "część działki [...] z fragmentem terenu parku, częścią granicznego szpaleru grabowego i aleją grabową nad stawem, działka [...] - staw, działka [...] - staw, działka [...] - struga" stanowią część komponowanego parku dworskiego i zachowują wartości zabytkowe, a zatem "brak jest podstaw do skreślenia tej części obiektu z rejestru zabytków".

NID odnośnie do terenu łąk i pastwisk położonych na częściach działek [...], [...] i działce [...], stwierdzono, że nie należały one do kompozycji parku "i w świetle tej analizy oraz przeprowadzonych oględzin terenu nie mają wartości zabytkowych, artystycznych i naukowych". NID oceniło zatem, że teren ten może zostać skreślony z rejestru zabytków.

Pismem z 15 stycznia 2020 r., strony postępowania zostały skutecznie powiadomione o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami niniejszej sprawy.

Po zapoznaniu się z zebraną dokumentacją T. K. i P. K. pismem z 29 stycznia 2020 r. ustosunkowali się do opinii NID wskazując dodatkowy obszar działki ewid. nr [...] do wykreślenia z rejestru zabytków, bowiem obszar ten jest wolny "od zabytkowego parku, części szpaleru grabowego i alei grabowej nad stawem". W dalszej części pisma, zaakceptowano pozostałą część zaproponowanego przez specjalistów NID obszaru do skreślenia z rejestru zabytków.

Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, Minister decyzją z dnia [...] maja 2020 r., znak:[...], odmówił skreślenia rejestru zabytków działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w powiecie grodziskim, gmina Ż. w miejscowości O. przy ul. P.[...], stanowiących fragment parku w O., wpisanego do tego rejestru pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z [...] września 1978 r., znak: [...].

Organ ustalił na podstawie Księgi Wieczystej [...], że wnioskodawca jest współwłaścicielem działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], stanowiących

cześć parku w O. wpisanego do rejestru zabytków.

Minister podkreślił, że skreślenie z rejestru zabytków jest sytuacją wyjątkową i jest możliwe jedynie w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek, o których mowa w art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dlatego też dokonanie oceny, czy zaistniała jedna z przesłanek określonych w ust. 1 tego przepisu, wymaga ustalenia, czy stopień zniszczenia danego obiektu spowodował utratę jego wartości, lub też, czy nowe ustalenia naukowe faktycznie tej wartości nie potwierdzają. Organ wskazał, że o skreśleniu obiektu z rejestru zabytków powinien decydować rzeczywisty jego stan w dniu wydawania decyzji. Minister zaznaczył, że mając na uwadze przepis art. 80 k.p.a., trzeba wyjaśnić, że organ konserwatorski może określonym dowodom odmówić wiary. Organ administracji publicznej nie jest bowiem związany opinią biegłego. Może ją przyjąć, jeśli uzna ją za trafną, ale może ją także całkowicie lub częściowo zakwestionować i przyjąć odmienną ocenę, własną, popartą doświadczeniem, wiedzą i innymi zgromadzonymi dowodami. Minister podniósł, że orzekając w przedmiotowej sprawie, nie jest zatem skrępowany opinią specjalistyczną wykonaną na jego zlecenie. To organ, a nie biegły jest uprawniony, co więcej – obowiązany do dokonania samodzielnej oceny i tym samym ustalenia, czy wystąpiła chociażby jedna z przesłanek uregulowanych w ww. art. 13 ust. 1.

Jak wskazano w uzasadnieniu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odniesieniu do części działek [...] i [...] oraz działki [...] nie podzielił stanowiska zawartego w opinii sporządzonej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, zgodnie z którym zachodzą przesłanki umożliwiające skreślenie ich z rejestru zabytków. Organ podniósł, że w komparycji decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z [...] września 1978 r. jako przedmiot ochrony prawnej wskazano "park w O." w granicach wyznaczonych w ewidencji parku, natomiast w uzasadnieniu tej decyzji wskazano na wartości zabytkowego "układu przestrzennego parku". Organ podkreślił, że po analizie ww. zapisów i ustaleń zawartych w sporządzonej w 1977 r. ewidencji parku w O., (do której przedmiotowa decyzja odwołuje się wprost, wyznaczając na jej podstawie granice zabytku), należało stwierdzić, że przedmiotem wpisu do rejestru zabytków nie jest jedynie park, jako teren wysokiej zieleni komponowanej, ale większy obszar stanowiący układ przestrzenny. Organ wskazał, że zgodnie z opisem zawartym w ww. ewidencji parkowej, układ ten obejmuje zarówno park, jak i układ wodny ze stawami i ciekami wodnymi, rozlegle obszary łąk dworskich, a także sady i warzywniki.

Minister podkreślił, że po analizie zgromadzonego materiału dowodowego należało stwierdzić, że działki ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] pozostają integralnym elementem układu przestrzennego parku w O., a ich wartość wynika przede wszystkim z walorów krajobrazowych, polegających na współtworzeniu zabytkowego założenia. Organ mając na uwadze stan zachowania obiektu, a także jego walory historyczne, naukowe i artystyczne zauważył, iż omawiany teren nadal zachowuje bezcenny walor zabytkowy. Minister wskazał, że przedmiotowy zabytek jest dokumentem historii i kultury materialnej O., świadczącym o historii miejscowości oraz o istnieniu założenia dworsko-parkowo-folwarcznego.

W ocenie Ministra sposób zagospodarowania ww. działek ewid. nie uległ znaczącej

zmianie od momentu wpisywania parku w O. do rejestru zabytków. Wzniesienie ok. 1980 r. budynku mieszkalnego w północno zachodniej części działki ewid. nr [...] nie zatarło pierwotnych relacji przestrzennych, istniejących pomiędzy dworem, parkiem a układem wodnym i terenem dawnych sadów. Organ konserwatorski obejmując ww. teren ochroną prawną w 1978 r. uznał, że stanowi on istotny element całego założenia i posiada wartości, które należy zachować ze względu na ważny interes społeczny. Ponadto organ wskazał, że na terenie działki ewid. nr [...] znajdują się pozostałości dawnych rzędowych obsadzeń osłonowych, które wyznaczają w terenie granice całego założenia, a nie tylko parku właściwego. Zdaniem Ministra, podkreślenia wymaga fakt, że w dalszym ciągu teren ten posiada wartości artystyczne, historyczne i naukowe, dla których został objęty ochroną prawną, przede wszystkim jako część układu przestrzennego parku. Organ uznał, że okoliczności faktyczne wskazane w materiale dowodowym nie wypełniają przesłanki ustawowej do uznania, że ww. część parku w O. utraciła wartości, dla których została objęta prawną ochroną konserwatorską, a tym samym nie zachodzą okoliczności umożliwiające skreślenie z rejestru zabytków działki ewid. nr [...],[...], [...],[...],[...] i [...], stanowiących fragment tego układu przestrzennego.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Ministra, a jednocześnie nie korzystając z prawa do zwrócenia się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, identyczne w treści odrębne skargi na powyższą decyzję, złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. K.. i P. K., wnosząc o jej uchylenie w całości.

W każdej ze skarg skarżący zarzucili decyzji:

1. obrazę przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy przez organ a co za tym idzie jej nieprawidłowe rozstrzygnięcie, co miało istotny wpływ na załatwienie sprawy;

2. obrazę przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 8 k.p.a. poprzez działanie organu administracji w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej;

3. obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020, poz. 282) z uwagi na pominięcie przez faktu, iż zabytek wpisany do rejestru, uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej i naukowej, a nadto wartość zabytku będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach.

W uzasadnieniach skarg skarżący powołali się na treść opinii NID z 29 listopada 2019 r. i zawarte w niej wnioski dotyczące możliwości skreślenia części obiektu z rejestru zabytków. Skarżący podkreślili jednocześnie, że w całości zgadzają się z treścią powyższej opinii oraz uznają wynikające z niej wnioski za prawidłowe i zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym działek, objętych wpisem do rejestru zabytków. Odnosząc się do stanowiska Ministra zawartego w zaskarżonej decyzji, podkreślili, że oparł on swoje rozstrzygnięcie nie na niezależnej opinii, popartej oględzinami miejsca położenia zabytku z dnia 19 lipca 2019 r., lecz na treści uzasadnienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z dnia 1978 r. Zdaniem skarżących jako irracjonalnie jawi się z jednej strony przytoczenie oczywistej zasady, iż decydujące znaczenie dla oceny zabytku, ma jego stan z chwili wydania decyzji, a następnie, nawet nie wywiedzenie argumentacji z decyzji wydanej 41 lata wcześniej, ale wprost jej cytowanie i przyjmowanie za własną. Skarżący ocenili, że bardziej aktualna i adekwatna dla oceny, czy część nieruchomości objęta ochroną utraciła wartości, dla których została wpisana do rejestru zabytków - jest opinia oparta nie tylko na dokumentach, ale przede wszystkim oględzinach terenu, niż uzasadnienie decyzji wydanej niemal pół wieku temu.

Skarżący nie kwestionując prawa organu do dokonania oceny zebranych w sprawie dowodów, podkreślili jednocześnie, że organ, zaniechał podania jakichkolwiek argumentów dlaczego odmówił wiarygodności opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, które ze sformułowanych wniosków są obarczone błędem, niespójne, czy nielogiczne. Zdaniem skarżących, Minister poprzestał jedynie na przyjęciu własnej oceny stanu faktycznego, przytaczając wprost wnioski, wysnute przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. w 1978 r. Zdaniem skarżących, organ oparł swoją decyzję na stanie faktycznym występującym w roku 1978, nie zaś nastanie faktycznym istniejącym w dniu wydania decyzji. Reasumując w ocenie skarżących, organ w niniejszej sprawie , naruszył szereg przepisów postępowania tj. art. 7 kpa w zw. z 77 kpa, poprzez niedostateczne jej wyjaśnienie, naruszając jednocześnie art. 8 kpa poprzez działanie w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej, a także naruszając przepisy prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. Sąd zarządził połączenie na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. sprawy ze skargi T. K. o sygn. akt VII SA/Wa 1335/20 ze skargą P. K. o sygn. akt VII SA/Wa 1334/20, do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd zarządził, że sprawa z ww. skarg będzie prowadzona pod sygn. akt VII SA/Wa 1334/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta nie narusza prawa.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, stanowił art. 7 pkt. 1 u.o.z. oraz art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6 u.o.z.

Art. 7 ust. u.o.z. wskazuje, że jedną z form ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków. Z kolei w myśl art. 13 ust. 1 u.o.z., zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru.

Istotą sprawy jest więc ocena, czy organ konserwatorski, miał podstawy by uznać, że w przypadku wpisanych do rejestru zabytków działek ewid. nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...], położonych w powiecie grodziskim, gmina Ż. w miejscowości O. przy ul. P.[...], stanowiących fragment parku w O., wpisanego do tego rejestru pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z [...] września 1978 r., znak: [...], nie nastąpiła i nie stała się nieodwracalna utrata ich prawnie chronionych wartości. Wskazać jednocześnie należy, że nawet istotna zmiana lub degradacja terenu nie zawsze musi powodować utratę jego wartości zabytkowych uzasadniających skreślenie z rejestru. Stopień zniszczenia zabytku ma znaczenie w sprawie skreślenia go z rejestru, jednak nie może on być poddawany ocenie w oderwaniu od przypisywanych temu obiektowi wartości.

W rozpoznawanej sprawie, kwestionowana jest przez skarżących zasadność odmowy skreślenia z rejestru części obiektu zabytkowego, którą stanowi teren łąk i pastwisk położony na częściach działek [...], [...] i działce [...]. Według opinii NID, którą skarżący w całości akceptują, analiza historyczna wykazała, że ta część terenu, nie należała do kompozycji parku dworskiego i w świetle tej analizy oraz przeprowadzonych oględzin terenu nie ma ona wartości zabytkowych, artystycznych i naukowych.

Przypomnieć należy, że jak wynika z treści opinii NID, "część działki [...] z fragmentem terenu parku, częścią granicznego szpaleru grabowego i aleją grabową nad stawem, działka [...] - staw, działka [...] - staw, działka [...] - struga" stanowią część komponowanego parku dworskiego i zachowują wartości zabytkowe, a zatem "brak jest podstaw do skreślenia tej części obiektu z rejestru zabytków". Odnośnie natomiast do terenu łąk i pastwisk położonych na częściach działek [...], [...] i działce [...], stwierdzono, że nie należały one do kompozycji parku "i w świetle tej analizy oraz przeprowadzonych oględzin terenu nie ma wartości zabytkowych, artystycznych i naukowych".

Odnosząc się do treści powyższej opinii w zakresie działek, które zgodnie z tą opinią, nie mają wartości zabytkowej, Sąd podziela argumentację Ministra, zgodnie z którą organ administracji na podstawie art. 80 k.p.a., ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wyrażona w tym przepisie zasada swobodnej oceny dowodów, polega na tym, "by organ przy ustalaniu prawdy na podstawie materiału dowodowego nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie ustalić stan faktyczny" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 155). Konsekwencją przyjęcia tej zasady, jest w realiach rozpoznawanej sprawy, możliwość dokonania przez organ samodzielnej oceny wartości zabytkowych kwestionowanych działek, niezależnie od opinii NID, przy wykorzystaniu własnego doświadczenia i wiedzy. Zgodzić się zatem należy z organem, że może on określonym dowodom odmówić wiary. Potwierdza to pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2594/17, LEX nr 2769221, zgodnie z którym opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa nie ma charakteru dowodu z opinii biegłego, jest natomiast opinią naukową stanowiącą dowód, którego dopuszczalność przeprowadzenia reguluje art. 75 § 1 k.p.a. stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Opinia instytutu naukowego odpowiada dowodowi z opinii biegłego w tym znaczeniu, że swoim przedmiotem może obejmować określony zespół faktów uważanych za pozostające w zakresie "wiadomości specjalnych" (art. 84 § 1 k.p.a.), przy czym opracowana jest zespołowo i wyraża stanowisko nie konkretnej osoby traktowanej jako biegły, lecz instytutu, w imieniu którego działają osoby do tego upoważnione. Podkreślić jednocześnie należy, że NSA w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził również, że opinię biegłego należy wiązać ze sferą ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie można zaś postrzegać jej jako uprawnienie biegłego do oceny zaistnienia w sprawie przesłanek wydania decyzji określonej treści, przypisanego organowi prowadzącemu postępowanie (por. wyroki NSA: z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II OSK 242/09; z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 896/16 - publik. CBOSA). Zgodzić się zatem należy z Ministrem, że to organ, a nie biegły jest uprawniony, co więcej - obowiązany (wobec wszczęcia postępowania na wniosek) do dokonania samodzielnej oceny i tym samym ustalenia, czy wystąpiła chociażby jedna z przesłanek uregulowanych w art. 13 ust. 1 u.o.z. Sąd stoi na stanowisku, że opinia wydana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, jako wyspecjalizowaną placówkę naukową, posiadającą zaplecze eksperckie, ma istotną wartość dowodową i może służyć dokonywaniu wiążących ustaleń w zakresie wartości zabytkowych obiektów, jednak nie może bezwzględnie wiązać organu w zakresie oceny przesłanek wydania określonej decyzji, zwłaszcza gdy organ wykaże dlaczego nie zgadza się z wnioskami takiej opinii. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika bowiem z treści zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że opinia NID, nie uwzględnia pewnych elementów przedmiotowego zabytku. Podkreślił bowiem, że co prawda w komparycji decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z [...] września 1978 r. jako przedmiot ochrony prawnej wskazano "park w O." w granicach wyznaczonych w ewidencji parku, jednak w uzasadnieniu tej decyzji

wskazano na wartości zabytkowego "układu przestrzennego parku". Na podstawie analizy zapisów i ustaleń zawartych w sporządzonej w 1977 r. ewidencji parku w O., Minister uznał, że przedmiotem wpisu do rejestru zabytków nie jest jedynie park, jako teren wysokiej zieleni komponowanej, ale większy obszar stanowiący układ przestrzenny, a zatem kwestionowane działki pozostają integralnym elementem układu przestrzennego parku w O.. W kontekście zgromadzonego w sprawie materiału fotograficznego, przekonuje zwłaszcza zawarte w decyzji stwierdzenie, że wartość tych działek, wynika przede wszystkim z walorów krajobrazowych, polegających na współtworzeniu zabytkowego założenia, a wpis do rejestru zabytków ww. parku w O., oznacza objęcie ochroną konserwatorską nie tylko obszaru komponowanego parku, ale również relacji przestrzennych między obiektami i częściami zespołu. W przypadku zatem, gdy każda z części założenia miała odmienną funkcję (gospodarczą, mieszkalną, parkową), nie można ograniczyć ochrony konserwatorskiej obiektu jedynie do obszarów zabudowanych historycznymi budynkami i zagospodarowanych zielenią wysoką. Poszczególne części przedmiotowego układu przestrzennego są niezwykle istotne w kontekście odbioru artystycznego (krajobrazowego) całości założenia. Należy też zgodzić się z trafnym stwierdzeniem organu, że pozbawienie ww. fragmentu zabytku ochrony konserwatorskiej, a w konsekwencji umożliwienie dowolnego jego zagospodarowania, doprowadzić może do uszczuplenia wartości zabytkowych całego obiektu. Wbrew zarzutom skargi decyzja Ministra jasno więc wskazuje dlaczego i w jakim zakresie, kwestionuje on opinię NID i jakie wartości przedstawiają kwestionowane działki. Ponadto wbrew zarzutom skargi organ nie oparł się wyłącznie na treści decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z 1978 roku. Organ jedynie wskazał, że należy uwzględnić także wartość krajobrazową przedmiotowych działek objętych wpisem do rejestru. Organ ponadto wbrew argumentacji skarżących, uwzględnił obecny wygląd terenu, wskazując, że sposób zagospodarowania przedmiotowych działek, nie uległ znaczącej zmianie od momentu wpisywania parku w O. do rejestru zabytków, zaś wzniesienie ok. 1980 r. budynku mieszkalnego w północno zachodniej części działki ewid. nr [...], nie zatarło pierwotnych relacji przestrzennych, istniejących pomiędzy dworem, parkiem a układem wodnym i terenem dawnych sadów. Teren ten w ocenie organu, nadal posiada wartości artystyczne, historyczne i naukowe, dla których został objęty ochroną prawną, przede wszystkim jako część układu przestrzennego parku. Słusznie zatem w ocenie Sądu organ uznał, że okoliczności faktyczne wskazane w materiale dowodowym, nie wypełniają przesłanki ustawowej do uznania, że ww. część parku w O. utraciła wartości, dla których została objęta prawną ochroną konserwatorską, a tym samym nie zachodzą okoliczności umożliwiające skreślenie z rejestru zabytków działek, stanowiących fragment tego układu przestrzennego. Organ zdaniem Sądu w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. nie doszło zatem do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz postępowania.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.