Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1422/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Izabela Głowacka – Klimas Sędziowie : Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Zakładu Energetycznego [...] S.A. z siedzibą w L. Rejon Energetyczny Z. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] ; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz Zakładu Energetycznego [...] S.A. z siedzibą w L. Rejon Energetyczny Z. kwotę 2615 zł /dwa tysiące sześćset piętnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania ; 3. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu .


UZASADNIENIE

Zakład Energetycznego [...] S.A. z siedzibą w L., Rejon Energetyczny Z., zwany dalej Zakładem Energetycznym w związku z koniecznością ułożenia kabli energetycznych w pasie drogi nr [...] złożył do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wniosek o zezwolenie na umieszczenie w pasie drogowym urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązanego z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. We wniosku wskazał, że chodzi o umieszczenie w poprzek drogi na okres 30 lat dwóch kabli energetycznych o powierzchni rzutu poziomego 8,8 m2.

Decyzją I instancyjną z dnia [...] marca 2005r. nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] powołując się na art. 18a ust.5 i art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 i ust.5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004r. nr 204, poz. 2086) oraz § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (Dz.U. z 2004r. nr 129 poz.1369) zezwolił na zajęcie pasa drogi nr [...] poprzez umieszczenie dwóch kabli energetycznych, w poprzek drogi poza obszarem zabudowanym na okres od 1 kwietnia 2005r. do 31 grudnia 2035r. i nałożył opłatę za zajęcie pasa drogowego w wysokości 10.824,00zł wskazując, że kwota ta stanowi iloczyn liczby zajętych metrów /8,80m2/, stawki za jeden dzień zajęcia 1 m2 powierzchni /40,00 zł/m2/ oraz liczby lat /30,75/. Odstąpił od uzasadnienia decyzji, gdyż uwzględniała ona w całości wniosek strony.

Zakład Energetyczny złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i powołując się na treść art.40 ust.2 p.2 i ust.5 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych wskazał, że kwota opłaty została wadliwie wyliczona, bowiem opłata za umieszczenie urządzeń infrastruktury jest opłatą jednorazową, uzyskaną przez pomnożenie jedynie dwóch czynników: rocznej stawki i zajętej powierzchni, nieuprawnione zaś jest mnożenie uzyskanej kwoty przez liczbę lat.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art.138 § 1 KPA oraz art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2,

ust. 5 i ust.11 ustawy o drogach publicznych, a także § 3 ust.1 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. W uzasadnieniu wskazał, że Minister Infrastruktury ustalił w § 3 cytowanego rozporządzenia roczną stawkę opłaty za zajęcie pasa drogowego, a czytając ten przepis w kontekście zapisu art.40 ust.5 ustawy o drogach publicznych jest oczywiste, iż zamiarem ustawodawcy było ustalenie opłaty za zajęcie pasa drogowego jako iloczynu liczby metrów, rocznej stawki i liczby lat. Z art.40 ust.3 ustawy wynika zaś, że opłata ta ma charakter jednorazowy i jest pobierana za cały okres zajęcia pasa drogowego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Zakład Energetyczny. Zarzucał rażące naruszenie prawa i wnosił o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał na wadliwą interpretację przez organ art.40 ust.5 ustawy. Podnosił, że celem tego przepisu jest pobranie jednorazowej opłaty za zajęcie pasa drogowego i umieszczenie urządzenia /kabla energetycznego/ a nie pobieranie opłaty za korzystanie z pasa drogowego przez cały okres pozostawania kabla pod pasem drogowym. Przy umieszczeniu kabla przez czas nieokreślony ustalenie opłaty byłoby niemożliwe. Wysnuwanie z treści rozporządzenia posługującego się określeniem "opłata roczna" wniosków zmieniających treść ustawy jest nieuprawnione i wykracza poza granice ustawowego upoważnienia.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnosił o jej oddalenie. W jego ocenie opłata określona w art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych ma charakter opłaty jednorazowej, pobieranej z góry za rok bieżący i kolejne lata, na które wydawane jest zezwolenie i obliczona została prawidłowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270- dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując w ten sposób zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art.40 ust. 2 pkt.2 ustawy zezwolenie, o którym mowa w ust.1, dotyczy umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Stosownie do art.40 ust.3 ustawy za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Z powyższego wynika, że jest zasadą, iż opłata stanowi element zezwolenia zarządcy drogi, który w drodze decyzji administracyjnej wyraża zgodę na umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i ustala należną za to opłatę.

Art. 40 ust. 5 cytowanej ustawy – w wersji obowiązującej w dacie wydania obu decyzji – stanowił, że: "opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego". Zgodnie z brzmieniem przepisu zarządca, dla wyliczenia należnej opłaty, powinien pomnożyć powierzchnię pasa drogowego, która ma być zajęta przez rzut poziomy urządzenia, przez roczną stawkę opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.

Wskazanej interpretacji art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych nie przeczy Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004r. w sprawie określenia warunków udzielania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego (Dz.U.04.140.1481), które w § 2 ust. 1 stanowi, że zezwolenie na zajęcie pasa drogowego powinno określać m.in. okres zajęcia pasa drogowego. Określenie w decyzji okresu zajęcia, czyli określenie czasu, przez jaki stronie przysługuje tytuł prawny do zajmowania pasa drogowego w określonym celu i o określonej powierzchni, nie wskazuje na konieczność powiązania długości okresu zajęcia z wysokością opłaty za to zajęcie, jest to bowiem odrębna kwestia.

W ocenie Sądu obowiązujący w dacie wydawania decyzji tekst przepisu art.40 ust.5 ustawy o drogach publicznych był jednoznaczny i nakazywał obliczenie opłaty przez pomnożenie przez siebie dwóch tylko czynników. Brak zatem podstaw do zastosowania jego wykładni odmiennej niż literalna i pomnożenie uzyskanego wyniku mnożenia /wysokości opłaty/ dodatkowo przez trzeci czynnik tj. liczbę lat. Za prawidłowością takiego stanowiska przemawia dodatkowo fakt, że artykułem 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 2005r. nr 179 poz.1486) zmieniona została treść art.40 ust.5 ustawy o drogach publicznych. Według przepisu w nowym brzmieniu opłata pobierana jest za każdy rok zajęcia pasa drogowego. Do tej zmiany dostosowano też regulację momentu pobierania tej opłaty przez dodanie do art.40 - ustępu13a ustanawiającego termin uiszczania opłaty za zajęcie pasa drogowego w kolejnych latach. Nowa regulacja obowiązuje jednak dopiero od 4 października 2005 r.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego i na podstawie art.145 § 1 p.1 lit.a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 p.1 lit.a w związku z § 6 p.5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 z 2002r. poz. 1349 z późn. zmianami/ i zasądził kwotę 200 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 2400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego oraz kwotę 15 zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa..

O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.