Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 365/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia w całości
Powołane przepisy: article: art. 124 § 1 i 2; art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 5; art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 122 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.
article: art. 79 ust. 5, 6 i 9; art. 80 ust. 1 i 3; art. 81 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Samcik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi i parkowanie pojazdu I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. R. kwotę [...] zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], którym odmówiono przyznania W. i M., wspólnikom rozwiązanej w dniu 31 grudnia 2013 r. spółki cywilnej [...] M. i W., na wniosek z dnia 10 lipca 2012 r., zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w stawkach ustalonych przez Radę Powiatu, w sprawie samochodu marki [...], numer rejestracyjny [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia 10 lipca 2012 r. wspólnicy spółki cywilnej [...] M. i W. zwrócili się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o przyznanie zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym według stawek ustalonych przez Radę Powiatu, w stosunku do pojazdów wymienionych w załączniku do wniosku, wśród których wymieniono także samochód marki [...], numer rejestracyjny [...].

Jako podstawę wniosku przywołano art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w powiązaniu z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. We wniosku odwołano się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w sprawie o sygn. akt I OPS 1/10, wskazując, że zgodnie z treścią tej uchwały jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi.

Postanowieniami z dnia: [...] kwietnia 2015 r., nr [...],[...] października 2015 r., nr [...] oraz [...] marca 2016 r., nr [...] Starosta [...] odmawiał wszczęcia postępowania na wniosek z dnia 10 lipca 2012 r. Postanowienia te, w wyniku zaskarżenia, zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].

W uzasadnieniu postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wskazywano między innymi, że w wyniku wszczętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] sporu kompetencyjnego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I OW 58/14, wskazał Starostę [...] jako organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy - rozpoznania wniosku [...] spółki cywilnej M. i W. o przyznanie wynagrodzenia i zwrot koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem pojazdów również w odniesieniu do samochodu marki [...], numer rejestracyjny [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozstrzygnęło spór o właściwość między Starostą [...], a Prezydentem Miasta [...], wskazując Starostę [...] jako organ właściwy do rozstrzygnięcia wniosku z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie wymienionych w postanowieniu pojazdów, w tym pojazdu marki [...], numer rejestracyjny [...].

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Starosta [...], na podstawie art. 17 § 1 i art. 102 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2016 r., poz. 599 z późn. zm.) oraz § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U z 2017 r., poz. 265), odmówił przyznania W. i M., wspólnikom rozwiązanej w dniu 31 grudnia 2013 r. spółki cywilnej [...] M. i W., na wniosek z dnia 10 lipca 2012 r. nr [...] zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym po stawkach ustalonych przez Radę Powiatu, w sprawie samochodu marki [...], numer rejestracyjny [...].

Organ pierwszej instancji wskazał, że pojazd został usunięty z drogi na terenie miasta [...] w dniu 9 maja 2002 r. Z akt sprawy wynika, że w dniu 21 czerwca 2000 r. Komendant Miejski Policji w [...] zawarł z pełnomocnikiem spółki cywilnej [...] W. umowę w sprawie usuwania i przechowywania pojazdów w przypadkach określonych w art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.), zawartą na okres trzech lat.

Jednak w trakcie obowiązywania wymienionej umowy doszło do zmiany ustawy Prawo o ruchu drogowym (nowelizacja z dnia 1 stycznia 2002 r. Dz. U. z 2001 r. Nr 129, poz. 1444) oraz uchylenia rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. (Dz. U. Nr 5, poz. 64) przez § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2002 r. Nr 134, poz. 1133). Nowelizacja Prawa o ruchu drogowym w art. 130a ust. 5 i 6 oraz uchylenie poprzedniego i wprowadzenie nowego rozporządzenia z dnia 2 sierpnia 2002 r. nałożyło na właściwego miejscowo starostę obowiązek wyznaczenia w porozumieniu z Komendantem Policji podmiotów uprawnionych do usuwania pojazdów z pasa drogowego i prowadzenia parkingów, a na jednostki Policji obowiązek wydawania dyspozycji usunięcia pojazdów z dróg jednostkom wyznaczonym przez starostę.

Spółka cywilna [...] M. i W., jako jednostka prowadząca parking strzeżony oraz usuwająca pojazdy z dróg w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515) została wyznaczona przez Starostę [...] na wniosek strony w dniu 20 czerwca 2003 r. Wyznaczenie miało charakter terminowy, na okres 12 miesięcy, to jest do dnia 20 czerwca 2004 r.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego w dniu usunięcia pojazdu, to jest w dniu 9 maja 2002 r. mogło dojść tylko między podmiotami wyraźnie wskazanymi w obowiązujących przepisach, to jest między starostą, a prawidłowo wyznaczonym przez starostę podmiotem (jednostką usuwającą pojazdy lub prowadzącą parkingi strzeżone). Okoliczność, że dyspozycję usunięcia pojazdu wydał Komendant Miejski w [...] nie stanowi o tym, iż spółka cywilna [...] M. i W. była podmiotem wyznaczonym zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami. Także okoliczność wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie ma znaczenia dla oceny, czy strona była jednostką wyznaczoną przez starostę do usuwania i przechowywania pojazdów na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z dniem 1 stycznia 2002 r. na podstawie art. 5 w związku z art. 1 pkt 86 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2001 r., Nr 129, poz. 1444) starosta został podmiotem uprawnionym do wyznaczania jednostek usuwających pojazdy z drogi oraz prowadzących parkingi, na których umieszcza się te pojazdy. Utracił także moc § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. (Dz.U. Nr 5, poz. 64) stanowiący o zawieraniu umów przez komendanta powiatowego Policji z przedsiębiorcami, którzy na podległym mu terenie będą wykonywać czynności usuwania i parkowania pojazdów (§ 11 rozporządzenia z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów). Z akt sprawy wynika, że spółka wnioskodawców nie była w dniu usunięcia samochodu marki [...], numer rejestracyjny [...], podmiotem wyznaczonym przez Starostę [...] do wykonywania zadań o charakterze publicznym polegających na usuwaniu pojazdów z drogi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Również funkcjonariusz Policji, który wystawił dyspozycję usunięcia pojazdu, nie był organem administracji publicznej, ani tym bardziej organem uprawnionym do wyznaczania podmiotów usuwających pojazdy z dróg i parkingów, na jakich takie pojazdy mają być umieszczane.

Starosta [...] stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o przymusie administracyjnoprawnym, gdyż przymus taki musi wynikać z konkretnej normy prawnej. W ocenie organu brak jest też przepisu, który po 1 stycznia 2002 r. nakładałby na spółkę cywilną [...] M. i W. obowiązek usuwania pojazdów z drogi i przechowywania ich na parkingu. Między Skarbem Państwa, a tym bardziej Starostą [...] i spółką cywilną [...] nie powstał zatem stosunek administracyjnoprawny, o którym mowa w przepisach działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W. wniósł zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji.

Utrzymując to postanowienie w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że samochód marki [...], numer rejestracyjny [...], na zlecenie Policji został w dniu 9 maja 2002 r. odholowany na parking prowadzony przez spółkę cywilną [...] M. i W.. Na mocy umowy o współdziałaniu w zakresie usuwania, przemieszczania lub parkowania pojazdów zawartej w dniu 21 czerwca 2000 r. pomiędzy Komendantem Miejskim Policji w [...] a spółką cywilną [...], spółka została wyznaczona do usuwania, przemieszczenia i parkowania pojazdów usuniętych z drogi na parkingach strzeżonych. Umowa została zawarta na okres trzech lat. Podstawę zawarcia tej umowy stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. Nr 5, poz. 64).

Jednakże zmiana ustawy Prawo o ruchu drogowym skutkowała zmianą rozporządzeń wykonawczych do ustawy, w tym rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół. Zostało ono zastąpione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133). Na mocy § 3 ust. 1 tego rozporządzenia obowiązek wyznaczania podmiotów uprawnionych do usuwania pojazdów z drogi i prowadzenia parkingów strzeżonych celem przechowywania takich pojazdów został nałożony na właściwego miejscowo starostę. Stąd też dopiero pismem z dnia 20 czerwca 2003 r. Starosta [...] wyznaczył przedsiębiorstwo [...] s.c. M. i W. jako jednostkę do powyższych czynności.

Zatem - jak stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze - od dnia 1 stycznia 2002 r., to jest od dnia utraty mocy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół, do dnia 20 czerwca 2003 r. żaden przedsiębiorca nie był wyznaczony do usuwania i przechowywania pojazdów usuwanych z drogi.

Kolegium podniosło, że skarżący domaga się zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie przedmiotowego pojazdu za okres od dnia usunięcia pojazdu z drogi, to jest 9 maja 2002 r. do dnia przejścia własności samochodu na Skarb Państwa. Kolegium zwróciło uwagę, że za okres od dnia przejścia własności pojazdu na własność Skarbu Państwa do dnia odbioru pojazdu z parkingu wnioskodawcy otrzymali wynagrodzenie na mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt I C 969/03.

Reasumując organ drugiej instancji wskazał, że bezspornie w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 20 czerwca 2003 r. spółka cywilna [...] nie była przedsiębiorcą wyznaczonym do usuwania pojazdów z drogi i przechowywania ich na parkingach strzeżonych. Zdaniem Kolegium takiej oceny nie może zmienić zarzut niedopełnienia przez Starostę przez ponad rok obowiązku wyznaczenia jednostki do usuwania i parkowania pojazdów.

W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

1. naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy winno ono zostać uchylone;

2. naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. polegającego na pozbawieniu strony przed wydaniem postanowienia możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

3. naruszenia art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz jego dowolną ocenę, skutkującą:

- błędnym uznaniem, że umowa z dnia 21 czerwca 2000 r. w zakresie usuwania i przechowywania pojazdów zawarta na okres trzech lat wygasła z mocy prawa na skutek nowelizacji przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym z dniem 1 stycznia 2002 r.,

- pominięciem przy ocenie zasadności wniosku skarżącego faktu, że w dniu 20 czerwca 2003 r. Starosta [...] wyznaczył [...] s.c. jako jednostkę uprawnioną do usuwania pojazdów i prowadzenia parkingu strzeżonego,

- nieuwzględnieniem okoliczności, że w wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt I C 969/03, zapadłym z powództwa W. i M.- wspólników spółki cywilnej [...] wspólnicy nie otrzymali wynagrodzenia za okres od dnia usunięcia pojazdu z drogi, względnie od dnia wyznaczenia spółki [...] jako jednostki uprawnionej do usuwania i przechowywania pojazdów, do dnia przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa, a jedynie za okres od przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa do dnia odbioru pojazdu z parkingu;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. naruszenie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że skoro pomiędzy skarżącym a Skarbem Państwa nie doszło do nawiązania stosunku administracyjnego w zakresie usuwania i przechowania pojazdu, to wynagrodzenie za wyżej wymienione czynności jest nienależne pomimo, iż w dniu 21 czerwca 2000 r. pomiędzy Komendantem Miejskim Policji w [...], a wspólnikami spółki cywilnej [...] M. i W. została zwarta umowa w zakresie usuwania i przechowywania pojazdów na okres 3 lat w celu zapewnienia bezpieczeństwa i porządku ruchu na drogach;

2. naruszenie art. 129 ust. 2 pkt 10, art. 130a ust. 4 pkt 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr. 152, poz. 1018 z późn. zm.) oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) - poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że podmiot prowadzący parking może dochodzić należności pieniężnych bezpośrednio od właściciela usuniętego pojazdu;

3. naruszenie art. 77 ust. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na ich niezastosowaniu i uznaniu, że skarżący może domagać się zwrotu kosztów od właściciela pojazdu, (które to roszczenie nie może być realizowane wskutek niedopuszczalności drogi sądowej w postępowaniu cywilnym), w sytuacji, gdy ustawa nie może zamykać drogi sądowej dla dochodzenia naruszonych wolności lub praw.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Starosty [...], a także na podstawie art. 145a p.p.s.a. o zobowiązanie organu do wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie z drogi i parkowanie pojazdu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Przy tym według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przepis art. 156 § 1 k.p.a. przewiduje, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...], którym odmówiono przyznania W. i M., wspólnikom rozwiązanej w dniu 31 grudnia 2013 r. spółki cywilnej [...] M. i W., na wniosek z dnia 10 lipca 2012 r., zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w stawkach ustalonych przez Radę Powiatu, w sprawie samochodu marki [...], numer rejestracyjny [...].

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzić bowiem należy, że pod treścią znajdującego się w aktach administracyjnych postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] brak podpisu jednego z członków składu orzekającego Kolegium – W.. Przy tym z treści protokołu z posiedzenia niejawnego z dnia 10 lipca 2017 r. wynika, że w posiedzeniu brał udział przewidziany prawem trzyosobowy skład, co potwierdzają złożone pod protokołem podpisy przewodniczącego oraz dwóch członków składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Według art. 18 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 z późn. zm.) kolegium orzeka w składzie trzyosobowym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Stosownie do art. 17 ust. 1 zdanie drugie tej ustawy orzeczenia kolegium, z zastrzeżeniem art. 79 ust. 5, 6 i 9, art. 80 ust. 1 i 3 oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782, z późn. zm.), wydawane są w formie decyzji albo postanowień.

Wymagania formalne, jakie winno spełniać postanowienie, określa art. 124 k.p.a. Według § 1 tego artykułu postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ponadto postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (art. 124 § 2 k.p.a.).

Z cytowanego przepisu art. 124 § 1 k.p.a. wynika, że podpis jest koniecznym elementem postanowienia, a zatem prawidłowe złożenie podpisu jest niezbędne dla ważności aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., I OSK 5/08).

W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjęto, że decyzja wydawana przez organy kolegialne powinna być podpisana przez wszystkich członków organu biorących udział w jej podjęciu. Decyzja podpisana przez niektórych tylko członków składu orzekającego rażąco narusza art. 107 § 1 kpa. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 1991 r., SA/Kr 1304/90, ONSA 1991/1/18, z dnia 27 lutego 2000 r., II SA 455/02, Wokanda 2003/7-8/76, z dnia 22 listopada 2000 r., I SA 1109/00, LEX nr 55019). Wprawdzie stanowisko to zostało wyrażone w stosunku do decyzji organów kolegialnych, ale nie budzi wątpliwości, że dotyczy także postanowień ze względu na analogiczne wymogi konstrukcyjne określone w art. 107 § 1 oraz w art. 124 kpa. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., I OSK 5/08).

Wymaga nadto podkreślenia, że w odniesieniu do samorządowego kolegium odwoławczego wymóg podpisania wydanego przez ten organ postanowienia wynika wprost z regulacji art. 17 ust. 5 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, który stanowi, że orzeczenia kolegium podpisują wszyscy członkowie składu nie wyłączając przegłosowanego.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że wymogów z art. 124 k.p.a. oraz art. 17 ust. 5 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych nie spełnia wydane w składzie trzyosobowym postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego, pod którym podpisał się tylko przewodniczący i jeden członek składu orzekającego. Tak podpisane postanowienie pozostaje w rażącej sprzeczności z powołanymi normami prawa. Skoro organ kolegialny rozpoznawał sprawę w składzie trzyosobowym, to postanowienie wraz z uzasadnieniem powinno być podpisane przez wszystkich członków kolegium biorących udział w rozpoznaniu sprawy i wydaniu postanowienia.

Natomiast w aktach administracyjnych niniejszej sprawy na oryginalnym egzemplarzu zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. widnieją tylko dwa podpisy – przewodniczącego składu i jednego z członków składu, co oznacza, że ten akt administracyjny dotknięty jest wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, to jest przepisów art. 124 § 1 k.p.a. i art. 17 ust. 5 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. W świetle bowiem powołanego wyżej art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa stanowi przesłankę stwierdzenia jego nieważności.

Natomiast wystąpienie przyczyny określonej w art. 156 k.p.a. obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

Końcowo należy wyjaśnić, że z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, iż stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia czyni zbędnym merytoryczną ocenę zarzutów zawartych we wniesionej skardze, bowiem w następstwie wydanego wyroku sprawa będzie rozpoznawana ponownie w postępowaniu przed kolegium i ocena sądu w innych kwestiach mogłaby z góry przesądzać o treści rozstrzygnięcia administracyjnego, co doprowadziłoby do zmiany funkcji pełnionych przez organy administracji i sądownictwo administracyjne.

Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji, stwierdzając nieważność zaskarżonego postanowienia.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.).