Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 253/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C.(dalej w skrócie ZUS) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm. - dalej K.p.a.) - po ponownym rozpatrzeniu wniosku H. K. (dalej strona lub zobowiązana) w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych w terminie składek - utrzymał w mocy decyzję ZUS Oddziału w B. z dnia [...] Nr [...], którą odmówiono umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł oraz kosztów upomnienia w wysokości [...] zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że w/w decyzją ZUS, działając jako organ I instancji, odmówił umorzenia należności z tytułu należności z tytułu odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia albowiem - zdaniem organu - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 205, poz.1585 z 2009 r. z późn. zm. - dalej u.s.u.s.) a ponadto wnioskodawczyni nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wpłatami własnymi lub w ramach układu ratalnego wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny.

Dalej ZUS wyjaśnił, że w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wydana została decyzja z dnia [...] odmawiająca uwzględnienia wniosku strony o umorzenie odsetek oraz kosztów upomnienia. Na decyzję tę wniesiona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 23 września 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 229/14 uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego. W ramach tego postępowania wnioskodawczyni przedłożyła: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, postanowienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...] o wszczęciu wobec strony postępowania egzekucyjnego oraz trzy postanowienia tegoż komornika sądowego z dnia [...],[...] i [...] o umorzeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec jego bezskuteczności.

Rozpoznając sprawę po uchyleniu decyzji przez WSA w Gliwicach ZUS wskazał, że w myśl art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. - należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności wymienione zostały w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 tej ustawy.

Zdaniem ZUS organ I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W szczególności nie zaistniała przesłanka z pkt 3, gdyż wnioskodawczyni co prawda nie prowadzi już działalności gospodarczej, jednakże jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Według organu nie wystąpiła również przesłanka wymieniona w pkt 5 tego uregulowania, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. ZUS zauważył, że zobowiązana aktualnie otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł miesięcznie, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Strona przedłożyła wprawdzie postanowienia komornika sądowego o umorzeniu prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych, ale - jak podkreślił organ - dotyczą one należności cywilno - prawnych a nie publiczno - prawnych. Nie jest zatem wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne (pkt 6). W ocenie organu w niniejszej sprawie z przyczyn oczywistych nie mają zastosowania przesłanki wymienione w pkt 1, 2, 4, 4a.

Dodatkowo organ przywołał 28 ust. 3a cyt. ustawy, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności na ww. podstawie określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W tym zakresie ZUS wskazał, że zobowiązana nie prowadzi działalności gospodarczej od 6 lutego 2013 r. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę: w miesiącu 10/2014 - [...]zł brutto, w miesiącu 09/2014 - [...]zł brutto, natomiast w miesiącu 08/2014 - [...]zł. Stałe, miesięczne wydatki gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł, w tym z tytułu wydatków związanych z opłatami bieżącymi kwota [...] zł oraz z tytułu podatku od nieruchomości kwota [...] zł. Strona posiada składnik majątkowy w postaci nieruchomości, tj. lokalu biurowego o powierzchni 70 m2.

ZUS Oddział w C. powtórzył za organem poprzednio orzekającym w sprawie, że strona nie wykazała, aby ze względu na sytuację materialną i zdrowotną spłata należności w układzie ratalnym wiązała się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym nie spełniła przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz ww. rozporządzenia.

Podsumowując organ stwierdził, że ZUS na wniosek płatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, albowiem ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności. Jednakże nawet ustalenie, że istnieją ww. przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części należnych mu zobowiązań. Zastosowanie omawianej instytucji może zatem uzasadniać jedynie wystąpienie całkowitej nieściągalności, co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej strona wzięła na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. Nie można nadto z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji o odmowie umorzenia odsetek od należności z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników wraz z poprzedzającą ją decyzją I instancji (ewentualnie tylko zaskarżonej decyzji) oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, a to art. 7, art. 77 i art. 80 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie dokonania rzetelnej i wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i brak rozważenia całości materiału dowodowego w sprawie, w szczególności tego z jakich źródeł skarżąca miałaby uzyskiwać dochody pozwalające na spłatę należności - skutkujące naruszeniem słusznego interesu skarżącej w sytuacji, gdy zapłacenie należności spowodowałoby znaczny uszczerbek dla skarżącej i jej rodziny oraz pozbawiłoby skarżącą możliwości egzystencji,

2. przepisów prawa procesowego, a to art. 7, art. 77 i art. 80 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż ani komornik sądowy, ani naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili dotychczas braku majątku, z którego można by było prowadzić egzekucję, w sytuacji, gdy skarżąca wskazywała, że komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w B. umarzał egzekucję z powodu jej bezskuteczności,

3. przepisów prawa procesowego, a to art. 7, art. 77 i art. 80 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie tego, czy wynagrodzenie za pracę uzyskiwane obecnie przez skarżącą pozwala na prowadzenie egzekucji, jak również zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia jaka jest skuteczność ściągalności należności objętych wnioskiem o umorzenie,

4. przepisów prawa materialnego, a to art. 28 ust. 2 i 3 pkt 5 u.s.u.s. poprzez niewłaściwe zastosowanie tej normy prawnej, przejawiające się w całkowicie bezpodstawnym przyjęciu, że postanowienia komornika sądowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie mają znaczenia w sprawie, gdyż dotyczą należności cywilno - prawnych, a nie publiczno - prawnych, w sytuacji gdy przepis nie ogranicza bezskuteczności egzekucji do należności publiczno - prawnych.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że organ nie dokonał wnikliwej analizy i oceny stanu faktycznego sprawy z perspektywy przesłanek pozwalających na umorzenie należności z tytułu odsetek i kosztów upomnienia. U podstaw rozstrzygnięcia ZUS legło przekonanie, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała całkowita nieściągalność należności, albowiem ani naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, iż wbrew twierdzeniu ZUS przepis art. 28 ust.3 pkt 5 u.s.u.s. nie przewiduje warunku, że stwierdzenie braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję ma nastąpić w toku postępowania egzekucyjnego należności publiczno - prawnych. Przepis wskazuje tylko i wyłącznie, iż ma to nastąpić przez komornika sadowego, a względem skarżącej były wydane postanowienia o umorzeniu egzekucji wobec jej bezskuteczności. Zaniechano także przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia, czy wynagrodzenie uzyskiwane obecnie przez skarżącą pozwala na prowadzenie skutecznej egzekucji. Strona obecnie uzyskała zatrudnienie jednakże w znacznej części jego wysokość wynika z podejmowania pracy w godzinach nadliczbowych. Stawka zasadnicza wynagrodzenia skarżącej wynosi 11,50 zł brutto za godzinę pracy, a zatem suma wynagrodzenia zasadniczego sięga niewiele ponad wynagrodzenie minimalne.

Pełnomocnik podkreślił także, iż w budynku biurowym skarżąca obecnie zamieszkuje wraz z mężem. Końcowo zwrócił uwagę, że strona nie wnosiła u umorzenie należności głównej a jedynie odsetek i kosztów upomnienia, co oznaczałoby dla organu jedynie rezygnację z należności związanej z nieterminowym uiszczaniem składek. Jak z tego wnika intencją strony nie jest przerzucanie na ogół obywateli skutków swoich decyzji gospodarczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [...]utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...]w sprawie odmowy umorzenia należności odsetkowych z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w kwocie [...]zł oraz kosztów upomnienia w kwocie [...]zł.

Na wstępie podkreślenia wymaga, iż sprawa była już poddana ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 229/14 uchylił poprzednią decyzję ZUS z dnia [...]Nr [...]Ww. wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron, wobec czego przysługuje mu przymiot prawomocności. Ma to istotne znaczenie, gdyż stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z tej przyczyny aktualna weryfikacja poprawności zaskarżonego aktu ma przede wszystkim na celu sprawdzenie, czy organy wypełniły wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu tegoż wyroku. Zgodnie bowiem z przepisem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią natomiast z reguły konsekwencję oceny prawnej. Istotą wskazań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygając skargę sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ administracji do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracyjnym i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany stanu faktycznego zaistniałej po wydaniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. II FSK 1276/12).

W wyroku uchylającym poprzednią decyzję WSA w Gliwicach podniósł w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja była decyzją związaną albowiem organ odmówił umorzenia należności ze względu na nie występowanie w sprawie zarówno przesłanki całkowitej nieściągalności, jak i przesłanki uzasadnionego interesu zobowiązanego. Przytaczając regulacje art. 28 ust. 2 i 3 u.s.us. Sąd wskazał, że co do zasady należności z tytułu składek mogą być umarzane wyłącznie w wymienionych w ust. 3 wypadkach całkowitej nieściągalności. Natomiast przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, przy czym wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko grupy zobowiązanych i jednej kategorii zadłużenia, tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Sąd stwierdził, że należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników w części finansowanej przez pracowników (jak to ma miejsce w badanej sprawie) nie należą do tej uprzywilejowanej kategorii, a w związku z tym mogą być umarzane tylko w przypadku istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Z tego względu za wadliwe uznał Sąd badanie przez organ występowania w sprawie przesłanki uzasadnionego interesu skarżącej w świetle zasad zawartych w cyt. rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r.

Zasadniczym jednakże powodem usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego było naruszenie przez organ przepisów proceduralnych polegające na nienależytym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego w zakresie występowania w sprawie przesłanki całkowitej nieściągalności. W szczególności Sąd zakwestionował twierdzenie, że w sposób bezsporny nie wystąpiła przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 cyt. ustawy. Strona w toku postępowania powoływała się bowiem na postanowienia komornika sądowego o umorzeniu prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego jako bezskutecznego natomiast ZUS tę okoliczność zupełnie zignorował, ograniczając się do arbitralnego stwierdzenia, że ani naczelnik urzędu skarbowego ani komornik nie stwierdzili dotychczas braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Zdaniem Sądu organ ewidentnie zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia; orzekł przedwcześnie, nie dysponując materiałem dowodowym pozwalającym na stanowcze ustalenie w zakresie przesłanki całkowitej nieściągalności.

Uchylając decyzję Sąd zobowiązał ZUS do dokonania jednoznacznych ustaleń w zakresie przesłanki całkowitej nieściągalności w zakresie określonym w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy akcentując, że strona winna przedłożyć dowody na podnoszoną okoliczność umorzenia egzekucji jako bezskutecznej, którymi organ nie dysponuje z urzędu.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie organ nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 23 września 2014 r., uchybiając tym samym art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a.

Należy raz jeszcze podkreślić, że Sąd za błędną uznał wykładnię i zastosowanie przez ZUS art. 28 ust. 3a u.s.u.s., poprzez zaliczenie do kategorii należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, należności z tytułu odsetek za zwłokę od nie opłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników w części finansowanej przez pracowników. Tymczasem w zaskarżonej decyzji ZUS ponownie dokonał oceny sytuacji życiowej i materialnej strony i powtórzył za organem poprzednio orzekającym w sprawie, że skarżąca nie wykazała, aby ze względu na sytuację materialną i zdrowotną spłata należności w układzie ratalnym wiązała się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wskazał, że za umorzeniem składek nie przemawia ważny interes zobowiązanej jaki i interes społeczny. Tym samym nie spełniła ona przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego z dnia 31 lipca 2003 r.

Zasadne jest stwierdzenie, że organ de facto powielił argumentację zawartą w uzasadnieniu poprzednio uchylonej przez Sąd decyzji. Zdaniem Sądu świadczy to o tym, że organ nie tylko nie wykonał zalecenia Sądu w zakresie oceny istnienia powyższych przesłanek, ale całkowicie je zignorował.

Przede wszystkim jednak odnieść się należy do kwestii oceny przez organ istnienia przesłanki wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., której ponowne zbadanie nakazał Sąd. Zgodnie z treścią ww. przepisu całkowita nieściągalność należności z tytułu składek zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Przepis ten posługuje się - co wymaga podkreślenia - sformułowaniem "lub" a to oznacza, że wystarczającą okolicznością do uznania za nieściągalne wierzytelności jest postanowienie komornika sądowego. W tym zakresie ZUS ograniczył się wyłącznie do lakonicznego stwierdzenia, że skarżąca nie spełnia tej przesłanki albowiem umorzone przez komornika sądowego postępowania egzekucyjne dotyczyły należności cywilno - prawnych a nie publiczno - prawnych. Nie wskazał jednak przyczyn takiej konstatacji, mimo iż twierdzenia tego nie da się wywieść bezpośrednio z treści komentowanego uregulowania. Przesłanka wymieniona w tym przepisie, w powiązaniu z pozostałymi wynikającymi z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., dotyczy bowiem zasadniczo stwierdzenia braku majątku u osoby zobowiązanej, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Skoro ustawodawca wymienił w tej regulacji także i komornika sądowego to w przypadku ograniczenia przesłanki nieściągalności tylko do należności o charakterze publicznoprawnym - jak tego chce ZUS - organ ten mógłby działać jedynie w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do tego samego przedmiotu, o którym stanowi art. 62 u.p.e.a. oraz art. 773 § 3 K.p.c., a co następuje dopiero w wyniku zastosowania wobec dłużnika środków egzekucyjnych.

Wskazać trzeba, iż myśl art. 107 § 3 K.p.a uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenie szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć tak, aby strony poznały argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Motywy decyzji winny wyjaśnić tok rozumowania organu prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego w rzeczywistej sytuacji faktycznej. Inaczej rzecz ujmując, prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno polegać na wytłumaczeniu adresatowi decyzji, dlaczego właściwy organ orzekający zastosował określony przepis rozstrzygając sprawę, względnie dlaczego przyjął taką a nie inną wykładnię przepisu.

Zaskarżona decyzja tych wymagań nie spełnia. ZUS w żaden sposób nie uzasadnił przyjętej wykładni prawa, prowadzącej do odmowy zastosowania ww. przepisu w stanie faktycznym sprawy. Uchybienie to wyklucza dopuszczalność wyrażenia przez sąd orzekający oceny prawnej w kwestii podstawy prawnej rozstrzygnięcia mającego zastosowanie w sprawie. Wyrażenie wiążącej oceny prawnej ma bowiem stanowić wynik kontroli stanowiska organu administracji publicznej a nie metodę zastępowania tego organu w rozstrzyganiu kwestii istotnych dla sprawy w przypadku uchylania się przez organ od rozstrzygnięcia tych kwestii.

Rozpoznając ponownie sprawę ZUS przede wszystkim wykona wyrok tut. Sądu z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 229/14. Stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu tego wyroku organ - w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - oceni istnienie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., a następnie uzasadni decyzję w sposób pozwalający na jej weryfikację przez Sąd. Odniesie się również do kwestii podjęcia przez skarżącą pracy zarobkowej i możliwości egzekwowania należności z wynagrodzenia za pracę.

Z uwagi na naruszenia prawa wskazane powyżej, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ww. ustawy.