Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1208/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3 i art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 425/17 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. D. na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 3 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 425/17 oddalił skargę A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wywiódł, iż podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.2016 r., poz. 1842 ze zm.) w myśl którego w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów oraz korespondujący z nim § 15 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu studiów Uniwersytetu .

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza fakt podjęcia przez skarżącego studiów na I roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku Administracja [...] w [...] w roku akademickim [...] oraz niezaliczenia przez niego, wbrew obowiązkom wynikającym z ustawy i Regulaminu studiów, egzaminów w semestrze zimowym w terminach określonych przez uczelnię, a wynikających z organizacji roku akademickiego [...] Skarżący nie przystąpił do żadnego z egzaminów, co sam potwierdził, składając wniosek o przywrócenie prawa do przystąpienia do wszystkich egzaminów w sesji zimowej. Zatem skarżący jako student nie wywiązał się z obowiązków warunkujących zaliczenie I semestru, które określone zostały w Regulaminie studiów.

Oceniając podjęte w sprawie decyzje, Sąd I instancji wskazał, iż ich uzasadnienie odpowiada przewidzianym w tym zakresie wymogom, skarżący miał też zapewniony czynny udział w postępowaniu oraz był informowany o każdej podejmowanej czynności.

Sąd I instancji zaznaczył, że nie odnosił się do argumentacji skarżącego zmierzającej do podważenia prawidłowości procedowania przez organ w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do przywrócenia prawa do przystąpienia do egzaminów, ponieważ postępowanie to zakończyło się wydaniem w dniu [...] kwietnia 2017 r. odrębnej decyzji, która nie podlegała kontroli w niniejszym postępowaniu.

W skardze kasacyjnej złożonej od opisanego wyroku A. D. zarzucił naruszenie prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 70 ust. 4 Konstytucji RP przez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący.

Ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego;

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i niewystarczające dla jej wyjaśnienia ustalenia faktyczne i prawne;

- art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podst. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Opolu oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ uznając jej zarzuty za bezzasadne, wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a wskazać należy, że zgodnie z jego treścią "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Powyższy przepis nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2016 r., II OSK 1592/14; wyrok NSA z dnia 25 października 2015 r., I OSK 300/14). Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy, a do tego w istocie zmierza stanowisko skarżącego kasacyjnie. W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2016 r., I GSK 1792/14). Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstawy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego za organ administracji bądź dokonywania ocen, które w przekonaniu Sądu powinny mieć miejsce na etapie postępowania administracyjnego jako konieczne dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie w realiach niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, których nie dokonały organy. W niniejszej sprawie ustalony przez organy stan faktyczny sprawy był kompletny i nie wymagał żadnego uzupełnienia, czy też wyjaśnienia. Skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu i nie składał żadnych wniosków dowodowych, natomiast z uzasadnienia decyzji jednoznacznie wynika, że podstawę skreślenia z listy studentów stanowiło nieuzyskanie zaliczenia I semestru.

Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w postępowaniu sądowym, zatem Sąd I instancji nie mógł ich naruszyć, wydając kwestionowane orzeczenie. Podstawa skargi kasacyjnej, wskazana w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., dotyczy jedynie postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego wskazanie w ramach tej podstawy kasacyjnej jedynie przepisów regulujących postępowanie przed organami administracyjnymi nie mogło odnieść skutku. Nie oznacza to, że sanacji ulegają ewentualne uchybienia przepisom procedury, mające miejsce przed organem administracji publicznej, jednakże w takim przypadku należało wskazać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej naruszone przez Sąd I instancji. Wobec niepowołania przez autora skargi odpowiednich przepisów ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny – wobec brzmienia art. 183 p.p.s.a. – nie mógł rozpatrywać, czy wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty co do naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe są uzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że art. 151 p.p.s.a. stanowi tzw. przepis wynikowy, który nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, bowiem błąd w postaci uchylenia zaskarżonego aktu albo oddalenia skargi Sąd I instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Stawiając zarzut naruszenia tego przepisu, należy wskazać, jakie konkretnie przepisy postępowania lub prawa materialnego zostały naruszone przez organ, którego działanie zaskarżono. Sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem, do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło oraz na czym ono polegało. Zarzut ten stanowić może jedynie rozwinięcie i wprowadzenie do pozostałych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej i podlegających ocenie w niniejszym postępowaniu.

Również zarzut naruszenia prawa materialnego nie został skonstruowany prawidłowo.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać trzeba, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa. Należy wyjaśnić, jak w ocenie skarżącego powinien być on rozumiany, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Uzasadniając natomiast zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu wykazać należy, że sąd błędnie określił podstawę orzekania, stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, oparte zostały na art. 190 ust. 2 pkt 2 i art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 15 ust. 2 pkt 2 lit. b Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...], a zarzutu naruszenia prawa materialnego w postaci ich błędnej wykładni autor skargi kasacyjnej nie podniósł. Podnoszonego natomiast art. 70 ust. 4 Konstytucji RP Sąd I instancji nie mógł naruszyć, bo go nie stosował.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.

O kosztach postępowania kasacyjnego od skarżącego kasacyjnie na rzecz Rektora Uniwersytetu [...] obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.