Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 658/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 20 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: § 2,§ 4 § 9,§ 13, § 13, § 27 i § 35
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 39 ust. 2,3,4,
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2014 r. sprawy ze skargi B.O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej B.O. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, IV. zwraca od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącej B.O. kwotę 1300 (jeden tysiąc trzysta) złotych, tytułem różnicy między wpisem należnym a uiszczonym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Kierownik BP ARiMR ) - działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm. – określanej dalej jako ustawa o wspieraniu), § 2, § 4, § 9, § 13, § 27 i § 35 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. określanego dalej jako rozporządzenie MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. ), art. 39 ust. 2, 3, 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju i obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1 ze zm. określanego dalej jako rozporządzenie nr 1698/2005), art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju i obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 368 z 23.12.2006, str. 15 określanego dalej jako rozporządzenie nr 1974/2006 ) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - określanej dalej jako k.p.a.) - po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. przyznał B.O. (numer identyfikacyjny: [...]) płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości: 11.254,10 zł w tym z tytułu :

1. 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wysokości 8.729,50 zł, w tym środki z budżetu Unii Europejskiej 6.983,60 zł (kod 050405012142001), środki krajowe 1.745,90 zł (KPB 33010410000). 1.1. Wariant 5.3 - Szuwary wielkoturzycowe - NATURA 2000 o stawce 910,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 6,38 ha/rok, w wysokości 5.805,80 zł 1.2. Wariant 5.6 - Półnaturalne łąki wilgotne - NATURA 2000 o stawce 840,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 3,33 ha/rok, w wysokości 2.797,20 zł. , 1.3. Wariant 5.10 - Użytki przyrodnicze - NATURA 2000 o stawce 550,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 0,23 ha/rok, w wysokości 126,50 zł , 2. 2 - Rolnictwo ekologiczne w wysokości 2.524,60 zł, w tym środki z budżetu Unii Europejskiej 2.019,68 zł (kod 050405012142001), środki krajowe 504,92 zł (KPB .33010410000), 2.1. Wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone ( z certyfikatem zgodności ) o stawce 260,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 9,71 ha/rok, kwotę w wysokości 2.524,60 zł . Jednocześnie organ odmówił przyznania B.O. płatności rolnośrodowiskowej z tytułu Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000: Wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następujące okoliczności faktyczne: W dniu 30 kwietnia 2012r. do BP ARiMR wpłynął wniosek B.O. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Z kolei w dniu 4 października 2012 r. B.O. złożyła oświadczenie o wystąpieniu szkody w uprawach na działkach ewidencyjnych nr [...] (działka rolna D), nr [...] (działka rolna A) i nr [...] (działka rolna E). Strona poinformowała, że w wyniku intensywnych opadów deszczu i gradu wyżej wymienione działki ewidencyjne zostały zalane i w konsekwencji czego nie mogła ich wykosić/zebrać trawy. Oświadczenie wnioskodawczym zostało potwierdzone przez czterech świadków. Ponadto, pismem z dnia [...] lutego 2013 r. B.O. wskazała, że z działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 37,00 ha nie wykosiła jedynie około 3,00 ha. W odpowiedzi na wezwanie B.O. wskazała na załączniku graficznym powierzchnie, których nie wykosiła na działce [...] w 2012r., a także złożyła oświadczenie, że łączna powierzchnia użytków rolnych na tej działce nieskoszona w 2012 r. wynosi 5,00 ha, z czego 2,00 ha to obszar nieskoszony zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, a kolejnych 3,00 ha nie udało się wykosić w związku z zalaniem działki. Ponadto pismem nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Kierownik BP ARiMR wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień dotyczących zabiegu usunięcia lub złożenia w stogi ściętej biomasy z działki rolnej D, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb ewidencyjny [...]).

W odpowiedzi na wezwanie w dniu [...] października 2013r. B.O. złożyła w BP ARiMR oświadczenie, że [...] października 2013 r. wykonała zabieg grabienia ściętej biomasy, a [...] października 2013 r. wywiozła baloty z powyższej działki. Dalej organ wyjaśnił zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych przytaczając przepisy rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. Ponadto wskazał na określone zgodnie z załącznikami do tego rozporządzenia warunki realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach określonych wariantów, których dotyczył wniosek B.O.. W konsekwencji organ stwierdził, iż ustalone na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nieprawidłowości polegają na uchybieniu w przestrzeganiu przez wnioskodawcę wymogów określonych dla Wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone na działkach rolnych oznaczonych jako A i E o łącznej powierzchni 39,03 ha, dla Wariantu 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na działce A o powierzchni 37,00 ha i dla Wariantu 5.6 – Półnaturalne łąki wilgotne na działce E. Brak wykoszenia okrywy roślinnej i usunięcia ściętej biomasy we wskazanym terminie na właściwej powierzchni oznacza niewykonanie zobowiązań wynikających z powołanych przez organ przepisów. Stąd płatności na 2012r. nie zostały przyznane w odniesieniu do działek A i E. Jednocześnie uwzględniając wskazane wykluczenia organ przedstawił sposób obliczenia przyznanej płatności. Odnosząc się do wskazanej przez stronę okoliczności zalania działek w wyniku ulewnych i nawalnych deszczy organ wskazał, że kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone zostały w przepisach art. 47 ust.1 rozporządzenia 1974/2006 oraz § 35 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. Zgodnie z przywołanymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy. Jednocześnie zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważnioną przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Jednocześnie organ stwierdził, że w omawianej sprawie wnioskodawczyni dochowała należytej staranności, informując w dniu 4 października 2012 r. Kierownika BP ARiMR o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności w gospodarstwie, z zachowaniem terminów i przedkładając właściwą dokumentację potwierdzającą zdarzenie, dlatego organ I instancji uznał działanie siły wyższej. Powyższe skutkuje brakiem obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych otrzymanych w poprzednich latach trwania zobowiązania. Niemniej w świetle wskazanych regulacji prawnych stwierdzić należy, iż płatność rolnośrodowiskową może być wypłacona wyłącznie wówczas, gdy rolnik realizuje zobowiązanie, a więc wykonuje czynności i działania zgodnie z wymogami określonymi dla poszczególnych pakietów.

B.O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie od powołanej na wstępie decyzji Kierownika BP ARiMR , zaskarżając ją w części dotyczącej nieuwzględnienia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej z tytułu ochrony siedlisk lęgowych ptaków i na tej podstawie sformułowała żądanie zmiany zaskarżonej decyzji i przyznanie jej płatności rolnośrodowiskowej zgodnie z wnioskiem w pełnej wysokości. W uzasadnieniu odwołania skarżąca zwróciła na treść rozporządzeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, jak i rozporządzenia nr 1974/2006. Prawidłowa interpretacja tych przepisów – zdaniem odowołującej - wskazuje, że celem tych regulacji jest łagodzenie negatywnych skutków związanych z wystąpieniem w trakcie realizacji planu pomocowego zdarzeń, na które beneficjenci płatności rolnośrodowiskowej nie mają żadnego wpływu i skutków, którego uniknąć nie mogą. Omawiana regulacja ma uchronić rolnika od konsekwencji działania siły wyżej lub wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Okoliczności te nie mogą rzutować na ocenę realizacji zobowiązania przez skarżącą. W konsekwencji przyjęcie działania siły wyższej powinno wyłączać możliwość przypisania rolnikowi winy za uchybienia powstałe w trakcie realizacji zobowiązania. W przypadku stwierdzenia działania siły wyższej nie można zatem odmówić przyznania płatności rolnośrodowiskowej, z powołaniem na uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika założeń poszczególnych pakietów. Ponadto strona wskazała, iż organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji po raz kolejny w żaden sposób nie odniósł się do argumentacji podnoszonej przez nią w toku trwającego postępowania administracyjnego. Organ pierwszej instancji nie odniósł się również do stanowiska odwołującej co do możliwości oceny zakresu naruszeń oraz ich wpływu na niewykonanie zobowiązania. Nie ulega wątpliwości, że fakt częściowego niewykonania zobowiązania, nie powinien być traktowany, jako całkowite niewykonanie zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( określany dalej jako Dyrektor OR ARiMR) decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W zakresie ustaleń faktycznych organ II instancji podkreślił, że wniosek B.O. z dnia [...] kwietnia 2012 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2012 obejmował:

Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne. Wariant 2.3 Trwałe użytki zielone ( dla których zakończono okres przestawiania ).

Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000. Wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000. Wariant 5.3 Szuwary wielkoturzycowe. Wariant 5.6 Półnaturalne łąki wilgotne. Wariant 5.10 Użytki przyrodnicze. Wskazał ponadto, iż warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowych reguluje ustawa o wspieraniu oraz rozporządzenie MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. Podobnie jak organ I instancji organ odwoławczy omówił zasady przyznawania należnosci w ramach programów rolnośrodowiskowych, podkreślając, iż zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzania MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: 1) działek rolnych lub 2) zwierząt, 3) stref buforowych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia ( § 27 ust. 2 ). Jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia część VII. Pakiet 8 Ochrona gleb i wód ust. 2 pkt 7 lub ust. 3 pkt 7, płatność rolnośrodowiskowa przyznana za rok poprzedzający rok, w którym zostało stwierdzone to uchybienie, podlega zwrotowi w części dotyczącej działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie ( § 27 ust. 2 a ). Jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego samego wariantu, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje temu rolnikowi w danym roku i w roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu ( § 27 ust. 3). Przepisu ust. 3 nie stosuje się w przypadku, gdy ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogu określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia część VI. Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie ust. 1 pkt 2 ( § 27 ust. 3a ) . Jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio ( § 27 ust. 4 ). Przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, jeżeli ponadto do powierzchni tych gruntów nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa ( § 27 ust. 5). Jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2 rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku (§ 27 ust. 6).

Stosownie natomiast do załącznika nr 3 sekcja IV rozporządzania MRiRW z dnia 26 lutego 2009r w Pakiecie 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wymogi obejmują : 1) zakaz przeorywania, wałowania, podsiewu, stosowania ścieków i osadów ściekowych; 2) zakaz włókowania w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 1 września; 3) zakaz budowy i rozbudowy urządzeń melioracji wodnych szczegółowych tworzących system melioracji wodnych, z wyłączeniem urządzeń mających na celu utrzymanie lub poprawę wartości przyrodniczej (nie dotyczy bieżącej konserwacji); 4) niestosowanie środków ochrony roślin, z wyjątkiem selektywnego i miejscowego niszczenia uciążliwych chwastów z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych), po uzgodnieniu z podmiotem, o którym mowa w § 2 ust. 2; 5)zakaz nawożenia. Wymogi dodatkowe dla wariantu 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i wariantu 5.1 obejmują : I. w zakresie ochrona siedlisk lęgowych ptaków: 1 ) zakaz wapnowania, chyba że wapnowanie nie wpłynie negatywnie na realizację celu pakietu zakaz nawożenia azotem na obszarach nawożonych przez namuły rzeczne, a na innych obszarach - powyżej poziomu 60 kg/ha w danym roku; 3) niestosowanie jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych w terminie od dnia 1 kwietnia do dnia 1 sierpnia ; 4) w przypadku użytkowania: a) kośnego trwałych użytków zielonych: - koszenie w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września; wysokość koszenia 5-15 cm, - pozostawienie 5 - 10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30 - 50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej powierzchni . Dalej organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Przy czym w myśl ust. 2 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Zgodnie natomiast z § 35 rozporządzenia MriRW z dnmia 26 lutego 2009 r. innymi kategoriami siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagalny, jest: 1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania; 2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia związkami azotu lub zmiana tych programów; 3) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o której mowa w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8; 4) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalania gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów; 5) wystąpienie okoliczności określonych w § 5a - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust 1 pkt 5; 6) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności , w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust 1 pkt 7; 7) usuniecie posiadanego przez rolnika zwierzęcia z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust 1 pkt 7. Organ II instancji podkreślił, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie było ustalenie stanu użytkowania działek rolnych zgłoszonych przez B.O. we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. w wariancie: Wariant 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania), Wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków oraz Wariant 5.6 Półnaturalne łąki. Organ podkreślił, że zasadniczym zagadnieniem związanym z przyznaniem płatności rolnośrodowiskowej jest określenie kwalifikowalności do płatności. Zgodnie z art. 39 ust 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 1698/2005 płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe. Płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie. Płatności udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i utracone dochody wynikające z podjętego zobowiązania. Tym samym mogą być wypłacone tylko w przypadku realizacji zobowiązania tj. wykonania czynności i działań wynikających z realizacji podjętego zobowiązania.

Przy czym zgodnie z przepisami § 8 ust. 1 oraz § 9 ust. 2 i 4 rozporządzania MRiRW z dnia 26 lutego 2009r. w przypadku deklarowanego Wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone ( dla których zakończono okres przestawiania ), Wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków oraz Wariantu 5.6 Półnaturalne łąki wilgotne - Natura 2000 płatność jest przyznawana do działek rolnych. Ponadto aby otrzymać płatność zgodnie z § 2 ust 1 pkt 3 muszą być spełnione wymogi, które zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia odpowiednio sekcja II pkt 2 (Wariant 2.3), sekcja IV pkt 2 (Wariant 4.1), sekcja IV pkt 7 (Wariant 5.6), a mianowicie m.in., iż strona powinna wykonać koszenie w terminie do 30 września, usunąć lub złożyć w stogi ściętą biomasę w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany. Tymczasem przeprowadzone postępowanie przez organ I instancji wykazało, iż zadeklarowane we wniosku na 2012r. działki rolne: A (dz. ew. [...]) i E – (dz. ew. [...]) nie były w całości wykorzystywane rolniczo w okresie objętym wnioskiem, o czym strona poinformowała Kierownika BP ARiMR w oświadczeniu o wystąpieniu szkody w uprawach z dnia [...] października 2012 r. wskazując, iż " Działka nr [...] - część działki nie mogłam wykosić i zebrać trawy, ponieważ ulewne deszcze spowodowały; że tereny te cały czas były podmokłe i zalane. Działka nr [...] - działka do 30 września cały czas była zalana i nie można było wjechać ze sprzętem na działkę". W dniu 23 kwietnia 2013r. B.O. złożyła oświadczenie z którego wynika, iż powierzchnia nieskoszona w odniesieniu do działki A wynosi 5 ha ( 3 ha - z uwagi na zalanie, 2 ha - pozostawione zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej). W konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż wnioskodawczyni w związku wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności nie była w stanie wykonać zadań wynikających z realizacji zobowiązania na działkach rolnych "A" oraz "E", tym samym w 2012 r. nie realizowała zobowiązania w tym zakresie. Jednocześnie odnosząc się do oświadczenia oraz odwołania strony wskazujących, iż tylko część działki około 3 ha nie została wykoszona podkreślił, iż płatność w programie rolnośrodowiskowym przyznawana jest do działki rolnej, a tym samym nie ma dowolności podziału danej działki przez organ I instancji i wypłacenia należności w wysokości pomniejszonej tylko o część, która z uwagi na zalanie nie została wykoszona.

Organ II instancji odkreślił także, iż w przypadku gdy rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego zgodnie z § 28 ust 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi. Tym samym wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, zgłoszonych właściwemu organowi we właściwym czasie skutkuje brakiem obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za lata poprzednie (okres trwania zobowiązania). Odnosząc się natomiast do zarzutów strony zawartych w odwołaniu podkreślił, iż w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, kwestia okoliczności nadzwyczajnych czy kategorii siły wyższej uregulowana została w § 35 rozporządzenia krajowego oraz w art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006. W pierwszym ze wskazanych przepisów wymieniono określone kategorie okoliczności, z powodu wystąpienia których zwrot otrzymanej pomocy nie będzie wymagany, z uwagi na fakt, iż program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, a określone zdarzenie może nastąpić w drugim bądź dalszych latach realizacji programu, gdy choćby płatność za jeden rok realizacji została wypłacona, a w gospodarstwie wystąpi brak możliwości kontynuacji programu. W przepisie unijnym natomiast, poza wskazaniem określonych kategorii, w przypadku wystąpienia których częściowy bądź pełny zwrot pomocy nie będzie wymagany przez państwo członkowskie, wskazano, iż przypadki takie winny zostać zgłoszone organowi w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w których beneficjent bądź upoważniona przez niego osoba, będzie w stanie dokonać tych czynności. Podkreślić z całą stanowczością należy, iż w żadnym z tych przepisów, w sytuacji gdy wystąpią nadzwyczajne okoliczności, nie ma mowy o możliwości przyznania pomocy w danym roku, a jedynie o braku konieczności zwrotu płatności już wypłaconych. Organ II instancji pokreślił ponadto, iż zgodnie z przepisem art. 7 rozporządzenia nr 65/2011 do spraw wynikających z przepisu art. 36 rozporządzenia nr 1698/2005 przepisy art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 nie mają zastosowania.. Przepis art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, iż gdy rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto, właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności, o ile wskazany przepis nie ma zastosowania do płatności rolnośrodowiskowych, to jest obowiązującym i stosowanym przepisem w odniesieniu do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Wnosząc skargę na powyższą decyzję B.O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego tj. § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia wykonania zobowiązania, polegające na przyjęciu, iż pojęcie to odnosi się bezwarunkowo do wykonania całego zobowiązania, podczas gdy pojęcie to powinno odnosić się wyłącznie do obiektywnej możliwości jego wykonania. Jednocześnie potrzymała swoją dotychczasową argumentację, kwestionując ocenę prawną sprawy wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarzonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postepowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( legalności ), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji kryteriów słusznościowych ( w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego), ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego. Zaznaczyć przy tym należy, że kontrolując zaskarżoną decyzję sąd nie ma kompetencji merytorycznego orzeczenia o uprawnieniach i obowiązkach strony określonych w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego, a tym samym nie posiada on kompetencji do zmiany treści rozstrzygnięcia przyjętego przez organ. Przepisy prawa wyposażają sąd w kompetencje kasacyjne, w sytuacji, gdy stwierdzi, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa. Przy czym uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. W przeciwnym przypadku sąd oddala skargę, jako nieuzasadnioną ( art. 151 p.p.s.a ). Mając na uwadze powyższy zakres kognicji Sąd uznał, iż poddana w niniejszej sprawie kontroli decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na końcowe rozstrzygnięcie, a przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja dotyczy płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. przyznawanej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 r. do której mają zastosowanie powołane przez organy akty prawne tj. ustawa o wspieraniu, rozporządzenie MRiRW z dnia 26 lutego 2009r., rozporządzenie nr 1698/2005 i rozporządzenie nr 65/2011. Przy czym zaznaczyć należy, iż wprawdzie rozporządzenie MRiRW z dnia 26 lutego 2009r. zostało uchylone przez § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 poz. 361) z dniem 15 marca 2013 r., jednakże § 46 tego rozporządzenia stanowi, iż do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia ma zastosowanie rozporządzenie MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. Przed przystąpieniem do zasadniczych rozważań, które były osią sporu w niniejszej sprawie, konieczne jest poczynienie kilku uwag dotyczących zakresu zaskarżenia decyzji organu I instancji , a w konsekwencji dopuszczalnego zakresu merytorycznego badania sprawy przez Dyrektora OR ARiMR . Istotą postępowania odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy ma zatem obowiązek skontrolowania sprawy w jej całokształcie i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swej decyzji. Nie jest przy tym związany uzasadnieniem wniesionego środka zaskarżenia. Może on, a nawet powinien skontrolować postępowanie i decyzję organu I instancji z punktu widzenia legalności, a także celowości i słuszności rozstrzygnięcia, niezależnie od tego czy zarzuty w tym zakresie zostały podniesione przez samego odwołującego się. Podkreślić jednak należy, iż postępowanie odwoławcze jest oparte na zasadzie skargowości (art. 127 §1 k.p.a). Postępowanie odwoławcze może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej – wniesienia odwołania. Nie może być wszczęte z urzędu. Decyzja organu odwoławczego wydana bez odwołania strony (innego podmiotu działającego na prawach strony) jest nieważna z przyczyn rażącego naruszenia prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a). W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie powszechnie przyjmuje się dopuszczalność zaskarżenia oraz wzruszenia decyzji jedynie w części, w sytuacji gdy pozostałe zawarte w takiej decyzji rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym ( por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2007 r. I OSK 556/06, wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r. , I OSK 912/12, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1987r., IV SA 907/87, GAP 1988, nr 12, s. 41, z komentarzem H. Starczewskiego ) . W rozpoznawanej sprawie odwołująca zaskarżyła decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 8 kwietnia 2014r. w części dotyczącej nieuwzględnienie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowch z tytułu ochrony siedlisk lęgowych ptaków, a przynajmniej cześć wstępna odwołania na to wyraźne wskazuje. Oznaczałoby to, iż brak było podstaw do poddania przez organ odwoławczy kontroli powyższej decyzji w pozostałym zakresie, co do innych wariantów płatności rolnośrodowiskowych, tym bardziej, iż rozstrzygnięcia w tej części jako wyodrębnione mogły funkcjonować samodzielnie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jednoznacznie natomiast wskazuje, iż przedmiotem merytorycznego badania były również rozstrzygnięcia co do których nastąpiło zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej, a mianowicie płatności w Wariancie 2.3 Trwałe użytki rolne oraz płatności w Wariancie 5.6 Półnaturalne łąki wilgotne.

Prowadzić to mogło do uznania, iż organ odwoławczy w tym zakresie działał ex officio, bez wniesionego w tej części odwołania, a więc z naruszeniem art. 127 § 1 k.p.a., co uzasadniałoby stwierdzenie nieważności w tej części decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednakże zauważyć należy, iż dokładna analiza złożonego odwołania nasuwa w istocie wątpliwości co do zakresu zaskarżenia. Przede wszystkim we wnioskach skarżąca domaga się przyznania płatności w pełnej wysokości. Wprawdzie powiązanie tych wniosków (użycie przez odwołującą słowa "w związku") z wyraźnie zakreślonym zakresem zaskarżenia wskazywać może, iż wnioski te dotyczą jedynie Wariantu 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków, jednakże w uzasadnieniu skarżąca powołuje się, iż stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły jedynie 2 ha, a wniosek dotyczył łącznie 48 ha, natomiast nieruchomości objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w Wariancie 4.1 obejmowały 37 ha, co z kolei może wskazywać na szerszy zakres zaskarżenia niż ten, który wynika z deklaracji uczynionej na wstępie odwołania. W związku z tym konieczne było wyjaśnienie powyższych wątpliwości co do zakresu zaskarżenia, czego organ nie uczynił w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Wprawdzie art. 128 k.p.a. nie formułuje wprost obowiązku określenia zakresu zaskarżenia, jednakże jednocześnie nie zabrania tego, zatem jeśli czyni to strona w sposób nieprecyzyjny organ winien to wyjaśnić przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania, aby nie narazić się na zarzut naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. Niezadowolenie z decyzji wydanej w pierwszej instancji jest zasadniczym elementem przesądzającym o zakwalifikowaniu czynności procesowej strony do czynności wniesienia odwołania (por. B. Adamiak (w:),K.P.A. Komentarz, Warszawa 1996, s. 563), jednakże z tym zastrzeżeniem, że strona jest obowiązana sformułować żądanie wynikające z tego "niezadowolenia" (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 1998 r., I SA/Gd 735/96, Lex Polonica nr 2231459). Odwołanie, ze swojej istoty, nie wymaga zbyt szczegółowego uzasadnienia żądań podnoszących w nim przez odwołującego się, ale nie oznacza to tym samym, że z treści złożonego środka zaskarżenia nie powinno wynikać, co jest przez niego kwestionowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu ( por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., I OSK 888/07, LEX nr 493520, postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009 r., II OSK 166/09, LEX nr 557050).

W konsekwencji powyższego Sąd uznał, iż przedwczesne było stwierdzanie nieważności zaskarżonej decyzji w powyższej części na podstawie art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. bez uprzedniego wezwania przez organ pełnomocnika odwołującej do jednoznacznego sformułowania, które rozstrzygnięcia kwestionuje. Przechodząc do zasadniczej kwestii będącej osią sporu w niniejszej sprawie, dotyczącej możliwości domagania się przez rolnika płatności rolnośrodowiskowej, mimo niewykonania zobowiązania z powodu siły wyższej, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na charakter zobowiązania rolnośrodowiskowego. Podjęte przez skarżącą zobowiązania - jak wynika z tytułu sekcji 2 oś 2 rozporządzenia nr 1698/2005 - mają na celu poprawę środowiska naturalnego i terenów wiejskich. Jest to jeden z celów Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) wynikający z art. 4 ust. 1 pkt b powołanego rozporządzenia. Środkiem do realizacji tego celu są płatności rolnośrodowiskowe (art. 36 pkt a iv rozporządzenia nr 1698/2005), które zgodnie z pkt 35 preambuły do tego rozporządzenia powinny nadal odgrywać znaczną rolę we wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w udzielaniu odpowiedzi na wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe. Powinny one dodatkowo zachęcać rolników i inne osoby gospodarujące gruntami do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych z ochroną i poprawą stanu środowiska naturalnego, krajobrazu i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i różnorodności genetycznej. W tym kontekście, powinno zwrócić się szczególną uwagę na zachowanie zasobów genetycznych w rolnictwie. Zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" płatności te powinny pokrywać jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza właściwe normy obowiązkowe. To ostanie stwierdzenie rozwija art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005, w którym wskazano , iż płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie. Warunkiem zatem przyznania płatności jest utrzymywanie przez rolnika stanu warunkującego przyznanie tej płatności. Celem programu płatności rolnośrodowiskowych jest bowiem nie tylko uzyskanie przez rolnika ekwiwalentu za utracone dochody, lecz przede wszystkim uzyskanie poprawy stanu środowiska. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy dalszej wykładni przepisów w sytuacjach konfliktowych, a mianowicie, gdy dochodzi do zderzenia się interesu rolnika, który nie wykonał zobowiązania rolnośrodowiskowego z powodu z siły wyżej albo innej wyjątkowej sytuacji, a mimo to domaga się płatności rolnośrodowiskowej, z brakiem osiągnięcia celu jaki przyświeca programowi finansowanemu przez EFRROW, realizowanemu przy pomocy środków jakimi są te płatności. W orzecznictwie wyrażony został pogląd, iż mimo, że rozporządzenie nr 73/2009, jak też przyjęty do niego akt wykonawczy rozporządzenie nr 1122/2009 odnoszą się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to w ograniczonym zakresie przepisy tych aktów znajdują zastosowanie również do pomocy w ramach systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, w tym również art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, który stanowi, iż jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swoich zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Zgodnie z ust. 2 art. 75 tego rozporządzenia przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. Przewidziane art. 31 przypadki działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności - do celów niniejszego rozporządzenia - są uznawane przez właściwy organ między innymi w przypadku poważnej klęski żywiołowej w dużym stopniu dotykającej grunty rolne gospodarstwa ( por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2013 r., II GSK 405/12 ). Zważyć jednak należy, iż powyższy wyrok zapadł w innym stanie prawnym i faktycznym tj. w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej za 2010r. finansowanej z Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej do której ma zastosowanie ustawa z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 174, poz. 1809 ). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia – jak wskazano już powyżej - z płatnością rolnośrodowiskową na 2012 r. finansowaną ze środków EFRROW, określoną w art. 36 pkt a ppkt iv rozporządzenia nr 1698/2005. Zasady stosowania rozporządzenia nr 1122/2009 r. w odniesieniu do płatności wynikających z rozporządzenia nr 1698/2005 zostały określone w rozporządzeniu nr 65/2011, które zgodnie z art. 35 ust. 2 stosuje się od dnia 1 stycznia 2011r. W myśl art. 7 ust.1 rozporządzenia nr 65/2011 do celów niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio art. 2 akapit drugi pkt 1, 10 i 20, art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 12, 14, 16 i 20, art. 25 ust. 1 akapit drugi, art. 73, 74 i 82 rozporządzenia (WE) Nr 1122/2009. W odniesieniu do środków, o których mowa w art. 36 lit. b) ppkt (iii), (iv) i (v) rozporządzenia nr 1698/2005, państwa członkowskie mogą jednak ustanowić odpowiednie systemy alternatywne, aby jednoznacznie określać grunty objęte wsparciem. Wspomniany "niniejszy tytuł" odnosi się do wsparcia rozwoju niektórych obszarów wiejskich w odniesieniu do niektórych środków w ramach osi 2 i 4 ; m.in. zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt a rozporządzenia nr 65/2011 ma zastosowanie do wsparcia przyznanego zgodnie z art. 36 rozporządzenia nr 1698/2005. Wśród wymienionych w art. 7 ust.1 przepisów nie ma odesłania do art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 r. oznacza to, iż przepis ten nie ma zastosowania do płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r. Podkreślić ponadto należy, iż wprawdzie rozporządzenie nr 1698/2005 zawiera uregulowania, które uzależniają przyznanie płatności (redukcja albo wykluczenie z płatności) od możliwości przypisania odpowiedzialności beneficjentowi za działania lub zaniechania, jednakże nie dotyczą one niewykonywania zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz nieprzestrzegania w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia nr 73/2009 ( art. 51 ust. 1 w zw. z art. 50 a rozporządzenia nr 1698/2005 ) . W kontekście powyższych przepisów unijnych realizacja zobowiązań rolnośrodowiskowych w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. polega na ich rzeczywistym wykonaniu. Stąd mając na uwadze powyższe oraz cele płatności rolnośrodowiskowej stwierdzić należy, iż jeżeli na skutek siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych rolnik nie może wykonać w danym roku zadań z tytułu podjętych zobowiązań, nie przyznaje się mu w danym roku płatności rolnośrodowiskowej, gdyż nie poniósł żadnych kosztów ani nie utracił dodatkowych dochodów w wyniku braku możliwości wywiązania się z podjętego zobowiązania. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko wyrażone wyrokach WSA w Szczecinie z dnia 7 listopada 2012 r. I SA/Sz 668/12 i WSA we Wrocławiu z dnia 10 października 2013 r. III SA/Wr 488/13 . Przy czym zaznaczyć należy, iż w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania powołany przepis art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006, który adresowany był nie do organu w indywidualnej sprawie, lecz do państwa członkowskiego, a określone w ust. 2 zasady zgłaszania przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności odnoszą się do ewentualnie przyjętych przez państwo członkowskie wskazanych w ust. 1 kategorii stanów nadzwyczajnych uzasadniających brak obowiązku częściowego lub pełnego zwrotu już przyznanych płatności, o czym mowa w ust. 1 tego artykułu ( por. powołany powyżej wyrok NSA w sprawie II GSK 405/12 oraz wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r., II GSK 183/11 ) W poddanej kontroli sądowej sprawie rzecz nie dotyczy zwrotu płatności, lecz jej nieprzyznania. Podobnie również powołany przez organ § 35 rozporządzenia MRi RW z dnia 26 lutego 2009 r. dotyczy kwestii zwrotu płatności , a nie jej przyznania. Mimo, iż okoliczność zaistnienia siły wyższej nie mogła stanowić podstawy przyznania płatności w przypadku niewykonania zobowiązania, nie przekreślało to definitywnie możliwości przyznania skarżącej częściowo płatności rolnośrodowiskowej. Sąd zwraca bowiem uwagę, iż z niespornego stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie wynika, iż jeśli chodzi o działkę ewidencyjną o nr [...] ( działka rolna A ) teren, który nie został skoszony obejmował w sumie 5 ha ( 2 ha zgodnie z zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i 3 ha z uwagi na wystąpienie siły wyższej ). Oznacza to, iż w dużej części zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało wykonane na powyższej nieruchomości, która w sumie liczy 37 ha . Sąd wprawdzie podziela co zasady stanowisko organu II instancji, iż płatność w programie rolnośrodowiskowym przyznawana jest do działki rolnej, a tym samym nie ma dowolności podziału danej działki przez organ I instancji i wypłacenia należnosci w wysokości pomniejszonej tylko o część, która z uwagi na zalanie nie została wykoszona. Zważyć jednak należy, iż § 27 ust.1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. stanowi, iż jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej: 1) działek rolnych lub 2) zwierząt 3) stref buforowych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia. I tak jeśli chodzi o Wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - co do którego niewątpliwie skarżąca złożyła odwołanie - we wspomnianym załączniku ustawodawca przewidział mechanizm zmniejszania płatności w zależności od wielkości pozostawionej nieskoszonej powierzchni np. gdy rolnik pozostawił więcej niż 10 %, a mniej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki płatności podlega zmniejszeniu o 30 % . W przypadku działki nr [...], która jako jedyna została objęta Wariantem 4.1, powierzchnia nieskoszona – jak wynika z powyższych ustaleń - wyniosła 5 ha , co stanowi ok. 13 % powierzchni działki. Tym samym niezasadnie - z naruszeniem powyższych przepisów - nastąpiło odmówienie w całości przyznania płatności rolnośrodowiskowej skarżącej w zakresie Wariantu 4.1.

Mając na uwadze powołane naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały (w odniesieniu do prawa materialnego) lub mogły mieć istotny wpływ (w odniesieniu do prawa procesowego) na rozstrzygnięcie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji przede wszystkim dokona ustaleń co do rzeczywistego zakresu zaskarżenia decyzji organu I instancji, a następnie w zakresie w jakim nastąpiło zaskarżenie dokona oceny niewykonania zobowiązań środowiskowych przez pryzmat uregulowań wynikających z § 27 ust. 1 i 2 w zw. z załącznikiem nr 7 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a, który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 461) i § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm. określanego dalej jako rozporządzenie RM z dnia 16 grudnia 2003r.) - zasądzić od Dyrektora OR ARiMR na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw ( pkt III wyroku ), które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 200, zł i wynagrodzenia adwokackiego kwocie 240, zł . Do podlegających zwrotowi kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, nie zostały zaliczone przez Sąd koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa dla adwokata reprezentującego skarżącą. Wprawdzie koszty te skarżąca faktycznie poniosła ( k- 9 akt sądowych ), jednakże - jak stanowi przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 1282 ) - pełnomocnictwo w sprawach dotyczących płatności wolne jest od opłaty skarbowej . Skarżąca uiściła wprawdzie wpis stosunkowy w wysokości 1500, zł, jednakże decyzja w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości nie zawiera w swojej treści rozstrzygnięcia o należności pieniężnej wynikającej ze złożonego wniosku . Przysługująca płatność konstytuuje się dopiero w następstwie doręczenia decyzji wydanej na podstawie danych zawartych we wniosku . Oznacza to, że w sprawach o płatności rolnośrodowiskowe, w których na mocy decyzji przyznano płatność w pomniejszonej wysokości, nie jest pobierany wpis stosunkowy zgodnie z § 1 rozporządzenia RM z dnia 16 grudnia 2003 r. , tylko wpis stały – zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 6 ( por. postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2014 r., II GZ 2/14 ) . Dlatego zasądzeniu od organu na rzecz skarżącej podlegał jedynie wpis w wysokości 200, zł ( pkt III wyroku ), natomiast różnica między wpisem należnym a uiszczonym (1300,zł) podlegała zwrotowi na podstawie art. 225 § 1 p.p.s.a ( pkt IV wyroku ) .