Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1912/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3 art. 120 art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61a art. 110 par. 1 art. 126 art. 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G.F. na postanowienie Komisji do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...], wydanych z naruszeniem prawa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od grzywny oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa po rozpoznaniu wniosku G. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem tego organu z dnia [...] lipca 2017 r. o odmowie zwolnienia G. J. od grzywny, postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. (sygn. akt [...]) utrzymała powyższe postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] Komisja nałożyła na świadka G. J. grzywnę w wysokości 3000 zł za bezzasadną odmowę złożenia zeznań na rozprawie w dniu 26 czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu wskazano, że G. J. odmawiając składania zeznań, nie powołała się na okoliczności wskazane w art. 83 k.p.a., a jedynie oświadczyła, iż toczy się przeciwko niej postępowanie karne, w którym korzysta z prawa do odmowy składania wyjaśnień.

Postanowienie z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...] zostało odebrane w urzędzie pocztowym w dniu 31 lipca 2017 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy).

Pismem z dnia 3 lipca 2017 r. G. J. złożyła wniosek o zwolnienie od grzywny.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...], Komisja do spraw usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa (dalej: Komisja) odmówiła zwolnienia świadka G. J. od grzywny z uwagi na to, że wniosek był przedwczesny. Postanowienie zostało doręczone w dniu 3 sierpnia 2017 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy).

Do Komisji wpłynęły dwa pisma zatytułowane jako "zażalenie na postanowienie z dnia [...] lipca 2017 r. o odmowie zwolnienia od grzywny" z 9 sierpnia 2017 r. podpisane przez G. J, oraz z 10 sierpnia 2017 r., odpisane przez jej pełnomocnika Ł. C.. Komisja potraktowała ww. pisma jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ukarana zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1) art. 20 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. poz. 718, dalej: ustawa z 9 marca 2017 r.) poprzez ukaranie za odmowę zeznań, podczas gdy w ustawie istnieje jedynie przesłanka bezzasadnej odmowy złożenia zeznań;

2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 38 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez brak ustaleń co do prawidłowości odmowy zeznań;

3) art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez wydanie postanowienia, którego uzasadnienie jest sprzeczne z sentencją;

4) art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez brak odniesienia się do zarzutów wniesionych przez ukaraną, w tym m.in. w zakresie braku uzasadnienia wysokości nałożonej grzywny w ogłoszonym ustnie postanowieniu;

5) art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez zaniechanie pouczenia G. J. o prawie do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od grzywny, wynikające z art. 20 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.

W piśmie z dnia 9 sierpnia 2017 r. ukarana podniosła ponadto, że w jej ocenie Komisja błędnie ustaliła datę otrzymania przez nią zawiadomienia o ukaraniu. Zdaniem G. J. postanowienie o ukaraniu grzywną zostało jej ogłoszone ustnie, w dniu [...] czerwca 2017 r. zgodnie z procedurą uregulowaną w art. 125 § 2 k.p.a. w zw. z art. 14 § 2 k.p.a. Jej zdaniem doręczone jej w dniu 31 lipca 2017 r. postanowienie jest odrębnym postanowieniem, dotyczącym tej samej kwestii, które jest "błędnie datowane na dzień [...].06.2017 r." i istotnie różni się od postanowienia, które zostało przegłosowane i ogłoszone ustnie w dniu [...] czerwca 2017 r. G. J. wskazała również na błędne, w jej ocenie, ustalenie, że jej zeznania miały kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy a odmowa składania zeznań utrudniła realizację zasady prawdy obiektywnej. W jej ocenie weryfikacja prawidłowości postępowań reprywatyzacyjnych może nastąpić w całości, wyłącznie w oparciu o zgromadzoną przez organ dokumentację. Ponadto, zdaniem ukaranej, w postanowieniu o nałożeniu grzywny, błędnie przyjęto, że nie przysługuje jej prawo do odmowy składania zeznań, wynikające z art. 182 § 3 k.p.k., art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r., i zaniechano ustaleń co do toczących się wobec niej postępowań karnych.

Komisja, ponownie rozpatrując sprawę, uznała za zasadną odmowę zwolnienia G. J. od grzywny z uwagi na przedwczesność wniosku.

Odnosząc się do zarzutów: błędnego ustalenia daty otrzymania przez G. J. zawiadomienia o ukaraniu oraz zarzutu wydania dwóch postanowień o ukaraniu grzywną, o różnej treści (jedno ogłoszone ustnie, a drugie doręczone na piśmie) i braku uzasadnienia w ogłoszonym ustnie postanowieniu wysokości nałożonej grzywny Komisja wskazała, że wydała jedno postanowienie o ukaraniu grzywną, oznaczone datą [...] czerwca 2017 r., doręczone ukaranej w dniu 31 lipca 2017 r. Zgodnie z podstawową zasadą postępowania administracyjnego zawartą w art. 14 k.p.a. sprawy należy załatwiać w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570), doręczanego środkami komunikacji elektronicznej. Sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Komisja zauważa, że w dniu [...] czerwca 2017 r. w toku rozprawy postanowiła o ukaraniu świadka G. J. za bezzasadną odmowę składania zeznań karą grzywny w wysokości 3000 zł. Jednocześnie z treści protokołu rozprawy wynika, iż nie przedstawiono wówczas świadkowi istotnych motywów takiego rozstrzygnięcia, a strona nie wnioskowała o wydanie postanowienia wyłącznie w formie ustnej. Mając na uwadze interes strony Komisja doręczyła wnioskodawczyni postanowienie w formie pisemnej. Postanowienie zapadło więc na rozprawie, lecz jego dokumentalizacja nastąpiła dopiero w postanowieniu doręczonym ukaranej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym "Przewidziana w art. 109 § 2 k.p.a. możliwość ustnego ogłoszenia decyzji stronie dotyczy jedynie sytuacji wskazanej w art. 14 § 2 k.p.a., to jest gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Organ zatem może zastosować tę formę tylko wówczas, gdy stanowiska organu i strony są zgodne, natomiast w razie rozbieżności stanowisk – organ jest obowiązany przeprowadzić postępowanie i wydać decyzję pisemną zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 1981 r. II SA 345/81, LEX nr 9640, podobnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2006 r. IV SA/Wr 332/06, Legalis nr 350361). Biorąc pod uwagę powyższe i fakt kwestionowania przez świadka już w dniu rozprawy tj. w dniu [...] czerwca 2017 r. nałożenia kary grzywny, Komisja zdecydowała o doręczeniu postanowienia w formie pisemnej. Nie jest to jednak postanowienie odmienne niż to, które zapadło na rozprawie. G. J. została ukarana jednokrotnie za bezzasadną odmowę składania zeznań w sprawie o sygn. akt [...], a postanowienie z [...] czerwca 2017 r. zostało doręczone na piśmie w dniu 31 lipca 2017 r.

Zdaniem Komisji zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny nakładanie lub wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej lub udzielanie ulg w jej wykonaniu nie jest dopuszczalne w formie ustnej (za: Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XII Opublikowano: WKP 2017). Kara grzywny przewidziana w art. 19 ust. 3 ustawy jest niewątpliwie administracyjną karą pieniężną, a zatem postanowienie o jej nałożeniu powinno być doręczone stronie na piśmie wraz ze stosownym uzasadnieniem i pouczeniem o przysługujących stronie środkach zaskarżenia.

Odnosząc się do zarzutu braku pouczenia o prawie do złożenia zażalenia organ wskazał, że w postanowieniu z dnia [...] lipca 2017 r. sygn. akt [...] ukarana została prawidłowo pouczona o przysługującym jej środku zaskarżenia – to jest o wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. świadek lub biegły, który mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny, bez zezwolenia kierującego rozprawą opuścił rozprawę Komisji przed jej zakończeniem lub bezzasadnie odmówił złożenia zeznania albo wydania opinii, może być ukarany grzywną do 3000 zł., a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania – grzywną do 10000 zł. W myśl natomiast art. 20 ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja może na wniosek ukaranego, o którym mowa w art. 18 ust. 2 lub art. 19 ust. 3 ustawy, złożony w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o ukaraniu, uznać za usprawiedliwioną nieobecność lub odmowę zeznania albo wydania opinii i zwolnić od grzywny. Zgodnie z brzmieniem art. 20 ustawy na odmowę zwolnienia od grzywny służy zażalenie. Na podstawie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.) w zw. z art. 36 i art. 20 ustawy z 9 marca 2017 r. strona może zwrócić się do Komisji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 36 ustawy z 9 marca 2017 r., do postanowień Komisji stosuje się odpowiednio przepis art. 127 § 3 k.p.a. Brak organu wyższego stopnia w stosunku do Komisji przesądza, że na postanowienie Komisji nie służy zażalenie, jednakże strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może zwrócić się do Komisji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Błędne oznaczenie środka zaskarżenia nie ma wpływu na jego rozpoznanie, w myśl zasady falsa demonstratio non nocet. Zażalenie ukaranej i pełnomocnika ukaranej, Komisja potraktowała jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Komisja podtrzymała stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] lipca 2017 r. sygn. akt [...] dotyczące przedwczesności wniosku o zwolnienie od grzywny, złożonego przez ukaraną w piśmie z dnia 3 lipca 2017 r.

Stosownie do art. 20 ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja może na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o ukaraniu, uznać za usprawiedliwioną nieobecność lub odmowę zeznania albo wydania opinii i zwolnić od grzywny. W niniejszej sprawie G. J. otrzymała zawiadomienie o ukaraniu w dniu 31 lipca 2017 r., t.j. w dniu doręczenia postanowienia z [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] o ukaraniu grzywną. Wniosek zawarty w piśmie z 3 lipca 2017 r. był zatem niewątpliwie złożony przedwcześnie, przed wejściem rozstrzygnięcia o ukaraniu do obrotu prawnego.

Za takim stanowiskiem przemawia treść art. 110 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, jest nim związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Ponadto w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że termin do wniesienia wniosku o zwolnienie od grzywny należy liczyć od momentu doręczenia postanowienia o ukaraniu (Andrzej Wróbel, Komentarz do art. 88 k.p.a. – LEX 2016, wyrok WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 7/16 CBOSA).

Jednak G. J., oprócz wyżej omówionego przedwczesnego wniosku z dnia 3 lipca 2017 r., wniosła kolejny wniosek o zwolnienie od grzywny, który został złożony w terminie i wpłynął 10 sierpnia 2017 r. Ten wniosek został rozstrzygnięty postanowieniem z dnia [...] września 2017 r.

Dodatkowo organ wskazał, że rozstrzygnięcie Komisji o odmowie zwolnienia z grzywny odpowiada prawu. Komisja nie uwzględniła wniosku ukaranej, gdyż nie został on złożony w terminie określonym w art. 20 ustawy. Procedura administracyjna nie przewiduje możliwości odrzucenia wniosku z uwagi na jego niedopuszczalność. Natomiast regulacja art. 134 k.p.a. odnosi się jedynie do postępowań odwoławczych. Artykuł 61a k.p.a. ma zaś zastosowanie jedynie do fazy wszczęcia postępowania administracyjnego. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie, podkreśla się, że art. 61a k.p.a. nie może być stosowany w postępowaniach wpadkowych (zob. M. Szewczyk, E. Szewczyk, Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny, 2012, nr 1 s. 37-51).

Na marginesie Komisja wskazuje, że w art. 83 § 1 i 2 k.p.a. określone są wyjątki od zasady obowiązku zeznawania, które powinny być interpretowane w sposób zawężający (Piotr Marek Przybysz, Komentarz do art. 83 k.p.a., LEX 2017 r.). Świadek wskazała, że korzysta z prawa do odmowy składania zeznań na podstawie art. 182 § 3 Kodeksu postępowania karnego i nie powołała się na żadną z przesłanek wymienionych w art. 83 § 1 k.p.a. Okoliczność ta przesądza zdaniem Komisji o zakwalifikowaniu odmowy złożenia zeznań jako nieuzasadnionej. Ponadto odnosząc się do zarzutu błędnego uznania zeznań ukaranej za kluczowe dla wyjaśnienia sprawy Komisja wyjaśniła, że osobiste stawiennictwo, o którym mowa w art. 50 i n. k.p.a., ma na celu wyjaśnienie pewnych kwestii przed organem, których nie można wyjaśnić pisemnie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 814/16). Do organu należy ocena, czy zeznania świadka będą miały wartość dowodową.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 lipca 2017 r. o zwolnienie od grzywny Komisja uznaje, że wniosek był przedwczesny. W ocenie Komisji podniesione przez ukaraną zarzuty, jak również twierdzenia powołane w uzasadnieniu środka zaskarżenia, są oczywiście bezzasadne.

Na postanowienie Komisji z dnia [...] września 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła G. J. zarzucając jej:

naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie:

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 36 ustawy z dnia 09.03.2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718; dalej: ustawa z dnia 09.03.2017 r.) polegające na błędnym i nieuzasadnionym przyjęciu, że wniosek G. J. z dnia 03.07.2017 r. o zwolnienie jej od grzywny nałożonej na nią postanowieniem z dnia [...].06.2017 r., sygn. akt [...], podczas przesłuchania przed Komisją był przedwczesny, gdyż Komisja jeszcze nie wydała i nie doręczyła skarżącej postanowienia, podczas gdy ustalenie takie jest dowolne, bowiem bez wątpienia postanowienie to zapadło podczas posiedzenia Komisji w dniu [...].06.2017 r. i zostało ogłoszone Pani G. J. ustnie w dniu [...].06.2017 r. wraz z uzasadnieniem, zgodnie z procedurą uregulowaną w art. 125 § 2 k.p.a. w zw. z art. 14 § 2 k.p.a., a okoliczność ta jest notoryjna, wobec faktu że posiedzenie Komisji z dnia [...].06.2017 r. było transmitowane w ogólnopolskich stacjach telewizyjnych;

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 36 ustawy z dnia 09.03.2017 r. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zaniechanie poczynienia przez Komisję ustaleń w przedmiocie zakresu zarzutów przedstawionych G. J., pomimo że taki obowiązek ciążył na Komisji zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami postępowania administracyjnego, nadto na konieczność poczynienia takich ustaleń zwracał uwagę podczas obrad Komisji jej członek – S. K., zaś wydanie zasadnego, merytorycznego rozstrzygnięcia w tej kwestii było niemożliwe bez poczynienia ww. ustaleń;

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 36 i art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 09.03.2017 r. poprzez dowolne, nieuzasadnione ustalenie, że G. J. w postępowaniu przed Komisją nie przysługuje prawo do odmowy składania zeznań;

art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 36 ustawy z dnia 09.03.2017 r. poprzez sprzeczność sentencji i uzasadnienia, która występuje zarówno w postanowieniu Komisji z dnia [...].07.2017 r. jak i postanowieniu z dnia [...].09.2017 r., a przejawia się w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy skarżącej poprzez odmowę zwolnienia jej od grzywny na skutek złożonego przez nią w dniu 03.07.2017 r. wniosku o zwolnienie od grzywny, podczas gdy uzasadnienie ww. orzeczeń sprowadza się w głównej mierze do błędnego stwierdzenia przedwczesności złożonego przez skarżącą wniosku i nie odnosi się do istoty sprawy, a jedynie w uwagach kończących "na marginesie" Komisja przytoczyła lakonicznie stanowisko w przedmiocie bezzasadności odmowy zeznań przez G. J., które to stanowisko – w ocenie skarżącej – jest błędne;

art. 11 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 36 ustawy z dnia 09.03.2017 r. przez zaniechanie sporządzenia prawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w zakresie odmowy zwolnienia G. J. od grzywny, w tym w szczególności Komisja w żaden sposób nie uzasadniła wysokości przyjętej grzywny, która to została na skarżącą nałożona w najwyższym możliwym wymiarze;

art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 36 ustawy z dnia 09.03.2017 r. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów wskazanych w zażaleniu z dnia 10.08.2017 r., w tym w szczególności dotyczących:

- braku poczynienia przez Komisję ustaleń w przedmiocie prawidłowości odmowy zeznań przez skarżącą;

- zaniechania rozpoznania przez Komisję wszystkich zarzutów przedstawionych przez G. J. we wniosku o zwolnienie od grzywny z dnia 03.07.2017 r., a w konsekwencji zaakceptowania wad uzasadnienia ogłoszonego jej ustnie postanowienia z dnia [...].06.2017 r., w tym m.in. w zakresie braku uzasadnienia wysokości nałożonej na Panią G. J. grzywny;

oraz

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 04.11.1950 r. w zw. z art. 182 § 3 k.p.k. poprzez naruszenie konstytucyjnego prawa skarżącej do obrony oraz jej prawa do uczciwego procesu i nadużycie przepisów ustawy z dnia 09.03.2017 r., polegające na wykorzystaniu instytucji kary grzywny (która w postępowaniu przed Komisją została zwiększona sześćdziesięciokrotnie w stosunku do standardowej instytucji kary grzywny przewidzianej w k.p.a.) do przymuszenia skarżącej do zrzeczenia się przysługującego jej prawa do obrony i zmuszenia jej do złożenia zeznań de facto przeciwko sobie.

Z powyższych powodów wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Komisji z dnia [...].09.2017 r., sygn. akt [...], utrzymującego w mocy postanowienie Komisji z dnia [...].07.2017 r., sygn. akt [...], o odmowie zwolnienia świadka G. J. od grzywny nałożonej postanowieniem z dnia [...].06.2017 r. ogłoszonym jej ustnie na rozprawie Komisji w dniu [...].06.2017 r., uchylenie poprzedzającego postanowienia, o którym mowa w punkcie 1 powyżej, postanowienia z dnia [...].07.2017 r., sygn. akt [...], o odmowie zwolnienia świadka G. J. od grzywny nałożonej postanowieniem z dnia [...].06.2017 r.;

oraz o uchylenie postanowienia z dnia [...].06.2017 r., sygn. akt [...] o nałożeniu na świadka G. J. grzywny;

w oparciu o art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania przez Komisję, a po przekazaniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez ten Sąd – postanowienia z dnia [...].06.2017 r. o ukaraniu G. J. grzywną, albowiem jej obecna sytuacja materialna nie pozwala na uiszczenie wymierzonej jej grzywny i to w maksymalnej wysokości 3.000,00 zł a toczące się obecnie postępowanie sądowo-administracyjne pozwala założyć, że zaskarżone postanowienie zostanie uchylone, przez co natychmiastowa egzekucja grzywny nie jest ani uzasadniona ani konieczna.

W obszernym uzasadnieniu rozszerzono przedstawione wyżej zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, uznając jednocześnie wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia za bezzasadny, ponieważ zdaniem Komisji postanowienie, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania nie kwalifikuje się do wykonania (zawieszenia jego skuteczności). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bowiem postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienia z grzywny. Postanowienie to zawiera jedynie negatywną ocenę organu co do wniosku ukaranej o zwolnienie z grzywny. W szczególności zaś nie nakłada na zobowiązanego żadnych nowych obowiązków, ani nie zmienia wysokości powstałej wcześniej należności, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych. W związku z powyższym skuteczność zaskarżonego postanowienia nie stwarza również niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżone postanowienie nie nakłada bowiem na skarżącego żadnych obowiązków, które podlegałyby realizacji w drodze egzekucji (por. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., II FZ 470/14, LEX nr 1452663).

i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Komisji z dnia [...] września 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2017 r. odmawiające zwolnienia G. J. od grzywny nałożonej na nią postanowieniem Komisji z dnia [...] czerwca 2017 r. za bezzasadną odmowę złożenia zeznań na rozprawie w dniu [...] czerwca 2017 r. z powodu przedwczesności wniosku.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy wniosek skarżącej o zwolnienie od grzywny złożony w dniu 3 lipca 2017 r. był przedwczesny.

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela stanowisko Komisji, że sprawy należy załatwiać w formie pisemnej, a zupełnie wyjątkowo gdy przemawia za tym interes strony w formie ustnej na jej wniosek (w tej sprawie strona nie złożyła wniosku o wydanie postanowienia w formie ustnej, a na rozprawie po wydaniu rozstrzygnięcia podano wyłącznie istotne motywy rozstrzygnięcia).

Postanowienie Komisji z dnia [...] czerwca 2017 r. o ukaraniu grzywną doręczono skarżącej w dniu 31 lipca 2017 r.

Zgodnie z treścią art. 20 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Komisja może na wniosek ukaranego złożony w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia o ukaraniu uznać za usprawiedliwioną nieobecność na rozprawie lub odmowę złożenia zeznania albo wydania opinii i zwolnić wnioskodawcę od grzywny. Skarżąca wniosek o zwolnienie od grzywny (będący przedmiotem tej sprawy) złożyła w dniu 3 lipca 2017 r., był on niewątpliwie złożony przedwcześnie, przed wejściem do obrotu prawnego postanowienia o ukaraniu grzywną.

Jak słusznie podnosi Komisja za takim stanowiskiem przemawia treść art. 110 § 1 w związku z art. 126 kpa, z których wynika, że organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, jest nim związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia o ile kodeks nie stanowi inaczej. Natomiast w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że termin do złożenia wniosku o zwolnienie od grzywny należy liczyć od momentu doręczenia postanowienia o ukaraniu (vide Andrzej Wróbel, Komentarz do art. 88 kpa, wyrok WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 7/16).

Zgodnie z treścią art. 134 kpa, kiedy środek zaskarżenia zostanie wniesiony przedwcześnie tj. zanim decyzja czy postanowienie weszły do obrotu prawnego organ odwoławczy powinien stwierdzić niedopuszczalność tego środka.

Jednak powyższa procedura odnosi się wyłącznie do postępowań odwoławczych i nie mogła być zastosowana w rozpoznawanej sprawie. Natomiast art. 61a kpa ma zastosowanie wyłącznie do wszczęcia postępowania administracyjnego, a nie może być stosowany w postępowaniach wpadkowych.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i w doktrynie (vide M. Szewczyk, E. Szewczyk, odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście art. 61a kpa).

Dlatego też zarzut skargi dotyczący powyższej kwestii oraz zarzut dotyczący merytorycznego rozpoznania przez Komisję wniosku z dnia 3 lipca 2017 r. Sąd uznał za niezasadny.

Sąd nie zajął stanowiska co do pozostałych zarzutów skargi ze względu na przedwczesność złożenia tego wniosku.

Z wyżej przedstawionych powodów Sąd uznał zaskarżone postanowienie Komisji za prawidłowe.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. sprawa w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co d istoty, oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.