Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 198/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 87 § 1 i § 2, art. 88, art. 141 § 4.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. Sp. z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 910/15 w przedmiocie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 9 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w całości, 2) przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z 17 grudnia 2015 r. I SA/Kr 910/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi E. Sp. z o. o. z siedzibą w W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 9 marca 2015 r., nr. [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r.

2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wskazał na następujący stan faktyczny: E. Sp. z o.o. w W. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 9 marca 2015r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. Skargę podpisał P. L., wiceprezes zarządu E. Sp. z o.o. w W.

Zarządzeniem przewodniczącego wydziału pierwszego z 9 czerwca 2015 r. wezwano P. L. do usunięcia braku formalnego przedmiotowej skargi przez złożenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentu określającego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej na dzień złożenia skargi zgodnie z art. 29 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a."). Wezwanie posiadało stosowne pouczenie, że nieusunięcie powyższego braku we wskazanym 7- dniowym terminie spowoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Wezwanie zostało skierowane na adres podany w skardze oraz wynikający z zaskarżonej decyzji, tj. Plac K. [...], [...] W. Przesyłka była dwukrotnie awizowana: 12 czerwca 2015 r. oraz 22 czerwca 2015 r. i zwrócona do sądu 30 czerwca 2015 r. (wpłynęła do sądu 7 lipca 2015 r. – data prezentaty). Zarządzeniem sędziego z 5 września 2015 r. przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi została uznana za skutecznie doręczoną w dniu 26 czerwca 2015 r. (na zasadzie art. 73 § 4 w zw. z § 1 p.p.s.a.- data pierwszego awizowania przesyłki 12 czerwca 2015 r. + 14 dni). Brak skargi nie został jednak w ustawowym terminie usunięty, w konsekwencji czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym przedmiotowej sprawy postanowieniem odrzucił skargę na zasadzie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., powołując się na brak wykazania umocowania podmiotu, który wniósł skargę do sądu pierwszej instancji do działania przed nim w imieniu strony skarżącej.

W dniu 16 listopada 2015 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek strony skarżącej "o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi wraz z uzupełnieniem braku". Pismo – wniesione przez pełnomocnika strony skarżącej (pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w załączeniu do wymienionego pisma) – datowane na dzień 9 listopada 2015 r. zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 10 listopada 2015r. (data stempla pocztowego). Do pisma został dołączony m.in. aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego strony skarżącej, wykazujący umocowanie wiceprezesa Zarządu E. Sp. z o.o. w W. Pana P. L. do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym do wniesienia skargi, ze wskazaniem wyżej wymienionego jako jedynego członka zarządu skarżącej spółki.

3. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, sąd pierwszej instancji w kontekście przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a. przedmiotowy wniosek strony skarżącej o przywróceniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi jest niezasadny z uwagi na niespełnienie przesłanki o charakterze materialnoprawnym dotyczącej braku zawinienia strony skarżącej w uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych skargi przez doręczenie dokumentu określającego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej. W ocenie sądu, strona skarżąca – działając przez profesjonalnego pełnomocnika jako powody w uchybieniu terminu do uczynienia zadość zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału P. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i doręczeniu ww. dokumentu, podała przewlekłe leczenie wiceprezesa spółki po przebytym zawale mięśnia sercowego, zmiany kadrowe w spółce odnośnie osób odpowiedzialnych za informowanie na bieżąco zarządu o dostarczanych do siedziby zarządu przesyłkach pocztowych (kolejno dwie pracownice: P. B. oraz zatrudniona w jej miejsce M. C.). Ponadto w uzasadnieniu do wniosku spółki o przywrócenie terminu wskazała na utrudniony kontakt z osobami zatrudnionymi w siedzibie spółki, odpowiedzialnymi za odbiór korespondencji, a przede wszystkim brak starannego wywiązywania się przez te osoby ze swoich pracowniczych obowiązków.

Sąd pierwszej instancji podkreślił stanowisko spółki, która wskazała, że zmieniający się pracownicy przekazali zarządowi spółki w osobie wiceprezesa P. L. informację o dwóch awizach i "nie mogli mieć wiedzy, że praktycznie w tym samym czasie sąd skierował do strony dwa odrębne wezwania do uzupełnienia braków formalnych – jedno dotyczące uzupełnienia dokumentu wykazującego umocowanie do działania w imieniu spółki i drugie dotyczące wpisu sądowego" (to drugie spełnione w wyznaczonym ustawowym terminie). Wiceprezes zarządu pozostawał natomiast w przekonaniu, ze informacje na temat awizo otrzymane korespondencją mailową dotyczą tej samej przesyłki sądowej, która została odebrana przez spółkę (wzywająca do uiszczenia wpisu sądowego od skargi). Co więcej, P. L. dopytujący pracownice spółki o przesyłkę z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, otrzymał informację, że "temat jest pod kontrolą", jednocześnie prosząc o przypilnowanie tematu, co miało dowodzić jego szczególnej dbałości o korespondencję pochodzącą z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W ocenie sądu mało istotnym było bowiem z punktu widzenia odpowiedzialności podmiotu (w niniejszej sprawie wiceprezesa zarządu spółki) brak kompetencji lub subordynacji jego pracownika (-ów). Tym samym niedbalstwo pracownika (-ów) – zawinione bądź nie – przeniosło odpowiedzialność na sam podmiot reprezentowany przez wiceprezesa P. L. Stąd też w rozpatrywanej sprawie mało znaczące wydawały się jego osobiste powody dotyczące choroby czy też leczenia, jako że stroną postępowania jest spółka prawa handlowego – spółka z o.o. Sąd wskazał, że podane przez stronę skarżącą przyczyny uchybienia mogłyby być brane pod uwagę ewentualnie w przypadku kiedy spółka ta byłaby jednoosobową spółką prawa handlowego niezatrudniającą żadnych pracowników. Spółka zatrudniała bowiem pracowników odpowiedzialnych za informowanie na bieżąco zarządu spółki o dostarczanych do siedziby zarządu przesyłkach pocztowych, wobec czego, sąd podkreślił, że nawet brak osobistego zawinienia po stronie wiceprezesa P. L. nie był jednoznaczny z brakiem jego zawinienia w wyborze pracownika odpowiedzialnego za informowanie o dostarczanych do siedziby spółki przesyłkach pocztowych.

Podkreślając swoją argumentację, sąd pierwszej instancji, wskazał, że zgodnie z art. 86 p.p.s.a. wymóg przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd podkreślił, że wina pracownika, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną uchybienia terminu, jest tożsama z winą podmiotu go zatrudniającego, organizującego pracę w sposób zapewniający nadzór pracownika nad wykonywaniem zadań, natomiast jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu, nawet lekkie niedbalstwo powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia.

Podsumowując rozważania, sąd pierwszej instancji, wskazał na kwestię, czy wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi został złożony w terminie 7 – dniowym od ustania przyczyny uchybienia terminowi dokonania czynności procesowej, określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Podkreślił, że trudno stwierdzić, czy w ogóle ustawowy 7-dniowy termin (od czasu ustania przyczyny uchybienia) wskazany w art. 87 §1 p.p.s.a został przez stronę skarżącą zachowany z uwagi na niezrozumiałe stanowisko pełnomocnika spółki, który stwierdził, że termin ten biegł od 3 listopada 2015r., kiedy to zapoznał się aktami sądowymi rozpatrywanej sprawy. Następnie wskazał, że brak konkretnego zdarzenia kwalifikowanego jako przyczyna uchybienia terminu powodował trudności z ustaleniem początkowej daty do liczenia wskazanego w art. 87 §1 p.p.s.a. terminu 7 dni od czasu ustania owej przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej przez spółkę.

4. Na powyższe postanowienie, spółka wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie na podstawie art. 86 § 3 w zw. z art. 194 § 1 p.p.s.a., zaskarżyła postanowienie sądu pierwszej instancji w całości i wniosła o o merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy i zmianę wydanego orzeczenia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu sądu pierwszej instancji zarzucono:

- naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie została uprawdopodobniona przesłanka braku zawinienia,

- błąd w ustaleniach faktycznych, przejawiający się w przyjęciu, iż to niewłaściwy dobór pracownika bezpośrednio skutkował uchybieniem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podczas gdy przyczyną uchybienia terminowi była choroba jedynego członka zarządu, dodatkowo zbiegająca się ze zmianami organizacyjnymi w spółce oraz z przypadkowym doręczeniem przesyłki z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dwóch odrębnych pism dla których dwa odrębne awiza mogły zostać omyłkowo uznane za powtórne awizowanie.

- naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 163 § 1 p.p.s.a. poprzez niepełne sporządzenie uzasadnienia, które odnosiło się jedynie do okoliczności wybranych przez sąd pierwszej instancji, a nie odnosiło się do całości okoliczności sprawy,

- naruszenie przepisów postępowania poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 87 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że okoliczność, że nie da się jednoznacznie ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, może stanowić podstawę do oddalenia wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Zażalenie jest zasadne.

Zasadny jest zarzut naruszenia art. 87 § 1 p.p.s.a. w zakresie w jakim twierdzi strona skarżąca, że okoliczność, że nie da się ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, mógł stanowić podstawę do oddalenia wniosku.

Zgodnie z treścią tego przepisu, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przepis ten należy czytać łącznie z art. 88 p.p.s.a., który stanowi w istotnym dla sprawy zakresie, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Innymi słowy sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu merytorycznie tylko wtedy, gdy strona złoży go w terminie o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. tj. w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z tym obowiązkiem sądu jest ustalenie czy czynność o której mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. została dokonana w terminie czy też nie. Twierdzenie sądu, że okoliczność, czy w ogóle siedmiodniowy termin został zachowany, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem w związku z nie zaistnieniem przesłanki określonej w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest chybione. Otóż sąd może badać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu i ustalać czy zaistniała przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, dopiero wówczas gdy przesądzi, czy przedmiotowy wniosek jest w ogóle dopuszczalny.

Stwierdzenie sądu, że brak jest konkretnego zdarzenia kwalifikowanego jako przyczyny uchybienia terminu, co powoduje trudność z ustaleniem początkowej daty jego liczenia, nie czyni zadość przewidzianemu w art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. obowiązkowemu elementowi uzasadnienia, jakim jest wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W związku z tym przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów, a dotyczących merytorycznej zasadności wniosku.

Ponownie rozpoznając sprawę, sąd pierwszej instancji zastosuje się do dokonanej wykładni wskazanych wyżej przepisów i ustali, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie a dopiero wtedy podejmie rozstrzygnięcie w zależności od tych ustaleń.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.