Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1798/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 16, 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi G.N. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej G.N. kwotę 716, 20 zł (siedemset szesnaście złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu wniosku G. N., E. Z., J. S., A. Z., A. Z., T. S., R. S., J. T., J. T., Z. T., G. T., A. K., M. S., M. N., E.T. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2012 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] czerwca 1968 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w G. k. [...], oznaczonej jako parcela nr [...]o pow. [...] m2 z całej nieruchomości o pow. [...] ha, stanowiącej własność spadkobierców J. T. Decyzją z [...] listopada 1968 r. nr [...] Komisja Odwoławcza Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych utrzymała w mocy decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1968 r.

Pismem z 10 listopada 2006 r., sprecyzowanym pismem z 20 lutego 2009 r., G. N., E. Z., J. S., A. Z., A. Z., T. S., R. S., J. T., J. T., Z. T., G. T., A. K., M. S., M. N., E.T. (następcy prawni J. T.) wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 1968 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z [...] czerwca 1968 r. o wywłaszczeniu - w części dotyczącej przyznania spadkobiercom J. T. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Wnioskiem z 5 stycznia 2011 r. Minister Infrastruktury wystąpił do Sądu Rejonowego w G. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o ustanowienie kuratora dla nieobecnego F. N.

Postanowieniem z [...] stycznia 2011 r. organ zawiesił z urzędu postępowanie do czasu wyznaczenia przez Sąd kuratora dla F. N.

Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. podjął zawieszone postępowanie w związku z ustąpieniem przyczyny zawieszenia.

Decyzją z [...] marca 2012r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] listopada 1968 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] z [...] czerwca 1968 r., o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w G. k. [...], oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] m z całej nieruchomości o pow. [...] ha - w części dotyczącej przyznania spadkobiercom J. T. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wyżej wskazaną decyzją złożyli wnioskodawcy, podnosząc zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r., zarzut niepowołania biegłych przez organ wywłaszczeniowy oraz zarzut nieprzeprowadzenia rozprawy o charakterze odszkodowawczym.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz całości sprawy, Minister wskazał, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 kpa.

O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu.

Organ podniósł, że ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), zatem w aspekcie przepisów tej ustawy oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania oceniono zasadność i prawidłowość przyznanego odszkodowania. Minister stwierdził, że Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury decyzją z [...] czerwca 1965r. nr [...] ustaliło lokalizację szczegółową inwestycji ujętej w wieloletnim planie gospodarczym, polegającej na wybudowaniu trzech budynków mieszkalnych [...] kondygnacyjnych punktowych na terenie położonym w G. przy ul. Krasickiego [...].

Pismem z 17 marca 1968 r. [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Wydział Gospodarki Komunalnej wystąpiło do współwłaścicieli nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] obejmującej działkę nr [...]o pow. [...] m2 z ofertą jej nabycia za kwotę [...] zł.

Pismem z 29 kwietnia 1968 r. organ wywłaszczeniowy zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, oraz zawiadomił o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień 24 maja 1968 r. Organ podał, że w aktach archiwalnych znajdują się zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia przez spadkobierców J. T.: J. T., S. T., M. W., J. C. i H. W.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r. odszkodowanie za wywłaszczany grunt było ustalane na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, powołanych przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Opinia biegłych powinna była zawierać szczegółowe uzasadnienie.

Zdaniem organu z przepisu art. 21 ustawy wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie więc odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod kątem wystąpienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji przewidzianej, w art. 156 kpa. W niniejszej sprawie rozprawa wywłaszczeniowo- odszkodowawcza odbyła się w wyznaczonym terminie przy udziale pełnomocników współwłaścicieli zawnioskowanej do wywłaszczenia nieruchomości. Biegły natomiast nie brał udziału w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

Organ podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, brak biegłych na rozprawie stanowi wprawdzie naruszenie przepisów ustawy, ale nie może być oceniany w kategoriach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

Minister wskazał, że biegli mimo iż nie brali udziału w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej to brali udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnych opinii. W aktach archiwalnych znajdują się dwie opinie szacunkowe rzeczoznawców z listy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] biegłego mgr inż. Z. K. z 25 marca 1968 r. i inż. arch. rządowo uprawnionej H. K. z 28 marca 1968 r. Wyliczona kwota odszkodowania wyniosła [...] zł i taka kwota była przedstawiona w ofercie jak i została przyznana zaskarżoną decyzją.

Organ podkreślił, że podstawą prawną przyznanego odszkodowania stanowił przepis art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy zgodnie z którym, odszkodowanie za grunt w mieście, gdy wywłaszczeniu podlegała część gruntu w mieście, obliczane było jak za grunt rolny klasy I w strefie miejskiej w okręgu I. Natomiast odszkodowanie za grunty rolne powinno było odpowiadać cenom ustalanym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zasobów Państwowego Funduszu Ziemi. Cena sprzedaży nieruchomości ustalana była w oparciu o zarządzenie Ministra Rolnictwa z 24 września 1962 r. (M.P. z 1962 r. nr 72 poz. 335) w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Zgodnie z tym zarządzeniem cena 1 ha gruntów klasy I położonych w okręgu I strefy miejskiej wynosiła [...] zł.

Ponieważ, wywłaszczani posiadali jeszcze inną nieruchomość na terenie m. G., nie mniejszą niż powierzchnia działki normatywnej, przyjętej pod budowę domu jednorodzinnego, wolnostojącego, biegli przyjęli stawkę [...] zł za metr kwadratowy gruntu.

Zgodnie z powyższymi zasadami biegli prawidłowo oszacowali wartość gruntu na kwotę [...] zł ([...] X [...] m2).

Odnosząc się do zarzutów skarżących, że opinie szacunkowe zostały sporządzone na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia i przedmiotowe opinie szacunkowe są dokumentami prywatnymi wnioskodawcy wywłaszczenia organ wskazał, że inwestor po uzyskaniu decyzji lokalizacji i dokonaniu w miarę możliwości pomiarów nieruchomości niezbędnej do realizacji określonych zadań, obowiązany był zwrócić się do właściciela nieruchomości o dobrowolne odstąpienie jej za cenę określoną według zasad szacunkowych, ustawy wywłaszczeniowej przez biegłych z listy prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W celu wydania opinii szacunkowej inwestor zwracał się do Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej o wskazanie osoby biegłego lub o zlecenie dokonania szacunku nieruchomości konkretnym biegłym z listy. Biegły nie mógł przyjmować zlecenia na opracowanie opinii szacunkowej lub opinii w innym przedmiocie od właściciela nieruchomości będącej przedmiotem nabycia przez inwestora zarówno w drodze umowy, jak w trybie postępowania wywłaszczeniowego. Właściciel mógł, jeśli uzasadnił potrzebę ponownego szacunku nieruchomości przez innego biegłego lub wydania opinii w innym przedmiocie dotyczącym nabywanej nieruchomości, zwrócić się do organu orzekającego o wywłaszczeniu i odszkodowaniu o zlecenie biegłemu dokonania takiej czynności. Biegły nie mógł również przyjmować takiego zlecenia od inwestora nabywającego nieruchomość, którego był pracownikiem. W takich przypadkach biegły podlegał wyłączeniu na mocy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w tego rodzaju sytuacjach mogły powstać wątpliwości co do jego bezstronności, (por. W. Ramus - Biegły w postępowaniu wywłaszczeniowym, Wydawnictwo Prawnicze 1968r.).

A zatem już na etapie wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości cena kupna nieruchomości powinna była być ustalona, z uwzględnieniem zasad szacunkowych, określonych w art. 8 ustawy wywłaszczeniowej, na podstawie opinii biegłego z listy prezydium wojewódzkiej rady narodowej i nabywca nie mógł zapłacić ceny wyższej od ustalonej według powołanej ustawy z 12 marca 1958r.

Minister wskazał, że biegli byli niezależni od wnioskodawcy wywłaszczenia, wybierano ich z listy Urzędu Wojewódzkiego, a wycena, tak jak w przedmiotowej sprawie' polegała najczęściej na przemnożeniu powierzchni gruntu przez stawkę ustaloną według obowiązujących tabel w zależności od rodzaju i klasy gruntu.

W ocenie organu niezasadne jest twierdzenie skarżących, że powołanie biegłego przez wnioskodawcę wywłaszczenia, a nie przez organ wywłaszczeniowy stanowi rażące naruszenie prawa, bez jednoczesnego wykazania, że mogło to mieć wpływ na wysokość odszkodowania określoną w opinii szacunkowej.

Odnosząc się do zarzutu braku rozprawy o charakterze odszkodowawczym organ wskazał, że przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przewidywały przeprowadzenie osobnej rozprawy nad ustaleniem odszkodowania tylko w przypadku odroczenia ustalenia odszkodowania.

Podsumowując Minister wskazał, że ze względu na zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 16 kpa, organ orzekający w trybie art. 156 §1 kpa jest zobowiązany wykazać, że badane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, wskazując przepis rażąco naruszony i ocenę, dlaczego to naruszenie ma taki charakter. W przedmiotowej sprawie nie można jednak uznać, aby organy dopuściły się rażącego naruszania prawa, a więc takiego naruszenia które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła G. N. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 7, art., 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa tj. niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wadliwe rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także zawarcie w uzasadnieniu decyzji błędnych ocen prawnych w odniesieniu do wszystkich naruszeń prawa zaistniałych w toku postępowania wywłaszczeniowego, w tej jego części która dotyczy ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

Skarżąca zarzuciła, że

- organ wywłaszczeniowy nie powołał biegłych z zakresu szacowania nieruchomości, a wysokość odszkodowania ustalił na podstawie opinii szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawców majątkowych, na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia (tj. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej) jeszcze przed wszczęciem postępowania w dniu 29 kwietnia 1968 r. (opinie z 25.03.1968 r. i 28.03.1968 r.),

- organ wywłaszczeniowy nie przeprowadził rozprawy o charakterze odszkodowawczym, poprzestając na omówieniu podczas rozprawy w dniu 24 maja 1968 r. wyłącznie kwestii samego wywłaszczenia nieruchomości, nie zapewnił udziału w rozprawie biegłych (gdyż tych w ogóle nie powołał).

Skarżąca podkreśliła, że przepis art. 21 ustawy z 1958 r. stanowił, że organ ustala odszkodowanie:

- na podstawie wyników rozprawy (wywłaszczeniowo-odszkodowawczej),

- po wsłuchaniu na rozprawie opinii szacunkowych, zawierających uzasadnienie, a także

- opinie szacunkowe winny być sporządzone przez biegłych powołanych przez organ wywłaszczeniowy.

Przepis ten miał charakter bezwzględnie obowiązującego i z tego powodu winien być ściśle przestrzegany przez organ wywłaszczający. Oznacza to, iż jakiekolwiek odstępstwa od jego stosowania, noszą cechy naruszenia prawa, zaś te, które zaprzeczają jego istocie, noszą cechy rażącego naruszenia prawa.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W przedmiotowej sprawie w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania zastosowanie miały przepisy: art. 8, art. 16 ust. 1, art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz.94) oraz art. 78 § 1 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczych).

Podstawą ustalenia odszkodowania były opinie biegłych Z. K. i H. K. Jednakże opinie te zostały sporządzone przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, tj. 25 marca 1968 r. i 28 marca 1968 r. i na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia. Postępowanie zostało wszczęte zawiadomieniem z 29 kwietnia 1968 r. Zatem opinie biegłych sporządzone przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie były opiniami w rozumieniu przepisów kpa. Dlatego też w rozprawie wywłaszczeniowo - odszkodowawczej nie wzięli udziału biegli powołani przez organ administracji. Powyższe stoi w oczywistej sprzeczności z przepisem art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r., gdyż wbrew obowiązkowi ustanowionemu w tym przepisie, biegli nie zostali powołani przez organ administracji prowadzący postępowanie, lecz przez podmiot, na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie, a w rozprawie, o której mowa w art. 21 ustawy, nie wzięli udziału w związku z czym strony nie mogły wysłuchać ich opinii.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że rażąco narusza prawo decyzja wywłaszczeniowa w zakresie odszkodowania wydana z naruszeniem art. 21 (por. wyroki NSA: z dnia 7 VII 2009 r., sygn. akt 1144/08; z dnia 5 XI 2009 r., sygn. akt 114/09 i z dnia 13 XI 2009 r., sygn. akt 159/09). Jest to wyraz kontynuacji linii orzeczniczej zapoczątkowanej wyrokiem Sądu Najwyższego z 4 czerwca 1998 r., sygn. akt III RN 38/98. Należy jednak zasygnalizować linię orzeczniczą zgodnie, z którą brak udziału biegłych w rozprawie administracyjnej stanowi naruszenie prawa, jednak nie można uznać go za rażące (por. wyroki NSA z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1459/07, z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 195/09). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie istota naruszenia art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. oraz art. 78 § 1 kpa (w brzmieniu wówczas obowiązującym) polega na tym, że organ w ogóle nie powołał biegłego - uniemożliwiając prawidłowe zastosowanie art. 21 ustawy z 1958 r. Oparcie się przez organy na opiniach sporządzonych przez wnioskodawcę wywłaszczenia jeszcze przed wszczęciem postępowania stanowi rażące naruszenie tego przepisu. Dodatkowo przeprowadzenie rozprawy bez udziału biegłych i brak przedstawienia uzasadnienia opinii przez biegłego na rozprawie doprowadziło do pozbawienia strony możliwości odniesienia się do istotnych dla określenia wartości nieruchomości okoliczności, co jeszcze bardziej wzmacnia ciężar opisanego naruszenia prawa. Zatem istota rażącego naruszenia art. 21 powołanej ustawy wywłaszczeniowej, nie polega na tym, czy biegły był obecny czy też nie na rozprawie, ale na tym że biegły w ogóle nie został powołany przez organ w tym postępowaniu. Tym samym prawidłowe jest stanowisko skargi, że doszło do rażącego naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Należy wskazać, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, Nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, Nr 2, poz. 91).

W rozpoznawanej sprawie weryfikowana w postępowaniu nadzorczym decyzja została wydana z tak rozumianym rażącym naruszeniem prawa (z przyczyn wyżej wskazanych), za czym przemawia oczywistość naruszenia przepisu prawa, tj. art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Decyzja ta wywołała również skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu wymagań praworządności. Jak wyżej wskazano decyzje w postępowaniu wywłaszczeniowo – odszkodowawczym oparte zostały bowiem na opiniach sporządzonych przez rzeczoznawców przed wszczęciem postępowania i działających na zlecenie podmiotu wnioskującego o wywłaszczenie, a nie na opinii biegłego powołanego przez organ w toku postępowania.

Niezasadne są argumenty podnoszone przez organ, że kwota odszkodowania wynikała z prostego równania matematycznego, a więc nie ma istotnego znaczenia na czyje zlecenie działali biegli. Należy zaznaczyć, że celem ustawodawcy było, aby w tego typu sprawach w zakresie ustalenia odszkodowania opierać rozstrzygnięcia na opinii bezstronnego biegłego i wysłuchania go na rozprawie. Takie unormowanie legislacyjne niewątpliwie dawało stronom możliwość działania w sprawie w zakresie potencjalnego kwestionowania ustaleń biegłego. Rażącym naruszeniem prawa jest samo pozbawienie strony opinii biegłego (w rozumieniu przepisów kpa).

Z przyczyn wyżej wskazanych stwierdzić należy, że postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało wadliwie. Oznacza to, że decyzje nadzorcze, odmawiające stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji wywłaszczeniowo – odszkodowawczych w częściach orzekających o odszkodowaniu, wydane zostały z naruszeniem prawa, co uzasadnia ich uchylenie. Skoro decyzje kontrolowane w postępowaniu nadzorczym w części dotyczącej przyznania odszkodowania, wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, to oznacza, że dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) , art. 152 i art. 200 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Na zasądzone koszty postępowania składają się: wpis sądowy 200 zł, koszty ustanowienia kuratora 295,20 zł, koszty zastępstwa prawnego 240 zł i kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 17 zł.