Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 763/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.
article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2013 r. M.C. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, który pobierał w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] stycznia 2014r. Utrata prawa do zasiłku nastąpiła z powodu upływu maksymalnego okresu jego przysługiwania, o czym strona została poinformowana decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r.

Decyzjami Starosty Powiatu z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz z dnia [...] lutego 2015 r. M.C. nabył prawo do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie w okresie odbywania stażu odpowiednio od [...] sierpnia 2014 r. do [...] stycznia 2015 r. oraz od [...] marca 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r.

Status osoby bezrobotnej M.C. utracił z dniem [...] sierpnia 2015 r. z powodu podjęcia zatrudnienia, co zostało stwierdzone decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Pismem z dnia [...] września 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział poinformował PUP, że M.C. w okresie od [...] stycznia 2014 r. do [...] lutego 2014 r. oraz od [...] marca 2014 r. do [...] marca 2014 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia przy jednoczesnym podleganiu ubezpieczeniu społecznemu i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba bezrobotna pobierająca zasiłek dla bezrobotnych.

W związku z powyższym Starosta Powiatu decyzją z dnia [...] października 2015 r. - wydaną w postępowaniu wznowieniowym - uchylił powyższą decyzję z [...] sierpnia 2015 r. i orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2014 r. z powodu podjęcia zatrudnienia.

Kolejnym pismem z dnia [...] października 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował PUP, że M.C. podlegał ubezpieczeniu społecznemu i ubezpieczeniu zdrowotnemu, tym razem jednak z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę w okresie od [...] października 2013 r. do [...] października 2013 r.

W związku z tym Starosta Powiatu decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. uchylił decyzję z dnia [...] października 2015 r. i orzekł, że M.C. traci status osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2013 r. z powodu podjęcia zatrudnienia. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Wojewoda stwierdził nieważność powyższej decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2015 r.

W ponownie wszczętym postępowaniu wznowieniowym decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Starosta Powiatu uchylił decyzję [...] października 2015 r. i orzekł, że z powodu podjęcia zatrudnienia strona traci status osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2013 r. W wyniku wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Wojewoda utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty Powiatu.

Ponadto organ I instancji, na skutek wznowienia postępowania, w dniu [...] maja 2017 r. wydał następujące decyzje dotyczące M.C.:

- znak: [...] uchylającą decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...] w sprawie utraty prawa do zasiłku od dnia [...] stycznia 2014 r. i orzekającą o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] października 2013 r. z powodu podjęcia zatrudnienia;

- znak: [...] uchylającą decyzję Starosty z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] w sprawie przyznania prawa do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu, od dnia [...] sierpnia 2014 r. i orzekającą o nienabyciu prawa do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu, od dnia [...] sierpnia 2014 r. z powodu niespełniania wymogów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;

- znak: [...] uchylającą decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...] stycznia 2015 r. i umarzającą postępowanie w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...] stycznia 2015 r.;

- znak: [...] uchylającą decyzję Starosty z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] w sprawie przyznania prawa do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu, od dnia [...] marca 2015 r. i orzekającą o nienabyciu prawa do stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie, w okresie odbywania stażu, od dnia [...] marca 2015 r.;

- znak: [...] uchylającą decyzję Starosty z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...] w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...] sierpnia 2015 r. i umarzającą postępowanie w sprawie utraty prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu z dniem [...] sierpnia 2015 r.

Powyższe decyzje stały się ostateczne.

W przedstawionych powyżej okolicznościach sprawy Starosta Powiatu w dniu [...] lipca 2017 r. wydał - na podstawie art. 9 ust. 7, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1, art. 76 ust. 1, art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 - określanej dalej jako u.p.z.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - określanej dalej jako k.p.a.) - decyzję znak: [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez M.C. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] października 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. w kwocie 1.448,80 zł brutto, stypendium stażowego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego za okres od [...] sierpnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. w kwocie 4.687,80 zł brutto oraz stypendium stażowego ze środków Funduszu Pracy za okres od [...] marca 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. w kwocie 5.020,30 zł brutto, czyli w łącznej kwocie zwrotu w wysokości 11.156,90 zł brutto.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący otrzymał zasiłek dla bezrobotnych za okres od [...] października 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. w kwocie 258,70 zł brutto w dniu [...] listopada 2013 r., w kwotach 517,40 zł brutto w dniach [...] grudnia 2013 r. i [...] stycznia 2014 r. oraz w kwocie 155,30 zł brutto w dniu [...] lutego 2014 r. Ponadto skarżący pobrał w dniu [...] września 2014 r. kwotę 698,20 zł brutto oraz kwoty 997,40 zł brutto w dniach [...] października 2014 r., [...] listopada 2014 r., [...] grudnia 2014 r. i [...] grudnia 2014 r. tytułem stypendium stażowego za okres od [...] sierpnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. oraz kwoty 997,40 zł w dniach [...] kwietnia 2015 r., [...] maja 2015 r., [...] czerwca 2015 r., [...] lipca 2015 r., [...] sierpnia 2015 r. i kwotę 33,30 zł brutto w dniu [...] września 2015 r. tytułem stypendium stażowego za okres od [...] marca 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r.

Zdaniem organu I instancji w związku z podjęciem zatrudnienia z dniem [...] października 2013 r. strona naruszyła przepisy u.p.z., gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy za osobę bezrobotną uważa się osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej. Fakt wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę strona potwierdziła w oświadczeniu z dnia [...] listopada 2015 r. oraz przedkładając umowę o pracę tymczasową. Natomiast prawo do zasiłku, stypendium stażowego, jak i innych instrumentów rynku pracy, mogą mieć zastosowane wyłącznie w stosunku do osób posiadających status osoby bezrobotnej w rozumieniu u.p.z.

Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 u.p.z. Starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. O utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2013 r. z powodu podjęcia zatrudnienia orzeczono stronie decyzją znak: [...] z dnia [...] stycznia 2017 r.

Organ ponadto wskazał, iż na podstawie art. 74 u.p.z. bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku, przy czym określenie "zawiadomić" nie odnosi się wyłącznie do osobistego stawiennictwa w urzędzie pracy. Strona może to uczynić, chociażby telefonicznie bądź przy pomocy innych środków przekazu. M.C. w odwołaniu wskazał, że chciał wyrejestrować się z urzędu pracy w związku z podjęciem zatrudnienia, jednak nie miał świadomości, kiedy dokładnie powinien był to zrobić. Organ podkreślił, że strona rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy, w dniu [...] lipca 2013 r., została pouczona o swoich prawach i obowiązkach wynikających z rejestracji w urzędzie jako osoba bezrobotna i podpisała jeden egzemplarz "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", z którym zobowiązała się zapoznać i przestrzegać. Zatem organ miał uzasadnione prawo pozostawać w zaufaniu do wagi podpisu składanego przez stronę. Ponadto strona otrzymała jeden egzemplarz powyższej informacji. W rozdziale IV pkt 8 wspomnianej informacji znajdziemy pouczenie, które mówi, że "bezrobotny jest zobowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej Natomiast w rozdziale II pkt 1 i pkt 2 tejże informacji znajduje się zapis, że "status bezrobotnego ma osoba, która nie jest zatrudniona, tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą (...), innej pracy zarobkowej, tzn. nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło (...)". Dlatego też w ocenie organu bezzasadne wydaje się twierdzenie strony, iż była nieświadoma tego obowiązku powiadomienia urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia.

Dodatkowo strona dnia [...] sierpnia 2014 r., jak i dnia [...] lub 2015 r. przyjęła do wiadomości i podpisała oświadczenie bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu, z którego wynika, iż zapoznała się z przepisami u.p.z., a także z treścią rozporządzenia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z. za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W przedmiotowej sprawie okolicznością powodującą ustanie prawa do pobierania świadczenia, było podjęcie przez stronę zatrudnienia od dnia [...] października 2013 r. O prawidłowym pouczeniu strony świadczy jej podpis pod "Informacją dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" z dnia [...] lipca 2013 r. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, iż treść przekazanych M.C. pouczeń, związanych z prawami i obowiązkami bezrobotnego, sformułowano w sposób zrozumiały i niewymagający dokonywania jakichkolwiek zabiegów interpretacyjnych, co prowadzi do wniosku, że strona miała świadomość ciążącego na niej obowiązku poinformowania PUP o podjęciu pracy zarobkowej, jako okoliczności powodującej utratę statusu osoby bezrobotnej, jak również o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, udzielanych jedynie osobom posiadającym taki status. Organ zauważył, że pomimo wielokrotnego zgłaszania się w urzędzie pracy w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2015 r. strona przemilczała fakt podjęcia zatrudnienia w dniu [...] października 2013 r. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby w czasie odbierania pouczenia o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, ani w czasie późniejszym strona zgłaszała organowi, że nie rozumie pojęcia bezrobotny, obowiązków bezrobotnego i konsekwencji ich niedotrzymania.

Wobec tego organ stwierdził, że pouczenie strony nastąpiło w sposób prawidłowy i mając na uwadze powołany art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z. uznał, że wypłacone stronie świadczenie w łącznej kwocie 11 156,90 zł (brutto) jest świadczeniem nienależnie pobranym. Jednocześnie organ przytoczył treść art. 76 ust. 1 u.p.z., zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zatem żądanie zwrotu wymienionej kwoty jest zasadne.

Od powyższej decyzji M.C. wniósł odwołanie, w którym wskazał iż nie miał świadomości, że wymienione świadczenia pobierał nienależnie oraz że podejmując tak krótkie okresy zatrudnienia powinien był zgłosić to do urzędu pracy. Przy czym wniósł o uwzględnienie okoliczności, iż po wskazanych krótkotrwałych okresach zatrudnienia spełniałby warunki do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Jednocześnie podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a konieczność zwrotu pobranych świadczeń mogłaby pozbawić go niezbędnych środków utrzymania.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji stwierdził, że pobrane przez skarżącego świadczenia są nienależne, gdyż wypłacone zostały mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do ich pobierania. Jednocześnie zdaniem organu bezsporna jest okoliczność, że strona, jako osoba pobierająca to świadczenie, była pouczona o okolicznościach powodujących ich utratę. Okolicznością powodującą ustanie prawa do pobierania zasiłku było to, że w dniu [...] października 2013 r. M.C. podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę tymczasową, co skutkowało utratą statusu osoby bezrobotnej, ponieważ w świetle obowiązujących przepisów "bezrobotny" oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.).

Ponadto organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie bez znaczenia jest fakt, że odwołujący pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, albowiem przedmiotowe postępowanie ma na celu ustalenie, czy pobrany przez stronę zasiłek dla bezrobotnych oraz stypendia stażowe stanowią świadczenie nienależne. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie analizuje w tym postępowaniu sytuacji finansowej i rodzinnej strony. Taka analiza dokonywana jest w postępowaniu umorzeniowym, które wszczynane jest na wniosek strony po zakończeniu postępowania o obowiązku zwrotu nienależnych świadczeń. Jako bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Dodatkowo organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie żądania zwrotu należności. Zgodnie bowiem z art. 76 ust. 3 u.p.z. roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od ich wypłaty. Natomiast zgodnie z ust. 5 powyższego przepisu w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-4 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia. Wojewoda odwołując się do art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego uznał, iż doszło do przerwania biegu przedawnienia poprzez zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z dnia [...] grudnia 2015 r., doręczone stronie w dniu 21 grudnia 2015 r., a więc żeby uznać, że nastąpiło przedawnienie roszczeń wypłata świadczeń winna nastąpić przed 15 grudnia 2012 r., natomiast żądane świadczenia zostały wypłacone stronie po dniu [...] października 2013 r.

Na powyższą decyzję Wojewody M.C. złożył skargę, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż stanowisko organu jest dla niego krzywdzące i w żadnej mierze nie jest proporcjonalne do popełnionego uchybienia, co najmniej w zakresie uznania przez organy, że nienależnie pobranymi świadczeniami były stypendia za okres odbytych staży. Skarżący wyjaśnił, że okresy podejmowanego zatrudnienia były bardzo krótkie i tylko jedna z umów była umową o pracę, zaś wskazana przez organy przyczyna utraty statusu osoby bezrobotnej dotyczy trzech krótkich okresów, z których ostatni zakończył się na długo przed rozpoczęciem odbywania pierwszego ze staży. Wskazał także, że odbywanie stażu jest okolicznością faktyczną i nawet w przypadku uchylenia decyzji dotyczącej statusu osoby bezrobotnej, nie da się uchylić skutku w postaci odbycia stażu, za który przecież należy się stypendium. Skarżący wyjaśnił, iż nie miał świadomości, że świadczenia pobiera nienależnie. Powołał się także na swoją trudną sytuację finansową, niskie dochody, co powoduje, iż konieczność zwrotu pobranych świadczeń mogłaby pozbawić go niezbędnych środków utrzymania.

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Go 1153/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody w zakresie w jakim utrzymuje w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w części dotyczącej obowiązku zwrotu przez M.C. nienależnie pobranych stypendiów stażowych i określenia łącznej kwoty zwrotu, natomiast w pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z., to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinione zaniechania). Oznacza to, iż w przypadku "świadczenia nienależnie pobranego" jego pobraniu towarzyszyło zawinione działanie beneficjenta, który działając w złej wierze, miał świadomość nienależności pobrania. Wymaga to od organu wykazania w postępowaniu dowodowym negatywnego zachowania skarżącego, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., I OSK 2244/16, wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2009 r., I OSK 1034/08). Sąd wskazał, że dla wydania decyzji zobowiązującej skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, konieczne było ustalenie przesłanki obiektywnej, polegającej na tym, iż świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkującej utratą prawa do jego pobierania oraz przesłanki subiektywnej polegającej na tym, iż po pierwsze w sposób prawidłowy skarżący został pouczony o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym także o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń oraz po drugie, że skarżący miał - przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby z jego wiedzą, wykształceniem - świadomość, iż podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których ma obowiązek zawiadomić urząd pracy, stanowi okoliczność skutkującą utratą statusu osoby bezrobotnej, natomiast świadczenie pobierane za okres, za który nie spełnia warunków osoby bezrobotnej należy uznać za nienależnie pobrane.

W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie uznały, iż w przypadku skarżącego zachodzi przypadek nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 76 ust. 1 pkt 1 u.z.p. w postaci zasiłku dla bezrobotnych, odmiennie natomiast należało ocenić prawidłowość decyzji w zakresie dotyczącym obowiązku zwrotu stypendiów stażowych pobranych przez skarżącego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego za okres od [...] sierpnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. w kwocie 4.687,80 zł brutto oraz stypendium stażowego ze środków Funduszu Pracy za okres od [...] marca 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. w kwocie 5.020,30 zł brutto. Zdaniem Sądu w odniesieniu do tych świadczeń zastosowanie art. 76 ust. 2 pkt 1 u.p.z. nie było prawidłowe. Przepis ten bowiem dotyczy świadczenia, które jest bezrobotnemu wypłacane, pomimo ustania prawa do jego pobierania. Przepis ten odnosi się zatem do sytuacji, w której bezrobotnemu zasadnie przyznano świadczenie pieniężne, jednak w okresie jego pobierania pojawiły się okoliczności powodujące ustanie prawa do jego otrzymywania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2017 r., II SA/Bd 453/17). W przypadku powyższych stypendiów stażowych taka sytuacja nie miała miejsca, gdyż podjęcie zatrudnienia i związana z tym utrata statusu bezrobotnego nastąpiła na długo przed przyznaniem powyższych świadczeń. W tego rodzaju przypadku może mieć zastosowanie przepis art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z. stanowiący, iż za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły dostatecznie czy w sprawie zaistniały podstawy do uznania pobranych przez skarżącego stypendiów za świadczenia pobrane nienależnie. Brak w aktach ustaleń odnośnie świadomości skarżącego o wprowadzeniu organów w błąd. Dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd istotne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma tego, że fakty, które zataiła bądź co do których poświadczyła nieprawdę były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, jak również szczegółowe wykazanie na czym polegało świadome wprowadzenie organu w błąd przez skarżącego. W tym zakresie należało przede wszystkim wnikliwiej ocenić treść i sposób przedstawienia pouczeń (możliwość ich zrozumienia) oraz późniejsze zachowanie skarżącego. Mając na uwadze konieczność uwzględnienia subiektywnej przesłanki, konieczne jest zindywidualizowanie oceny organu do okoliczności danej sprawy, dla którego pożądane jest przesłuchanie bezrobotnego, aby jednoznacznie ustalić świadomość negatywnego działania i jego skutków oraz intencje ("winę") strony. Sąd zwrócił uwagę, że w przeciwieństwie do nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnych, stan prawny w odniesieniu do pobranych przez skarżącego zasiłków stażowych jest zdecydowanie bardziej skomplikowany, co może mieć znaczenie dla przypisania skarżącemu świadomego wprowadzenia w błąd organu. Analiza bowiem przepisów u.p.z. wskazuje, że do zrekonstruowania normy prawnej, w myśl której bezrobotny skierowany do odbycia stażu i otrzymujący z tego tytułu stypendium, jest obowiązany w razie podjęcia nawet wcześniej i zakończenia zatrudnienia do zwrotu pobranego stypendium, jako świadczenia nienależnego, niezbędna jest wykładnia następujących przepisów ustawy: art. 2 ust. 1 pkt 2 (zawierającego definicję bezrobotnego), art. 53 ust. 1 (stwierdzającego, iż bezrobotnego można skierować do odbycia stażu), art. 53 ust. 6 (wskazującego, iż bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium), art. 76 ust. 1 (przewidującego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia) i art. 76 ust. 2 pkt 2 (zawierającego definicję nienależnie pobranego świadczenia). Dopiero w rezultacie wykładni powołanych wyżej przepisów u.p.z. można wyprowadzić normę prawną stanowiącą, że jeżeli bezrobotny skierowany do odbycia stażu podjął wcześniej zatrudnienie, o czym nie poinformował organu, to przestaje spełniać warunek z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., co skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Skoro stypendium w okresie odbywania stażu przysługuje tylko bezrobotnemu (co wynika z treści art. 53 ust. 6 u.p.z.), to tym samym nie przysługuje ono osobie, która nie ma tego statusu. Jeżeli pomimo to osoba nie mająca statusu bezrobotnego pobiera to stypendium, to staje się ono wówczas świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z., objętym obowiązkiem zwrotu.

W ocenie Sądu zrekonstruowanie powyższej normy z udzielonych pouczeń w chwili rejestracji jest niewątpliwie trudne, co organ winien wziąć pod uwagę dokonując oceny spełnienia przesłanek z art. 76 ust. 2 pkt 2 u.z.p. Nie bez znaczenia Sąd uznał fakt, iż sporne świadczenia stażowe zostały przyznane skarżącemu po upływie odpowiednio 13 i 20 miesięcy od udzielenia pouczeń w chwili rejestracji. Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie zasadnie wskazuje się, iż trudno wymagać od osoby bezrobotnej, aby zapoznając się z informacją wręczoną wraz ze skierowaniem do odbycia stażu, miała na względzie treść bardzo obszernego pouczenia otrzymanego na długo wcześniej w związku z uznaniem jej za osobę bezrobotną i następnie na tej podstawie miała orientację co do ciążących na niej obowiązków. Osoba kierowana do odbycia stażu powinna otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną, zwłaszcza odnośnie tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją, jak obowiązek zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 maja 2016 r., II SA/Lu 378/16). Wprawdzie organ I instancji wskazuje, iż strona w chwili skierowania na staż przyjęła do wiadomości i podpisała oświadczenie bezrobotnego skierowanego do odbycia stażu, z którego wynika, iż zapoznała się z przepisami u.p.z., a także z treścią rozporządzenia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych, jednakże w aktach administracyjnych tego rodzaju oświadczeń brak. Znajdujące się w aktach skierowania nie zawierają powyższych oświadczeń, nadto samo oświadczenie o zapoznaniu się z powołanymi aktami prawnymi zdaniem Sądu jest niewystarczające. Pozostałe zarzuty zawarte w skardze Sąd uznał za niezasadne. W przypadku uznania przez organy, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym z uwzględnieniem rozważań i podniesionych okoliczności, że stypendium stanowi świadczenie pobrane przez skarżącego nienależnie, w rozumieniu przepisu art. 76 u.p.z, będzie on zobligowany do jego zwrotu, pomimo niekwestionowanego odbycia stażu.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. uzyskał walor prawomocności.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] lipca 2017 r. orzekającą o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendium stażowego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w zakresie wskazanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Go 1153/17 odnośnie obowiązku zwrotu przez M.C. nienależnie pobranych stypendiów stażowych i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

W dniu [...] czerwca 2018 r. w PUP M.C. złożył wyjaśnienia na okoliczność świadomego wprowadzenia organu w błąd co do spełnienia ustawowych warunków przyznania stypendium stażowego. Strona oświadczyła, że w dniu rejestracji otrzymała prawa i obowiązki, które podpisała oraz z którymi się zapoznała. M.C. wskazał, że zdawał sobie sprawę iż powinien poinformować organ o podjęciu zatrudnienia, jednak nie mógł tego uczynić, ponieważ nie otrzymał zgody na wyjście z pracy. Według twierdzeń strony, nie był świadomy tego, że niepoinformowanie Urzędu o krótkotrwałym zatrudnieniu było istotne dla późniejszego skierowania na staż.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Starosta Powiatu zobowiązał M.C. do zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego za okres od [...] sierpnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. w kwocie 4. 687, 80 zł brutto oraz nienależnie pobranego stypendium stażowego za okres od [...] marca 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. w kwocie 5.020, 30 zł, czyli w łącznej kwocie 9. 708, 10 zł.

Powołując się na przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 53 ust. 1 i ust. 6 oraz art. 76 ust. 2 pkt 2 u.pz. organ stwierdził, że skoro do odbywania stażu i do otrzymywania z tego tytułu stypendium może być skierowana tylko osoba bezrobotna, to utrata tego statusu prawnego oznacza utratę wszelkich związanych z tym świadczeń, w tym stypendiów stażowych. Zatem skarżący, który [...] pażdziernika 2013 r, utracił status bezrobotnego, nie mógł uzyskać prawa do stypendium stażowego we wskazanym okresie. Stypendium zostało stronie wypłacone pomimo braku ku temu podstaw. W ocenie organu skarżący świadomie wprowadził w błąd organ co do okoliczności istotnych do posiadania przez nia uprawnień bezrobotnego. Mimo wielokrotnego zgłaszania się w PUP przemilczał fakt zatrudnienia. Skarżący otrzymał wymagane pouczenia o obowiązkach osoby bezrobotnej. Pouczenia udzielone skarżącemu były prawidłowe i czytelne, informacje były pełne, jasne i niewymagające dokonywania interpretacji. Wobec treści udzielonych pouczeń skarżący miał świadomość co należy rozumieć pod pojęciem nienależnego świadczenia oraz skutkach i przyczynach, a także możliwości powstania takiej sytuacji. Organ zauważył, że stosunkowo krótki okres czasu pomiędzy udzielonymi skarżącemu pouczeniami ([...] lipca 2013 r.), a zdarzeniami w postaci podjęcia zatrudnienia ([...] pażdziernika 2013 r.), a także wyższe wykształcenie strony, poziom intelektualny, stan zdrowia oraz wiek wskazują, że M.C. miał świadomość obowiązku zawiadomienia PUP o podjęciu zatrudnienia konsekwencjach wpływających na statusu bezrobotnego i związanych z tym statusem świadczeń.

Od powyższej decyzji M.C. wniósł odwołanie. Skarżący wskazał, że wbrew twierdzeniom organu, nie miał świadomości jakie znaczenie ma niepoinformowanie organu o podjęciu zatrudnienia oraz, że stanowi to wprowadzenie organu w błąd. Podniósł, że nie miał świadomości negatywnego działania w tym zakresie oraz jego skutków. Skarżący zauważył, że stypendia zostały mu przyznane odpowiednio 13 i 20 miesięcy od udzielenia pouczeń w chwili rejestracji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Wojewoda utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawarte w decyzji I inst.

Od decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r. D.C. wniósł skargę. Skarżący podniósł, że stypendium stażowe pobierał w dobrej wierze i nie miał świadomości jakie znaczenie ma brak poinformowania organu o podjęciu zatrudnienia, ani również, że może to stanowić wprowadzenie organu w błąd. Wskazał na brak świadomości negatywnego działania w tym zakresie. Skarżący stwierdził, że pouczenia nie obejmowały wszystkich zapisów normujących jego sytuację prawną oraz nie były dla niego na tyle jasne i zrozumiałe, aby na ich podstawie mieć orientację co do ciążących na nim obowiązków, których zaniedbanie skutkuje sankcją zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego. Wskazał, że stypendia przyznane mu zostały odpowiednio 13 i 20 miesięcy od udzielenia pouczeń w chwili rejestracji, nadto podniósł że zatrudniony był na bardzo krótkie okresy czasu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem - nie zaś pod kątem słuszności i celowości. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia.

Na wstępie wskazać trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] czerwca 2018 r. o obowiązku zwrotu przez M.C. nienależnie pobranego stypendium stażowego za okres od [...] sierpnia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. oraz za okres od [...] marca 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r., w łącznej kwocie 9 708,10 zł. Dla przypomnienia – w części orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych - decyzja stała się ostateczna i prawomocna.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należy uwzględnić okoliczność, że sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Go 1153/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendium stażowego w zakresie w jakim utrzymuje w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] w części dotyczącej obowiązku zwrotu przez M.C. nienależnie pobranych stypendiów stażowych i określenia łącznej kwoty zwrotu, natomiast w pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił.

W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy oraz orzekający aktualnie Sąd Wojewódzki są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym wyroku WSA. Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.

Przez ocenę prawną, o której mowa w przywołanym przepisie, powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 153, WK 2016). W orzecznictwie podkreśla się, że rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych m.in. z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1350/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 332/13, oba orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA).

Dodać ponadto należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis tej regulacji polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, op. cit., Komentarz do art. 170).

Przypomnieć zatem trzeba stanowisko wyrażone przez WSA, który uznał, że przy ocenie pobranego przez skarżącego stypendium jako świadczenia nienależnie pobranego, należy uwzględnić wszystkie okoliczności, które mogą świadczyć o świadomym wprowadzeniu organu w błąd. Sąd wskazał, że w aktach brak jest ustaleń odnośnie świadomości skarżącego o wprowadzeniu organu w błąd. Sąd podniósł, że dla ustalenia tej okoliczności istotne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma tego, że fakty które zataiła bądź co do których poświadczyła nieprawdę były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia, nadto konieczne jest szczegółowe wykazanie na czym polegało świadome wprowadzenie organu w błąd przez skarżącego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełnił materiał dowodowy poprzez przyjęcie od skarżącego wyjaśnień w dniu [...] czerwca 2018 r. Analizując treść złożonych przez skarżącego wyjaśnień zauważyć przyjdzie, że w istocie nie wpłynęły one zasadniczo na ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności, o których mowa w przepisach prawa materialnego oraz wskazanych w w.w. wyroku. Skarżący potwierdził poczynione wcześniej ustalenia, iż zdawał sobie sprawę z obowiązku poinformowania organu o fakcie podjęcia zatrudnienia, jednak nie był świadomy że podjęcie krótkoterminowego zatrudnienia jest istotne dla późniejszego skierowania na staż.

Nie budzi wątpliwości, że konsekwencją utraty statusu osoby bezrobotnej jest utrata praw jakie ustawodawca przypisuje osobie zarejestrowanej jako osoba bezrobotna. Należy mieć jednak na uwadze, co podkreślał Sąd w w.w. wyroku z dnia 1 lutego 2018 r., iż dla uznania iż dane świadczenie zostało pobrane nienależnie konieczne jest wykazanie spełnienia dodatkowych okoliczności (subiektywnych), z których będzie wynikać że osoba pobierająca świadczenie świadomie wprowadziła organ w błąd co do jej uprawnień do danego świadczenia.

W myśl art. 76 ust. 1 u.p.z. osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Stosownie do treści ust. 2 pkt 2 art. 76 za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 20 pażdziernika 2017 r. sygn. akt I OSK 139/16, w którym Sąd stwierdził, że błędne jest automatyczne przyjęcie, że wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej (np. umowy zlecenia) w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej powoduje konieczność uchylenia decyzji o przyznaniu stypendium i o odmowę jego przyznania. Obowiązujące przepisy nie dają podstaw do zastosowania przez organ nieuzasadnionego "automatyzmu", poprzez orzeczenie o wstecznym pozbawieniu przyznanego mocą ostatecznej decyzji prawa do świadczenia.

W orzecznictwie podkreśla się, że jedynie w przypadku wykazania świadomego działania, czyli działania ukierunkowanego na pobranie świadczenia, które w danym stanie faktycznym nie powinno być przyznane, lub przynajmniej godzenie się przez beneficjenta na taką sytuację, uzasadnione jest orzeczenie o zwrocie świadczenia. Należy mieć przy tym na uwadze znaczą dolegliwość sankcji jaką stanowi obowiązek zwrotu pobranego stypendium. Interpretując przytoczony powyżej przepis ustawy o promocji zatrudnienia należy uwzględnić zasadę proporcjonalności ograniczania praw jednostki. W myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

W wyroku z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1876/17 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego w powiązaniu z zasadą działania w zaufaniu do organów powinno przeważać nad zasadą legalizmu i praworządności, gdyż w przeciwnym razie konstytucyjna wartość w postaci zabezpieczenia społecznego nie mogłaby zostać zrealizowana z powodu okoliczności nie mających większego znaczenia dla statusu skarżącej jako bezrobotnej, która na dodatek działała w zaufaniu do organu publicznego. W przeciwnym razie zasady proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej zostałyby zachwianiu.

Powyższe uwagi mają na celu zasygnalizowanie, że przepis prawa materialnego stanowiący podstawę nałożenia określonej sankcji, a jest nią obowiązek zwrotu stypendium stażowego, powinien być poddawany interpretacji ścieśniającej, a nie rozszerzającej.

Rację ma organ twierdząc, że dla oceny świadomego działania istotne znaczenie ma kwestia prawidłowego pouczenia osoby rejestrującej się jako bezrobotna. W badanej sprawie należy mieć na uwadze, że pouczenie o prawach i obowiązkach osoby posiadającej status osoby bezrobotnej udzielone zostały skarżącemu w dniu [...] lipca 2013 r., podjęcie przez skarżącego zatrudnienia nastąpiło w okresach: [...] pażdziernika 2013 r. - [...] pażdziernika 2013 r. oraz [...] marca 2014 r. – [...] marca 2014., natomiast stypendium zostało przyznane za odbycie stażu w okresach: od [...] sierpnia 2014 r. do [...] grudnia 2014r. oraz od [...] marca 2015r. do [...] sierpnia 2015r. Z przedstawionej chronologii wynika, że pomiędzy udzieleniem skarżącemu pouczenia o obowiązkach osoby bezrobotnej, a przyznaniem mu stypendium stażowego upłynął dość znaczny okres czasu, która to okoliczność również winna być brana pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanki świadomego wprowadzenia organu w błąd.

Oceniając stan sprawy należy mieć nadto na uwadze, że w postępowaniu związanym ze statusem osoby bezrobotnej nie jest wyłączona zasada zaufania do organu administracyjnego (art. 8 kpa). Skoro organ kieruje daną osobę na staż, to uzasadnione i w pełni racjonalne jest przekonanie tej osoby o spełnieniu wszystkich wymaganych warunków dla skorzystania z tej formy zatrudnienia. Obarczenie obywatela obowiązkiem weryfikowania działań organów administracji pod kątem legalności jest oczywistym zaprzeczeniem zasady zaufania do Państwa. Zdaniem Sądu trudno wymagać od osoby bezrobotnej, aby zapoznając się z informacją wręczoną wraz ze skierowaniem do odbycia stażu, miała na względzie treść bardzo obszernego pouczenia otrzymanego wcześniej w związku z uznaniem jej za osobę bezrobotną i następnie na tej podstawie miała orientację co do ciążących na niej obowiązków. Osoba kierowana do odbycia stażu powinna zatem otrzymać nowe pouczenie o swoich prawach i obowiązkach w pełnym zakresie, obejmującym wszystkie przepisy normujące jej sytuację prawną, zwłaszcza odnośnie do tych obowiązków, których zaniedbanie skutkuje tak poważną sankcją, jak obowiązek zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Po 948/17).

Mając to wszystko na uwadze należało stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy (pomimo jego uzupełnienia ) nie daje podstaw do przyjęcie, że stypendium stażowe zostało skarżącemu wypłacone w okolicznościach opisanych w art. 76 ust. 2 pkt 2 u.p.z., czyli w sytuacji świadomego wprowadzenia organu w błąd co do istotnych dla sprawy okoliczności.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja została uchylona.