Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 1860/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska Zofia Przegalińska (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. W., P. S., R. S. - wspólników spółki cywilnej D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 8 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 412/13 w sprawie ze skargi D. W., P. S., R. S. - wspólników spółki cywilnej D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, objętym skargą kasacyjną wyrokiem, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę D. spółki cywilnej na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Naczelnik Urzędu Celnego we W. decyzją z dnia 7 listopada 2012 r., działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: Ordynacja podatkowa lub O.p.), art. 3 ust. 1 i 2, art. 100 ust. 1 pkt 2, ust. 4, art. 101 ust. 2 pkt 1, art. 102 ust. 1, art. 104 ust. 1 pkt 2, art. 104 ust. 12, art. 105, art. 106 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (j.t.: Dz. U. z 2011 r. Nr 108, poz. 626 ze zm.; dalej: u.p.a.) określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu w wysokości 723 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę na tę decyzję wskazał m.in. że istotą sporu w sprawie jest, czy F. U. był należycie umocowany do reprezentowania spółki cywilnej w postępowaniu podatkowym.

Sąd wyjaśnił, że podatnikiem, a zarazem i stroną postępowania przed organami podatkowymi w zakresie podatku akcyzowego, jest spółka cywilna, a nie jej wspólnicy. Wynika to z literalnego brzmienia art. 102 ust. 1 u.p.a., w myśl którego podatnikiem akcyzy od samochodów osobowych jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która dokonuje czynności, o których mowa w art. 100 ust. 1 lub 2 (w tym nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym). W ocenie Sądu, spółka cywilna, ze względu na swoją formę organizacyjno-prawną (spółka osobowa) jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej i na gruncie podatku akcyzowego to na niej ciąży obowiązek z tego tytułu. W kwestii natomiast prowadzenia spraw spółki cywilnej, a przede wszystkim jej reprezentowania przed organami podatkowymi, należało – zdaniem Sądu – odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego i odczytując przepis art. 866 k.c. w związku z art. 865 § 1 i 2 k.c., stwierdzić, że jeżeli umowa spółki cywilnej nie stanowi inaczej, spółka może być reprezentowana w sprawach nieprzekraczających zwykłego zarządu przez każdego wspólnika, o ile nie nastąpi sprzeciw któregokolwiek ze wspólników przed zakończeniem takiej sprawy, gdyż reprezentacja ta odbywa się w granicach upoważnienia ustawowego.

W ocenie Sądu, zestawienie postanowień umowy spółki z 5 stycznia 2010 r. prowadzi do wniosku, że każdy ze wspólników spółki, w tym D. W., miał prawo reprezentowania spraw spółki, obejmujących zobowiązania lub wydatki do kwoty 300.000 zł. Tym samym, każdy ze wspólników uzyskał prawo do samodzielnego reprezentowania spółki i wykonywania czynności w postępowaniu podatkowym w jej imieniu, w tym także udzielenia pełnomocnictwa w takim zakresie, w jakim był uprawniony do reprezentowania spraw spółki. Odnosząc się do treści pełnomocnictwa udzielonego przez D. W. F. U. "w sprawie wszczętej przez Naczelnika Urzędu Celnego (...) dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu (...)", WSA wskazał, że organ podatkowy wezwał pełnomocnika do potwierdzenia zapisu zawartego w pełnomocnictwie, wyjaśniając jednocześnie, że postępowanie zostało wszczęte wobec spółki. Pełnomocnik w odpowiedzi oświadczył, że pełnomocnictwo obejmuje reprezentowanie podatnika i zostało udzielone w imieniu spółki. Jakkolwiek więc wezwanie powinno być skierowane do spółki (choć w przekonaniu Sądu z uwagi na treść pełnomocnictwa takie wezwanie nie było konieczne) nie zaś jej pełnomocnika, to wspomniane naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Reasumując, w ocenie Sądu I instancji F. U. był prawidłowo umocowany przez D. W. do reprezentowania spółki w postępowaniu, a w konsekwencji strona nie została pozbawiona udziału w tym postępowaniu i nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania podatkowego określona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p.

W skardze kasacyjnej D. W., P. S., R. S. – wspólnicy spółki cywilnej D. zaskarżyli wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm.

Wyrokowi zarzucono m.in. naruszenie przepisów:

- postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., poprzez to, że sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie uchylił zaskarżonej decyzji i nie dostrzegł istnienia przesłanki do wznowienia postępowania polegającej na tym, że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię umowy spółki cywilnej w zakresie § 7 pkt. 5 umowy, art. 65 § 1 k.c. poprzez błędną wykładnię pełnomocnictwa udzielonego F. U. przez D. W., art. 96 k.c. i art. 103 § 1 k.c. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że F. U. był należycie umocowany do występowania w imieniu Spółki.

Dyrektor Izby Celnej we W. w piśmie procesowym stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne), o którym mowa w tym przepisie występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii.

Przez zagadnienie wstępne należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (vide wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05). Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym również przed Trybunałem Stanu – vide postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 278/11 oraz Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej – vide np. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 278/11) oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte.

Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, w której autor skargi kasacyjnej konsekwentnie twierdzi, że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu podatkowym i wykazuje w podstawie skargi kasacyjnej naruszenie art. 240 § 1 pkt 4 O.p.. Dla ustalenia przesłanek określonych w tym przepisie niezbędnym jest przesądzenie, czy stroną postępowania podatkowego w podatku akcyzowym jest spółka cywilna czy wspólnicy tej spółki. To z kolei zagadnienie jest przedmiotem wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2015 r. o podjęcie uchwały wyjaśniającej w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 36 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a.: "Czy w rozumieniu art. 13 ust. 1 oraz art. 102 ust. 1-3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym podatnikiem jest spółka cywilna, czy jej wspólnicy?". Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt I GPS 1/15.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił z urzędu postępowanie do czasu podjęcia uchwały wyjaśniającej wskazane w pytaniu wątpliwości prawne.