Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 526/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153,135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej postanowienia o podjęciu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , działając na podstawie art. 2, art. 17, art. 18 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.), a także art. 145 § 1 pkt 3 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: Kpa) – po rozpatrzeniu wniosku M. D. , (dalej także strona, skarżący) o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] – odmówiło jego uchylenia.

Argumentując rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu, w których ramach odnotował, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej jego postanowienia z dnia [...] r. nr [...] o podjęciu na wniosek strony zawieszonego postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r. nr [...]. Przypomniał także, że pismem z dnia 5 stycznia 2018 r. strona zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] wskazując, że w okresie od 15 listopada do 1 grudnia 2017 r. Kolegium wydało jedną decyzję i trzy postanowienia wzajemnie się wykluczające. Jej zdaniem członek Kolegium M.K. w sprawie postanowienia z dnia [...] r. nr [...]była wyłączona z orzekania, (ex lege) z mocy prawa. W dniu 4 stycznia 2018 r. złożyła kolejne pismo pt. "Wezwanie do zaprzestania naruszania prawa", jednakże z ostrożności procesowej złożyła także wniosek o wznowienie przedmiotowego postępowania.

W dalszych motywach organ odwoławczy wskazał, że Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej jego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], które strona otrzymała w dniu 5 lutego 2018 r. Postanowienie to (nr [...]), jak zaznaczył, zostało wydane w składzie: M. P., M. K. i M.K.. Dotyczyło ono podjęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...]. Z kolei w wydaniu decyzji Kolegium z dnia [...] r. Nr [...] wzięli udział: R.P., A. R. i A.H. . Tak więc - co podkreślił - nie można uznać, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...] prowadzi ten sam skład orzekający (w tym M.K.).

Przytaczając z kolei regulacje prawne wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24. 25 i 27:

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

§ 2. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

§ 3. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.

Z kolei, jak zaznaczył, mocą art. 145a Kpa § 1. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja; § 2. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Natomiast zgodnie z art. 145b Kpa § 1. Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2016 r. poz. 1219), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną; § 2. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu.

Następnie organ odwoławczy zacytował art. 146 Kpa, art. 147 Kpa, 148 Kpa, art. 149 Kpa a także art. 151 Kpa oraz art. 24 Kpa, 25 Kpa i 26 Kpa.

Wskazując zaś na art. 101 § 3 Kpa podniósł, że jego mocą zażalenie przysługuje jedynie na postanowienia wstrzymujące tok postępowania, tj. na postanowienia o zawieszeniu postępowania oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania Zażalenie przysługuje więc, co wyeksponował, wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania, o czym świadczy zwrot - "w sprawie zawieszenia postępowania" oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania, o czym świadczy zwrot - w sprawie odmowy podjęcia postępowania. Stanowisko to, jak zaznaczył, potwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 23 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1390/16, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA.

Podsumowując wyjaśnił, że zgodnie z art. 126 Kpa - do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113 Kpa, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 Kpa - również art. 145-152 oraz art. 156-159 Kpa, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1 Kpa, wydaje się postanowienie.

Mając to na uwadze stwierdził, że w przedmiotowej sprawie żaden z członków składów orzekających (w tym kwestionowany przez stronę) w decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...] i jego postanowieniu z dnia [...] r. Nr [...]- nie podlega wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 24, art. 25 i art. 27 Kpa. Jego zdaniem w sprawie nie wystąpiły także żadne inne przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 Kpa. Wobec braku podstaw do uchylenia przedmiotowego postanowienia Kolegium w trybie art. 145 Kpa uznało, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądań i wniosków strony.

W skardze na przytoczone na wstępie postanowienie Kolegium z [...] r. odmawiające uchylenia własnego postanowienia z dnia [...] r. nr ....] strona skarżąca zakwestionowała jego zasadność. Wyrażając niezadowolenie z niego wniosła jednocześnie o dołączenie do niego jej skargi na postanowienie Kolegium z [...]r., którą Tut. Sąd zarejestrował za sygn. akt IV SA/Gl 122/18. Formułując żądania wniosła o stwierdzenie wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem prawa, bo - jak określiła - "zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego", alternatywnie wniosła o stwierdzenie jego nieważności. W obszernych jej wywodach, jak również w kierowanych kolejnych pismach, poddała w wątpliwość prawidłowość procedowania w tej sprawie, w tym zasadność wyboru trybów postępowania, przytoczyła przebieg zdarzeń poprzedzających jego wydanie i stanowiących o jego bycie prawnym.

Odpowiadając na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdziło, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm., dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 p.u.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzekanie – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji prezentowania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, kwestionowana jest jego ocena, toteż Sąd poczytuje te ustalenia jako własne. Meritum sporu, jego istota, sprowadza się do oceny czy organ odwoławczy zasadnie odmówił uchylenia własnego postanowienia z dnia [...] r., mocą którego stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej jego postanowienia z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podjęcia na wniosek strony zawieszonego postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...].

Mając na uwadze przedmiot postępowania, zakreślone skargą jego granice, Sąd wskazuje, że rozpoznając skargę miał w polu widzenia inne postępowanie zawisłe w tut. Sądzie za sygn. akt IV SA/Gl 422/18, w którym ustalono, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kolegium podjęło zawieszone postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku strony w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...]r. nr [...]. Wskazania bowiem wymaga, że w dniu 8 września 2017 r. do Kolegium wpłynął prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 648/16, mocą którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr [...]. Tym samym Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej jego postanowienia z dnia [...] r. nr [...]. Natomiast postanowieniem z dnia [...]r. nr [.] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr. nr [...] odmawiającą przyznania stronie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia zębów w [...] w B. przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy na to postanowienie Kolegium z dnia [...] r. nr [...] Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżone postanowienie wskazując w uzasadnieniu, że w związku z żądaniem strony prowadziło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...]r. nr [...]. Postępowanie to zostało zawieszone, a następnie podjęte. Tym samym na gruncie przedmiotowej sprawy, zainicjowanej kolejnym wnioskiem strony, Kolegium zasadnie stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej jego postanowienia z dnia [...] r. nr [...] o podjęciu na wniosek strony zawieszonego postępowania w sprawie rozpatrzenia jej wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r. nr [...]. Postępowanie to bowiem, dotyczące de facto procedowania po wydaniu tej decyzji z dnia [...] r., toczyło się w trybie z oceną prawną i wskazaniami po uchyleniu jej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 648/16. Mocą tegoż wyroku doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, której konsekwentnie wyeliminowania z obrotu (nadal) domaga się strona. Po uchyleniu przez Sąd decyzji z dnia [...] r. nr [...], strona zarówno na etapie sądowoadministracyjnym przed rozpoczęciem przewodu sądowego i jego zakończenia, ale także po wydaniu wyroku inicjowała szereg postępowań zarówno w trybie zwyczajnym jak i nadzwyczajnym kwestionując prawidłowość procedowania przez organy przy jej wydaniu. Tym samym uruchamiając kolejne postępowania, w różnym co do ich etapu, fazy i trybu ich trwania, organy orzekające w sprawie, ale i Sąd, mając wiedzę z urzędu o nich, każdorazowo oceniając zakres żądania strony uwzględniały zawisłe postępowania i ich granice, a także podstawę działania. Tak ażeby wola strony, jej żądania, wyrażone w pismach je inicjujących została zgodnie z prawem załatwiona. Zatem w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo procedowały a Kolegium wyjaśniło stronie podstawę działania, wskazując, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej jego postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] , doręczonym stronie w dniu 05 lutego 2018 r., w którego wydaniu brali udział członkowie nie podlegający wyłączeniu, jak wnioskowała strona, wobec czego na tym etapie brak jest podstaw do jego uchylenia. Dla przypomnienia zatem powtórzenia, ale i podkreślenia wymaga, że strona w przedmiotowej sprawie zakwestionowała postanowienie z [....] r. mocą którego Kolegium odmówiło uchylenia własnego postanowienia z dnia [...]r. nr [...] stwierdzającego niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej własnego postanowienia z dnia [...] r. Nr [...] o podjęciu na wniosek strony zawieszonego postępowania w sprawie rozpatrzenia jej wniosku dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Kolegium z [...] r. (czyli tej uchylonej przez tut. Sąd wyrokiem z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 648/16). Postanowienie Kolegium nr [...] zostało wydane w składzie: M.P., M.K. i M.K., postanowienie to dotyczyło podjęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r., w wydaniu której wzięli udział: R. P., A. K. i A. H. A zatem, słusznie stwierdziło Kolegium, iż nie można uznać, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jego decyzji z dnia [...] r. nr [...] prowadzi ten sam skład orzekający (w tym M.K.).

W ocenie Sądu zasadnym staje się, na zakończenie wywodów, wskazanie, że wobec formułowanych przez stronę żądań, zarzutów i wniosków w zainicjowanych przez nią w ponad 70 postępowaniach nie sposób także nie zauważyć, i tym samym nie podkreślić, że zwalczanie niepożądanych działań związanych z niedoskonałością, niekompletnością prawa może się odbywać w drodze właściwej wykładni na etapie stosowania prawa. Jednocześnie nie może ono odbywać się z jego nadużyciem. Pojęcie "nadużycie prawa" (sensu stricto) ma swoje początki już w prawie rzymskim, wyraża się ono premią male nostro iure uti non debemus (nie można czynić ze swego prawa złego użytku, który prowadziłby do nadużycia prawa). Posługiwanie się nim pozwala na wyodrębnienie i stwierdzenie, że:

po pierwsze – komuś przysługuje dane prawo (prawo podmiotowe – wolność prawnie chroniona, kompetencja, uprawnienie);

po drugie – korzysta on z tego prawa w sposób nieodpowiedni, niezgodny z celem, który to prawo ma realizować.

Dane zachowanie jest więc (pozornie) zgodne z "literą" ustawy, lecz niezgodne z jej "duchem". Koncepcja nadużycia prawa przedstawia się jako ograniczenie w korzystaniu z prawa. Jako teoria ochronna, przeciwdziałająca nadmiernej penetracji porządku unijnego w systemy państw członkowskich, była sprzeczna z logiką integracyjną. Wykształciła się ona w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, w procesie twórczej interpretacji przepisów prawa unijnego (por. M. Godlewska: Pojecie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I). Europejski Przegląd Sądowy – nr 6 z 2011 r.). W myśl art. 1 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli. Z art. 82 Konstytucji, pierwszego przepisu regulującego obowiązki obywateli, wynika, że obowiązkiem obywatela polskiego jest wierność Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne. Wierność Rzeczypospolitej oraz troskę o dobro wspólne wskazano jako pierwszy z obowiązków. Artykuł 1 Konstytucji określa państwo jako wspólne dobro wszystkich obywateli, a więc jako wartość społeczną, z czego wynika że wszyscy obywatele mają jednakowe obowiązki wobec państwa. W postanowieniu z 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14 Naczelny Sąd Administracyjny, w rozważaniach w kwestii pojęcia nadużycia prawa, orzekł, że jest to "(..)korzystanie z tego prawa i używanie instrumentów służących jego realizacji nie w celu zrealizowania wartości, którym to prawo ma służyć, chociaż z powoływaniem się na nie. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane". W konsekwencji, jak uznał, zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Stanowisko to, na co zwrócił uwagę NSA popierane jest także w doktrynie przedmiotu, wskazał przy tym na publikacje: M. Warchoła, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007, nr 11, s. 49 i n.; T. Cytowskiego, Procesowe nadużycie prawa, Przegląd Sądowy, 2005, nr 5, s. 81 i n.; M.G. Plebanek, Nadużycie praw procesowych w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2012, s. 50 i n.; P. Przybysza, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, w: red. H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003, s. 189, a także W. Jakimowicza, Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, w: Antywartości w prawie administracyjnym, maszynopis powielony, Kraków 2015, pkt. V. Jednocześnie zaznaczył, że stanowisko zbieżne z prezentowanym wyraził także w wyroku z 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1338/10). Z kolei, z czym także utożsamia się skład orzekający, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 118/11 stwierdził, że "(...)Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych odpowiadających ich przeznaczeniu". Sąd ten nie omieszkał również dodać, że "(...)Uprawnienia procesowe przyznane są przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego", zaś przysługujące mu prawo powinno być wykonywane zgodnie z jego społecznym celem. Z konstatacji tej wyprowadzono wniosek, iż "zachowanie, które formalnie jest zgodne z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę całkowicie podziela to zapatrywanie, jak i wyrażone w powyżej i poniżej przytoczonych orzeczeniach. Toteż mając to na uwadze Sąd uznał zarzuty i wnioski zwarte skardze oraz późniejszych pismach procesowych za nie zasługujące na uwzględnienie. Tym samym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

9