Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1333/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant referent Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi A. M. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1473/17 w przedmiocie kary pieniężnej I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1473/17; II. zmienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2017 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1473/17 w ten sposób, że: 1. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2017 r. o nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2017 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. M. kwotę 370 (słownie: trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. M. kwotę 387 (słownie: trzysta osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania wznowieniowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 i art. 140 aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 poz. 1137 ze zm.), nałożył na A. M. karę pieniężną w wysokości 1500 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii I. Organ wskazał, że w dniu [...] września 2015 r. w miejscowości B. na drodze wojewódzkiej nr [...] (dopuszczalny nacisk 8 t) został zatrzymany do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika siodłowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z 3-osiwą naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W wyniku ważenia stwierdzono, że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu silnikowego wyniósł 10,2 t, zatem przekroczył wartość dopuszczalną przewidzianą dla dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o nacisku pojedynczej osi napędowej do 8 t o 2,2 t, tj. o 27,50%. Poddanym kontroli pojazdem realizowany był międzynarodowy transport drogowy (z Francji do Polski), przewożonym ładunkiem była celuloza w balach. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli z dnia [...] września 2015 r. nr [...].

Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 1213/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z [...] kwietnia 2016 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1,3,4, art. 140 ab ust. 1 pkt 1, ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128 ze zm. – dalej p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440), dalej u.d.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem z 12 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1473/17, orzeczenie jest prawomocne.

19 czerwca 2019 r. skarżący, powołując się na art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wymienionym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając na uwadze wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 marca 2019 r. C-127/17 skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia z 12 grudnia 2017 r. polegającą na uchyleniu decyzji Głównego Inspektora z [...] maja 2017 r. oraz o przyznanie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Postanowieniem z 30 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie. Po uzyskaniu informacji o wydaniu przez organ decyzji z [...] listopada 2019 r. o odmowie uchylenia ww. decyzji ostatecznej z [...] maja 2017 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. oraz decyzji z [...] listopada 2019 r. o odmowie uchylenia ww. decyzji ostatecznej z [...] maja 2017 r. w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a., jak również informacji o braku wniesienia środków odwoławczych, postanowieniem z 23 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1473/17, została wniesiona w terminie i została oparta na art. 272 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Podstawą wznowienia w rozumieniu tego przepisu może być orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydane w trybie pytania prejudycjalnego, nawet jeżeli to orzeczenie nie zostało doręczone stronie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2017 r. I FPS 1/17).

Podstawa wznowienia postępowania w niniejszej sprawie związana jest z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dnia 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17. W wyroku tym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika do tej dyrektywy 96/53.

Wobec powyższego Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1473/17 i przyjął, że decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w niniejszej sprawie narusza art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika 1 dyrektywy nr 96/53/WE.

Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 2 u.d.p. w związku z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 1 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania zaskarżonej decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE.

Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki nałożone na sądy krajowe w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa prawa unijnego. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego.

Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, w którym TSUE stwierdził sprzeczność z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r., ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, niektórych rozwiązań normatywnych przyjętych w prawie polskim. Stosownie do tego wyroku nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy 96/53/WE.

Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:

- w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,

- w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;

pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I.

Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:

a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów;

b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE). W świetle wyroku TSUE nie ma podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika nr I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 562/17).

Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 8 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 1500 zł. Skarżący nie naruszył norm nacisków na oś wynikających z przywołanych przepisów dyrektywy; w wyniku ważenia stwierdzono bowiem, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego wynosił 10,2 t. W tych warunkach nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej było nieuprawnione. Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego. Uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy stosowały prawo unijne, do nałożenia kary by nie doszło. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że brak było podstaw do kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego – wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 145 § 3 p.p.s.a. uzasadniająca umorzenie postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd wznowił postępowanie sądowe i w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. zmienił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 grudnia 2017 r. w ten sposób, że uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie administracyjne. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200, art. 205 i art. 276 p.p.s.a.; obejmują one zwrot kwot wpisu sądowego od skargi (100 zł) i skargi wznowieniowej (100 zł), opłatę od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika strony - radcy prawnego w obu sprawach z tych skarg (po 270 zł) – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018.265 t.j.).