Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1134/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi K. M. i K. M. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu nr [...] na wynalazek pt: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. J. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym kwotę 138 (sto trzydzieści osiem) złotych stanowiącą 23% podatku VAT.


UZASADNIENIE

K. M. i K. M. (zwani dalej też jako: skarżący, uprawnieni) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] stycznia 2010 r. nr [...], który po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie udzielonego na ich rzecz patentu nr [...] na wynalazek pt.: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" uwzględnił sprzeciw P. "A." Spółka Jawna z siedzibą w P. (zwanej dalej też: wnoszącym sprzeciw, wnioskodawcą, uczestnikiem postępowania) i unieważnił patent nr [...] na przedmiotowy wynalazek przyznając wnioskodawcy od uprawnionych kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Urząd Patentowy RP wskazał art. 246 i art. 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.) - dalej jako p.w.p, art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26 poz. 117 ze zm.) - dalej zwaną uow - w związku z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] grudnia 2002 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw wnioskodawcy wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu patentu nr [...] na wynalazek pt.: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" udzielonego na rzecz uprawnionych z pierwszeństwem od [...] maja 1997r. Za podstawę swojego żądania wnioskodawca podniósł zarzut, że rozwiązanie to było znane przed datą stanowiącą o pierwszeństwie do uzyskania patentu, przez co decyzja o udzieleniu ochrony została wydana z naruszeniem art. 24 ustawy p.w.p. Złożył kopię fragmentów dwóch publikacji jako dowód na okoliczność braku nowości przedmiotowego patentu.

W odpowiedzi, uprawnieni uznali zarzuty za bezzasadne argumentując, że wnioskodawca myli pojęcia naturalnych barwników wydzielonych z roślin, z cząstkami roślin stanowiących składniki smakowo-barwiące. Podnosili, że wnioskodawca nie przedstawił żadnego dowodu, że nie zostały spełnione warunki ustawowe wymagane do uzyskania spornego patentu.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. postępowanie sporne w niniejszej sprawie zostało zawieszone do czasu uprawomocnienia się decyzji unieważniającej sporny patent nr [...] - wydanej w równolegle toczącym się postępowaniu ze sprzeciwu innego wnioskodawcy – M. "S." Spółka Jawna. Wskutek złożonej przez uprawnionych skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 282/07 uchylił decyzję o unieważnieniu patentu nr [...], wskazując m.in. że jej uzasadnienie wykraczało poza granicę wniosku. W toku ponownego rozpatrywania przez organ, z uwagi na cofnięcie wniosku o unieważnienie spornego patentu przez M. "S." Spółka Jawna postępowanie to zostało umorzone.

W dniu [...] lutego 2009 r., Urząd Patentowy RP podjął zawieszone postępowanie sporne w niniejszej sprawie.

Wnioskodawca w piśmie z [...] lipca 2009 r. podtrzymał sprzeciw wskazując jednocześnie na naruszenie art. 26 uow z powodu braku dostatecznego ujawnienia rozwiązania, art. 34 p.w.p. z uwagi na brak jednolitości, art. 10 uow z powodu braku nowości i nieoczywistości rozwiązania. Odpierając zarzut, że pomylił pojęcia naturalnych barwników wydzielonych z roślin z cząstkami roślin stanowiących składniki smakowo-barwiące powołał się na załączoną do sprzeciwu publikację z "Przeglądu Zbożowo Młynarskiego" nr 7 z 1994 r. pt. "Makarony z nietypowych surowców" str.18 - 19 autorstwa Wiktora Obuchowskiego, wskazującą, że do barwienia makaronów wykorzystuje się poza barwnikami naturalnymi, także barwiące części roślin w postaci rozdrobnionej. Dokonał analizy przedmiotu wynalazku w którym zastrzegany jest produkt makaronowy (zastrzeżenie nr 1), sposób jego wytwarzania (zastrzeżenie nr 2), oraz preparat do produktów makaronowych (zastrzeżenie nr 3) podnosząc, że we wszystkich trzech zastrzeżeniach wymieniane są substancje smakowo - zabarwiające stanowią rozdrobnione części następujących roślin: kłącza ostrzyżu i/lub nasiona arnoty i/lub korzenie marchwi. Powyższe składniki w zastrzeżeniach (nr 1 i 2) dotyczących produktu i sposobu występują w ilości 0,0001 - 15 % suchej masy produktu, a w zastrzeżeniu nr 3 dotyczącym preparatu w ilości 0,001 - 99,9 części wagowych. Wytwarzanie ciasta i przetwarzanie go w produkt makaronowy odbywa się w zwykły sposób, a wymienione części roślin mogą być dodawane w postaci proszku, pasty, płynu, lub jako wcześniej przygotowane skoncentrowane preparaty. Preparat oprócz wymienionych części roślin zawiera co najmniej 0,1 części wagowych soli kuchennej i/lub skrobi i/lub jej pochodnych, a w postaci płynnej co najmniej 1 część oleju roślinnego, oraz ewentualnie dalsze składniki.

W kwestii braku dostatecznego ujawnienia wynalazku wnioskodawca wskazał, że rozwiązywanym problemem technicznym jest zapewnienie wyrobom makaronowym obok walorów smakowych, także stabilnej barwy żółtej o pożądanym czystym odcieniu neutralnym lub czerwonawym, niezależnie od rodzaju użytej mąki. Zdaniem uprawnionych, pozwala osiągnąć ten cel zastosowanie wybranych barwiących części roślin we wskazanych ilościach (0,0001 - 15 %). Tymczasem, wnioskodawca zarzucił, że przykłady realizacji dokumentują otrzymywanie produktów makaronowych zawierających min. 1% i maks. około 2,5 % barwiących części roślin w suchej masie produktu. Czyli, że zastrzegana dolna granica jest 10 tysięcy razy mniejsza, a górna ponad 5 razy wyższa niż wskazana w przykładach realizacji. Z tego względu nie ma podstaw do twierdzenia, że w całym, wskazanym w zastrzeżeniu 1 i 2 zakresie zawartości barwiących części roślin, uzyska się jednakowy efekt co do odpowiedniej barwy i walorów smakowych. Ponadto w przykładach realizacji stosowana jest mąka pszenna, ewentualnie w jednym przykładzie z małym dodatkiem mąki kukurydzianej i sojowej (łącznie 6% podczas, gdy mąki pszennej 90%), co nie potwierdza uzyskania zaskakującego efektu bez względu na rodzaj użytej mąki. Wnioskodawca wskazał na dowód nr 1 "Makarony z nietypowych surowców", gdzie wymienione są inne rodzaje mąk, takich jak mąka jęczmienna, ziemniaczana, ryżowa, kassawa, sorgo, z prosa. Podniósł brak potwierdzenia (przykładu realizacji), że w zastrzeganym sposobie można zastosować przygotowane wcześniej skoncentrowane preparaty dla uzyskania deklarowanych efektów. W zastrzeżeniu nr 2 skoncentrowane preparaty nie zostały w żaden sposób scharakteryzowane (nie jest jasne o jakie preparaty chodzi). Wskazał również, że w zastrzeżeniu nr 3 dotyczącym preparatów, dolna granica zakresu zastrzeganej zawartości substancji smakowo-zabarwiającej (0,001%) jest 2 tysiące razy mniejsza od najniższej zawartości ujawnionej w przykładach wytwarzania tych preparatów (około 2%). Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że preparat do produktów makaronowych w całym zastrzeganym zakresie będzie nadawał się do uzyskania deklarowanych efektów. Wskutek braku właściwego potwierdzenia możliwości realizacji wynalazku w całym zastrzeganym zakresie z uzyskaniem zadeklarowanych korzyści, patent [...] w zakresie wszystkich zastrzeżeń ( nr 1, 2, 3 ) został udzielony z naruszeniem art. 26 uow.

W kwestii braku jednolitości zastrzeganego rozwiązania, wynalazki zgłoszone w jednym zgłoszeniu muszą stanowić jeden pomysł wynalazczy. W dacie zgłoszenia spornego patentu związki smakowo-zabarwiające były już znane, więc nie stanowią nowej cechy łączącej zgłoszone wynalazki w jeden pomysł wynalazczy, co oznacza naruszenie art. 34 ustawy p.w.p.

W kwestii braku nowości zastrzeganego rozwiązania, wnioskodawca wskazał 14 publikacji oznaczonych jako dowody nr 11-24, podnosił ujawnione cechy występujące również w spornym patencie:

- Dowód 11 - zgłoszenie patentowe nr [...], przykład 7 ujawniający wyrób makaronowy zawierający poza zwykłymi składnikami - około 7% sproszkowanej marchwi i około 2% proszku curry (którego głównym składnikiem jest zmielone kłącze ostryżu długiego). Przykład 1 do którego odwołuje się przykład 7, ujawniający wytwarzanie takiego produktu przez zmieszanie składników, granulowanie i wytłaczanie.

Dowód 12 - "Technologia produkcji makaronów", N.J. Nazarów, WNT, Warszawa 1972, str. 5-9, 84-91, 104-105, 168-175 ujawnia produkty makaronowe zawierające obok głównych składników dodatki smakowe, w tym dodatek drobno zmielonego proszku marchwi w ilości 4,87% oraz sposób ich wytwarzania. Przedstawiony jest przykładowy zestaw pozwalający wprowadzić do ciasta makaronowego pastowate mieszaniny owocowe lub warzywne, oraz witaminy.

- Dowód 13 - "Surowce wykorzystywane w produkcji makaronu i niektóre elementy oceny ich jakości (cz.ll)", Wiktor Obuchowski, "Przegląd Zbożowo Młynarski" nr 4 z 1995 r., str. 39-40 ujawniający, że składnikami makaronu mogą być dodatki warzywne i owocowe, w tym mączka marchwiowa w ilości co najmniej 3%. Poza specyficznym posmakiem uzyskuje się określoną barwę produktu (pomarańczową i pomarańczowo-żółtą w przypadku mączki marchwiowej, zielonkawą do ciemnozielonej w przypadku szczawiu i szpinaku). Makarony z dodatkami warzyw mogą zawierać dodatek 1-2 % soli kuchennej.

Dowód 14 - zgłoszenie patentowe [...] ujawnia sposób wytwarzania makaronu warzywnego (mieszanie, wytłaczanie, prasowanie, suszenie) o zawartości 4-15% warzyw, w tym też marchwi. Otrzymany produkt makaronowy po obróbce, nawet po ugotowaniu ma dobry kolor i smak.

Dowód 15 - skrót zgłoszenia patentowego [...] ujawnia sposób barwienia klusek, poprzez dodawanie do ciasta proszku warzywnego nadającego pożądaną barwę, w tym proszku marchwiowego.

Dowód 16 - skrót zgłoszenia patentowego [...] ujawnia, że aby otrzymać gryczane kluski o kolorze i smaku właściwym dodatkowi, należy zmieszać mąkę gryczaną ze zmielonym włóknistym dodatkiem, którym może być np. marchew.

Dowód 17 - skrót zgłoszenia patentowego [...] ujawnia sposób nadawania smaku i barwy klusek, poprzez dodawanie do mąki soku wyciśniętego m.in. z marchwi.

Dowód nr 18 - zgłoszenie patentowe [...] ujawnia produkt makaronowy, zawierający poza zwykłymi składnikami rozdrobnione kłącze ostryżu długiego, oraz sposób jego wytwarzania. Rozdrobnione w mikserze kłącze ostryżu długiego miesza się z mąką najkorzystniej w stosunku 3:7. Na podstawie tego stosunku wnioskodawca obliczył, że przy założeniu zwykłej zawartości wody w roślinie (70-90%) stosuje się około 4-13 % kłącza ostryżu w przeliczeniu na suchą masę. Podano też, że ze względu na żółty kolor ostryżu produkt finalny jest również zabarwiony.

Dowód 19 - patent [...] ujawnia sposób wytwarzania smakowych produktów makaronowych, w tym zgodnie z przykładem nr 1, aromatyzowanych ostryżem długim poprzez mieszanie z mąką, wodą, a następnie wytłaczanie i suszenie. Stosuje się dodawanie 3-10 % środka aromatyzującego. Kompozycję przypraw w postaci proszku z innymi sproszkowanymi składnikami (glutaminian sodu, sos sojowy, cukier) przygotowuje się oddzielnie. Zamieszczone wyniki badań potwierdzają trwałość koloru produktów makaronowych w czasie przechowywania.

- Dowód 20 - skrót zgłoszenia patentowego [...] ujawnia preparat do produktów makaronowych zawierający mączkę z kłącza ostryżu (UKON) zmieszany z mąką zbożową (pszenicy, kukurydzy) oraz ewentualnie inne dodatki np. cukier, proszek jajeczny, sól kuchenna, olej, przyprawy. Preparat można stosować do wytwarzania produktu mącznego - klusek przez zmieszanie z innymi składnikami.

Dowód 21, skrót zgłoszenia patentowego [...] ujawnia sposób wytwarzania klusek poprzez zmieszanie mąki pszennej lub gryczanej z kłączami różnych odmian ostryżu: kurkuma wonna o barwie żółtej, kurkuma długa o barwie żółto-czerwonej, kurkuma cytwarowa o barwie zielonej. Wskazano, że można je mieszać w zależności od pożądanego koloru.

Dowód nr 22 - skrót zgłoszenia patentowego [...] ujawnia sposób wytwarzania klusek poprzez zmieszanie mąki pszennej i gryczanej z mączką ostryżu długiego (w ilości 0,35 % suchej masy), oraz wodą.

Dowód 23 - skrót zgłoszenia patentowego [...] ujawnia sposób wytwarzania klusek zawierających ostryż, poprzez zmieszanie w odpowiednich ilościach mąki z osoloną wodą zawierającą m.in. ostryż w ilości 0,1 do 15 %.

Dowód 24 - skrót zgłoszenia patentowego [...] ujawnia sposób wytwarzania produktu makaronowego o dobrej teksturze i właściwym kolorze, poprzez zmieszanie maki pszennej z ostryżem i formowaniu produktu.

Powołując się na ten materiał dowodowy, wnioskodawca zarzucił, że przed datą zgłoszenia patentu [...] znane były produkty makaronowe i sposoby ich wytwarzania, w których oprócz zwykłych elementów, zawarte także były substancje smakowo-zabarwiające, takie jak rozdrobnione kłącza ostryżu i korzenie marchwi stosowane we wskazanej ilości w zastrzeżeniu nr 1 i 2, oraz preparaty do wytwarzania produktów makaronowych zawierające rozdrobnioną substancję smakowo-zabarwiającą - kłącza ostryżu, oraz skrobię (mąkę pszenną lub kukurydzianą), będące przedmiotem zastrzeżenia nr 3 spornego patentu. Dlatego, zdaniem wnioskodawcy, sporny patent [...] udzielono na rozwiązania znane ze stanu techniki - z naruszeniem art. 10 uow, mającego zastosowanie na podstawie art. 315 ust 3 pwp.

W kwestii oczywistości zastrzeganego rozwiązania wnioskodawca podniósł, że stosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających części różnych roślin było znane w dacie zgłoszenia spornego patentu. Dowody nr 13 i 14 wskazują że do barwienia produktów makaronowych stosowano szpinak, szczaw, koncentrat pomidorowy, mączkę marchwiową, przecier z dyni, buraki, brokuły, seler, kukurydzę, zieloną paprykę. Przy czym produkty makaronowe zabarwiane są na charakterystyczny kolor dla stosowanych w ich wytwarzaniu warzyw i owoców (dowody nr 11, 13, 14, 16), a także soków owocowych i warzywnych (dowód nr 17), oraz uzyskują smak charakterystyczny dla zastosowanego warzywa lub soku z niego wyciśniętego (dowody nr 14, 17, 19). Zatem zastosowanie w produktach makaronowych dodatku kłącza ostryżu i/lub nasion arnoty i/lub korzeni marchwi nie prowadzi do uzyskania nieoczekiwanego efektu. Zastosowane dodatki po prostu będą nadawać produktom makaronowym właściwy sobie kolor i aromat, zaś ich ilość zależeć będzie od zamierzonego efektu barwnego, lub mocy aromatu. Dokonany przez uprawnionych wybór substancji smakowo-zabarwiających tego typu, nie wymagał jakiegokolwiek wkładu twórczego, ponieważ po określeniu pożądanych cech produktu (barwa, aromat), wystarczyło po prostu zastosować odpowiedni dodatek nadający takie cechy, a określenie jego ilości wymagałoby co najwyżej przeprowadzenia prób, nie wykraczających poza zwykłą biegłość inżynierską. Dlatego patent [...] udzielono na rozwiązanie wynikające dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki, a więc z naruszeniem art. 10 uow.

W dniu [...] stycznia 2010 r. wnioskodawca złożył pismo procesowe uzupełniające materiał dowodowy o pełny tekst tłumaczenia zgłoszenia patentowego [...] - złożonego jako dowód nr 11. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2010 r. podtrzymał sprzeciw podnosząc, iż patent został udzielony z naruszeniem art. 10 uow tj. braku nowości w części, w zakresie stosowania jako dodatku marchwi i ostryżu i sposobu wytwarzania, oraz preparatu będącego przedmiotem zastrzeżenia 3 w części dotyczącej ostryżu i nośnika skrobiowego, w całym zakresie oczywistości rozwiązania, a także niedostateczne ujawnienie w całości wszystkich trzech kategorii rozwiązań, co jest przesłanką stosowalności zawartą w art. 10 uow. Wycofał zarzut braku jednolitości. Podniósł, że uprawnieni nie odnieśli się merytorycznie do zarzutu braku nowości, a także innych zarzutów.

Uprawnieni odnosząc się do poszczególnych publikacji stanowiących załączony do sprzeciwu materiał dowodowy podnieśli, że:

Dowód 11 - zgłoszenie patentowe nr [...] jest publikacją przytoczoną w opisie stanu techniki spornego rozwiązania. Zgłoszenie to dotyczy zastosowania żywic przyprawowych otrzymywanych przez ekstrakcję głęboką roślin przyprawowych np. kardamonu, wanilii, kurkumy, papryki. Ich głównymi składnikami są antyoksydanty i są stosowane w przemyśle spożywczym, główne jako dodatek chroniący tłuszcze przed jełczeniem. Zacytowali fragment ze str. 10 tłumaczenia, oraz zastrzeżenie nr 25, w którym produkt makaronowy, zawiera żywicę przyprawową obejmującą środki smakowo zapachowe wybrane z grupy bazylie, pesto. Całe zastrzeżenie dotyczy oleożywic, a nie części roślin. Odnośnie wymienianego przykładu nr 7, jest tam wymieniony proszek marchwiowy i curry, natomiast nie jest wyjaśniony skład, ani co to jest proszek marchwiowy.

Dowód 12 - "Technologia produkcji makaronów", N.J. Nazarowa, nie wskazuje składu preparatu marchwiowego, a do 2001 roku nie było unormowane rozdzielenie nazw barwników od substancji barwiących i części roślin. Wywodzili, iż oparciu o tę publikację (str. 89 akapit 4, oraz str. 104 rozdział "Przygotowanie pozostałych dodatków") nie było proste wprowadzenie jakichkolwiek dodatków w mikroilościach do produktów makaronowych.

Dowód nr 13 - "Surowce wykorzystywane w produkcji makaronu i niektóre elementy oceny ich jakości (cz.ll)", Wiktor Obuchowski, "Przegląd Zbożowo Młynarski" nr 4 z 1995 r. na str. 40 w rozdziale "dodatki warzywne i owocowe" wymieniona jest mączka marchwiowa o nieznanym składzie. Natomiast na str. 40 kolumna 2 w rozdziale poświęconym substancjom wzbogacającym i polepszającym, wymienione są barwniki dopuszczone do stosowania w produkcji żywności: kurkuma (E-100), chlorofil, karoteny, annato w postaci norbiksyny, ekstrakt z papryki, pomidorów i ryboflawina.

Dowód 14 - zgłoszenie patentowe [...] dotyczy wprowadzania części warzyw do mąki wysokobiałkowej (o dużej zawartości glutenu) i nie jest wymienione w jakiej postaci jest wprowadzana marchew.

Dowód 15 - skrót zgłoszenia patentowego [...] nie opisuje sposobu wprowadzania warzyw do ciasta i nie podano ilości wprowadzanych warzyw. W tytule zostało wymienione, że chodzi o proszek marchwiowy, natomiast nie wiadomo jaki jest skład tego proszku.

Dowód 16 - skrót zgłoszenia patentowego [...] opisuje produkt z mąki gryczanej i nie wchodzi w zakres spornego patentu, ponieważ sporny patent dotyczy produktów uzyskiwanych z różnych typów mąki pszennej (Triticum).

Dowód 17 - skrót zgłoszenia patentowego [...] nie wchodzi w zakres spornego patentu, bo obejmuje dodatek w postaci soku z warzyw żółtych i zielonych, a nie części roślin.

Dowód nr 18 - zgłoszenie patentowe [...] nie dotyczy spornego patentu ponieważ w Azji liście (w tym kurkumy) są traktowane jako warzywa, więc ostryż jest miksowany jako cała roślina. Natomiast w sporym rozwiązaniu mówi się o kłączu kurkumy.

Dowód 19 - patent [...] nie wchodzi w zakres spornego patentu, ponieważ opis mówi ogólnie o środku smakowym nie wymieniając składników ze spornego patentu, a nie można zastrzec składnika bez wskazania go konkretnie. Natomiast sposób wytwarzania makaronowych produktów, opisany został jako tło wynalazku. Mowa jest o tym, że są trudności technologiczne w uzyskaniu wyrobów gotowych (makaronów).

Dowód 20 - skrót zgłoszenia patentowego [...] wymienia mączkę ostryżu (UNKON), jednak w ocenie uprawnionych, nie wiadomo jaki skład ma ta mączka. Dowód ten nie wchodzi w zakres spornego patentu, bowiem jako jej zastosowanie wskazano zapobieganie powstawaniu pleśni w trakcie przechowywania. Odnośnie składu preparatu, uprawnieni zwrócili uwagę, że mąka zbożowa nie jest czystą skrobią, bo zawiera również białko - gluten.

Dowód 21 skrót zgłoszenia patentowego [...] nie wchodzi to w zakres spornego patentu, ponieważ dotyczy żywności funkcjonalnej tj. leczniczej, w której muszą być dodane 3 odmiany kurkumy jednocześnie. Jest to inne zastosowanie niż w spornym patencie.

Dowód nr 22 - skrót zgłoszenia patentowego [...] nie wchodzi w zakres spornego patentu, bo jest w nim mowa o mące gryczanej.

Dowód 23 - skrót zgłoszenia patentowego [...] zawiera słowo turmeric, które w dowolnym tłumaczeniu przetłumaczono jako ostryż, jest również handlową nazwą wyciągu z kurkumy, takiego jak produkuje firma H. Natomiast do wodnej mieszaniny (dodawanej do klusek) dodaje się whisky i ocet winny.

Dowód 24 - skrót zgłoszenia patentowego [...] wymienia ostryż, ale w opisie jest wymienione słowo turmeric, dlatego nie wiadomo, czy jest to barwnik, czy ostryż jako kłącze. Ponadto głównym przedmiotem patentu jest zmieszanie mąki pszennej z bakteriami baccillus natto.

Uprawnieni podkreślili, że w przypadku spornego wynalazku zostały określone części roślin, a poprzez podanie nazw łacińskich, zaznaczono odróżnienie rośliny od barwnika. Ponadto, istnieją dwa różne tłumaczenia dokonane na tym samym tekście przez dwóch różnych tłumaczy. Używają oni różnych określeń w języku polskim dla tego samego słowa. Raz jest to ostryż, a raz kurkuma. W zakresie zarzutu oczywistości wskazali, że nie można postawić znaku równoważności między barwnikiem a rośliną. W wyniku doświadczeń okazało się, że niecelowe jest zastosowanie barwnika annato w postaci norbiksyny do makaronów, ponieważ nie wykazuje on żadnych zdolności barwiących albo uzyskuje się efekt bardzo brudnego brązu zależnie od ilości zastosowanego barwnika. Zastosowanie nasion arnoty właściwej, powoduje natomiast bardzo ładną barwę i poprawę własności reologicznych produktu, czyli w wyniku badań uzyskano nieoczekiwane rezultaty. Odnośnie zarzutu, że przykłady nie potwierdzają uzyskania zaskakującego efektu ze względu na rodzaj użytej mąki, uprawnieni podnieśli, iż wnioskodawca przeoczył, że sporne rozwiązanie dotyczy wyłącznie mąki z pszenicy. Odnośnie zarzutu braku środków technicznych określających preparaty objęte spornym patentem wskazali, że technologia jest prosta (mieszania).Podnieśli, że przed 2001 rokiem wnioskodawca stosował do barwienia makaronu barwnik kurkumy produkcji H. Po 2001 r. nastąpił zakaz używania wszelkiego rodzaju barwników do makaronów (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27.12.2000 r. pozycja 72 nr 9 ) i od tego czasu prawdopodobnie zaczął stosować kurkumę (roślinę). Podkreślili, że stosowanie barwników było łatwiejsze, a stosowanie roślin jest trudniejsze.

Organ ustalił, że nie jest sporne, że polskie normy dotyczące stosowania barwników do makaronów stanowią stan techniki dotyczący naturalnych barwników organicznych.

Wnioskodawca odniósł się do stanowiska uprawnionych względem poszczególnych dowodów wskazując, że:

Odnośnie dowodu nr 11 (zgłoszenie patentowe nr [...]) dotyczy on produktu makaronowego i sposobu jego wytwarzania zawierającego dodatek smakowo zabarwiający, przy czym żywica została tutaj wskazana jako korzystny dodatek. Na str. 7, akapit 1 jest wyraźnie wskazane, że dokument ten dotyczy produktów makaronowych zawierających świeże lub suszone warzywa, a nie tylko żywicę. Proszek marchwiowy składa się z marchwi, nie jest to żywica. Proszek curry czy z marchwi, jest suszonym sproszkowanym warzywem. Odnośnie zastrzeżenia 25, jest to zastrzeżenie zależne. Z zastrzeżeń wcześniejszych wynika, iż stosuje się warzywa lub inne dodatki w naturalnej postaci bez wyodrębniania z nich składników.

Odnośnie dowodu 12 ("Technologia produkcji makaronów", N.J. Nazarów) przedstawiono w nim schemat technologiczny pozwalający na dodawanie do makaronu dodatków w małych ilościach.

Odnośnie dowodu 13 ("Surowce wykorzystywane w produkcji makaronu i niektóre elementy oceny ich jakości (cz.ll)", W. Obuchowski, "Przegląd Zbożowo Młynarski" nr 4 z 1995 r.), dowód ten dotyczy zarówno dodatków warzywnych jak i barwników.

Odnośnie dowodu 14 (zgłoszenie patentowe [...]) na s. 8 zdefiniowane zostały cząstki stałe warzyw, w związku z tym nie budzi wątpliwości, że chodzi tutaj o rozdrobnione warzywa, ewentualnie poddane procesowi suszenia.

Odnośnie dowodu 15 (skrót zgłoszenia patentowego [...]) podobnie jak w przypadku dowodu nr 11, proszek to sproszkowane warzywo.

Odnośnie dowodu 16 (skrót zgłoszenia patentowego [...]), przy którym uprawnieni podnosili, iż sporny patent dotyczy tylko mąki pszennej, wnioskodawca stwierdził, iż w treści spornego patentu nie ma jakiegokolwiek ograniczenia do tego rodzaju mąki. W przykładzie 2, na str. 6 spornego patentu powołuje się obok mąki pszennej także mąkę kukurydzianą i sojową. Wnioskodawca stwierdził, że dowód nr 16 ma zastosowanie w sprawie nawiązując do dowodu nr 1 załączonego do sprzeciwu, z którego wynika, iż wśród mąk z których można wytwarzać makarony stosuje się: mąkę ryżową, kukurydzianą, sorgo, proso, nasiona strączkowe, a także mąkę sojową.

Odnośnie dowodu 17 (skrót zgłoszenia patentowego [...]), w którym zastosowano sok z marchwi, rozwiązanie to zostało powołane z ostrożności, bowiem w przykładzie 6 spornego patentu, jako jedyny przykład składnika smakowego zabarwiającego stosuje się wysuszony sok z marchwi i tego typu rozwiązania były w dacie zgłoszenia znane.

Odnośnie dowodu 18 (zgłoszenie patentowe [...]) na str. 2 wskazano w sposobie realizacji, że kłącze ostryżu myte jest w wodzie i miksowane w mikserze, zatem chodzi o rozdrobnione kłącze. Ani z treści zastrzeżeń ani opisu spornego patentu nie wynika, by zastosowane tam substancje smakowo zabarwiające były poddane innej obróbce niż rozdrobnienie. Dlatego dowód nr 18 ma istotne znaczenie dla sprawy.

Odnośnie dowodu 19 (patent [...]) ostryż jest wskazany jako składnik makaronu w przykładzie 1 obok innych składników np. czosnku czy imbiru.

Odnośnie dowodu 20 (skrót zgłoszenia patentowego [...]) nie ma w nim mowy o wcześniejszym przetwarzaniu ostryżu, zatem rozwiązanie dotyczy zastosowania mączki ostryżu albo ostryżu jako takiego, a nie wcześniej przetworzonego. Świadczy o wcześniejszym stanie techniki i dotyczący preparatu wg zastrzeżenia 3 spornego patentu.

Odnośnie dowodu 21 (skrót zgłoszenia patentowego [...]) wnioskodawca nie kwestionował, że dotyczy żywności funkcjonalnej, ale tutaj również ujawniono produkty, w skład których wchodzi ostryż. Wskazano mieszanki różnych rodzajów ostryżu, podobnie jak w zastrzeżeniu 1, 2 i 3 spornego patentu wskazuje się różne rodzaje ostryżu.

Odnośnie dowodu 22 (skrót zgłoszenia patentowego [...]), sporny patent nie dotyczy wyłącznie mąki pszennej, ale także innej - w tym gryczanej podobnie jak dowód 22.

Odnośnie dowodu 23 (skrót zgłoszenia patentowego [...]) w produkcie został zastosowany ostryż, co jest przedmiotem sprawy. Użycie innych dodatków, jak ocet winny czy whisky, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ sporny patent także dopuszcza stosowanie innych dodatków.

Odnośnie dowodu 24 (skrót zgłoszenia patentowego [...]) argumenty są analogiczne jak w dowodzie 23. Odnośnie zarzutu uprawnionych dotyczącego błędnego tłumaczenia, wnioskodawca podniósł, że ostryż jest jedyną dopuszczalną nazwą polską kurkumy. Kurkuma i turmeric nie są nazwami polskimi.

Odnośnie zarzutu braku nieoczywistości wnioskodawca podniósł, że przedłożone tłumaczenia są prawidłowe i nie ma możliwości, żeby zachodziły pomyłki co do tożsamości stosowanego dodatku. Podniósł także, że treść opisu spornego patentu nie ujawnia przeprowadzenia badań, w wyniku których uzyskanoby niekorzystne skutki co do barwy przy zastosowaniu barwnika arnato, jak wywodzą uprawnieni. Wskazał, że w treści zastrzeżenia 2 spornego patentu nie ma żadnych cech technicznych stosowanego w sposobie preparatu. Stwierdził również, że nie ma znaczenia dla sprawy, kiedy zaczął używać dodatków smakowo zabarwiających w miejsce barwników.

Uprawnieni podtrzymali swoje stanowisko oraz podkreślili, że na str. 3 spornego opisu patentowego zostało sprecyzowane, że chodzi o wyrób makaronowy z mąki pszennej i wyjaśnili, że stosowane w przykładach mąki kukurydziana i sojowa stanowią jedynie dodatki. Zastrzeżenie nr 2 łączy się z zastrzeżeniem nr 3, gdzie zostały opisane składy preparatów. Wyrazili pogląd, że został ujawniony całkowity zakres spornego patentu.

Kolegium Orzekające po rozpatrzeniu sprzeciwu i złożonych materiałów stwierdziło, iż wynalazek pt: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" został zgłoszony dnia [...] maja 1997r., a więc w okresie obowiązywania ustawy o wynalazczości. Przepisy tej ustawy, a w szczególności art. 10 uow stanowią podstawę prawną w zakresie oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu. Sporny patent obejmuje trzy wynalazki, które kolejno dotyczą:

1) Produktów makaronowych, które zawierają mąkę i/lub kaszę makaronową oraz ewentualnie sól kuchenną i/lub jaja a także substancje dodatkowe o różnym działaniu zwykle stosowane przy wytwarzaniu produktów makaronowych, w tym substancje smakowo-zabarwiające, przy czym istota wynalazku polega na tym, że substancje smakowo-zabarwiające stanowią barwiące części roślin: kłącza ostryżu (Curcuma longa, Curcuma domestica, Curcuma xanthoriza, Curcuma sp.) i/lub nasiona arnoty (Bixa orellana) bądź ich części i/lub korzenie marchwi (daucus carota) jadalnej względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin są w postaci rozdrobnionej, zaś ilość barwiących części roślin wynosi 0,0001 - 15% wagowo w stosunku do suchej masy produktu.

2) Sposobu otrzymywania produktów makaronowych polegającego na zmieszaniu mąki i/lub kaszki makaronowej, wody, ewentualnie soli kuchennej i/lub jaj oraz substancji dodatkowych zwykle stosowanych przy wytwarzaniu produktów makaronowych, w tym substancji smakowo-zabarwiających, a następnie formowaniu uzyskanego ciasta w zwykły sposób i utrwaleniu, również znanym sposobem, przy czym istota rozwiązania według wynalazku polega na tym, że jako substancje smakowo-zabarwiające stosuje się barwiące części roślin: kłącza ostryżu i/lub nasiona arnoty bądź ich części i/lub korzenie marchwi jadalnej względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin stosuje się w postaci proszku, pasty lub płynu bądź korzystnie w postaci skoncentrowanych preparatów, zaś ilość barwiących części roślin wynosi 0,0001 -15% wagowo w stosunku do suchej masy produktu.

3) Preparatów do produktów makaronowych zawierających substancje smakowo-zabarwiające, ewentualnie nośnik skrobiowy i/lub sól kuchenną, ewentualnie olej roślinny oraz ewentualnie jaja i inne substancje dodatkowe, przy czym istota rozwiązania polega na tym, że składają się one z 0,001 - 99,9 części wagowych substancji smakowo-zabarwiających, które stanowią barwiące części roślin: kłącza ostryżu i/lub nasiona arnoty bądź ich części i/lub korzenie marchwi jadalnej względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin są w postaci rozdrobnionej. Preparaty zawierają 0-99,9 części wagowych soli kuchennej, 0-99,9 skrobi, 0-80,0 części wagowych oleju roślinnego, 0-70,0 części wagowych jaj w proszku oraz 0-50,0 części wagowych innych substancji dodatkowych, takich jak tokoferole i/lub ryboflawina i/lub kwas askorbinowy i/lub kwas mlekowy i/lub kwas cytrynowy i/lub substancje białkowe, i/lub substancje zagęszczające i/lub emulgatory i/lub gumy roślinne i/lub ekstrakty z roślin i/lub naturalne barwniki organiczne i aromaty.

Kolegium Orzekające wskazując na treść art. 10 i 11 uow odnosząc się do zarzutów sprzeciwu co do braku nowości patentu nr 184 421 wskazało, że żaden z dokumentów powołanych przez wnioskodawcę jako załączniki do sprzeciwu nie stanowi dowodu na brak nowości wynalazków objętych nim wynalazków. Uznało, że żaden z dowodów w pełnym zakresie nie ujawnia rozwiązania ze spornego patentu (np. co do zakresu ilości stosowanych składników).

Odnośnie zarzutu niedostatecznego ujawnienia w całości wszystkich trzech kategorii rozwiązań, co jest przesłanką stosowalności zawartą w art. 10 uow, Kolegium Orzekające wzięło pod uwagę, że wymóg stosowalności wynalazku rozumiany jest jako możliwość jego realizacji w całym zastrzeganym zakresie, z uzyskaniem zadeklarowanych korzyści. Stwierdziło, że potwierdzenie takiej możliwości powinno być udokumentowane w przykładach wykonania wynalazku. We fragmencie opisu spornego patentu (str.3, ostatni akapit), zostało określone, że rozwiązywanym problemem technicznym jest zapewnienie wyrobom makaronowym stabilnej barwy żółtej o pożądanym czystym odcieniu neutralnym lub czerwonawym, niezależnie od rodzaju użytej mąki. Opis wymienia również nadanie wyrobom makaronowym walorów smakowych.

Kolegium ustaliło, że zarzut niedostatecznego ujawnienia zawiera 4 elementy:

Brak udokumentowania (przykładów) osiągania zamierzonego rezultatu przy zastosowaniu różnego rodzaju mąk makaronowych, czyli innych niż pszenna.

Brak dostatecznego udokumentowania (przykładów) osiągania zamierzonego rezultatu w całym zakresie ilościowym (skrajnych wartości) stosowanych składników smakowo-zabarwiających.

Brak scharakteryzowania w zastrzeżeniu nr 2 skoncentrowanych preparatów (nie jest jasne o jakie preparaty chodzi).

Brak udokumentowania (przykładów) osiągania zamierzonego rezultatu sposobem, w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty.

Kolegium Orzekające nie uznało zarzutów wnioskodawcy dotyczących 1 i 3 elementu. Odnośnie elementu 1 wzięło pod uwagę, że mąki inne niż pszenna stanowią nietypowy surowiec do wytwarzania makaronu. Dlatego, jeżeli sporny patent miałby dotyczyć takich mąk (np. ryżowej, gryczanej, ziemniaczanej ...) jako podstawowego surowca, mąki te powinny być wyszczególnione w zastrzeżeniach. W zastrzeżeniach wskazano po prostu na mąkę makaronową, co jest rozumiane przez specjalistów jako mąka pszenna. Kolegium uznało za wystarczające wyjaśnienia uprawnionych, że mąki kukurydziana i sojowa wymieniane w małych ilościach w przykładzie nr 2 pełnią funkcję dodatków, a nie podstawowego surowca. Uznało również za prawidłowe twierdzenie uprawnionych, że przy określaniu uzyskiwanych efektów, zwrot "...bez względu na rodzaj mąki..." dotyczy różnych rodzajów mąki pszennej - TRITICUM wskazanej w opisie (np. o różnej zawartości białka, popiołu, typu przemiału).

Odnośnie elementu 3 wzięło pod uwagę, że zgłoszenie stanowi całość materiału do analizy, w którym określone zostały preparaty. Fakt stosowania jednolitego nazewnictwa jest wystarczającą przesłanką, by przyjąć że preparaty wymieniane w zastrzeżeniu nr 2 są preparatami określanymi w zastrzeżeniu nr 3 i opisanymi w opisie.

Kolegium Orzekające stwierdziło zasadność zarzutu wnioskodawcy odnośnie 2 i 4 elementu.

Odnośnie elementu 2, przyznało fakt braku udokumentowania stosowalności wynalazku w dolnych granicach ilościowych składników smakowo-zabarwiających, w celu wykazania osiągnięcia zamierzonego efektu zastosowania tych substancji w produktach makaronowych, sposobie ich wytwarzania i preparatach (brak przykładów wykonania z zastosowaniem dolnej granicy ilościowej). Zastrzegana dolna granica zakresu 0,001% mieści się w pojęciu ilości śladowej a 0,0001% nawet mikrośladowej (czyli ilości leżącej blisko granicy i poniżej granicy progu wrażliwości smakowej człowieka) i bez stosownej próby doświadczalnej nie można mieć pewności, że ludzki zmysł smaku i wzroku wychwyci jakąkolwiek różnicę wynikającą z obecności tak małej ilości składnika w produkcie. Brak ten jest tym bardziej istotny, że zastrzegane dolne granice ilościowe składników smakowo-zabarwiających stanowią element nowy w stosunku do stanu techniki wskazanego przez wnioskodawcę w załącznikach do sprzeciwu. Stad słusznie podnosi wnioskodawca, że w przykładach ujawniono jako najniższy poziom ilościowy stosowania substancji smakowo zabarwiającej na poziomie ok. 1 %, czyli ilości rzędu tysięcy razy wyższej.

Odnośnie elementu 4, przyznało fakt braku udokumentowania stosowalności wynalazku w zakresie osiągania zamierzonego rezultatu sposobem, w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty.

Innymi słowy, Kolegium Orzekające podzieliło stanowisko wnioskodawcy, że zakres uzyskanej ochrony spornego patentu jest szerszy od ujawnienia, ponieważ w dacie zgłoszenia dokumentacja spornego patentu nie zawiera przykładów (przeprowadzonych badań), potwierdzających możliwości realizacji wynalazku w całym zastrzeganym zakresie, z uzyskaniem zadeklarowanych korzyści i tym samym patent [...] w odniesieniu do wszystkich zastrzeżeń ( nr 1, 2, 3 ) został udzielony z naruszeniem art. 10 uow.

Kolegium Orzekające podzieliło stanowisko wnioskodawcy odnośnie zarzutu braku nieoczywistości spornego patentu. Dokonało analizy poszczególnych materiałów przedstawionych przez wnioskodawcę pod katem oceny, czy w świetle tych dowodów rozwiązanie ze spornego patentu stanowi zwyczajne zastąpienie jednego elementu innym elementem, znanym z jego istotnych właściwości i czy zawiera niespodziewany efekt. Wobec tego, że wnioskodawca wskazywał jako znane - w dacie zgłoszenia spornego patentu - stosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających części różnych roślin, to jednym z głównych przedmiotów polemiki między stronami była interpretacja zapisów materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę: czy opisane w nich składniki smakowo-zabarwiające stanowią barwniki wyekstrachowane z roślin czy tak, jak w spornym patencie, rozdrobnione części roślin.

Uznało, że przytoczone przez wnioskodawcę dowody nr 13 i 14 wyraźnie wymieniają cząstki warzywne takie jak szpinak, szczaw, koncentrat pomidorowy, mączkę marchwiową, przecier z dyni, buraki, brokuły, seler, kukurydzę, zieloną paprykę. Uznało za nietrafny argument uprawnionych odnośnie dowodu nr 13, iż nieznany jest skład mączki marchwiowej i że cały artykuł dotyczy barwników. Prawdziwe jest stwierdzenie wnioskodawcy, że artykuł dotyczy zarówno dodatków warzywnych jak i barwników. Na str. 40 w kolumnie 1 jest rozdział zatytułowany "Dodatki warzywne i owocowe" i w nim wymieniane są powyższe warzywa w tym mączka marchwiową. Są to więc części roślin. Barwniki wymieniane są w następnym rozdziale na str. 40 w kolumnie 2 zatytułowanym " Substancje wzbogacające i polepszające dodawane w niewielkich ilościach".

Kolegium Orzekające uznało za nieistotny argument uprawnionych dotyczący dowodu nr 14, iż dotyczy on wyrobów makaronowych z mąk wysokoglutenowych, ponieważ sporny patent dotyczy stosowania różnych mąk pszennych, nie wykluczając wysokoglutenowych, tym bardziej, że typowe mąki makaronowe są mąkami o dużej zawartości białka (glutenu). Dowód nr 14, wbrew twierdzeniu uprawnionych, że nie podana jest postać dodatków warzywnych wyraźnie określa, iż wymienione powyżej warzywa występują w postaci stałych cząstek w ilości 4-15 % i podaje sposób wytwarzania produktów makaronowych z tymi dodatkami. Również inne dowody załączone przez wnioskodawcę do sprzeciwu wskazują na stosowanie do makaronu rozdrobnionych części roślin. Dowody nr 18 i 21 wprost wymieniają kłącza ostryżu.

Kolegium Orzekające uznało za nietrafny argument uprawnionego odnośnie dowodu nr 18, podnoszący, iż nie dotyczy on spornego patentu ponieważ w Azji liście (w tym kurkumy) są traktowane jako warzywa, więc ostryż jest miksowany jako cała roślina. Przykład realizacji nie potwierdza tego stwierdzenia. Prawdziwe jest stwierdzenie wnioskodawcy, że w sposobie realizacji kłącze ostryżu myte jest w wodzie i miksowane w mikserze. W związku z tym nie budzi wątpliwości, że w dowodzie nr 18 chodzi o rozdrobnione kłącze ostryżu. Uznało za nieistotny argument uprawnionych dotyczący dowodu nr 21 podnoszący, iż dotyczy żywności funkcjonalnej, w której muszą być dodane 3 odmiany kurkumy. Także podzieliło zdanie wnioskodawcy, że w dowodzie tym również ujawniono produkty, w skład których wchodzi ostryż i wskazano mieszanki różnych rodzajów ostryżu, podobnie jak w zastrzeżeniu 1, 2 i 3 spornego patentu wskazuje się różne rodzaje ostryżu.

Kolegium Orzekające uznało, że dowód nr 20 ujawnia mieszankę mączki ostryżu (z języka japońskiego UKON) z mąką zbożową, która to mieszanka może po dodaniu typowych składników być wykorzystana do wytwarzania klusek. Podzieliło zdanie wnioskodawcy, że jest to rozwiązanie stanowiące półprodukt podobny do preparatu ze spornego patentu. Rozpatrując dowód nr 20 zastosowało tę samą zasadę co przy rozstrzygnięciu, czy sporny patent dotyczy innych mąk niż pszenna, czyli typowe rozumienie powszechnego słowa, jeżeli dokument nie wymienia innego jego znaczenia. Powszechne rozumienie słowa "mączka" dotyczy rozdrobnionej rośliny, a dowód nr 20 nie wspomina o wcześniejszym przetwarzaniu ostryżu, dlatego uznało, że wchodzi w zakres spornego patentu. Kolegium nie podzieliło twierdzeń uprawnionych w zakresie dowodu 20, że służy do zapobiegania powstawaniu pleśni w trakcie przechowywania, dlatego dowód ten nie wchodzi w zakres spornego patentu. Wskazało, że zapobieganie pleśnieniu wynika z własności ostryżu i jego obecność zawsze będzie wywoływała ten skutek, również w preparacie według spornego patentu. W tym przypadku za istotne uznało, że ujawnione zostało oddzielne mieszanie mączki ostryżu z materiałem skrobiowym i późniejsze wykorzystanie tej mieszanki do wytworzenia produktu typu makaronu. W kontekście składu preparatu, uprawnieni zwrócili uwagę, że mąka zbożowa którą wnioskodawca wskazał jako materiał skrobiowy w dowodzie nr 20, nie jest czystą skrobią, bo zawiera również białko - gluten. Kolegium Orzekające uznało jednak, że mąkę zbożową można uznać za materiał skrobiowy, ponieważ zawiera znaczny odsetek skrobi (większy niż białka), a ponadto w składzie preparatu ze spornego patentu wymieniane są również substancje białkowe, dlatego mąka zbożowa pasuje do profilu składnika preparatu ze spornego patentu.

Kolegium Orzekające uznało, że pozostałe dowody załączone do sprzeciwu można zaliczyć do wchodzących w zakres spornego patentu, bowiem mogą też dotyczyć dodatków smakowo-zabarwiających stanowiących części roślin i powyższe dowody są wystarczające do uznania, że wnioskodawca udowodnił, iż stosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających części różnych roślin było znane w dacie zgłoszenia spornego patentu. Dowody te wymieniają szereg warzyw, w tym wymieniane w spornym patencie mączkę marchwiową i kłącze ostryżu. Co do trzeciego składnika wymienianego w spornym patencie - nasion arnoty, to zgodnie z pouczeniami z przytoczonych przez wnioskodawcę publikacji, produkty makaronowe zabarwiane są na charakterystyczny kolor dla stosowanych w ich wytwarzaniu warzyw (wskazane przez wnioskodawcę dowody 13 i 14), oraz uzyskują smak charakterystyczny dla zastosowanego warzywa (wskazane przez wnioskodawcę dowody nr 14, 19). Dlatego specjalista będzie spodziewał się tego samego efektu przy zastosowaniu również nasion arnoty i właśnie taki oczekiwany efekt wymienia sporny patent.

Kolegium Orzekające nie podzieliło zdania uprawnionych, że Dowód nr 19 nie wchodzi w zakres spornego patentu. Publikacja ta dotyczy sposobu wytwarzania smakowych produktów makaronowych i np. w przykładzie nr 1 wymienia ostryż.

Odnosząc się do oświadczenia uprawnionych, że niecelowe jest zastosowanie barwnika annato w postaci norbiksyny do makaronów, ponieważ nie wykazuje on żadnych zdolności barwiących albo uzyskuje się efekt bardzo brudnego brązu zależnie od ilości zastosowanego barwnika, natomiast zastosowanie" nasion arnoty właściwej, powoduje bardzo ładną barwę i poprawę własności reologicznych produktu, Kolegium Orzekające stwierdziło, że problem taki nie był poruszany w spornym patencie. Sprawa nie dotyczy rozpatrywania prawidłowości nadawanej barwy przez barwniki. Natomiast efekt zastosowania dodatków warzywnych, nadających produktom makaronowym właściwy sobie kolor i aromat, jest efektem intuicyjnie oczekiwanym i potwierdzonym przez publikacje ze stanu techniki, nie stanowi więc nieoczekiwanego efektu.

W związku z powyższym, Kolegium Orzekające podzieliło zdanie wnioskodawcy, że dokonany przez uprawnionego wybór konkretnego typu części roślin o własnościach smakowo-zabarwiających nie wymagał jakiegokolwiek wkładu twórczego, ponieważ po określeniu pożądanych cech produktu (barwa, aromat), wystarczyło po prostu zastosować odpowiedni dodatek nadający takie cechy, a określenie jego ilości wymagałoby co najwyżej przeprowadzenia prób, nie wykraczających poza zwykłą biegłość inżynierską. Co do ilości dodawanych substancji, Kolegium nie podzieliło zdania uprawnionych, że w stanie techniki przed spornym patentem nie było proste wprowadzenie jakichkolwiek dodatków w mikroilościach do produktów makaronowych, (jak ich zdaniem wynika ze wskazanego przez wnioskodawcę dowodu nr 12), a zatem sporny patent w sposób nieoczekiwany rozwiązuje ten problem. Opis spornego patentu nie porusza bowiem tego tematu, a w zastrzeganych czynnościach sposobu brak jest rozróżnienia dodawania dodatków w dużych i małych ilościach.

Kolegium Orzekające przyznało rację wnioskodawcy, że do czynności sposobu ze spornego patentu pasuje schemat technologiczny, ujawniony na str. 104 -105 publikacji stanowiącej dowód nr 12, przewidujący również dodawanie substancji w małych ilościach (np. witamin).

Uznało zatem za uzasadniony zarzut wnioskodawcy, że patent [...] udzielono na rozwiązanie wynikające dla znawcy w sposób oczywisty ze stanu techniki, a więc z naruszeniem art. 10 uow w zakresie braku nieoczywistości zastrzeganego rozwiązania. Uznało, że patent należało unieważnić, bowiem wnioskodawca udowodnił zarzuty niedostatecznego ujawnienia wszystkich trzech kategorii rozwiązań, co jest przesłanką stosowalności zawartą w art. 10 uow, oraz braku nieoczywistości wynalazków objętych spornym patentem w rozumieniu art. 10 powołanej ustawy o wynalazczości. Uwzględnienie żądania uzasadniało przyznanie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucili Urzędowi Patentowemu RP naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności art. 10 uow, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

zakres uzyskanej ochrony jest szerszy od ujawnienia, ponieważ brak jest udokumentowania (przykładów) osiągania zamierzonego rezultatu sposobem w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty,

zakres uzyskanej ochrony jest szerszy od ujawnienia, ponieważ brak jest dostatecznego udokumentowania (przykładów)) osiągania zamierzonego rezultatu w dolnej granicy ilościowej stosowanych składników smakowo-zabarwiających,

brak jest cechy nieoczywistości spornego patentu.

Skarżący podnieśli także mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie norm postępowania, w szczególności przepisów art. 7, 77 i 84 §1 k.p.a., polegające na pozostawieniu poza rzeczywistymi rozważaniami argumentów podnoszonych przez skarżącego, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, także w aspekcie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, braku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie powołania biegłego dla dokonania specjalistycznej oceny porównawczej, czy wszelkie substancje smakowo-zabarwiające pochodzenia naturalnego rozwiązują ten sam problem w wytwarzaniu ciasta makaronowego co będące przedmiotem patentu, wyprowadzenie błędnych wniosków oraz sporządzenie uzasadnienia z przekroczeniem 30 dniowego terminu.

W uzasadnieniu powoływali się na to, że przedmiotowy wynalazek objęty jest umową licencyjną co stanowi o nieoczywistości spornego patentu; odnosi sukces komercyjny, co stanowi o posiadaniu uprawnienia do patentu zgodnie z prawem. Zarzucili, że Urząd związany był granicami żądania i podstawą prawną wniosku, a odwrócił role procesowe każąc uprawnionemu udowadniać, że jego patent został udzielony prawidłowo.

Nie zgodzili się z twierdzeniem, że nie został przedstawiony przykład sposobu, w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty, ponieważ przykład nr V spornego patentu (oprócz określenia składników jakich użyto przy otrzymywaniu preparatu) informuje, że wytworzony preparat zastosowany w ilości 2% w stosunku do wagi makaronu pozwala uzyskać intensywny kolor żółty produktu. W związku z tym wywodzili, że można taką informację wykorzystać w przykładzie nr 1 i zamiast przewidzianego tam kłącza ostryżu (w ilości 1 część w 130 częściach wagowych składników makaronu) zastosować preparat w ilości zgodnej z zaleceniem przykładu V, czyli 2%.

Podnosili, że nieprawdziwe jest stwierdzenie, że w spornym patencie brak jest udokumentowania stosowalności wynalazku w dolnych granicach ilościowych składników smakowo-zabarwiających, ponieważ przykład nr V sugeruje zastosowanie preparatu w ilości 2% w stosunku do masy makaronu, co spowoduje w takim przypadku jak w przykładzie nr I, uzyskanie zawartości 0,3 części wagowych kłączy ostryżu i 0,1 części wagowej zmielonych nasion arnoty, co w przeliczeniu na procentową zawartość tych składników w stosunku do masy wyjściowej makaronu wyniesie 0,2% kłączy ostryżu i 0,1% nasion arnoty (w sumie 0,3%).

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie wskazując na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu nr 1 podniósł, że w przykładzie nr 1 zawartość kłączy ostryżu wynosi 0,77% (1 część na 130) w całej masie produktu, a 1% w suchej masie (1 część na 100). Zastąpienie 0,77% (1% w suchej masie) kłączy ostryżu, preparatem w innej ilości - 2%, spowoduje zmianę zawartości ilościowej również pozostałych składników, będzie to więc całkowicie inny produkt, który nie został określony jako przykład wykonania. Żaden z przykładów nie ujawnia wszystkich składników produktu z zastosowaniem 2% preparatu. Przykład nr V określa otrzymywanie preparatu w proszku i tylko dodatkowo informuje, że można go zastosować w ilości 2% w stosunku do wagi makaronu. Zwrócił uwagę, że gdyby nawet uznać, że informacja ta stanowi wystarczającą przesłankę do zobrazowania sposobu w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty i w związku z tym powoływanie tej przesłanki w uzasadnieniu decyzji o unieważnieniu patentu nr [...] jest nieprawidłowe, to uchybienie to nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, ze względu na dwie pozostałe przesłanki w których Kolegium Orzekające przyznało rację wnioskodawcy o unieważnienie spornego patentu.

Odnośnie zarzutu nr 2 podniósł, że w przykładzie nr V wskazana jest zawartość 15 % kłączy ostryżu i 5 % nasion arnoty. Stosując ten preparat w ilości 2%, w końcowym produkcie rozcieńczenie tych składników będzie 50-cio krotne, czyli uzyskamy 0,3% kłączy ostryżu i 0,1% nasion arnoty (w sumie 0,4%). Nawet zakładając prawidłowość wyliczenia skarżącego (0,3 % zamiast 0,4%), to nadal jest to rząd wielkości tysiące razy wyższy niż dopuszczalna dolna granica ilościowa substancji smakowo zabarwiających wskazana w zastrzeżeniach czyli 0,0001%. Dlatego argumentacja skarżącego w niczym nie podważa w tym zakresie słuszności zarzutu wnioskodawcy. Stad za bezzasadny uznał zarzut skarżących, że przyjęcie braku udokumentowania stosowalności wynalazku w dolnych granicach ilościowych składników smakowo-zabarwiających jest wadliwą przesłanką podjętej decyzji przez Kolegium Orzekające.

Odnośnie zarzutu nr 3 podniósł, że zarzut braku nieoczywistości spornego patentu i żądanie jego unieważnienia z tego powodu w całości, wraz ze wskazaniem podstawy prawnej, podniesiony został przez wnioskodawcę o unieważnienie patentu, który na jego poparcie przedstawił dowody w postaci publikacji i twierdzeń szczegółowo opisanych w pismach procesowych i powtórzonych na rozprawie.

Organ wskazał, że Kolegium Orzekające w trakcie postępowania spornego dało możliwość wyczerpującego wypowiedzenia się stronom odnośnie zarzutów i dowodów i nie kazało uprawnionemu udowadniać, że ma prawidłowo udzielony patent. Podniósł, że skarżący nie określili w którym miejscu postępowania i w jakich elementach Kolegium Orzekające wykroczyło poza granice żądania, stąd taki zarzut jest gołosłowny. Przy rozpatrywaniu zarzutu o braku cech nieoczywistości spornego patentu, Kolegium Orzekające opierało się na dowodach przedstawionych przez wnioskodawcę, głównie tych które nie były rozpatrywane podczas badania zgłoszenia patentowego. Fakt zawarcia przez skarżących umowy licencyjnej nie podważa wiarygodności tych dowodów i stanowi jedynie subiektywną ocenę wartości spornego patentu podmiotów, które taką umowę zawarły ze skarżącymi. Kolegium Orzekającemu z urzędu znany jest fakt, że równolegle z przedmiotowym postępowaniem spornym, toczyły się jeszcze cztery postępowania o unieważnienie tego samego patentu. Z tego wynika, że podmioty z branży makaronowej wnioskujące o jego unieważnienie, odmiennie oceniały wartość tego patentu, niż podmioty które zawarły umowę licencyjną.

Odnosząc się do zarzutu, że Kolegium Orzekające nie powołało biegłego do specjalistycznej oceny porównawczej, organ wskazał, że sporny patent dotyczy konkretnie wymienionych barwiących części roślin, tj. kłącza ostryżu, nasiona arnoty, korzenia marchwi jadalnej, a rozwiązywany problem to właściwe tym dodatkom zabarwianie i nadanie smaku ciasta makaronowego. Wnioskodawca złożył dowody, powołane w uzasadnieniu decyzji, z których wynika, że przed datą zgłoszenia spornego patentu znana była prawidłowość, iż barwiące części roślin nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor i smak. Taki właśnie efekt został osiągnięty w spornym patencie, dlatego sporny patent nie ujawnia żadnego nieoczekiwanego rezultatu, będącego podstawą nieoczywistości rozwiązania. Do składu Kolegium Orzekającego powoływani są m.in. eksperci będący specjalistami w dziedzinie techniki związanej z rozpatrywaną sprawą, którzy posiadają wiedzę i kwalifikacje właściwe do merytorycznej oceny przedstawianego materiału dowodowego, stad potrzeba powoływania dodatkowego specjalisty - biegłego występuje jedynie wtedy, gdy Kolegium ma wątpliwości co do wartości materiału dowodowego, a taki przypadek w przedmiotowej sprawie nie zachodził.

Uczestnik postępowania, w piśmie złożonym [...] stycznia 20011 r. wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę pod tym kątem Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, wbrew zarzutom skargi, nie narusza prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na dokonane rozstrzygnięcie, ani prawa materialnego w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu udzielonego przed wejściem w życie tej ustawy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku. Jest niesporne, że zakwestionowany wynalazek pt.: "Produkty makaronowe, sposób otrzymywania produktów makaronowych i preparaty do produktów makaronowych" został zgłoszony w okresie obowiązywania cyt. na wstępie ustawy o wynalazczości i przepisy tej ustawy ze względu na charakter podnoszonych zarzutów - art. 10 i 11 stanowiły podstawę prawną w zakresie oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu.

Urząd Patentowy unieważnił sporny patent w oparciu o art. 10 uow, który stanowi, że wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Istota rozwiązania polega w szczególności na zastosowaniu jako substancji smakowo-zabarwiających barwiących części roślin: kłącza ostryżu i/lub nasion arnoty bądź ich części i/lub korzenia marchwi jadalnej względnie jego części, przy czym wymienione barwiące części roślin są w postaci rozdrobnionej, zaś ilość barwiących części roślin wynosi 0,0001 - 15% wagowo w stosunku do suchej masy produktu. Zgłoszenie obejmuje trzy wynalazki, które dotyczą:

1) produktów makaronowych, które zawierają mąkę i/lub kaszę makaronową oraz ewentualnie sól kuchenną i/lub jaja a także substancje dodatkowe o różnym działaniu zwykle stosowane przy wytwarzaniu produktów makaronowych, w tym substancje smakowo-zabarwiające. Istota wynalazku polega na tym, że substancje smakowo-zabarwiające stanowią barwiące części roślin: kłącza ostryżu (Curcuma longa, Curcuma domestica, Curcuma xanthoriza, Curcuma sp.) i/lub nasiona arnoty (Bixa orellana) bądź ich części i/lub korzenie marchwi (daucus carota) jadalnej względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin są w postaci rozdrobnionej, zaś ilość barwiących części roślin wynosi 0,0001 - 15% wagowo w stosunku do suchej masy produktu.

2) sposobu otrzymywania produktów makaronowych polegającego na zmieszaniu mąki i/lub kaszki makaronowej, wody, ewentualnie soli kuchennej i/lub jaj oraz substancji dodatkowych zwykle stosowanych przy wytwarzaniu produktów makaronowych, w tym substancji smakowo-zabarwiających, a następnie formowaniu uzyskanego ciasta w zwykły sposób i utrwaleniu, również znanym sposobem. Istota rozwiązania według wynalazku polega na tym, że jako substancje smakowo-zabarwiające stosuje się barwiące części roślin: kłącza ostryżu i/lub nasiona arnoty bądź ich części i/lub korzenie marchwi jadalnej względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin stosuje się w postaci proszku, pasty lub płynu bądź korzystnie w postaci skoncentrowanych preparatów, zaś ilość barwiących części roślin wynosi 0,0001 - 15% wagowo w stosunku do suchej masy produktu.

3) preparatów do produktów makaronowych zawierających substancje smakowo-zabarwiające, ewentualnie nośnik skrobiowy i/lub sól kuchenną, ewentualnie olej roślinny oraz ewentualnie jaja i inne substancje dodatkowe, przy czym istota rozwiązania polega na tym, że składają się one z 0,001 - 99,9 części wagowych substancji smakowo-zabarwiających, które stanowią barwiące części roślin: kłącza ostryżu i/lub nasiona arnoty bądź ich części i/lub korzenie marchwi jadalnej względnie ich części. Wymienione barwiące części roślin są w postaci rozdrobnionej, a ponadto preparaty zawierają 0-99,9 części wagowych soli kuchennej, 0-99,9 skrobi, 0-80,0 części wagowych oleju roślinnego, 0-70,0 części wagowych jaj w proszku oraz 0-50,0 części wagowych innych substancji dodatkowych, takich jak tokoferole i/lub ryboflawina i/lub kwas askorbinowy i/lub kwas mlekowy i/lub kwas cytrynowy i/lub substancje białkowe, i/lub substancje zagęszczające i/lub emulgatory i/lub gumy roślinne i/lub ekstrakty z roślin i/lub naturalne barwniki organiczne i aromaty.

Na wstępie wskazać należy, że rozpoznania w pierwszej kolejności wymagały podniesione zarzuty procesowe, ponieważ zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania.

W ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 7, 77 i 84 § 1 k.p.a. w sposób majacy istotny wpływ na wynik sprawy – nie znajduje uzasadnienia. Zostało prawidłowo ustalone i ocenione przez organ, na podstawie przedłożonego przez wnioskodawcę materiału dowodowego, że przed datą zgłoszenia spornego patentu znana była prawidłowość, iż barwiące części roślin nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor i smak. Taki właśnie efekt został osiągnięty w spornym patencie, dlatego nie ujawnia on żadnego nieoczekiwanego rezultatu, będącego podstawą nieoczywistości rozwiązania. Do dokonania tej oceny uprawniony był Urząd Patentowy, w którego składzie orzekają eksperci będący specjalistami w dziedzinie techniki związanej z rozpatrywaną sprawą, posiadający wiedzę i kwalifikacje właściwe do merytorycznej oceny przedstawianego materiału dowodowego. W tej sytuacji Kolegium Orzekające nie ma obowiązku powoływania biegłych w sytuacji, kiedy nie ma wątpliwości co do rozstrzygnięcia, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że takich wątpliwości w niniejszej sprawie nie było.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy podnieść, że nie znajduje uzasadnienia zarzut przekroczenia granic wniosku i podstawy materialnej wskazanej przez wnioskodawcę. Kwestia sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji z przekroczeniem terminu nie ma żadnego wpływu (tym bardziej istotnego) na wynik rozstrzygnięcia.

Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego, na mocy art. 255 ust. 4 p.w.p. miał obowiązek rozstrzygania tej sprawy w granicach wniosku i związania podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. To ustawowe zapewnienie powyższej gwarancji daje wyraz pozycji uprawnionego w sporze z racji posiadania prawa ochronnego na swój wynalazek udzielonego przez Urząd Patentowy w warunkach spełniania wszystkich wymogów o których mowa w art. 10 uow. Z tego względu, w postępowaniu spornym, w którym wnioskodawca podnosił udzielenie prawa z patentu z naruszeniem przesłanek ustawowych niezbędnych do jego udzielenia oznacza, że to na nim spoczywał ciężar dowodowy wykazania podnoszonych zarzutów, a organ, w postępowaniu kontradyktoryjnym miał obowiązek rozpatrzenia ich zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, na gruncie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dokonanej w nim wnikliwej i wyczerpującej oceny przedstawionych dowodów, spełniającej wymogi określone w normach postępowania, jak również zgodnie z art. 80 k.p.a. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kwestia patentowalności spornego wynalazku poddana zatem została wszechstronnej analizie z punktu widzenia dowodów złożonych przez wnioskodawcę. Zdaniem Sądu, dowody te zostały wyczerpująco omówione i przekonywująco przeanalizowane przez Urząd Patentowy pod kątem oceny cech technicznych rozwiązania i jego nieoczywistości.

Sporny patent dotyczy konkretnie wymienionych barwiących części roślin, tj. kłącza ostryżu, nasiona arnoty, korzenia marchwi jadalnej, a rozwiązywany problem to właściwe tym dodatkom zabarwianie i nadanie smaku ciasta makaronowego. Wnioskodawca złożył dowody, powołane w uzasadnieniu decyzji, z których wynika, że przed datą zgłoszenia spornego patentu znana była prawidłowość, iż barwiące części roślin nadają produktom makaronowym właściwy sobie kolor i smak. Taki właśnie efekt został osiągnięty w spornym patencie, dlatego nie ujawnia on żadnego nieoczekiwanego rezultatu, będącego podstawą nieoczywistości rozwiązania.

Sąd podzielił zasadność oceny organu odnośnie naruszenia przy udzielaniu patentu przesłanki oczywistości rozwiązania. Natomiast zarzut braku nowości nie znalazł podstaw do uwzględnienia i ocena ta nie była kwestionowana.

Zakwestionowany skutecznie przez wnioskodawcę poziom wynalazczy (nieoczywistość) jest jednym z podstawowych warunków udzielenia ochrony. Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy z tej dziedziny. Wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań przesądza o oczywistości przedstawionego rozwiązania. Znawca znając stan techniki może bowiem dojść do takiego samego rezultatu, korzystając z samej dostępnej wiedzy - bez twórczości wynalazczej. Należy podkreślić, że przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania konieczne było uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. W szczególności za rozwiązanie oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.

Sąd podzielił dokonaną przez Urząd Patentowy ocenę odnośnie zarzutu niedostatecznego ujawnienia w całości wszystkich trzech kategorii rozwiązań, co jest przesłanką stosowalności zawartą w art. 10 uow. Wymóg stosowalności wynalazku rozumiany jest jako możliwość jego realizacji w całym zastrzeganym zakresie, z uzyskaniem zadeklarowanych korzyści. Potwierdzenie takiej możliwości powinno być udokumentowane w przykładach wykonania wynalazku. Rozwiązywanym problemem technicznym było zapewnienie wyrobom makaronowym stabilnej barwy żółtej o pożądanym czystym odcieniu neutralnym lub czerwonawym, niezależnie od rodzaju użytej mąki. Opis wymienia również nadanie wyrobom makaronowym walorów smakowych.

Sąd podzielił ocenę Kolegium Orzekającego, co do braku udokumentowania stosowalności wynalazku w dolnych granicach ilościowych składników smakowo-zabarwiających. Nie może ona budzić ona wątpliwości, skoro brak jest przykładów wykonania z uwzględnieniem dolnej granicy ilościowej w celu wykazania osiągnięcia zamierzonego efektu zastosowania tych substancji w produktach makaronowych, sposobie ich wytwarzania i preparatach. Ma rację organ, że zastrzegana dolna granica zakresu 0,001% mieści się w pojęciu ilości śladowej a 0,0001% nawet mikrośladowej. Oznacza to ilość, która leży blisko granicy i poniżej granicy progu wrażliwości smakowej człowieka. W konsekwencji, uzasadniona jest ocena, że bez próby doświadczalnej nie można mieć pewności, że ludzki zmysł smaku i wzroku wychwyci jakąkolwiek różnicę wynikającą z obecności tak małej ilości składnika w produkcie. Należy podkreślić, że w okolicznościach niniejszego sporu brak ten jest bardzo istotny, ponieważ zastrzeżone w patencie dolne granice ilościowe składników smakowo-zabarwiających stanowiły nowy element w stosunku do stanu techniki jaki został podany przez wnioskodawcę w załącznikach do sprzeciwu. Niestety, w przykładach ujawniono jako najniższy poziom ilościowy stosowania substancji smakowo zabarwiającej w ilości rzędu tysięcy razy wyższej (na poziomie ok. 1 %).

Sąd podzielił także ocenę Kolegium Orzekającego, co do braku udokumentowania stosowalności wynalazku w zakresie osiągania zamierzonego rezultatu sposobem, w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty. Innymi słowy, uzasadniony jest także zarzut, że zakres uzyskanej ochrony na podstawie spornego patentu jest szerszy od ujawnienia, ponieważ w dacie zgłoszenia dokumentacja spornego patentu [...] nie zawiera przykładów przeprowadzonych badań, które potwierdziłyby możliwości realizacji wynalazku w całym zastrzeganym zakresie, z uzyskaniem zadeklarowanych korzyści.

W ocenie Sądu, znajduje także uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym dokonana przez Urząd Patentowy analiza odnosząca się do uznania braku nieoczywistości spornego patentu. W świetle powołanych dowodów rozwiązanie stanowi zwyczajne zastąpienie jednego elementu innym znanym z istotnych właściwości elementem, który nie daje niespodziewanego efektu. Należy bowiem podnieść, że wnioskodawca wskazywał jako znane - w dacie zgłoszenia spornego patentu - stosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających części różnych roślin, które w spornym patencie zostały określone jako rozdrobnione części roślin. Przekonywująca jest zatem ocena dowodów wnioskodawcy o nr 13 i 14 dokonana przez Urząd Patentowy, które wyraźnie wymieniają cząstki warzywne takie jak szpinak, szczaw, koncentrat pomidorowy, mączkę marchwiową, przecier z dyni, buraki, brokuły, seler, kukurydzę, zieloną paprykę. Nie sposób przyznać racji uprawnionym, odnośnie dowodu nr 13, iż nieznany jest skład mączki marchwiowej i że artykuł dotyczy barwników, bowiem Urząd Patentowy prawidłowo ocenił jako prawdziwe stwierdzenie wnioskodawcy, że artykuł dotyczy zarówno dodatków warzywnych jak i barwników. W rozdziale zatytułowanym "Dodatki warzywne i owocowe" na str. 40 w kolumnie 1 wymienia bowiem powyższe warzywa, w tym mączkę marchwiowa i są to części roślin. Natomiast w następnym rozdziale "Substancje wzbogacające i polepszające dodawane w niewielkich ilościach"na str. 40 w kolumnie 2 wymieniane są barwniki. Kolegium Orzekające dokonało prawidłowej oceny dowodu nr 14, że nie podana postać dodatków warzywnych wyraźnie określa, iż wymienione powyżej warzywa występują w postaci stałych cząstek w ilości 4-15 % i podaje sposób wytwarzania produktów makaronowych z tymi dodatkami. Także inne dowody dołączone do sprzeciwu wskazują na stosowanie do makaronu rozdrobnionych części roślin. Dowody nr 18 i 21 wprost wymieniają kłącza ostryżu. Nie można się także zgodzić a argumentacją skarżących, odnośnie dowodu nr 18, że nie dotyczy on spornego patentu dlatego, że w Azji liście (w tym kurkumy) są traktowane jako warzywa, a ostryż jako cała roślina jest miksowany. Należy bowiem za organem przyznać, że nie potwierdza tego stwierdzenia przykład realizacji. Uzasadnia to fakt, że w sposobie realizacji kłącze ostryżu myte jest w wodzie i miksowane w mikserze i należy podzielić pogląd organu, że w dowodzie nr 18 chodzi o rozdrobnione kłącze ostryżu. Sąd podzielił też ocenę dowodu nr 20, który ujawnia mieszankę mączki ostryżu (z języka japońskiego UKON) z mąką zbożową. Po dodaniu typowych składników mieszanka może być wykorzystana do wytwarzania klusek. Jest to rozwiązanie stanowiące półprodukt podobny do preparatu ze spornego patentu. Rozpatrując dowód nr 20 zastosowana została ta sama zasadę powszechnego rozumienia słowa "mączka", które dotyczy rozdrobnionej rośliny, a dowód nr 20 nie wspomina o wcześniejszym przetwarzaniu ostryżu, dlatego uprawniona jest ocena, że wchodzi w zakres spornego patentu.

Także za uzasadnioną należało uznać ocenę, że zapobieganie pleśnieniu wynika z własności ostryżu i jego obecność zawsze będzie wywoływała ten skutek, również w preparacie według spornego patentu. Stąd nie można było uznać twierdzeń uprawnionych w zakresie dowodu 20, że służy do zapobiegania powstawaniu pleśni w trakcie przechowywania, dlatego dowód ten nie wchodzi w zakres spornego patentu. W tym przypadku za istotne uznało, że ujawnione zostało oddzielne mieszanie mączki ostryżu z materiałem skrobiowym i późniejsze wykorzystanie tej mieszanki do wytworzenia produktu typu makaronu. Kolegium Orzekające słusznie uznało, że mąkę zbożową można uznać za materiał skrobiowy, wobec tego, że zawiera znaczny odsetek skrobi (większy niż białka), a ponadto w składzie preparatu ze spornego patentu wymieniane są również substancje białkowe. Dlatego mąka zbożowa pasuje do profilu składnika preparatu ze spornego patentu.

Sąd podziela także ocenę Kolegium Orzekającego, że pozostałe dowody załączone do sprzeciwu także wchodzą w zakres spornego patentu. Mogą bowiem także dotyczyć dodatków smakowo-zabarwiających stanowiących części roślin i są one wystarczające do uznania, że wnioskodawca udowodnił, iż stosowanie jako substancji smakowo-zabarwiających części różnych roślin było znane w dacie zgłoszenia spornego patentu. Wymieniają szereg warzyw, w tym wymieniane w spornym patencie mączkę marchwiową i kłącze ostryżu.

Należy podnieść, za dokonaną przez Urząd oceną publikacji przytoczonych w sprzeciwie przez uczestnika postępowania, że nasiona arnoty - trzeci składnik wymieniany w spornym patencie także zabarwi produkt makaronowy w charakterystyczny dla tej rośliny sposób. Zasadą, wynikającą z dowodów nr 13 i 14 i 19 jest bowiem, że produkty makaronowe zabarwiane są na charakterystyczny kolor dla stosowanych w ich wytwarzaniu warzyw oraz uzyskują smak charakterystyczny dla zastosowanego warzywa. Zdaniem Sądu logiczna jest ocena, że specjalista będzie spodziewał się tego samego efektu przy zastosowaniu również nasion arnoty i właśnie taki oczekiwany efekt wymienia sporny patent. Dlatego Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że nie można także podzielić zdania uprawnionych, że dowód nr 19 nie wchodzi w zakres spornego patentu. Wszak publikacja ta w przykładzie nr 1 wymienia ostryż i dotyczy sposobu wytwarzania smakowych produktów makaronowych. Nie ma znaczenia twierdzenie uprawnionych, że niecelowe jest zastosowanie barwnika annato w postaci norbiksyny do makaronów, lecz nasion arnoty, która powoduje bardzo ładną barwę i poprawę własności reologicznych produktu, W ocenie Sądu, Kolegium zasadnie podniosło, że problem taki nie był poruszany w spornym patencie, a sprawa nie dotyczy badania prawidłowości nadawanej barwy przez barwniki. Efekt zastosowania dodatków warzywnych, nadających produktom makaronowym właściwy sobie kolor i aromat, jest natomiast efektem potwierdzonym przez publikacje ze stanu techniki i intuicyjnie oczekiwanym (nie stanowi nieoczekiwanego efektu).

Zdaniem Sądu, Kolegium Orzekające dokonało prawidłowej oceny, że dokonany przez uprawnionego wybór konkretnego typu części roślin o własnościach smakowo-zabarwiających nie wymagał jakiegokolwiek wkładu twórczego. Z powyższych wywodów wynika bowiem, że po określeniu pożądanych cech produktu (barwa, aromat), wystarczyło zastosować odpowiedni dodatek nadający takie cechy. Określenie jego ilości wymagałoby co najwyżej przeprowadzenia prób, nie wykraczających poza zwykłą biegłość inżynierską.

W zakresie ilości dodawanych substancji, Sąd podziela argumentację organu, że w stanie techniki przed spornym patentem wprowadzenie jakichkolwiek dodatków w mikroilościach do produktów makaronowych nie było proste. Natomiast opis spornego patentu nie porusza tego tematu, a w zastrzeganych czynnościach sposobu brak jest rozróżnienia dodawania dodatków zarówno w dużych jak i mikroskopijnie małych ilościach. Stąd uprawniona jest ocena organu, że do czynności sposobu ze spornego patentu pasuje schemat technologiczny, ujawniony na str. 104 -105 publikacji stanowiącej dowód nr 12, przewidujący również dodawanie substancji w małych ilościach (np. witamin).

Należy podnieść, że Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego podnoszonych w toku postępowania administracyjnego, jak i podniesionych w skardze w podanych przykładach, które jednakże nie zostały określone jako przykłady wykonania. Żaden z nich nie ujawnia wszystkich składników produktu z zastosowaniem 2% preparatu. Należy podzielić pogląd, że gdyby nawet uznać, że informacja ta stanowi wystarczającą przesłankę do zobrazowania sposobu w którym wykorzystuje się wcześniej przygotowane preparaty, to uchybienie to nie miałoby wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia ze względu na dwie pozostałe przesłanki na podstawie w których Kolegium Orzekające unieważniło sporny patent. Nawet zakładając prawidłowość wyliczenia skarżących w kolejnym zarzucie, nadal jest to rząd wielkości tysiące razy wyższy, niż dopuszczalna dolna granica ilościowa substancji smakowo zabarwiających wskazana w zastrzeżeniach czyli 0,0001%. Dlatego ich argumentacja w niczym nie podważa w tym zakresie słuszności rozstrzygnięcia i bezzasadny jest zarzut, że przyjęcie braku udokumentowania stosowalności wynalazku w dolnych granicach ilościowych składników smakowo-zabarwiających jest wadliwą przesłanką podjętej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.