Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 820/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136  i art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Prezydenta miasta stołecznego Warszawy i [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 567/10 w sprawie ze skarg [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie i Prezydenta miasta stołecznego Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 567/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie i Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 9 lutego 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta m. st. Warszawy oraz [...] sp. z o.o. od decyzji Starosty Wołomińskiego z dnia 21 lutego 2008 roku nr 14/2008, orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. Chodeckiej i ul. Budowlanej (dawnej ul. Siedzibnej), stanowiącej obecnie działkę ewid. 81/2, 84/3, 85/2 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Przedmiotowa decyzja wydana została stała w oparciu o następujące ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne.

Decyzją z dnia 4 listopada 2008 roku nr 1868/08 Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Starosty Wołomińskiego z dnia 21 lutego 2008 roku, orzekającą o zwrocie na rzecz J.S-M. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w Warszawie, stanowiącej obecnie działki nr 81/2,84/3,85/2 i 101/3 z obrębu 4-08-20, o łącznej powierzchni 1321 m2. Równocześnie zobowiązał J.s-M. do zwrotu na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczonej nieruchomości w kwocie 4 814 zł.

Wyrokiem z dnia 13 maja 2009 roku sygn. akt I SA/Wa 24/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 listopada 2008 roku z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego skutkującego pominięciem strony postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda Mazowiecki ustalił, iż będące przedmiotem postępowania administracyjnego działki wywłaszczone zostały na rzecz Skarbu Państwa decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 1972 roku nr GKM.VII-631/232/71, z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego Bródno IX. Organ odwoławczy wskazał, że [...] sp. z o.o. jest dzierżawcą nieruchomości położonej przy ul. Chodeckiej, stanowiącej działkę ewid. nr 85, zaś A.w-O. dzierżawcą nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nrr 84.

Z tego względu organ uznał ich za strony postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dalej organ wskazał, że wnioskiem z dnia 25 maja 1995 roku J.S-M. zwróciła się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ przywołał treść art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, które określają przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Według planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją Naczelnego Architekta Warszawy Prezydium Rady Narodowej m st. Warszawy z dnia 14 września 1971 roku nr AB.UA-519/71 na wnioskowanym do zwrotu gruncie przewidziano w ramach realizacji osiedla budowę dwukondygnacyjnego garażu dzielnicowego wraz z przydrożną stacją obsługi. Z pisma Naczelnika Wydziału Architektury Urzędu Gminy Warszawa Targówek z dnia 13 kwietnia 2000 roku oraz Biura Naczelnego Architekta Miasta Urzędu m.st. Warszawy w Dzielnicy Targówek z dnia 26 sierpnia 2003 roku wynika, iż na wnioskowanej nieruchomości nie rozpoczęto realizacji celu wywłaszczenia polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego Bródno IX. Ponadto inwestor, na wniosek którego nastąpiło przejęcie przedmiotowego gruntu, nie otrzymał ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę. Dnia 31 maja 2006 roku odbyły się oględziny przedmiotowej nieruchomości, w wyniku których ustalono, że działki nr 85/2, 84/3 i 81/2 zabudowane zostały budynkami usługowymi w postaci warsztatów samochodowych, a także realizowane są na nich inne usługi motoryzacyjne. Natomiast działka ewidencyjna nr 101/3 ogrodzona została siatką na metalowych słupkach. Wszystkie budynki zostały wzniesione przez osoby prywatne. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona.

Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 lutego 2010 roku nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli [...] sp. z o.o. w Warszawie oraz Miasto Stołeczne Warszawa .

Skarżąca spółka [...] wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 10 §1, art. 81 kpa oraz art. 136 i 137 ugn.

Zdaniem skarżącego o zbędności terenu nie może stanowić fakt, że realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła nie przez podmiot, na którego rzecz nastąpiło wywłaszczenie.

Skarżące Miasto Stołeczne Warszawa wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 7,77 i 80 kpa.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda Mazowiecki wnosił o ich oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. dalej zwanej u.g.n.) , poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. definiuje pojęcie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W punkcie 1 tego przepisu mowa jest o terminie 7 lat od wywłaszczenia na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, natomiast w punkcie 2 określono zbędność jako niezrealizowanie celu wywłaszczenia pomimo upływu 10 lat od wywłaszczenia. Obydwie przesłanki zbędności odnoszą się do faktycznej realizacji celu wywłaszczenia, a nie tylko opracowania dokumentacji inwestycji, a nawet uzyskania odpowiednich decyzji, które oznaczają możliwość realizacji inwestycji, a nie samą już jej realizację.

Dodał, że na inwestorze nie spoczywa obowiązek wykonania inwestycji, czy przystąpienia do jej realizacji mimo posiadanych zezwoleń. Oznacza to, że nawet posiadanie odpowiednich zezwoleń w przypadku nie rozpoczęcia prac w ciągu 7 lat od wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości uzasadnione jest stanowisko, że stała się ona zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Także niezakończenie inwestycji w ciągu 10 lat od wywłaszczenia powoduje, że odpowiada ona warunkom określonym w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., a zatem stała się zbędna na cel wywłaszczenia (nabycia). Sąd I instancji zauważył, że pomiędzy definicjami zbędności określonymi w pkt 1 i 2 istnieje związek. Wykładnia tych uregulowań pozwala przyjąć, że nawet rozpoczęcie prac w ciągu 7 lat od wywłaszczenia (nabycia) ale ich nieukończenie w ciągu 10 lat od wywłaszczenia, oznacza zgodnie z analizowanymi przepisami zbędność nieruchomości zgodnie z analizowanymi przepisami. Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. nie pozostawia wątpliwości, że wywłaszczenie nieruchomości ma prowadzić do niezwłocznego jej zagospodarowania, a nie do przejmowania nieruchomości w tym celu niejako "na zapas". Skoro inwestor nie zdołał w terminach określonych w pkt 1 i 2 wypełnić warunków, nieruchomość staje się zbędna na cel wywłaszczenia, a to oznacza możliwość jej zwrotu. Z kolei ust. 2 stanowi, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji uznał, że organy administracji rozpatrując sprawę nie naruszyły obowiązującego prawa, co potwierdza zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny wskazujący między innymi na to, że organy w sposób wyczerpujący wyjaśniły sprawę.

Wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona ostateczną decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 1972 roku z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego Bródno IX.

Aktualny stan nieruchomości nie wskazuje na wykonanie na niej prac związanych z budową osiedla mieszkaniowego, a konkretnie w ramach osiedla dwukondygnacyjnego garażu dzielnicowego wraz z przydrożną stacją obsługi ze stacją paliw, brak jest ponadto decyzji zezwalających na budowę obiektów obejmujących przedmiotową nieruchomość. Powyższe potwierdza protokół oględzin z dnia 31 maja 2006 roku, z którego jednoznacznie wynika, iż obecne działki nr 85/ 2, 84/3 i 81/2, pozostają niezagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, znajdują się na nich budynki wybudowane przez osoby prywatne. Natomiast działka nr 101/3 stanowi niezagospodarowany teren, na jego części znajdują się zabudowania. Zatem znajdujące się na nieruchomości budynki nie zostały wybudowane przez podmiot, na rzecz którego dokonano wywłaszczenia. Prawidłowo przy tym organy stwierdziły, że wybudowanie stacji obsługi pojazdów przez prywatnych właścicieli na przedmiotowej nieruchomości w żaden sposób nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia, gdyż prywatne osoby realizowały prywatny cel, a nie cel publiczny, który stanowił podstawę wywłaszczenia.

W ocenie Sądu wojewódzkiego, zawarte w skardze stwierdzenie, że zasadniczy cel wywłaszczenia w postaci budownictwa mieszkaniowego został zrealizowany, w związku z czym dodatkowa późniejsza budowy garaży nie ma znaczenia dla oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości nie może odnieść skutku. Zrealizowanie budownictwa mieszkaniowego na innych nieruchomościach pozostaje bowiem bez wpływu na ocenę realizacji celu wywłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania.

Wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 kwietnia 2008r sygn. akt K 6/05, stwierdził, że podkreśla w orzecznictwie "wyjątkowy i szczególny" charakter instytucji wywłaszczenia, które "powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych", uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można zrealizować za pomocą innych środków prawnych (zob. w szczególności wyrok z 14 marca 2000 r., sygn. P. 5/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 60). Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. SK 22/01 stwierdził, że "zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który - dopuszczając wywłaszczenie -jedynie na cele publiczne - tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy".

Sąd I instancji zgodził się również rozstrzygnięciami organów I i II instancji w zakresie w jakim zobowiązały J.S.-M. - na podstawie art. 140 - do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 10 kpa i 81 kpa to należy uznać je za zasadne, ale -zdaniem Sądu I instancji- nie naruszają one przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie stanowi automatycznie podstawy do uchylenia decyzji, jeśli nie towarzyszy mu takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego rozwijających zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i zapewniających jej realizację, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Prezydent m. st. Warszawy i [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wnieśli skargi kasacyjne od tego wyroku.

Prezydent m. st. Warszawy, zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.

1. art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nieruchomość składająca się z działek ewidencyjnych nr 81/2 , 84/3 , 85/2 oraz 101/3 z obrębu 4-08-20, położona w Warszawie przy ul. Chodeckiej i ul. Budowlanej, będąca przedmiotem postępowania o zwrot, stała się zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, mimo wybudowania na niej warsztatów samochodowych, służących mieszkańcom Osiedla "Bródno IX".

Ponadto skarżący organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

2. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uzasadnienie wyroku w sposób nie odpowiadający ustanowionemu wzorcowi , a mianowicie nie odniesienie się do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, oraz pominięcie milczeniem części argumentacji skarżącej i wątpliwości podniesionych przez skarżącego w tym zakresie.

Wskazując na powyższe zarzuty Prezydent m. st. Warszawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pominął przy wyrokowaniu istotną okoliczność, którą wskazywał w skardze Prezydent m.st. Warszawy, a dotyczącą braku możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w przypadku jej trwałej zabudowy. Jak wynika protokołu z wizji w ternie z dnia 31.05.2006 r. na przedmiotowej nieruchomości zostały wybudowane budynki usługowe - warsztaty samochodowe, świadczące usługi motoryzacyjne. Niewątpliwie są to budynki trwale związane z gruntem, co uniemożliwia ich likwidację, a tym samym zwrot nieruchomości objętej wnioskiem. Niewypowiedzenie się w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku, prowadzi do niemożności zapoznania się z poglądem Sądu, a w przypadku jego nieaprobowania, podjęcia skutecznej próby jego podważenia w skardze kasacyjnej.

Przechodząc do uzasadnienia drugiej podstawy kasacyjnej, skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z decyzją lokalizacyjną Nr 695/71 z dn. 13.07.1971 r. powołaną w decyzji wywłaszczeniowej z dn. 10.07.1972 r. Nr GKM.VII-631/232/71, została wywłaszczona w celu budowy osiedla mieszkaniowego Bródno IX. Inwestycja ta obejmowała teren o po w. ok. 22 ha, w tym ww. działki ewidencyjne wydzielone na potrzeby niniejszego postępowania w sprawie zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej ww. decyzją. Z akt sprawy wynika, że budowa osiedla mieszkaniowego Bródno IX została zrealizowana. Pierwsze budynki mieszkalne wielokondygnacyjne zostały wybudowane w 1973 r., następne w latach 1974 - 1987. Budynek szkoły podstawowej na terenie osiedla powstał w 1987 r., a w latach 1993-1994r. wybudowane zostały jeszcze 2 budynki mieszkalne wielokondygnacyjne. Następnie w 2001 r. został wybudowany budynek przychodni zdrowia, a w 2007 r. Kompleks Basenów Rehabilitacyjnych "[...]".

Na działkach ew. nr nr 81/2, 84/3 i 85/2 w obrębie 4-08-20, będących przedmiotem postępowania o zwrot, znajdują się obiekty budowlane przeznaczone pod usługi motoryzacyjne (warsztaty samochodowe), natomiast na działce ew. nr 101/3 w obrębie 4-08-20 znajduje się część budynku warsztatowego, a poprzednio na tej działce był urządzony parking samochodowy. Ww. obiekty budowlane na działkach ew. nr nr 81/2, 84/3 i 85/2 w obrębie 4-08-20 zostały wybudowane zgodnie z przepisami prawa budowlanego, na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie pozwoleń na budowę z dn. 11.05.1981 r., z dn. 13.07.1981 r., z dn. 09.10.1979 r., z dn. 21.05.1980 r. i z dn. 07.12.1981 r. i służą do obsługi osiedla mieszkaniowego, o którym mowa w ww. decyzji lokalizacyjnej. Na działce nr 101/5 znajduje się częściowo budynek warsztatowy, obecnie nie użytkowany, zrealizowany bez pozwolenia na budowę.

[...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, zaskarżając wyrok w całości podniosła zarzuty naruszenie prawa materialnego tj.

1. art. 137 ust. 1 pkt 1 oraz art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającego na przyjęciu, iż wywłaszczona nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu;

2. art. 136 ust. 3 powołanej ustawy przez niewłaściwe jego zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i przyjęcie, iż wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi.

Ponadto zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie w związku z brzmieniem art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na nieuchyleniu decyzji organu w sytuacji, gdy istniały przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego.

W konkluzji skargi kasacyjnej spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skargi kasacyjne złożone w niniejszej sprawie nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zawartych w obu skargach kasacyjnych zarzutów o charakterze procesowym dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 Ppsa ( skarga kasacyjna Prezydenta m. stoł. Warszawy ) oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b Ppsa ( skarga kasacyjna [...] Sp. z o.o w Warszawie ) zarzuty te należy ocenić jako nieuzasadnione.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa skarżący kasacyjnie upatruje w nieodniesieniu się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podnoszonej w skardze kwestii braku możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na jej trwałą zabudowę. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku wynika, że zwracane nieruchomości zostały zabudowane budynkami warsztatowymi. Istotnie Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśnił, powodów dla jakich uznał, że tego rodzaju zabudowa nie stoi na przeszkodzie zwrotowi wywłaszczonej nieruchomości, jednakże powyższa nieprawidłowość nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia – art. 184 Ppsa.

W tym miejscu celowe wydaje się przypomnienie, że podstawę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowił art. 137 ust. pkt. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010r. Nr. 102, poz. 651) zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu.

Na ocenę zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie ma wpływu faktyczny stan zagospodarowania nieruchomości, ani to, z jakiego powodu nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia. O zbędności nieruchomości przesądza bowiem wyłącznie art. 137 u.g.n. Na organie administracji rozpatrującym wniosek o zwrot nieruchomości ciąży obowiązek ustalenia, czy występują przesłanki określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 albo 2 u.g.n.

Cel wywłaszczenia powinien zostać w decyzji o wywłaszczeniu określony ściśle i konkretnie i nie należy go interpretować rozszerzająco. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 października 2008 r.).

W rozpoznawanej sprawie wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej Warszawa Praga Północ w celu budowy osiedla mieszkaniowego Bródno IX , w tym dwukondygnacyjnego garażu dzielnicowego z przydrożną stacją obsługi wraz ze stacją paliw.

Na wywłaszczonych działkach znajdują się warsztaty samochodowe wybudowane i prowadzone przez osoby prywatne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji gdy nieruchomość została zagospodarowana inaczej aniżeli to przewidywał cel wywłaszczenia, zabudowanie jej warsztatami samochodowymi, które da się usunąć, nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b Ppsa podniesiony przez [...] Sp. z o.o .

Chociaż art.145 § 1 pkt. 1 lit b Ppsa, zgodnie z którym Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, nie wymaga wprost tak jak np. art.145 § 1 pkt.1 lit. c Ppsa, aby naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak w przypadku powołania art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b Ppsa jako podstawy skargi kasacyjnej w oparciu o art. 174 pkt. 2 Ppsa ( naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ), konstrukcja tego zarzutu w celu umożliwienia jego oceny przez Sąd II instancji wymaga wykazania że określone uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nadto wskazania jako naruszonych przez Sąd I instancji konkretnych przepisów Ppsa, którym uchybił ten Sąd nie dostrzegając nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym.

Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że w postępowaniu administracyjnym został pozbawiony możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Nie wskazuje jednocześnie jaki istotny wpływ na zaskarżoną decyzję miało powyższe uchybienie oraz jakie przepisy naruszył akceptując, czy nie zauważając powyższego uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Tak skonstruowana podstawa kasacyjna uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zarzutu.

Przechodząc do oceny podniesionych w obu skargach kasacyjnych zarzutów naruszenia prawa materialnego –art. 137 ust. 1 pkt. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, trzeba przypomnieć że celem wywłaszczenia była budowa dwukondygnacyjnego garażu, stacji paliw wraz ze stacją obsługi.

Nie jest sporne, że na wywłaszczonych działkach nie wybudowano wspomnianego garażu, ani stacji paliw. Wybudowano natomiast warsztaty samochodowe.

Jak powiedziano to wcześniej cel wywłaszczenia musi być ujmowany konkretnie, ściśle i nie może być interpretowany rozszerzająco ( por. wyrok NSA z dnia 3 września 2010r. I OSK 1537/09 Lex nr. 745074, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2010r. II SA/Wr 629/09 Lex nr. 600224 ).

W niniejszej sprawie zasadniczym celem wywłaszczenia była budowa dwukondygnacyjnego garażu dla mieszkańców osiedla Bródno IX. Cel ten nie został zrealizowany. Podobnie na wywłaszczonych działkach nie powstała stacja paliw. Wybudowanie warsztatów samochodowych nie stanowi o zrealizowaniu publicznego celu wywłaszczenia i to bez względu na to kto warsztaty te wybudował.

Innymi słowy dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie jest istotne jaki podmiot zrealizował cel na jaki nieruchomość została wywłaszczona, ale to czy cel ten faktycznie został zrealizowany.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 137 ust. 1 pkt. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie można bowiem uznać aby lokalizacja na wywłaszczonych działkach warsztatów samochodowych w celu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby fizyczne będące ich właścicielami realizowała cel wywłaszczenia jakim była budowa dwukondygnacyjnego garażu wraz ze stacją paliw i stacją obsługi. Niewątpliwie wywłaszczone działki, które zostały przeznaczone na prowadzenie działalności gospodarczej nie są wykorzystywane w sposób przewidziany celem wywłaszczenia, a to świadczy o ich zbędności w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.