Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 177/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 63 par. 2 i 3, art. 64 par. 2, art. 61a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Teza: 1. W trybie przepisu art. 64 § 2 K.p.a. można jedynie wzywać do uzupełnienia braków formalnych podania, a nie jego treści;

2. Uzupełnienie podania po terminie wyznaczonym przez organ, ale jeszcze przed pozostawieniem podania bez rozpoznania nie stanowi podstawy do pozostawienia podania bez rozpoznania.

TEZY

1. W trybie przepisu art. 64 § 2 K.p.a. można jedynie wzywać do uzupełnienia braków formalnych podania, a nie jego treści;

2. Uzupełnienie podania po terminie wyznaczonym przez organ, ale jeszcze przed pozostawieniem podania bez rozpoznania nie stanowi podstawy do pozostawienia podania bez rozpoznania.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. D. i G. M. D. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Starosty Z. z dnia [...] grudnia 2020 roku, nr [...], 2. Zasądza od Wojewody P. na rzecz E. i G. M. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

We wniosku z [...] maja 2020 r. E. i G. D. wystąpili do Prezydenta Miasta B. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, oznaczonych jako działki nr [...], położonych w B. w obrębie [...]. W uzasadnieniu podania wnioskodawcy jednocześnie wnieśli o "zwrot pozostałych wywłaszczonych nieruchomości, które należały do E. i G. D., o których Urząd Miejski w B. posiada wiedzę, że zostały wywłaszczone".

W związku z niesprecyzowanym żądaniem w zakresie wskazania pozostałych nieruchomości, Prezydent Miasta B., w piśmie z [...] czerwca 2020 r., wezwał wnioskodawców, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., do usunięcia braków formalnych podania poprzez precyzyjne i jednoznaczne określenie numerów geodezyjnych i obrębu nieruchomości objętych wnioskiem oraz wyznaczył 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych podania. Organ wyjaśnił, że w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy wyłącznie do strony, a nie do sfery ocennej organu. Jednocześnie, organ pouczył, że niedotrzymanie ww. terminu, skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

W odpowiedzi na to wezwanie, wnioskodawcy w piśmie z [...] czerwca 2020 r. wskazali, że podtrzymują wniosek o zwrot dotyczący nieruchomości, oznaczonych jako działki nr [...], położonych w B. w obrębie [...]. W drugim piśmie z [...] czerwca 2020 r. (załączonym do zażalenia), skierowanym do Prezydenta Miasta B., wnioskodawcy zwrócili się o udzielenie informacji, w jakich sprawach (w tym archiwalnych), przetwarzane są ich dane osobowe, wnosząc ponadto o zawieszenie 7-dniowego terminu (wskazanego w piśmie organu z [...] czerwca 2020 r.), na uzupełnienie braków formalnych. Organ w piśmie z [...] lipca 2020 r. udzielił odpowiedzi na ww. pismo.

Następnie w piśmie z [...] października 2020 r. E. i G. D., uzupełnili wniosek z [...] maja 2020 r. podnosząc, że dodatkowo wnioskują o zwrot nieruchomości położonej w B., oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 1910 m2. Wnioskodawcy wskazali, że wywłaszczenie ww. nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] listopada 1977 r. nr [...]

Prezydent Miasta B., w piśmie z [...] listopada 2020 r. przekazał według właściwości Wojewodzie P. powyższy wniosek uzasadniając, że podlega wyłączeniu na podstawie art. 142 ust. 2 u.g.n., gdyż część wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, wchodzącej obecnie w skład nieruchomości, oznaczonych jak działki nr [...], stanowi własność Gminy B..

Wojewoda P., postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...], wyznaczył Starostę Z., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, do załatwienia sprawy z wniosku E. i G. D. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w B., oznaczonej uprzednio jako działka nr [...] o pow. 0,1910 ha, wchodzącej obecnie w skład nieruchomości położonych w obr. [...], oznaczonych jako działki: nr [...], stanowiącej własność Gminy B.; nr [...] stanowiącej współwłasność Gminy B. i osoby prawnej oraz [...] stanowiących własność osób fizycznych i prawnych.

Starosta Z. postanowieniem z [...] grudnia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 61a K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w B., oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 1940 m2. Organ pierwszej instancji stwierdził, że podanie z [...] października 2020 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało wniesione po upływie terminu określonego w ustawie u.g.n., który stosownie do przepisów tzw. specustawy COVID upłynął w dniu [...] lipca 2020 r.

Zażalenie na postanowienie wnieśli E. i G. D., wyjaśniając że złożenie przedmiotowego wniosku o zwrot nieruchomości wynikało z niezrozumiałego oporu ze strony Urzędu Miejskiego w B., który nie udzielił informacji na podstawie akt archiwalnych o wywłaszczonych nieruchomościach. Podkreślili, że w odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braków formalnych zwrócili się w piśmie z [...] czerwca 2020 r. do Prezydenta Miasta B. o zawieszenie 7-dniowego terminu wskazanego w piśmie z [...] czerwca 2020 r. w części wskazania wywłaszczonych nieruchomości, które należały do skarżących i które nie zostały im zwrócone. Strony podnoszą, że w odpowiedzi Prezydenta Miasta B. z [...] lipca 2020 r., nie odniesiono się o wniosku o zawieszenie terminu, zatem nie dopełniono obowiązku udzielenia wyczerpującej odpowiedzi. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i jednocześnie zawarli wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości.

Wojewoda P. postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. W myśl art. 136 ust. 7 u.g.n., uprawnienie do zwrotu wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku w sprawie. Podniesiono, że w niniejszej sprawie ma jednak zastosowanie uregulowanie zawarte art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. poz. 801), który stanowi, że w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 upłynął, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wniosek o zwrot nieruchomości (na podstawie art. 136 ust. 3) może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa weszła w życie w dniu 14 maja 2019 r., zatem pierwotnie termin ten miał minąć w dniu 14 maja 2020 r. Jednak, z uwagi na art. 15 zzr ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm.) - z datą obowiązującą, tj. od dnia 31 marca 2020 r. - bieg ww. 12-miesięcznego terminu został zawieszony. Zgodnie z tym przepisem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, których niezachowanie powoduje wygaśnięcie roszczeń, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 14 marca 2020 r. (a od dnia 20 marca 2020 r. stan epidemii), to jednak powołany przepis wszedł w życie dopiero w dniu 31 marca 2020 r. Ustawodawca nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzr ust. 1 ustawy charakter retroaktywny (mocy wstecznej). W konsekwencji bieg 12-miesięcznego terminu na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości został zawieszony w dniu 31 marca 2020 r. Przepis art. 15zzr został uchylony, na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875). Zgodnie z art. 68 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej, terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r., zatem od 24 maja 2020 r. zawieszone terminy biegną dalej. Okres zawieszenia terminu na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości trwał 45 dni - od 31 marca 2020 r. do 14 maja 2020 r. (pierwotny termin, określony w art. 2 ust. 1 ustawy z 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami).

W konsekwencji, ostateczny termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości to - 7 lipca 2020 r. (24 maja + 45 dni). Po tym terminie wygasają uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W rozpatrywanej sprawie E. i G. D. wniosek z [...] października 2020 r. nadali w polskiej placówce pocztowej [...] października 2020 r., zatem z uchybieniem terminu. Podniesiono przy tym, że 12-miesięczny termin, określony w art. 2 ust. 1 ustawy z 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest terminem materialnym. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu, odmiennie niż terminy procesowe, które mogą być przywrócone na zasadach opisanych w art. 58-60 K.p.a. Z powyższych względów wniosek o przywrócenie terminu materialnego nie znajduje oparcia w przepisach prawa i nie może być rozpatrzony. Z uwagi, że termin na wniesienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest terminem materialnym, okoliczności podnoszone przez skarżących o sposobie działania Prezydenta Miasta B., w zakresie braku odpowiedzi na wniosek o zawieszenie terminu na uzupełninie braków formalnych podania, nie mają istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Podniesiono przy tym, że w sytuacji gdyby organ wyznaczył inny termin na uzupełnienie braków formalnych podania to wniosek o zwrot nieruchomości należało wnieść ostatecznie do dnia 7 lipca 2020 r. Termin ten jest określony w przepisach prawa i nie podlega wydłużeniu, niezależnie od indywidualnych okoliczności wnioskodawców. Jak stanowi art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie wygaśnięcie z dniem 7 lipca 2020 r. uprawnienia do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości stanowiło przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z powyższych względów zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania należało utrzymać w mocy.

Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego wnieśli E. D. i G. D. i zarzucili naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 § 1 K.p.a., przez nieuwzględnienie wniosku o udzielenie informacji na temat pozostałych nieruchomości, które zostały wywłaszczone między innymi nieruchomości nr [...] o pow. 1910 m2, jak również przez nie odniesienie się do wniosku o zawieszenie postępowania w zakresie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, o których urząd może mieć wiedzę;

- błędne ustalenie organu, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po terminie, tymczasem pismo z [...] października 2020 r. stanowiło jedynie uzupełnienie wniosku z [...] maja 2020 r., w związku z czym mając na uwadze przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, wniosek został złożony w ustawowym terminie;

- niezawiadomienie skarżących jako poprzednich właścicieli - w trybie art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami o możliwości użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, informując jednocześnie o możliwości zwrotu nieruchomości lub jej części.

Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji celem przeprowadzenia procedury dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy nie chciały przyjąć do wiadomości, że skarżący złożyli wnioski w ustawowym terminie, tj. [...] maja 2020 r., a to Urząd Miejski w B. nie chciał, bądź nie mógł - z niejasnych dla skarżących - przyczyn udostępnić potrzebnych w sprawie dokumentów, na podstawie których można było sformułować konkretne wnioski. Z uwagi na to, że przedmiotowe wywłaszczenie nastąpiło przeszło 30 lat temu, a dokumenty wnioskodawców w tej sprawie mogły ulec zaginięciu, bądź zniszczeniu, zwrócili się oni do właściwej rzeczowo i miejscowo instytucji publicznej, która w wymienionych latach dokonała wywłaszczenia - o przekazanie takich informacji. Wnioskodawcy prosili urząd - najpierw w przedmiotowym wniosku z [...] maja 2020 r. - o zwrot pozostałych nieruchomości, o których urząd ma wiedzę. Następnie, z uwagi na nieudzielenie informacji, wnioskodawcy zwrócili się do Urzędu z wnioskiem z [...] czerwca 2020 r., w trybie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) o udzielenie informacji dotyczącej przetwarzanych danych osobowych. Niestety urząd nie udzielił rzetelnej odpowiedzi, najstarsza wzmianka dotycząca postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o numerze 357/7 (dawna działka 92/1 obr. 88) dotyczyła decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta B. z 23 lutego 2000 r., na mocy, której zwrócono ww. nieruchomość na własność. Nie wspomniano słowem o pozostałych nieruchomościach, które zostały wywłaszczone, między innymi o nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o pow. 1910 m2. Ponadto organ zignorował wniosek w pozostałej części i nie odniósł się do żądania zawieszenia postępowania w zakresie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, o których urząd może mieć wiedzę. Zdaniem skarżących, nie dopełniono obowiązku udzielenia wyczerpującej odpowiedzi, organ nie zadał sobie trudu, żeby sięgnąć do archiwum i zgromadzić pełny materiał dowodowy w sprawie wywłaszczonych nieruchomości. Wnioskodawcy zostali pozbawieni swego prawa do udzielenia rzetelnej informacji, co miało istotne znaczenie w procedowanej sprawie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostało podjęte z naruszeniem postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 61a K.p.a., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w B., oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 1940 m2 z uwagi na to, że wniosek z [...] października 2020 r. o zwrot tej nieruchomości został wniesione po upływie terminu określonego w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.; dalej powoływana jako u.g.n.), który przy uwzględnieniu przepisów tzw. specustawy COVID, upłynął w dniu 7 lipca 2020 r.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy tego czy pismo z [...] października 2020 r. powinno być potraktowane, tak jak to uczyniły organy, jako drugi wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czy też, tak jak twierdzą skarżący, pismo to stanowiło uzupełnienie wniosku z [...] maja 2020 r. Sąd podziela stanowisko skarżących, że pismo z [...] października 2020 r. nie mogło być potraktowane, jako drugi wniosek, ale stanowiło uzupełnienie wniosku z [...] maja 2020 r. W konsekwencji, zdaniem sądu, brak było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w B., oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 1940 m2 , z uwagi na upływ terminu do złożenia wniosku.

W rozpoznawanej sprawie skarżący złożyli w dniu [...] maja 2020 r. wniosek sformułowany w następujący sposób: w petitum wniosku sformułowano żądanie dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, oznaczonych jako działki nr [...], położonych w B. w obrębie [...]; w uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy jednocześnie wnieśli o "zwrot pozostałych wywłaszczonych nieruchomości, które należały do E. i G. D., o których Urząd Miejski w B. posiada wiedzę, że zostały wywłaszczone (na podstawie dokumentów archiwalnych) na rzecz Skarbu Państwa, a nie zostały zwrócone do prawowitych właścicieli". Zdaniem organu wniosek nie precyzował prawidłowo przedmiotu żądania, albowiem nie określał w sposób jednoznaczny i precyzyjny przedmiotu zwrotu, tj. poprzez podanie numerów geodezyjnych wszystkich pozostałych działek wraz ze wskazaniem obrębu na datę ich wywłaszczenia. Wobec powyższego, w trybie art. 64 § 2 K.p.a., wezwano skarżących do usunięcia braków wniosku w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.

Zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Minimalne wymogi co do treści podania wniesionego pisemnie do organu administracji publicznej określa art. 63 § 2 i 3 K.p.a. Zgodnie z tą regulacją podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz powinno być podpisane przez wnoszącego. W sprawie niniejszej przyjęto, że podanie obarczone jest brakiem formalnym polegającym na nieprecyzyjnym określeniu przedmiotu żądania. W ocenie sądu zastosowanie art. 64 § 2 K.p.a. jako podstawy wezwania z 9 czerwca 2020 r. do uzupełnienia podania było uchybieniem, gdyż w trybie tego przepisu można jedynie wzywać do uzupełnienia braków formalnych podania, a nie jego treści.

Określenie żądania kierowanego do organu administracyjnego przez uprawniony podmiot jest bez wątpienia elementem podania o szczególnie istotnym znaczeniu z tego względu, że wyznacza on tryb postępowania właściwy w sprawie. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie waga tego elementu była wielokrotnie podkreślana z jednoczesnym akcentowaniem tego, że sformułowanie żądania, a w przypadku wątpliwości co do jego istoty, sprecyzowanie jego treści, jest wyłącznym przywilejem strony wnoszącej podanie. Wskazywano również stanowczo na bezwzględny brak uprawnienia organu administracyjnego do samodzielnego, czy dowolnego interpretowania treści żądania i ustawowy obowiązek podjęcia przez organ czynności w trybie art. 61 § 2 K.p.a. w sytuacjach, kiedy podanie nie czyni zadość wymogom ustalonym w przepisach prawa (vide: B. Adamiak, J. Borkowski: KPA, Komentarz, Warszawa 2006, s. 363; wyrok NSA z 24 lipca 2001 r., IV SA 1091/99, Lex nr 78924). Jeżeli zatem charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, udzielając jej niezbędnych wyjaśnień czy wskazówek. Przede wszystkim organ powinien skorzystać z trybu wskazanego w art. 64 § 2 K.p.a. i wezwać stronę do sprecyzowania swojego żądania, jeżeli zdaniem organu kwestia ta budzi określone wątpliwości.

W ocenie sądu wniosek z [...] maja 2020 r. jednoznacznie precyzowała treść żądania. Skarżący wnioskowali o dokonanie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W związku z tym na podstawie tego wniosku należało wszcząć postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Brak wskazania numerów wszystkich działek, w ocenie sądu, nie stanowił braku formalnego podania. Stąd zastosowanie trybu art. 64 § 2 K.p.a. było nieprawidłowe. Ustalenie numerów pozostałych działek (jako dotyczące treści podania a nie jego formy) powinno nastąpić w trybie zasad wyrażonych w art. 7 i 9 K.p.a. Przepis art. 7 K.p.a. wyraża zasadę prawdy obiektywnej. Wynika z niej między innymi obowiązek ustalenia treści żądania strony w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego na jej wniosek. Organ winien więc z urzędu podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia treści rzeczywistego żądania wnioskodawcy, w przypadku gdy budzi ono jakiekolwiek wątpliwości. Obowiązek taki wynika ponadto z zawartej w art. 9 K.p.a. zasady udzielania stronom przez organ informacji faktycznej i prawnej. Postępowaniu administracyjnemu powinno towarzyszyć należyte i wyczerpujące poinformowanie skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Co więcej, organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. W przeciwnym razie dochodzi do naruszenia art. 7 i 9 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia (vide: wyroki NSA z 1 grudnia 2008 r. II OSK 1774/07 i 6 października 2010 r. II OSK 1488/09, pub. CBOSA). W rozpoznawanej sprawie nie dochowano powyższych obowiązków. Organ nie podjął żadnej współpracy z wnioskodawcami w celu ustalenia brakujących numerów działek. W okolicznościach faktycznych sprawy niniejszej ta inicjatywa organu była na tyle istotna, że wywłaszczenie miało miejsce 30 lat temu. Właściwie to organ na podstawie dokumentacji archiwalnej był w stanie dokonać ustaleń w zakresie brakujących numerów działek. Organ nie może wykorzystywać nieporadności strony, nie umożliwiając jej wyjaśnienia budzących się w sprawie wątpliwości, lecz zobligowany jest do podjęcia wszystkich niezbędnych czynności służących dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz załatwieniu sprawy, mając na względzie nie tylko interes społeczny, ale nader wszystko, w kontekście zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz zasady czuwania przez ten organ nad interesem strony i innych osób biorących udział w postępowaniu, słuszny interes odwołującego się obywatela. W sprawie niniejszej organ obowiązek ustalenia brakujących numerów działek przerzucił tylko na stronę. Uczynił to w wadliwym trybie, bo w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Termin który zakreślono do uzupełninia braku podania wynosił tylko 7 dni, podczas, gdy aktualnie jest to termin minimalny. Organ nie odniósł się przy tym do wniosku skarżących o przedłużenie tego terminu. Ostatecznie pismo z 29 października 2020 r., w którym skarżący wskazali brakujący numer działki, potraktowano jako drugi wniosek i odmówiono zaskarżonym postanowieniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przyjmując, że wniosek został wniesiony po terminie. Wszystkie wskazane powyżej okoliczności prowadzą do konkluzji, że pismo z [...] października 2020 r. nie mogło być w sprawie niniejszej potraktowane jako drugi, odrębny wniosek w stosunku do wniosku z 13 lipca 2020 r. Przede wszystkim dlatego, że niezasadnie zastosowano procedurę z art. 64 § 2 K.p.a. Jako dodatkowy argument podnieść należy to, że oprócz tego że bezpodstawnie zastosowano tę instytucję w sprawie niniejszej to zastosowano ją wadliwie. Zgodnie bowiem z utrwalonym podglądem, uzupełnienie podania po terminie wyznaczonym przez organ, ale jeszcze przed pozostawieniem podania bez rozpoznania nie stanowi podstawy do pozostawienia podania bez rozpoznania (vide: wyrok NSA z 20 sierpnia 2019 r., II OSK 1559/19, pub. CBOSA). Na gruncie sprawy niniejszej nie pozostawiono podania wniesionego z 13 lipca 2020 r. bez rozpoznania, z uwagi na nie uzupełnienie jego braku. Stąd też pismo z 29 października 2020 r. nie mogło być potraktowane jako drugi wniosek, lecz jakie uzupełnienie wniosku z 13 lipca 2020 r.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że kwestionowane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie wniosku z [...] października 2020 r. jako złożonego po terminie nastąpiło z naruszeniem przepisów procesowych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.). W konsekwencji uchylono postanowienia organów obydwu instancji. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. (obejmują one wpis sądowy w wysokości 100 zł). Ponownie rozstrzygając sprawę organy potraktują pismo z [...] października 2020 r. jako uzupełnienie "kontynuację" wniosku z [...] lipca 2020 r. a nie jako odrębny wniosek wniesiony po terminie i przeprowadzą procedurę dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 1940 m2 położoną w B.

Końcowo podać należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.