Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 447/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Henryk Ożóg /sprawozdawca/, del. do WSA Andrzej Wawrzyniak, Sędzia NSA Lidia Serwiniowska, Asesor WSA Anna Onyśków, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz M. F. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., dalej: Kierownik Urzędu na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm./, zwanej dalej ustawą, pozbawił uprawnień kombatanckich M. F.

W uzasadnieniu wskazano, że M. F. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. Z akt sprawy nie wynika, że podczas tej służby brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD.

Kierownik Urzędu stwierdził, że M. F. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] "w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich.

Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Podkreślono, że podnoszony przez M. F. udział w pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy nie jest rodzajem represji wymienionej w art. 4 ustawy. Sprawy te rozstrzyga ustawa z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm./, Ustawowy termin składania wniosków w tej sprawie minął 31 grudnia 1999r.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Z. F. - syn M. F. uznając wydaną decyzję za niesłuszną i krzywdzącą.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 33 § 4 kpa i art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wskazano, iż M. F. uzyskał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej na podstawie zaświadczenia Archiwum WOP z marca [...] r. Nr [...] o pełnieniu służby wojskowej od [...] r. do [...] r. w jednostce, która brała udział w walkach z podziemiem. W aktach ZBoWiD brak jest informacji o udziale M. F. w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy.

Wobec powyższego Kierownik Urzędu stwierdził, że M. F. otrzymał uprawnienia w ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Decyzję powyższą M. F. zaskarżył do sądu administracyjnego.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy. Zgodnie z jej art. 25 ust. 2 pkt 2 pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia z mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

Z akt sprawy wynika, że skarżący pełnił służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza od [...]r. do [...]r. /zaświadczenie Archiwum WOP Nr [...] z [...]r. - k. [...]/.

W tych samych aktach, w ich części historycznej, znajduje się jednakże ankieta członka zwyczajnego ZBoWiD, w której odnotowano, że M. F. w dniu [...]r. został "wcielony do [...] pp I Bat." Okoliczności tej już w dalszych partiach materiału dowodowego nie próbowano wyjaśniać, a jest ona niezwykle doniosła. Jeśli bowiem skarżący odbywał służbę wojskową rzeczywiście od dnia [...]r., a nie od [...]r. wówczas pozbawienie go uprawnień kombatanckich nie było zasadne. Podlegałby bowiem wyjątkowi od zasady określonej w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Przyjmowanie natomiast, że z wyjątku tego mogli korzystać jedynie żołnierze z poboru, których okres służby w WP mieścił się idealnie w przedziale od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. nie jest uprawnione. Wystarczająco mieści się w tym wyjątku osoba, której służba w WP choćby częściowo przypadała w tym czasie.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy do tego nie wprowadził dodatkowych wymogów, które należałoby spełnić by zachować uprawnienia kombatanckie nabyte z tytułu ustanowienia i utrwalenia władzy ludowej. Dochodzenie czy w czasie służby poborowy zwalczał Wehrwolf czy UPA jest więc bezprzedmiotowe.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ gdyż z przepisu art. 26 ustawy wynika, że uprawnienia kombatanckie tracą osoby pozbawione ich prawomocną decyzją. Uchylone decyzje takiego waloru natomiast nie mają.