Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1605/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, 137, 96
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art.136, 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3, 134, 151, 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 października 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działek skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 31 października 2014 r., na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami po rozpatrzeniu wniosku W. C. s. W., N. K., A. ., J. W., P. S., M. L., A. P., R. P., W.C. s. J. orzekł o odmowie zwrotu części działek nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], miasto [...] w granicach parceli l.kat. [...], b. gm. kat. [...] powstałych z podziału działki nr [...] na rzecz wyżej wymienionych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że parcela l. kat. [...] o pow. 5754 m2 została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, w użytkowanie "K." w [...] , na cele eksploatacji kruszywa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z 27 lutego 1965 r. Orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i po rozpatrzeniu odwołania P. C. zostało utrzymane w mocy ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] lutego 1966 r. Według aktualnego odpisu z księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] obr [...] jedn. ewid. [...] m. [...], stanowi własność Gminy [...]. W księdze wieczystej nie ujawniono podziału działki nr [...] na działki: nr [...], nr [...] i nr [...].

Przesłanki zwrotu nieruchomości zostały określone art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ uznał, że z wnioskiem o zwrot wystąpili lub jego spadkobiercy poprzedniego właściciela, a zwrot dotyczy nieruchomości wywłaszczonej. Następnie dokonał oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Wskazał, że z treści uzasadnienia orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z 27 lutego 1965 r. dotyczącego m. in. parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], wynika, że nieruchomości wywłaszczone tym orzeczeniem były niezbędne na cele eksploatacji kruszywa, zgodnie z decyzją nr [...] o zmianie sposobu wykorzystania terenu, wydaną przez Wydział [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] z 14 października 1964 r. na rzecz "K." w [...] . Decyzja o zmianie sposobu wykorzystania terenu została wydana na podstawie art. 30 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym oraz Zarządzenia Przewodniczącego Komitetu [...] z 8 sierpnia 1961 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażenia zgodny na zmianę sposobu wykorzystania terenów. W decyzji o zmianie sposobu wykorzystania terenu z 14 października 1964 r. wyrażono zgodę na zmianę sposobu wykorzystania terenu polegającą na eksploatacji piasku i żwiru bez dokonania inwestycji budowlanych na terenie położonym w [...] w rejonie stawów [...]. Orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w użytkowanie "K." w [...] zostało wydane na ich wniosek zawarty w piśmie z 8 września 1964 r. Z treści tego pisma wynika, że wniosek dotyczył wywłaszczenia nieruchomości poł. w b. gm. kat. [...] i [...], pod eksploatację kruszywa i place składowe oraz zezwolenia na niezwłoczne zajęcie parcel gruntowych przeznaczonych w większości do odkrywki dla eksploatacji kruszywa w latach: 1964 - 1965, na drogi dojazdowe, zasobniki surowca, pomieszczenia pomocnicze i place na odkłady ziemi. Do wniosku dołączono wykaz nieruchomości wśród których wymieniono parcelę l. kat. [...] oraz plan sytuacyjno - wysokościowy z odpisem treści podłużnej pieczęci o treści: "Prezydium Rady Narodowej w [...] Wydział [...] zał. do decyzji o zmianie sposobu wykorzystania terenu nr [...] z dnia 14.X.64 r.", na którym naniesiono granice terenu przewidzianego do wywłaszczenia oraz mieszczące się w tym obszarze nieruchomości niezbędne do niezwłocznego zajęcia. Natomiast pismem z 8 września 1964 r. "K." wystąpiły do Prezydium Rady Narodowej m. [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o zezwolenie na bezzwłoczne zajęcie nieruchomości, według załączonego wykazu, z przeznaczeniem pod eksploatację żwiru, przejazdy, składowanie nadkładu i składowanie produktu. Wśród tych nieruchomości wymieniona została parcela l. kat. [...]. Pismem z 10 listopada 1964 r. Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych zatwierdził wniosek "K." z 8 września 1964 r. o wywłaszczenie nieruchomości na podstawie art. 15 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz wniosek o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod eksploatację kruszywa w latach: 1964 - 1965 oraz budowę drogi dojazdowej i placów składowych na podstawie art. 41 ustawy. Zezwoleniem z 16 listopada 1964 r. wydanym na podstawie art. 41 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Prezydium Rady Narodowej w [...] Urząd Spraw Wewnętrznych, zezwoliło "K." w [...] na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonych w [...], wymienionych w załączonym wykazie, wśród których znalazła się parcela l. kat. [...]. Z treści udzielonego zezwolenia wynika, że: "Niezwłoczne zajęcie tych nieruchomości uzasadnione jest koniecznością eksploatacji kruszywa dla budownictwa [...] i Betoniarni w [...], jeszcze w roku bieżącym i 1965 oraz na drogi i place składowe". Z pisma " K." z 3 kwietnia 2013 r. wynika, że protokołem zdawczo - odbiorczym z [...] lutego 1959 r. Przedsiębiorstwo Państwowe [...] przejęło od [...] Zakładów [...] o pow. 14 ha 22 a, na podstawie zgody Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych. W latach 60 - tych XX wieku "K." prowadziły działalność przemysłową na tym obszarze, lecz obecnie nie jest możliwe określenie czy nieruchomości wchodzące w jego skład były wykorzystywane pod: eksploatację, zaplecze czy ciągi komunikacyjne. W latach 70 - tych XX wieku całkowicie zakończono eksploatację, a teren został uporządkowany i odebrany komisyjnie w dniu [...] sierpnia 1987 r., po czym został wygaszony zarząd terenu państwowego o pow. 29 ha 18 a 08 m2. Nie zachowały się dokumenty dotyczące jego rekultywacji. Dodatkowo w piśmie tym zawarto informację, że ze względu na znaczny upływ czasu od chwili rozpoczęcia eksploatacji kruszywa na wywłaszczonych nieruchomościach nie jest możliwe wskazanie osób, które mogłyby się podzielić wiedzą na temat sposobu zagospodarowania działek objętych wnioskiem o zwrot. W piśmie z 29 października 2013 r. "K." potwierdziły swoją działalność przemysłową na działkach: [...] i nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. [...]. Do pisma załączono między innymi mapę w skali 1:1000 zatytułowaną: "Siatka wierceń geologiczno – poszukiwawczych terenów do eksploatacji [...]", z naniesionymi granicami. Z treści mapy wynika, że teren objęty roszczeniem o zwrot znajdował się w obszarze przeznaczonym pod składowanie nadkładu z odkrywki (parcele: l. kat [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] oraz pod składowanie urobku (fragment parceli l. kat. [...], który obecnie stanowi część lądową nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w niniejszym postępowaniu). Takie przeznaczenie terenu, jak potwierdziły w swym piśmie "K.", jest elementem działalności górniczej. Z pisma "K." z 31 marca 1987 r. do Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] wynika, że: "K." zakończyły działalność przemysłową i wykonały roboty rekultywacyjne na tym terenie kilkanaście lat temu. Od tego czasu zbiornik wraz z przyległymi terenami jest użytkowany przez innych użytkowników." Z kolei z notatki służbowej z wizji w terenie w dniu [...] maja 1987 r., przeprowadzonej na działce nr [...], obr. [...] dz. adm. [...], która powstała m. in. z wywłaszczonych parcel: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. 2520/3, b. gm. kat. [...], wynika, że stanowiła ona teren zrekultywowany. Stwierdzono, że w ramach rekultywacji nastąpiło zniwelowanie terenu i brzegów, wyrównanie skarp, obsianie trawą i wyasfaltowanie alejek. W aktach sprawy znajduje się także decyzja Wydziału [...] Urzędu Dzielnicowego [...] z 28 września 1987 r. o wygaśnięciu zarządu terenu państwowego położonego w [...] w b. gm. kat. [...] będącego dotychczas w zarządzie "K." w [...], w zakresie dotyczącym działki nr [...] o pow. 6,4622 ha, poł. w obr. [...] dz. adm. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji potwierdzono, że wspomniany teren został uporządkowany po zakończeniu działalności przemysłowej Zakładów. Decyzja ta stała się ostateczna, co potwierdza zaświadczenie z 28 października 1987 r. wydane przez Wydział [...] Urzędu Dzielnicowego [...]. Z kolei na podstawie pisma Wydziału [...] Urzędu Miasta [...] z 14 lutego 2014 r. ustalono, że część działki nr [...], obejmująca akwen wodny wraz z częścią brzegową zbiornika "[...] " została oddana w dzierżawę na czas nieoznaczony na podstawie umowy z [...] marca 2006 r. zawartej przez Gminę [...] z Polskim Związkiem Wędkarskim [...] oraz aneksu nr [...] z 22 maja 2012 r. Z pisma tego wynika ponadto, że objęta wnioskiem o zwrot część działki nr [...] oraz pozostała objęta wnioskiem o zwrot część działki nr [...], której nie dotyczy wspomniana umowa dzierżawy, nie są obciążone prawami obligacyjnymi (najmu, dzierżawy, użyczenia) oraz prawami rzeczowymi ustanowionymi na rzecz osób trzecich. Natomiast na podstawie pisma Zarządu Infrastruktury [...] w [...] z 16 stycznia 2014 r. ustalono, że części działek: nr [...] i nr [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] znajdują się poza pasem drogowym drogi publicznej - ul. [...]. W dniu 4 kwietnia 2014 r. Wydział [...] Starostwa Powiatowego w [...] przeprowadził rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot. W trakcie tej rozprawy na podstawie mapy sytuacyjno - wysokościowej z granicami działek ewidencyjnych, z naniesioną parcelą l. kat. [...] zlokalizowano w terenie położenie nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Stwierdzono wówczas, że część działki nr [...] w granicach parceli l. kat. [...], stanowi wysoką skarpę ziemną, której wierzchołek zlokalizowany jest na wysokości budynku nr [...] przy ul. [...], opadającą w kierunku lustra wody zbiornika wodnego "[...]". Teren skarpy porośnięty jest wysoką, niekoszoną trawą oraz pojedynczymi samosiejkami drzew. Natomiast część działki nr [...] w granicach parceli l. kat. [...] stanowi na powierzchni około 1/5 cz. dalszą część skarpy opisanej na działce nr [...], łagodnie opadającą ku Zalewowi [...]. W sąsiedztwie wody teren tej działki jest porośnięty przybrzeżną roślinnością wodną, natomiast w pozostałym zakresie nieruchomość stanowi obszar wodny (część [...] ), z wyjątkiem skarpy o szerokości około 3 m zlokalizowanej przy zachodniej granicy. Podczas rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami w dniu [...] sierpnia 2014 r. geodeci okazali granice przedmiotu roszczenia o zwrot, tj. parceli l. kat. [...], odpowiadającej obecnie częściom działek: nr [...] i nr [...]. Z okazania granic parceli l. kat. [...] została sporządzona mapa podpisana przez geodetę uprawnionego. W protokole z tej rozprawy zawarto stwierdzenie, że opis zagospodarowania nieruchomości objętej roszczeniem o zwrot jest zgodny z opisem zawartym w treści protokołu z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości w dniu [...] kwietnia 2014 r. z tą różnicą, że przy ul. [...] w obszar objęty wnioskiem o zwrot wchodzi część asfaltu i pobocza ul. [...]. Z pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie zdjęć lotniczych dotyczących obszaru nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot, wykonanych: w dniu [...] września 1970 r., tj. 4 lata po wywłaszczeniu, w dniu [...] sierpnia 1975 r., tj. 9 lat po wywłaszczeniu oraz w 1982 r., tj. 16 lat po wywłaszczeniu, w porównaniu do zdjęcia wykonanego w dniu [...] czerwca 1959 r., tj. 6 lat przed wywłaszczeniem, wynika, że stan zagospodarowania tego terenu po jego wywłaszczeniu niewątpliwie uległ znaczącej zmianie. Na zdjęciu wykonanym 6 lat przed wywłaszczeniem parceli l. kat. [...] widoczne jest, że stanowiła ona użytek rolny (pole orne), z wyjątkiem niewielkiego fragmentu we wschodniej części nieruchomości, która stanowiła nieużytek pozbawiony roślinności. Z kolei z protokołu z [...] listopada 1964 r. zawierającego opis nieruchomości zawnioskowanych do wywłaszczenia wynika, że na parceli wykonana była orka zimowa. Natomiast w elaboracie szacunkowym z grudnia 1964 r., opracowanym przez biegłego rzeczoznawcę Prezydium Rady Narodowej [...] w zakresie rolnictwa obliczono odszkodowanie za utratę plonu żyta na pow. 2877 m2, tj. na połowie powierzchni parceli. Ze zdjęcia wykonanego w dniu [...] września 1970 r., tj. 4 lata po wywłaszczeniu wynika, że przeważająca część wywłaszczonej nieruchomości, tj. około ¾ jej obszaru, która na zdjęciu z 1959 r. stanowiła użytek rolny oraz nieużytek pozbawiony roślinności, stała się częścią akwenu wodnego wraz z linią brzegową (w południowej i zachodniej części parceli l. kat. [...]). Oznacza to, iż w tym miejscu po wywłaszczeniu eksploatowano kruszywo, a wyrobisko zostało zalane wodą. Natomiast pozostała część parceli, według tego zdjęcia, stanowiła obszar położony na zachód od linii brzegowej wyrobiska. Na tej części wywłaszczonej nieruchomości widoczny jest zarys terenu odpowiadającego swoim kształtem wzniesieniu terenu opisanemu w protokole z rozprawy w dniu [...] kwietnia 2014 r. oraz widocznemu na aktualnej mapie sytuacyjno - wysokościowej. Ponadto na tym zdjęciu widoczna jest ścieżka przecinająca obszar, prowadząca od środkowej części granicy południowej w kierunku narożnika północno - wschodniego, a następnie, już poza terenem parceli, usytuowana wzdłuż linii brzegowej zbiornika wodnego. Z kolei na zdjęciach wykonanych: w dniu [...] sierpnia 1975 r., tj. 9 lat po wywłaszczeniu oraz w 1982 r. tj. 16 lat po wywłaszczeniu, stan zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nie uległ zasadniczej zmianie, jedynie w jej południowo - zachodniej części pojawiła się ścieżka prowadząca od ul. [...] do ścieżki widocznej na zdjęciu z dnia [...] września 1970 r.

Organ stwierdził, że nie można uznać objętych wnioskiem o zwrot nieruchomości odpowiadających parceli l. kat. [...], za zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem cel wywłaszczenia nieruchomości został zrealizowany w terminach wynikających z tego przepisu.

Od tej decyzji odwołanie wniosła N. K. zarzucając jej naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 136 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W treści odwołania strona podniosła, że zasadniczym zadaniem organu było ustalenie po pierwsze, jaki był ceł wywłaszczenia oznaczony w decyzji o wywłaszczeniu, po drugie czy ten cel został zrealizowany. Organ rozpatrujący sprawę, pomimo zebrania obszernego materiału dowodowego z zadania tego się nie wywiązał, przez co decyzja opiera się na nieprawdziwych założeniach.

Odwołanie wnieśli również J. W. i A. W. podnosząc, że decyzją Wydziału [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] o zmianie sposobu wykorzystania terenu z 22 października 1964 r. wyrażono zgodę na zmianę sposobu wykorzystania terenu polegającą na eksploatacji piasku i żwiru bez dokonywania inwestycji budowlanych na terenie położonym w [...] w rejonie [...], podczas gdy zarówno wniosek "K." w [...] o wywłaszczenie z 8 września 1964 r. jak i tej samej daty pismo Zakładów o niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczył nie tylko eksploatacji piasku i żwiru, ale także na drogi dojazdowe, zasobniki surowca, pomieszczenia pomocnicze i place na odkłady ziemi, czy przejazdy, a Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych zatwierdził ten wniosek Zakładów 10 listopada 1964 r. oraz zezwolił 16 listopada 1964 r. na zajęcie niezwłoczne nieruchomości wyraźnie wskazując na wykorzystanie tej nieruchomości nie tylko na eksploatację, ale na inwestycję czyli drogi i place składowe.

Wojewoda Małopolski decyzją z 25 sierpnia 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1359/15 uchylił decyzję Wojewody [...]

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda [...] decyzją z 28 października

2016 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu organ podał, że w przedmiotowej sprawie z wnioskami wystąpiły uprawnione osoby, zaś jej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organ przytoczył definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu sformułowaną w art. 137 ust. 1 u.g.n. , wskazując jednocześnie, że przy wykładni tego przepisu należy mieć na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11

Podstawową kwestią w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jaką winien ustalić organ administracyjny, było w pierwszej kolejności zbadanie jaki był cel jej wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, a następnie ocena, czy w rozumieniu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna dla realizacji tego celu. Podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie.

Jak ustalił organ I instancji, parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...], stanowiąca własność P. C. i K. C., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa, w użytkowanie "K." w [...], na cele eksploatacji kruszywa, na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z 27 lutego 1965 r. nr [...], zgodnie z decyzją Nr [...] o zmianie sposobu wykorzystania terenu, wydaną przez Wydział [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] z 14 października 1964 r. znak: [...] na rzecz "K". w [...] .

Starosta [...] wskazał również, iż zgromadzone w sprawie materiały i dowody odnoszące się do nieruchomości opisanej powyżej wskazują, iż została ona w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, określonym jako eksploatacja kruszywa, a tym samym nie można było orzec o jej zwrocie.

Organ odwoławczy podniósł, że podziela sposób interpretacji przez organ I instancji pojęcia ,,eksploatacja kruszywa", jednak nie zgodził się z ustaleniami tego organu w zakresie jego doprecyzowania, w tym zasięgu lokalizacyjnego planowanej inwestycji, w szczególności na części działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] m. [...], w granicach parceli l. kat. [...]. b. gm. kat. [...] oraz części lądowej części działki nr [...], w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...].

Zgodnie z planem sytuacyjno - wysokościowym p/e [...], stanowiącym załącznik do decyzji Nr [...] o zmianie sposobu wykorzystania terenu z 14 października

1964 r. znak: [...], wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] odpowiadająca części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid [...] m. [...] oraz fragmencie "lądowej" części działki nr [...], znalazła się poza granicą terenu objętego wywłaszczeniem, co oznacza, iż od początku była zbędna na cel wywłaszczenia.

Organ odwoławczy nie podzielił również opinii organu l instancji, który w oparciu o analizę mapy zatytułowanej "Siatka wierceń geologiczno - poszukiwawczych terenów do eksploatacji [...]" stwierdził, iż fragment zawnioskowanej do zwrotu parceli I. kat. [...], "stanowiący obecnie cześć lądową nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot" znajdował się w obszarze przeznaczonym pod składowanie urobku. Wbrew ustaleniom organu I instancji, w ocenie organu odwoławczego, z analizy pozyskanego do akt sprawy przez organ l instancji egzemplarza ww. mapy wynika, iż teren składania urobku mieścił się w granicach obszaru eksploatacyjnego, oznaczonego przerywaną linią, a wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] odpowiadająca części działki nr [...], obr. [...]. jedn. ewid. [...] m. [...]oraz fragmencie "lądowej" części działki nr [...], znalazły się poza tym obszarem.

W ocenie organu odwoławczego, dokonując oceny realizacji celu wywłaszczenia określonego w orzeczeniu wywłaszczeniowym jako eksploatacja kruszywa, zebrany dotychczas materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż jedynie na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot stanowiącej obecnie zbiornik wodny - co stwierdzono podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w terenie w dniu [...] kwietnia 2014 r. oraz [...] sierpnia 2014 r. - cel wywłaszczenia został zrealizowany. Powyższe ustalenia zostały poczynione przez organ I instancji w oparciu o przedłożone do akt administracyjnych sprawy dokumenty, w tym przede wszystkim zdjęcie lotnicze tego terenu z roku 1950 (na którym widoczne jest, iż parcela l. kat. [...] b. gm. Kat[...] prawie w całości stanowiła użytek rolny) oraz z roku 1970, z analizy którego wynika, iż przeważająca część wywłaszczonej nieruchomości stała się częścią akwenu wodnego, powstałego w wyniku zakończenia w tym miejscu eksploatacji kruszywa. Wydobycie kruszywa najczęściej stosowaną metodą odkrywkową powoduje powstanie wielkopowierzchniowego wyrobiska, zaś tworzenie zbiorników wodnych należy do najczęstszych sposobów wykorzystania wyrobisk poeksploatacyjnych. Z uwagi na powyższe, niezasadny był wniosek o sporządzenie opinii przez biegłego geologa, celem ustalenia czy na terenie znajdującym się obecnie pod powierzchnią wody występował złoża piasku i żwiru, które były przedmiotem eksploatacji. W ocenie organu odwoławczego, sam fakt utworzenia zbiornika wodnego świadczy już bowiem o przeprowadzeniu na tym terenie działalności eksploatacyjnej.

Z przedłożonego materiału dowodowego, wynika obecnie, iż na pozostałej części stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości (tj. części działki nr [...], w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], jak również na fragmencie "lądowej" części działki nr [...] w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...]), na której obecnie znajduje się skarpa, część asfaltu i pobocza ul. [...], nie zrealizowano celu wywłaszczenia obejmującego proces eksploatacji kruszywa, bowiem jest to obszar, który znajdował się poza terenem wywłaszczenia, zaznaczonym na załączniku graficznym do decyzji Nr [...] o zmianie sposobu wykorzystania terenu z 14 października 1964 r. znak: [...]. Zgromadzone na tę okoliczność dotychczas dowody, tj. mapa wierceń, plan sytuacyjno - wysokościowy, zdjęcia lotnicze czy nawet pismo "K." [...] z 3 kwietnia 2013 r. [...] oraz z 13 marca 2014 r. nr [...], nie pozwalają na odmienne wnioski.

Konkludując organ II instancji stwierdził, że zgromadzone materiały i dowody w sprawie, przedstawione wyżej, "wydają się wskazywać" iż wnioskowana do zwrotu część działki nr [...], w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], jak również fragment "lądowej" części działki nr [...], w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], stosownie do przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia, a tym samym objęty roszczeniem teren może podlegać zwrotowi na rzecz wnioskodawców. Konieczność uchylenia decyzji i przekazania sprawy do rozpatrzenia organowi I instancji wynika z faktu, iż w sprawie konieczne jest dokonanie podziału geodezyjnego działek nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. [...] w celu określenia i wydzielenia przedmiotu zwrotu. Jakkolwiek art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział, to jednak art. 96 ust. 1 b u.g.n. wprowadza pewne wyjątki od zasady dokonywania podziału nieruchomości na podstawie decyzji zatwierdzającej podział. Dotyczą one dwóch sytuacji: nabycia własności części nieruchomości z mocy prawa (i w związku z tym konieczności wydzielenia tej części nieruchomości) oraz zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej. Zamiast decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości wydawane są w tych przypadkach - odpowiednio - decyzja stwierdzająca nabycie własności lub prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa albo decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Na podstawie art. 96 ust. 1b u.g.n. dokonuje się zatem zatwierdzenia podziału nieruchomości w decyzji potwierdzającej nabycie własności lub nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa albo w decyzji o zwrocie nieruchomości (rozstrzygnięcie o zatwierdzeniu podziału powinno się znaleźć w sentencji tych decyzji), jednak może to nastąpić po uprzednim sporządzeniu dokumentacji geodezyjnej, jaka jest potrzebna do celów podziałowych. Bez takiej dokumentacji geodezyjnej nie byłoby bowiem możliwe dokonanie odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków ani w księgach wieczystych. Ta dokumentacja geodezyjna stanowić powinna załącznik do każdej z ww. decyzji. Wydanie decyzji o zwrocie byłym właścicielom części nieruchomości jest możliwe dopiero po zatwierdzeniu projektu podziału i wydzieleniu działki, w stosunku do której wystąpiono z roszczeniem o zwrot, co zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami winno nastąpić w decyzji o zwrocie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien również uwzględnić fakt, iż część działki nr [...] stanowi asfalt i pobocze ul. [...] i w tym zakresie ustalić zarówno charakter drogi ul. [...], jak i zasięg jej pasa drogowego. Już w protokole z rozprawy administracyjnej z [...] sierpnia 2014 r. znalazł się zapis: ..konieczne będzie wystąpienie do ZIKiT o aktualną opinię na temat przebiegu pasa drogowego tej ulicy w obszarze nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot."

W przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości obowiązkiem organu I instancji będzie również dokonanie prawidłowych rozliczeń finansowych z tego tytułu z wnioskodawcami zwrotu nieruchomości, decyzja o zwrocie nieruchomości zawiera bowiem dwa elementy: rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Jest to jedno, powiązane wzajemnymi uwarunkowaniami postępowanie, w którym warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot odszkodowania.

W związku z powyższym, zaszła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, celem dokonania podziału nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości w celu wyodrębnienia jej części nadającej się do zwrotu oraz dokonania wskazanych powyżej rozliczeń finansowych z tytułu zwrotu nieruchomości. Przeprowadzenie tych czynności dowodowych przez organ odwoławczy, ze względu na ich zakres oraz charakter, nie jest możliwe, gdyż naruszałoby to zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Gmina Miejska [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody [...] domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie przez Wojewodę [...] zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, niepodjęcia wszelkich niezbędnych czynności załatwienia sprawy, oraz przed wszystkim - wadliwą ocenę zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego.

W uzasadnieniu strona skarżąca argumentowała, że analiza zebranej w aktach administracyjnej dokumentacji wskazuje, że w granicach oznaczonych linią "granice wywłaszczenia" znajduje się część parceli stanowiąca akwen, ale także część parceli stanowiąca obszar "lądowy". W/w dokument posługuje się pojęciem "granice wywłaszczenia", które nie odpowiadają granicom wywłaszczonej parceli. Tymczasem w dostępnych w aktach dokumentach z postępowania wywłaszczeniowego (w tym w treści decyzji wywłaszczeniowej) brak jest wskazania, iż objęta postępowaniem była jedynie część przedmiotowej parceli, lub złożony został wniosek o "dowłaszczenie". Wszystkie dokumenty pochodzące z akt wywłaszczeniowych wskazują, iż objęta postępowaniem wywłaszczeniowym była cała parcela.

Powołany w komparycji w/w decyzji wywłaszczeniowej art. 5 ustawy z 12 marca

1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowił m.in. iż: " jeżeli wywłaszczeniu podlega część gruntu w mieście lub osiedlu, a pozostała część wynosi mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest objąć wnioskiem o wywłaszczenia cały grunt" (ust.2).

Błędnie organy I i II instancji wykorzystały, na potrzeby doprecyzowania celu wywłaszczenia, dokument - mapę "Siatka wierceń geologiczno-poszukiwawczych terenów dla eksploatacji [...]". Dokument ten nie jest opisany żadną datą jego sporządzenia (może być zarówno sprzed, jak i po dacie wywłaszczenia) oraz przygotowany został dla odmiennych celów.

Ponadto, naniesienie granic wywłaszczonej parceli pozwoliło ocenić, iż jej teren nie leżał w obszarze składowania urobku (jak ocenił organ I instancji), ale też nie mógł pozostawać w rzeczywistości poza granicą obszaru eksploatacyjnego (jako ocenił organ odwoławczy), ponieważ poza tym obszarem znalazła się także część przedmiotowej nieruchomości stanowiąca fragment akwenu (a wiec obszaru gdzie z pewnością prowadzona jednak była działalność wydobywcza).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 25 stycznia 2016 r.

sygn. akt II SA/Kr 1359/15 stwierdził, iż zdjęcia lotnicze tego terenu dostatecznie obrazują zagospodarowanie terenu z okresu przed dokonania wywłaszczenia, jak i po tym fakcie. Faktycznie, na zdjęciach sprzed daty wywłaszczenia teren objęty postępowaniem stanowi teren uprawy rolnej (co potwierdzają też inne dokumenty, np. odwołanie od decyzji wywłaszczeniowej), natomiast po dacie wywłaszczenia stanowi w części teren zalany, a w pozostałej teren na którym naniesiono zwały ziemi tworząc wysoką skarpę (opisaną także w trakcie rozpraw administracyjnych).

Ponadto w dokumentacji poprzedzającej wywłaszczenie np. pisma "K." z 8 września 1964 r. znak: [...], stanowiącym wniosek o wywłaszczenie, wskazano, iż wywłaszczone parcele przeznaczone będą pod eksploatację kruszywa i place składowe a także drogi dojazdowe, zasobniki surowcowe, pomieszczenia pomocnicze i place na odkłady ziemi. Z dokumentów pozyskanych z "K." wynika fakt, iż na działce m.in. nr [...] ob. [...] b.dz.adm. [...] zakończono działalność przemysłową i dokonano rekultywacji terenu, co potwierdzono w decyzji o wygaśnięciu zarządu z 29 września 1987 r. nr [...]. Wojewoda [...] słusznie zatem nie kwestionuje realizacji celu wywłaszczenia na części wyrobiska, zalanego aktualnie wodą i stanowiącego zbiornik "[...]".

Organ II instancji wskazuje natomiast na konieczność dokonania podziału geodezyjnego działek objętych postępowaniem tj. działek: nr [...] i nr [...], celem wydzielenia przedmiotu zwrotu. Podział polegać ma na wydzieleniu części lądowej działki nr [...], jako zbędnej już w dacie wywłaszczenia (znajdującej się poza terenem "wywłaszczenia") oraz wydzieleniu z działki nr [...] części odpowiadającej parceli l.kat. [...]. Jak wykazano już powyżej, ustalenie pozostawania części "lądowej" tej działki poza "terenem wywłaszczenia" jest błędne.

Ponadto Wojewoda [...] prawdopodobnie przyjmuje, iż działalność eksploatacyjna - wydobycie kruszywa dokonuje się tylko w obrębie samego wyrobiska (następnie zalanego wodą), nie uwzględnia natomiast okoliczności, iż wydobyte kruszywo musiało być wywiezione poza wyrobisko, gdzieś składowane i załadowane na środki transportu. W szczególności organ odwoławczy nie dostrzegł, iż teren działalności wydobywczej musiał otoczony być strefą ochronną, konieczną dla zapewnienia braku dostępności dla osób nieuprawnionych, oraz ochrony nieruchomości sąsiednich przed hałasem i innymi immisjami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Na wstępie trzeba wskazać, że uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a ), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).godnie natomiast z treścią art. 151 p.p.s.a w razie nieuwzględnienia skargi na akt lub czynność w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z 28 października 2016 r. znak: [...], uchylającą decyzję Starosty [...] z 31 października 2014 r., wydaną jak wskazał organ podstawie art. 136 ust.3, art. 137 ust. 1 i art. 142 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) o odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] i nr [...][...] obr [...] jedn. ewid. [...] m. [...] (w granicach wywłaszczonej parceli kat. l. kat. [...]. gm. [...]) powstałych z podziału działki nr [...] na rzecz W. C. s. W., N. K., A. W., J. W., P. S, M. L., A. P., R. P., W. C. s. J. - Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że nie narusza ona przepisów postępowania administracyjnego w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Podstawowa i zasadnicza kwestia mająca w niniejszej sprawie znaczenie dla jej końcowego rozstrzygnięcia jest związana z regułą wyrażoną w dyspozycji art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Należy podkreślić, że unormowanie z art. 153 p.p.s.a. stanowi "gwarant spójności działania systemu władzy państwowej, zapewniając realność konstytucyjnej zasady sądowej kontroli działalności administracji publicznej" (wyrok NSA z 8. 01. 2010 r. sygn. akt II FSK 1365/08, Lex 558897). W konsekwencji dyspozycja z art. 153 p.p.s.a wyznacza obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji publicznej i sądzie. Naruszenie przez organ administracji publicznej normy z art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Obowiązek, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (wyrok WSA w Kielcach z 14. 01. 2010 r. sygn. akt I SA/Ke 524/09, Lex 559454).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przede wszystkim trzeba wskazać, że w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 25 stycznia 2016 r. sygn. akt. II SA/Kr 1359/15, - którym to wyrokiem uchylona została decyzja Wojewody [...] z 25 sierpnia 2015 r. - którą organ odwoławczy po raz pierwszy uchylił decyzję Starosty [...] z 31 października 2014 r. o odmowie zwrotu przedmiotowej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji – sąd zakwestionował prawidłowość wydania decyzji kasatoryjnej celem uzupełnienia dotychczas zebranego materiału dowodowego. W wyroku tym Sąd jednoznacznie wskazał, że zgromadzony dotychczas materiał dowodowy wymaga przede wszystkim prawidłowej oceny, a uzasadnienie decyzji kasatoryjnej potrzebą pozyskania dodatkowych dowodów jest niedopuszczalne na gruncie normy z art. 138 § 2 k.p.a. W szczególności wskazano iż pozyskanie dodatkowych dowodów wydaje się nie tylko trudne ale niecelowe ze względu na upływ czasu. Nadto Sąd wskazał, że w jego ocenie zebrane dowody , a "w szczególności zdjęcia lotnicze tego terenu (...) ostatecznie obrazują zagospodarowanie terenu z okresu przed dokonaniem wywłaszczenia i po tym fakcie", naprowadzając na konieczność wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, względnie jego uzupełnienia w trybie art. 136 k.p.a.

Zwrot wywłaszczonych nieruchomości uregulowany został w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust.1 przesądza natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Podkreślić należy, że obecny sposób korzystania z nieruchomości nie ma w sprawie znaczenia, gdyż dla ustalenia stanu "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości badaniu podlega tylko sposób wykorzystywania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wątpliwości powstałe na tym tle były przedmiotem rozważania Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 13 grudnia 2012 r., sygn. P 12/11 stwierdził, że art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu tj. decyzji Wojewody [...] z 28 października 2016 r. , w oparciu o przedłożone akta administracyjne sprawy należy wskazać, że wywłaszczenie nieruchomości stanowiących w dacie ich wywłaszczenia własność P. C. i K. C. nastąpiło - zgodnie z wnioskiem z 8 września 1964 r. "K." nastąpiło w oparciu o orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 27 lutego 1965 r. , na rzecz Skarbu Państwa w użytkowanie "K." na niezbędne cele eksploatacji kruszywa. Wyżej wskazany wniosek "K ." dotyczył wywłaszczenia nieruchomości z terenu b. gminy kat. [...] i [...] pod eksploatację kruszywa i place składowe oraz zezwolenie na niezwłoczne zajęcie parcel gruntowych przeznaczonych w większości do odkrywki oraz drogi dojazdowe, zasobniki surowca, pomieszczenia pomocnicze i place na odkładanie ziemi. Z załączonych do wniosku wykazu wynika, że wśród nieruchomości wnioskowanych do wywłaszczenia znajdowała się parcela l. kat [...], a z planu sytuacyjno-wysokościowego , na którym naniesiono teren do niezwłocznego zajęcia znajduje się część ww. nieruchomości. Należy się uznać za poprawne ustalenia poczynione przez organ odwoławczy, który wskazał, że wnioskowany cel wywłaszczenia zgodnie z treścią decyzji nr [...] Wydz. [...] Prezydium RN m [...] z 14 października 1964 o zmianie sposobu wykorzystania terenu został zmodyfikowany w ten sposób, że objął eksploatacje piasku i żwiru bez dokonania inwestycji budowlanych na terenie położonym w rejonie stawów [...] w [...]. Mając na uwadze powyższe należy się uznać za poprawne ustalenie, iż celem przedmiotowego wywłaszczenia była eksploatacja złóż piasku i żwiru, co ustalono nie tylko w oparciu o samą decyzję wywłaszczeniową i wniosek "K." z 8 września 1964, ale również z uwzględnieniem decyzji nr [...] o zmianie sposobu wykorzystania wnioskowanego do wywłaszczenia terenu, w której wyraźnie cel ten został ograniczony jedynie do eksploatacji wskazanych złóż kruszywa. Wypada wskazać, że organ trafnie sięgnął do dokumentu modyfikującego cel wskazany w we wniosku z 8 września 1964 r. gdyż w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości konieczne jest precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia. Należy w tym miejscu podkreślić, że poza kontrolą organów administracji i sądu pozostaje ocena racjonalności, czy zasadności realizacji samego celu na określonej nieruchomości, w którym nie zostały wskazane place składowe, drogi dojazdowe lub pomieszczenia pomocnicze. W ocenie Sądu także istotne ustalenia dotyczące realizacji celu wywłaszczenia zostały poczynione prawidłowo. Przede wszystkim należy wskazać, że Wojewoda [...] nie kwestionuje , że na części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka ewid. Nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia tj. eksploatowano kruszywo, a następnie wyrobisko zalane zostało wodą. W oparciu o przedłożone w aktach administracyjnych sprawy zdjęcia lotnicze wykonane przed wywłaszczeniem i po wywłaszczeniu można stwierdzić, że znaczące zmiany w sposobie zagospodarowania terenu przedmiotowej nieruchomości. I tak o ile w 1959 r. stanowiła ona użytek rolny za wyjątkiem niewielkiego fragmentu pozbawionego roślinności to na zdjęciu lotniczym z 14 września 1970 r. znaczna część tego obszaru stanowi akwen wodny wraz z linią brzegową w południowej i zachodniej części parceli kat. [...]. Analogiczne wykorzystanie terenu jest widoczne na zdjęciach z 22 sierpnia 1975 r. oraz z 1982 r. W odniesieniu do pozostałej części przedmiotowej nieruchomości obejmującą pozostałą część oznaczoną jako działka nr [...] oraz działka nr [...] organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W ocenie organu odwoławczego wskazuje na to plan sytuacyjno-wysokosciowy będący załącznikiem do ww. decyzji nr [...] z 14 października 1964 r. na którym naniesione granice terenu przewidzianego do wywłaszczenia, a w szczególności terenu do niezwłocznego zajęcia nie obejmują, całej parceli l. kat. [...]. Nadto jak wynika z materiału zdjęciowego oraz z oględzin przeprowadzonych wraz z rozprawą administracyjną w dniu [...] kwietnia 2014 r. działka nr [...] stanowi w części skarpę ziemną opadającą w kierunku lustra wody zbiornika zalewu [...] i jest porośnięta trawą oraz samosiejkami drzew, także na części działki nr [...] , która nie jest zalana wodą znajduje się skarpa ziemna. Powyższy stan zagospodarowania co do zasady istnieje również obecnie, co potwierdzają wyniki oględzin tej nieruchomości przeprowadzonych przez organ l instancji [...] kwietnia 2014 r.

W ocenie Sądu powyższe stan zagospodarowania niezalanego woda terenu wnioskowanej do zwrotu nieruchomości w raz z załączonymi dokumentami jednoznacznie wskazuje iż nie został on wykorzystany na cel wywłaszczenia, jakim była eksploatacja kruszywa. Konkludując poczynione przez Wojewodę [...] ustalenia jednoznacznie wskazują, ze tylko na części przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia. Tym samym nie mogą być uwzględnione zarzuty skargi w tym w szczególności niezebrania w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nietrafny jest zarzut, zgodnie z którym strona skarżąca kwestionuje te ustalenia, w których organ odwoławczy wskazuje, iż nie cały obszar przedmiotowej nieruchomości podlegał wywłaszczeniu. W ocenie Sądu organ nie czyni takich ustaleń a jedynie wskazuje, że nie cały obszar parceli l. kat. [...] znajdował się w granicach przeznaczonych do niezwłocznego zajęcia, co jak wynika z całości dokonanych ustaleń wiązało się z eksploatacją złóż kruszywa. Nie można się również zgodzić ze stanowiskiem strony skarżącej, która niejako poszerza cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości wskazując, iż cel ten obejmuje strefę ochronną terenu eksploatacji, a zatem realizacja celu objęła nie tylko teren wyrobiska. W ocenie Sądu ustalenia takie trzeba ocenić jako dowolne i nie znajdujące potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

W kwestii zaś ponownego wydania przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej należy się zgodzić z organem odwoławczym, że wobec ustalenia, że tylko na części wnioskowanej do zwrotu nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia zachodzi konieczność dokonania jej podziału gdyż część, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia podlega zwrotowi. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że zgodnie z treścią art. 96 ust.1b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2016.2147, dalej w skrócie u.g.n.) w przypadku gdy istnieje potrzeba wydzielenia z dotychczasowej nieruchomości jej części m. in. w celu zwrotu byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, jako niewykorzystanej na cel wywłaszczenia wyłączony został obowiązek uzyskania decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomość, o której mowa w treści art. 96 ust. 1. Zgodnie natomiast z treścią art. 96 ust. 1b pkt 1 ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział. Może to jednak nastąpić po sporządzeniu odpowiedniej dokumentacji dotyczącej podziału ewidencyjnego nieruchomości, wskazującym jaka część przedmiotowej nieruchomości podlega zwrotowi, ze względu na jej zbędność na cel wywłaszczenia. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca wskazał w art. 96 ust. 1b pkt 1 organy kompetentne w odniesieniu do wydzielenia nieruchomości na potrzeby zwrotu (a także wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa ). Nie są to organy właściwe w sprawach wydania decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Oznacza to, że wydanie decyzji o zwrocie części nieruchomości byłym właścicielom lub ich następcom prawnym jest możliwe dopiero po sporządzeniu projektu podziału, przy czym wydzielenie zwracanej działki następuje w decyzji o zwrocie nieruchomości, w której zatwierdza się też podział. Taka dokumentacja geodezyjna stanowić zatem powinna załącznik do decyzji organu I instancji i decyzji drugoinstancyjnej, która zatwierdza podział przeprowadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Gwarantuje to również realizację zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Dokonując podziału wnioskowanej do zwrotu nieruchomości organ zweryfikuje ustalenie poczynione w protokole rozprawy administracyjnej przeprowadzonej wraz z oględzinami przeprowadzonymi w dniu [...] sierpnia 2014 r. , zgodnie z którym część działki nr [...] stanowi asfalt i pobocze ul. [...] celem ustalenia czy jakaś część działki znajduje się w pasie drogowym drogi publicznej.

Tym samym zasadne było ponowne uchylenie decyzji organu I instancji gdyż uzasadnia to szczególny charakter rozpatrywanej sprawy związany z koniecznością dokonania podziału geodezyjnego wnioskowanej do zwrotu nieruchomości oraz odpowiednio do dokonanego podziału dokonania rozliczeń finansowych związanych z e zwrotem. Należy podkreślić wskazać, że jakkolwiek organ – po ponownym rozpoznaniu sprawy – ponownie wydał decyzję kasatoryjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. , to decyzja ta jest prawidłowa, co należycie zostało przez organ uzasadnione (art. 107 § 3 k.p.a.).

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione argumenty skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi