Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 13/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 § 1, art. 81 § 4 i § 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej K.p.a.) oraz art. 13 § 2, art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) ‒ po rozpoznaniu zażalenia A Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka, zobowiązana lub skarżąca) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej organ egzekucyjny) z [...], nr [...], mocą którego odmówiono zwolnienia z egzekucji części zajętej wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. w kwocie [...] zł, na poczet zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiąc maj 2020 r. ‒ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej Spółki na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Prezydenta Miasta G. obejmującego należności za nieuiszczenie opłaty za parkowanie - opłata dodatkowa dotycząca pojazdu o nr rej. [...] oraz organu I instancji (będącego także wierzycielem) obejmujących należności w podatku od towarów i usług za 2012 r., 2013 r., 2014 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r.

W dniu 9 czerwca 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Spółki z 4 czerwca 2020 r., w którym wskazano, że stosownie do zawiadomienia organu z [...] o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. i "pouczenia dla Banku", ww. Spółka przedkłada zestawienie zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń (wynagrodzenie ze stosunku pracy oraz wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia) za maj 2020 r., wnosząc o przeksięgowanie kwoty [...] zł z kwoty przekazanej przez B S.A. w ramach realizacji ww. zajęcia w celu zabezpieczenia, na poczet zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiąc maj 2020 r. Do pisma z 4 czerwca 2020 r. załączono zestawienie zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy za miesiąc maj 2020 r. Zawiadomieniem z [...] (zaktualizowanym [...]), organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A., na podstawie własnych zarządzeń zabezpieczenia z [...].

Pismem z [...] organ egzekucyjny poinformował Spółkę oraz B S.A., że z dniem [...] zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne na podstawie art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a., w związku z wystawieniem w tym dniu własnych tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (pismo doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności – [...], natomiast Spółce – [...]).

Spółka – odpowiadając na wezwanie organu z [...] o sprecyzowanie ww. wniosku – w piśmie z 29 czerwca 2020 r. "ostatecznie" wezwała organ egzekucyjny do uchylenia tytułów wykonawczych, gdyż na dzień sporządzenia tego pisma "upadły one z mocy prawa i są bezskuteczne". Wniosła o całkowite zwolnienie środków i przekazanie ich na rachunki Spółki wraz z należnymi ustawowymi odsetkami na dzień zwrotu. Ponadto w piśmie z 6 lipca 2020 r. ponownie poinformowała organ, że ww. Spółka nie pisze wniosków tylko wezwania lub żądania, gdyż tylko taka forma jest adekwatna do tak rażącego łamania prawa. Wskazała, że "decyzją z dnia [...] (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił decyzję w przedmiocie zajęcia przedmiotowego rachunku bankowego".

Organ egzekucyjny odmówił Spółce zwolnienia z egzekucji części zajętej wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. w kwocie [...] zł, na poczet zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiąc maj 2020 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej – po rozpoznaniu zażalenia Spółki – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Powołał art. 13 § 1 u.p.e.a. podkreślając, że zobowiązany zgłaszając wniosek w trybie tego przepisu musi określić składnik, który miałby zostać objęty zwolnieniem i wykazać na czym polega jego interes w uzyskaniu zwolnienia oraz z jakich powodów należy uznać go za ważny. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie. Podkreślił, że instytucja zwolnienia z egzekucji opiera się na uznaniu administracyjnym.

Uznał, że organ egzekucyjny zweryfikował wniosek zobowiązanej wraz z załączonym zestawieniem zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy PIT-4R za maj 2020 r. Wskazał, że w prowadzonym wobec Spółki postępowaniu egzekucyjnym dokonano m.in. skutecznych zajęć wierzytelności z rachunków bankowych w: C S.A., D S.A., B S.A., E S.A. oraz F S.A. Dokonano także szeregu zajęć innych wierzytelności pieniężnych u kontrahentów zobowiązanej, z których tylko jedno okazało się skuteczne. Na dzień [...] łączna kwota należności dochodzonych od Spółki wynosi [...] zł, natomiast dotychczas uzyskano kwotę [...] zł. Zobowiązana w złożonym wniosku o zwolnienie nie wskazała innych składników majątkowych, do których można by prowadzić skuteczną egzekucję, natomiast kwota dochodzonych zaległości jest niewspółmiernie wysoka do uzyskanej kwoty. Ponadto, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego uzyskano informację od B S.A., że "klient co miesiąc składa wniosek o zwolnienie środków na wypłatę wynagrodzeń oraz podatku PIT-4R i składek ZUS", zgodnie z art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. Według organu egzekucyjnego, częściowe zwolnienie z egzekucji ww. składnika majątkowego Spółki równałoby się z niemożnością wyegzekwowania ciążących na tym podmiocie zaległości i oznaczałoby zgodę na bezskuteczność egzekucji.

Zdaniem organu II instancji, organ egzekucyjny podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie.

Zwrócił uwagę, że zobowiązana wyraziła chęć zapłaty zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiąc maj 2020 r. (poprzez przeksięgowanie ww. kwoty na ww. zaliczki), przedłożyła zestawienie zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiąc maj 2020 r. Podniósł również, że organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w przedmiocie zajęcia rachunku bankowego w B S.A. - zatem środki na nim zgromadzone winny podlegać zwolnieniu. Wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Uchylone rozstrzygnięcie dotyczyło odmowy wyrażenia Spółce zgody na odblokowanie rachunków bankowych − zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych organu, zabezpieczonych w trakcie prowadzonego postępowania zabezpieczającego oraz odmowy wyrażenia zgody na zwrot środków pieniężnych przywłaszczonych bezprawnie na rachunki bankowe, z których zostały zabrane wraz z odsetkami − i nie skutkowało to uchyleniem zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A., które następnie przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. Wskazał przy tym, że instytucja zwolnienia z egzekucji danego składnika majątkowego zobowiązanego nie służy kontroli prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych - temu celowi służy skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a.

W ocenie organu odwoławczego ważny interes Spółki, przejawiający się w chęci zapłaty zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiąc maj 2020 r. (pod warunkiem uprzedniego zwolnienia z egzekucji kwoty wyegzekwowanej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S. A. w wysokości [...] zł i w wyniku przeksięgowania tej kwoty na poczet ww. zaliczek), nie uzasadnia zwolnienia z egzekucji ww. składnika majątkowego w tej części, w trybie art. 13 u.p.e.a. Powołując się na art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. wskazał, że wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Spółka nie wykazała ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji ww. składnika majątkowego w ww. części, który przeważałby nad podstawowym celem prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku. Ponadto nie wskazała innego składnika majątkowego z którego można by skutecznie prowadzić egzekucję administracyjną w przedmiotowej sprawie.

W skardze pełnomocnik zobowiązanej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu, zarzucając mu:

1) niezgodne ze stanem faktycznym przyjęcie jakoby istniała należność skarżącej w podatku od towarów i usług za 2013 r.;

2) niezgodne z prawem przyjęcie jakoby art. 81 u.p.e.a. nie był adresowany do organu egzekucyjnego;

3) bezzasadne zastosowanie art. 13 u.p.e.a. poprzez wcześniejsze wyeliminowanie obligatoryjnego art. 81 tej ustawy w okolicznościach wskazanych w pkt 2.

W uzasadnieniu wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu stwierdzono, iż tytuły wykonawcze wystawione wobec Spółki obejmują należności w podatku od towarów i usług za 2014 r. Zdaniem pełnomocnika stwierdzenie to dotyczy całego 2014 r., podczas gdy "należność" za okres od stycznia do marca 2014 r. nie istnieje, albowiem decyzja organu I instancji w tym zakresie została uchylona – [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, które to zdarzenie nie tylko nie może być pominięte, lecz musi być znane organom skarbowym z urzędu. Zdaniem pełnomocnika nieujawnienie tej decyzji to "poświadczenie nieprawdy w uzasadnieniu poprzez ukrycie tego bezspornego faktu, co stanowi delikt karny". W następstwie tej decyzji wszystkie wyliczenia i kwoty podane w zaskarżonym rozstrzygnięciu są błędne - nie tylko nie odpowiadają stanowi faktycznemu, lecz są nierzetelne i błędne.

Ponadto, zdaniem pełnomocnika, treść art. 81 u.p.e.a., w tym § 4 i § 5 - "nie dotyczy", "nie podlega" - nie budzi wątpliwości o jego obligatoryjnym charakterze i tym samym ex lege eliminuje art. 13 tej ustawy. W następstwie tego błędnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, jakoby przepis ten adresowany był wyłącznie do banku, a nie do organu skarbowego, gdyż cała ustawa adresowana jest do organów skarbowych. Naruszenie art. 81 u.p.e.a. (§ 4 i § 6) skutkowało wykreowaniem zadłużenia w podatku od osób fizycznych właśnie z powodu bezprawnej odmowy dokonania zwolnienia pieniędzy na ten cel.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując uprzednio prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu były trzy sprawy tej samej skarżącej Spółki o sygn. akt I SA/Gl 10/21, I SA/Gl 11/221 oraz I SA/Gl 13/21.

Sprawa rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Sąd uznał ustalenia poczynione w zaskarżonym postanowieniu za prawidłowe.

Kwestią wiodącą dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było ustalenie, czy organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny argumentacji przedstawionej przez organ I instancji, a mającej pozwolić zasadnie przyjąć, że nie istniały podstawy do zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a., stanowiącym materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia.

Zarzuty skargi koncentrują się na:

- przyjęciu przez organ istnienia po stronie skarżącej zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2013 r., jak również

- przyjęciu, że organ nie jest adresatem art. 81 u.p.e.a., a co za tym idzie bezzasadnym zastosowaniu art. 13 § 1 tej ustawy.

Ocenę zaskarżonego postanowienia co do zgodności z prawem Sąd orzekający w niniejszej sprawie ograniczył do zbadania, czy organy egzekucyjne w sposób uprawniony wydały zaskarżone rozstrzygnięcie. Zatem zarzut skarżącej dotyczący nieistnienia po jej stronie zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2013 r. należało uznać za bezpodstawny. Kwestia zasadności wymiaru podatku nie może być bowiem badana w postępowaniu egzekucyjnym (służy temu postępowanie podatkowe). Na marginesie Sąd zauważa, że pełnomocnik skarżącej w pkt zarzutów mówi o nieistnieniu należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2013 r., natomiast w uzasadnieniu – za 2014 r. Z kolei, zarzut nieistnienia zobowiązania nie może być podnoszony na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., służy temu odrębny tryb przewidziany w tej ustawie.

Na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Z treści ww. przepisu wynika, że ma on na celu zarówno ochronę interesów zobowiązanego, jak również i wierzyciela. Zgodnie z tym unormowaniem organ egzekucyjny może w drodze postanowienia zwolnić (na czas oznaczony lub nieoznaczony) z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Dla zastosowania zatem zwolnienia składnika majątkowego zobowiązanego w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a., konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek:

1) zwolnienie składnika majątkowego zobowiązanego następuje na wniosek zobowiązanego;

2) istnienie ważnego interesu zobowiązanego w zwolnieniu.

Pierwsza z przesłanek została spełniona, bowiem skarżąca pismem z 4 czerwca 2020 r. (nadanym u operatora pocztowego 5 czerwca 2020 r.) wniosła o przeksięgowanie kwoty [...] zł, z kwoty przekazanej przez bank na poczet zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiąc maj 2020 r.

Kluczową jednak przesłanką uprawniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest wykazanie istnienia "ważnego interesu zobowiązanego" przemawiającego za tym zwolnieniem. Wymieniona przesłanka jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 489/10; dostępny, jak również pozostałe powołane orzeczenia na stronie: www.nsa.gov.pl). Zatem o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria.

Organy obu instancji, nie przeczyły, że po stronie skarżącej istnieje "ważny interes" i uwzględniły go w swych rozważaniach odmawiając zwolnienia spod egzekucji określonego składnika majątkowego (wierzytelności z rachunku bankowego).

Nadrzędny zarzut skarżącej dotyczył jednak naruszenia przez organ art. 81 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. Z § 5 tego przepisu wynika, że przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.

Z wywodu skarżącej wynika bowiem, że skoro jej wniosek dotyczy wypłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od bieżących wynagrodzeń za pracę (dla pracowników i zleceniobiorców), to niezależnie czy środki są jeszcze na jej rachunku bankowym, czy też już na rachunku organu egzekucyjnego − w wyniku skutecznie przeprowadzonej egzekucji z rachunku bankowego − zastosowanie znajdzie art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a.

Stanowisko skarżącej jest jednak chybione.

Z powołanych przepisów wynika, że wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą być dokonane przez bank na żądanie zobowiązanego, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, ponieważ w zakreślonej sytuacji zobowiązanemu, jako posiadaczowi rachunku bankowego, zostaje niejako przywrócona możność dysponowania rachunkiem bankowym w podanym zakresie. Innymi słowy, wypłaty środków pieniężnych z zajętego w toku egzekucji rachunku bankowego zobowiązanego, banki dokonują na podstawie samego przepisu, bez udziału organu egzekucyjnego, a dłużnicy zajętych wierzytelności (banki) ponoszą odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie nałożonego na nich przez ustawodawcę obowiązku.

Bieżące wynagrodzenie za pracę oraz jego pochodne (art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a.) podlegają na mocy ustawy wyłączeniu spod zajęcia, a zobowiązany informując bank o potrzebie wypłaty bieżącego wynagrodzenie, przedkłada odpis listy płac lub inny wiarygodny dowód w tym zakresie, bez wnioskowania o zgodę organu egzekucyjnego.

Zastosowanie tego mechanizmu nie jest możliwe w sytuacji gdy zabezpieczone środki pieniężne zostały już przekazane na rachunek organu egzekucyjnego w wyniku skutecznie przeprowadzonej egzekucji z tego składnika majątkowego. W takim wypadku, skarżąca nie jest dysponentem rachunku bankowego, na którym zdeponowano zabezpieczone środki pieniężne, a bank prowadzący rachunek depozytowy, nie jest swego rodzaju "dłużnikiem zajętej wierzytelności". Ponadto, przepis § 4 art. 81 u.p.e.a. posługuje się sformułowaniem "wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku", które dotyczy rachunku bankowego zobowiązanego, zajętego przez organ egzekucyjny w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego.

Podsumowując, w zakresie wyłączenie spod zajęcia bieżącego wynagrodzenia i jego pochodnych (art. 81 § 4-5), organy egzekucyjne nie są władne ani odmówić ani przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na te cele. Środki te bowiem z mocy samej ustawy zostały zwolnione na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnymi od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne, zaś jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, jest poinformowanie o tym Banku poprzez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu (podobnie w wyrokach WSA: w Warszawie z 15 listopada 2016 r., III SA/Wa 2348/15; w Opolu z 8 listopada 2017 r. I SA/Op 373/17; w Bydgoszczy z 19 czerwca 2019 r., I SA/Bd 210/19 oraz w Gliwicach z 22 kwietnia 2021 r., I SA/Gl 6/21).

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by skarżąca złożyła w stosownym trybie do banku wniosek o zwolnienie spod zajęcia stosownie do art. 81 § 4 u.p.e.a. Wniosek z 4 czerwca 2020 r. złożyła bezpośrednio do organu egzekucyjnego, wnosząc o "przeksięgowanie środków" i oczekując zastosowania przez organ egzekucyjny mechanizmu przewidzianego w ww. przepisie.

Rodzi to jednak dwojaki skutek. Jeżeli bowiem dochodzi do realizacji celu egzekucji, to jest spełnienia w formie przymusowej całości lub części obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to tym samym, po przekazaniu przez organ egzekucyjny danego składnika majątku wierzycielowi, organ egzekucyjny traci definitywnie prawo do rozporządzania nim, a więc także w zakresie wniosku o zwolnienie spod egzekucji.

W rozstrzyganej sprawie mamy jednak do czynienia, w przeważającym zakresie z sytuacją, w której organ egzekucyjny i wierzyciel to tożsamy podmiot, zaś wyegzekwowane środki znajdowały się na rachunku tego organu (pomimo, że egzekucją objęto również należności Prezydenta Miasta G. obejmujące nieuiszczone opłaty za parkowanie). Tak więc organ egzekucyjny był uprawniony i zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącej jedynie w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a.

Celem tej regulacji prawnej jest umożliwienie uwzględnienia obiektywnie usprawiedliwionych interesów zobowiązanego, które mogą zostać naruszone w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu nie tylko ochronę interesów zobowiązanego jak i wierzyciela, ale również nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy więc mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie wierzytelności.

Jak trafnie zauważył organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie, skarżąca, wnosząc o zwolnienie spod egzekucji środków zdeponowanych na rachunku organu, nie wskazała jednak żadnego innego składnika majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne prowadzenie egzekucji. Zajęcie zatem ww. środków było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym zastosowanym wobec zobowiązanego. Zauważyć przy tym należy, że prowadzona egzekucja dotyczy zobowiązań publicznoprawnych (m.in. zaległych zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług),zaś skarżąca domagała się zwolnienia spod egzekucji zobowiązań o tożsamym charakterze (zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych PIT-4). W tym też kontekście, jako w pełni uprawnione należało uznać stanowisko organu II instancji, który akceptując stanowisko organu egzekucyjnego, dokonał prawidłowej wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a. przyjmując, że wprawdzie skarżąca wykazała swój "ważny interes", to jednak na zobowiązanym spoczywa obowiązek wykazania nie tylko argumentów przemawiających za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazania, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Przekonanie zobowiązanego, że w jego przypadku zaistniał ważny dla niego interes, nie jest wystarczające, aby uwzględnić wniosek o wyłączenie spod egzekucji. Należy mieć bowiem na uwadze, że zobowiązania skarżącej dochodzone przez organ egzekucyjny na dzień [...] wynosiły łącznie [...] zł, natomiast wyegzekwowana dotąd kwota to jedynie [...] zł (dane wskazane przez organ II instancji w odpowiedzi na skargę). Za ugruntowany w orzecznictwie należy uznać pogląd, że uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (tak m.in. NSA w wyrokach z: 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15; 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12; 1 września 2011 r., II FSK 489/10; 7 lutego 2018 r., II FSK 3609/15; 14 listopada 2017 r., II FSK 2819/15; 26 września 2019 r., I GSK 638/19; 5 kwietnia 2019 r., I GSK 1081/18; 13 września 2017 r., II FSK 2090/15).

Niezależnie od powyższego dodać należy, że pomimo zaistnienia ważnego interesu zobowiązanego, organ egzekucyjny nie ma obowiązku zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji ale jest jedynie konieczną przesłankę ewentualnego zastosowania tej instytucji. Uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw na podstawie tzw. uznania administracyjnego. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym podkreślenia wymaga, że takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy rozstrzygnięcie organu nie zawiera elementów dowolności. To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a., organ nie jest zobligowany do uwzględnienia wniosku strony, lecz ma jedynie taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej (jak wyżej wspomniano) w ograniczonym zakresie. Pozytywne dla zobowiązanego rozstrzygnięcie może jednak podjąć wyłącznie w przypadku wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego.

W tym kontekście nawet wystąpienie trudnej sytuacji finansowej skarżącej, z uwagi na uznaniowy charakter postanowienia z art. 13 § 1 u.p.e.a., jest niewystarczające do uwzględnienia jej wniosku.

Przenosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ egzekucyjny poddał wnikliwej analizie stan sprawy w aspekcie przesłanek z art. 13 u.p.e.a.

Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wbrew podniesionym przez stronę zarzutom nie doszło do naruszenia art. 13 § 1 oraz art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. Organy egzekucyjne rozpatrując wniosek skarżącej o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w sposób należyty rozpatrzyły przesłanki wymagane ww. przepisami prawa, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swych postanowień. Organy obu instancji wyjaśniły przy tym stan faktyczny sprawy i odwołały się do prawidłowych przepisów prawa.

Z powyższych względów skargę jako nieuzasadnioną, należało na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalić.