Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 63/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Joanna Kube, , Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2021 r.

nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec M. B. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

Organ podał, że wnioskodawca we wniosku opisał przebieg swojej służby wskazując, że pełnił ją m.in. w ABW.

Minister wskazał, że strona została zwolniona ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] lipca 2012 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby Nr [...], wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia [...] marca 1987 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. przez 3 lata i 5 miesięcy, podczas gdy całkowity okres służby ww. wynosi 25 lat i 5 miesięcy. Do wysługi emerytalnej zaliczono również zasadniczą służbę wojskową, która trwała 1 rok, 11 miesięcy i 20 dni.

Organ wskazał, że z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych pismem z dnia [...] lipca 2020 r. przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Minister podał, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w piśmie z dnia [...] września 2020 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, aby były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. uchylał się od wykonywania zadań i obowiązków służbowych bądź wykonywał je w sposób niewłaściwy. Wskazano, że brak jest danych, dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do ww. postępowań karnych oraz karno-skarbowych, a także informacji o wyrokach za czyny popełnione w trakcie trwania stosunku służbowego, co więcej w 2009 r. nadano mu Medal Srebrny "Za Długoletnią Służbę". Ponadto podniesiono, iż w aktach osobowych wnioskodawcy brak jest dokumentów potwierdzających podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia. Jednakże wskazano także, iż w 1993. r. została wymierzona wobec ww. kara dyscyplinarna. Ponadto z treści opinii służbowej sporządzonej za okres od dnia [...] września 1996 r. do dnia [...] czerwca 1998 r. wynika, że w 1997 r. została wymierzona wobec wymienionego kolejna kara dyscyplinarna.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Wskazał następnie, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA).

Organ wskazał, że całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 25 lat i 5 miesięcy, zaś służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała 3 lata i 5 miesięcy, co stanowi około 13,4% ogółu służby. W ocenie Ministra ponad trzyletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego, zarówno według kryterium obiektywnego -samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza, w którym po takim okresie nabywa się pewne uprawnienia związane ze stażem służby. Organ wskazał, że wnioskodawca pełnił przez ww. okres służbę na rzecz totalitarnego państwa, to - zdaniem organu - z całą pewnością pozwoliło to mu dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz ich charakterem, a pomimo tego nie podejmował on żadnych działań, mających na celu zakończenie tejże służby. Strona nie spełnia zatem przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Organ powołał poglądy prezentowane w wyroku NSA z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt I OSK 3208/19.

Minister w odniesieniu do konieczności oceny rzetelnej służby przywołał pogląd NSA zgodnie z którym" "(...) Działać »rzetelnie« to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego. Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak jest dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np.,. nagany, czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby (...)" (por. m.in. wyroki NSA o sygn. akt: I OSK 1895/19,I OSK 532/20,I OSK 1669/19,I OSK 2476/19,I OSK 1569/19,I OSK 1690/19, l OSK 1631/19, I OSK 1711/19,1 OSK 2125/19, I OSK 2015/19, I OSK 2553/19, I OSK 2247/19).

Minister wskazał, że z zebranej dokumentacji wynika, iż wnioskodawca w toku pełnionej służby po dniu 12 września 1989 r. posiadał dobre opinie służbowe, podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia, awansowano na wyższe stopnie służbowe, a także odznaczono Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę". Organ podkreślił jednak, iż konieczność sumiennego wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności każdego funkcjonariusza służb mundurowych. Stąd też nie można uznać, że otrzymywanie w czasie pełnienia służby nagród lub innych gratyfikacji będzie całkowicie niwelować okoliczności dotyczącej nałożenia na zainteresowanego dwóch kar dyscyplinarnych. Pomimo, że nie są znane organowi szczegóły w zakresie przedmiotowych przewinień dyscyplinarnych, toteż stwierdzić należy, iż otrzymanie przez wnioskodawcę kar rzutuje na nieskazitelność pełnienia przez byłego funkcjonariusza służby. Biorąc pod uwagę wyjątkowy oraz uznaniowy charakter art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w ocenie organu, powyższe podaje w wątpliwość czy wykonywane przez wnioskodawcę obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r. były realizowane na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych kontrowersji ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych.

Organ wskazał, że kluczowe w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", powinno stanowić również ustalenie czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji.

Uwzględniając piastowane przez wnioskodawcę w SB stanowisko [...] organ stwierdził, że - na gruncie przedmiotowej sprawy - okoliczność ta niewątpliwie wpływa na korzyść wnioskodawcy. W ocenie organu nie podlega jednak wątpliwości, iż wnioskodawca był świadomy wykonywanych zadań przez jednostkę organizacyjną, w której był wówczas zatrudniony. Ponadto przy wnikliwej analizie dokumentacji przekazanej przez IPN, należało również dostrzec, iż rozpoczęcie przez zainteresowanego służby na rzecz totalitarnego państwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz nastąpiło z jego inicjatywy, czego dowodem jest treść podania o przyjęcie do służby z dnia [...] maja 1986 r. (tj. k. 4 sygn. akt IPN [...]),

Minister wskazał, że wnioskodawca nie podjął skutecznych działań, mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza aż do momentu likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Wskazał, że były funkcjonariusz nie tylko nawiązał ówcześnie stosunek prawny w ramach służby państwowej, poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności, lecz wykazywał on się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie ustroju totalitarnego, prezentując przy tym wzorową - z punktu widzenia ówczesnej władzy – postawę ideowo-polityczną. Organ podniósł, że wskazać należy na aktywność wnioskodawcy, która przejawiała się m.in. w przynależności do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (tj. k. 34 sygn. akt IPN [...]).

Taka postawa wnioskodawcy była w ocenie Ministra zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Z kolei służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanych w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju.

Konkludując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ stwierdził, że biorąc pod uwagę długotrwałą służbę na rzecz totalitarnego państwa, otrzymane przez wnioskodawcę kary dyscyplinarne, a także w szczególności biorąc pod uwagę charakter wykonywanych przez ww. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2021 r.

nr [...] stała się przedmiotem skargi M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił:

- rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie w sytuacji, gdy spełnia przesłanki do zastosowania art. 8a ustawy,

- naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 34 § 1, 36, art.6, art.7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 12, art. 73, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na bezzasadnym przyjęciu, że służba pełniona przez skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie była pełniona w sposób krótkotrwały, w sytuacji gdy wyrażenie "krótkotrwała służba" jest pojęciem niedookreślonym i jego właściwa interpretacja w powiązaniu z okolicznościami faktycznymi sprawy pozwala na przyjęcie przeciwnego wniosku.

W uzasadnieniu skarżący rozszerzył argumentację skargi. Podniósł m.in., że zadania i obowiązki zawsze wykonywał rzetelnie, o czym świadczą otrzymywane okolicznościowe nagrody pieniężne, jak również opinie służbowe. Wskazał, że prowadzono wobec niego postępowania dyscyplinarne, ale organ administracji powinien wykazać za jaki czyn i czy orzeczono karę.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2022 r. podtrzymał skargę, rozwijając dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,

art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem,

z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną

(v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz poczynił częściowe ustalenia niezbędne do dokonania oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.

Służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez okres 3 lat i 5 miesięcy. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że taka długość tego okresu nie ma charakteru m.in. tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i nie może być uznana za służbę krótkotrwałą.

Sąd oceny dokonanej przez organ nie podziela. Biorąc pod uwagę długość okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) przede wszystkim w ujęciu proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby skarżącego wynoszącego

25 lat i 5 miesięcy, przyjąć należało, że służba przez okres 3 lat i 5 miesięcy była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu stosunkowo krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Fakt ubiegania się o przyjęcie do służby nie świadczy o braku krótkotrwałości. Także twierdzenie o możliwości zapoznania się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem (nie wskazano ich), oraz fakt, że wnioskodawca nie podejmował działań mających na celu zakończenie tej służby nie stanowi o braku krótkotrwałości.

Organ naruszył zatem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Minister w sprawie niniejszej zwrócił uwagę, że skarżący w toku służby po dniu 12 września 1989 r. posiadał dobre opinie służbowe, podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia, awansowano na wyższe stopnie służbowe, a także odznaczono Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę". Jednocześnie jednak organ wskazał, że nałożenie na wnioskodawcę dwóch kar dyscyplinarnych poddaje w wątpliwość czy wykonywane przez wnioskodawcę obowiązki służbowe po dniu 12 września 1989 r. były realizowane na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych kontrowersji ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych.

Nie kwestionując wątpliwości organu w tym zakresie wskazania wymaga jednakże, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym "(...) brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu." (v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie niniejszej organ nie dokonał pełnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem "szczególnie uzasadnionego przypadku", czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, decyzja jako dowolna, nie mogła się ostać w obrocie prawnym.

W ocenie Sądu ocena organu co do zaistnienia w tej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku jest oceną dowolną. Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżący zajmował w SB stanowisko [...]. Sam organ podniósł, że okoliczność ta wpływa na korzyść wnioskodawcy. Twierdzenie organu, że skarżący był świadomy wykonywanych zadań przez jednostkę organizacyjną, w której był zatrudniony, bez wskazania faktów dotyczących służby pełnionej na rzecz państwa totalitarnego, zadań, jakie wnioskodawca wykonywał, nie stanowi podstawy do odmowy zastosowania art. 8a ustawy. Organ nie wykazał, aby wnioskodawca wykonywał czynności ukierunkowane na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego funkcji, czy zadania godzące w wolności obywatelskie. Sama przynależność do ZSMP także nie daje podstaw do odmowy zastosowania art. 8a ustawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż "mając na względzie wyrażone przez projektodawcę cele wprowadzenia ustawy nowelizującej oraz rolę w tym kontekście regulacji przewidzianej w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy - że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza, gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo" (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2155/19, orzeczenia.wsa.gov.pl).

Uchybienia we wskazanym wyżej zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji

w tym zakresie nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., co stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem granic uznania administracyjnego, nie mogła się ostać.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ – uwzględniając przedstawioną wyżej ocenę i wskazania – dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Organ uzasadni decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskaże fakty, które uznał

za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki a nie inny sposób. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, organ podejmie stosowną decyzję.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w wyroku.