Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 498/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 15, art. 107 par. 3.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190 ust. 2 pkt 2, art. 197 ust. 1 i ust. 4,
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk - spr. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 17 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia 13 października 2015 r., 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu Opolskiego na rzecz P. T. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. T. (zwanego dalej również skarżącym), jest decyzja Prorektora ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 17 listopada 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu Opolskiego z dnia 13 października 2015 r. o skreśleniu skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia 1 września 2014 r., po przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego na studia doktoranckie z [...], Prodziekan Wydziału [...] Uniwersytetu Opolskiego - [...] R. P., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98, poz. 1071, z późn. zm., [obecnie Dz. U. z 2016 r. poz. 23 - dopisek Sądu], zwanej dalej K.p.a.), art. 169 ust. 7 i 8 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz .U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm., zwanej dalej ustawą) w związku z § 21 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu Opolskiego, stanowiącym załącznik do uchwały Senatu Uniwersytetu Opolskiego z dnia 23 lutego 2012 r., nr 142/2008/2012, przyjął P. T. z dniem 1 października 2014 r. na pierwszy rok studiów doktoranckich, na kierunku [...].

Zawiadomieniem z dnia 29 września 2015 r., przesłanym za pośrednictwie poczty elektronicznej, Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu Opolskiego, poinformował P. T. o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy doktorantów z powodu niezaliczenia w terminie semestru na studiach doktoranckich, jak również o możliwości złożenia wyjaśnień w sprawie.

W związku z powyższym, w piśmie z dnia 30 września 2015 r., P. T. zwrócił się do organu o wskazanie powodu wszczęcia postępowania dnia 29 września, w sytuacji, gdy semestr trwa do 30 września. W kolejnym emailu z tej samej daty, P. T. zwrócił się do Dziekana Uniwersytetu Opolskiego o podanie informacji, czy regulamin dopuszcza powtarzanie roku bądź przedmiotów, a jeśli tak, to czy wnoszone są opłaty. Na powyższe zapytanie nie udzielono skarżącemu odpowiedzi.

Z kolei, decyzją z dnia 13 października 2015 r. Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu Opolskiego - [...] T. D., skreślił P. T. z listy studentów drugiego semestru studiów doktoranckich na kierunku [...], z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Uzasadniając swoje stanowisko Dziekan podał, że podstawę prawną skreślenia P. T. z listy stanowił art. 190 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy oraz pouczył skarżącego o konieczności złożenia przez niego legitymacji studenckiej, wypełnienie karty obiegowej i odebranie dokumentów oraz o możliwości złożenia odwołania do Rektora Uniwersytetu Opolskiego w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji.

W odwołaniu P. T. wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów K.p.a., albowiem zawiera sformułowanie o skreśleniu z listy studentów, gdy tymczasem ustawa określa doktorantów jako słuchaczy studiów doktoranckich. Powyższe, zdaniem odwołującego, świadczy o tym, że nie jest do końca wiadome z jakich studiów został skreślony. Dodał również, że [...] J. odmówił mu zaliczenia przedmiotu z uwagi na nieobecność na wykładach, gdy tymczasem przedmiot ten to wykład fakultatywny, a obecność na takich wykładach jest nieobowiązkowa.

W wyniku rozpoznania odwołania, przywołaną na wstępie decyzją z dnia 17 listopada 2015 r., nr [...], Prorektor ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego, prof. dr hab. M. M. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...].

Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego P. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo podniósł, że przed wydaniem decyzji nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów, czym naruszono art. 61 § 4 K.p.a., a to z kolei, uniemożliwiło mu działanie w charakterze strony i obrony praw. Zdaniem skarżącego, decyzje obu instancji nie spełniają również wymogów K.p.a., w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy. Ponadto decyzja organu drugiej instancji nie odnosi się do zarzutów odwołania. W skardze, skarżący zawarł również wniosek o przyznanie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę, Rektor Uniwersytetu Opolskiego - reprezentowany przez pełnomocnika, podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że zarówno w skardze jak i odwołaniu nie sposób doszukać się argumentów uzasadniających rozpatrzenie odwołania zgodnie z żądaniem skarżącego. O wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów skarżący został poinformowany za pośrednictwem korespondencji elektronicznej w dniu 29 września 2015 r. i na tę wiadomość udzielił odpowiedzi w dniu 30 września 2015 r. W ocenie organu, wydane w sprawie decyzje spełniają wymogi przewidziane przepisami K.p.a., albowiem zawierają uzasadnienie dokonanych rozważań oraz wskazują na przyczyny podjęcia decyzji. Zdaniem organu, nie sposób dokładniej określić powodu skreślenia, którym było nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie przez skarżącego.

W odpowiedzi na zarządzenie Sądu, pełnomocnik organu, przy piśmie procesowym z dnia 17 października 2016 r., przedłożył m.in. upoważnienie dla Prorektora ds. Kształcenia i Studentów - prof. dra hab. M. M. do wydawania decyzji administracyjnej w drugie instancji. Ponadto oświadczono, że w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających doręczenie skarżącemu wydanych w sprawie decyzji.

Pismem procesowym z dnia 19 grudnia 2016 r., nadanym pocztą elektroniczną, skarżący złożył oświadczenie o cofnięciu skargi.

Kolejnym pismem procesowym z dnia 27 grudnia 2016 r, które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 3 stycznia 2017 r., skarżący cofnął wcześniejsze oświadczenia o cofnięciu skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Jednocześnie Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

W wyniku przeprowadzenia w powyższym zakresie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzić należało, że akty te zostały wydane z istotnym naruszeniem prawa procesowego, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Prorektora ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 17 listopada 2015 r., nr [...], utrzymującego w mocy decyzję Kierownika Studium Doktoranckiego Uniwersytetu Opolskiego z dnia 13 października 2015 r. o skreśleniu P. T. z listy uczestników studiów doktoranckich na kierunku [...] na Uniwersytecie Opolskim.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572, z późn. zm., zwanej nadal ustawą), a w szczególności Rozdział 3 zatytułowany "Studia doktoranckie".

Przepis art. 197 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż "Doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 ustawy stosuje się odpowiednio", co oznacza, że doktorant, jest obowiązany w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów;

3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Ponadto, do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w art. 197 ust. 1 ustawy, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, co wynika z art. 197 ust. 2 ustawy.

W myśl natomiast z art. 197 ust. 4 ustawy, doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.

W tym miejscu dostrzec trzeba, że użyte w treści cyt. wyżej przepisu słowo "mogą" oznacza, że decyzja wydawana na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy ma charakter fakultatywny i jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego, a to oznacza, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie nie może mieć cech dowolności i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a ponadto w należyty sposób należy wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Zatem do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego, gdyż nie ulega wątpliwości, że stanowi ona decyzję podjętą w indywidualnych sprawach doktorantów, a więc dotyczy sfery praw i obowiązków doktoranta i wywiera bezpośredni skutek na zewnątrz (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2204/11). Dodać również wypada, iż wprawdzie decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli.

Zważywszy na wyraźne wskazanie decyzyjnego trybu rozstrzygania spraw - art. 207 ust. 1 ustawy oraz odesłanie do przepisów K.p.a. - zaakcentować przyjdzie, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Z kolei, ustanowiona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 K.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Ostatnio wskazany przepis wyraźnie też nakazuje, by organ podał w uzasadnieniu decyzji fakty uznane za udowodnione i dowody, na których się oparto, ale również przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko przeprowadzenie postępowania we wskazany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.). Dlatego organ winien tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), co w przypadku organu odwoławczego koresponduje z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), z której wynika obowiązek organu odwoławczego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zasada ta wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, aby przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i dogłębny przeanalizowano wszelkie argumenty i w konsekwencji dokonano prawidłowej subsumcji przepisu prawa do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie. Obowiązkiem organu odwoławczego jest więc ponowne rozpatrzenie sprawy tak, jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Odnotować też trzeba, że uzasadnienie jest obowiązkowym składnikiem decyzji mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego jej dyspozytywną część. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który - sprawując kontrolę w oparciu o powołane na wstępie przepisy P.p.s.a. - nie zastępuje organu w tym zakresie. Motywy jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2014 r., II OSK 2890/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., I OSK 1503/14; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2016 r., II OSK 1064/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2016 r., IV SA/Po 958/15; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 września 2016 r., IV SA/Gl 555/16, - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Również zasada czynnego udziału stron jest niezwykle istotna, ponieważ stanowi spełnienie postulatu zapewnienia w postępowaniu administracyjnym wewnętrznej jawności działania organów administracji wobec podmiotów biorących udział w postępowaniu. Udział strony we wszystkich istotnych stadiach postępowania umożliwia jej przedstawienie swoich oczekiwań wobec organu administracji. Zasadnicze znaczenie tej zasady wiąże się z postępowaniem wyjaśniającym, w którym strona ma prawo zgłaszania wszelkich środków dowodowych (art. 78 K.p.a.) oraz udziału w przeprowadzaniu dowodów, w tym również uprawnienie do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Umożliwienie stronie skorzystania z tego prawa jest warunkiem uznania danej okoliczności faktycznej za udowodnioną (art. 81 K.p.a.). Czynny udział stron jest w literaturze łączony z elementami zasady kontradyktoryjności postępowania administracyjnego.

Uwzględniając powyższe rozważania prawne o charakterze ogólnym do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, Sąd uznał, że zarówno decyzja zaskarżona Prorektora ds. Kształcenia i Studentów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 17 listopada 2015 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Dziekana Wydziału [...] z dnia 13 października 2015 r. zostały wydane z naruszeniem szeregu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym określonych w art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., co skutkować musiało wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia 13 października 2014 r., Dziekan Wydziału [...] orzekał o skreśleniu P. T. z listy uczestników studiów doktoranckich, podając jako przyczynę brak zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. W uzasadnieniu tej decyzji Dziekan wskazał, że podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz pouczył stronę o konieczności złożenia legitymacji studenckiej, wypełnienia karty obiegowej i o odebraniu dokumentów, a także o przysługującym skarżącemu odwołaniu (art. 190 ust. 3 ustawy). W zaskarżonej zaś decyzji organ odwoławczy - Prorektor, ograniczył się natomiast do stwierdzenia, że podtrzymuje decyzję Dziekana Wydziału [...]. Powyższe decyzje - w istocie niezwykle lakoniczne, nie zawierały jakiegokolwiek uzasadnienia faktycznego na podstawie którego uznano, że istnieje konieczność skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich, co w dalszej kolejności uniemożliwiło dokonanie przez Sąd kontroli jej prawidłowości.

Zauważyć bowiem trzeba, że przepis art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, na który powoływał się organ pierwszej instancji, dotyczy skreślenia studenta z listy studentów, a kwestię skreślenia doktoranta z listy reguluje natomiast przepis art. 197 ust. 4 tej ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 1983 r., I SA 1294/82, publ. ONSA z 1983 r., nr 1 poz. 5). Niemniej jednak, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, skonstatowane uchybienie, a w szczególności jego "zakres", przejawiający się w całkowitym oderwaniu treści uzasadnienia organu, co do zasadności zastosowania powołanych przepisów w decyzji norm prawnych od ich treści, skutkuje stwierdzeniem, że doszło do naruszenia art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

Powyższe uchybienie jest o tyle istotne, że w uzasadnieniu decyzji odwoławczej, brak jest całkowicie rozważań odnoszących się do wykazania okoliczności, które organ wziął pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o charakterze uznaniowym, gdy - jak to już wyżej Sąd zauważył, decyzje wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, nie mogą być podejmowane w sposób dowolny, lecz ich granice określa przepis art. 7 K.p.a., a są nimi interes społeczny i słuszny interes strony. Stąd organ działając w granicach uznania administracyjnego obowiązany jest wszechstronnie i wnikliwie rozważyć cały materiał dowodowy oraz wskazać w uzasadnieniu decyzji te, które spośród prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć jest w danym przypadku celowe, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Z lektury akt sprawy natomiast wynika, że skarżący emailem z dnia 30 września 2015 r. zwrócił się do Dziekana Uniwersytetu Opolskiego o podanie informacji, czy regulamin dopuszcza powtarzanie roku bądź przedmiotów, a jeśli tak, to czy wnoszone są opłaty. Na powyższe zapytanie organ pierwszej instancji nie udzielił odpowiedzi. Z kolei, w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zawarł zarzut wydania decyzji z naruszeniem przepisów K.p.a., podnosząc jednocześnie, że [...] J. odmówił mu zaliczenia przedmiotu z uwagi na nieobecność na wykładach, gdy tymczasem przedmiot ten "to wykład fakultatywny", a obecność na takich wykładach jest nieobowiązkowa. Tymczasem do tych zarzutów organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł, a pamiętać trzeba, że odwołanie jest instytucją procesową tworzącą możliwości uprawnionym podmiotom zaskarżenia decyzji administracyjnej. W myśl art. 140 K.p.a., w administracyjnym postępowaniu odwoławczym w sprawach nieuregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.

Skuteczne wniesienie odwołania, uwzględniając dwuinstancyjność postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Stąd też organ odwoławczy nie może się ograniczyć wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę - art. 138 w zw. z art. 15 K.p.a. Rozstrzygnięcie to polega na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie, w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Organ ten musi ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzeć wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Uprawniony jest także, zgodnie z art.136 K.p.a. do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ drugiej instancji nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego, gdyż nie rozpoznał w całokształcie merytorycznie sprawy.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić również należy, iż skarżącemu nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu, naruszając tym samym także przepis art. 10 § 1 K.p.a. W myśl tego przepisu, organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis art. 10 § 1 K.p.a., który ma gwarantować udział stronie w postępowaniu administracyjnym, ma przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia przez organ wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy i to we wszystkich stadiach postępowania.

W niniejszej sprawie, co wynika z akt administracyjnych, nie budzi wątpliwości, iż skarżący został wprawdzie zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów, jednakże tylko ta okoliczność nie świadczy o wypełnieniu ww. obowiązku, w sytuacji, gdy stronie nie zapewniono możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, tak przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ drugiej instancji, co dowodzi naruszenia zasady czynnego udziału strony na każdym etapie postępowania administracyjnego (art. 10 § 1 K.p.a.).

Zważyć przy tym należy, że w orzecznictwie zostało przyjęte, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia skarżącego oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył nie tylko obowiązek ustalony w art. 10 § 1 K.p.a., lecz także przepis art. 81 K.p.a., w myśl którego, okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Wskazane powyżej wadliwości oraz opisany wyżej stan faktyczny sprawy dowodzą także o naruszeniu art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem w postępowaniu odwoławczym nie doszło do prawidłowego rozpoznania sprawy. Raz jeszcze powtórzyć przyjdzie, że motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie decyzji oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Takich funkcji, zdaniem Sądu, nie spełnia zaskarżona decyzja. W związku z zasadą wyrażoną w art. 15 K.p.a., rozpatrujący odwołanie organ drugiej instancji winien dogłębnie przeanalizować przesłanki materialnoprawne i procesowe decyzji organu pierwszej instancji, rozpoznając sprawę ponownie, niejako od nowa. W niniejszej sprawie - co należy podkreślić - takiego "ponownego rozpoznania" zabrakło. Dodatkowo wskazać można, że w postępowaniu administracyjnym strona ma zagwarantowane prawo poznać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, gdyż w przeciwnym wypadku nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem wydającym decyzje. Podnieść jeszcze należy, że skoro organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, to oznacza, że ma obowiązek zbadania wszystkich okoliczności sprawy z jednoczesnym odniesieniem się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji - art. 15 w zw. z art. 107 § 3 i art. 138 K.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. I OSK 558/09, LEX nr LEX nr 586411).

W realiach niniejszej sprawy, z uwagi na stwierdzone naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają przede wszystkim do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie z uwzględnieniem oceny Sądu, w tym do konieczności uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a więc między innymi ze wskazaniem właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia i odniesieniem się do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów skarżącego, przy równoczesnym rzetelnym odzwierciedleniu stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszelkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.