Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 60/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235-1, art. 235-2
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 8 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu. M. – M. kwotę 295,50(słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 50/100) złotych w tym 23% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], [...][...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy, § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), dalej: rozporządzenie, oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół rowka nerwu łokciowego (poz. 20 pkt 2) u Z. G.

Uzasadniając swoje stanowisko, na wstępie organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg zatrudnienia Z. G.

Wnioskujący ur. dnia [...], [...] był zatrudniony:

- od dnia 1 lipca 1974 r. do dnia 31 lipca 1974 r. w Miejskiej Służbie Drogowej przy Urzędzie Miasta i Gminy S. jako pracownik fizyczny (kopacz);

- od dnia 7 października 1978 r. do dnia 31 grudnia 1983 r. na Politechnice W. jako stażysta i technik;

- od dnia 2 kwietnia 1984 r. do dnia 31 maja 1988 r. w Zakładzie Górniczego Wykonawstwa Budowlano-Montażowego "[...]" we W. jako kierownik wypożyczalni głównej i specjalista ds. zaopatrzenia;

- od dnia 3 sierpnia 1988 r. do dnia 30 kwietnia 1990 r. w Przedsiębiorstwie Robót Izolacyjnych we W. jako specjalista ds. zaopatrzenia;

- od dnia 1 sierpnia 1990 r. do dnia 31 lipca 2005 r. prowadził własną działalność gospodarczą [...] Zakład Handlowo-Usługowo-Produkcyjny Z. G. zajmując się wypożyczaniem sprzętu sportowego, jego naprawą i konserwacją (praca z obciążeniem kończyn górnych). Dodatkowo w okresie letnim brał udział w akcjach ratowniczych na akwenach wodnych obsługując skuter wodny i podejmując ratowane osoby z wody na pokład jednostki ratowniczej (praca z obciążeniem kończyn górnych).

Wskazano, że w związku z podejrzeniem choroby zawodowej Z. G. był badany w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., który dnia [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół rowka nerwu łokciowego (poz.20 pkt 2) uzasadniając swoje stanowisko tym, iż: "Po zbadaniu chorego i przeanalizowaniu dokumentacji medycznej u pacjenta rozpoznajemy zespół rowka nerwu łokciowego prawego o etiologii pozazawodowej. Rozpoznanie zespołu rowka nerwu łokciowego nastąpiło u badanego w 2009 r., a więc nie w okresie pracy zawodowej, gdyż działalność gospodarcza trwała do 2005 r., ani nie do roku czasu od jej zakończenia, co jest jednym z warunków wymaganych (...). Z dokumentacji medycznej wynika, że w okresie pracy w latach od 2001 r. u badanego były obecne zmiany zwyrodnieniowe stawu łokciowego prawego z obecnością przykurczu zgięciowego w tym stawie i przewlekłym zespołem bólowym prawdopodobnie o etiologii pourazowej. W rtg stawu łokciowego z 2002 r. są obecne duże zmiany zwyrodnieniowe obejmujące powierzchnię stawową kości ramiennej i łokciowej z dużymi osteofitami. Uważamy, że powstanie zespołu rowka nerwu łokciowego jest chorobą wtórną do pierwotnych zmian w stawie łokciowym - zmian zwyrodnieniowych, które nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Zmiany w nerwie łokciowym nie powstały zatem na skutek przewlekłego ucisku na nerw łokciowy wywołanego sposobem wykonywania pracy, ale są następstwem istniejących w tym stawie zmian chorobowych. Wobec tego, że z trzech wymaganych warunków do rozpoznania choroby zawodowej dwa nie są spełnione, orzeczono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego - pozycja 20 pkt 2."

Dalej wskazano, że w trybie odwoławczym Z. G. był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który dnia 15 lipca 2010 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół rowka nerwu łokciowego (poz. 20 pkt 2) u odwołującego. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono, że: "Dla rozpoznania choroby zawodowej wymagane jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy a rozpoznawanym schorzeniem. W przypadku zespołu rowka nerwu łokciowego konieczne jest potwierdzenie wykonywania pracy zawodowej wymagającej ciągłego utrzymywania łokci w pozycji zgiętej z równoczesnym opieraniem ich o podłoże tak jak to ma miejsce np. u szlifierzy szkła kryształowego. Tylko tego rodzaju ustawienie łokci stwarza ryzyko rozwoju zespołu rowka nerwu łokciowego. Z dostępnych opisów (nadesłanych przez pacjenta) wynika jednoznacznie, że badany wykonywał różnorodne czynności zawodowe związane z serwisowaniem, naprawą i wypożyczaniem sprzętu sportowego a także podejmowaniem ludzi z wody. W naszej ocenie zakres czynności wykonywanych przez pacjenta w trakcie jego aktywności zawodowej nie wymagał takiego ustawienia kończyn tj. długotrwałego oparcia łokci o podłoże i nie stwarzał ryzyka rozwoju zespołu rowka nerwu łokciowego. Niezależnie od powyższego, dla rozpoznania zawodowej etiologii zespołu rowka nerwu łokciowego niezbędne jest wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia do 1 roku od jego zakończenia (zgodnie z rozporządzeniem). W przypadku badanego brak jest obiektywnego potwierdzenia istnienia zespołu rowka nerwu łokciowego w tym okresie. Rozpoznanie takie postawiono dopiero po ok. 4 latach od zakończenia aktywności zawodowej. Reasumując, brak jest zatem podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego. Rozpoznawane u pacjenta zmiany zwyrodnieniowe dotyczą nie tylko stawu łokciowego, ale także stawów biodrowych i stawów kręgosłupa. Mamy więc do czynienia z uogólnioną chorobą zwyrodnieniową stawów, a rozpoznawany od 2009 r. zespół rowka nerwu łokciowego prawego jest najpewniej wtórny do stwierdzanych zmian zwyrodnieniowych w stawie łokciowym."

W związku z zastrzeżeniami Z. G. zawartymi w pismach z dnia 8 i 9 sierpnia

2010 r. i odnoszącymi się do orzeczeń lekarskich, wydanych według odwołującego się na niekorzyść pacjenta, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się do placówek diagnostyczno-orzeczniczych o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych uwag.

Zarówno [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w piśmie z dnia 26 sierpnia 2010r., znak: DWOMP - I/ChZ-151/2009/1542/2010 jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie z dnia 23 sierpnia 2010 r., L.dz. NKL/2145/2010 po ponownym przeanalizowaniu sprawy podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie choroby zawodowej u Z. G. Nadto Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podkreślił, iż: "Rozpoznanie choroby zawodowej musi być dokonane bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (art. 235¹ oraz art. 235² Kodeksu pracy), a nie na zasadzie domniemania, zwłaszcza przy niespełnieniu kryterium okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i stawów obwodowych oraz ich skutki, które Z. G. również łączy z pracą, z uwagi na powszechność występowania w populacji generalnej nie są uwzględnione w wykazie chorób zawodowych jako następstwa sposobu wykonywania pracy i nie ma żadnych podstaw do rozpatrywania ich związku z pracą zawodową."

W oparciu o całość zgromadzonej dokumentacji, a w szczególności wydane orzeczenia lekarskie, opinie uzupełniające oraz ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół rowka nerwu łokciowego (poz. 20 pkt 2) u Z. G.

Z. G. odwołał się od tej decyzji nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Po przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. uznał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy,

3. występowanie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia.

W przypadku Z. G. dwie placówki diagnostyczno-orzecznicze: [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu rowka nerwu łokciowego (poz. 20 pkt 2). Oba orzeczenia lekarskie są zgodne, uzasadnione i przekonujące. Podniesiono w nich, że rozpoznane schorzenie zespół rowka nerwu łokciowego ma charakter zmian wtórnych wynikających z uogólnionej choroby zwyrodnieniowej stawów. Nadto ustawodawca w odniesieniu do rozpatrywanej jednostki chorobowej (poz. 20 pkt 2) ustalił dokładny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Okres ten według wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia wynosi 1 rok. W przypadku Z. G. brak jest udokumentowanych objawów chorobowych potwierdzających istnienie zespołu rowka nerwu łokciowego w tym okresie. Rozpoznanie takie postawiono dopiero po ok. 4 latach od zakończenia aktywności zawodowej. Uzasadnienie przez Z. G. przekroczenia wymaganego okresu złym stanem zdrowia, odbywaną rehabilitacją po wszczepieniu endoprotezy lewego stawu biodrowego oraz złymi warunkami ekonomicznymi nie zasługują na uwzględnienie, z uwagi na fakt, iż ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności, które pozwalałyby na przekroczenie ustalonego okresu 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.

W związku z powyższym, organ odwoławczy mając na względzie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności orzeczenia lekarskie i ocenę narażenia zawodowego, nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji.

Z. G. nie zgodził się z decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniósł, że istnieje związek pomiędzy jego chorobą a wykonywaną pracą. Zwłokę w zgłoszeniu choroby w ciągu 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym z powodu choroby uzasadnił złym stanem zdrowia, zwolnieniem lekarskim na 12 miesięcy, rentą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i rehabilitacją a także złymi warunkami ekonomicznymi. Nadto zarzucił organowi sanitarnemu brak skierowania na badania lekarskie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Wskazano jednocześnie, że orzeczenia lekarskie wydane przez dwie placówki diagnostyczno-orzecznicze są zgodne, uzasadnione i przekonujące. Skarżący wyczerpał już ustawowe prawo do badań lekarskich. Lekarze orzecznicy stwierdzili, że rozpoznane schorzenie – zespół rowka nerwu łokciowego – ma charakter zmian wtórnych, wynikających z uogólnionej choroby zwyrodnieniowej stawów. Ustawodawca w odniesieniu do rozpatrywanej jednostki chorobowej (poz. 20 pkt 2) ustalił dokładny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Okres ten, zgodnie z przepisami rozporządzenia wynosi 1 rok. Zdaniem organu odwoławczego, w przypadku skarżącego brak jest udokumentowanych objawów chorobowych potwierdzających istnienie zespołu rowka nerwu łokciowego w tym okresie. Rozpoznanie takie postawiono dopiero po ok. 4 latach od zakończenia aktywności zawodowej. Zatem zarzuty podniesione w skardze uznano za nieuzasadnione. Zdaniem organu odwoławczego ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności, które pozwalałyby na przekroczenie ustalonego okresu 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym do rozpoznania choroby.

W dniu 10 maja 2011 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe pełnomocnika skarżącego radcy prawnego E. M. – M. W piśmie tym wskazano, że zarówno organ II, jak i I instancji rozpatrując sprawę naruszyli art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez uznanie za wyczerpujące wyjaśnienia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. udzielone przez ten ośrodek wskutek zarzutów złożonych przez skarżącego. Jak wskazuje się w judykaturze "inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej, polegającej na diagnozie, że dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych. Natomiast ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję do czego upoważnia go § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia" (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17.12.2009 r., II SA/Bk 602/09, LEX nr 551412). Tymczasem organ II instancji bezkrytycznie przyjął (tak jak i organ I instancji ) ustalenia biegłych odnośnie braku związku przyczynowo -skutkowego pomiędzy rozpoznaną u skarżącego chorobą znajdującą się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywaną przez niego pracą. Z. G. wielokrotnie wskazywał na nieprawidłowość i ogólnikowość ustaleń w tym zakresie (uśrednianie liczby osób podejmowanych z wody, czy twierdzenie, że jedynie praca szlifierza powoduje wymuszone ułożenie łokci i rąk mogące być przyczyną choroby zawodowej).

Zarzucono jednocześnie, że organ I instancji nie wziął pod uwagę nieprawidłowości sygnalizowanych przez skarżącego, mających miejsce przy wydawaniu opinii lekarskich, a także nie zakwestionował lakonicznych wyjaśnień Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. na zarzuty sformułowane przez Z. G., zwłaszcza w zakresie niezdolności do pracy skarżącego począwszy od 2005 r., tj. od okresu zakończenia działalności zawodowej, wskutek czego Z. G. nie mógł nabyć stwierdzonego u niego schorzenia zespołu rowka nerwu łokciowego po zakończeniu okresu pracy zawodowej, nie miał także możliwości już wówczas wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.

Na rozprawie sądowej w dniu 18 maja 2011 r. pełnomocnik skarżącego zarzuciła organowi uchybienia w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego i jego oceny. Ponownie zakwestionowała stanowisko organów medycyny pracy, które jej zdaniem, w sposób całkowicie niewystarczający i lakoniczny ustosunkowały się do zastrzeżeń zgłoszonych pod ich adresem przez skarżącego w kwestii wydanych orzeczeń. Pełnomocnik zakwestionował stanowisko lekarzy medycyny pracy, że choroba zawodowa – zespół rowka nerwu łokciowego – jest znamienna dla pracy szlifierzy, a wobec tego nie może dotknąć osób wykonujących inne prace niż szlifierz, a także argumentację organu dotyczącą stwierdzenia okresu w ciągu którego należy rozpoznać przedmiotową chorobę. Skarżący zakwestionował rzetelność i prawidłowość podejmowanych w stosunku do niego czynności lekarskich zarówno we W. jak i w S. Zarzucił, że badający go lekarz nie przedstawił się i nie podał posiadanych przez siebie specjalizacji. Pełnomocnik skarżącego dodał, ze skarżący przebywał w Instytucie Medycyny Pracy w S. na oddziale toksykologii, a nie ortopedii, co może mieć znaczenie dla sposobu przeprowadzonych tam badań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka w przedmiocie przyznania stronom uprawnień.

Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.

Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego aktu prawnego obowiązywały już w chwili wydania decyzji organu odwoławczego i według tych przepisów należy oceniać postępowanie organu. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i zakończonych przed dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W związku z tym skarżący został poddany badaniu w jednostkach medycznych, to jest Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Ośrodki te nie znalazły podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół rowka nerwu łokciowego (poz. 20 pkt 2).

Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania opinii tych jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), należało uznać, że organ, opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.

Sąd jednocześnie podzielił argumentację odpowiedzi na skargę wskazującej, że orzeczenia lekarskie wydane przez dwie placówki diagnostyczno-orzecznicze są, wbrew zarzutom skarżącego, zgodne, uzasadnione i przekonujące. Skarżący wyczerpał już ustawowe prawo do badań lekarskich. Uprawnieni lekarze orzecznicy stwierdzili, że rozpoznane schorzenie – zespół rowka nerwu łokciowego – ma charakter zmian wtórnych, wynikających z uogólnionej choroby zwyrodnieniowej stawów. Wprawdzie z kwestionowanego przez skarżącego orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wynika że rozpoznane u niego schorzenie jest najpewniej wtórne do stwierdzonych zmian zwyrodnieniowych w stawie, to jednak podkreślenia wymaga, że użyty wyraz "najpewniej" nie ma charakteru domniemania, lecz wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo tego, że nabyte schorzenie ma charakter wtórny. Ustawodawca w odniesieniu do rozpatrywanej jednostki chorobowej (poz. 20 pkt 2) ustalił dokładny okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Okres ten, zgodnie z przepisami rozporządzenia wynosi 1 rok. W przypadku skarżącego brak jest udokumentowanych objawów chorobowych potwierdzających istnienie zespołu rowka nerwu łokciowego w tym okresie. Rozpoznanie takie postawiono dopiero po ok. 4 latach od zakończenia aktywności zawodowej. Zatem zarzuty skarżącego uznano za nieuzasadnione. Zdaniem Sądu, który w pełni podziela stanowisko organu orzekającego, ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności, które pozwalałyby na przekroczenie ustalonego okresu 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym do rozpoznania choroby.

Za nietrafny Sąd uznaje także zarzut pełnomocnika skarżącego dotyczący przebywania Z. G. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. na oddziale toksykologii, a nie ortopedii, co mogło mieć znaczenie dla przeprowadzonych tam badań. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych karty wypisowej skarżącego ze Szpitala wymienionego Instytutu bowiem wynika, że skarżącemu poddanemu obserwacji klinicznej wykonano szereg badań laboratoryjnych, przeprowadzono konsultacje specjalistyczne: neurologiczną i ortopedyczną. W świetle tego nie można zatem zarzucić, że skarżący nie był badany przez lekarzy specjalistów, a przyczyną umieszczenia skarżącego na oddziale toksykologii mógł być po prostu brak wolnych miejsc na oddziale ortopedii.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie zawarte w pkt II sentencji oparto na podstawie art. 250 cytowanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).