Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 348/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2012-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 91, art. 241 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. T.-H. .Sp. z o.o. . na decyzję Dyrektora Izby Celnej . z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego Lublinie z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz "[...] Sp. z o.o. kwotę 124 (sto dwadzieścia cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów.

Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu [...] października 2011 r. funkcjonariusz Oddziału Celnego Drogowego w D. przeprowadził kontrolę dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie u.t.d., posiadanych przez kierowcę pojazdu marki D. o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą marki L. o numerze rejestracyjnym [...], użytkowanych przez spółkę [...]. Wśród dokumentów skontrolowanych znalazła się m. in. niepoświadczona kopia niemieckiego świadectwa ATP [...], które zostało wydane w dniu [...] czerwca 2010 r. przez niemiecki organ na naczepę marki S. oraz międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR Nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Z listu przewozowego wynikało, że spółka [...] przewoziła z Niemiec na Ukrainę 20000 kg mrożonego mięsa drobiowego, które znajdować się powinno w temperaturze -18 °C.

Podczas oględzin naczepy funkcjonariusz stwierdził zamontowaną tabliczkę znamionową i rozpoznawcze oznaczenia literowo-cyfrowe odpowiadające danym z kopii świadectwa ATP.

Funkcjonariusz powziął wątpliwość co do autentyczności świadectwa ATP w związku z rodzajem papieru jaki został użyty do jego wystawienia. Nie odpowiadał on bowiem cechom specjalnego papieru używanego przez niemieckie władze od 2003 r. do wydawania takich dokumentów.

W związku z powyższym funkcjonariusz celny stwierdził naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnego z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254), zwaną dalej w skrócie umową ATP, określone w Lp. 8.1 załącznika do u.t.d. w brzmieniu ustawy obwiązującym w dniu kontroli i na te okoliczność sporządził protokół kontroli.

Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. spółka potwierdziła wykonywanie przewozu mięsa drobiowego przedmiotowym pojazdem w temperaturze -18 °C i zarzuciła, że treść protokołu kontroli nie odpowiada stanowi faktycznemu zaistniałemu w niniejszej sprawie w świetle postanowień umowy ATP. Kierowca przedstawił bowiem do kontroli fotokopię świadectwa ATP, a na środku transportu była umieszczona oryginalna tabliczka określająca ważność świadectwa, która powinna być uznana przez organ za równoważną ze świadectwem, zgodnie z brzmieniem Załącznika 1, dodatek 1, ust. 4 umowy ATP. Zdaniem spółki nie doszło do naruszenia postanowień umowy ATP, przepisów ustawy o transporcie drogowym, a w szczególności L.p. 8.1 załącznika do tej ustawy.

W dniu [...] grudnia 2011 r. organ zwrócił się do niemieckiej firmy z zapytaniem o prawdziwość świadectwa ATP, którego kserokopię okazał kierowca podczas kontroli. W odpowiedzi wystawca świadectwa T. S. I. S. G. w M. stwierdził, że świadectwo jest fałszywe.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. nałożył na spółkę [...] karę pieniężną w kwocie 2000 zł na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 93 ust. 1 u.t.d. w związku z naruszeniem określonym w pkt. 8.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, t.j. za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wyjaśnił, że kierowca okazał do kontroli niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kopię świadectwa ATP, która nie jest dokumentem. Odbitki ksero nie są bowiem dokumentem zaliczanym do grupy fotokopii, a zatem nie mogą zastąpić oryginalnego dokumentu. Organ I instancji zwrócił się także do instytucji niemieckiej, od której uzyskał informację, że świadectwo ATP przedstawione przez kierowcę podczas kontroli jest fałszywe. Okazanie do kontroli nieautentycznego dokumentu jest równoznaczne z brakiem ważnego dokumentu wydanego przez upoważniony organ. Ponadto w treści opublikowanej w Dzienniku Ustaw umowy ATP brak jest postanowienia, że tabliczka znamionowa ATP powinna być równoznaczna świadectwu ATP.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca zarzuciła, że brak jest dokumentu potwierdzającego nieautentyczność świadectwa ATP wydanego na naczepę marki S.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w myśl art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d. kierowca pojazdu samochodowego podczas wykonywania przewozu drogowego obowiązany jest do posiadania świadectwa ATP oraz okazywania go na żądanie uprawnionego do kontroli organu, z treści natomiast art. 87 ust. 3 u.t.d. wynika obowiązek przedsiębiorcy wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty.

Świadectwo ATP, którego kserokopia została okazana podczas kontroli pojazdu, wystawione w dniu [...] czerwca 2010 r. przez niemiecki organ na naczepę marki S. jest nieautentyczne, a co za tym również tabliczka wydaje się nie być autentyczna. W świetle zaś obowiązujących przepisów nie można uznać tabliczki ATP za równoważną świadectwu ATP, wobec czego zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji słusznie nałożył karę w wysokości 2000 zł.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka [...], wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 6, 7, 77 k.p.a. poprzez pominięcie faktu istnienia umocowanej na stałe na kontrolowanej naczepie tabliczki znamionowej ATP z zapisem [...], która to stanowiła dowód, że dany środek transportu jest dopuszczony do przewozu łatwo psujących się produktów żywnościowych oraz naruszenie art. 8, 9, 61 § 1, 107 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania w sprawie przez organy celne w sytuacji, gdy w toku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariusza Oddziału Celnego Drogowego w D. nie stwierdzono naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c u.t.d.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, t.j. art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 89 ust. 1, art. 92a ust. 1, art. 93 ust. 1 u.t.d. w związku z pkt 8.1 załącznika do tej ustawy w jego brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2012 r. oraz art. 4 ust. 1 oraz pkt 4 i 5 dodatku Nr 1 do załącznika Nr 1 umowy ATP w związku z art. 88 u.t.d., poprzez ich niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu przez organ, że w toku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariusza Oddziału Celnego Drogowego w D. stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) oraz że przewóz był wykonywany bez wymaganego świadectwa określonego w umowie ATP. Zarzuciła ona również naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. polegające na nieumorzeniu postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż decyzje organów celnych wydane w badanej sprawie są dotknięte wadami prawnymi, które powodują konieczność ich uchylenia.

Z uwagi na fakt, że w okresie pomiędzy stwierdzonym naruszeniem, za które nałożono karę pieniężną a wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, doszło do zmiany stanu prawnego, konieczne jest w pierwszej kolejności zwrócenie uwagi na właściwe podstawy prawne decyzji.

Z dniem 1 stycznia 2012 r. weszła w życie szeroka nowelizacja ustawy o transporcie drogowym (ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. Nr 244, poz. 1454), która m.in. zmieniła brzmienie załączników do ustawy. Zgodnie z regulacjami intertemporalnymi (art. 10 ustawy zmieniającej z 16 września 2011 r.) w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy ustawy o transporcie drogowym w nowym brzmieniu, ustalonym ustawą zmieniającą. Do zarzucanego przez organ naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym doszło w okresie obowiązywania ustawy w wersji sprzed nowelizacji. Decyzja organu I instancji zapadła dnia [...] grudnia 2011 r., a więc przed wejściem w życie nowelizacji, natomiast decyzja organu II instancji zapadła już w czasie obowiązywania znowelizowanych przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (ust. 6). Zgodnie z załącznikiem nr 3, l.p. 3.3 za naruszenie w postaci wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, wysokość kary pieniężnej wynosi 8 000 zł, czyli jest wyższa niż wskazana w punkcie 8.1 załącznika do u.t.d. przed zmianą wprowadzoną wspomnianą wyżej ustawą zmieniającą z 16 września 2011 r. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo zastosował wyrażony w art. 139 k.p.a. zakaz reformationis in peius i nałożonej na skarżącego kary 2.000 zł nie podwyższył do aktualnie obowiązującej kwoty 8.000 zł.

W ocenie organów naruszenie, którego dopuściła się spółka polegało na uchybieniu art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c, który stanowi, że kierowca pojazdu samochodowego wykonujący przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r.

Ustalenie prawidłowości nałożenia kary pieniężnej na skarżącą spółkę wymaga wyjaśnienia dwóch podstawowych kwestii: czy do przewozu objętego kontrolą (przeprowadzoną w dniu [...] października 2011 r.) miała zastosowanie umowa ATP, a w razie potwierdzenia – czy organ właściwe zinterpretował jej postanowienia, odnośnie do wymogu posiadania przez kierowcę świadectwa określonego w tej umowie.

W sprawie nie jest sporne, że do przewożonego w dniu kontroli towaru miała zastosowanie umowa ATP. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu pojazdem objętym kontrolą przewożono mrożoną wątrobę kurczaka. W liście przewozowym CMR znajdowały się adnotacje, że jest to towar, który powinien być przewożony w temperaturze -18°C.

Z treści art. 3 ust. 1 umowy ATP wynika, że postanowienia artykułu 4 umowy stosuje się do każdego przewozu wykonywanego na rzecz osób trzecich lub na własny rachunek m.in. transportem samochodowym głęboko zamrożonych lub zamrożonych artykułów żywnościowych. Artykuły te wymienione są w załączniku nr 2 do umowy.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że przypadku przewożonych w rozpoznawanej sprawie towarów postanowienia umowy ATP miały zastosowanie.

Konstatacja ta umożliwia przejście do analizy kolejnego kluczowego w sprawie zagadnienia, jakim jest istnienie obowiązku posiadania przez kierowcę wykonującego przewóz świadectwa przewozowego zgodnego z wymogami określonymi w umowie ATP.

W tym zakresie skarga jest zasadna, gdyż organ zastosował w zaskarżonej decyzji niewłaściwą podstawę prawną, powołując się na nieaktualne brzmienie umowy ATP i załączników do niej.

W badanej sprawie organ powołał się na brzmienie umowy ATP w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 1984 r. Nr 49, poz. 254. W tym dzienniku urzędowym nie były publikowane żadne późniejsze wersje umowy.

Brzmienie załącznika 1 do umowy, dodatek 1 w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw potwierdzałoby poprawność argumentacji organu. Zgodnie z punktem 4 dodatku 1 "Świadectwo zgodności z normami wydaje właściwa władza na formularzu według wzoru podanego w dodatku 3 do niniejszego załącznika. W odniesieniu do pojazdów drogowych świadectwo (lub jego fotokopia) powinno znajdować się na pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. Jeżeli środek transportu może być zaliczony do dowolnej kategorii lub klasy tylko z mocy postanowień przejściowych, przewidzianych w punkcie 5 niniejszego załącznika, to termin ważności świadectwa wydanego dla tego środka transportu ograniczony jest okresem przewidzianym w tych postanowieniach przejściowych".

Należy zauważyć jednak, że umowa ATP przewiduje procedury wprowadzania poprawek i zmian do niej (art. 18). Z informacji dostępnych na stronie internetowej (www.unece.org) agendy ONZ odpowiedzialnej za realizację umowy – UNECE (United Nations Economic Commission for Europe – w języku polskim tłumaczona jako: Europejska Komisja Gospodarcza), potwierdzonych pismem z dnia [...] października 2012 r. przedstawionym w toku postępowania przed sądem przez polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wynika, że umowa była kilkakrotnie zmieniana od daty jej podpisania w 1970 r. Zmiany umowy były notyfikowane przez Sekretarza Generalnego ONZ wszystkim sygnatariuszom, w tym Polsce. Z informacji tych wynika, że aktualna jest wersja umowy (i załączników) z dnia 2 stycznia 2011 r., z zastrzeżeniem tzw. corrigendum z 2 kwietnia 2012 r., które weszło w życie 11 listopada 2012 r., a zatem nie dotyczy badanej sprawy, w której decyzja ostateczna zapadła 20 kwietnia 2012 r.

Jak wspomniano wyżej, teksty zmian umowy po opublikowaniu jej w Dzienniku Ustaw z 1984 r. nie były publikowane w oficjalnym publikatorze aktów prawnych w Polsce. Według informacji MSZ, nie dokonywano urzędowego tłumaczenia zmian umowy na język polski. Wynikało to z faktu, że wszystkie przyjmowane poprawki nie wymagały przeprowadzenia procedury ratyfikacji lub zatwierdzenia, w której uczestniczy Ministerstwo.

Na wspomnianej wyżej stronie internetowej UNECE widnieją trzy wersje językowe umowy w aktualnym jej brzmieniu, z uwzględnieniem zmian: angielska, francuska i rosyjska.

Analiza tekstu umowy w tych językach (oryginalnych) wskazuje na zasadność podnoszonych w skardze zarzutów co do wymogu posiadania w pojeździe świadectwa ATP. Skarżący przytacza własne tłumaczenie stosownego fragmentu pkt 3 załącznika 1- dodatek 1 w następującym brzmieniu: "(...) świadectwo lub jego fotokopia powinno w czasie przewozu znajdować się na środku transportu i być okazywane na każde żądanie kontrolującego. Jednakże, jeżeli tabliczka świadectwa przewidziana w dodatku 3 do niniejszego załącznika jest umieszczona na środku transportu, powinna być ona uznawana tak samo jako dokument świadectwa ATP". Argumenty te znajdują potwierdzenie w analizie angielskiej wersji językowej załącznika 1 ("The certificate or a certified true photographic copy thereof shall be carried on the equipment during carriage and be produced whenever so required by the control authorities. However, if a certification plate, as reproduced in appendix 3 to this annex, is fixed to the equipment, the ATP plate shall be recognized as equivalent to an ATP certificate"). Dodatkowo w punkcie 3 załącznika 1- dodatku 1 jest zawarte zastrzeżenie, zgodnie z którym tabliczka świadectwa ATP powinna być usunięta z chwilą, gdy środek transportu nie odpowiada standardom określonym w tym załączniku (w wersji angielskiej: "ATP certification plates shall be removed as soon as the equipment ceased to conform to the standards laid down in this annex").

Organy celne odmówiły uwzględnienia późniejszych wersji umowy, niepublikowanych w polskim Dzienniku Ustaw, wyjaśniając, że umowy międzynarodowe obowiązują tylko w takiej wersji, w jakiej zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw RP. Z tych względów obowiązujący stan prawny nie pozwala w ocenie organów na uznanie tabliczki znamionowej za równoznaczną ze świadectwem ATP. Stanowisko to należy uznać za chybione. Problem stosowania wiążących Polskę przepisów prawa międzynarodowego, które nie zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim, był już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych.

Z jednej strony wyrażano poglądy, że niedopuszczalne jest ustalanie przez organy administracji obowiązków (zwłaszcza o charakterze danin publicznych), dla których samodzielną podstawą prawną miałyby być przepisy prawa międzynarodowego (m.in. zmiany załączników do umów międzynarodowych), które nie zostały ogłoszone w języku polskim w oficjalnym polskim publikatorze aktów normatywnych. Byłoby to bowiem sprzeczne m.in. z art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. I GSK 813/07, niepubl., dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanowisko to nawiązuje do argumentacji Trybunału Sprawiedliwości UE, wyrażonej w wyroku z dnia 1 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 Skoma-Lux sro przeciwko Celni reditelstvi Olomouc (C 51/21). Trybunał stwierdził w tym orzeczeniu, że nie można powoływać się na obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego (...), wobec jednostek w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi przepisami przy użyciu innych środków (pkt 1 sentencji wyroku).

W podobnym kierunku, na gruncie umowy ATP, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 9 sierpnia 2012 r. (II SA/Bk 405/12, niepubl.), stwierdził, że organ nie może z tekstu niepublikowanego wywodzić skutków prawnych negatywnych dla skarżącego.

W badanej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją przeciwną – chodzi o powołanie się przez stronę skarżącą na nieopublikowane w języku polskim, wiążące Polskę, przepisy prawa międzynarodowego, z których wynikają korzystne dla skarżącej skutki prawne.

Analizując problem w tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2010 r. (I FSK 92/09, niepubl.) wyraził pogląd, że podmiot ma prawo, w sprawie indywidualnej, do powoływania się na obowiązujący Polskę przepis prawa międzynarodowego, pomimo że nie został on w Polsce opublikowany w Dzienniku Ustaw. Sąd uzasadnił swoje stanowisko faktem, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania w zakresie publikacji aktu, do którego przestrzegania Polska jest zobowiązana na podstawie prawidłowo ratyfikowanej i opublikowanej umowy międzynarodowej.

Do analogicznych konkluzji doszedł Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 28 czerwca 2006 r. (III SA/Wr 570/04, niepubl.). Powołując się na poglądy doktryny prawa międzynarodowego (W. Czapliński, A. Wyrozumska, "Sędzia krajowy wobec prawa międzynarodowego", Warszawa 2001) sąd wskazał, że "żaden system prawny nie jest w stanie nadążyć za zmianami dokonującymi się w sferze międzynarodowej, tak by we właściwym czasie ogłaszać te fakty w dzienniku urzędowym. Stosując tylko to, co ogłoszono w dzienniku urzędowym sądy wypaczałyby prawo międzynarodowe i naruszały art. 9 Konstytucji. Zgodnie z art. 9 Konstytucji Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Obowiązek przestrzegania wiążącego prawa międzynarodowego spoczywa na rządzie, parlamencie, a także na sądach. Wskazać także trzeba, że fundamentalnym postanowieniem prawa traktatów jest art. 26 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów sporządzonej w Wiedniu w dniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 439), zgodnie z którym każdy będący w mocy traktat wiąże jego strony i powinien być przez nie wykonywany w dobrej wierze (pacta sunt servanda). Ta fundamentalna zasada prawa międzynarodowego wymaga od państwa podjęcia wszelkich działań niezbędnych do wykonania zobowiązań międzynarodowych, w tym również działań w prawie krajowym. Strona nie może powoływać swojego prawa wewnętrznego dla usprawiedliwienia niewykonywania przez nią traktatu, a zwłaszcza usprawiedliwiać się brakiem niezbędnego dla implementacji umowy prawa wewnętrznego (...). W konsekwencji przyjąć należy, że decyzje zmieniające załączniki do Konwencji o WPT obowiązują w prawie wewnętrznym bez potrzeby ich ratyfikowania i ogłaszania".

Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 3 października 2007 r. (I SA/Sz 414/07, niepubl.).

Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela powyższe poglądy. W konkluzji należy uznać, że wbrew twierdzeniom organów celnych, umowa ATP i stanowiące jej nieodłączną część załączniki muszą być zastosowane w sprawie w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organ, nawet jeśli nie zostały ogłoszone w języku polskim w dziennikach urzędowych (Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim). W przeciwnym wypadku doszłoby do sytuacji, w której zaniechanie organów państwa w zakresie publikacji wiążącego aktu prawa międzynarodowego niosłoby ze sobą negatywne konsekwencje dla jednostki.

Nie ma przy tym znaczenia, że zmiany umowy i załączników nie zostały objęte trybem ratyfikowania za uprzednią zgodą Sejmu przewidzianym w art. 91 Konstytucji. Należy bowiem mieć na względzie, że Polska związała się umową ATP na zasadzie przystąpienia w 1983 r., przed wejściem w życie Konstytucji. Natomiast według art. 241 ust. 1 Konstytucji, umowy międzynarodowe ratyfikowane dotychczas przez Rzeczpospolitą Polską na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisów konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw uznaje się za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art. 91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one kategorii spraw wymienionych w art. 89 ust. 1 Konstytucji.

Przystąpienie do umowy jest swoistym sposobem wyrażenia zgody na związanie się umową przez państwo, które nie uczestniczyło w negocjowaniu umowy. Jest to metoda, za pomocą której państwo staje się stroną umowy, której nie sygnowało. Polska przystąpiła do umowy ATP w okresie obowiązywania Konstytucji z 1952 r. Ani Konstytucja z 1952 r., ani Konstytucja z 1997 r. nie regulują zawarcia umowy międzynarodowej przez przystąpienie. Przystąpienie do umowy jako sposób wyrażenia zgody na związanie się umową międzynarodową przewidziane jest w art. 11 Konwencji Wiedeńskiej o prawie traktatów sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 Nr 74, poz. 439).

Jak wynika z informacji podanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz widniejących na stronach UNECE, umowa ATP oraz załączniki do niej były zmieniane w trybie określonym w art. 18 umowy. Przystępując do umowy Polska wyraziła również zgodę na tryb jej zmian określony w tym przepisie. W związku z tym nie ma podstaw do kwestionowania mocy obowiązującej zmian umowy i załączników.

Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że organy celne odmawiając uwzględnienia treści załącznika 1, dodatek 1 do umowy ATP w brzmieniu zmienionym, obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji naruszyły przepisy prawa materialnego w postaci wspomnianego załącznika do umowy w zw. z art. 9 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego.

W świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W analizowanym przypadku niewątpliwie naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy. Art. 87 ust. 1 pkt 3 u.t.d. wymaga posiadania przez kierowcę przy sobie i okazywania na żądanie właściwych organów m.in. świadectwa wymaganego przez umowę ATP. Aktualnie obowiązująca (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) treść załącznika 1, dodatek 1 do umowy wskazuje, że obowiązek posiadania w pojeździe świadectwa ATP rozumianego jako dokumentu w formie pisemnej nie ma charakteru bezwzględnego, bowiem równoznaczna z takim świadectwem jest odpowiednia tabliczka znamionowa na pojeździe. Tej jednak organy celne nie poddały w tej sprawie stosownej ocenie. Nie można zatem wykluczyć, że prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego – w obowiązującym brzmieniu – mogłoby podważyć zasadność nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej.

Jak wynika z protokołu kontroli z dnia [...] października 2011 r. kontrolowany pojazd posiadał zamontowaną tabliczkę znamionową. Organy odnotowały ten fakt, nie poczyniły jednak w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, wychodząc z błędnego założenia, że w świetle obowiązujących przepisów nie można uznać tabliczki ATP za równoważną świadectwu ATP.

Nie podejmując czynności w tym zakresie organ naruszył obowiązek pełnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym dopuścił się naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem stanowiło dodatkową podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Ponieważ te same uchybienia trzeba przypisać nie tylko bezpośrednio zaskarżonej do sądu decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2012 r., ale również decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] grudnia 2011 r., na podstawie art. 135 p.p.s.a. należy uchylić także decyzję organu pierwszej instancji, jest bowiem niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uchylenie decyzji organów obu instancji powoduje konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy celne powinny zastosować treść przepisów umowy ATP, w tym załączników do niej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, a zatem z uwzględnieniem zmian, które weszły w życie po opublikowaniu tekstu umowy w Dzienniku Ustaw.

Obowiązkiem organów będzie więc dokonanie oceny tabliczki jako równoważnej ze świadectwem ATP, zgodnie z brzmieniem pkt 3 dodatku 1 do załącznika 1 do umowy.

Podkreślenia wymaga, że dane z tabliczki muszą być zgodne z danymi zawartymi w świadectwie ATP. Wzór świadectwa określa załącznik 1, dodatek 3, pkt A, natomiast wzór tabliczki określa załącznik 1, dodatek 3, pkt B. Organy właściwe do przeprowadzania kontroli środków transportu (m.in. organy celne) muszą mieć zapewnioną możliwość weryfikacji tabliczki umieszczonej na pojeździe. W tej sytuacji, na żądanie tych organów, przedsiębiorca ma obowiązek przedstawić aktualne świadectwo, jeżeli organy mają uzasadnione wątpliwości co do aktualności i poprawności danych widniejących na tabliczce.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] grudnia 2011 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje podstawę w art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania (pkt III wyroku) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzoną od organu kwotę 124 zł stanowią koszty sądowe: wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz opłaty kancelaryjne w kwocie 24 zł (art. 211 i 212 §1 p.p.s.a.).

.