Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1888/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2005r. sprawy ze skargi S. i B. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1888/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2004 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu wniosku S. i B. małżonków J. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r., nr [...] w części dotyczącej nabycia przez Gminę O., z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako jednostka ewidencyjna O., obręb [...], działka nr [...] o pow. [...] ha uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część niniejszej decyzji, utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzją z dnia [...] marca 1991 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę O., z mocy prawa, wyżej opisanej nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej działki nr [...] wystąpili S. i B. małżonkowie J. podnosząc, że działka ta jest tożsama z działką nr [...], która stanowi ich własność na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] lutego 1976 r., nr [...]. Uzasadniając wniosek podkreślili, że skomunalizowanie powyższej nieruchomości powoduje, że nie może być wykonany wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] lutego 1983 r., sygn. akt [...] w sprawie przywrócenia im posiadania działki o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...].

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym dotyczącym decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r., co oznacza, zdaniem organu, że nie są oni uprawnieni do występowania z żądaniem jego wszczęcia. Nie przedstawili bowiem dokumentów, z których wynikałoby, że nieruchomość objęta treścią kwestionowanej decyzji Wojewody [...] stanowi ich własność i tym samym nie podlega komunalizacji na rzecz Gminy O.. Organ podkreślił, że przedmiotem postępowania komunalizacyjnego prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia państwowego mającego na celu uwłaszczenie gminy. Stronami tego postępowania są zatem Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia i właściwa gmina, gdyż postępowanie dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Inne podmioty mogą brać udział w tym postępowaniu jeśli wykażą, że mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji.

Tymczasem z akt sprawy zdaniem organu wynika, że powołany przez wnioskodawców akt własności ziemi z [...] lutego 1976 r. dotyczący działki nr [...] o pow. [...] ha i akt własności ziemi z dnia [...] czerwca 1976 r. dotyczący działki nr [...] o pow. [...] ha zostały wyeliminowane z obrotu prawnego decyzjami Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w [...]. Jednocześnie organ stwierdził, że jego zdaniem, wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] lutego 1983 r. nie rozstrzyga o prawie własności wnioskodawców i nie stanowi tytułu własności do tej działki. S. i B. małżonkowie J. nie zgodzili się z powyższą decyzją i wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc w nim, że są stronami postępowania komunalizacyjnego i posiadają interes prawny w wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r., a przymiot strony postępowania wynika z posiadania przez nich "tytułu wykonawczego". Natomiast nie zgłosili zastrzeżeń do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, ponieważ nikt ich nie poinformował o zmianie numeru działki z [...] na nr [...].

W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy O. podniósł, że obszar skomunalizowanej działki wchodzi w skład gospodarstwa rolnego stanowiącego własność L., M. i T. T..

Na mocy decyzji Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] marca 1976 r. oraz postanowień tego Naczelnika z dnia [...] czerwca 1980 r. oraz z dnia [...] kwietnia 1984 r. - na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118 ze zm.) nastąpiło przejęcie tego gospodarstwa bez budynków na własność Państwa. Następnie Państwowe Biuro Notarialne w [...] powiadomiło Gminę o przeniesieniu z księgi wieczystej nr [...] całego obszaru powyższego gospodarstwa o pow. [...] ha do księgi wieczystej KW nr [...], w której jako właściciel został wpisany Skarb Państwa. Zatem do uwłaszczenia małżonków J. nigdy nie doszło.

Organ rozpatrując sprawę podniósł także, że Komisja do Spraw Uwłaszczenia oddaliła także wniosek S. i B. małżonków J. o uwłaszczenie ich w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), albowiem brak było podstaw do przyjęcia, że posiadali oni sporną działkę samoistnie, tym bardziej, że mieszkali wówczas w [...].

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli S. i B. małżonkowie J. z wnioskami o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu podnieśli, iż nie zgadzają się ze stanowiskiem organu, iż nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym dotyczącym decyzji z dnia [...] marca 1991 r. Stwierdzenie nieważności tej decyzji jest dla nich konieczne do przeprowadzenia egzekucji wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] lutego 1983 r., który otrzymał dopiero klauzulę wykonalności w dniu [...] marca 2000 r. ze względem na zaginięcie akt. Przypominają dotychczasowy stan faktyczny sprawy stwierdzając w konkluzji, że zaskarżona decyzja narusza ich prawa, wobec czego powinna być uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę decyzji, postanowień, aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dokumentacyjny zgromadzony w aktach sprawy.

Skarga nie mogła być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Istotą w niniejszej sprawie jest to jaki krąg podmiotów jest stronami postępowania komunalizacyjnego, zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r., nr [...], w wyniku którego Gmina O. nabyła, z mocy prawa, nieodpłatnie własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako jednostka ewidencyjna O., obręb [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Postępowanie komunalizacyjne toczyło się na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). W postępowaniu tym, którego celem jest przejście prawa własności mienia Skarbu Państwa na właściwą gminę z dniem 27 maja 1990 r. stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina. Inne podmioty mogą uczestniczyć w tym postępowaniu, o ile legitymują się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Tylko bowiem taki tytuł powoduje, iż dany podmiot ma w tym postępowaniu interes prawny, a zatem przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa.

B. i S. J. składający wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r., nie wykazali ani w postępowaniu przed organami administracji ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że dysponują tytułem prawnorzeczowym do spornej nieruchomości.

Twierdzenie zawarte w skardze, że nabyli własność spornej działki na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] lutego 1976 r., nr [...] nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, bowiem akt ten został wyeliminowany z obrotu prawnego ostateczną decyzją Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w [...] z dnia [...] lutego 1977 r., nr [...].

Zdaniem składu orzekającego, tytułem praworzeczowym do nieruchomości nie jest też wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] lutego 1983 r. (sygn. akt [...]) w sprawie przywrócenia B. i S. J. posiadania działki o pow. [...] ha zapisanej w KW nr [...].

Komisja do Spraw Uwłaszczenia w [...] oddaliła taki wniosek wyżej wymienionych o uwłaszczenie ich sporną nieruchomością w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnego (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), albowiem brak było podstaw prawnych do przyjęcia, że w dniu jej wejścia w życie małżonkowie J. samoistnie posiadali sporną działkę tym bardziej, że mieszkali wtedy w [...].

Ze względu na powyższe, skarżący, zdaniem Sądu, nie mogli skutecznie złożyć wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Dlatego też organ słusznie odmówił wszczęcia tego nadzwyczajnego postępowania mającego na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego prawomocnej decyzji administracyjnej, bowiem wniosek złożony przez nieuprawniony podmiot nie mógł wywołać innego skutku.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.