Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1072/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2014r. sprawy ze skargi A S. A. z siedzibą w C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej: PPIS) w C. decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdził u B.P. chorobę zawodową w postaci: obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, wymienioną w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz.869).

Wskazana wyżej decyzja PPIS w C. została wydana po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 896/10 rozstrzygnięcia [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: [...]PWIS) w K. z dnia [...] nr [...], utrzymującego w mocy decyzję PPIS w C. z dnia [...] odmawiającej stwierdzenia u w/w choroby zawodowej. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd zobligował organy do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego. W szczególności podkreślił, iż u skarżącego bezspornie rozpoznano głęboki niedosłuch obustronny odbiorczy, natomiast żadna z jednostek medycznych wypowiadających się w sprawie nie sprecyzowała czy rozpoznane schorzenie nosi cechy określone w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych. Organy inspekcji sanitarnej odmawiając stwierdzenia choroby zawodowej przedwcześnie powołały się na brak narażenia na hałas w środowisku pracy stwarzający ryzyko powstania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, w sytuacji kiedy skarżący skutecznie dowodził długoletniej pracy w hałasie, a ponadto dostępne wyniki badań precyzują jego natężenie w granicach od 71 do 81 decybeli. W ocenie Sądu z doświadczenia życiowego i zawodowego wynika, iż w dawnych latach urządzenia i stosowane środki ochrony odbiegały od standardów obecnych, przeto wątpliwy wydaje się być wniosek o podobieństwie poziomu natężenia hałasu w latach 60 – tych i następnych do poziomu ustalonego w latach 1987, 2003-2008. Techniczne podobieństwo tych urządzeń, jak też metod badań emitowanego przez nie hałasu jest iluzoryczne. Zatem w zakresie poziomu hałasu, w jakim pracował skarżący do lat 2000 sprawa nie została przez organ wyjaśniona. W uzasadnieniu wyroku zwrócono uwagę na fakt, iż zarówno przepisy rangi ustawowej, jak i przepisy wykonawcze, w tym przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie precyzują poziomu hałasu w środowisku pracy, jaki może powodować chorobę zawodową ujętą w pozycji 21 wykazu do tegoż rozporządzenia. Niepodobna zatem przyjmować za mających znaczenie prawne przekroczeń norm określonych przez przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 217, poz. 1833). Ten akt prawny został wydany na podstawie art. 228 § 3 k.p. zamieszczonego w rozdziale VI Profilaktyczna ochrona zdrowia. Zatem jest skierowany do pracodawców obowiązanych do stosowania takich urządzeń, które emitują czynniki szkodliwe w wielkościach niezagrażających zdrowiu, a więc nieprzekraczających dopuszczalnych norm określonych ze względu na skutku zdrowotne, albo stosowania środków eliminujących szkodliwe ich skutki dla pracowników. § 3 tego aktu stanowi, że oddziaływanie czynników szkodliwych w najwyższych dopuszczalnych natężeniach "nie powinno spowodować ujemnych zmian w stanie zdrowia". Natomiast nie wykluczają tego rodzaju skutków. Zależą one bowiem od wielu innych czynników, w tym zwłaszcza cech osobniczych. Ustawodawca nie wskazał normatywnie, że tylko hałas o wielkości przekraczającej dopuszczalne normy może skutkować powstaniem przedmiotowej choroby, podobnie jak nie określono, że hałas o poziomie niższym tej choroby wywołać nie może. Przyjmowany próg 85 decybeli nie ma więc wymowy prawnej i przesądzającego znaczenia. Oznacza to konieczność każdorazowego wnikliwego badania warunków pracy i powiązania ich ze schorzeniem, zwłaszcza wskazania ewentualnych przyczyn ubytku słuchu, jeżeli nie powstał on w wyniku działania czynników szkodliwych w miejscu pracy. Nadal wszak obowiązuje domniemanie wywołania choroby zawodowej tymi czynnikami. Tymczasem hałas w środowisku pracy skarżącego niewątpliwie występował. Dopiero taka analiza poparta wiedzą medyczną, doświadczeniem życiowym, zawodowym i dokonana na bazie pełnego materiału dowodowego, pozwala na wydanie orzeczenia lekarskiego, które podlega zresztą ocenie wiarogodności przez organ orzekający w trybie art. 80 k.p.a., gdyż jest opinią, o jakiej mowa art. 84 § 1 k.p.a.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, wedle zaleceń Sądu, organy powinny uzupełnić materiał sprawy o dowody pozwalające na ustalenie warunków pracy skarżącego w możliwie pełnym okresie zatrudnienia oraz wezwać Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. do wydania opinii uzupełniającej we wskazanych wyżej kierunkach.

Po tym wyroku [...]PWIS w K. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję PPIS w C. z dnia [...] i przekazał całość sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

PPIS w C., po uzupełnieniu materiału dowodowego, bazując na orzeczeniu uzupełniającym Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych (dalej: WOMP) w S. z dnia [...] nr [...], orzekającym o rozpoznaniu u B.P. choroby zawodowej narządu słuchu, decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdził u niego chorobę zawodową.

W wyniku wniesionego odwołania przez Spółkę A S.A. w C. [...]PWIS w K. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżone orzeczenie PPIS w C. i przekazał całość sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z zaleceniem uzupełnienia materiału dowodowego.

Decyzją z dnia [...] nr [...] PPIS w C. stwierdził u skarżącego przedmiotową chorobę zawodową. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz poczynione w jego trakcie ustalenia. Wskazano na fakt uzyskania oraz treść uzupełniającego orzeczenia lekarskiego sporządzonego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy – Poradnia Chorób Zawodowych w S. (dalej: WOMP) z dnia z dnia [...] nr [...], zgodnie z którym rozpoznano u B.P. chorobę zawodową. Analogiczne orzeczenie lekarskie wstawił Instytut Medycy Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (dalej: IMPiZŚ. Orzeczenie z dnia [...] nr [...]). Jak wynika z tych orzeczeń, w wyniku przeprowadzonych badań rozpoznano u skarżącego obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu o lokalizacji czuciowo-nerwowej ze średnim ubytkiem UP – 85 dB, UL – 88 dB ( badania przeprowadzone w WOMP w [...] r.) oraz UP – 74 i 75 dB, UL – 82 i 81 dB (badania przeprowadzone w IMPiZŚ w [...] r.). B.P. był zatrudniony w okresie od [...] do [...] w firmie A S.A. w C. na stanowisku elektromontera urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej. Analiza zgromadzonych w sprawie dowodów (wyniki pomiarów hałasu, ustalenia dokonane u pracodawcy, protokoły kontroli, protokół konfrontacji stron) dały podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem, że B.P. pracował w warunkach stwarzających ryzyko rozwoju uszkodzenia słuchu. W tym stanie rzeczy PPIS w C. uznał, iż zachodzą podstawy do wydania decyzji stwierdzającej u skarżącego chorobę zawodową.

W odwołaniu z dnia [...] zakład pracy kwestionuje fakt narażenia zawodowego, podkreślając w szczególności, że jedynie w ocenie zainteresowanego w miejscu wykonywanej przez niego pracy istniały warunki stanowiące źródło choroby zawodowej. Kontrole prowadzone przez różne organy (PIP, PIS) nie wskazywały na zagrożenie dla zdrowia wiążące się z pracą na stanowisku elektromontera urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w całości w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, uznając iż zostały spełnione warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej określone w art. 2351 ustawy- Kodeks pracy

Jak podniesiono w uzasadnieniu, PPIS w C. działając zgodnie z wytycznymi wynikającymi z wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2011 r. uzyskał orzeczenie uzupełniające WOMP w S. z dnia [...] nr [...], potwierdzające rozpoznanie u skarżącego choroby zawodowej.

Podkreślono także, iż wcześniejszą decyzją z dnia [...] [...]PWIS uchylił decyzję PPIS w C. z dnia [...] i przekazał całość sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w celu uzupełnienia materiału dowodowego dotyczącego narażenia zawodowego na hałas w miejscu pracy. Uzupełnienia oceny narażenia zawodowego PPIS w C. dokonał zarówno w siedzibie zakładu - A S.A., jak i analizując archiwalną dokumentację zakładu dostępną w siedzibie PSSE, w tym zapisy protokołów kontroli oraz opinii i oświadczeń współpracowników B.P. dotyczące warunków pracy. Jak ustalono w wyniku podjętych czynności, skarżący pracując w latach [...] w Zakładzie Usługowo-Remontowym A S.A. w C. na stanowisku elektromontera urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej był narażony na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu.

[...]PWIS podzielił powyższy pogląd organu I instancji, przywołując opinię prof. J.G. z IMPiZŚ w S. wyrażoną w "Lekarskiej profilaktyce zawodowych uszkodzeń słuchu" z roku 1994. Stwierdził on co następ[uje: "aby hałas mógł być realnym zagrożeniem dla narządu słuchu, musi jego poziom dźwięku wynosić co najmniej 75dB".

Orzeczenia lekarskie WOMP w S. z dnia [...] oraz IMPiZŚ w S. z dnia [...] organ uznał za uzasadnione w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę swojego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy zachodziły przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu.

W skardze z dnia [...] zakład pracy podniósł zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów prawa materialnego.

Uchybień procesowych skarżący upatruje w:

1/ naruszeniu art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności w zakresie konfrontacji stron;

2/ naruszeniu art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczność sprawy tj. brak ustalenia, jaką pracę (czynności) wykonywał B.P., które z czynności w ramach wykonywanej z długotrwałym narażeniem na uszkodzenie słuchu wraz ze wskazaniem obiektywnie istniejącego czasu ich trwania, na jaką normę hałasu był on eksponowany oraz jakiego typu był hałas, pominięcie zbadania czynników pozazawodowych, które mogły spowodować chorobę

- niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, poza ogólnikowymi stwierdzeniami, na jakich dowodach organ oparł swoje rozstrzygnięcie;

3/ naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i tym samym:

- stwierdzenie choroby na podstawie orzeczeń lekarskich, które nie zawierają należytego uzasadnienia,

- nieuzasadnione przyjęcie istnienia związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a sposobem wykonywa pracy.

Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy dotyczy art. 2351 ustawy - Kodeksu pracy, ze względu na jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu choroby zawodowej pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

W uzasadnieniu wskazanych wyżej zarzutów skarżący podnosi, iż zachorowanie pracownika na chorobę, która została zamieszczona w wykazie chorób zawodowych, nie oznacza automatycznie, że musi ona zostać uznana za chorobę zawodową. Z tego powodu organ rozpoznający sprawę jest zobowiązany do ustalenia wystąpienia wyżej opisanych przesłanek lub ich braku, na podstawie materiału zebranego w sprawie, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej.

Faktem bezspornym w niniejszej sprawie jest okoliczność, że B.P. (pracownik) był zatrudniony w zakładzie skarżącego na stanowisku elektromontera urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej. Ustalenia organu poczynione w przedmiocie ustalenia warunków pracy byłego pracownika, a mające swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, nie pozostają w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy i takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa. Organ odwoławczy jedynie ogólnie stwierdził, iż pracownik był "eksponowany na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu". W uzasadnieniu decyzji PPIS z [...] organ lakonicznie stwierdził, że "analiza zebranych w sprawie informacji (wyniki pomiarów hałasu, ustalenia dokonane u pracodawcy, zapisy protokółów kontroli, nakaz decyzji, protokół konfrontacji Stron) dała podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem, że pracował on w warunkach stwarzających ryzyko rozwoju uszkodzenia słuchu."

Jak zauważa Skarżąca, żaden z organów nie wskazał na jakiej podstawie zostały oparte powyższe stwierdzenia. Jest to tyle istotne, że tego rodzaju oceny organu stanowiły również podstawę do wydania orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ z dnia [...] nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej.

W niniejszym postępowaniu ani PPIS, ani [...]PWIS nie ustaliły precyzyjnie, jaką pracę (czynności) wykonywał pracownik, które czynności w ramach wykonywanej pracy były związane z długotrwałym narażeniem na uszkodzenie słuchu wraz ze wskazaniem obiektywnie istniejącego czasu ich trwania, na jaką normę hałasu był on eksponowany, jakiego typu był to hałas. Jak wykazała konfrontacja, odczucia B.P. znacznie odbiegały od opinii wyrażonych przez innych pracowników, do czego organy nie odniosły się w uzasadnieniu wydanych decyzji. W ocenie skarżącego, niedopuszczalne jest dokonywanie ustaleń dotyczących tak istotnych dla sprawy okoliczności, jak źródło choroby, wyłącznie na subiektywnych opiniach byłego pracownika, mającego interes w sposobie rozstrzygnięcia sprawy.

W sytuacji, w której strona postępowania przypisuje określonym zdarzeniom, faktom czy okolicznościom decydujące dla wyniku sprawy znaczenie, będzie naruszać prawo i uchybiać zasadzie przekonywania i wyjaśniania sformułowanej w art. 11 k.p.a. takie niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie organu, które w uzasadnieniu nie będzie odnosiło się w sposób rzeczywisty do przedstawionych argumentów. Działanie takie będzie również naruszać przepisy art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. (tak: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2007r sygn VI SA/Wa 62/07 publ. LEX nr 329705).

Skarżąca podkreśla, iż pierwotnie w oparciu o orzeczenia lekarskie WOMP z dnia [...] nr [...] i IMPiZŚ z dnia [...] nr [...] nie rozpoznano u B.P. choroby zawodowej narządu słuchu. Następnie, po uzupełnieniu materiału dowodowego zgodnie z wyrokiem tut. Sądu z dnia 11października 2011r., na podstawie orzeczenia uzupełniającego WONP z dnia [...] nr [...] rozpoznającego u pracownika chorobę zawodową narządu słuchu, organ wydał decyzję z dnia [...] (nr [...]) o stwierdzeniu choroby zawodowej narządu słuchu. Po uchyleniu tej decyzji, na wniosek organu I instancji, zostało wydane przez iMPiZŚ w S. orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...].Jak w nim przyjęto, zgodnie z nowymi danymi dotyczącymi narażenia zawodowego na hałas przedstawionymi przez PPIS w C. należy uznać, że w okresie [...] B.P. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania uszkodzenia słuchu. Orzeczenia lekarskie WOMP w S. z dnia [...] oraz IMPiZŚ w S. z dnia [...] organ uznał za uzasadnione w stopniu pozwalającym na ich przyjęcie za podstawę swojego rozstrzygnięcia.

Orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma walor opinii biegłego w rozumieniu 84 k.p.a. i podlega ocenie organu orzekającego jak każdy inny dowód, a zatem powinno być rozpatrzone w kontekście całości materiału dowodowego zebranego w sprawie. Orzeczenie takie musi być więc przekonujące i czytelne, a także uzasadnione w taki sposób, aby wyjaśnić wszelkie medyczne wątpliwości, z odniesieniem się nie tylko do wyników przeprowadzonych badań, ale również do innych zebranych dowodów.

Natomiast, w ocenie skarżącego, orzeczenie lekarskie będące podstawą wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową nie wyjaśnia w sposób niebudzący wątpliwości przyczyn choroby stwierdzonej u byłego pracownika, brak jest również podstawy do zastosowania domniemania, że narażenie zawodowe musiało być przyczyną choroby stwierdzonej u byłego pracownika, bez szerokiego zbadania występowania innych - niezwiązanych ze środowiskiem pracy - czynników.

Naruszenie przepisu art. 2351 Kodeksu pracy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegało na stwierdzeniu choroby zawodowej, pomimo braku ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Organ nie ustalił bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że trwały ubytek słuchu został spowodowany sposobem wykonywania pracy przez pracownika. Brak ustalenia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, nakładał na organ obowiązek uchylenia decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] nr [...] stwierdzające u B.P. chorobę zawodową w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, wymienioną w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. z 2013 r., poz. 1367, dalej: rozporządzenie RM z 2009 r.).

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W świetle powyższych regulacji prawnych przyjąć trzeba, iż stwierdzenie choroby zawodowej przez organ inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie następujących przesłanek: po pierwsze - rozpoznania u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych, przy czym czasami w rozporządzeniu określono czas w jakim może to nastąpić; po drugie- stwierdzenie wykonywania pracy w "narażeniu zawodowym", a więc z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy; po trzecie - ustalenia, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w powyższym wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

Przedmiotowa sprawa dotyczy choroby zawodowej wskazanej w pozycji 21 załącznika do rozporządzenia RM z 2009 r. zawierającego wykaz chorób zawodowych określonej jako: "Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz." Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym ustalono na 2 lata.

Przyjdzie zauważyć, co ma zasadnicze znaczenie dla postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawie choroby zawodowej, iż ustalenie przesłanek, o których mowa wyżej, powinno przebiegać w trybie regulowanym rozporządzeniem RM z 2009 r.

Podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego oraz w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 rozporządzenia (§ 8 ust. 1).

Stosownie do § 5 ust. 1 tego aktu, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania ("orzeczenie lekarskie"), na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie, we wskazanym zakresie, do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz pracownika lub byłego pracownika.

Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej zostało poprzedzone, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu RM z 2009 r., uzyskaniem wymaganych prawem orzeczeń lekarskich. W trakcie trwającego postępowania B.P. został poddany badaniom lekarskim w dwu jednostkach orzeczniczych, które wykazały ubytki słuchu odpowiadające poziomowi określonemu w definicji choroby zawodowej wskazanej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia RM z 2009r. W badaniach przeprowadzonych w styczniu 2010 r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy – Poradnia Chorób Zawodowych w S. stwierdzono podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz: UP – 85 dB, UL – 88 dB (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]). W orzeczeniu uzupełniającym tej jednostki z dnia [...] nr [...] stwierdzono obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego. Stan ten potwierdziły badania, jakim poddano pracownika w Instytucie Medycy Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w [...]: UP – 74 i 75 dB, UL – 82 i 81 dB (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr [...]). W orzeczeniu uzupełniającym ("zweryfikowanym na podstawie dokumentacji") z dnia [...] nr [...] rozpoznano "niedosłuch czuciowo-nerwowy obustronny" odpowiadający cechom choroby wskazanej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia RM z 2009 r.

W ocenie Sądu dla rozpoznania przez wskazane wyżej jednostki medyczne choroby zawodowej u B.P. nie ma większego znaczenia fakt, iż w pierwotnych orzeczeniach przez nie sporządzonych stwierdzono brak podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby mimo ustalenia cech wskazanych w jej definicji. Jak wynika bowiem z uzasadnień tych orzeczeń, nie doszło do rozpoznania choroby słuchu z powodu braku narażenia zawodowego, która to okoliczność została poddana w wątpliwość przez orzekający w sprawie WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 11 października 2011 r. Ocena w kwestii braku narażenia zawodowego ma swoje źródło w informacji zawartej w "Karcie narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" (k.2 akt administracyjnych), gdzie na s. 3 w podsumowaniu stwierdzono, iż: "Pan B.P. w całym okresie zatrudnienia na stanowisku elektromontera urządzeń i aparatury trakcji elektrycznej pracował w hałasie nie przekraczającym wartości dopuszczalnych". Z "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" (k. 4 akt administracyjnych) wynika analogiczna ocena, bazująca na braku przekroczenia NDN, uzupełniona konkluzją, zgodnie z którą warunku pracy (narażenie zawodowe) nie stwarzały możliwości powstania choroby zawodowej. Jednocześnie w sposób nie budzący wątpliwości wykazano, iż w okresie lat [...] poziom hałasu w miejscu pracy wynosił od 70 do 81.5 dB. Ocena ta w dalszym postępowaniu została skorygowana z uwzględnieniem oceny prawnej WSA w Gliwicach wyrażonej w w/w wyroku.

Jak wyjaśnił Sąd, organy inspekcji sanitarnej czyniąc ustalenia w kwestii narażenia zawodowego nie można opierać się na przekroczeń norm określonych przez przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Wskazane tam normy mają na celu ochronę zdrowia pracowników aby oddziaływanie czynników szkodliwych w najwyższych dopuszczalnych natężeniach nie powodowało ujemnych zmian w stanie ich zdrowia. Natomiast respektowanie tych norm nie wyklucza jednak narażenia zawodowego, które zależy od wielu innych czynników, w tym zwłaszcza cech osobniczych. Ustawodawca nie wskazał normatywnie, że tylko hałas o wielkości przekraczającej dopuszczalne normy może skutkować powstaniem przedmiotowej choroby, podobnie jak nie określono, że hałas o poziomie niższym tej choroby wywołać nie może. Przyjmowany próg 85 decybeli nie ma więc wymowy prawnej i przesądzającego znaczenia. Oznacza to konieczność każdorazowego wnikliwego badania warunków pracy i powiązania ich ze schorzeniem, zwłaszcza wskazania ewentualnych przyczyn ubytku słuchu, jeżeli nie powstał on w wyniku działania czynników szkodliwych w miejscu pracy. Nadal wszak obowiązuje domniemanie wywołania choroby zawodowej tymi czynnikami.

W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnej placówki medycznej. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia.

Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 §1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponują środkami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć.

W ocenie Sądu, nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze, które w istocie rzeczy sprowadzają się do kwestionowania tezy, iż choroba rozpoznana u B.P. została spowodowana hałasem występującym w miejscu pracy, a więc tym samym niewykazanie w trakcie postępowania wyjaśniającego zaistnienia trzeciej z wymienionych wyżej przesłanek koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z orzecznictwem nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, LEX nr 1216762). W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 marca 2012 r., LEX nr 1139314).

W świetle powyższych uwag Sąd nie podziela zarzutów podnoszonych w skardze. Nie doszło do naruszeń art. 7 i 77 k.p.a., bowiem organy rozpatrzały prawidłowo całość materiału dowodowego. Nie uchybiono także art. 8 i 107 § 3 k.p.a. z tej racji, że w trakcie postępowania wyjaśniającego należało dokonać ustaleń dotyczących trzech wskazanych wcześniej przesłanek koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy i to organy uczyniły. Natomiast nie miały one obowiązku szczegółowego wyjaśniania wskazanych przez skarżącego okoliczności (m.in. ustalenie które z czynności w ramach wykonywanej z długotrwałym narażeniem na uszkodzenie słuchu wraz ze wskazaniem obiektywnie istniejącego czasu ich trwania, oraz na jaką normę hałasu był on eksponowany oraz jakiego typu był hałas). W szczególności nie było rolą organów wyjaśnianie okoliczności związanych z ewentualnymi czynnikami pozazawodowymi, które mogły spowodować chorobę. Ustalenia wymagało jedynie to, czy warunki pracy z wysokim prawdopodobieństwem mogły wywołać chorobę zawodową. W uzasadnieniu decyzji zostały wskazane dowody, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie. Nie stwierdzono także naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Orzeczenia lekarskie, aczkolwiek opatrzone lakonicznymi uzasadnieniami, trudno uznać za nienależyte. W sposób wystarczający przedstawiają okoliczności przemawiające za rozpoznaniem choroby zawodowej. Wreszcie na koniec należy podkreślić, iż organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły istnienie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a sposobem wykonywa pracy.

Wobec powyższego, wykazanie zaistnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej w pełni uzasadniało treść rozstrzygnięcia organu odwoławczego, jak i organu I instancji.

Z tych względów na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji