Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1182/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka, Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2013 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) w C.działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]r. (Nr [...]; [...]) w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15.11.2011 r. (sygn. akt II ISA/GI 879/11) po ponownym rozpatrzeniu wniosku W. B. (dalej zwany stroną lub płatnikiem) w sprawie umorzenia należności z tytułu nie uregulowanych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne oraz działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej Kpa) utrzymał w mocy decyzję ZUS Nr [...] z dnia [...]r., którą odmówiono umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika składek za okres 07/03-12/09 w łącznej wysokości [...] zł.

Zaskarżona decyzja została podjęta. B. złożył wniosek o umorzenie należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nie opłaconych w terminie składek. Strona uzasadniła swój wniosek niemożliwością uiszczenia składek w związku z klęską powodzi, która dwukrotnie spowodowała zniszczenie dorobku życia - A w R.. Decyzją z dnia [...] r., ([...]) ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne za okres: od lipca do sierpnia 2003 r., od października 2003 r. do lutego 2007 r., kwiecień 2007 r., od czerwca 2007 r. do sierpnia 2008 r. oraz od października 2008 r. do grudnia 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł w tym odsetki naliczone na dzień 7 czerwca 2010 r. w kwocie [...] zł.; ubezpieczenie zdrowotne za okres: od lipca do września 2003 r., od listopada 2003 r. do kwietnia 2007 r., do czerwca 2007 r. do czerwca 2008 r. i od września 2008 r. do stycznia 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym odsetki naliczone na dzień 7 czerwca 2010 r. w kwocie [...] zł.; Fundusz Pracy za okres od lipca do sierpnia 2003 r., od listopada 2003 r. do kwietnia 2007 r., od czerwca 2007 r. do czerwca 2008 r. i od września 2008 r. do grudnia 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł w tym odsetki naliczone na dzień 7 czerwca 2010 r. w kwocie [...] zł.; odsetek w kwocie [...] zł naliczonych do nie opłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca 2003 r. do sierpnia 2003 r. w wysokości [...] zł w części finansowej przez osoby ubezpieczone nie będące jednocześnie płatnikami składek. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania akcentując, iż decyzja w niniejszym postępowaniu winna być wydana na zasadzie uznania administracyjnego i że przepisy powołane jako jej podstawa prawna nie zawierają nakazu umorzenia zobowiązań. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, iż ustalenie czy płatnik ma ważny interes nie zobowiązuje organu do wydania decyzji uwzględniającej wniosek, a jedynie umożliwia wydanie takiej decyzji. Zdaniem organu umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne winno być traktowane jako wyjątkowe uregulowanie na gruncie obowiązujących przepisów, bowiem zasadą jest opłacanie składek, dlatego też, instytucja umorzenia zaległości składkowych, co wynika z intencji ustawodawcy, ma charakter wyjątkowy i powinna być przyznawana sporadycznie. Organ pierwszej instancji wskazał, że na mocy art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm. dalej też u.s.u.s.) należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Podniósł także, iż zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie zapisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej rozporządzeniem z 2003 r.). Organ pierwszej instancji uznał, iż w niniejszej sprawie w sposób bezsporny żadna z przesłanek wymienionych w treści art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., a uzasadniających uznanie wyżej wymienionych należności za całkowicie nieściągalne, nie miała miejsca. W tym zakresie zauważył, że działalność gospodarcza jest nadal przez W. B. prowadzona, a komornik sądowy ani naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. W związku z tym organ uznał, że nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Organ pierwszej instancji podkreślił, iż wobec strony jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne w postaci zajęcia wynagrodzenia W.B. za pracę. Organ zaakcentował, iż zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. strona nie wykazała, że uregulowanie należności wpłatami własnymi lub w ramach układu ratalnego w dłuższym okresie czasu pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wskazał, iż W. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe otrzymując wynagrodzenie za

pracę w wysokości [...] zł, natomiast miesięczne wydatki tego gospodarstwa wynoszą około [...] zł, przy czym strona nie korzysta z pomocy MOPS-u. Dalej ZUS zaznaczył, że W. B. swój wniosek o umorzenie zaległych składek uzasadnia powodzią zarówno z 1996 r., jak i z 2010 r., jednakże nadal prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z niej przychody, które kształtowały się następująco: 2007 r. – [...] zł; 2008 r. – [...] zł; 2009 r. – [...] zł. Zdaniem organu na powstałe w latach 2003-2010 zadłużenie powódź z 2010 r. nie miała bezpośredniego wpływu. ZUS wskazał, że w jego mniemaniu opłacenie składek przez stronę nie pozbawi jej możliwości dalszego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Pismem z dnia [...] r. W. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Swój wniosek strona uzasadniła trudną sytuacją materialną oraz zniszczeniem A w R. przez powódź. Wskazał w tym zakresie, że udokumentował okoliczność, iż powódź wywołała lawinę nieuregulowanych zobowiązań, ponieważ płatnik nie tylko stracił dorobek swojego życia, ale siłami

przyrody został pozbawiony możliwości spłaty kredytów inwestycyjnych zaciągniętych w bankach i u osób fizycznych, bo podstawą regulacji zobowiązań po zakończeniu inwestycji miały być planowane dochody. Jednocześnie wnosił o "wznowienie dokumentacji dowodowej klęski żywiołowej powodzi".

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego ZUS, działając jako organ drugiej instancji, decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]; Nr [...]) utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] r. wydaną w pierwszej instancji. ZUS działając jako organ drugiej instancji, w ślad za organem pierwszej instancji wskazał przesłanki umorzenia zaległych składek w związku z całkowitą nieściągalnością zawarte w art. 28 ust. 3 pkt. 1-6 u.s.u.s oraz przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z rozporządzeniem z 2003 r. stwierdzając, że w niniejszej sprawie należności z tytułu zaległych składek nie mogą zostać umorzone w związku z brakiem

przesłanek wymienionych w opisanych regulacjach. Organ odwoławczy przyjął, że organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, iż W.B. nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności w

dłuższym okresie czasu wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko podnosząc, iż wniosek strony uzasadniony jest powodzią zarówno z roku 1996, jak i roku 2010, a zdaniem organu obie powodzie nie miały bezpośredniego wpływu na powstanie zaległości, ponieważ powstały ono w okresie od

lipca 2003 r. do grudnia 2009 r. Wskazał, że sytuacja materialna strony nie zmieniła się, a ponadto w miesiącu styczniu 2011 r. W. B. otrzymał wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. W dalszej kolejności ZUS stwierdził, że na wniosek płatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę, jednakże decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach, tzw. uznania administracyjnego, albowiem nie jest zobligowany do umarzania należności, przy czym nawet ustalenie, że istnieją takie przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Organ podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację ZUS z całości lub części należnych mu zobowiązań. Zdaniem organu umorzenie zaległości mogą uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, a zatem takie, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np.: znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny, co w przypadku W.B. nie zostało wykazane.

W skardze z dnia [...] r. W. B. wnosił o uchylenie ww. decyzji z dnia [...]i umorzenie należności z tytułu składek, o które wnioskował oraz o uzupełnienie decyzji organu. Do skargi dołączył między innymi kserokopie dokumentów składanych w trakcie postępowania. Strona zauważyła, że organ nie uwzględnił dowodów dotyczących klęski żywiołowej powodzi, które przedłożył organowi w dniu [...] r. i że w tym zakresie organ błędnie przyjmował, iż strona nie wykazała istnienia stosownej przesłanki stanowiącej podstawę do umorzenia należności wynikającej między innymi z rozporządzenia z 2003 r. i ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), gdzie jest mowa o ważnym interesie zobowiązanego. Zaznaczyła, że powódź od 1996 r. uniemożliwiła jej spłatę kredytu w wysokości [...] zł., przeznaczonego na rozbudowę Ai, a opłacenie składek mogłoby pozbawić stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu odwoławczego wnosił o jej oddalenie stwierdzając, że w niniejszej sprawie, zostało przeprowadzone pełne i wyczerpujące postępowanie administracyjne, w trakcie którego, nie doszło do naruszenia żadnych przepisów prawa materialnego i administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2011 r. (sygn. akt III SA/Gl 879/11) uchylił ww. decyzję ZUS z dnia [...] r. (Nr [...]), w której organ rozpatrując w drugiej instancji wcześniejszą ww. decyzję ZUS z dnia [...] r. (Nr [...]) utrzymał ją w mocy.

W wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. tutejszy Sąd stwierdził m. in., że zasadnie organ uznał w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie nie występują przesłanki określone w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. wskazujące na całkowitą nieściągalność kwoty zaległości wynoszącej [...] zł. Podkreślono przy tym, że w szczególności właściwe organy egzekucyjne nie stwierdziły braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a w wyniku egzekucji z wynagrodzenia za pracę uzyskuje się kwoty przekraczające wydatku egzekucyjne.

Sąd wywodził, także, iż na gruncie przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. organ trafnie zauważył, że strona ma realne możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia (wynagrodzenie za pracę wynoszące brutto [...] zł miesięcznie, a w styczniu 2011 r. nawet [...] zł brutto) przy obciążeniach z tytułu zajęcia wynagrodzenia w kwocie [...] zł. - ostatnia wpłata egzekucyjna dokonana dnia [...] r. i z tytułu określonych wydatków gospodarstwa domowego w podanej przez stronę kwocie [...] zł.

Jednocześnie tutejszy Sąd w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. wskazał, że nie można tego stwierdzić, jeśli chodzi o przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r. obejmującą przypadek, gdzie opłacenie składek mogłoby pozbawić przedsiębiorcę, który poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, możliwości dalszego prowadzenia działalności. Są zaakcentował, iż z przepisu tego nie wynika, że straty, czy też same klęski żywiołowe muszą zaistnieć w okresie kiedy powstały zaległości. Brak takiego ścisłego związku czasowego. Tym samym okoliczności te mogą wystąpić przed lub po powstaniu zaległości. W związku z tym należy stwierdzić istnienie tej przesłanki - na dzień kiedy następuje jej ustalenie, czyli na dzień wydania decyzji w sprawie umorzenia - gdy zestawienie kwoty nadal istniejącej straty tak powstałej i kwoty zaległych składek, które zobowiązany ma uregulować, "mogłoby" prowadzić do wniosku, że w tej sytuacji zobowiązany nie będzie miał możliwości dalej prowadzić działalności gospodarczej. W tym zakresie tutejszy Sąd podkreślił, że w toku postępowania strona wskazywała na zaistniałe okoliczności faktyczne mające znaczenie dla sprawy w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w postaci A w R., a mianowicie straty poniesione w wyniku powodzi, które wystąpiły w latach 2006 - 2010 na rzece U.. Na dowód tego w toku postępowania administracyjnego strona składała określone dokumenty, np. załączniki do pisma z dnia [...] r. Organ ustalił, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, że strona nadal prowadzi działalność gospodarczą i że do 1 lipca 2010 r. działalność ta była zawieszona (uzasadnienie organu pierwszej instancji). Poza tym odnośnie tej przesłanki: wskazał na wielkość osiąganych przychodów w okresie od 2007 r. do 2009 r. oraz stwierdził, że powodzie z roku 1996 r. i 2010 r. nie miały bezpośredniego wpływu na powstanie : zaległości w okresie od 2003 r. do 2009 r. Sąd w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. wskazał, że doszukał się po stronie organu naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji. Sąd wywodził, że porównując zakres wskazywanych przez stronę strat poniesionych w wyniku kilku powodzi, a także obciążeń finansowych powstałych z tego tytułu, które miały na celu przywrócenie A do stanu używalności oraz skutków z tym związanych, tj. zadłużenia w bankach i u osób fizycznych, a także podnoszony fakt pozostawania bez środków do życia, z okolicznościami podanymi przez organ w uzasadnieniach wydanych decyzji, należy wskazać, że organ naruszył przepisy art. 7 i art. 80 K.p.a., które zobowiązują go do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego. W ocenie tutejszego Sądu zasadnie strona zwróciła uwagę, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy i nie ocenił w tym zakresie już zebranych dowodów, które strona przedłożyła i na które się powoływała.

Zdaniem tutejszego Sądu poza tym ZUS działał sprzecznie z zasadą pogłębiania zaufania do organu administracji (art. 8 K.p.a.) oraz nie wyjaśnił stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.), a jeśli nie zastosował się do skutków wynikających ze złożonych dokumentów, to nie podał w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, dlaczego powołanym dokumentom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Naruszenie tych przepisów procesowych miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ustalenie istnienia okoliczności faktycznych potwierdzających wystąpienie analizowanej przesłanki umorzenia nie wiązało się z uznaniem administracyjnym tylko je poprzedzało, czyli w tym zakresie na organie ciążyły określone obowiązki procesowe, które winien był wykonać i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Wskazanie tylko wielkości przychodów i faktu, że powodzie występowały albo przed, albo po powstaniu zaległości, nie wyczerpuje w pełni warunków wynikających z przepisu materialnego i powyższych przepisów procesowych.

Formułując zalecenia dla organu co do dalszego postępowania tutejszy Sąd wskazał, iż w pierwszej kolejności ZUS ustali, przy udziale strony i w oparciu o wszelkie środki dowodowe, np. dowody z dokumentów, oświadczenia i przesłuchania strony (art. 136 K.p.a.), jakiej wielkości straty strona poniosła w wyniku powodzi biorąc pod uwagę stan A przed i po powodzi. Następnie biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony dokona porównania tych strat z wielkością zaległości i dokona ocen, czy w tej sytuacji zasadny mógłby być wniosek, że zobowiązany nie będzie miał możliwości dalej prowadzić działalności gospodarczej. Tutejszy Sąd w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. podkreślił, że jeśli postępowanie to będzie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, aby zasada dwuinstancyjności została dochowana, ZUS wyda decyzję uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekaże sprawę do ponownego rozpatrzenia zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. Wydając decyzję merytoryczną rozważy ponownie w sposób szczegółowy wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r. i wyrazi to w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji zgodnie z art. 107 § 2 K.p.a. Jeśli ustali, że wystąpiła powyższa przesłanka do umorzenia należności, to w ramach uznania administracyjnego rozważy, czy w tej sprawie umorzyć dane należności w całości, czy też w części biorąc pod uwagę między innymi słuszny interes strony, wielkość poniesionej straty oraz niezależnie od niej przyczynę w postaci powodzi, która doprowadziła do określonej straty, a także interes publiczny.

Dyrektor Oddziału ZUS w C. działając z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]; [...]) w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2011 r. (sygn. akt II ISA/GI 879/11) po ponownym rozpatrzeniu wniosku W. B. w sprawie umorzenia należności z tytułu nie uregulowanych w terminie składek, utrzymał w mocy decyzję ZUS Nr [...] z dnia [...] r., którą odmówiono umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika składek za okres 07/03-12/09 w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia ZUS po nakreśleniu dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformowano stronę o wznowieniu postępowania administracyjnego oraz o możliwości dostarczenia dokumentów mogących mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia omawianej kwestii. W odpowiedzi na powyższe pismo strona nie dostarczył żadnych dodatkowych dokumentów przedstawiających sytuację finansową gospodarstwa domowego. Wskazano również, iż pismem z dnia [...] r. poinformowano stronę o możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego oraz o możliwości uzyskania wszelkich informacji dotyczących faktycznych i prawnych okoliczności związanych z rozpatrzeniem niniejszego wniosku. W odpowiedzi na powyższe pismo w dniu [...] r. strona dostarczyła następujące dokumenty: zawiadomienie o zajęcie wynagrodzenia za pracę z dnia [...] r., zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia [...]; zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego dnia [...].; zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia [...]r.; nakaz zapłaty z dnia [...]r.; wezwanie do zapłaty z dnia [...]r.; wezwanie do zapłaty i wykup weksla z dnia [...]r.; nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym; zaświadczenie lekarskie; kserokopie opłat za najem lokalu.

Następnie organ po przytoczeniu postanowień art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 oraz art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. nr 1585, ze zm., też u.s.u.s.) wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu sprawy, iż organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1-6, która uzasadniałaby uznanie należności za całkowicie nieściągalną. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 3, ponieważ działalność gospodarcza jest nadal przez stronę prowadzona i jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 5, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili jak dotąd braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 6, ponieważ nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. W niniejszej sprawie z przyczyn oczywistych nie wystąpiły przesłanki wymienione w pkt 1, 2, 4, 4a.

Następnie ZUS po przytoczeniu postanowień art. 28 ust. 3a ww. ustawy oraz postanowień Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) wskazał odwołując się do stanu faktycznego sprawy, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż strona nie wykazała w myśl art. 28 ust. 3a oraz "pkt 1" ww. rozporządzenia, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności w dłuższym okresie czasu wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych.

Odnosząc się do zarzutów i twierdzeń strony ZUS wskazał m. in., że podnoszona trudna sytuacja finansowa spowodowana jest klęską żywiołową powodzią, która miała miejsce w 1995 i 1996 r. Organ wywodził, że co prawda strona poniosła ogromne koszty spowodowane powodzią - łączna suma strat związanych z powodzią wynosi [...] zł., to jednak zaległość z tytułu nie opłacanych w terminie składek za lata 2003-2009 wynikająca z decyzji z dnia [...] r. wynosi [...] zł. W ocenie ZUS zdarzenie losowe w postaci klęski żywiołowej zachwiało co prawda w sposób znaczący podstawami prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej, ale w ocenie Zakładu nie uniemożliwiało uzyskiwania przez stronę dochodów i podjęcia się spłaty zadłużenia. Wskazano, że ponadto strona posiada także zaległości za okres 01/2010,12/2010,12/2011-04/2012, które nie były objęte ww. decyzją. Organ wywodził, że strona nadal prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, a ponadto uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto. W ocenie organu rozkładając zaległość na 60 rat kwota raty wynosiłaby [...] zł + OP, co tylko przy dochodach z tytułu wynagrodzenia za pracę nie powinno stanowić niemożliwego do udźwignięcia obciążenia finansowego, nawet biorąc pod uwagę posiadane zadłużenie wobec innych wierzycieli na kwotę około [...] zł. Organ wyliczył, że kwota wynagrodzenia strony netto to około [...] zł. oraz wskazał, że nawet po zajęciu wynagrodzenia przez komornika sądowego stronie pozostanie nadal kwota w wysokości około [...] zł netto, co pozwoli na uregulowanie zadłużenia .wobec ZUS w ramach układu ratalnego w dłuższym okresie czasu.

Organ wywodził także, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek płatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, albowiem ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności. Jednakże nawet ustalenie, że istnieją ww. przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części należnych mu zobowiązań. Zastosowanie omawianej instytucji mogą zatem uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, a zatem takie, na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np.: znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny, co w przypadku strony nie zostało wykazane. W decyzji z dnia [...] r. zaakcentowano, że podejmując się wykonywania działalności gospodarczej strona wzięła na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. Nie można nadto z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu.

Końcowo ZUS wskazał na ostateczność swojego rozstrzygnięcia wywiódł, iż w związku z powyższym brak było podstaw do zmiany decyzji "z dnia [...] r."

W skardze na ww. decyzję ZUS z dnia [...] r. (Nr [...]) W. B. (dalej zwany skarżącym) zarzucił m. in. naruszenie art. 7, art. 11 i art. 77 K.p.a. oraz podkreślił brak wykonania przez organ zaleceń zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 listopada 2011 r. (sygn. akt III SA/Gl 879/11), w tym całkowite pominięcie dowodów zawierających dokumentację z lat 2010-2012, które Sąd nakazał ponownie przeanalizować. Skarżący niósł o "oddalenie" w całości decyzji ZUS z dnia [...]r., umorzenie całej należności zaległości określonej w decyzji z dnia [...] r. i "uznanie" przez Sąd całej dokumentacji dowodowej złożonej w 2010 r., 2011 r. oraz dokumentacji uzupełnionej w czerwcu 2012 r. W szczególności strona wywodziła, że dostarczyła ZUS stosowną dokumentację i dodatkowe dowody odpowiadając tym samym na wezwanie z dnia [...] r. Skarżący akcentował, że od czasu dwóch powodzi jego sytuacja materialna była niestabilna, a od 19 grudnia 2011 r. do nadal jest katastrofalna, gdyż obecnie nie otrzymuje wynagrodzenia, a spółka B, w której pracował kompletuje dokumenty do złożenia wniosku o upadłość. Skarżący wywodził, iż ZUS miał i ma pełną dokumentację o jego całkowitej niewypłacalności.

W odpowiedzi na skargę na decyzję "nr [...]" ZUS z dnia [...] r. pełnomocnik ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w sprawie przez organ.

W piśmie z dnia [...] r. skarżący odnosząc się do stanowiska ZUS zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o uznanie w całości skargi, ponowne uchylenie decyzji ZUS, uwzględnienie wniesionych dowodów i dopuszczenie dowodu z wyroku WSA w Gliwicach z dnia "15 października 2011 r." (sygn. akt III SA/Gl 897/11).

Na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, podkreślając swoją bardzo trudną sytuację materialną.

Odpowiadając na pismo skarżącego z dnia [...] r., pełnomocnik ZUS w piśmie z dnia [...] r. podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko organu.

Z kolei skarżący odpowiadając na ww. pismo pełnomocnika ZUS w piśmie z dnia [...] r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Do swojego pisma skarżący dołączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego K.-W. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]), w którym oddalono wniosek o upadłość spółki z o. o. B. Z uzasadnienia postanowienia wynika m. in., że majątek spółki, która jest niewypłacalna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona nią decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawną.

Odwołując się do wyżej zacytowanych przepisów prawnych regulujących specyfikę orzekania przez sądy administracyjne, Sąd wyjaśnia stronie, że badanie legalności decyzji administracyjnej dotyczy okresu wydania tej decyzji, dlatego nie jest możliwe uwzględnienie w tym postępowaniu okoliczności podniesionych dopiero na etapie skargi i dotyczących okresu po wydaniu skarżonej decyzji – o co strona wnosiła w swoich pismach.

Stan faktyczny sprawy jest po części sporny (strona zarzucała pominięcie części dowodów) i został opisany przy okazji prezentowania stanowiska strony i organu. W ocenie Sądu brak jest zatem potrzeby jego ponownego przedstawiania.

Przechodząc do meritum Sąd stwierdza, że z przedłożonych przez organ administracji akt wynika, iż sprawa toczyła się w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Skarżący powołując się na swoją trudną sytuację materialną oraz dwukrotną klęskę powodzi zawnioskował o umorzenie należności z tytułu zaległych składek, a czego ZUS dwukrotnie odmówił uzasadniając to brakiem przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz tym, że pomimo wystąpienia przesłanki z art. 28 ust. 3a w związku z przepisami ww. rozporządzenia tj. klęski żywiołowej strona może poprzez układ ratalny dokonywać spłaty przedmiotowego zadłużenia.

Sąd mając na uwadze stan sprawy, w tym postanowienia prawomocnego wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. (sygn. akt III SA/Gl 897/11) stwierdza, że skarżona decyzja narusza przepisy postępowania, a to przepisy: art. 153 ustawy p.p.s.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 83 ust. 4 ustawy w związku z art. 138 § 1 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W celu wykazania zarzuconego naruszenia przepisów postępowania konieczne jest przytoczenie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawnych.

Zgodnie z art. 28 ust. 1, 2, 3 i 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4 (ust. 1). Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (ust. 2). Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (ust. 3).

Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (ust. 4).

Stosownie do art. 32 ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Z cytowanych przepisów prawnych wynika, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Zakład Ubezpieczeń Społecznych może (ale nie jest zobowiązany) umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli zachodzi przesłanka całkowitej ich nieściągalności. Orzeczenie ma charakter uznaniowy.

Przesłanka całkowitej nieściągalności została przez ustawodawcę zdefiniowana poprzez sformułowanie katalogu zamkniętego przypadków całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3 ustawy). W sytuacji, gdy wystąpi przynajmniej jeden z przypadków wymienionych w katalogu organ wydaje decyzję uznaniową, (która w okolicznościach rozpoznawanej sprawy może być decyzją umarzającą lub decyzją odmawiającą umorzenia) z uwzględnieniem zasad sformułowanych w art. 7 k.p.a.; jeżeli natomiast w sprawie nie występuje żaden z tych przypadków, organ nie jest uprawniony do umorzenia w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis prawa materialnego upoważniając wyraźnie organ administracji do działania na zasadzie uznania, jednocześnie przyznaje temu organowi możliwość kształtowania treści rozstrzygnięcia. Norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. Możliwość ta powinna zostać zdeterminowana wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 7 k.p.a. nie ustala hierarchii wskazanych interesów ani też nie określa zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Ustawodawca przyjmuje regułę, zgodnie z którą obydwa te interesy podlegają równorzędnej ochronie bez dominacji któregokolwiek z nich. "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym przypadku interesu publicznego nad indywidualnym podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej" (wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93, OSNCP 1994, nr 9, poz. 181). W wielu orzeczeniach NSA (podobnie jak i doktryna) wypowiedział się przeciwko dominacji interesu społecznego. Przełomowy charakter w tym względzie miał wyrok z dnia 11 czerwca 1981 r. (SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Prawidłowe zastosowanie zasad uznania administracyjnego wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Okoliczność, iż postępowanie toczy się na wniosek strony nie zwalnia organu administracji z obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego również z urzędu, a nie tylko w oparciu o dowody wnioskowane, czy dostarczone przez stronę.

Zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Przepis art. 153 ustawy p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r. II SA/Ol 443/09). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., II GSK 240/06, publ. zbiór Lex 325365).

Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego, co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II FSK 1057/11 z dnia 20 października 2011 r.; LEX nr 1069805).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności skarżonej decyzji, miał na względzie wyżej przytoczone przepisy prawne oraz poglądy judykatury i doktryny stanowiące wyjaśnienie podstaw prawnych orzeczenia i zakresu kontroli skarżonego aktu.

Jak już wyżej szczegółowo opisano wyrokiem z dnia 15 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (sygn. akt III SA/Gl 897/11) usunął z obrotu prawnego decyzję ZUS z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję ZUS z dnia [...] r. Formułując zalecenia nakazał, w postępowaniu z wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, ocenić czy w przypadku strony zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia z 2003 r. obejmująca przypadek, gdzie opłacenie składek mogłoby pozbawić przedsiębiorcę, który poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, możliwości dalszego prowadzenia działalności. Sąd zaakcentował, iż z przepisu tego nie wynika, że straty, czy też same klęski żywiołowe muszą zaistnieć w okresie kiedy powstały zaległości. Brak takiego ścisłego związku czasowego. Tym samym okoliczności te mogą wystąpić przed lub po powstaniu zaległości. W związku z tym należy stwierdzić istnienie tej przesłanki - na dzień kiedy następuje jej ustalenie, czyli na dzień wydania decyzji w sprawie umorzenia - gdy zestawienie kwoty nadal istniejącej straty tak powstałej i kwoty zaległych składek, które zobowiązany ma uregulować, "mogłoby" prowadzić do wniosku, że w tej sytuacji zobowiązany nie będzie miał możliwości dalej prowadzić działalności gospodarczej. W tym zakresie tutejszy Sąd podkreślił, że w toku postępowania strona wskazywała na zaistniałe okoliczności faktyczne mające znaczenie dla sprawy w ramach działalności gospodarczej prowadzonej w postaci A w R., a mianowicie straty poniesione w wyniku powodzi, a na dowód tego w toku postępowania administracyjnego strona składała określone dokumenty. W ocenie składu orzekającego analiza rozważań ZUS, jakie znalazły się na stronie 4 zaskarżonej decyzji nie czyni zadość zaleceniom zawartym w wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 listopada 2011 r., a co oznacza konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Formułując zalecenia dla organu co do dalszego postępowania tutejszy Sąd w ww. wyroku wyraźnie wskazał, iż w pierwszej kolejności ZUS ustali, przy udziale strony i w oparciu o wszelkie środki dowodowe, np. dowody z dokumentów, oświadczenia i przesłuchania strony (art. 136 K.p.a.), jakiej wielkości straty strona poniosła w wyniku powodzi biorąc pod uwagę stan A przed i po powodzi. Następnie biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony dokona porównania tych strat z wielkością zaległości i dokona ocen, czy w tej sytuacji zasadny mógłby być wniosek, że zobowiązany nie będzie miał możliwości dalej prowadzić działalności gospodarczej, a czego ZUS nie zrobił, bowiem rozważania organu nakierowano jedynie na układ ratalny bez stwierdzenia, czy wyliczone przez ZUS kwoty pozwolą w pogarszającej się sytuacji materialnej strony na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej.

Zauważyć także należy, iż tutejszy Sąd w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. podkreślił, że jeśli postępowanie to będzie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydając decyzję merytoryczną rozważy ponownie w sposób szczegółowy wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2003 r. i wyrazi to w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji zgodnie z art. 107 § 2 K.p.a. Jeśli ustali, że wystąpiła powyższa przesłanka do umorzenia należności, to w ramach uznania administracyjnego rozważy, czy w tej sprawie umorzyć dane należności w całości, czy też w części biorąc pod uwagę między innymi słuszny interes strony, wielkość poniesionej straty oraz niezależnie od niej przyczynę w postaci powodzi, która doprowadziła do określonej straty, a także interes publiczny.

Mając na względzie okoliczności wyżej opisane Sąd stwierdza, że organ nie wykonał zaleceń sformułowanych w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. i działał niezgodnie z oceną prawną w tym wyrokach zawartą, czym naruszył przepis art. 153 ustawy p.p.s.a. Zarzucone naruszenie przepisów prawnych stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Sąd stwierdza, że te nieprawidłowości w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego oznaczają, iż organ uchybił również przepisom art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego obejmuje zarówno zebranie dowodów, jak również ich ocenę w zakresie wiarygodności i mocy dowodowej. Żaden ze zgromadzonych dowodów nie może być pominięty. Organ pominął część materiału dowodowego. Wskazane uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sytuacji, gdy organ nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego umożliwiającego stwierdzenie, czy w sprawie występuje chociażby jeden z przypadków kwalifikowanych jako przesłanka umorzeniowa, orzekanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne było przedwczesne. Naruszało także zalecenie Sądu zobowiązujące organ do uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Ponadto zdaniem Sądu organ naruszył przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.

Po wyroku Sądu z dnia 15 listopada 2011 r. sprawa wróciła na etap wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w pierwszej instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] r. w zakresie odmowy umorzenia należności składkowych w części finansowanej przez płatnika za okres 07/2003-12/2009 w łącznej wysokości [...] zł. Natomiast skarżoną decyzją, organ utrzymał w mocy decyzję ZUS ([...]) z dnia [...]r. tj. w istocie decyzję, którą WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 listopada 2011 r. uchylił. Nie ulega wątpliwości, że decyzja z dnia [...] r. nie była przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ale że była nią ww. decyzja z dnia [...]r., a zatem decyzja z dnia [...] r., nie mogła zostać utrzymana w mocy w tym postępowaniu administracyjnym. Wskazane uchybienie stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W dalszym postępowaniu organ winien przede wszystkim wypełnić wszystkie zalecenia zawarte w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r., a także w niniejszym orzeczeniu. Wszystkie działania organu winny się mieścić w granicach sprawy administracyjnej i w granicach postępowania administracyjnego zdeterminowanych tą sprawą.

O uchyleniu skarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.