Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1966/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6093 Spółki wodne i związki wałowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska,, asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18.05.2006 r. sprawy ze skargi Spółka Wodna [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia świadczenia pieniężnego z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń spółki wodnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzję wykonującego zadania starosty Prezydenta W., z dnia [...] maja 2005 r. w przedmiocie ustalenia świadczenia na rzecz spółki wodnej z tytułu odnoszenia korzyści z urządzeń tej spółki na podstawie art. 171 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Organ I instancji odmówił ustalenia świadczenia pieniężnego w wysokości 2860,00 zł od L. Sp. z o.o. na rzecz Spółki Wodnej [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało następujące okoliczności. Postępowanie w sprawie toczyło się na wniosek Spółki Wodnej W., która zażądała ustalenia odnośnej opłaty na jej rzecz od spółki L. z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń spółki wodnej oraz zanieczyszczania wód gruntowych. Wnioskodawca nie przedstawił koniecznych danych dotyczących okoliczności:

* czy rów [...], do którego odprowadzane są ścieki oraz Kanał

O. są urządzeniami Spółki Wodnej,

* jakie korzyści z urządzeń Spółki Wodnej odnosi spółka L.,

* nie udokumentowano uzasadnienia dla wnioskowanej kwoty,

* czy przedmiotowe urządzenia melioracyjne są objęte działalnością

Spółki Wodnej

* czy i jaki wpływ mają inne podmioty na koszty utrzymania

urządzeń melioracyjnych,

* na jakiej podstawie przyjęto w kalkulacji opłat kwotę wyjściową w

wysokości 20 min. zł.

Pomimo zwracania się przez organ I. instancji o uzupełnienie wniosku o brakujące dane Spółka Wodna nie wykazała, które urządzenia wykorzystywane przez spółkę L. są eksploatowane.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W trakcie rozprawy w dniu 18 kwietnia 2006 r., w sprawie o sygn. IV SA/Wa 1967/05 pełnomocnik Spółki Wodnej oświadczył, iż obecnie Spółka nie zarządza całością kanałów ([...] km), którymi są odprowadzane ścieki. Spółka wykonuje wyłącznie działania systemem gospodarczym (właściciele na własnych posesjach).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Organ I instancji trafnie odmówił w drodze decyzji ustalenia świadczenia na rzecz skarżącej Spółki a organ odwoławczy utrzymał tę decyzje w mocy, bowiem w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki do uwzględnienia wniosku Spółki.

Niedopuszczalne byłoby ustalenie na rzecz spółki wodnej świadczenia na podstawie art. 171 ust. 2 ustawy - Prawo wodne w związku z odprowadzeniem wód (w tym ścieków) od podmiotu nie należącego do spółki wodnej, gdy nie realizuje ona faktycznie działań związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych lub nie podjęła konkretnych realnych działań inwestycyjne związane z wykonywaniem zadań spółki. W świetle brzmienia art. 171 ust. 2 ustawy - Prawo wodne postępowanie w przedmiocie ustalenia świadczeń na rzecz spółki wodnej może być prowadzone na wniosek lub z urzędu (art. 64 §. 1 K.p.a), Jednak gdy postępowanie prowadzone jest na wniosek Spółki, a więc w jej interesie, nie można przyjąć, iż ciężar udowodnienia faktów, z których wynikałyby uprawnienia strony do ustalenia na jej rzecz określonych świadczeń spoczywa na prowadzącym postępowanie organie administracji (patrz analogicznie wyrok NSA sygn. akt I SA/Kr 1605/96 opubl. lex nr 33414).

Brak możliwości ustalenia świadczenia wynika z następujących uwarunkowań formalnoprawnych.

W świetle ustawy - Prawo wodne spółki wodne nie działają w celu osiągnięcia zysku i mają na celu wyłącznie zaspokojenie wskazanych w/w orzecznictwie), bowiem przepis wskazuje równocześnie na konieczność ponoszenia świadczeń wyłącznie z tytułu przyczyniania się do zanieczyszczenia wód (pkt2 powyższego wyliczenia z uwzględnieniem łącznika "lub") nie odwołując się do kryterium korzyści (w pkt 1 wyliczenia). Oznacza to, że pojęciem korzyści posłużono się określając podmiotowy zakres regulacji, tzn. kto jest obowiązany do ponoszenia świadczenia na rzecz spółki wodnej. Kwestią nie uregulowaną wprost w przepisie pozostaje natomiast zakres świadczenia.

Kompetencje do orzekania w przedmiocie obowiązku ponoszenia świadczeń przyznano organom administracji (art. 171 ust. 2), co stanowi wyjątek od generalnej zasady orzekania odnośnie należności pomiędzy podmiotami przez sądy powszechne. Skoro przepis nie określa jasnych kryteriów orzekania, zastępując niejako sądy powszechne, organy administracji, nie są zwolnione od kierowania się zasadą słuszności, której odzwierciedleniem jest art. 7 K.p.a.

Organ orzekający w sprawie powinien w szczególności uwzględnić, iż obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz spółki wodnej ingeruje w sposób oczywisty w prawa osób trzecich, obciążanych tymi świadczeniami. Przy orzekaniu, na podstawie art. 171 ust. 2, trzeba uwzględnić więc w szczególności wytyczne zawarte w art. 7 K.p.a. w odniesieniu do obowiązku uwzględnienia interesu publicznego i słusznego interesu stron. Na potrzebę dokonania właściwej wykładni wskazanej regulacji, w kontekście stosunkowo ogólnikowego jej charakteru, zwraca również uwagę dr hab. J. R. , profesor Uniwersytetu [...], w zawartej w aktach sprawy opinii przedłożonej przez Spółkę Wodną przy wniosku z dnia 16 lipca 2004 r.

Ustalając zakres dopuszczalnych obciążeń podmiotów trzecich na rzecz spółki, trzeba mieć na uwadze wskazane wyżej uwarunkowania, co do ram prawnych funkcjonowania gospodarki wodnej w zakresie odprowadzania wód. Wykluczają one aby art. 171 ust. 2 ustawy - Prawo wodne mógł stanowić podstawę do orzekania o obowiązku ponoszenia określonych opłat z samego tytułu odprowadzania wód za pośrednictwem określonych urządzeń, wyłącznie dlatego, że określonej spółce wodnej przysługują do nich pewne prawa. Obowiązek ponoszenia świadczeń przez podmioty trzecie na rzecz spółki wodnej może się wiązać jedynie z potrzebą partycypacji w faktycznych działaniach realizowanych przez tę spółkę. Mogą one wprawdzie dotyczyć zarówno działań związanych z utrzymywaniem istniejących którymi są odprowadzane, wody spółki L. Pomimo wezwań organu I instancji, nie przedłożono szczegółowych planów zarządzanej przez Spółkę Wodną infrastruktury a jedynie oświadczenia szeregu osób, iż wyrażają oni zgodę na ewentualne prowadzenie takich działań utrzymaniowych przez tę Spółkę. W piśmie z dnia 28 grudnia 2004 r. Spółka Wodna wskazała, iż wszystkie projekty techniczne dotyczące wprowadzenia wód do urządzeń Spółki Wodnej znajdują się w posiadaniu organu administracji, jako dokumentacje inwestycji realizowanych przez podmioty trzecie odprowadzające wody. Na rozprawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1968/05 pełnomocnik skarżącej Spółki potwierdził, że aktualnie jej działania ograniczają się do prowadzenia prac utrzymaniowych wykonywanych przez poszczególnych właścicieli na własnych gruntach. Oznacza to, iż konkretna spółka wodna, jako osoba prawna, nie realizuje działań w tym zakresie. Przepisy ustawy - Prawo wodne dopuszczają wprawdzie świadczenie przez członków na rzecz spółki w innej formie niż wpłata składki (art. 163 ust. 1 pkt 3). Jednak wyłącznie utrzymywanie własnego fragmentów urządzenia wodnego przez jego właściciela, będącego członkiem spółki wodnej nie może być traktowane, jako działalność tej spółki. Istotą działania spółki jest bowiem generalnie przejęcie od właścicieli wykonywania obowiązków w tym zakresie.

Sąd nie podziela także poglądu wyrażonego we wskazanej wcześniej opinii J. R., iż przesłanką wystarczająca dla możliwości ustalenia świadczeń na rzecz spółki wodnej jest fakt ponoszenia składek przez jej członków (str. 4 opinii), co zresztą także w rozpoznawanej sprawie jest okolicznością wątpliwą w świetle treści zaświadczenia (k. 37), z którego wynika, iż od momentu założenia konta Spółki, nie było na nim żadnego obrotu. Natomiast, jak wskazano wcześniej, podstawowym warunkiem ustalenia obowiązku ponoszenia świadczeń jest prowadzenie przez spółkę wodną określonych działań, co umożliwia właściwą ocenę wymaganego zakresu partycypacji podmiotu trzeciego w realizowanych działaniach spółki, poprzez odpowiednie świadczenia na jej rzecz.

Jedynie na marginesie można wskazać, iż dodatkowym potwierdzeniem braku aktywności skarżącej Spółki co do wykonywania zadań, z których korzyści mogłyby odnosić podmioty trzecie, jest także właśnie przedłożone przez Spółkę, w związku z ubieganiem się o prawo pomocy, do akt sprawy wskazane wcześniej zaświadczenie (k 37). drogi do pozytywnego rozpatrzenia ponownego wniosku Spółki o ustalenie takiego świadczenia, gdy wykaże ona podjecie konkretnych działań w zakresie wykonywania statutowych celów oraz gdy wykaże, iż wnioskowane od podmiotu trzeciego świadczenie jest adekwatne do korzyści odnoszonych z faktycznie realizowanych przez Spółkę działań.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.