Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 782/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a,  art. 135,  art. 152,  art. 200 i 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 par. 2, 107 par. 1, 79,81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 88 ust. 6 i 1,  art. 85 ust. 1 i 2,  art. 89 ust 1,2,3 i 6
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk -Meder Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel ( spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Przedsiębiorstwa A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.

o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz.880 z późn. zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r.

Nr 228, poz. 2306 ze zm.), obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia

18 października 2005 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (Monitor Polski Nr 62, poz. 861), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229), art. 104 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.):

1. Wymierzył Przedsiębiorstwu "A" w K. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] złotych słownie: [...] za usunięcie [...] drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu nieruchomości dz. nr [...] położonej w [...] przy ul. [...].

2. Stwierdził, że karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna na konto [...] z dopiskiem kara za usunięcie drzew.

3. Stwierdził, że w przypadku nieterminowego uiszczenia kary pobierane będą odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Kara nieuiszczona w wyznaczonym terminie podlega wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu

w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na wstępie uzasadnienia swojej decyzji Wójt Gminy [...] zaznaczył, że sprawa była już przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i decyzją Nr [...] z dnia [...] Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...]sygn: [...], w której nałożono na stronę Spółkę "A" w K. administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu nieruchomości dz. nr [...] położonej

w [...] przy ul. [...].

Organ I instancji ustalił, że w dniu [...] funkcjonariusze Straży Gminnej w [...] podczas wykonywania czynności służbowych ujawnili usunięcie trzech drzew z terenu Ośrodka Wczasowego "B" w [...] przy

ul. [...]. W toku postępowania wyjaśniającego funkcjonariusze stwierdzili, że wycinki drzew dokonał pracownik Ośrodka Wczasowego M. O. bez wymaganego zezwolenia. Na okoliczność oględzin terenu Ośrodka Wczasowego sporządzono notatkę służbową potwierdzającą przeprowadzenie powyższych czynności. W dniu [...] organ I instancji przeprowadził oględziny terenu Ośrodka Wczasowego "B" w [...]. W oględzinach uczestniczyli przedstawiciel Urzędu Gminy, funkcjonariusz Straży Gminnej w [...] oraz pracownik Ośrodka Wczasowego M. O. Na okoliczność oględzin został spisany protokół zgodnie z wymogami § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r.

Nr 219, poz. 2229).

Podczas oględzin terenu w granicach działki nr [...] zlokalizowano trzy pnie drzew gatunku sosna zwyczajna, ścięte na wysokości gruntu o obwodach pni 125cm, 130 cm i 79 cm (obwód mierzony na wysokości cięcia). Obwody pni ww. drzew zostały zmierzone i podane w protokole oględzin, który został podpisany przez pracownika Ośrodka i nie był kwestionowany. Dodatkowo sporządzono również dokumentację fotograficzną pozostałych pni po wyciętych drzewach. Pracownik Ośrodka uczestniczący podczas oględzin poinformował, że czynności związane

z wycinką drzew wykonał na polecenie pracodawcy w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa ludzi i mienia na przedmiotowym terenie. Wycięte drzewa zostały schowane do pomieszczeń gospodarczych zlokalizowanych na terenie Ośrodka, do których pracownik nie posiadał kluczy.

W związku z powyższym w dniu [...]Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) wszczął postępowanie z urzędu w sprawie usunięcia trzech drzew bez wymaganego zezwolenia w dniu [...] na działce nr [...] w [...].

Spółka "A" reprezentowana przez Prezesa Zarządu E. W. pismem z dnia [...] wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków pracowników Ośrodka Wypoczynkowego B. O. oraz M. O. Jednocześnie w przedmiotowym piśmie strona zarzuciła organowi prowadzącemu postępowanie niewłaściwą ocenę stanu faktycznego oraz wniosła o umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości.

W dniu [...] w trakcie przesłuchania świadek M. O. oświadczył, że samodzielnie podjął decyzję usunięcia 3 sztuk drzew w celu wykonania prac porządkowych na przedmiotowym terenie - jedno drzewo suche

i dwa "kikuty" drzew złamanych w połowie. Usunięcia drzew dokonał za pomocą piły mechanicznej, kilka godzin przed przybyciem Straży Gminnej. Ścięte drzewa zostały zabrane do obiektów tj. kotłownia i pomieszczenie gospodarcze zlokalizowanych na terenie ośrodka wczasowego. W dniu [...] przesłuchano świadka – B. O. Ww. oświadczyła, że w dniu [...] w godz. 13-15 była na terenie Ośrodka Wypoczynkowego. W tym czasie wykonywała prace porządkowe m. in. grabienie liści. Zeznała, że widziała jak M. O. wycinał drzewa

i następnie pociął je na mniejsze kawałki.

Pełnomocnik strony K. W. zgłosił dwa wnioski dowodowe

o przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadka K. W. oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze strony E. W. - Prezesa Zarządu Spółki.

Organ odstąpił od przesłuchania pełnomocnika strony K. W.

w charakterze świadka, kierując się art. 95 § 1 Kpa w świetle, którego pełnomocnikowi strony przysługuje prawo składania wyjaśnień, zgłaszania żądań, propozycji i zarzutów oraz przedstawiania dowodów na ich poparcie. Ponadto pełnomocnik strony może wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego.

Strona – E. W. - zeznała, że Spółka "A" jest właścicielem budynków i użytkownikiem wieczystym gruntów Ośrodka Wczasowego "B" w [...]. Świadkowie postępowania M. O. i B. O. są pracownikami Spółki. M. O. pracuje na stanowisku konserwatora. Do zakresu obowiązków konserwatora należy bieżące dbanie o sprawność wszystkich urządzeń oraz utrzymanie porządku i czystości na terenie Ośrodka. Stronie znany był stan zdrowotny drzew i w związku z tym planowała wystąpić z wnioskiem do Urzędu o zezwolenie na usunięcie drzew. W międzyczasie pracownik wykonując prace porządkowe usunął przedmiotowe drzewa rosnące na terenie Ośrodka. Pracownik nie zgłosił przełożonemu zamiaru wycinki 3 sztuk drzew, jak również nie wydano pracownikowi takiego polecenia. Usunięte drzewa w ilości 3 szt. nie były "żywotne" - jedno uschnięte, dwa ułamane na wysokości 2/3, naderwane korzenie, bez cech żywotności.

Przed ponownym rozpatrzeniem sprawy, w dniu [...], przeprowadzono dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości w celu wykonania pomiarów promieni pni wyciętych drzew, w myśl art. 89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody. W toku oględzin zmierzono tylko jeden promień usuniętego drzewa.

W przypadku pozostałych usuniętych dwóch drzew wykonanie pomiaru było niemożliwe z uwagi na brak pni w związku z wykonanymi pracami ziemnymi (nawiezienie ziemi) przez posiadacza nieruchomości.

Podczas oględzin na przedmiotowej działce w dniu [...] stwierdzono 3 sztuki ściętych pni drzew, co pozwoliło jednoznacznie wykluczyć zastosowanie art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

w przypadku drzew, na które nie jest wymagane zezwolenie. Wiek usuniętych drzew ocenia się na powyżej 35 lat. Wskazywany stan zdrowotny usuniętych drzew przez pracownika i stronę postępowania nie zwalnia z obowiązku uzyskania zgody na usunięcie drzew na podstawie z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Kwestia ewentualnego stanu drzew czy zagrożenia, jakie może powodować, podlega ocenie organu gminy, który władny jest udzielić pozwolenia i co najwyżej może mieć znaczenie przy wymierzeniu opłat za wycięcie drzew. Skoro więc wycięcie drzew nastąpiło bez wymaganego pozwolenia, to konsekwencją jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o art. 88 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy.

Działając w oparciu o art. 89 ust 1 i 3 cytowanej ustawy wartość administracyjnej kary pieniężnej wynosi [...] złotych słownie: [...].

Administracyjną karę pieniężną za usunięcie 3 sztuk drzew gatunku Sosna zwyczajna naliczono wg. stawek z obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia

18 października 2005 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 ( Monitor Polski Nr 62, poz. 861) w następujący sposób:

1. Sosna zwyczajna (nr 1) - promień 15,5 cm; obwód pnia = 97,3 cm pomniejszając

o 10% wynosi: 87,6 cm x [...] zł x 2,37 = [...] zł x 3 = [...] zł,

Poniższe obwody pni ustalono w toku postępowania administracyjnego.

2. Sosna zwyczajna (nr 2) obw. pnia 130 cm x [...] zł x 3,7 = [...] zł

3. Sosna zwyczajna (nr 3) obw. pnia 79 cm x [...] zł x 2,37 = [...] zł

RAZEM: [...] zł

x 3

[...] zł

Od powyższej decyzji ( z [...] r. ) odwołało się Przedsiębiorstwo [...] w K. Nie zgadzając się z treścią zapadłego rozstrzygnięcia i wysokością naliczonej kary pieniężnej, zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego: art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku usunięcia drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mieniu

w istniejących obiektach budowlanych organ ma podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonej w art. 88 ust. 1 ustawy; art. 83 ust. 6 ustawy - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wyłącznie w wymienionych w tym przepisie przypadkach organ może nie nałożyć administracyjnej kary pieniężnej; art. 88 ust. 5 ustawy poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że mimo ustalenia braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości zasadne jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej; art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy - poprzez uznanie, że posiadacz nieruchomości odpowiada na zasadzie ryzyka za wycięcie drzew przez pracownika; art. 89 ustawy - poprzez błędne dokonanie obliczeń wysokości administracyjnej kary pieniężnej; a także ustalenie decyzji zobowiązującej do zapłaty odsetek za zwłokę w zapłacie administracyjnej kary pieniężnej, mimo braku podstawy prawnej do takiej decyzji i okoliczności, iż taka podstawa prawna nie wynika z podstaw prawnych wskazanych w decyzji.

Wydanej decyzji zarzucono także naruszenie prawa procesowego: art. 80 Kpa - poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że błędnie pouczono M. O. w zakresie możliwości wycinania drzew; art. 10 § 1 Kpa - poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie stronie ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji; art. 77 § 2 Kpa w zw. z art. 123 Kpa - poprzez brak rozstrzygnięcia wniosku dowodowego dotyczącego przesłuchania w charakterze świadka K. W.; art. 107 § 1 Kpa - poprzez brak oznaczenia strony w decyzji; art. 107 § 3 Kpa - poprzez brak rzetelnego uzasadnienia faktycznego i brak uzasadnienia prawnego decyzji; a także art. 79 Kpa - poprzez brak zawiadomienia pełnomocnika strony o dokonywanych w dniu [...] r. oględzinach, co narusza prawo strony do udziału w istotnych czynnościach dowodowych. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji ze względu na bezprzedmiotowość orzekania w sprawie lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie: - art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz.856 z późn. zm.), art. 83 ust. 1 i 6, art. 84 ust. 1, art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 87 ust. 4, art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2, 3, 4 i 5, art. 89 ust. 1, 2, 3 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2004 r., Nr 92, poz. 880 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Kolegium ustaliło, iż decyzją z dnia [...] znak [...] Wójt Gminy [...], po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu, orzekł o wymierzeniu Przedsiębiorstwu "A" w K., zwanej dalej Spółką, kary pieniężnej w wysokości [...] zł. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia trzech drzew z terenu nieruchomości nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], na terenie której mieści się ośrodek wczasowy "B". Ustalono, iż wycięcia bez właściwego zezwolenia organu trzech drzew gatunku sosna zwyczajna dokonał pracownik Ośrodka, M. O. Kara pieniężna została wyliczona jako trzykrotność iloczynu obwodu pni drzew mierzonego na wysokości cięcia i pomniejszonego następnie o 10 %, właściwego współczynnika różnicującego i stawki za 1 cm obwodu pnia drzewa.

Od decyzji tej odwołanie wniósł Prezes Zarządu Spółki, wskazując przede wszystkim, że usunięte drzewa nie przejawiały żadnych oznak żywotności, były ułamane i uschnięte oraz zagrażały bezpieczeństwu ludzi i mienia w istniejących obiektach budowlanych. Tym samym, zdaniem odwołującej się Spółki, nie jest prawidłowe wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto, zdaniem strony, naruszono przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, ponieważ karę pieniężną nałożono niesłusznie na Spółkę, a nie na sprawcę usunięcia drzew.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie ryzyko ujemnych skutków działania pracownika na rzecz zakładu pracy ponosi niewątpliwie Spółka. Wycięcie drzew nie było bowiem dokonane na skutek wykroczenia czy przestępstwa popełnionego przez osobę trzecią, za którą Spółka nie ponosi odpowiedzialności. Przełożeni M. O. utwierdzili go natomiast w przekonaniu, ze wycięcie jedynie zdrowych drzew wymaga zezwolenia administracyjnego, natomiast uschnięte drzewa nie podlegają takiej procedurze. M. O. nie podjął zaś działań polegających na usunięciu drzew we własnym imieniu i dla własnych potrzeb. Stwierdzono także, iż w przypadku drzew uschniętych, zniszczonych czy też zagrażających życiu lub mieniu, wymagana jest uprzednia zgoda właściwego organu. Kolegium podkreśliło, że samowolnego wycięcia drzewa nie usprawiedliwia okoliczność, że drzewa były uschnięte i przeszkadzały w pracach porządkowych na terenie ośrodka. Wątpliwości Kolegium wzbudził natomiast sposób wyliczenia kary pieniężnej, a to z uwagi na brak możliwości oceny, czy pomiary zostały dokonane

w sposób prawidłowy.

W sytuacji bowiem, gdy ustalenie obwodu (na wysokości 130 cm) drzewa wyciętego bez zezwolenia jest niemożliwe (jak w niniejszej sprawie) z powodu braku kłody (pocięta na kawałki i spalona), obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej, w myśl art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody, ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony na jego podstawie obwód

o 10 %. Z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy [...] wynika zaś, że przyjęto sposób liczenia kary bez uwzględnienia liczby stanowiącej najmniejszy promień pnia, nie podano też wieku usuniętych drzew. Ponadto obwód pni drzewa mierzony na wysokości ścięcia zmniejszono o 10 %, co jest działaniem całkowicie nieprawidłowym.

Powyższą decyzję Kolegium Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji

i umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość orzekania w sprawie. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego (art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 83 ust. 6, art. 88 ust. 5, art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody) oraz naruszenie prawa procesowego (art. 80 Kpa).

Wyrokiem z dnia [...] sygn. akt II SA/Sz [...], który uprawomocnił się w dniu [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalił skargę. Sąd nie podzielił zarzutów skargi, dotyczących naruszenia wskazanych przepisów ustawy o ochronie przyrody. Sąd stwierdził między innymi, że w myśl art. 83. ust. 1 tej ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Ustęp 6 tego artykułu wprowadza wyjątki od powyższej zasady, wymieniając drzewa i krzewy, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1. Wyjątki te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

Wykładnia logiczna art.86 ustawy o ochronie przyrody wskazuje jednoznacznie, że na usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia

w istniejących obiektach budowlanych, wymagane jest zezwolenie. W razie usunięcia drzew (krzewów) bez wymaganego zezwolenia wójt (burmistrz albo prezydent miasta) wymierza administracyjną karę pieniężną (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy). Karę taką wymierza się posiadaczowi nieruchomości, z której drzewo zostało usunięte (wniosek z art. 83 ust. 1, 84 ust. 1 i art. 88 ust. 6 ustawy).

W świetle przytoczonych przepisów ustawy, nie jest zasadny podniesiony przez skarżącą Spółkę zarzut naruszenia przepisu art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy - iż w przypadku usunięcia (bez zezwolenia) drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych nie ma podstaw do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wymieniony przepis nie określa bowiem przypadków, w których nie jest wymagane zezwolenie na usunięcie drzewa lub przypadków, w których nie wymierza się kary pieniężnej, a jedynie przypadki w których nie pobiera się opłaty - w związku z wydaniem zezwolenia na usunięcie drzewa.

Podobnie za nieuzasadniony został uznany przez Sąd inny zarzut skargi - naruszenia art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Przepis ten wymienia drzewa, na usunięcie których nie jest wymagane zezwolenie. Wobec tego – uwzględniając treść art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy – nie wymierza się kary pieniężnej za usunięcie takich drzew, natomiast za usunięcie innych drzew taką karę się wymierza.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 88 ust. 5 ustawy, jakoby wobec braku żywotności drzew (usuniętych z nieruchomości Spółki) "z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości" niezasadne jest wymierzenie kary pieniężnej. Przepis ten nie ma zastosowania w przypadku usunięcia (wycięcia) drzew – bo niedorzeczne byłoby w takiej sytuacji badać następnie ("po upływie 3 lat") stan ich żywotności albo odtworzenie korony.

Nie został także uwzględniony przez Sąd zarzut naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy przez uznanie, że posiadacz nieruchomości odpowiada na zasadzie ryzyka za wycięcie drzew przez pracownika. Uwzględniając ustalone w postępowaniu administracyjnym i przytoczone w zaskarżonej decyzji okoliczności sprawy, organ odwoławczy miał podstawy do przyjęcia, iż usunięcie drzew przez pracownika Spółki miało związek z funkcjonowaniem ośrodka wypoczynkowego Spółki i że za usunięcie drzew z terenu tego ośrodka odpowiedzialność administracyjno-karną ponosi właśnie Spółka (użytkownik wieczysty nieruchomości). Zdaniem Sądu, dla ustalenia takiej odpowiedzialności w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy pracownik otrzymał od przełożonego polecenie usunięcia drzew albo, czy działał w błędnym przekonaniu, że na usunięcie przedmiotowych drzew nie jest wymagane zezwolenie. Nie ma też znaczenia fakt, że prezes Spółki planował wystąpić o zezwolenie na usunięcie drzew, lecz nie zdążył tego uczynić, przed wycięciem drzew przez pracownika.

Ponadto Sąd zauważył, że wobec uchylenia zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcia organu I instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonana zostanie ponowna ocena materiału dowodowego, z ewentualnym jego uzupełnieniem wskazanym w zaskarżonej decyzji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy [...] decyzją nr [...] z dnia [...], wymierzył Spółce administracyjną karę pieniężną za usunięcie z terenu działki nr [...], położonej w [...] przy ul. [...], trzech drzew bez wymaganego zezwolenia, w wysokości [...] zł. Drzewa te zostały usunięte ze stanowiącej własność Skarbu Państwa działki gruntu, znajdującej się do 2089r. w użytkowaniu wieczystym Spółki.

Dokonując szczegółowego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło i zważyło, co następuje:

Przede wszystkim Kolegium stwierdziło, że instrumentarium prawne powszechnej ochrony drzew i krzewów przed usuwaniem i niszczeniem przewidziane w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r., Nr 92, poz. 880 z późn. zmianami) opiera się na następujących podstawach:

1) obciążającej posiadaczy nieruchomości obowiązkiem dbania o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym (art. 4),

2) uzależnieniu legalnego usunięcia drzew i krzewów od zezwolenia właściwego organu (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a w odniesieniu do nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków - wojewódzkiego konserwatora zabytków), chyba że sama ustawa zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia (art. 83),

3) obowiązku poniesienia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewów na podstawie zezwolenia, chyba że ustawa zwalnia z takiego obowiązku (art. 84, 86),

4) uznaniu usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia (także ich zniszczenia) za delikt administracyjny, za który właściwy organ wymierza obligatoryjną administracyjną karę pieniężną (art. 88).

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że spółka z "A" jest użytkownikiem wieczystym gruntów (właściciel Skarb Państwa)

w obrębie ewidencyjnym [...] przy ul. [...], stanowiących działkę gruntu nr [...]. W sporządzonym w dniu [...] protokole oględzin ustalono, iż

w dniu [...] z tej działki usunięte zostały 3 drzewa gatunku sosna zwyczajna o następujących obwodach pni: 125 cm, 130 cm, 79 cm. Sporządzony

w ten sposób protokół oględzin wyciętych drzew, który zawierał między innymi wskazane powyżej dane, został podpisany przez wszystkie osoby biorące udział

w czynności oględzin. Osoby te nie wniosły do niego żadnych zastrzeżeń. Drzewa zostały usunięte przez M. O., który oświadczył, że na terenie tym prowadził prace konserwatorskie i porządkowe wchodzące w zakres jego zwykłych czynności pracowniczych. Po usunięciu drzew i, co należy podkreślić, po sporządzeniu już protokołu oględzin wyciętych drzew, teren działki nr [...] został zniwelowany i zasypany ziemią, na skutek czego zakryte zostały pnie usuniętych drzew. W dniu [...] dokonano ponownych oględzin wyciętych drzew, z której to czynności także sporządzono protokół. W oględzinach, oprócz pracowników Urzędu Gminy, brał udział E. W. Prezes Zarządu Spółki. Podczas oględzin, po wykonaniu odkrywki, zdołano dokonać, zgodnie z zaleceniami Kolegium, pomiaru najmniejszego promienia pnia jednej sosny, który określono na 15,5 cm. W przypadku pozostałych dwóch sosen wykonanie pomiaru najmniejszego promienia pnia okazało się niemożliwe z uwagi na całkowite zasypanie ich ziemią.

Kolegium po wnikliwej analizie materiału dowodowego podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie oceny okoliczności faktycznych i uznało, że spółka "A", jako użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości, ponosi administracyjną odpowiedzialność za usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia. Nie sposób uznać tym samym za uzasadniony zarzut skarżącego, iż zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji narusza przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, a to poprzez uznanie, że posiadacz nieruchomości odpowiada na zasadzie ryzyka za wycięcie drzew przez pracownika. Nie ulega

w niniejszej sprawie wątpliwości, że Spółka była posiadaczem nieruchomości, na których rosły usunięte drzewa i mogłaby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie. Tylko zatem Spółka może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew (lub krzewów) bez zezwolenia. Skoro bowiem nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia jako posiadacz nieruchomości, to oczywiście również nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia (W. Radecki, Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska, J. Sommer (red.), Wrocław 1993, s. 28). W trybie ustawy o ochronie przyrody odpowiedzialność za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia ponosi posiadacz nieruchomości, gdyż tylko od niego wymaga się zezwolenia. Pogląd ten znalazł aprobatę w orzecznictwie sądowym i wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2004r. (IV SA 193/2003) oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 7 czerwca 2004r. (II SA/Kr 3140/00). Z orzeczeń tych jednoznacznie wynika zasada odpowiedzialności władającego nieruchomością. Odpowiedzialność w tego rodzaju sprawach została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu (w tym przypadku Spółki), a zniszczeniem drzew lub krzewów. Niewątpliwie taki związek przyczynowy

w niniejszej sprawie można ustalić. Pogląd wyrażony w tej sprawie przez Kolegium

w decyzji z dnia [...] podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie w wyroku z dnia 13 września 2006r. (sygn. akt II SA/Sz 684/06). Mianowicie, uwzględniając ustalone w postępowaniu administracyjnym i przytoczone w zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] okoliczności sprawy, Sąd przyznał, iż Kolegium miało podstawy do przyjęcia, iż usunięcie drzew przez pracownika Spółki miało związek z funkcjonowaniem ośrodka wypoczynkowego Spółki i że za usunięcie drzew z terenu tego ośrodka odpowiedzialność administracyjno - karną ponosi Spółka - jako użytkownik wieczysty nieruchomości. Zdaniem Sądu, dla ustalenia takiej odpowiedzialności w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy pracownik otrzymał od przełożonego polecenie usunięcia drzew albo, czy działał w błędnym przekonaniu, że na usunięcie przedmiotowych drzew nie jest wymagane zezwolenie. Nie ma też znaczenia fakt, że Prezes Spółki planował wystąpić o zezwolenie na usunięcie drzew, lecz nie zdążył tego uczynić przed wycięciem drzew przez pracownika. Jest bezsporne, że M. O., pracownik Spółki, dokonał usunięcia drzew w zakresie powierzonych mu prac porządkowych. Pracownik ten był osobą podległą Spółce i nie podjął tych działań celem usunięcia drzew we własnym imieniu i dla własnych potrzeb. Otrzymał on bowiem polecenie stałego utrzymywania porządku i czystości na terenie ośrodka. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć, że jeżeli konkretnie wskazana osoba trzecia (nie będąca właścicielem nieruchomości ani jej użytkownikiem) samowolnie usuwa drzewa, to dopuszcza się zamachu na cudzą własność i podlega odpowiedzialności karnej. W niniejszej sprawie wycięcie drzew przez M. O. nie było jednak dokonane na skutek wykroczenia czy przestępstwa, za które Spółka nie ponosi odpowiedzialności. Przełożeni M. O. utwierdzili go w przekonaniu, że wycięcie tylko zdrowych drzew wymaga zezwolenia administracyjnego, natomiast uschnięte drzewa nie podlegają takiej procedurze. Jeżeli więc osoba bądź osoby trzecie uzyskały zgodę właściciela (użytkownika, posiadacza) nieruchomości (nawet dorozumianą) na usunięcie drzew rosnących na jego nieruchomości, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, to wówczas ciężar ochrony przyrody za wycięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia ponosi właściciel (użytkownik, posiadacz) nieruchomości.

Skład Orzekający Kolegium uznał, że usunięcie drzew przez pracownika Spółki nie było w żadnym razie czynem samowolnym. Zdaniem Kolegium pracownik miał oczywiste podstawy do uznania, że uzyskał od przełożonych pozwolenie także na usunięcie drzew. Mając to na uwadze, nie można jednocześnie zgodzić się

z podniesionym przez Spółkę zarzutem naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 80 Kpa, mającym polegać na dowolnej ocenie materiału dowodowego i uznaniu, że skarżący błędnie pouczył pracownika M. O. utwierdzając go w przekonaniu, że wycięcie tylko zdrowych drzew wymaga zezwolenia. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 września 2006 r.

Dokonując naliczenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, organ pierwszej instancji przyjął następujące dane: obwód pnia przy ścięciu poszczególnych drzew gatunku sosna zwyczajna - 130 cm, 79 cm; stawka za 1 cm obwodu pnia usuniętego drzewa gatunku sosna zwyczajna - [...] zł.; współczynnik różnicujący dla usuniętego drzewa o obwodzie pnia 51 - 100cm - [...], współczynnik różnicujący dla usuniętego drzewa o obwodzie pnia 101 - 200 cm - [...]. Przy naliczaniu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia trzeciego drzewa gatunku sosna zwyczajna, obwód pnia ustalono na podstawie zmierzonego najmniejszego promienia pnia

o długości 15,5 cm, pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Zastosowano przy tym stawkę [...] zł. za 1 cm obwodu pnia oraz współczynnik różnicujący 2,37.

Jak stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić,

z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Podkreślić przy tym trzeba, iż zgodnie z przepisem art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, natomiast zgodnie

z przepisem art. 85 ust. 1 ustawy, opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. Ustęp 2 wskazanego art. 85 stanowi, iż stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać za jeden centymetr obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm wartości określonych

w dalszym brzmieniu tego przepisu. Tak więc niewątpliwie wysokość opłat za usunięcie drzew (a w konsekwencji także wysokość naliczanych na ich podstawie administracyjnych kar pieniężnych) uzależniona została od obwodu pnia usuniętego drzewa mierzonego na wysokości 130 cm oraz od rodzaju i gatunku drzewa. Stawki opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz współczynniki różnicujące stawki w zależności od obwodu pnia określone zostały właśnie bowiem w zależności od obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm.

Stawki dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz współczynniki różnicujące stawki w zależności od obwodu pnia określone zostały w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306). Współczynnik różnicujący stawki w zależności od obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm dla drzew gatunku sosna zwyczajna przy obwodzie pnia

w przedziale 51- 100 cm określony został właśnie, jako wartość 2,37; natomiast przy obwodzie pnia w przedziale 101 - 200 cm określony został jako wartość 3,70. Mnożąc następnie dla każdego z usuniętych drzew przyjęte w tenże sposób wartości, organ pierwszej instancji uzyskał, jak wynika z wydanej decyzji, kwotę [...] zł., która to suma stanowi według organu opłatę za usunięcie drzewa gatunku sosna zwyczajna (z ustalonym najmniejszym promieniem pnia), a także łączną kwotę [...] zł., która to suma stanowi według organu opłatę za usunięcie pozostałych dwóch sosen. Dwie te kwoty zostały pomnożone następnie przez trzy, albowiem zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie odpowiednich stawek. Tym samym ogólną kwotę administracyjnej kary pieniężnej ustalono na łączną wysokość [...] zł.

Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium podkreśliło, że zgodnie z przepisem art. 85 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, stawki opłat za usuwanie poszczególnych rodzajów i gatunków drzew podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku waloryzacji o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty

w ustawie budżetowej. Na mocy obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia

18 października 2005r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (Monitor Polski Nr 62, poz. 861) stawka opłat obowiązujących w 2006r. za usunięcie drzewa gatunku sosna zwyczajna za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm określona została jako wartość [...] zł.

W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę dotychczasowe ustalenia, wydaje się, że zarówno obwody pni ściętych drzew (na wysokości poniżej 130 cm) jak i gatunki drzew zostały bezspornie ustalone. W aktach sprawy znajdują się bowiem protokoły oględzin wyciętych drzew, które zawierają wskazane dane, a także dokumentacja fotograficzna. Protokoły te zostały podpisane przez wszystkie osoby biorące udział

w czynnościach oględzin, a co do ich treści oraz sposobu utrwalenia czynności urzędowych nie zostały wniesione żadne uwagi.

Kolegium stwierdziło, że naliczenie opłaty za usunięcie drzew, a następnie administracyjnej kary pieniężnej, biorąc pod uwagę dotychczas zgromadzony

w sprawie materiał dowodowy, zostało dokonane w sposób prawidłowy, a sposób wyliczeń nie budzi wątpliwości.

Jak wiadomo, gdyby drzewa zostały ścięte na wysokości powyżej 130 cm, to organ w sposób oczywisty przyjąć winien obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Uzasadnione bowiem jest twierdzenie, że w tych przypadkach, gdy drzewo zostało zniszczone lub usunięte, ale pozostał pień o wysokości co najmniej 130 cm, pomiar drzewa dokonany będzie właśnie na tej wysokości. Taka byłaby bowiem reguła ustalenia wysokości opłaty za usunięcie drzewa.

Przyjęcie zatem następnie przez organ do obliczenia opłaty za usunięcie drzewa, a następnie do obliczenia administracyjnej kary pieniężnej, obwodu pnia drzewa mierzonego właśnie na wysokości 130 cm byłoby działaniem właściwym, dzięki czemu nałożona administracyjna kara pieniężna naliczona zostałaby w sposób prawidłowy.

Dokonanie takich ustaleń jest jednak w niniejszej sprawie w sposób oczywisty niemożliwe, a to z uwagi na to, iż doszło do ścięcia pni drzew na wysokości poniżej 130 cm, a ponadto od razu po ścięciu usunięte zostały kłody pochodzące ze ściętych drzew poprzez ich spalenie. Nie można jednakowoż pominąć, że pnie usuniętych drzew zostały ponadto zasypane ziemią już ponad dwa lata temu. Mając to na uwadze, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy dokonał wyliczenia nakładanej administracyjnej kary pieniężnej poprzez zastosowanie pozostałych wskazówek interpretacyjnych określonych w przepisie art. 89 ustawy o ochronie przyrody.

W szczególności wskazać trzeba, że pozostałe po ścięciu drzew pniaki, jak wynika z protokołów oględzin, mają mniejszą aniżeli 130 cm wysokość. W takich wypadkach, zgodnie z poglądami doktryny, pomiar obwodów pni ściętych drzew powinien być dokonany właśnie na wysokości ścięcia. Przy naliczaniu kary

w przypadku dwóch drzew gatunku sosna zwyczajna właściwie przyjęto zatem obwody pni drzew mierzonych na wysokości ścięcia. Organ pierwszej instancji dysponuje tymi danymi, albowiem utrwalone one zostały w protokole oględzin wyciętych drzew, który sporządzony został w dniu 8 listopada 2005r. Kolegium uznało, że w przypadkach, gdy drzewo zostało zniszczone lub usunięte, ale pozostał pień o wysokości co najmniej 130 cm, pomiar drzewa dokonany będzie na tej właśnie wysokości. Taka jest bowiem reguła ustalenia wysokości opłaty. Natomiast jeżeli pozostały pień ma mniejszą wysokość, pomiar powinien być dokonany na wysokości ścięcia. Na tej wysokości pień jest bowiem z reguły szerszy niż na wysokości 130cm, ustalona wielkość nie będzie zatem mniejsza niż stanowiąca podstawę do ustalenia opłaty. Jednocześnie będzie ona jednak najbardziej zbliżona do tej rzeczywistej,

a zatem pozostałe metody nie będą znajdowały zastosowania (Krzysztof Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze 2005). Po przyjęciu tak ustalonych obwodów pni ściętych drzew gatunku sosna zwyczajna, zastosowano następnie właściwe stawki opłat za usunięcie drzew oraz właściwy współczynnik różnicujący.

W przypadku natomiast trzeciej sosny właściwe jest, jak to uczynił organ pierwszej instancji, ustalenie obwodu pnia poprzez przyjęcie najmniejszego promienia pnia i pomniejszenie wyliczonego obwodu o 10 %. Zgodnie bowiem

z przepisem art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Ten sposób ustalenia wielkości drzewa będzie znajdował zastosowanie wówczas, gdy nie ma kłody drzewa (czyli drzewo zostało ścięte poniżej 130 cm), ale pozostał jednak pieniek. Dokonuje się wówczas pomiaru najmniejszego promienia pnia drzewa i pomniejsza go o 10 %, co w przybliżeniu powinno odpowiadać obwodowi pnia drzewa na wysokości 130 cm. W niniejszej sprawie zdołano ustalić najmniejszy promień pnia jednej sosny.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, Kolegium za niesłuszny uznało zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 89 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne dokonanie wyliczeń administracyjnej kary pieniężnej. Zastosowanie przepisu art. 89 ust. 3, polegające na wyliczeniu obwodu pnia drzewa poprzez przyjęcie najmniejszego promienia pnia i pomniejszenie wyliczonego na tej podstawie obwodu o 10 %, jest bowiem możliwe tylko wówczas, gdy da się ustalić ten najmniejszy promień pnia. Sposób ten zatem będzie miał zastosowanie tylko wówczas, gdy nie ma kłody drzewa (czyli drzewo zostało ścięte poniżej 130 cm), ale pozostał pieniek. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, że nie da się ustalić promieni pni dwóch usuniętych sosen, albowiem zostały one całkowicie zasypane ziemią.

Kolegium zwróciło uwagę na okoliczność, iż w przepisie art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (ani w żadnym innym) nie zostały uregulowane konsekwencje zaległości w terminowym regulowaniu administracyjnych kar pieniężnych. W następstwie tego brak jest określenia środków prawnych przysługujących organom administracji w przypadku nieterminowego uiszczenia kary i postawienia jej w stan wykonalności. Artykuł 88 ust. 2 stanowi jedynie, że uiszczenie administracyjnej kary pieniężnej następuje w terminie 14 dni od dnia,

w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna. Artykuł 89 ust. 6 stanowi natomiast, że kary ustalone, nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Reguły postępowania, zgodnie z którymi w przypadku nieterminowego uiszczania należności pobierane są odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych, odnoszą się jedynie do opłat za usunięcie drzew, określonych w art. 84 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie bowiem

z przepisem art. 87 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, w razie nieterminowego uiszczenia opłaty pobiera się odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych.

W tym zakresie niewątpliwie podzielić należy stanowisko Spółki, iż niesłuszne jest ustalenie w decyzji zobowiązania do zapłaty odsetek za zwłokę w zapłacie administracyjnej kary pieniężnej, w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało również za uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 10 § 1 Kpa poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie stronie ustosunkowania się do zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego oraz art. 79 Kpa poprzez brak zawiadomienia pełnomocnika strony o dokonywanych w dniu [...] oględzinach.

Pismo organu I instancji zawiadamiające, w myśl art. 10 § 1 Kpa, o możliwości zapoznania się z zebranymi dokumentami, uzupełnienia materiału dowodowego oraz złożenia ewentualnych wyjaśnień i dokumentów w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia zostało wysłane na adres Spółki i skierowane do strony i jej pełnomocnika. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa wynika jednoznacznie, że udzielono go K. W., zamieszkałemu pod innym adresem. W podobny sposób dokonano powiadomienia o terminie dokonywania oględzin.

W tej sytuacji Kolegium uznało, że nie można pominąć, iż zgodnie z wyrokiem z dnia 25 września 2006r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. V SA/Wa 725/06, w razie ustanowienia pełnomocnika brak jest podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego. W wyroku zaś z dnia 31 maja 2000r., sygn. I SA/Wr 2034/97, Naczelny Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że jeżeli strona działa przez pełnomocnika, to od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa, pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich, co zapewnia prawidłowy udział strony w postępowaniu. Pominięcie natomiast przez organ pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym, a postępowanie przeprowadzone z naruszeniem ogólnej zasady udziału strony w postępowaniu jest postępowaniem wadliwym w zakresie ciążącego na organie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Wada taka, ujawniona w postępowaniu odwoławczym, stanowi podstawę do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostałe zarzuty podniesione w odwołaniu uznało za nieuzasadnione.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez Przedsiębiorstwo "A" w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Spółka wniosła o :

1. uchylenie decyzji wójta Gminy [...] z dnia [...] nr [...] oraz decyzji SKO z dnia [...] nr [...],

2. umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość orzekania w sprawie, w szczególności co do dwóch sosen zwyczajnych, które były ułamane i nie miały korony, a tym samym nie mogą być uznane za drzewa w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie przyrody,

3. zasądzenie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego

kosztów postępowania związanych z zaskarżeniem wydanej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego:

a) art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną wykładnię

i uznanie, że w przypadku usunięcia drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mieniu w istniejących obiektach budowlanych, organ ma podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonej w art. 88 ust. 1 ustawy

o ochronie przyrody, w przypadku braku zezwolenia odpowiedniego organu,

b) art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wyłącznie w wymienionych w przepisie przypadkach organ może nie nałożyć administracyjnej kary pieniężnej, gdy z przepisu tego wynika wyłącznie, że we wskazanych przypadkach posiadacz nieruchomości nie musi uzyskać zezwolenia odpowiedniego organu, co nie jest równoznaczne

z koniecznością nałożenia administracyjnej kary pieniężnej,

c) art. 88 ust 5 ustawy o ochronie przyrody poprzez nie zastosowanie przepisu

i uznanie, że mimo ustalenia w trakcie postępowania dowodowego braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości zasadne jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej,

d) art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez uznanie, że posiadacz nieruchomości odpowiada na zasadzie ryzyka za wycięcie drzew przez pracownika, który dokonał wycięcia samowolnego, bez polecenia służbowego pracodawcy i ustalenie związku przyczynowego między działaniem spółki,

a wycięciem drzew, mimo iż spółka nie podjęła żadnych działań mających na celu wycięcie drzew lub nakazanie pracownikowi wycięcia drzew, a tym samym w tym zakresie organ I i II instancji dokonali naruszenia prawa materialnego, ale i zasady swobodnej oceny dowodów,

e) art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną wykładnię zwrotu "usunięcie drzew" i uznanie za drzewa dwóch kikutów pni, bez korony drzewa, ze względu na wcześniejsze ułamanie koron dwóch sosen zwyczajnych, a także uznanie za drzewo - drzewa uschniętego, które faktycznie stało się drewnem, tj. martwą częścią przyrody,

f) art. 89 ustawy o ochronie przyrody poprzez zaakceptowanie błędnych obliczeń wysokości administracyjnej kary pieniężnej dokonanych przez organ

I instancji i ustalenie wyższej kary administracyjnej co do dwóch drzew, niż

w poprzednim postępowaniu administracyjnym,

g) zastosowanie niezgodnych z Konstytucją RP przepisów - art. 88 ust. 1 pkt 2

i art.89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004r nr 92 poz. 880 z późn. zm.) w zakresie, w jakim wskazany przepis wprowadza odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew ułamanych lub uschniętych tj. nieprzejawiających cech żywotności i tym samym nieprzejawiających wartości ekologicznej, gdyż sprzeczne jest to z art. 74 ust. 2 Konstytucji i art. 2 Konstytucji, ponieważ nakładanie kary administracyjnej w przypadku drzew ułamanych i uschniętych nie jest objęte obowiązkiem władz publicznych, albowiem nie stanowi faktycznej ochrony środowiska i jest wyrazem, nieuzasadnionej potrzebami represji wobec podmiotów prawa,

h) zastosowanie niezgodnych z Konstytucją RP przepisów - art. 88 ust. 1 pkt 2

i art. 89 ust. 1 i 3 w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r.

o ochronie przyrody (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004r Nr 92 poz. 880 z późn. zm.) w zakresie, w jakim wskazany przepis nie różnicuje wysokości kary pieniężnej zależnie od stanu przyrodniczego usuniętych drzew i ich walorów przyrodniczych, a także od stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi

i mienia, co jest niezgodne z art. 74 ust. 2 Konstytucji i art. 2 Konstytucji, gdyż przyjmuje surową odpowiedzialność administracyjną z pominięciem istotnych elementów dla oceny skutków przyrodniczych i społecznych w związku

z usunięciem konarów drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mieniu,

i) naruszenie art. 38 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie

i ustalenie, iż skarżąca może ponosić odpowiedzialność administracyjną za działanie pracownika działającego samowolnie, bez zgody i akceptacji organu spółki- Prezesa Zarządu, a tym samym, iż działanie spółki uzasadnia nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, mimo iż faktycznie brak jest jakiegokolwiek działania ze strony spółki - organu spółki, w tym np. akceptowania przez spółkę usunięcia drzew przez pracownika.

2. naruszenie prawa procesowego:

a) art. 80 Kpa - poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że skarżący błędnie pouczył pracownika M. O. - "utwierdzając

w przekonaniu, że wycięcie tylko drzew zdrowych wymaga zezwolenia", mimo iż pracownik dokonał wycięcia drzew samowolnie, bez polecenia służbowego pracodawcy, co potwierdził w swoich zeznaniach w charakterze świadka,

a także pominięcie faktu, iż pracownik nie miał prawa podejmowania samodzielnie decyzji co do usunięcia jakichkolwiek drzew czy krzewów na terenie nieruchomości,

b) art. 80 Kpa- poprzez dowolną ocenę dowodów i uznanie, że doszło do wycięcia dwóch sosen zwyczajnych, mimo iż były one ułamane, co wynika

z zeznań wszystkich przesłuchiwanych świadków, a tym samym sosny te nie miały korony i zgodnie z naukami dendrologicznymi nie mogą być uznane za drzewa, co prowadzi do wniosku, iż nie doszło do wycięcia drzew, za które może być nałożona administracyjna kara pieniężna, a zostały wycięte jedynie pnie wcześniejszego drzewa, za co przepisy prawa nie przewidują nałożenia administracyjnej kary pieniężnej,

c) art. 80 Kpa- poprzez uznanie, że jest bezsporne, iż M. O. dokonał wycięcia drzew w zakresie powierzonych mu prac porządkowych, w sytuacji gdy okoliczność ta jest wysoce sporna, ponieważ skarżąca twierdzi, iż nigdy nie wydawała polecenia pracownikowi wycięcia drzew, a także pracownik

w przypadku tak poważnych ingerencji w drzewostan winien uzgodnić

z pracodawcą zakres prac porządkowych, jednak tego zaniechał i działał całkowicie samowolnie, w związku z czym w tym zakresie dokonanie ustaleń przez SKO jest bezpodstawne.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła argumenty wcześniej już zawarte

w odwołaniach od wydanych decyzji, a także w skardze uprzednio wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto stwierdziła, iż organy I i II instancji uznając odpowiedzialność skarżącej, co do zasady, za usunięcie trzech drzew naruszyły art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, poprzez błędną wykładnię słowa "drzewo". Organ II instancji słusznie wskazał w pisemnym uzasadnieniu decyzji, iż pojęcie drzewa należy wykładać zgodnie z zasadami nauk przyrodniczych, a z nich wynika, iż drzewo musi posiadać pień i koronę, a nadto wspomagając taką wykładnię, wykładnią językową np. zgodnie z Małym Słownikiem Języka Polskiego, PWN, Warszawa 1993 – "drzewo- to wieloletnia roślina dużych rozmiarów, której główny pęd uformowany jest w postaci pnia, a pędy boczne stanowią koronę".

W związku z tym w ocenie skarżącej dwie ułamane sosny nie spełniały kryterium pojęcia drzewa, gdyż nie posiadały korony, która została ułamana siłami przyrody. Okoliczność ta jest bezsporna w świetle przedstawionych dowodów. Dodatkowo jedna sosna uschnięta, nie spełniała kryterium żywotności drzewa tj. nie była wieloletnią rośliną, gdyż w związku ze swoim stanem przestała być drzewem, a stała się drewnem, tj. martwą częścią przyrody.

Zdaniem skarżącej, organ I instancji błędnie dokonał obliczenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej, a organ II instancji zaakceptował ten błąd.

W szczególności organ błędnie zastosował art. 89 ust. 3 ustawy prawo ochrony środowiska. Organ ustalił trzy obwody pnia: 125 cm (a obecnie 97,3 cm), 130 cm i 79 cm, co pozwala w każdym przypadku ustalić promień usuniętych drzew, jednak organ nie dokonał stosownych obliczeń. Wskazać należy, iż budzą wątpliwości pomiary dokonane przy pierwszych oględzinach, skoro przy sośnie nr 1 różnica wynosi 27,7 cm. Organ przy pierwszych oględzinach winien zebrać w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, natomiast fakt, iż pnie drzew przez okres 2,5 roku prawdopodobnie spróchniały w ziemi nie może obciążać strony, negatywnym sposobem dokonania obliczeń, tak jak się to stało w przypadku sosny nr 2 i 3.

W przypadku uchylenia decyzji - należy jeszcze raz przeprowadzić badanie pni drzew i odkopać ziemię, którą zostały przykryte, w celu ustalenia faktycznego najmniejszego promienia pnia. W ocenie skarżącej nie jest możliwe by pnie całkowicie spróchniały, a jedynie organ nie dokonał czynności w sposób prawidłowy

i rzetelny, gdyż nie był przygotowany na odkopanie pni drzew. Odwołująca zobowiązuje się odkopać ziemię - po sezonie letnim - w celu zbadania istotnej okoliczności sprawy mającej wpływ na wysokość wymierzonej kary pieniężnej. Niezależnie od tego zarzutu w dalszym ciągu kwestionuje zasadę swojej odpowiedzialności.

W przypadku sosny 2 i 3 organ nie pomniejszył wyliczonego obwodu o 10%

i ustalił karę wyższą niż ustaloną w poprzedniej decyzji. W ocenie odwołującej doszło do naruszeniu art. 139 Kpa, gdyż została wymierzona kara wyższa, mimo złożonego odwołania. Nie ma wątpliwości, że organ tak czy inaczej stosując art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody winien pomniejszyć obwód o 10% (niezależnie od tego czy udało się ustalić najmniejszy promień pnia), gdyż jest to rozstrzygnięcie korzystniejsze dla odwołującego, a nie ma wątpliwości, że zmierzony obwód mógł mieć maksymalnie przy sośnie nr 2- 130 cm, a przy sośnie nr 3- 79 cm, co jednak również odwołujący kwestionuje, w związku z nieprawidłowością przy pierwszym mierzeniu, wynikającą z błędów pracowników organu.

Organ nie dokonał również ustalenia wieku drzew, natomiast "ocena na powyżej 35 lat" nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym.

Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia prawa procesowego, gdyż na rozprawie administracyjnej w dniu [...] strona zgłosiła wniosek dowodowy w postaci przesłuchania świadka K. W. Wniosek ten został dopuszczony, jednak organ nie przeprowadził wnioskowanego dowodu, uznając, że wystarczające jest występowanie tej osoby w charakterze pełnomocnika. Nie jest to słuszny pogląd, gdyż wnioskowany świadek ma wiedzę na temat stanu drzew kilka dni przed wycięciem, przyczyn usunięcia drzew oraz informacji o składowaniu drzew po ich wycięciu. Informacje w tej sprawie winny zostać przekazane organowi

w drodze przesłuchania pod rygorem odpowiedzialności karnej, a nie składane

w charakterze strony, w szczególności w trybie art. 95 Kpa. Tak czy inaczej,

w związku z tym, że organ dopuścił dowód z przesłuchania świadka, a następnie odstąpił od dokonania tej czynności, winien wydać w tym zakresie odpowiednie postanowienie na podstawie art. 77 § 2 Kpa w zw. z art. 123 Kpa. W przedmiotowej sprawie brak jest jednak jakiegokolwiek postanowienia, mimo iż pełnomocnik na rozprawie w dniu [...] zgłaszał uwagę, iż nie rozstrzygnięto wniosku dowodowego. Organ naruszył również art. 77 § 1 Kpa gdyż nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

Organ II instancji naruszył art. 80 Kpa poprzez zupełnie dowolną ocenę zeznań świadków, dostosowując swoje ustalenia faktyczne, do prezentowanej koncepcji prawnej. W szczególności dowolna jest ocena zeznań świadka M. O., gdyż organ uznał, że świadek ten dokonał usunięcia drzew w ramach obowiązków służbowych. Organ pominął, iż świadek jednoznacznie stwierdził, iż nie było mu wydane polecenie wycięcia drzew, wcześniej nigdy nie usuwał żadnych drzew, pracował u skarżącej krótki okres czasu, decyzję o wycięciu drzew podjął samowolnie, bez uzgodnienia z pracodawcą.

W takich okoliczność sprawy, organ administracji nie może dokonywać ustaleń faktycznych, wbrew jednoznacznym zeznaniom świadka M. O., które zostały potwierdzone przez Prezesa Zarządu skarżącej E. W. Dowolność w ustaleniach faktycznych organu II instancji przekroczyła zasady logicznego wnioskowania i organ dokonał zupełnie nowych ustaleń w stosunku do wcześniejszego postępowania, przy czym zaznaczyć należy, że tak daleko posuniętych wniosków nie wywiódł nawet Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 13 września 2006r. sygn. akt II SA/Sz 684/06.

Na marginesie uzasadnienia skargi odnieść należy się do stwierdzenia na str. 6 uzasadnienia decyzji organu II instancji, co do szacunku dla orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wskazać należy, że skarżąca jak i jej pełnomocnicy kierując się doświadczeniem zawodowym oraz analizą orzecznictwa sądowego w sposób jak najbardziej rzeczowy sporządzają w niniejszej sprawie środki zaskarżania. Należy pamiętać, że wyrok sądu administracyjnego, który oddala skargę nie ma charakteru wiążącego, a kolejny skład Sądu administracyjnego może mieć inny pogląd prawny na przedmiotową sprawą,

a w szczególności skład Sądu II instancji. Wykładnia dokonana przez organy stosujące prawo to wykładnia operatywna i nie ma ona mocy wiążącej, o czym wydaje się zapomina organ II instancji, nie jest więc ona wykładnią legalną, której aktualnie polski system prawa nie zna. Tym samym skarżąca nie kieruje się brakiem szacunku dla orzecznictwa sądowego, a swoją praktyką i doświadczeniem sądowym, przy czym skarżąca przedstawia inny sposób wykładni przepisów prawa powszechnie obowiązującego, do czego strona ma pełne prawo. Ponadto skarżąca przedstawia konkretną argumentację za prezentowanym sposobem prawniczego wnioskowania, do czego będzie przekonywać zarówno organy administracji publicznej jak i sądy administracyjne, do czasu prawomocnego zakończenia niniejszej sprawy. Tym samym zależnie od mocy argumentacyjnej pisemnych uzasadnień wyroków strona może zmienić zdanie, co do kwestii prawnej istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy lub też sądy pod wpływem argumentacji prezentowanej w pisemnym uzasadnieniu środków zaskarżenia mogą wyrazić pogląd prawny zgodny ze stanowiskiem skarżącej i sytuacja taka będzie zgodna

z prawem i praktyką sądową. Zdziwienie budzi więc emocjonalne stwierdzenie organu II instancji na str. 6 pisemnego uzasadnieniu do czego strona skarżąca czuła się zobowiązana ustosunkować.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka bezpośrednio o roszczeniach stron.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a także stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie do końca

z przyczyn w niej podniesionych. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] z [...] r., naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zgodnie z art.138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "Kpa", organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości

i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Powyższy przepis w zdaniu 2 stanowi, że "przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Co prawda Kpa nie przewiduje związania organu pierwszej instancji wskazówkami (oceną prawną) zawartymi w decyzji organu odwoławczego i organ pierwszej instancji po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy samodzielnie dysponuje zakresem postępowania wyjaśniającego, jednakże należy przyjąć, że jest w tym zakresie związany zaleceniami organu odwoławczego co do obowiązku wyjaśnienia okoliczności w nich wskazanych, zaś sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia tych okoliczności

i ocena dowodów w tym celu uzyskanych, należy do wyłącznej kompetencji organu pierwszej instancji.

Niewątpliwie jednak art. 107 § 1 Kpa zalicza do części składowych decyzji administracyjnej między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie stanowi zatem integralną część decyzji, a jego zadaniem jest wszechstronne wyjaśnienie zawartego w niej rozstrzygnięcia i może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.

W pierwszej kolejności Sąd poddał ocenie rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji i uznał, iż co do zasady jest ono prawidłowe.

Decyzja organu I instancji wydana została po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego (oględziny), w trakcie którego doszło do istotnego naruszenia art.10, art.79 i 81 Kpa, bowiem w czynnościach tego postępowania nie uczestniczył pełnomocnik strony, z uwagi na jego nieprawidłowe zawiadomienie. Sąd w tym zakresie w całości podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 22.11.2006 r. sygn. akt II OSK 375/06 (LEX 321513): "Zachowanie wymagań określonych w art. 79 i 81 Kpa jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom,

w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy".

Powyższe naruszenie przepisów postępowania administracyjnego stanowi wadę wystarczającą do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Należy także za trafne uznać spostrzeżenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż w przepisie art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.880 z późn. zm.), ani w żadnym innym przepisie tej ustawy, nie zostały uregulowane konsekwencje zaległości

w terminowym regulowaniu administracyjnych kar pieniężnych. W następstwie tego brak jest określenia środków prawnych przysługujących organom administracji

w przypadku nieterminowego uiszczenia kary i postawienia jej w stan wykonalności. Art. 89 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody stanowi natomiast, że kary ustalone, nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - co oznacza, iż odsetki te w postępowaniu egzekucyjnym ustala się w wysokości odsetek ustawowych, bowiem zgodnie z art. 359 § 2 Kodeksu cywilnego jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe.

Trzeba jednak dodać, iż choć o powyższej zasadzie organ I instancji winien poinformować stronę zobowiązaną do zapłacenia kary, to jednak kwestie określone w punkcie 2 i 3 rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji wynikają wprost z przepisów ustawy (art.88 ust.2 i art.89 ust.6 o ochronie przyrody w zw. z art.359 § 2 Kc)

i rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zbędne, a nawet wydane bez podstawy prawnej.

Za prawidłowe w zaskarżonej decyzji należy także uznać przytoczenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 13 września 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 684/06, wydanego we wcześniejszym stadium rozstrzygania niniejszej sprawy, zgodnie bowiem z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie organu oceną prawną sądu, w rozumieniu art. 153 w/w ustawy, obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ i sąd orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym (patrz także wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). W niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, nie uległy też zmianie ustalenia stanu faktycznego co do okoliczności związanych z wycięciem drzew, stąd ocena prawna zawarta w wymienionym wyroku, a dotycząca prawidłowości zastosowania przez organy wobec skarżącej, a nie jej pracownika, art. 88 ust.1 pkt 2, a także nienaruszenia art. 83 ust.1 i 6, art. 86 ust.1 pkt 4, art. 88 ust.1 pkt 2 i ust.5 jest oceną wiążącą. W świetle powyższego Sąd nie ustosunkowuje się do podniesionych w tym zakresie zarzutów skargi.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się, z zastrzeżeniem ust. 5,

w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6. Zgodnie natomiast z art. 85 ust. 1 i 2 opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa, przy czym obwód pnia mierzony jest na wysokości 130 cm. Takie naliczenie opłat za usuwanie drzewa może mieć jednak miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy można wymierzyć obwód pnia drzewa na wysokości 130 cm.

W art. 89 ustawy o ochronie przyrody, zawarte zostały także inne wskazania co do podstaw ustalenia wysokości kar pieniężnych, mianowicie gdy brak jest możliwości ustalenia obwodu usuniętego drzewa na wysokości 130 cm:

- jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych

w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50% (ust.2);

- jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10% ( ust.3 ).

Według uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przy naliczaniu administracyjnej kary pieniężnej, która w myśl przepisu art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody stanowi trzykrotność ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, organ przyjął następujące dane:

- określone w cm - mierzone na wysokości cięcia obwody pni dwóch ściętych drzew gatunku sosna zwyczajna;

- obwód pnia trzeciego drzewa gatunku sosna zwyczajna określono natomiast na podstawie zmierzonego najmniejszego promienia zachowanego pnia i przy pomniejszeniu wyliczonego obwodu o 10 %;

- kwotę [...] zł. - stawka za 1 cm obwodu pnia ściętego drzewa gatunku sosna zwyczajna; 2,37 współczynnik różnicujący dla każdego ściętego drzewa

o obwodzie pnia 51 - 100 cm, 3,70 współczynnik różnicujący dla każdego ściętego drzewa o obwodzie pnia 101 - 200 cm;

Dokonując przemnożenia wskazanych wyżej wartości w przypadku każdego

z usuniętych drzew, a następnie obliczając trzykrotność uzyskanego wyniku, organ pierwszej instancji naliczył administracyjną karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł.

W przypadku jednego z usuniętych drzew kara została wymierzona jako trzykrotność iloczynu obwodu pnia drzewa ustalonego poprzez przyjęcie najmniejszego promienia pnia (obwód pomniejszono następnie o 10 %), współczynnika różnicującego i stawki za 1 cm obwodu pnia drzewa, a więc zgodnie

z art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody.

Kara pieniężna, w przypadku pozostałych dwóch drzew, została wymierzona jako trzykrotność iloczynu obwodu pnia drzewa (mierzonego na wysokości ścięcia, przy czym z protokołu oględzin z [...] r. nie wynika jaka to była wysokość, ale załączone przez Straż Gminną do pisma z [...] r. zdjęcia wskazują, iż cięcie nastąpiło przy ziemi ) oraz właściwego współczynnika różnicującego i stawki za 1 cm obwodu pnia drzewa.

Zdaniem Kolegium, powyższe "naliczenie opłaty za usunięcie drzew,

a następnie administracyjnej kary pieniężnej, biorąc pod uwagę dotychczas zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zostało dokonane w sposób prawidłowy, a sposób wyliczeń nie budzi wątpliwości". Uzasadniając takie stanowisko organ wsparł się wybranymi sformułowaniami zaczerpniętymi z Komentarza do ustawy o ochronie przyrody autorstwa Krzysztofa Gruszeckiego (Zakamycze, 2005).

Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie sposób się zgodzić. Zdaniem Sądu, w świetle przytoczonego powyżej art.89 ustawy o ochronie przyrody, kara pieniężna obliczona za wycięcie wszystkich trzech drzew powinna zostać wyliczona według zasady określonej w art.89 ust.3 z pewnością bowiem, już w czasie sporządzania pierwszych oględzin wyciętych drzew tj. 8.11.2005 r., nie istniały kłody ściętych drzew przez co niemożliwe było ustalenie obwodu tych drzew na wysokości 130 cm, ale istniały pnie tych drzew ścięte przy ziemi, co pozwalało na ustalenie najmniejszego promienia pnia. Nie do końca prawidłowe sporządzenie protokołu oględzin w dniu [...] r. powoduje, że nawet obecne trudności związane

z ustaleniem najmniejszego promienia pnia, nie pozwalają stosować mniej korzystnego dla strony sposobu ustalenia obwodu pnia, niż określony w art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że naruszenie prawa materialnego (poprzez niezastosowanie art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody i błędną wykładnię art.85 ust.1 i 2 tej ustawy ) zarówno przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy, miało wpływ na wynik sprawy i będzie miało wpływ na wynik sprawy także po ponownym jej rozpatrzeniu i dlatego też, uchylił obydwie decyzje.

Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji winien uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku.

Ustosunkowując się do zawartego w skardze zarzutu zastosowania niezgodnych z Konstytucją RP przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art.89 ust. 1 i 3 w zw.

z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody w zakresie,

w jakim wskazany przepis wprowadza odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew ułamanych lub uschniętych tj. nieprzejawiających cech żywotności

i tym samym nieprzejawiających wartości ekologicznej oraz w jakim wskazany przepis nie różnicuje wysokości kary pieniężnej zależnie od stanu przyrodniczego usuniętych drzew i ich walorów przyrodniczych, a także od stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, gdyż sprzeczne jest to z art. 74 ust. 2 Konstytucji i art. 2 Konstytucji (nakładanie kary administracyjnej w przypadku drzew ułamanych

i uschniętych nie jest objęte obowiązkiem władz publicznych, albowiem nie stanowi faktycznej ochrony środowiska i jest wyrazem nieuzasadnionej potrzebami represji wobec podmiotów prawa oraz gdyż przyjmuje surową odpowiedzialność administracyjną z pominięciem istotnych elementów dla oceny skutków przyrodniczych i społecznych w związku z usunięciem konarów drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mieniu), Sąd uznaje powyższe zarzuty za nieuzasadnione. Represyjny charakter przepisów dotyczących kary administracyjnej za usunięcie bez zezwolenia drzew, nawet uschniętych czy zagrażających mieniu lub bezpieczeństwu, jest uzasadniony złamaniem obowiązku uzyskania zezwolenia, które to zezwolenie wydawane jest w ramach nadzoru właściwego organu nad usuwaniem drzew, w tym także między innymi nad przyczynami ich usunięcia.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art.135, art. 152 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art.200 i 205 ww. ustawy.