Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 615/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Firmy F spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżąca, Firma F Sp. z o.o., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2015 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2014 o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Rozstrzygnięcia organów zapadły na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy.

Dnia [...] maja 2013 r. Firma F1 spółka z o.o. złożyła wniosek do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności na rok 2013. Do jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej JPO) zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni 177,68 oraz uzupełniającej płatności podstawowej działki rolne o łącznej powierzchni 173,68 (zwanej dalej UPO).

W dniu 24 lipca 2013 r. wpłynęła zmiana wniosku, w której skarżąca wniosła o pomniejszenie obszaru deklarowanego do płatności na działce rolnej "B", w wyniku czego łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do płatności JPO wynosiła 176,84 ha, a działek rolnych zadeklarowanych do płatności UPO – 172,84 ha.

W dniu 23 września 2013 r. do Biura Powiatowego wpłynęło pismo Agencji Nieruchomości Rolnych dotyczące bezumownego użytkowania gruntów zgłoszonych do płatności w 2013 r., tj. działek ewidencyjnych: [...]. Z pisma wynikało, że posiadaczem gruntów rolnych położonych na ww. działkach był B.D.. Następnie w dniu 10 grudnia 2013 r. Biuro Powiatowe zostało poinformowane o zwrocie gruntów do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez bezumownych użytkowników wraz z protokołem odbiorczym, z którego wynika, że Firma F sp. z o.o. w dniu [...] października 2013 r. zdała działki ewidencyjne nr [...]. Kolejnym pismem z [...] stycznia 2014 r. Biuro Powiatowe powiadomione zostało o zwrocie gruntów do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez bezumownych użytkowników wraz z protokołem, z którego wynika, że w dniu [...] października 2013 r. Firma F sp. z o.o. zdała działki ewidencyjne nr: [...]

Wezwana do przedstawienia dokumentów niezbędnych dla ustalenia kto jest posiadaczem działek zadeklarowanych do płatności na 2013 r. Spółka 14 marca 2014 r. przedstawiła umowę dzierżawy z [...] kwietnia 2013 r. zawartą pomiędzy J.F. a Firmą F. sp. z o.o. Ponadto przedstawiono plan i rejestr działalności rolnośrodowiskowej.

W wyniku zmiany siedziby Spółki z [...] na [...] właściwym organem do rozpoznania wniosku stał się Kierownik Biura Powiatowego ARiMR.

Organ ten decyzją z [...] grudnia 2014 r. odmówił Firmie F spółka z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie spełnił warunków określonych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) w związku z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006 (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30 z 31.1.2009 ze zm.) ze względu na stworzenie sztucznych warunków dla uzyskania płatności poprzez sztuczny podział jednego spójnego gospodarstwa rolnego na mniejsze gospodarstwa rolne.

Organ wskazał, że warunki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o które wnioskuje strona określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli:

* posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku Nr VII do Rozporządzenia Nr 1121/2009, z tym, że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,10 ha,

* wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

* przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

* został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W art. 7 ust. 2 wskazano, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin oraz do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest m.in. sprawdzenie w trakcie postępowania wyjaśniającego, czy strona spełnia powyższe warunki do przyznania płatności. Dopiero łączne spełnienie wszystkich warunków daje legitymację do występowania w charakterze rolnika uprawnionego do przyznania płatności.

Dalej wskazano, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2012, poz. 86) w art. 3 pkt 3 definiuje producenta rolnego jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, tj. osobą fizyczną prawną lub grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą, lub będącą posiadaczem zwierzęcia, zaś gospodarstwo rolne jako wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, tj. wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Ponadto zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. U. UE L z dnia 1 grudnia 2008 r.) gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku 1 na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

Organ nadający numer ewidencyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co do prawdziwości okoliczności posiadania gospodarstwa rolnego. Nadanie numeru ewidencyjnego stanowi potwierdzenie, że jego właściciel zgłosił się do organu jako producent rolny i posiadacz gospodarstwa rolnego. Uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru, lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego. Celem systemu wsparcia jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne.

W ocenie organu kluczowego znaczenia nabiera ocena posiadania gospodarstwa rolnego. Termin posiadanie należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego. Istotą płatności obszarowych jest zatem to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rosimy uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Warto zwrócić uwagę, iż chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Wobec braku sformułowania oddzielnej definicji posiadania gospodarstwa rolnego na potrzeby przyznania pomocy finansowej dla rolnictwa, sięgnąć należy do przepisów Kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na określonym władztwie nad rzeczą. Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i posiadania zależnego. Jako stan faktyczny, posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Zatem samo istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza o posiadaniu. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz elementu psychicznego animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Element fizycznego władztwa nad rzeczą pozwala na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może. Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Element psychiczny posiadania - zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi), określany jest jako czynnik woli. Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. Jeżeli czynnika woli władania rzeczą dla siebie brak, nie ma posiadania. Faktyczne władanie, w którym element corpus jest taki sam jak przy posiadaniu (władztwo faktyczne nad rzeczą), ale element animus zawiera wolę władanie rzeczą za kogo innego (animus possidendi pro alieno), stanowi tylko dzierżenie (art. 338 k.c.). Brak któregokolwiek z wyżej wymienionych elementów posiadania przesądza o braku posiadania. Zatem wyłączone jest uznanie za posiadacza osoby, która legitymuje się, co prawda, tytułem prawnym do władania rzeczą, ale uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która choć ma tytuł prawny do władania rzeczą, nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą.

Idea płatności wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej obejmuje również: swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów itp. Biorąc powyższe pod uwagę, prowadzenie działalności rolniczej można definiować, jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. Zatem jednostki będące organizmami odrębnymi pod względem technicznym i ekonomicznym, jednak zarządzanymi przez to samo kierownictwo, winny być uznane w świetle cytowanych wyżej przepisów prawa unijnego za jedno gospodarstwo rolne.

W ocenie organu przedstawione powyżej definicje wskazują na to, iż Firma F Sp. z o.o. nie jest odrębnym, samodzielnym i samorządnym producentem rolnym. W odniesieniu do stwierdzonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego przedstawione definicje pozwalają przyjąć, iż Firma F Sp. z o.o. jest jednym z podmiotów zgłaszających do płatności działki rolne, będące częścią jednostek produkcyjnych zarządzanych przez J.F.. Drugim podmiotem jest Firma Fl Sp. z o.o. Firma F Sp. z o.o. i Firma Fl Sp. z o.o. zostały zarejestrowane i wnioskują o płatności z dwóch powodów: aby zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności oraz aby uzyskać płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana z powodu przekroczenia powierzchni.

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: Firma F oraz Firma Fl utworzone zostały [...]-04-2013r. (Akt notarialny Repertorium A nr [...] i Akt notarialny Repertorium A nr [...]) i po raz pierwszy wystąpiły o płatności w roku 2013. Spółki posiadały wówczas ten sam adres, co adres zamieszkania J.F., tj. ul. [...]. W powyższych podmiotach wspornikami byli: J.F. i A.F. oraz w obu spółkach J.F. był prezesem zarządu.

Organ podkreślił, że w roku 2014, powstały kolejne spółki, tj. G Sp. z o.o., M Sp. z o.o., W Sp. z o.o., W Sp. z o.o., w których głównym udziałowcem był J.F., a grunty rolne deklarowane do płatności w 2014 roku przez spółki: G Sp. z o.o., M Sp. z o.o., W Sp. z o.o., to część gruntów przekazanych m. in. przez J.F., Firmę F Sp. z o.o. i Firmę Fl Sp. z o.o.

J.F., jako osoba fizyczna w 2013 roku zgłosił do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 166,19 ha. Natomiast w imieniu obu spółek, tj. Firma F Sp. z o.o. i Firma Fl Sp. z o.o. zgłosił do płatności 394,72 ha, łącznie 560,91 ha.

Organ pierwszej instancji wskazał, że kwota płatności JPO podlega pomniejszeniu ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego. W związku z art. 11 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego (jednolita płatność obszarowa, płatność do krów i owiec, specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych uprawianych w plonie głównym, płatność do tytoniu, płatność cukrowa, płatność do pomidorów oraz oddzielna płatność z tytułu owoców miękkich), w danym roku jest wyższa od równowartości 2 000,00 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, ze zm.) kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2 000,00 euro zmniejsza się w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 2,45365800%. Zgodnie z art. 79 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U .UE L z dnia 2 grudnia 2009 r.), współczynnik korygujący stosuje się do sumy płatności bezpośrednich przysługujących rolnikowi w danym roku po uwzględnieniu zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 78 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, czyli po uwzględnieniu zmniejszeń z tytułu przedeklarowania powierzchni, złożenia wniosku lub zmiany do wniosku po terminie oraz zmniejszenia z tytułu niezgłoszenia wszystkich gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika na dzień 31 maja roku składania wniosku.

Zgodnie z § 17c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, póz. 326 ze zm.) w przypadku stosowania współczynnika korygującego, każda płatność bezpośrednia (finansowana z budżetu wspólnotowego) jest zmniejszana proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności bezpośrednich.

Natomiast kwota płatności UPO podlega zmniejszeniu zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r. zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce za rok 2013. Przywołany przepis stanowi, że przypadku, gdy całkowita kwota płatności bezpośrednich, które mają być przyznane rolnikowi na mocy rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, z uwzględnieniem wszystkich krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich przekracza 5 tyś. euro, kwota krajowych uzupełniających płatności bezpośrednich, które maj ą być przyznane temu rolnikowi zostaje pomniejszona o kwotę równą 10% całkowitej kwoty przekraczającej 5 tyś. euro.

Organ podkreślił, że sprawy dot. płatności z tytułu ONW i płatności RS mają bardzo istotne znaczenie dla płatności bezpośrednich. Zgodnie bowiem z Zarządzeniem Nr 16/2010 Prezesa ARiMR z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie wprowadzenia wzoru wniosku o przyznanie płatności oraz wzorów formularzy Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 i Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2004-2006 na rok 2010 począwszy od roku 2010 wnioskodawca lub beneficjent płatności składa jeden wniosek o przyznanie trzech płatności, w tym: płatności JPO i UPO, płatności ONW oraz płatności RS. Zgodnie bowiem z art. 18 ust 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., we wniosku o przyznanie płatności obszarowych rolnik podaje wszystkie grunty rolne będące w jego posiadaniu, niezależnie od tego, czy ubiega się o przyznanie płatności obszarowych do tych gruntów.

Jednym z programów pomocy dla rolnictwa z funduszy europejskich, o które wnioskuje strona jest program rolnośrodowiskowy. Organizację rozdziału tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), zwana dalej ustawą z dnia 7 marca 2007 r.. Warunki przyznania płatności na lata 2007-2013 dla korzystających z tej formy pomocy określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U.2013.361 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

Zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa (zwana dalej płatnością RS) m. in. w pakiecie l - Rolnictwo zrównoważone jest udzielana w wysokości: 100% stawki podstawowej - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha; 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100,01 do 200 ha; 10% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 200 ha. Natomiast zgodnie z § 51 ust. 2 w nawiązaniu do § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa w pakiecie 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone jest udzielana w wysokości: 100% stawki podstawowej - za powierzchnię od 0,1 ha do 10 ha; 75% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 10,01 do 50 ha; 15% stawki podstawowej - za powierzchnię od 50,01 ha do 100 ha; 10% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha.

Również w przypadku pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana dalej płatnością ONW), zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 11 marca 2009 r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 11 marca 2009 r., płatność ONW do powierzchni działek rolnych przekraczającej 50 ha jest udzielana w wysokości: 50% stawki podstawowej - za powierzchnię od 50,01 ha do 100 ha; 25% stawki podstawowej - za powierzchnię od 100,01 ha do 300 ha, a w odniesieniu do powierzchni powyżej 300 ha płatność ONW nie przysługuje.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że w tym stanie rzeczy, tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne) wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszają działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy ONW (przekraczałyby bowiem powierzchnie 300 hektarów), może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie. Skoro J.F. nie mógłby indywidualnie uzyskać płatność ONW ponad przysługujący mu limit 300 hektarów, to zawiązywanie przez niego dwóch spółek i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze podmioty, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach (por. orzeczenie NSA sygn. akt II GSK 646/11 z dnia 12 lipca 2012 r.).

Wspomniane wyżej zmniejszenia i tzw. modulacje płatności JPO i UPO, ONW i RS mają podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Również art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. wskazuje, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchnią gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę, o której mowa, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy. Zapis ten ma na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji m.in. w przypadku płatności rolnośrodowiskowych. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji producenta rolnego jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego.

Podkreślono, że orzecznictwo NSA zwraca uwagę, iż prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Zdaniem organu, w pewnych sytuacjach za takie może zostać uznane działanie polegające na zakładaniu przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu spółek i zgłaszanie przez te nowe podmioty-(spółki) wniosków o wsparcie (płatności). Kwestia, czy to swoiste "multiplikowanie" spółek stanowi uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej, czy też jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, musi być rozstrzygnięte przez organy administracji publicznej, na tle okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim konkretnych przepisów prawa regulujących cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia. W przypadku płatności ONW, ustawodawca ustanowił limit wsparcia, zakreślony ilością hektarów zgłoszonych w ramach konkretnych działek rolnych. Płatność do każdego hektara jest więc uzależniona de facto od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem, a w odniesieniu do areału powyżej 300 hektarów płatność ONW w ogóle nie przysługuje - por. § 3 ust. 3 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 11 marca 2009 r. W tym stanie rzeczy, tworzenie przez J.F. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów), może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie. Jeżeli bowiem J.F. nie mógłby indywidualnie uzyskać wsparcia ONW ponad przysługujący limit hektarów oraz płatności RS, szczególnie w pakiecie l - Rolnictwo zrównoważone, w pełnej wysokości, to zawiązywanie przez niego wielu spółek i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach (por. orzeczenie NSA sygn. akt II GSK 646/11 z dnia 12 lipca 2012 r.).

Wskazane przez organ ustalenia pozwalają zrozumieć mechanizm i cel działań polegających na podziale dużego gospodarstwa na wiele gospodarstw mniejszych. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji producenta rolnego jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Ponieważ wszystkie powołane wyżej akty prawne posługują się pojęciem producenta rolnego, jako podmiotu posiadającego gospodarstwo rolne, rozumienie tego pojęcia na gruncie wszystkich wymienionych wyżej aktów prawnych musi być jednakowe, bowiem wszystkie uregulowania służą jednemu celowi, tj. właściwemu rozdzieleniu różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników.

Organ pierwszej instancji wskazał, zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (UE) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Ponadto art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 stanowi, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Podobnie zgodnie z pkt. 25 preambuły do rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia.

Skutkiem stwierdzenia, że zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, jest każdorazowo odmowa przyznania płatności.

W świetle powyższego, kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie nabiera fakt, że jedynymi wspólnikami Firmy F Sp. z o.o. i Firmy Fl Sp. z o.o. byli i są nadal, małżonkowie: J.F., A.F.. J.F. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna, będąca producentem rolnym, prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik i reprezentant dwóch podmiotów, tj. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością: Firma F Sp. z o.o. i Firma Fl Sp. z o.o., które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Organ na stronie 9 decyzji w formie tabelarycznej przedstawił podmioty, z którymi powiązany jest J.F. oraz powierzchnie deklarowane przez te podmioty w 2013 r., które podlegają modulacji. J.F. we wnioskach na rok 2013 występuje jako wspólnik i prezes zarządu w dwóch spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, przy czym spółki te w roku 2013 ubiegały się o płatności: JPO do łącznej powierzchni 394,72 ha i UPO do łącznej powierzchni 373,91 ha, ONW do łącznej powierzchni 321,82 ha, RS, wariant 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania w pakiecie l - Rolnictwo zrównoważone o łącznej powierzchni 394,72 ha. Oprócz tego, J.F. w roku 2013 jako osoba fizyczna, będąca producentem rolnym ubiegał się o płatności: JPO do powierzchni 166,19 ha, UPO do powierzchni 133,38 ha, ONW do powierzchni 51,50 ha, RS, wariant 1.1 — Zrównoważony system gospodarowania w pakiecie l - Rolnictwo zrównoważone do powierzchni 166,19 ha. RS, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w pakiecie 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone do powierzchni 29,00 ha.

Organ podkreślił, że gdyby J.F. zgłosił samodzielnie w swoim wniosku całość powierzchni do płatności JPO, tj. 560,91 ha i do płatności UPO, tj. 507,29 ha, to kwota zmniejszenia wynikająca z: zastosowania współczynnika korygującego dot. płatności JPO i modulacji płatności UPO, które opisano we wcześniejszym fragmencie decyzji byłaby znacznie wyższa aniżeli powierzchnie zgłoszone w osobnych wnioskach. Również gdyby J.F. złożył jeden wniosek o przyznanie płatności ONW, to otrzymałby płatność jedynie do 300 ha (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), zaś składając wnioski w powyższy sposób przez osobne spółki, suma płatności z uwzględnieniem modulacji dla pomocy ONW byłaby przyznana do wszystkich zadeklarowanych gruntów.

Podobnie w przypadku płatności RS, składając jeden wniosek o przyznanie płatności RS w pakiecie l (powierzchnia 560,91 ha), to przy konieczności stosowania modulacji w tym pakiecie J.F. otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), niż kiedy składa dwa odrębne wnioski.

W tym stanie rzeczy, utworzenie przez J.F. spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, w ocenie organu jest działaniem obchodzącym prawo (tworzącym sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności sprzecznych z celami danego systemu wsparcia) i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie. Utworzenie przez J.F. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością: Firma F i Firma Fl i rozdysponowanie pomiędzy te posiadanego areału, tak aby utworzyć mniejsze gospodarstwa rolne, nie może zostać uznane za pozostające w zgodzie z celami i sensem przepisów regulujących przyznawanie płatności JPO i UPO, płatności ONW i płatności RS.

Ponadto J.F. wydzierżawiał spółce Firma F Sp. z o.o. część gruntów, do których nie posiadał tytułu prawnego, gdyż ANR w piśmie z dnia [...] września 2013 r. skierowanym do Biura Powiatowego ARiMR wskazała, iż działki ewidencyjne: [...] (województwo [...]) były własnością Skarbu Państwa i na dzień [...] maja 2013 r. ich posiadaczem na podstawie umowy dzierżawy był B.D.. Następnie dnia [...] sierpnia 2013 r. nieruchomości te zostały sprzedane powyższemu posiadaczowi. Działki ewidencyjne: [...] (województwo [...]) również należały do zasobów Skarbu Państwa, a J.F. wydzierżawił je Firmie F Sp. z o.o. (umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...] kwietnia 2013 r. pomiędzy J.F. a Firmą F Sp. z o.o.). Z pisma ANR, znak: [...] wynika, że działki ewidencyjne: [...] (województwo [...]) również były użytkowane bezumownie i zostały wydzierżawione przez J.F. Firmie Fl Sp. z o.o. (umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...] kwietnia 2013 r. pomiędzy J.F. a Firmą Fl Sp. z o.o.).

Istotne znaczenie ma jednak to, iż z dołączonych do teczki aktowej sprawy: umowy dzierżawy z dnia [...] kwietnia 2013 r. pomiędzy J.F. a Firmą F Sp. z o.o. i umowy dzierżawy z dnia [...] kwietnia 2013 r. pomiędzy J.F. a Firmą Fl Sp. z o.o., wynika, że działki, do których Firma F Sp. z o.o. i Firma Fl Sp. z o.o. wystąpiły o płatności, J.F. wydzierżawił tymże spółkom, będąc ich wspólnikiem i prezesem zarządu. Dołączona do akt niniejszej sprawy korespondencja z Agencją Nieruchomości Rolnych jest dowodem na to, że faktycznym dysponentem większości działek zgłaszanych do płatności przez Firmę F Sp. z o.o. i Firmę Fl Sp. z o.o. jest J.F., tak więc wydzierżawią on grunty "sam sobie". Natomiast przeniesienie posiadania działek rolnych na powiązane z J.F. osobowo spółki: Firma F Sp. z o.o. i Firma Fl Sp. z o.o. miało na celu obejście przepisów prawa dotyczących zmniejszeń i modulacji płatności, poprzez sztuczny podział jednego dużego gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych. W ocenie organu powyższe przeniesienie posiadania ww. działek miało stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego podzielenia gruntów rolnych na areał gwarantujący uzyskanie dopłat OB, ONW i RS przez spółki powiązane z Panem J.F. w pełnej wysokości.

Ponadto J.F., jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego, jest właścicielem Firmy F J.F.. Podczas przesłuchania w dniu [...] kwietnia 2014 r. J.F. zeznał, że Firma F J.F. wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz spółek, których on sam jest wspornikiem oraz prezesem zarządu. J.F. przedstawił umowę o współpracy zawartą w dniu [...] kwietnia 2013 r. pomiędzy Firmą F J.F. a Firmą F Sp. z o.o. oraz umowę [...] pomiędzy Firmą F A.F. a Firmą F Sp. z o.o., które to dotyczą wykonywania usług rolniczych. Firma F J.F. skupowała również zboża od Firmy F Sp. z o.o., co poświadczają faktury VAT: [...] z dnia [...]-09-2013 r., [...] z dnia [...]-10-2013 r. i [...] z dnia [...]-11-2013 r. znajdujące się w aktach sprawy. Powyższe świadczy, iż w prowadzenie gospodarstwa rolnego Firmy F Sp. z o.o. zaangażowany był J.F., czy to jako wspornik i prezes zarządu spółki, czy również jako wykonujący usługi agrotechniczne dla tej spółki i wreszcie jako podmiot skupujący od wskazanej spółki zboża oraz A.F., jako wspólnik oraz świadcząca usługi rolnicze na rzecz ww. spółki za pośrednictwem Firmy F A.F., której jest właścicielem.

Z odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego Spółek wynika, iż Firma F Sp. z o.o. i Firma Fl Sp. z o.o. są powiązane osobowo poprzez osoby J.F. i A.F.. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek bezpośrednio, osoby wskazane są wspólnikami spółek, bądź pełnią inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prezesa zarządu. J.F. jest prezesem zarządu w obu spółkach (Firma F Sp. z o.o. i Firma Fl Sp. z o.o.) oraz, jak oświadczył w zeznaniach z dnia [...] kwietnia 2014 r., ma funkcję decyzyjną, m.in. w zakresie wykonywanych zabiegów agrotechnicznych oraz zasiewów. Dodatkowo, jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego, A.F. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Firma F A.F.. Firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmiot działkach (umowa [...] z dnia [...]-04-2013 r, umowa [...] z dnia [...]-07-2014 r., faktura VAT [...] z dnia [...]-12-2013 r.).

Ponadto powyższe spółki posiadają ten sam zakres działalności oraz podawały jako swe siedziby ten sam adres: ul. [...], będący jednocześnie adresem zamieszkania małżonków: J.F. i A.F..

W ocenie organu należy uznać, że Firma F Sp. z o.o. nie jest spółką samodzielnie prowadzącą działalność gospodarczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania, ale została utworzona wyłącznie w celu sztucznego podziału gospodarstwa rolnego należącego do J.F.. Jak bowiem wynika z dostarczonych przez stronę postępowania dokumentów, tj. umowy o współpracy pomiędzy Firmą F J.F. (usługodawca) a Firmą F Sp. z o.o. (usługobiorca), dot. współpracy handlowej z zakresie sprzedaży wyrobów (materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin) i usług (siew, talerzowanie, orka, kombajnowanie, oprysk i inne zabiegi agrotechniczne) i faktur VAT: [...], J.F., jako właściciel firmy Firma F J.F. sprzedawał materiał siewny i świadczył usługi spółce Firmie F Sp. z o.o., której jest współwłaścicielem, zatem był usługodawcą i usługobiorcą jednocześnie, więc świadczył usługi "samemu sobie". Natomiast A.F., będąca właścicielem firmy Firma F A.F., wykonywała usługi agrotechniczne na rzecz Firmy F Sp. z o.o., której jest wspólnikiem (umowy: [...] pomiędzy Firmą F A.F. (usługodawca) a Firmą F Sp. z o.o. (usługobiorca) dot. wykonania usług agrotechnicznych oraz faktury VAT: [...]). Osoba reprezentująca spółkę, która podpisywała umowy i faktury, zmieniała się w zależności od potrzeb, tj. jeżeli zlecenie wykonywała Firma F A.F., osobą, która reprezentowała Firmę F Sp. z o.o. oraz podpisywała się na umowie był prezes zarządu - Pan J.F., natomiast jeżeli usługodawcą była Firma F J.F., wtedy osobą, która reprezentowała Firmę F Sp. z o.o. i podpisywała się na umowie była A.F.. Nie mniej jednak, A.F. działała na zlecenie prezesa tj. J.F., tak więc upoważnione jest stwierdzenie, że J.F. zawierał umowy "sam ze sobą".

W świetle powyższego, organ stwierdził, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania (oraz wskazane wyżej podmioty) są de facto zarządzane przez tą samą osobę –J.F., a grunty zgłaszane do płatności przez J.F. oraz spółki, w których J.F. jest wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie.

Poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia doprowadziły do wniosku, że powyższe działania wyczerpały przesłanki art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, który stanowi, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ podkreślił, że środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z czym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95. Stosownie do ww. rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem.

W odwołaniu Spółka wskazała, że organ pierwszej instancji błędnie uznał J.F., Firmę F1 spółka z o.o. i Firmę F spółka z o.o. za jednego rolnika w rozumieniu Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Według odwołującej się spółki wymienione wyżej podmioty są odrębne pod względem technicznym i ekonomicznym. Mają rozdzielony majątek, na którym prowadzą odrębną działalność rolniczą. Świadczą o tym umowy dzierżawy gruntów rolnych – tych zawartych z J.F. jak i Agencją Nieruchomości Rolnych.

Powołanie odrębnych podmiotów miało uzasadnienie prawne i ekonomiczne – inne niż sprzeczne z przepisami uzyskanie płatności. Mimo formalnie identycznego zapisu dotyczącego przedmiotu działalności w KRS, faktycznie obie spółki specjalizują się w innych dziedzinach działalności rolniczej.

Zdaniem skarżącej organ pierwszej instancji dokonując ustaleń stanu faktycznego nie zapytał wprost J.F. o wyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii. Brak przesłuchania osób kierujących działalnością poszczególnych podmiotów jest istotnym brakiem przeprowadzonego postępowania.

Ponadto odwołujący wskazał, że błędem było przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że wnioskodawca nie był uprawniony do uzyskania płatności w odniesieniu do gruntów uzyskanych bez tytułu prawnego. Spółka w postępowaniu wykazała, że faktycznie władała gruntem i rolniczo je użytkowała.

Decyzją z [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Oddziału ARiMR utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2014 r. Organ odwoławczy przeprowadził dowód z zeznań Z.N. – dyrektora finansowego w firmie J.F. jednocześnie działającego na podstawie udzielonych pełnomocnictw w spółkach z o.o. Świadek ten zeznał, że Firma F1 sp. z o.o. zajmuje się tylko produkcją rolną, natomiast Firma F Spółka z o.o. zajmuje się produkcją i dystrybucją materiału siewnego, handlem zbożem, wynajmem powierzchni magazynowych i wynajmem środków transportu. Wskazał, że nie jest ekspertem w dziedzinie celów działania związanych z płatnościami ARiMR.

J.F. oświadczył, że w obu spółkach pełni funkcję prezesa zarządu i posiada 50% udziałów w każdej z nich. Prace w spółkach wykonywała częściowo jego firma, w części firma żony oraz firmy zewnętrzne. Rolnicza działalność Spółek prowadzona była zgodnie z celami określonymi dla programu rolnośrodowiskowego, utrzymanie gleby w dobrej kulturze rolnej, zrównoważone rolnictwo.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że Firma F spółka z o.o. nie prowadziła działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach, jak również, nie była faktycznym posiadaczem zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych. Spółka utworzona została [...] kwietnia 2013 r. przez małżonków J.F. i A.F.. W tym samym dniu utworzona została Firma F.I spółka z o.o. gdzie wspólnikami są te same osoby.

Te okoliczności wskazują na istnienie spójnej struktury powiązanych ze sobą osobowo jednostek funkcjonujących w jednym obszarze. Podmioty te nie wykazywały odrębności i samodzielności.

Organ odwoławczy stwierdził, że tworzenie przez J.F. wielu spółek w celu zgłaszania działek rolnych o mniejszej powierzchni jest działaniem obchodzącym prawo. Dzielenie łącznie posiadanego areału na pozornie mniejsze gospodarstwa nie może zostać uznane za działanie zgodne z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na mniejszym areale, gorszych warunkach oraz ubiegających się o płatności rolnośrodowiskowe.

J.F. i A.F. osobiście podpisywali dokumenty transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi z ich osobami, zlecali swoim firmom wzajemne wykonywanie usług. W postępowaniu przed organem pierwszej instancji J.F. oświadczył, że podzielił grunty na spółki aby uzyskać większe płatności.

Organ drugiej instancji dokonał wyliczeń jakie różnice w wysokości płatności wystąpiłyby gdyby nie dokonano podziału działek pomiędzy poszczególne podmioty podając podstawę prawną wynikającą z prawa krajowego i unijnego.

Odnosząc się do problemu posiadania działek ujętych w zgłoszeniu do płatności na 2013 r. Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał, że osobą faktycznie sprawującą władztwo nad nimi jest J.F.. Spółki składającej wniosek nie można uznać za producenta rolnego w myśl przepisów prawa. Zatem organ pierwszej instancji nie odmówił przyznania płatności z uwagi na bezumowne użytkowanie gruntów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Firma F sp. z o.o. zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 2 lit. a i b rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006 (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30 z 31.1.2009 ze zm.), poprzez błędne uznanie, że "rolnikiem" któremu przysługuje płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w rozumieniu tego rozporządzenia jest grupa osób fizycznych i prawnych tj. J.F., Firma F sp. z o.o. oraz Firma FI sp. z o.o., a nie każdy z tych podmiotów oddzielnie, jako odrębny podmiot,

- art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U.2012.86 j.t.), poprzez błędne uznanie, że "producentem rolnym" któremu przysługuje płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w rozumieniu tej ustawy jest grupa osób fizycznych i prawnych tj. J.F., Firma F sp. z o.o. oraz Firma F1 sp. z o.o., a nie każdy z tych podmiotów oddzielnie, jako odrębna osoba fizyczna i prawna,

- art. 30 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006 (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U.UE. L 2009.30.16 ze zm.) i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE.L 1995.312.1) poprzez jego zastosowanie i uznanie, że wnioskodawcy nie należy się jakakolwiek płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z uwagi na fakt, iż spółka sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania takich płatności, a by uzyskać korzyści sprzeczne z celami tego systemu wsparcia,

- 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), poprzez uznanie przez organ II instancji, że spółka F sp. z o.o. nie jest posiadaczem, pomimo iż w rozumieniu przepisów K.c. gruntów do których ubiega się o płatności, pomimo iż grunty te były użytkowane przez spółkę na podstawie umowy dzierżawy.

W konkluzji domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podnoszono, że Firma F sp. z o.o. i Firma F1 sp. z o.o. są odrębnymi od J.F. podmiotami pod względem prawnym. Podmioty te prowadzą odrębną i różną od siebie działalność rolniczą. Zawierają umowy między sobą ale także z innymi podmiotami. Prowadzą odrębną rachunkowość, na własne ryzyko rachunek zaciągają zobowiązania kredytowe. Dopłaty te przelane zostałyby na rachunki każdej z firm osobno a nie na rachunek J.F.. Podział dużego gospodarstwa na mniejsze części jest dopuszczalny, jeżeli jest to rzeczywisty podział - a tak jest w niniejszej sprawie. Nie można każdorazowo kwestionować odrębności osób fizycznych od osób prawnych, w których te osoby mają większość udziałów.

J.F. i Firma F sp. z o.o. to odrębne pod względem prawnym podmioty. Zawarte pomiędzy nimi umowy nie są umowami zawartymi "ze samym sobą". Firma F sp. z o.o,. jest posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności na podstawie umowy dzierżawy a to umożliwia spółce władanie gruntami jako posiadaczowi zależnemu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy obydwu instancji zebrały kompletny materiał dowodowy.

Na podstawie tak zgromadzonego materiału poczyniono prawidłowe i kompletne ustalenia faktyczne dotyczące sztucznego tworzenia przez J.F. warunków do uzyskania korzyści finansowej. Jest to w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i zmierzało do ominięcia przepisów tego prawa.

J.F. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i prowadzi działalność w ramach tego gospodarstwa w sposób zorganizowany i ciągły. Osobiście kierował i decydował w 2013 roku o całości działań dotyczących rodzajów produkcji, upraw i usług, których celem był określony skutek gospodarczy tej działalności.

Wbrew twierdzeniom skarżącego organy nie negowały jego prawa do podejmowania decyzji dotyczących tworzenia odrębnych podmiotów. Organy obydwu instancji podnosiły, że owa racjonalizacja działań i organizacji w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jest uprawniona. Wątpliwości budzi cel - jeżeli zmierza ona do obejścia prawa aby - w tym przypadku - uzyskać dopłaty.

Z wyjaśnień J.F. złożonych w czerwcu 2013 roku jednoznacznie wynika w jakim celu dokonał "podziału gruntu na spółki". Spółki te utworzone zostały w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa" celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej. Według kryteriów wielkości gospodarstw i zasady, że płatność uzależniona jest od wielkości gospodarstwa a maleje wraz z jego wzrostem.

Organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia art. 2 lit. a i b rozporządzenia rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006 (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30 z 31.1.2009 ze zm.), poprzez błędne uznanie, że "rolnikiem" któremu przysługuje płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w rozumieniu tego rozporządzenia jest grupa osób fizycznych i prawnych tj. J.F., Firma F sp. z o.o. oraz Firma FI sp. z o.o., a nie każdy z tych podmiotów oddzielnie, jako odrębny podmiot,

W trakcie postępowania prawidłowo ustalono, że rolnikiem, któremu przysługuje płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest J.F., a nie grupa osób fizycznych i prawnych - jak wywodzi skarżący. Wynika to z całości zebranych przez organy dowodów, także z przesłuchania J.F. i Z.N. przeprowadzonego przez organ II instancji. W trakcie postępowania strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność samodzielności i faktycznej odrębności gospodarstw rolnych prowadzonych przez każdy z podmiotów. Przedstawiono jedynie umowy, które nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że podmioty te były w zakresie gospodarki rolnej samodzielne. Samodzielności przeczą natomiast powiązania personalne. Analiza tych powiązań prowadzi do jednoznacznego wniosku, że całością działań we wszystkich podmiotach i w zakresie osobistej działalności kierował i decydował J.F..

Zarzut naruszenia art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji podmiotów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jest chybiony. Przepis ten nie został naruszony albowiem w decyzji nie negowano faktów rejestracji. Zagadnienia wynikające z przepisu tej ustawy są poza zakresem postępowania w sprawie.

Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organy wskazały art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.) i z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006 (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30 z 31.1.2009 ze zm.). W obszernej argumentacji, którą Sąd podziela, organy wskazały, że wnioskodawca nie spełnił warunków określonych w tych przepisach ze względu na stworzenie sztucznych warunków dla uzyskania płatności poprzez sztuczny podział jednego spójnego gospodarstwa rolnego na mniejsze gospodarstwa rolne.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli:

* posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku Nr VII do Rozporządzenia Nr 1121/2009, z tym, że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,10 ha,

* wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

* przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,

* został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W art. 7 ust. 2 wskazano, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin oraz do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. W tym zakresie organy prawidłowo ustaliły, że J.F. sztucznie podzielił swoje gospodarstwo w celu uzyskania dopłat w wyższej wysokości.

Podkreślić należy, że godnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (UE) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Ponadto art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 stanowi, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Podobnie zgodnie z pkt. 25 preambuły do rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia. Zatem skutkiem stwierdzenia, że zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, jest każdorazowo odmowa przyznania płatności.

Wskazać należy, co w sposób jednoznaczny wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, iż kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie nabiera fakt, że jedynymi wspólnikami Firmy F Sp. z o.o. i Firmy Fl Sp. z o.o. byli i są nadal, małżonkowie: J.F., A.F.. J.F. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna, będąca producentem rolnym, prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik i reprezentant dwóch podmiotów, tj. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością: Firma F Sp. z o.o. i Firma Fl sp. z o.o., które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Organ pierwszej instancji na stronie 9 decyzji w formie tabelarycznej przedstawił podmioty, z którymi powiązany jest J.F. oraz powierzchnie deklarowane przez te podmioty w 2013 r., które podlegają modulacji. J.F. we wnioskach na rok 2013 występuje jako wspólnik i prezes zarządu w dwóch spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, przy czym spółki te w roku 2013 ubiegały się o płatności: JPO do łącznej powierzchni 394,72 ha i UPO do łącznej powierzchni 373,91 ha, ONW do łącznej powierzchni 321,82 ha, RS, wariant 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania w pakiecie l - Rolnictwo zrównoważone o łącznej powierzchni 394,72 ha. Oprócz tego, J.F. w roku 2013 jako osoba fizyczna, będąca producentem rolnym ubiegał się o płatności: JPO do powierzchni 166,19 ha, UPO do powierzchni 133,38 ha, ONW do powierzchni 51,50 ha, RS, wariant 1.1 — Zrównoważony system gospodarowania w pakiecie l - Rolnictwo zrównoważone do powierzchni 166,19 ha. RS, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w pakiecie 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone do powierzchni 29,00 ha.

Z decyzji wynika również, że gdyby J.F. zgłosił samodzielnie w swoim wniosku całość powierzchni do płatności JPO, tj. 560,91 ha i do płatności UPO, tj. 507,29 ha, to kwota zmniejszenia wynikająca z zastosowania współczynnika korygującego dot. płatności JPO i modulacji płatności UPO, które opisano we wcześniejszym fragmencie decyzji, byłaby znacznie wyższa aniżeli powierzchnie zgłoszone w osobnych wnioskach. Również gdyby J.F. złożył jeden wniosek o przyznanie płatności ONW, to otrzymałby płatność jedynie do 300 ha (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), zaś składając wnioski w powyższy sposób przez osobne spółki, suma płatności z uwzględnieniem modulacji dla pomocy ONW byłaby przyznana do wszystkich zadeklarowanych gruntów.

Podobnie w przypadku płatności RS, składając jeden wniosek o przyznanie płatności RS w pakiecie l (powierzchnia 560,91 ha), to przy konieczności stosowania modulacji w tym pakiecie J.F. otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), niż kiedy składa dwa odrębne wnioski.

W tym stanie rzeczy, utworzenie przez J.F. spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, zasadnie uznane zostało przez organy, jako mające na celu obejście prawa (tworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności sprzecznych z celami danego systemu wsparcia), a w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie. Utworzenie przez J.F. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością: Firma F i Firma Fl i rozdysponowanie pomiędzy te posiadanego areału, tak aby utworzyć mniejsze gospodarstwa rolne, nie może zostać uznane za pozostające w zgodzie z celami i sensem przepisów regulujących przyznawanie płatności JPO i UPO, płatności ONW i płatności RS.

Prawidłowo uznały organy, że Firma F Sp. z o.o. utworzona została w celu sztucznego zmniejszenia powierzchni gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu J.F., aby uzyskać dopłaty. Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-434/12 wypowiedział się co do treści pojęcia "sztucznego stworzenia warunków". Trybunał wskazał, że należy zbadać czy wystąpił w działaniu element obiektywny - formalne poszanowanie przesłanek zawartych w regulacji prawnej ale brak jest osiągnięcia celu realizowanego przez te regulacje; oraz czy istnieje element subiektywny - wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań UE przez sztuczne stworzenie wymaganych do takiego uzyskania przesłanek. Obydwie te przesłanki wystąpiły w działalności skarżącej. Tworząc sztucznie, ale formalnie zgodnie z prawem nowe podmioty, J.F. zmierzał do uzyskania korzyści wynikających z prawa do dopłat dla gospodarstw o mniejszej powierzchni. Zgłoszenie wniosku przez skarżącą Spółkę było realizacją tak założonego wcześniej celu.

J.F. zawierając umowę dzierżawy ze Spółką Firma F Sp. z o.o. nie zważał na okoliczności, że część gruntów użytkował bez podstawy prawnej. Prawdą jest, że ten kto faktycznie włada gruntem i prowadzi na nim gospodarkę rolną jest uprawniony do uzyskania (po spełnieniu jeszcze innych warunków) opłaty rolnośrodowiskowej. Brak natomiast podstaw do uznania, że zgodne z celem wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów było wydzierżawienie przez taką osobę gruntów innemu podmiotowi aby uzyskać faktycznie nienależną korzyść.

Dla rozstrzygnięcia tej sprawy nie jest istotne w jaki sposób faktycznie czerpałby korzyści z uzyskanych przez Spółkę dopłat J.F.. Problem dotyczący ewentualnego przepływu środków pomiędzy podmiotami należącymi w istocie do niego nie stanowi dowodu na okoliczność faktycznej odrębności skarżącej.

Tym samym uznać należy podniesione w skardze zarzuty jako niezasadne.

Mając na względzie wyżej przytoczone okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.