Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SAB/Kr 7/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: zobowiązano organ do wydania orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 123
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 61a par 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

|Sygn. akt I SAB/Kr 7/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lipca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Katarzyna Krawczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 14 lipca 2017 r., sprawy ze skargi A.M., na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie odroczenia terminu spłaty należności pieniężnej, , zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych do wydania w terminie jednego miesiąca rozstrzygnięcia w sprawie,, stwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa., ,


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 19 grudnia 2016 r. A. M. złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń społecznych Oddział w K. o odroczenie płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne , które były płatne od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. w łącznej kwocie 999,20 zł.

Pismem z dnia 2 stycznia 2017 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w K., w odpowiedzi na wniosek stwierdził, iż pozostawia go bez rozpoznania . Wyjaśnił bowiem , że warunkiem rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi jest złożenie pisma z prośbą o odroczenie terminu płatności , najpóźniej przed upływem ostatniego dnia terminu płatności danej składki.

Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. A. M. wezwał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do wydania w tej sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi pismem z dnia 31 stycznia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stwierdził, iż brak jest podstawy prawnej w tym zakresie. Powtórzył przy tym argumentacje , że wniosek może być pozytywnie rozpatrzony jedynie w sytuacji gdy dotyczy składek , których termin płatności jeszcze nie minął.

W dniu 17 lutego 2017 r. A. M. wezwał Zakład Ubezpieczeń Społecznych do usunięcia naruszenia prawa pod rygorem złożenia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi pismem z dnia 1 marca 2017 Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymał swojego stanowisko w tej sprawie. Powołując się na wyrok WSA Gdańsku z 23 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Gd722/14 uznał , że pozostawienie podania bez rozpoznania sprawy nie wymaga ani decyzji , ani postanowienia , gdyż jest czynnością materialno-techniczną .

W dniu 5 kwietnia 2017 r. A. M. złożył do tut. Sądu skargę na Bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie trzydziestu dni oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów sądowych wg. norm przepisanych .

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie ponownie podnosząc , że pozostawienie podania bez rozpoznania nie wymaga wydania ani decyzji, ani postanowienia, gdyż jest czynnością materialno- techniczną (zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 grudnia 2014 r., Sygn. akt II SA/Gd 722/14). Organ nie naruszył zatem przepisów prawa, albowiem wydanie decyzji lub postanowienia w sprawie wniosku Skarżącego z uwagi na jego termin złożenia oraz treść nie wymagało wydania decyzji lub postanowienia, jak też nie wymagała zawarcia przez Organ umowy o spłacie zadłużenia w ratach, w szybkim terminie (wniosek wpłynął do Organu dnia 20 grudnia 2016 r.) udzielił Skarżącemu informacji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania (pismem dnia 2 stycznia 2017 r.), a następnie udzielał wyczerpujących wyjaśnień, powołując się na poszczególne przepisy prawa i orzecznictwo.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej p.p.s.a., obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność organu.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest uzasadniona

Na wstępie zwrócić należy uwagę , że kwestia formy pozostawienia podania bez rozpoznania nie jest postrzegana jednolicie w orzecznictwie jak i doktrynie. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego , które mają zastosowanie w tej kwestii na podstawie art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963; dalej: "u.s.u.s."), nie statuują prawnej formy, w jakiej powinno nastąpić pozostawienie podania bez rozpoznania. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy podanie wnoszone w postępowaniu administracyjnym jest niekompletne (brakuje adresu wnoszącego podanie i jego ustalenie jest niemożliwe lub też podanie nie czyni zadość innym wymaganiom określonym w przepisach prawa i – mimo wezwania organu – nie zostało ono uzupełnione we wskazanym w Kpa terminie). Problematyka pozostawienia podania bez rozpoznania jest kluczowa nie tylko z punktu widzenia wszczęcia postępowania, ale także przesądza o jego prawidłowym przebiegu. Jednak w obliczu braku jednoznacznej regulacji co do formy pozostawienia podania bez rozpoznania, jest ono tym zagadnieniem procesowym, które wywoływało głębokie rozbieżności w poglądach doktryny, a także – zwłaszcza w zakresie możliwości jego kwestionowania przez wnoszącego podanie – w judykaturze sądów administracyjnych.

Niemniej jednak podkreślić należy , że "pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków podania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Jeżeli więc organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej (np. wezwanie organu wystosowane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. było wadliwe (wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., II GSK 3/11), to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji". Z tych też powodów przyjmuje się , że pozostawienie podania bez rozpoznania stanowi bezczynność organu administracji i powinno być kontrolowane w trybie właściwym dla badania bezczynności.

W niniejszej sprawie zauważyć należy , że nie zaszły przesłanki do pozostawienia sprawy bez rozpoznania. Skarżący wniósł wniosek domagając się konkretnego rozstrzygnięcia merytorycznego - kwestia zasadności wniosku jest poza zakresem niniejszego postępowania - i organ miał obowiązek ustosunkować się do niego merytorycznie . Dlatego też powołany przez Organ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Analizowany tam stan faktyczny dotyczył art. 64 § 2 Kpa zgodnie którym : "Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania".

W niniejszej sprawie organ nie wzywał strony do uzupełnienia braków formalnych , braków takich w ogóle nie stwierdził i kwestia ta nie była w ogóle rozpatrywana. Pozostawienie podania bez rozpoznania uzasadniał natomiast niemożnością jego rozpoznania z uwagi na upływ stosownych terminów co uniemożliwiało mu rozstrzygnięcie merytoryczne .

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednakże, jak stanowi art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl zaś art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Przy czym, stosownie do art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

W literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że w art. 61a § 1 k.p.a. ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Wskazuje się, że należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania i nie wymagają podejmowania dodatkowych ustaleń przez organ, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie. "Inne uzasadnione przyczyny" bowiem to "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania" (por. np. Andrzej Wróbel [w]: Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2016 – komentarz do art. 61a k.p.a.; Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014). Stąd, w ocenie Sądu, uprawnione jest przyjęcie, że użyty w art. 61a § 1 k.p.a. zwrot "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.

Przekładając powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić zatem należy, że skoro w ocenie Organu nie istniały podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącego o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek ZUS zobligowany był do wydania, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 i art. 83b ust. 1 u.s.u.s., decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w tym zakresie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1446/16; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 555/16).

Reasumując stwierdzić należało, że w odniesieniu do żądania Skarżącego odroczenia płatności Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozostawał w bezczynności co najmniej od dnia 2 drugiego stycznia 2017 r. i w bezczynności tej pozostaje do chwili wyrokowania w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu, bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego, ponieważ nie dotyczyła świadomego zaniechania , bądź niedbalstwa ale wynikała z błędnej interpretacji prawa.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.

Sąd nie dokonał rozstrzygnięcia w zakresie kosztów albowiem Skarżący żadnych kosztów nie ponosił. Skarżący w niniejszej sprawie był zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków) na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit "e" p.p.s.a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach w zakresu ubezpieczeń społecznych.