Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 622/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1, art. 89 ust. 4-8, art. 89 ust. 14, art. 89 ust. 16
journal: Dz.U. 2009 nr 3 poz 11
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym
article: art. 240 § 1 pkt 11
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 267 lit. b, art. 288
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym i określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc wrzesień 2010r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Po dokonaniu kontroli podatkowej w przedsiębiorstwie A. M., zamieszkałego w O. W. organ I instancji wszczął wobec strony postępowanie w zakresie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc wrzesień 2010 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w K. stwierdził wobec strony powstanie obowiązku podatkowego za wrzesień 2010 r. w kwocie [...]zł. Ustalono, że A. M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] A. M. w O. W. i zajmuje się sprzedażą detaliczną paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw. Podatnik posiada też koncesję na obrót paliwami ciekłymi ważną do [...] grudnia 2030 r. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnik sprzedawał olej napędowy grzewczy indywidualnym odbiorcom z autocysterny lub na stacji paliw. Do składowania oleju napędowego grzewczego wykorzystywano zbiornik zlokalizowany na stacji paliw w O. W. o poj. 21.000 litrów, do którego podłączona była instalacja pomiarowa. Organ kontrolny ustalił stan oleju przeznaczonego na cele grzewcze na dzień [...] września 2010 r. w wielkości [...] litry. Na podstawie faktur zakupu ustalił, że we wrześniu 2010 r. podatnik zakupił [...] litry oleju przeznaczonego na cele grzewcze, ustalono też podmioty, od których dokonano zakupu. W cenie nabywanych wyrobów ujęty był podatek akcyzowy. Sprzedając dalej olej na cele opałowe, podatnik pobierał oświadczenia o przeznaczeniu oleju na cele opałowe. Zestawienie oświadczeń za miesiąc wrzesień 2010 r. zostało złożone w dniu [...] czerwca 2011 r. i nie ujęto w nim dwóch oświadczeń. Organ podkreślił, że do całości sprzedanego przez stronę we wrześniu 2010 r. ([...] litrów) stosuje się stawkę akcyzy określoną w art. 89 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym.

Organ kontrolny ustalił ponadto, że sprzedaż następowała na podstawie oświadczeń niespełniających warunków określonych w art. 89 ust. 6, 7 i 8 u.p.a. bowiem oświadczenia były wadliwe (nieczytelny podpis, brak numeru dowodu osobistego, brak NIP-u, brak ilości oleju opałowego na oświadczeniu). Organ kontrolny stwierdził też dalsze nieprawidłowości: sprzedaż oleju na cele opałowe następowała z odmierzacza paliw oraz posiadanie oleju miało miejsce w zbiorniku podłączonym do odmierzacza paliw, a więc niezgodnie z art. 89 ust. 4 u.p.a. Podatnik magazynował olej przeznaczony na cele opałowe w zbiorniku zlokalizowanym na stacji paliw - co nie jest zgodne z § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych (...). Sprzedaż oleju na cele opałowe nie spełniała warunków dotyczących barwienia i znakowania.

Powyższe ustalenia kontrolne stanowiły podstawę określenia podatnikowi zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wrzesień 2010 r. w kwocie [...]zł. W wyliczeniu podatku organ uwzględnił całą sprzedaż oleju napędowego przeznaczonego na cele grzewcze, za którą podatnik nie złożył zestawienia oświadczeń ([...] litry), a jako stawkę podatku przyjął kwotę 1.822 zł/ 1.000 litry (w trakcie kontroli pobrano próbkę i opierając się na wynikach analizy laboratoryjnej stwierdzono, że w przedmiotowym zbiorniku w dniu kontroli [...] października 2010r. znajdował się olej napędowy przeznaczony do celów grzewczych o gęstości w temp. 15 st. C, 847,7 kg/m3).

Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ podniósł, że strona nie złożyła w ustawowym terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców oleju opałowego za wrzesień 2010r., co skutkowało ostatecznie utratą prawa do preferencyjnej stawki podatkowej. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska i argumentacji strony w przedmiocie naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności i w tym względzie odniósł się do stanowiska przedstawionego w wyroku TK z 11 lutego 2014 r., sygn. akt P 24/12 oraz orzecznictwa sądów administracyjnych.

Odnosząc się do zarzutu podatnika dotyczącego sprzedaży oleju na cele opałowe za pomocą instalacji pomiarowej na stacji paliw w O. W. , organ odwoławczy wskazał, że postępowanie kontrolne wykazało, że instalacja używana przez podatnika była przeznaczona do tankowania pojazdów silnikowych, natomiast zastrzeżenia podatnika do ustaleń pokontrolnych sprowadzały się jedynie do twierdzeń. Organ odwoławczy uznał też, że przyjęta przez organ I instancji podstawa opodatkowania i stawka podatku akcyzowego była prawidłowa .

Organ II instancji wskazał ponadto, że sporne urządzenie jest odmierzaczem paliw w rozumieniu przepisów – był on przeznaczony do tankowania pojazdów silnikowych, na co organ I instancji przedstawił szereg dowodów, niepodważonych skutecznie przez stronę. Instalacja pomiarowa posiadała zawór pistoletowy, co wynika z ustaleń pokontrolnych, pisma Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar nr [...] Wyposażenie instalacji w zawór kulowy nie zmienia tego, że można było w niej zainstalować zawór pistoletowy. Świadectwa legalizacyjne urządzenia wydano w październiku 2009 i 2011 r i były ważne za okres objętym przedmiotowym postępowaniem podatkowym.

W skardze do WSA w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji z powodu naruszenia:

- art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP,

- art. 120, 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 oraz art. 194 Ordynacji podatkowej

- art. 89 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 88 ust. 4 i ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015r, Sąd zawiesił postępowanie i po wydaniu wyroku przez Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie o sygn. C-418/14, postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z powszechnie obowiązującym prawem.

Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji winna zostać przeprowadzona w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Ocena legalności wydanych w postępowaniu podatkowym decyzji wymiarowych w zakresie podatku akcyzowego dokonywana jest przy tym – co do zasady - według stanu prawnego obowiązującego w dniu powstania obowiązku podatkowego i na podstawie dostarczonych sądowi akt administracyjnych sprawy.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie; jednakże wiele podniesionych w niej zarzutów nie jest zasadnych.

Materialnoprawną podstawę podjętego w ramach kontrolowanej sprawy rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11 ze zm., dalej: "u.p.a.").

Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.p.a. stawki akcyzy na wyroby energetyczne wynoszą dla: - olejów napędowych przeznaczonych do celów opałowych o kodach CN od 2710 19 41 do 2710 19 49, zabarwionych na czerwono i oznaczonych znacznikiem zgodnie z przepisami szczególnymi - 232,00 zł/1.000 litrów (pkt 9) – olejów opałowych o kodach CN od 2710 19 51 do 2710 19 69: a) z których 30 % lub więcej objętościowo destyluje przy 350°C lub których gęstość w temperaturze 15°C jest niższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny, zabarwionych na czerwono i oznaczonych znacznikiem zgodnie z przepisami szczególnymi - 232,00 zł/1.000 litrów, b) pozostałych, niepodlegających obowiązkowi barwienia i znakowania na podstawie przepisów szczególnych - 64,00 zł/1.000 kilogramów (pkt 10) – pozostałych paliw opałowych, w przypadku gdy ich gęstość w temperaturze 15 °C jest niższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny - 232,00 zł/ 1.000 litrów, równa lub wyższa niż 890 kilogramów/metr sześcienny - 64,00 zł/1.000 kilogramów (pkt 15 lit. a). Jednakże zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt. 1 u.p.a. w przypadku użycia wyrobów, o których mowa w ust. 1 pkt 9, 10 i 15, do napędu silników spalinowych, użycia ich, gdy nie spełniają warunków określonych w szczególnych przepisach w zakresie prawidłowego znakowania i barwienia, a także ich posiadania w zbiorniku podłączonym do odmierzacza paliw lub sprzedaży z takiego zbiornika, stosuje się odpowiednio stawkę 1.822,00 zł/1.000 litrów, a w przypadku gdy ich gęstość w temperaturze 15°C jest równa lub wyższa od 890 kilogramów/metr sześcienny - 2.047,00 zł/1.000 kilogramów.

Zgodnie z art. 89 ust. 5 u.p.a. sprzedawca wyrobów akcyzowych, nieobjętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, określonych w ust. 1 pkt 9, 10 i 15 tego artykułu, obowiązany jest w przypadku sprzedaży: 1) osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym, które nie posiadają osobowości prawnej oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą - do uzyskania od nabywcy oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych lub będą sprzedane z przeznaczeniem do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w ust. 1 pkt 9, 10 i 15 (oświadczenie powinno być dołączone do kopii faktury i zawierać dane, o których mowa w art. 89 ust. 6 u.p.a., bądź winno być złożone na wystawionej fakturze stosownie do art. 89 ust. 7 u.p.a.); 2) osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej - do uzyskania od nabywcy oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w ust. 1 pkt 9, 10 i 15; oświadczenie to powinno być załączone do kopii paragonu lub kopii innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy, a w przypadku braku takiej możliwości sprzedawca jest obowiązany wpisać na oświadczeniu numer i datę wystawienia dokumentu potwierdzającego tę sprzedaż (oświadczenie powinno zawierać dane wskazane w art. 89 ust. 8 u.p.a.).

Nadto, sprzedawca wyrobów akcyzowych określonych w art. 89 ust. 1 pkt 9, 10 i 15 u.p.a. sporządza i przekazuje do właściwego naczelnika urzędu celnego, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży, miesięczne zestawienie oświadczeń, o których mowa w ust. 5; oryginały oświadczeń powinny być przechowywane przez sprzedawcę przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zostały sporządzone, i udostępniane w celu kontroli (art. 89 ust. 14 u.p.a.). Miesięczne zestawienie oświadczeń winno zawierać dane wskazane w art. 89 ust. 15 u.p.a.

W przypadku niespełnienia warunków określonych w ust. 5-15, o czym stanowi już art. 89 ust. 16 u.p.a., stosuje się stawkę akcyzy określoną w ust. 4 pkt 1 tego artykułu.

Art. 89 ust. 16 u.p.a. w brzmieniu nadanym na mocy art. 26 pkt 15 lit. b ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1662) wszedł w życie dnia 1 stycznia 2015 roku (art. 41 ustawy nowelizującej), a więc po powstaniu obowiązku podatkowego w przedmiotowej sprawie (wrzesień 2010 roku), lecz także po wydaniu zaskarżonej decyzji organu II instancji (30 czerwca 2014 roku).

Odnosząc się do kwestii powyższej nowelizacji wskazać należy, że za zastosowaniem art. 89 ust. 16 u.p.a. w brzmieniu znowelizowanym, nie przemawia art. 40 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepis art. 89 ust. 16 ustawy zmienianej w art. 26, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.

Wyrażona w ostatnio przywołanej regulacji norma intertemporalna oznacza, że art. 89 ust. 16 u.p.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2015 roku, ma zastosowanie do postępowań znajdujących się w tym dniu w toku, a nie do postępowań, które w tym dniu zostały już zakończone wydaniem ostatecznej decyzji. Zaskarżenie tej decyzji do sądu administracyjnego pozostaje natomiast bez znaczenia dla faktu zakończenia postępowania podatkowego. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że przepis art. 89 ust. 16 u.p.a., do którego znajduje zastosowanie wskazana norma intertemporalna, odnosi się do postępowania przed organami podatkowymi, nie zaś przed sądem administracyjnym, kontrolującym prawidłowość jego zastosowania przez organ administracji publicznej. Stosownie do tego przepisu, w brzemieniu nadanym wskazaną ustawą nowelizacyjną, w przypadku gdy warunki, o których mowa w ust. 5 – 12, nie zostały spełnione i w wyniku postępowania podatkowego, postępowania kontrolnego albo kontroli podatkowej ustalono, że wyroby, o których mowa w ust. 1 pkt 9, 10 i 15 lit. a, nie zostały użyte do celów opałowych lub gdy nie ustalono nabywcy tych wyrobów, stosuje się stawkę akcyzy określoną w ust. 4 pkt 1. Tymczasem to nie sąd administracyjny przeprowadza postępowanie podatkowe (kontrolę podatkową), w toku której miałby zostać ustalony sposób użycia oleju opałowego zakupionego z preferencyjną stawką podatkową. Przemawia to dodatkowo za taką interpretacją art. 40 ustawy nowelizującej, zgodnie z którą przepis ten dotyczy niezakończonego postępowania podatkowego przed organami podatkowymi, a nie postępowania sądowego prowadzonego przez sąd administracyjny (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 958/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tak określonym powyżej porządku normatywnym stwierdzić należy, że obniżona stawka na sprzedaż oleju opałowego, czy też inne wyroby akcyzowe ujęte w art. 89 ust. 1 pkt 9, 10 i 15 u.p.a., stanowiła stawkę o charakterze warunkowym, jako że jej zastosowanie uzależnione jest od sprzedaży tego wyrobu na cele opałowe. Jednocześnie takie przeznaczenie sprzedawanych wyrobów akcyzowych, czyli uzasadniające zastosowanie preferencyjnej stawki akcyzy, niższej niż stawka przewidziana dla paliw sprzedawanych na cele napędowe, dokumentować powinny oświadczenia ich nabywców, do których uzyskania zobowiązany był sprzedawca przy każdej transakcji w sytuacji, gdy zamierzał korzystać z obniżonej stawki podatkowej.

Założeniem ustawodawcy polskiego było, aby składane przez nabywców oświadczenia mogły dowieść, w razie ewentualnej kontroli podatkowej, zasadności sprzedania oleju opałowego ze stawką właściwą dla przeznaczenia i wykorzystania tego oleju na cele, dla których stawka ta została określona (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I GSK 1642/11, CBOSA).

Na gruncie regulacji art. 89 ust. 5 oraz ust. 14 w związku z ust. 16 u.p.a., w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 1 stycznia 2015 r., warunkiem skorzystania z preferencyjnej stawki akcyzy, określonej w art. 89 ust. 1 pkt 9, 10 i 15 u.p.a., było zatem: po pierwsze, uzyskanie od nabywców wyrobów akcyzowych oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych lub będą sprzedane z przeznaczeniem do celów opałowych; po drugie, przekazanie do właściwego naczelnika urzędu celnego, w wyznaczonym terminie, miesięcznego zestawienia tych oświadczeń; po trzecie, przechowywanie oryginałów powyższych oświadczeń, przez sprzedawcę, przez okres 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym zostały sporządzone, i udostępnianie ich w celu kontroli. Niespełnienie któregokolwiek z powyższych warunków implikowało konieczność zastosowania stawki akcyzy określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a.

W ramach kontrolowanej sprawy skarżący bezsprzecznie nie spełnił, względem sprzedaży oleju opałowego, która miała miejsce w miesiącu wrześniu 2010 roku powyższego warunku ustawowego.

Brak miesięcznego zestawienia oświadczeń jak i złożenie ich po ustawowym terminie, zgodnie z art. 89 ust. 16 u.p.a., oznaczał dla organów obu instancji, że sprzedaż oleju opałowego mająca miejsce we wrześniu 2010 roku nie korzystała z obniżonej stawki podatku akcyzowego.

W dacie wydawania decyzji ustawodawca krajowy w sposób czytelny oraz jednoznaczny językowo, celowościowo i systemowo wskazał na warunki określone w art. 89 ust. 5-15 u.p.a., jako równorzędnie istotne dla uzyskania prawa do preferencyjnej stawki akcyzy (zob. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 35/12, CBOSA). Przedstawione rozwiązanie ustawowe było pozytywnie oceniane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, zarówno w kontekście regulacji konstytucyjnych, jak i przepisów prawa wspólnotowego (zob. m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt P 24/12, czy też wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I GSK 704/12, z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 940/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1116/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1361/13, CBOSA).

Wskazać należy jednak, że pomimo powyższych uregulowań ustawowych i orzecznictwa sądowego w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania podatkowego, wskazane w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. – orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE wywiera bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji.

Dokonując wykładni art. 89 ust. 14 w związku z art. 89 ust. 16 u.p.a. należy bowiem przypomnieć, że wobec przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej na podstawie Traktatu Akcesyjnego, prawo wspólnotowe stało się od tej daty częścią porządku prawnego obowiązującego w Polsce. Zgodnie z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dyrektywa wiąże państwa członkowskie, do których jest skierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawiając państwom członkowskim swobodę wyboru formy i środków. Na podstawie art. 267 lit. b Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.2004.90.864/2) Trybunał Sprawiedliwości UE właściwy jest do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne wspólnoty. Niewątpliwie aktem takim są także dyrektywy unijne. Interpretując prawo krajowe sąd krajowy zobowiązany jest dokonać tej interpretacji z uwzględnieniem regulacji wspólnotowej. Istnieje więc w takiej sytuacji obowiązek dokonania wykładni przepisów krajowych w zgodzie z regulacjami wspólnotowymi w tym zakresie.

Zagadnienie zgodności przepisów prawa krajowego nakładającego na sprzedawców paliw obowiązek złożenia w wyznaczonym terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców, według których nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, oraz przewidującego, w przypadku braku złożenia takiego zestawienia w wyznaczonym terminie stosowanie do sprzedanego paliwa stawki podatku akcyzowego przewidzianej dla paliw silnikowych, na skutek pytania prejudycjalnego wystosowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 562/14) stało się przedmiotem badania przez TSUE.

W wyroku z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie o sygn. C-418/14 Trybunał nie zakwestionował samej zasady nałożenia na sprzedawców paliw obowiązku składania zestawień oświadczeń, podkreślił jednak wynikającą z ogólnej systematyki jak i celu dyrektywy 2003/96 zasadę opodatkowania wyrobów energetycznych zgodnie z ich faktycznym przeznaczeniem. Trybunał wskazał, że zarówno ogólna systematyka, jak i cel dyrektywy 2003/96 opierają się na zasadzie, według której produkty energetyczne są opodatkowane zgodnie z ich faktycznym wykorzystaniem.

TS UE postawił tezę, że dyrektywa 2003/96 oraz zasada proporcjonalności nie sprzeciwiają się przepisom krajowym, na podstawie których sprzedawcy paliw są zobowiązani do złożenia w wyznaczonym terminie miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców, według których nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, natomiast sprzeciwiają się one przepisom krajowym, na mocy których, w braku złożenia takiego zestawienia w wyznaczonym terminie, do sprzedanego paliwa stosowana jest stawka podatku akcyzowego przewidziana dla paliw silnikowych, podczas gdy zostało stwierdzone, że przeznaczenie tego produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości.

W rozpoznawanej sprawie zastosowano stawkę podatku akcyzowego przewidzianą dla paliw silnikowych z uwagi na brak złożenia w terminie za wrzesień 2010r. miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców oleju opałowego.

Ponadto, organy obydwu instancji wskazały wobec kilku oświadczeń nabywców oleju przeznaczonego do celów opałowych braki formalnoprawne oświadczeń. Dodatkowo stwierdzono inne nieprawidłowości przy sprzedaży oleju przeznaczonego do celów opałowych jak jego sprzedaż z odmierzacza paliw i jego posiadanie w zbiorniku podłączonym do odmierzacza paliw, magazynowanie oleju opałowego w zbiorniku zlokalizowanym na stacji paliw i niezachowanie warunków dotyczących znakowania i barwienia.

W odniesieniu do braku miesięcznych zestawień oraz braków formalnoprawnych oświadczeń nabywców oleju na cele opałowe, należy odnieść się do wyroku TS UE.

Wynikająca z wyroku Trybunału niezgodność normy prawa krajowego (art. 89 ust. 16 u.p.a.) z prawem wspólnotowym jako naruszająca zasady proporcjonalności oraz ogólnej systematyki i celu dyrektywy 2003/96, posiada charakter uniwersalny, dotyczy także przewidzianej tym przepisem możliwości zastosowania stawki podatku akcyzowego przewidzianej dla paliw silnikowych w przypadku niespełnienia warunków określonych w art. 89 ust. 14 u.p.a. Zasada pierwszeństwa prawa unijnego polega na pierwszeństwie jego stosowania, a nie obowiązywania. Pierwszeństwo zapewnia się przez odmowę zastosowania kolidującej normy krajowej w danym stanie faktycznym, nie przez uprzednie uchylenie w trybie uchwałodawczym albo w trybie konstytucyjnym (por. wyrok TS z 9 marca 1978 r. w sprawie 106/77).

Reasumując, wobec stwierdzenia przez TSUE, że interpretacja unormowania przewidzianego w art. 89 ust. 16 u.p.a. powinna być zgodna z ogólną systematyką jak i celem dyrektywy 2003/96 oraz zasadą proporcjonalności, kierując się zasadą pierwszeństwa prawa unijnego należało zastosować ten przepis zgodnie z wytycznymi wynikającymi z powyższego orzeczenia TS UE, uwzględniającymi m.in. wykładnię celowościową.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej powinien uwzględnić powyższe rozważania i jeżeli stwierdzi, że przeznaczenie produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości winien rozważyć odstąpienie od zastosowania podwyższonej stawki podatkowej. W tym celu należy rozważyć m. in. dokonanie uzupełniającego postępowania dowodowego, m. in. o przesłuchanie nabywców wyrobów z zakwestionowanych oświadczeń.

Biorąc pod uwagę powyżej stwierdzone naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia prawa będące podstawą do wznowienia postępowania stwierdzono konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany zbadać, czy przeznaczenie produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości, niezależnie od braków w zakresie oświadczeń nabywców oleju.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy podatkowe powinny uwzględnić treść wytycznych z powoływanego powyżej wyroku TS UE (sygn. akt C - 418/14).

W kwestii odmierzacza paliw wskazać należy natomiast, że organy obu instancji stwierdziły, iż sporne urządzenie jest odmierzaczem paliw w rozumieniu przepisów ustawy o podatku akcyzowym. Odmierzacz ten - zdaniem organów – był przeznaczony do tankowania pojazdów silnikowych, na co wskazywać miał szereg dowodów, niepodważonych dowodowo skutecznie przez stronę w toku prowadzonego postępowania. Organ II instancji wskazał, że instalacja pomiarowa posiadała zawór pistoletowy, co wynika z ustaleń pokontrolnych, pisma Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar nr [...] Wyposażenie instalacji w zawór kulowy, jak wskazał organ, nie zmienia tego, że można było w niej zainstalować zawór pistoletowy. Świadectwa legalizacyjne urządzenia wydano w październiku 2009 i 2011 r. i były ważne za okres objętym przedmiotowym postępowaniem podatkowym.

Organ I instancji odwoływał się przy tym w ramach swojego postępowania do wyników postępowania karnego. Uprawienie to wynika wprost z art. 181 ustawy – Ordynacja podatkowa.

Sąd wskazuje jednak, że w aktach administracyjnych sprawy nie ma jakichkolwiek dowodów – dokumentów dotyczących instalacji – odmierzacza paliw, co uniemożliwia praktycznie dokonanie kontroli legalności decyzji we wskazanym zakresie. W aktach nie ma m. in. ustaleń pokontrolnych z dnia [...] października 2010 r., pisma Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar nr [...] Nie ma też świadectw legalizacyjnych spornego urządzenia.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać uzupełnienia akt administracyjnych o powyższy materiał dowodowy oraz o inne dokumenty mające uzasadniać stanowisko organu co do charakteru spornego urządzenia, które powoływane są w treści uzasadnień obu decyzji. Jest to o tyle konieczne, że strona skarżąca kwestionowała powyższe ustalenia organów wskazując na inne dowody mające potwierdzić istnienie od początku prowadzonej przez siebie działalności instalacji pomiarowej oleju opałowego posiadającej zawór kulowy. Sąd zauważa, że aby móc dokonać oceny prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, Sąd winien dysponować całym materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania podatkowego. Organ odwoławczy ma obowiązek ponownie rozpatrzyć sprawę i dokonać oceny zgromadzonego w toku postępowania pierwszoinstancyjnego materiału dowodowego a także obowiązek ustosunkowania się do wniesionych w odwołaniu zarzutów. Tak więc aby tego dokonać, niewątpliwie należy zbadać i ocenić materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Tymczasem w aktach administracyjnych przekazanych tutejszemu Sądowi wraz ze skargą brak jest dokumentacji, na której oparto zaskarżoną decyzję, jej rozstrzygnięcie, a nawet brak jest wniesionego od decyzji I instancji, odwołania.

W powyższej sytuacji nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania ponownie analizował sprawę i dokonał jej oceny, skoro dysponował jedynie szczątkowym materiałem tj. wydanymi przez organ I instancji wezwaniami, postanowieniami i decyzją oraz oświadczeniem M. Z. i pismem Służby Celnej, Referat Akcyzy i Gier z [...] sierpnia 2012r. kierowanym do Izby Celnej w P. zawierającym streszczenie wniesionego przez skarżącego odwołania i ustosunkowanie się do zgłoszonych w nim zarzutów. Organ odwoławczy dysponował jedynie aktami administracyjnymi zawierającymi dokumentację, która została wraz ze skargą przekazana Sądowi.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c P.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji (punkt I sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. 2011.31.153) (pkt II sentencji wyroku).