Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 368/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w C. z dnia 2 lutego 2022 r. nr SS.412.4122.2.2022 w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w C. na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnianie

Zaskarżoną decyzją z 2 lutego 2022 r., nr [...], Rektor Uniwersytetu [...] w C. (dalej jako organ) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z 14 grudnia 2021 r. w sprawie skreślenia M. R. (dalej jako strona, skarżąca, studentka) z listy studentów czwartego semestru studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku [...].

Organ po raz pierwszy rozpoznając sprawę jako podstawę prawną decyzji z 14 grudnia 2021 r. powołał art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 478) w zw. z art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej jako kpa). W uzasadnieniu podał, że strona 30 stycznia 2020 r. złożyła wniosek o udzielenie urlopu, w którym wnioskowała o konkretny termin tego urlopu podając, cyt: "Spodziewany niedługo termin porodu może kolidować z zimową sesją egzaminacyjną, w związku z czym proszę o udzielenie urlopu do dnia porodu zgodnie z § 27 ust. 4 pkt a Regulaminu Studiów [...]. Ponadto proszę o udzielenie rocznego urlopu obejmującego semestr letni 2019/2020 oraz semestr zimowy 2020/2021 zgodnie z § 27 ust. 4 pkt b Regulaminu Studiów [...]". Organ podał, że udzielony zgodnie z wnioskiem urlop skończył się 28 lutego 2021 r. zgodnie z organizacją roku akademickiego. Studentka do daty wydania decyzji nie przedstawiła zaświadczenia potwierdzającego datę urodzenia dziecka. Nie dopełniła również obowiązku zgłoszenia się do dziekanatu po zakończeniu urlopu. Strona podjęła reakcję dopiero w momencie otrzymania informacji o wszczęciu postępowania mającego na celu skreślenie z listy studentów, tj. 10 listopada 2021 r. Oznacza to zdaniem organu, że gdyby nie wszczęcie postępowania, nadal pozostawałaby bierna. Dodatkowo w złożonym piśmie wnioskowała o kolejny urlop nie dołączając żadnych dokumentów potwierdzających fakt wskazane we wniosku.

W związku z tym organ podjął decyzję o skreśleniu strony z listy studentów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wniosła o udzielenie jej urlopu w związku z ciążą i rodzicielstwem oraz o uchylenie decyzji o skreśleniu z listy studentów.

Uzasadniając wniosek podała, że w piśmie z 17 listopada 2021 r. wyjaśniła, iż pozostawała w mylnym przekonaniu o udzieleniu jej wcześniejszego rocznego urlopu w związku z narodzinami [...] liczonego od daty urodzenia, tj. 1 marca 2020 r. W jej ocenie urlop skończył się 1 marca 2021 r., zatem w czasie trwania już kolejnego semestru, co z kolei uzasadniało jego przedłużenie do zakończenia semestru letniego, tj. do 30 września 2021 r.

Studentka przekonana o braku obowiązku uczestnictwa w zajęcia semestru letniego, legitymując się stosowną zgodą Dziekana, podjęła jednak starania o nadrobienie braków, wzięła udział z niektórych zajęciach w ramach pracowni dyplomowej. Z uwagi na obowiązki rodzicielskie, obciążenie pracą, utrudnienia związane z COVID-19, nie uzyskała wpisów w indeksie.

Wskazała nadto, że niezaliczenie semestru w terminie stanowi przesłankę fakultatywną skreślenia z listy studentów. Podkreśliła chęć dalszego studiowania oraz przedstawiła swoje doświadczenie zdobyte za granicą w ramach programu Erasmus+.

Podniosła również, że udzielenie jej kolejnego urlopu pozwoliłoby na wstrzymanie procedury skreślenia i umożliwiło zaliczenie programu w późniejszym, bardziej dogodnym czasie. Co więcej, skreślenie z listy studentów nie mogło nastąpić przed rozpoznaniem wniosku o urlop z powodu ciąży. Wniosek ten nie wymagał udokumentowania, choć skarżąca stosowne zaświadczenie miała przedłożyć Dziekanowi. Dopiero wniosek o roczny urlop wymaga stosownego udokumentowania. Świadczy to o maksymalnym uproszczeniu procedury udzielenia urlopu studentce w ciąży. Podkreśliła, że wniosek o urlop został złożony w czasie, kiedy jeszcze była pełnoprawną studentką Uczelni.

Zarzuciła, że bez odzewu pozostały jej prośby o zdalne spotkanie z władzami Uczelni, podczas którego mogłaby wyjaśnić swoją sytuację.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączyła akt urodzenia dziecka 1 marca 2020 r. oraz zaświadczenie o ciąży opatrzone datą 7 grudnia 2021 r.

W podstawie prawnej decyzji organu z 2 lutego 2022 r. wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor wskazał art. 108 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 104, art. 107, art. 127 § 3, art. 138 § 1 kpa.

Uzasadniając decyzję po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor podał, że pierwszy urlop roczny z tytułu urodzenia dziecka skończył się 28 lutego 2021 r. wraz z końcem semestru zimowego. W celu kontynuowania tego urlopu studentka winna przedłożyć stosowny wniosek, czego nie uczyniła. Tak czy inaczej urlop ten nie mógł być kontynuowany, gdyż strona wykorzystała jego maksymalny wymiar.

Kolejny wniosek o urlop z 17 listopada 2021 r. nie został udokumentowany, choć taki obowiązek istniał.

Rektor wskazał ponadto, że strona nie zaliczyła brakujących semestrów I-IV, choć studia realizuje od roku akademickiego 2015/2016. Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce i wskazał, że studenta skreśla się z listy studentów w przypadku braku postępów w nauce. Skoro studentka nie zaliczyła żadnego z wymaganych przedmiotów, to nie osiągnęła wymaganych efektów nie osiągnęła wymaganych postępów w nauce.

W skardze do tutejszego Sądu skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 86 zd1 kpa poprzez

a). brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wybiórcze traktowanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, niedokonanie rzetelnej analizy dowodów w zakresie istotnym z punktu widzenia przedmiotu sprawy, w tym w szczególności zignorowanie przez Organ decyzyjny pierwszej instancji (dr bab. prof. [...] J. J., Prodziekan Wydziału [...] ds. studenckich) i Organu decyzyjnego drugiej instancji (dr hab. prof. [...] J. W., Prorektor [...] ds. Studenckich) przedstawionych okoliczności sprawy, wniosków o złożenie dodatkowych wyjaśnień i uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, a także oparcie decyzji w całości o dokumenty znajdujące się w teczce osobowej w sytuacji zaistniałą rozbieżność pomiędzy jej zawartością a stanem faktycznym przywołanym przez skarżącą

b). przekroczenie swobody oceny dowodów, skutkujące ich dowolną oceną nieuwzględniającą zasad logiki i doświadczenia życiowego, w tym deprecjonowanie wartości dowodowej części materiału dowodowego, bez podania dostatecznego uzasadnienia, w tym przez brak uwzględnienia zaświadczenia lekarskiego, listy zaliczonych przedmiotów i umowy stażowej Erasmus+, prowadzącą do błędnych ustaleń faktycznych, przejawiającą się między innymi nieuwzględnieniem przez Organy decyzyjne pierwszej i drugiej instancji dowodów wskazujących na: obecną ciążę skarżącej, zaliczenie dwóch semestrów indywidualnego programu studiów, uzyskanie 23 punktów ECTS jako efektu stażu Erasmus+;

c). błędne ustalenia faktyczne nieznajdujące oparcia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności w zakresie, ustalenia, że: skarżąca nie ma prawa starać się o urlop rodzicielski, skarżąca nie uzyskała zaliczenia semestrów 1, 2, 3 i 4 studiów, skarżąca nie zaliczyła 2 semestrów indywidulanego programu studiów, skarżąca nie uzyskała zaliczeń na podstawie stażu Erasmus+, skarżąca nie uzyskała zaliczenia żadnego przedmiotu w 4 semestrze, skarżąca nie uzyskała żadnych efektów uczenia się,

d). odmowę uwzględnienia złożonego przez skarżąca w toku postępowania wniosku przeprowadzenie dowodów z przesłuchania, w sposób nieuzasadniony w sytuacji, gdy dowody dotyczyły wykazania okoliczności istotnych dla sprawy interesu skarżącej, a Organ decyzyjny w pierwszej i drugiej instancji przyjął za podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji fakty przeciwne,

e). niedochowanie obowiązków dochodzenia przez organ odwoławczy do prawdy obiektywnej, w tym niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz okoliczności faktyczno-prawnych i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez uznanie deklaracji o obecnej ciąży za fałszywą, brak weryfikacji dokumentów zawartych w teczce osobowej, gdy stały one w sprzeczności z okolicznościami przedstawionymi przez skarżącą, brak przesłuchania skarżącej i uniemożliwienie mu uzupełnienia materiału dowodowego, oraz brak uzyskania opinii opiekunów naukowych;

2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 8 kpa poprzez

a). naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władz Uczelni przejawiające się w tym, że Organ decyzyjny w pierwszej i drugiej instancji, prowadził postępowanie w taki sposób, że wywołało to dla skarżącej negatywne skutki w zakresie prawa materialnego przejawiające brakiem możliwości skorzystania z uprawnień studenta do uzyskania urlopu od zajęć, oraz brakiem rozpatrzenia jego wniosku o uznanie efektów uczenia się uzyskanych podczas indywidulanego programu studiów, wywierających bezpośredni i istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego,

b). naruszenie zasady prawdy obiektywnej przejawiające się w przyjęciu, że obecna ciąża nie zachodzi, skarżąca nie uzyskała zaliczenia semestrów 1,2, 3 i 4 studiów, nie odbyła dwóch semestrów indywidulanego programu studiów, nie uzyskała zaliczeń na podstawie stażu Erasmus+, skarżąca nie uzyskała zaliczenia żadnego przedmiotu w 4 semestrze oraz nie uzyskała żadnych efektów uczenia się podczas gdy obecna ciąża została potwierdzona lekarsko, skarżąca zaliczyła warunkowo pierwszy rok studiów, nigdy nie uczestniczyła w sesji egzaminacyjnej 3 semestru, zaliczyła dwa semestry indywidualnego programu studiów, powinna uzyskać uznanie 23 punkty ECTS na podstawie efektów stażu Erasmus+ i zaliczyć na tej podstawie połowę przedmiotów w 4 semestrze, podczas gdy o zaliczenie dwóch pozostałych przedmiotów 4 semestru starała się zgodnie z nierozpatrzonym wnioskiem z 17.11.2021 r. na postawie uznania przedmiotów zaliczonych podczas indywidualnego programu studiów, uzyskała efekty uczenia się przekładające się na dorobek artystyczny deklarowany przez Wydział [...] podczas ewaluacji uczelni wyższych w okresie 2017-2021 - a tym samym, oparcie decyzji przynajmniej częściowo na fałszywych przesłankach,

c). naruszenie zasady oficjalności postępowania dowodowego i zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające się brakiem logicznej oceny całego zebranego materiału dowodowego, wyrażające się w przyjęciu, iż okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają, że nie zachodzą okoliczności uprawniające do starania się o urlop do dnia porodu, a w trakcie semestru letniego w sposób zawiniony skarżąca nie dopełniła studenckiego obowiązku dotyczącego zaliczenia roku w terminie, skarżąca nie wykazała żadnej aktywności naukowej i artystycznej w 4 semestrze studiów, podczas gdy skarżąca jest w ciąży od września 2021 r., niedopełnienie obowiązku zaliczenia semestru w terminie wynikał z błędnego przekonania skarżącej o przebywaniu w semestrze letnim 2020/2021 na urlopie rodzicielskim w związku z narodzinami pierwszego dziecka, skarżąca wykazała działalność artystyczną uznaną przez rodzimy Wydział [...] za istotną w kontekście dorobku deklarowanego w ewaluacji uczelni wyższych, uzyskała prawo do uznania 23 punktów ECTS na podstawie stażu Erasmus+, w tym do zaliczenia połowy przedmiotów w 4 semestrze studiów, w szczególności Organ decyzyjny dokonał błędnych ustaleń faktycznych w zakresie tego, że okoliczność ciąży nie zachodzi, skarżąca nie uzyskał żadnych zaliczeń a jej teczka osobowa odzwierciedla wszystkie przeszłe zdarzenia i zawierała komplet dokumentów;

3. naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie o skreśleniu skarżącej z listy studentów, w sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy rozstrzygnięcie takie nosi znamiona decyzji dowolnej, w ramach której Organ przekroczył warunki uznania administracyjnego arbitralnie rozstrzygając sprawę i naruszając interes społeczny i słuszny interes skarżącej;

4. naruszenie przepisu art. 7a §1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie na korzyść skarżącej, w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było skreślenie skarżącej z listy studentów, a zatem odebranie mu praw studenta, wątpliwości co do treści przepisu art. 108 ust. 2 pkt 3), w związku z art. 85 ust. 1 pkt 1) oraz art. 85 ust 2 pkt 2) ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo szkolnictwie wyższym i nauce w związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o przyznanie jej urlopu od zajęć, wnioskiem o uznanie efektów uczenia się uzyskanych podczas indywidulanego programu studiów oraz deklaracji Wydziału [...] o uznaniu efektów uczenia się uzyskanych podczas stażu Erasmus+;

5. naruszenie przepisu art. 8 §1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władz Uczelni, zwłaszcza poprzez nierozpoznanie złożonych przez skarżącą wniosków o udzielenie urlopu od zajęć i o uznanie przedmiotów zaliczonych w ramach indywidualnego programu studiów, oraz przyjęcie w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy całkiem innej podstawy, to jest stwierdzenia braku postępów w nauce zgodnie z §24 ust. 4 pkt f) Regulaminu studiów [...], niż miało to miejsce w postępowaniu przed Organem decyzyjnych pierwszej instancji, gdzie przywoływano jedynie okoliczność nieuzyskania zaliczenia roku w terminie zgodnie z §24 ust. 4 pkt 3) Regulaminu studiów [...];

6. naruszenie przepisu art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie skarżącej należytych wyczerpujących informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych związanych z prowadzonym postępowaniem o skreślenie jej z listy studentów, w tym co do wpływu złożonego przez nią wniosku o udzielenie urlopu od zajęć na tok postępowania administracyjnego, listy wymaganych dokumentów, a także informacji dotyczących statusu rozpoznania jego wniosku urlopowego, wniosku o uznanie efektów uczenia się oraz wniosku o przyznanie dodatkowego terminu na rozliczenie 4 semestru studiów;

7. naruszenie przepisu art. 10 §1 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału skarżącej w postępowaniu na każdym jego stadium, zarówno w pierwszej instancji jak i w drugiej instancji, gdzie skarżąca nie miała pełnej możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, ani możliwości uzupełnienia materiału dowodowego, a także w postępowaniu w drugiej instancji, gdzie w tym nie miał świadomości, że postępowanie dotyczy również stwierdzenia braku postępów w nauce, a jej teczka osobowa nie jest kompletna, mimo zapewnień Kierowniczki Dziekanatu Wydziału [...] o jej prowadzeniu zgodnie wymogami ministerialnymi, która nie zawierała pełnego materiału odzwierciedlającego przebieg procesu dydaktycznego i stanu zaliczenia poszczególnych zajęć, a zwłaszcza nie zawierała informacji o odbytym indywidualnym programie studiów i uzyskanym wówczas zaliczeniu dwóch semestrów studiów, ani nie zawierała informacji o uznaniu 23 punktów ECTS co do uznania których Wydział zobowiązał się w umowie stażowej Erasmus+ skarżącej;

8. naruszenie przepisu art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 §1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie decyzji przez Organ decyzyjny pierwszej i drugiej instancji, w szczególności brak wskazania jakimi motywami kierowano się uznając, że nie zachodzą okoliczności umożliwiające odstąpienie od decyzji o skreśleniu z listy studentów, brak pełnego ustosunkowania się do okoliczności przedstawionych przez skarżącą, zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i pism wnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, w tym zwłaszcza brak uzasadnienia w zakresie braku rozpatrzenia wniosku o udzielenie urlopu od zajęć oraz wniosku o uznanie efektów uczenia się uzyskanych podczas indywidulanego programu studiów, niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji w zakresie wskazania faktów, na których oparto ustalenie, że skarżąca nie ma prawa do urlopu, nie uzyskała zaliczenia żadnego semestru studiów i nie uzyskał efektów uczenia się, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez Rektora zasad ogólnych postępowania administracyjnego;

9. naruszenie przepisu art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji również w oparciu o przesłankę z art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z §24 ust. 4 pkt 2 Regulaminu studiów [...], to jest przesłankę braku postępów w nauce, podczas gdy z zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w dniu 03 listopada 2021 r. wynika, że postępowanie zostało wszczęte "z powodu niezaliczenio roku w terminie", a zatem dotyczyło ono przesłanki nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie - art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce"], a nie przesłanki stwierdzenia braku postępów w nauce, która po zakończeniu semestru jest irrelewantna zgodnie z §24 ust. 6 Regulaminu studiów [...] ponieważ dotyczy okoliczności występujących podczas trwania semestru, a mogących skutkować brakiem jego zaliczenia;

10. naruszenie przepisu art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 86 zd. 1 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu żądania skarżącej o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony dla wyjaśnienia istotnych dla sprawy faktów dotyczących obecnej ciąży, stanu zaliczeń semestru 4 oraz efektów uczenia się uzyskanych podczas indywidualnego programu studiów i stażu Erasmus+;

11. naruszenie przepisu art. 79 § 1 k.p.a. polegające na niewezwaniu skarżącej do uzupełnienia wniosku o urlop o lekarskie zaświadczenie o ciąży, co bezpośrednio doprowadziło do nieuwzględnienia wniosku urlopowego i wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów;

12. naruszenie przepisu art. 81a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie na korzyść skarżącej, w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było skreślenie skarżącej z listy studentów, a zatem odebranie jej praw studenta, niedających się usunąć wątpliwości, co do stanu faktycznego, co do złożenia przez nią indeksu w Dziekanacie Wydziału [...] po uzyskaniu zaliczeń wszystkich przedmiotów podczas realizacji dwóch semestrów indywidulanego programu studiów oraz okoliczności zobowiązania Wydziału [...] do uznania 23 punktów ECTS na podstawie efektów stażu Erasmus+, w tym dwóch przedmiotów 4 semestru studiów, co wynikało z zakończenia stosunku pracy pracowniczki Dziekanatu Wydziału [...] oraz koordynatorki programu Erasmus+ zatrudnionych w [...] odpowiednim okresie;

13. naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zawieszenie przez Organ decyzyjny pierwszej i drugiej instancji postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów do czasu rozstrzygnięcia przez właściwe organy Uczelni wniosku skarżącej o uznanie przedmiotów zaliczonych w ramach indywidualnego programu studiów (co w razie uwzględnienia wniosku miałoby wpływ na ocenę przesłanki nieuzyskania zaliczenia semestru) oraz wniosku o udzielenie urlopu od zajęć (bowiem w razie udzielenia skarżącej urlopu od zajęć przedłużeniu uległby termin rozliczenia semestru), a więc w sytuacji gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia wskazanych wyżej zagadnień wstępnych przez inne organy Uczelni;

14. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Rektora wydanej w pierwszej instancji (niewyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 §1 k.p.a. w zw. z art. 40 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie decyzji Rektora wydanej w pierwszej instancji w całości oraz nieumorzenie postępowania administracyjnego w całości, podczas gdy decyzja organu pierwszej instancji winna zostać uchylona w całości z uwagi na nierozstrzygnięcie poprawnie złożonych wniosku o urlop od zajęć, wniosku o uznanie efektów uczenia się uzyskanych podczas indywidualnego programu studiów oraz wyznaczenie dodatkowego terminu rozliczenia semestru letniego 2020/2021, a także ze względu na naruszenie przepisów procesowych: , a samo postępowanie administracyjne w przedmiocie skreślenia skarżącej z listy studentów umorzone;

15. naruszenie przepisu art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (oraz §24 ust 4 pkt 3) Regulaminu studiów [...]) poprzez błędną wykładnię pojęcia "zaliczenie roku w terminie" stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania o skreślenie z listy studentów w sytuacji, gdy niezaliczony został jedynie semestr 4, a rozliczenie semestru 3 nie było do tej pory wymagane ze względu na wcześniejszy urlop rodzicielski, w związku z czym prawidłową podstawą wszczęcia postępowania o skreślenie z listy studentów mogło być jedynie niezaliczenie semestru w terminie;

16. naruszenie przepisu art. 108 ust. 2 pkt 2) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (oraz §24 ust 4 pkt 2) Regulaminu studiów [...]), poprzez ich niewłaściwe uznanie zaistnienia "braku postępów w nauce" stanowiącego drugą podstawę prawną decyzji ostatecznej oraz próbę uzasadnienia okoliczności skreślenia z listy studentów, rozumianej jako uzyskanie zaliczenia niewielkiej ilości przedmiotów i punktów ECTS, a także uzyskanie warunkowego zaliczenia pierwszego roku studiów, podczas gdy, zgodnie z §24 ust 6 Regulaminu studiów [...] "brak postępów w nauce dziekan stwierdza na podstawie dokumentacji przebiegu studiów - jeżeli student nie zaliczył efektów uczenia się wymaganych programem studiów i gdy stopień realizacji programu studiów wyklucza zaliczenie semestru" czyli ta przesłanka dotyczy okresu trwania semestru i ryzyka niezaliczenia określonych przedmiotów, podczas gdy semestr uległ już zakończeniu, a przedmioty nie zostały zaliczone, co prowadzi do podwójnego nieuprawnionego rozpatrzenia tych samych okoliczności;

17. naruszenie przepisu art. 108 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 85 ust 2 pkt 2) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, (oraz §27 ust 2 Regulaminu studiów [...]), poprzez nierozpatrzenie wniosku o udzielenie urlopu od zajęć złożonego przez studentkę w ciąży, którego to wniosku, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie można rozstrzygnąć negatywnie, co doprowadziło do podjęcia decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów;

18. naruszenie przepisu art. 108 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 85 ust 1 pkt 1) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, (oraz §7 ust 1 pkt 18) Regulaminu studiów [...]), poprzez nierozpatrzenie wniosku o uznanie efektów uczenia się uzyskanych podczas indywidualnego programu studiów w roku akademickim 2016/2017, oraz niewykonania przez Wydział [...] zobowiązania uznania 23 punktów ECTS w wyniku efektów stażu Erasmus+ w roku akademickim 2018/2019, co łącznie doprowadziłoby do uzyskania przez skarżącą kompletu zaliczeń w semestrze 4, a zatem skutkowałoby umorzeniem postępowania o skreślenie z listy studentów z uwagi na jego bezprzedmiotowość sprawy w nowych okolicznościach, co doprowadziło do podjęcia decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Wniosła nadto o przeprowadzenie przez Sąd dowodów uzupełniających ze wskazanych poniżej dokumentów, dla wyjaśnienia przywołanych poniżej przez skarżącej istotnych wątpliwości, przy czym przeprowadzenie tych uzupełniających dowodów nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie:

- zaświadczenia lekarskiego o trwającej ciąży dla wykazania faktu ciąży, przywołanego we wniosku urlopowym skarżącej z 17 listopada 2021 r.;

- odpisów fragmentów indeksu skarżącej dokumentujących zaliczenie wszystkich przedmiotów z dwóch semestrów studiów w ramach indywidualnego programu studiów w roku akademickim 2016/2017 dla wykazania faktu uzyskania zaliczenia przez niego dwóch semestrów studiów oraz uprawnienia do starania się o uznanie tych przedmiotów zgodnie z jego wnioskiem z 17 listopada 2021 r;

- umowy stażowej Erasmus+ dla wykazania faktu zobowiązania Wydziału [...] do uznania 23 punktów ECTS po odbyciu tego stażu przez skarżącą;

- treści poddania o udzielenie indywidualnego programu studiów dla wykazania faktu starania skarżącej dla uzyskania indywidualnego programu studiów;

- wyjaśnień złożonych przez skarżącej w roku akademickim 2017/2018, które zostały uznane przez Wydział [...] za zgodne z prawdą dla wykazania faktu, że Wydział respektował założenia indywidualnego programu studiów realizowanego przez skarżącej w poprzedzającym roku akademickim;

- korespondencji e-mail z Prodziekanem WS [...] ds. studenckich dr. hab. prof. [...] J. J. z jesieni 2021 r. dla wykazania faktu starań skarżącej o możliwość złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ustosunkowując się obszernie do przedstawionej w skardze argumentacji.

Jeszcze przed rozprawą strona jak i jej pełnomocnik złożyli pisma procesowe stanowiące replikę na złożoną odpowiedź na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Zgodnie z art. 108 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Ustawodawca rozróżnił zatem sytuacje, w których następuje obligatoryjne skreślenie studenta z listy studentów od tych, w których organ może skreślenia dokonać. Niemniej istotne jest to, że skreślenie następuje w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu przyjęcie przez ustawodawcę w art. 108 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, że skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej prowadzi do wniosku, że odstąpił od wcześniej stosowanej zasady odpowiedniego stosowana w tych sprawach kpa na rzecz stosowania przepisów kpa wprost (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt 4974/21). Decyzja winna zatem zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej i uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 4 i 6 kpa). Tylko wtedy, gdy decyzja odpowiada tym wymogom możliwe jest poznanie toku rozumowania organu. Tym wymogom decyzja organu nie odpowiada.

Rektor po raz pierwszy rozpoznając sprawę jako podstawę skreślenia z listy studentów powołał art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, tj. nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wskazał na datę zakończenia urlopu 28 lutego 2021 r. i podał, że studentka po jego zakończeniu nie przedstawiła zaświadczenia o urodzeniu dziecka, ani też nie zgłosiła się do dziekanatu celem wyrażenia gotowości kontynuowania studiów.

Po raz drugi rozpoznając sprawę Rektor nie powołał już w swojej decyzji tej samej podstawy prawnej art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, leczy odwołał się do podstawy z ust. 1 pkt 3 tej ustawy – niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. W uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił przyczyn, dla których zmienił podstawę prawną skreślenia z listy studentów. Podstawy te zaś się różnią – w pierwszym przypadku chodzi o nieuzyskanie zaliczenia semestru i jest to podstawa fakultatywna skreślenia, w drugim zaś chodzi o nieprzedłożenie pracy dyplomowej i jest to przesłanka obligatoryjna. Co więcej Rektor nie wyjaśnił w uzasadnieniu czy strona była zobowiązana do złożenia pracy dyplomowej i kiedy upływał termin przedłożenia tej pracy. Jeżeli zatem Rektor dostrzegł podstawę do obligatoryjnego skreślenia skarżącej z listy studentów wobec nieprzedłożenia w terminie pracy dyplomowej, to winien te okoliczności należycie wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji.

Dalej odnośnie wątku urlopu strony Rektor w uzasadnieniu decyzji z 2 lutego 2022 r. wskazał, że urlop nie mógłby zostać przedłużony, ponieważ strona wykorzystała maksymalny czas jego trwania. Zgodnie jednak z art. 85 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, urlopu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 (urlopów od zajęć oraz urlopów od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się określonych w programie studiów), dla studentki w ciąży udziela się na okres do dnia urodzenia dziecka, zaś studenta będącego rodzicem udziela się na okres do 1 roku - z tym że jeżeli koniec urlopu przypada w trakcie semestru, urlop może być przedłużony do końca tego semestru. Oznacza to, że co do zasady urlop może być udzielony na okres dłuższy niż rok wtedy, gdy koniec rocznego urlopu studentki przypada w trakcie trwania semestru.

Owszem, może pewne wątpliwości budzić zachowanie studentki, która do wniosku o udzieleni urlopu w styczniu 2020 r. nie dołączyła dokumentów potwierdzających konieczność udzielenia jej urlopu. Jednak urlop został jej udzielony mimo braku tych dokumentów. Skoro organ uznał, że wniosek o urlop jest zasadny, to nie może później wywodzić, że nie był on udokumentowany.

W dalszej części uzasadnienia decyzji z 2 lutego 2022 r. organ powołuje jeszcze jedną przesłankę skreślenia strony z listy studentów, a mianowicie stwierdzenie braku postępów w nauce – art. 108 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, która również jest przesłanką fakultatywną. Organ uzasadniając ten wątek ograniczył się do stwierdzenia, że studentka nie zaliczyła żadnego z czterech semestrów studiów.

Analizując to stwierdzenie wraz ze znajdującymi się w aktach sprawy kartami okresowych osiągnięć studenta trudno dociec rzeczywistego stanu rzeczy. Z kart tych wynika, że skarżąca zaliczyła pierwszy, drugi i trzeci semestr warunkowo, a nie zaliczony jest jedynie czwarty semestr. Nadto na rozprawie skarżąca podniosła, że zaliczyła przedmioty w ramach programu Erasmus+ oraz, że w lutym i grudniu 2017 r. zaliczyła przedmioty w ramach indywidualnego programu studiów, który został jej przyznany. Do skargi zaś został dołączony indywidualny program studiów niezawierający podpisów oraz kserokopia dwóch stron indeksu z wpisami ocen pozytywnych z lutego i grudnia 2017 r. Na rozprawie skarżąca oświadczyła, że indeks złożyła w dziekanacie w styczniu 2018 r.

Ponadto skarżąca dołączyła również do skargi kopię dokumentu sporządzonego w związku z jej wyjazdem w ramach programu Erasmus+ opatrzonego datą 18 września 2018 r. oraz podpisami skarżącej, pracownika Uczelni, pieczęcią Uczelni oraz pieczęcią [...] University, gdzie skarżąca miała odbyć staż. W punkcie dotyczącym obowiązku Uczelni do zaliczenia punktów zdobytych w ramach wyjazdu na poczet punktów w Uczelni zaznaczona została odpowiedź negatywna.

Do Sądu skarżąca złożyła jeszcze tożsamy dokument opatrzony datą wcześniejszą – 3 sierpnia 2018 r., jednak zawierający pieczęć Uczelni (z wyjątkiem pieczęci [...] University) i podpisy tych samych osób, z którego wynika, że Uczelnia zobowiązała się do zaliczenia punktów uzyskanych przez skarżącą podczas wyjazdu Erasmus+.

Na rozprawie skarżąca wyjaśniając tą rozbieżność podała, że pierwotnie Uczelnia zobowiązała się do zaliczenia punktów, a w dokumencie, który był wysłany do [...] University omyłkowo zakreślono odpowiedź negatywną co do zaliczenia punktów.

W aktach przesłanych przez organ do Sądu znajduje się wyłącznie ten dokument z września z odpowiedzią negatywną.

Z przedstawionych wyżej okoliczności nie sposób dociec, czy stanowisko organu co do braku postępów w nauce jest zasadne. Skoro strona przedstawia dokument potwierdzający zobowiązanie Uczelni do zaliczenia punktów zdobytych w ramach programu Erasmus+, to dlaczego w aktach znajduje się drugi dokument wykluczający takie zobowiązanie. Nadto, skoro strona przedstawia indeks z wpisami ocen pozytywnych, to dlaczego organ twierdzi o braku postępów w nauce. Na te pytania decyzja organu nie odpowiada.

Tymczasem decyzja wydana na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 jest decyzją uznaniową, a więc sąd nie może oceniać jej celowości, ale też z tego powodu tak istotne znaczenie ma uzasadnienie tej decyzji w sposób pozwalający stwierdzić, że uznanie administracyjne nie nosi cech dowolności. Wybór sposobu rozstrzygnięcia nie może być arbitralny, ale powinien wynikać z kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych, a zwłaszcza wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu studenta.

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd, bez oceny pozostałych zarzutów skargi, doszedł do przekonania, że decyzja dotknięta jest wadą powodującą konieczność jej uchylenia. Rolą Sądu nie jest czynienie ustaleń faktycznych za organ, lecz ocena poczynionych przez organ ustaleń. Sąd nie może zastępować organu. Tymczasem ten sam organ w dwóch decyzjach dotyczących tej samej studentki podaje różne podstawy skreślenia jej z listy studentów przy czym żadnej z nich nie uzasadnia w wystarczającym stopniu. Co więcej ponownie rozpoznając sprawę przedstawia nowe powody skreślenia z listy studentów pozostawiając niejako Sądowi wybór co do tego, na jakiej w końcu podstawie studentka winna zostać skreślona. Przedstawiona w odpowiedzi na skargę argumentacja nie mogła uzupełniać braków decyzji, ponieważ to decyzja, a nie odpowiedź na skargę rozstrzyga o prawach i obowiązkach studentki. Zresztą i tak odpowiedź na skargę nie rozwiewa tych wątpliwości, które wyżej zostały wskazane. Również sama skarżąca przedkłada dokumenty, których brak w aktach przesłanych przez organ.

Doszło zatem do uchybienia następującym przepisom postępowania, a to art. 7, art. 77 i art. 80 kpa oraz art. 107 § 1 pkt 4 i 6 kpa w zw. z art. 108 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, które do uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- po pierwsze, nie wiadomo jaka ostatecznie była podstawa skreślenia skarżącej z listy studentów, czy niezgłoszenie się po urlopie, czy nie zaliczenie semestru, czy nieprzedłożenie pracy dyplomowej, czy wreszcie brak osiągnięć w nauce;

- po drugie, nie wiadomo, czy studentka w ogóle dopuściła się któregokolwiek z wymienionych naruszeń uzasadniających skreślenie jej z listy studentów.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przede wszystkim należycie ustali stan faktyczny sprawy, jaki był przebieg studiów, czy wyrażono zgodę na indywidualny program nauczania, czy strona zaliczała przedmioty nim wymagane, jaki wpływ na rozstrzygnięcie mają wpisy w indeksie z lutego i grudnia 2017 r., czy punkty z programu Erasmus+ winny być zaliczone wobec przedłożenia przez stronę dokumentu potwierdzającego taki obowiązek, nadto oceni zasadność przedłużenia urlopu do końca semestru letniego 2021 r. i odniesie się do kolejnego wniosku o urlop zgłoszonego 17 listopada 2021 r. oraz zbada, czy w aktach, na podstawie których rozstrzyga sprawę studentki znajdują się wszystkie niezbędne dokumenty. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 i art. 205 ppsa, a na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 235).