Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 323/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Natalia Kondraciuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz Skarbu Państwa – Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] marca 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej także: "Dyrektor Zarządu Zlewni" bądź "Dyrektor"), na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310; dalej także: "Prawo wodne z 2017 r."), poinformował Skarb Państwa – Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. (dalej także: strona skarżąca) o tym, że wysokość opłaty stałej za okres od [...] stycznia 2020 r. do [...] grudnia 2020 r. za pobór wód podziemnych dla potrzeb sanitarno-gospodarczych leśniczówki, znajdującej się na działce nr ewid. [...] w miejscowości Z., gmina W. U., wynosi 51 zł. Dyrektor wskazał, że opłatę tę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w czterech ratach kwartalnych płatnych w określonych terminach. Pismo to zostało doręczone stronie skarżącej 17 marca 2020 r.

30 marca 2020 r. (data nadania) strona skarżąca z zachowaniem 14-dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, złożyła reklamację, nie zgadzając się z wysokością opłaty stałej za pobór wód, ustalonej w powołanej informacji i stwierdziła, że ta opłata nie powinna w ogóle zostać naliczona, gdyż zgodnie z 33 Prawa wodnego, właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność i z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Jednocześnie zwykłe korzystanie z wód służy zaspokajaniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego w sposób obejmujący pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznej nie przekraczającej 5 m3 na dobę.

Decyzją z [...] kwietnia 2020 r., nr [...], Dyrektor Zarządu Zlewni, działając na podstawie art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2, art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 1 oraz art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 300 ust. 1 Prawa wodnego oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej: k.p.a.), orzekł o określeniu stronie skarżącej opłaty stałej za okres [...] stycznia 2020 r. do [...] grudnia 2020 r. w wysokości 51 zł za pobór wód podziemnych dla potrzeb sanitarno-gospodarczych opisanej wyżej leśniczówki.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że przepisy obowiązującego Prawa wodnego nie przewidują podstawy zwolnienia z opłat za usługi wodne podmiotów realizujących pobór wód w ilości nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, na potrzeby działalności gospodarczej, co zawierały wcześniej obowiązujące przepisy ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.). Obecne regulacje nie pozwalają na rozszerzenie tego zwolnienia na inne osoby prawne oraz na działalność gospodarczą, nawet jeżeli pobór wody nie przekracza 5 m3 na dobę, co znajduje odzwierciedlenie w art. 17 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego z 2017 r. który stanowi, że przepisy tej ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, a w przypadku eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219) do prowadzącego instalację. Zwykłe korzystanie z wód stanowi specyficzny rodzaj tego korzystania, podlegający nadzorowi władzy wodnej w bardzo ograniczonym zakresie, w związku z czym rozszerzająca interpretacja uprawnienia, które przysługuje wyłącznie właścicielowi wód czy gruntów, a nie posiadaczom zależnym, jest nieuprawniona. Prawo cywilne i sformułowane w nim zasady "obrotu uprawnieniami" przez właściciela nie mają pierwszeństwa przed regulacjami Prawa wodnego odnośnie prawa do korzystania z zasobów wodnych.

Organ podniósł, że zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty [...] z [...] listopada 2017 r., znak: [...], pobór wód podziemnych z ujęcia składającego się ze studni głębinowej o głębokości 100 m na działce nr ewid. [...] w miejscowości Z., gmina W. U., jest realizowany dla potrzeb sanitarno- gospodarczych leśniczówki w ilości: Q d. śr. = 10 m3/d., Q h. max. = 1 m3/sek., Q r. max. = 3650 m3/rok. Z treści tej decyzji wynika, że pobór wód podziemnych z przedmiotowego ujęcia może być realizowany w ilości znacznie przekraczającej średnioroczny pobór dobowy określony w art. 33 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego, co nie pozwala zgodzić się z twierdzeniem, że jest to zwykłe korzystanie z wód. Podstawą ustalenia wysokości opłaty stałej są maksymalne ilości wody możliwej do pobrania określone w pozwoleniu wodnoprawnym, a nie rzeczywista ilości pobieranej wody. Ponadto pkt II sentencji tej decyzji wprost kwalifikuje sposób korzystania z wód jako szczególny.

Zdaniem Dyrektora, nie bez znaczenia jest to, że opisana wyżej leśniczówka stanowi część infrastruktury Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i jest miejscem wykonywania obowiązków służbowych służących realizacji zadań tego podmiotu, gdyż jest użytkowana przez jego pracowników. Dlatego nie można uznać, że leśniczówka ta stanowi niezależne gospodarstwo domowe. Potwierdza to również fakt, że to strona skarżąca wystąpiła ze stosownym wnioskiem i uzyskała pozwolenie wodnoprawne. Pozwolenie to zostało uzyskane w celu szczególnego korzystania z wód i stąd, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w sprawie zaistniała przesłanka obligująca organ do wydania decyzji określającej stronie wysokość opłaty stałej.

W skardze do Sądu na decyzję Dyrektora, strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie poczynienia ustaleń co do wielkości dobowego poboru wody oraz sposobu korzystania przez stronę z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody składającego się ze studni głębinowej o głębokości 100 m na działce nr [...] w miejscowości Z., pod kątem zbadania, czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody,

- art. art. 33 ust. 1-4, 268 ust. 1 pkt 1, 270 ust. 1, 273 ust. 6 w zw. z 271 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r. poprzez przyjęcie, że pobór wód podziemnych przez stronę realizowany do celów sanitarno-gospodarczych leśniczówki nie stanowi zwykłego korzystania z wód, a w konsekwencji ustalenie opłaty stałej za pobór wód z opisanego ujęcia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest ocena, czy pobór wód podziemnych przez stronę z ujęcia składającego się ze studni głębinowej o głębokości 100 m na działce nr ewid. [...] w miejscowości Z., realizowany do celów sanitarno-gospodarczych leśniczówki znajdującej się na tej działce, stanowi zwykłe korzystanie z wód, a w konsekwencji uzasadnia ustalenie opłaty stałej za pobór wód z opisanego ujęcia. Organ uznał bowiem, że w opisanej sytuacji pobór wód może być realizowany w ilości znacznie przekraczającej średnioroczny pobór dobowy określony w art. 33 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego z 2017 r., a tym samym uznał, że nie jest to zwykłe korzystanie z wód. Zdaniem organu, skoro "leśniczówki stanowią część infrastruktury Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i są miejscem wykonywania obowiązków służbowych służących realizacji PGL Lasy Państwowe (są one użytkowane przez pracowników PGL Lasy Państwowe), trudno jest uznać, że stanowią one niezależne gospodarstwa domowe".

W ocenie Sądu, powyższe stanowisko organu jest prawnie wadliwe, co wynika z następujących powodów.

Wskazać trzeba, że opłaty za usługi wodne stanowią instrument prawny, który za pomocą ekonomicznego (finansowego) obciążenia podmiotów korzystających z usług wodnych (lub innych podmiotów, o których mowa w art. 298 Prawa wodnego) zmierza do zapewnienia racjonalnego gospodarowania wodami (art. 267 pkt 1 Prawa wodnego). Opłaty te mają charakter publicznoprawny i stanowią rodzaj należności publicznej za możliwość korzystania z wód (zob. art. 268-269 powołanej ustawy). Ze względu na charakter opłaty, której ponoszenie jest obowiązkiem publicznoprawnym, organy właściwe do określania jej wysokości muszą zachować reguły ścisłego i precyzyjnego ustalania treści regulacji prawnej będącej podstawą wydawania decyzji wymiarowych (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 616/18).

Zgodnie z art. 270 ust. 1 Prawa wodnego, opłata za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb, do celów elektrowni wodnych oraz do celów ochrony przyrody w lasach lub ochrony przeciwpożarowej lasu (ust. 2 i 2a).

W myśl art. 271 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych, ustalają podmioty właściwe działające w imieniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.

Wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych (ust. 2).

Stosownie do art. 33 ust. 1-2 Prawa wodnego z 2017 r., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Prawo to nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej.

Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego i obejmuje:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę;

2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę (ust. 3-4).

Szczególne korzystanie z wód stanowi korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności opisane w art. 34 Prawa wodnego z 2017 r.

W myśl art. 35 ust. 1 powołanej ustawy, usługami wodnymi są usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwość korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód.

Gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą zapewnia się dostęp do usług wodnych na zasadach określonych w przepisach ustawy (ust. 2).

Usługi wodne, w świetle art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy, obejmują m.in. pobór wód podziemnych.

Oczywiste jest więc, że usługi wodne, podlegające zgodnie z art. 268 ustawy opłatom, stanowi w szczególności pobór przez gospodarstwa domowe wód podziemnych w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód. Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest w świetle art. 33 ust. 4 Prawa wodnego z 2017 r. ilość pobieranych wód podziemnych przez gospodarstwo domowe, która średniorocznie nie może przekroczyć łącznie 5 m3 wody na dobę.

Należy zauważyć, że w świetle cytowanego art. 33 ust. 1 Prawa wodnego z 2017 r. zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Przepis ten przyznaje bowiem prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko tym właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Oczywiste jest zarazem, że przyjęcie odmiennego rozumienia tego przepisu prowadziłoby do naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa.

Stąd też w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, że zwrot ustawowy "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", określony w art. 33 ust. 3 ustawy, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 ustawy. Wynika to także z treści ustawowej definicji zwykłego korzystania ze środowiska, jaką zawiera art. 4 ust. 3 ustawy - Prawo ochrony środowiska. W myśl tego przepisu zwykłym korzystaniem ze środowiska jest takie korzystanie, które wykracza poza ramy korzystania powszechnego, co do którego ustawa nie wprowadza obowiązku uzyskania pozwolenia, oraz zwykłe korzystanie z wody rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Przepis ten nie ogranicza podmiotów korzystających ze środowiska tylko do korzystania dla potrzeb gospodarstwa domowego lub rolnego. Nie ma więc racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności. Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych w tym Skarbu Państwa nie pozwala organom władzy publicznej zasada równości wobec prawa wyrażona w art. 32 ust. 1 Konstytucji (zob. wyroki WSA w Rzeszowie z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1389/18 i z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1391/18).

Trzeba mieć zarazem na względzie specyficzny status organizacyjny strony skarżącej, na co także zwrócono uwagę w powołanych wyżej wyrokach. Mianowicie w myśl art. 32 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1463 ze zm.), "Lasy Państwowe" to państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która reprezentuje Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W świetle art. 4 ust. 1 i 3 ustawy o lasach, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, prowadząc gospodarkę leśną, gospodarując gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadząc ewidencję majątku Skarbu Państwa i ustalając jego wartość. Stosownie do art. 32 ust. 2 pkt 3 i art. 35 ust. 1 ustawy o lasach, w skład Lasów Państwowych wchodzą m.in. nadleśnictwa, którymi administruje nadleśniczy.

Skarb Państwa jest więc właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, a zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Skarżące Nadleśnictwo działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa. W konsekwencji działania tej jednostki organizacyjnej są działaniami ww. osoby prawnej. Przepisy ustawy o lasach powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, decydują o możliwości wykonywania przez tą jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym korzystania z uprawnień określonych w przepisach Prawa wodnego w zakresie zwykłego korzystania z wód. Oczywiste jest, że w myśl odrębnych przepisów Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonują podmioty publiczne, jakimi są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Dlatego, zdaniem Sądu, zasadnie strona skarżąca podnosi brak prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód. Nadleśnictwo realizując swoje ustawowe zadania, zobowiązane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Z tych względów choć Nadleśnictwo nie posiada osobowości prawnej, to z uwagi na wykonywanie czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarb Państwa może być adresatem art. 33 ust. 1 Prawa wodnego wskazującego warunki zwykłego korzystania z wód. Co więcej, "tak ukształtowany przez ustawodawcę status prawny strony skarżącej, nie pozwala ujmować jej działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność zarobkową, traktowaną w przepisach prawa publicznego jako działalność gospodarcza. Organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych" (zob. cytowane wyroki WSA w Rzeszowie z 6 lutego 2019 r. i z 20 lutego 2019 r.).

Trafnie podniesiono w skardze, że analizą omawianej problematyki – na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy Prawo wodne z 2001 r. – przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 września 2017 r. (sygn. II OSK 2919/16). Zgodnie z brzmieniem obowiązującego poprzednio art. 36 tej ustawy:

"1. Właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie; prawo to nie stanowi prawa do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

2. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, z zastrzeżeniem ust. 3.

3. Nie stanowi zwykłego korzystania z wód:

1) nawadnianie gruntów lub upraw wodą podziemną za pomocą deszczowni;

2) pobór wody powierzchniowej lub podziemnej w ilości większej niż 5 m3 na dobę;

3) korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej;

4) rolnicze wykorzystanie ścieków lub wprowadzanie do wód lub do ziemi oczyszczonych ścieków, jeżeli ich łączna ilość jest większa niż 5 m3 na dobę".

Zauważyć przy tym należy, że mimo odmiennego brzmienia cytowanego przepisu dotyczącego zwykłego korzystania z wody, przyjęte w nim rozwiązania w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy były analogiczne w stosunku do obowiązujących obecnie uregulowań art. 33 Prawa wodnego z 2017 r.

NSA wyraził wówczas pogląd, że o ile w art. 36 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. wskazano podmiot uprawniony do zwykłego korzystania z wód – właściciela terenu, to art. 36 ust. 2 tej ustawy regulował zakres zwykłego korzystania i w swojej treści nie zawierał odniesienia do osoby właściciela wskazanego w ust. 1. Z użycia zaś w ust. 2 zwrotu "własny" nie można wyprowadzić wniosku, że ustawodawca zrównuje kwestie własności z osobistym użytkowaniem gospodarstwa domowego przez właściciela gruntu, na którym się ono znajduje. Zdaniem NSA, gdyby taki był zamysł ustawodawcy, to albo wprost odwołałby się do pojęcia "osobistych potrzeb", tak jak to uczynił normując powszechne korzystanie z wód, albo w inny dosłowny sposób wyraziłby taką przesłankę. Dlatego NSA uznał, że przepis ten odnosił się do skali korzystania z wód na potrzeby gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego. W przypadku zwykłego korzystania z wód miało to być korzystanie w nieznacznym zakresie, nieuciążliwym dla środowiska, o czym świadczyły wyłączenia opisane w art. 36 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r.

Stąd też, jak wskazał NSA, ograniczenie zakresu zwykłego korzystania z wód do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego należy rozumieć w ten sposób, że wystarczające jest zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego z woli i za wiedzą właściciela terenu, na którym gospodarstwo domowe jest zlokalizowane. Z tego powodu, w ocenie NSA, dokonując interpretacji art. 36 ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r. kwestii własności gruntu nie można utożsamiać z osobistym prowadzeniem gospodarstwa domowego przez właściciela tego gruntu. W przeciwieństwie do powszechnego korzystania z wód, przy zwykłym korzystaniu z wód ustawodawca nie wskazał, że ma ono służyć zaspokojeniu potrzeb osobistych. Uwypuklił zatem wątki przedmiotowe – zaspokajanie potrzeb gospodarstwa, a nie podmiotowe – zaspokajanie potrzeb osobistych.

Z powyższego wynika, że błędne było dokonane przez organ a priori założenie, że skarżące Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą, której nie da się pogodzić z ustawowymi celami korzystania zwykłego z wód. Organ uznał, że "leśniczówki stanowią część infrastruktury Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i są miejscem wykonywania obowiązków służbowych służących realizacji PGL Lasy Państwowe (są one użytkowane przez pracowników PGL Lasy Państwowe), trudno jest uznać, że stanowią one niezależne gospodarstwa domowe".

Stanowisko to nie uwzględnia przedstawionej wyżej specyficznej pozycji prawnej strony skarżącej. Oczywiste jest bowiem, że skarżące Nadleśnictwo, stanowiące jednostkę organizacyjną "Lasów Państwowych" nie jest podmiotem, którego działalność ogranicza się do zarobkowania. Z tego względu obowiązkiem organu było dokładnie wyjaśnić potrzeby funkcjonowania leśniczówki, której mieszkańcy dokonują poboru wody podziemnej oraz ilość pobieranej wody. Ze względu na pełnienie przez Lasy Państwowe funkcji administracyjnych nie można było bezkrytycznie założyć, jak to uczynił Dyrektor Zarządu Zlewni, że strona skarżąca wykorzystuje pobierane wody podziemne dla celów prowadzonej działalności gospodarczej (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1388/18).

W rozpoznawanej sprawie, czego organ skutecznie nie zakwestionował, pobór wody dotyczy leśniczówki, w której prowadzone jest gospodarstwo domowe pracownika jednostki Lasów Państwowych i wybudowana ona została wyłącznie na potrzeby zamieszkania i prowadzenia tam gospodarstwa domowego pracowników jednostki organizacyjnej realizującej zarząd majątkiem Skarbu Państwa i będącej jednocześnie statio fisci Skarbu Państwa. To prowadzi do wniosku, że odbyło się to za wiedzą i zgodą właściciela gruntu oraz, że możliwe jest w tym wypadku zwykłe korzystanie z wód, o ile spełnione zostały pozostałe warunki takiego korzystania.

W konsekwencji przyjęcia wadliwej wykładni cytowanych przepisów, Dyrektor nie ustalił, jaki jest rzeczywisty pobór wód przez Nadleśnictwo z opisanego wyżej ujęcia wody. Wskutek tego jako co najmniej przedwczesne ocenić należy stanowisko tego organu, że w sprawie nie można mówić o zwykłym korzystaniu z wód przez stronę skarżącą.

Z tych powodów za nieuzasadnione należało uznać stanowisko organu, który ustalając opłatę stałą, oparł się na przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zapisach decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2017 r., znak: [...], w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Przyjęta przez Sąd wykładnia cytowanych przepisów ustawy Prawo wodne z 2017 r. przemawia za koniecznością dokonania przez organ jednoznacznych ustaleń w zakresie wielkości poboru wody oraz sposobu korzystania przez stronę z wody podziemnej pobieranej z opisanego ujęcia wody – w celu stwierdzenia, czy w sprawie nie miało miejsca zwykłe korzystanie z wód w myśl art. 33 ust. 4 tej ustawy.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że organ bezzasadnie uchylił się od obowiązku wyczerpującego wyjaśnienia powyższej, spornej kwestii. Tym samym organ naruszył powołane przepisy art. art. 7, 7a, 8, 77 § 1, 78, 80 i 107 § 3 k.p.a., co bezsprzecznie mogło mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanej przez Sąd sprawy. Doprowadziło to bowiem do ustalenia zawyżonej opłaty stałej, w związku z największą możliwą ilością wód do pobrania.

Wobec niewyjaśnienia wszystkich opisanych wyżej okoliczności faktycznych mających znaczenie dla sprawy, co najmniej przedwczesne było stanowisko organu, iż stan sprawy uzasadniał wydanie decyzji określającej wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych.

Uchybienia te niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym Sąd zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Rozpoznając ponownie sprawę organ, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku. Obowiązkiem organu będzie wyczerpujące odniesienie się do wszystkich zarzutów strony skarżącej podnoszonych w postępowaniu. Organ weźmie przede wszystkim pod uwagę to, że Nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, ale działającą w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa. Działalność tej jednostki, co szczególnie istotne w realiach sprawy, nie polega tylko na podejmowaniu działalności gospodarczej i uzyskiwaniu dochodów jak przedsiębiorca, ale również na pełnieniu funkcji organu administracji publicznej. Mienie tychże jednostek może służyć różnym celom, w tym także celom mieszkaniowym, co nie wyklucza uznania poboru wód podziemnych realizowanego dla potrzeb sanitarno-gospodarczych leśniczówki za pobór dokonywany przez gospodarstwo domowe w zakresie niewykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód (zob. stanowisko wyrażone w powołanym wyroku WSA w Rzeszowie z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1388/18).

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.