Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SAB/Łd 37/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12, art. 35 par. 1-5, art. 36 par. 1-2, art. 37 par. 1, art. 61 par. 3-3a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 210
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 1 pkt 39, art. 13 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do załatwienia wniosku skarżącej A. B. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały; 2. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej A. B. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, która nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. B. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

4 lutego 2022 r. A.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody [...] w sprawie z wniosku z 14 czerwca 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

Skarżąca zarzuciła Wojewodzie [...] naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 oraz art. 37 § k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

Skarżąca wniosła o:

1. zobowiązanie Wojewody [...] do rozpoznania jej wniosku o udzielenie zezwolenie na pobyt stały w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia odpisu wyroku; 2. dokonanie kontroli bezczynności Wojewody [...] w kontekście postępowania administracyjnego, którego dotyczy niniejsza skarga;

3. orzeczenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi;

4. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

5. zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości 10 000 zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie;

6. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że 14 czerwca 2021 r. złożyła do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku dołączyła wszystkie wymagane dokumenty. Jednakże nie wydano decyzji w jej sprawie. Pomimo upływu 6 miesięcy organ nie wszczął postępowania administracyjnego i nie wystąpił do organów opiniujących wniosek. Skarżąca nie została również wezwana do złożenia odcisków linii papilarnych. Pomimo wielokrotnych maili do organu (21, 22 listopada i 8 grudnia 2021 r.) nie zawiadomiono jej o przyczynach niezałatwienia sprawy ani nie wskazano żadnego terminu załatwienia.

14 grudnia 2021 r. wniosła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie, gdyż nie załatwiono jej sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., co zostało zdefiniowane przez ustawodawcę jako bezczynność. Wojewoda [...] nie tylko nie załatwił sprawy w terminie określonym przepisami prawa, ale nie wszczął postępowania administracyjnego i nie wskazał terminu jego wszczęcia. Przeciągające się procedury oraz bezczynność organu, która uniemożliwia kontakt z rodziną w trudnych chwilach negatywnie wpływa na stan zdrowia skarżącej. Cała rodzina skarżącej mieszka na stałe w USA, które nie są jej krajem pochodzenia, a więc nie może ich odwiedzać bez karty pobytu. Skarżąca powołała się na ograniczenia w możliwości podróżowania oraz w rozwoju zawodowym (brak możliwości podjęcia pracy), brak możliwości przepisania zakupionego przez męża gruntu jako wspólnego, zakupu kolejnego gruntu w celu powiększenia działki budowlanej, zaciągnięcia kredytu z mężem na budowę domu oraz na wzrost cen interesujących ją gruntów oraz materiałów budowlanych i usług.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ administracji podniósł, że wniosek skarżącej został wysłany za pośrednictwem Poczty Polskiej 10 czerwca 2021 r. Wraz z wnioskiem zostały dostarczone do organu następujące dokumenty: niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia dokumentu podroży skarżącej, cztery fotografie, niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia karty pobytu skarżącej, niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia dowodu osobistego męża skarżącej niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia odpisu aktu małżeństwa sporządzonego 23 marca 2018 r., niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia powiadomienia o nadaniu numeru PESEL, niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt czasowy, niepoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia aktu notarialnego zakupu nieruchomości przez męża, potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 640 zł za udzielenie zezwolenia na pobyt stały, potwierdzenie uiszczenia opłaty w wysokości 50 zł za wydanie karty pobytu oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu męża. Skarżąca umotywowała wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej. Nie zostały do wniosku dołączone wszystkie wymagane dokumenty. Wniosek nie został złożony przez skarżącą osobiście, co stanowi wymóg formalny określony w art. 202 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.). Wniosek zawierał inne braki formalne – w części D II lit. b w rubryce 4 skarżąca zawarła niewłaściwe informacje oraz nie przedstawiła ważnego dokumentu podroży. Skarżąca nie załączyła do wniosku aktualnego odpisu aktu małżeństwa, tj. dokumentu niezbędnego do potwierdzenia okoliczności uzasadniającej ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

13 grudnia 2021 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej skarżąca złożyła ponaglenie w sprawie o udzielenie zezwolenia.

Organ w odpowiedzi na ponaglenie przedstawił stanowisko w sprawie, a następnie 21 grudnia 2021 r. wraz z odpisem akt sprawy przekazał je do rozpatrzenia organowi drugiej instancji.

9 lutego 2022 r. skarżąca została wezwana telefonicznie do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

14 lutego 2022 r. skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku oraz załączyła oświadczenie męża o pozostawaniu ze skarżącą w związku małżeńskim, a także odpis zupełny aktu małżeństwa sporządzony 14 lutego 2022 r.

14 lutego 2022 r. Wojewoda [...] zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.p.a. wręczył skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz wezwanie do uzupełnienia akt sprawy.

Organ, zgodnie z treścią art. 210 ustawy o cudzoziemcach, zawiadomił skarżącą, że decyzję w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy od dnia dostarczenia kompletu dokumentów lub w przypadku niedostarczenia kompletu dokumentów w terminie 6 miesięcy od dnia upływu terminu wskazanego w wezwaniu na ich dostarczenie.

15 lutego 2022 r. Wojewoda [...], zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, wystąpił z pismem do wskazanych w treści tego przepisu służb celem ustalenia, czy pobyt A.B. na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Pismem z 15 lutego 2022 r. organ, za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP, zwrócił się do Placówki Straży Granicznej w Ł. o przeslanie wykazu przekroczeń granicy polskiej przez skarżącą w latach 2019-2021.

Według organu administracji w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uznanie, że prowadził postępowanie z rażącym naruszeniem prawa.

Organ administracji wskazał, że 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i powołał się na treść art. 13 ust. 1 tej ustawy oraz art. 210 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach.

Organ administracji podniósł także, że w momencie złożenia przez cudzoziemkę wniosku procedował już 23 446 postępowań administracyjnych, co przełożyło się na wydłużony czas oczekiwania na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Sposób prowadzenia sprawy dotyczącej cudzoziemki nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem braków kadrowych oraz wynikających ze stanu epidemii ograniczeń w bezpośredniej obsłudze klientów przez Urząd i systemu pracy organu, co miało na celu ochronę zdrowia pracowników i klientów Urzędu oraz zapobieganie rozprzestrzenianiu się koronawirusa SARS-CoV-2. Skarżąca nie wykazała istnienia szkody ani nie uzasadniła jej wysokości. A.B. posiada zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wydane przez Wojewodę [...] 23 lipca 2018 r. oraz kartę pobytu wydaną 26 lipca 2018 r. – dokumenty były pierwotnie ważne do 23 lipca 2021 r. W ostatnim dniu ważności zezwolenia na pobyt czasowy i karty pobytu skarżącej (23 lipca 2021 r.) obowiązywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, co oznacza, że okres ważności zezwolenia na pobyt czasowy oraz karty pobytu został przedłużony na podstawie art. 15zd ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. poz. 374 ze zm.), zwanej dalej ustawą o COVID-19. Według organu administracji z powyższego wynika, że skarżąca w toku prowadzonego postępowania może bez przeszkód odbywać podróże zagraniczne oraz wykonywać wszystkie czynności wymienione w skardze. Cudzoziemiec posiadający ważną kartę pobytu (czasowego lub stałego) może podróżować i przebywać tylko na terytorium państw strefy Schengen przez okres nieprzekraczający 90 dni w ciągu kolejnych 180 dniowych okresów. Posiadanie karty pobytu nie umożliwia podróży do innych krajów w tym m. in. do Stanów Zjednoczonych Ameryki. Zasady wjazdu i pobytu na terytorium innych państw wynikają z umów międzynarodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna.

Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Skarga na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem akt lub czynność organu, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.

Wniesienie skargi na bezczynność jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienia NSA: z 8 listopada 2013 r., II OSK 2654/13; z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18). Skarżąca przed wniesieniem skargi dopełniła tego wymogu formalnego. W piśmie z 9 grudnia 2022 r., nadanym 13 grudnia 2022 r., które wpłynęło do organu administracji 14 grudnia 2022 r., skarżąca złożyła ponaglenie na bezczynność. Skarga została wniesiona za pośrednictwem operatora pocztowego 4 lutego 2022 r.

Terminy do wniesienia skargi, ustalone w art. 53 p.p.s.a., nie mają zastosowania do skargi na bezczynność organu (por. postanowienia NSA: z 11 maja 2011 r., I OSK 716/11; z 26 maja 2011 r., I OSK 857/11). Oznacza to, że skarga taka może być skutecznie wniesiona do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. np. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2011 r., I FSK 249/10; z 21 czerwca 2017 r., II OSK 853/17; z 10 maja 2018 r., II OSK 895/18; z 3 lipca 2018 r., II OSK 3036/17; z 24 stycznia 2019 r., I GSK 3149/18; z 5 czerwca 2019 r., II OSK 3747/18; z 15 września 2020 r., II OSK 1271/20; z 19 lutego 2021 r., II OSK 2346/20; z 17 marca 2021 r., II OSK 2616/19; uchwały składu 7 sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 i z 7 marca 2022 r., II OPS 1/21; wyrok WSA w Poznaniu z 27 października 2011 r., II SAB/Po 60/11; wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2016 r. IV SAB/Wa 41/16; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 11 do art. 149).

Na gruncie niniejszej sprawy stan taki nie miał jednak miejsca, albowiem z akt sprawy wynika, że w momencie wniesienia skargi (4 lutego 2022 r.) nie zostało jeszcze zakończone postępowanie administracyjne przed Wojewodą [...].

Wobec powyższego sąd stwierdził, że skarga była dopuszczalna, gdyż zarzucana bezczynność dotyczy braku rozpoznania przez Wojewodę [...] wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt stały i wyczerpane zostały środki zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W niniejszym postępowaniu obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność organu administracji rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.

Jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP) oraz elementem prawa do dobrej administracji (por. np. P. Żuradzki, Prawo do dobrej administracji w polskim porządku prawnym na tle Europejskiego kodeksu dobrej administracji, [w:] M. Kępa. M. Marszał (red.), Duch praw w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, Wrocław 2016, s. 59-60). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określeniu terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. np. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W Kodeksie postępowania administracyjnego bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1), a przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2).

Na gruncie art. 149 p.p.s.a. z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w określonym ustawowo terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie. Natomiast pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyroki NSA z 24 maja 2018 r., II OSK 349/18; z 1 lutego 2019 r., II OSK 2931/18; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 80 do art. 3).

Z powyższych unormowań wynika więc, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, sprawa zasadniczo powinna być załatwiona w terminie jednego miesiąca.

Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było dłużej niż było to niezbędne do jej załatwienia.

Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.) lub dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej (art. 61 § 3a k.p.a.) Nie ma zatem istotnego znaczenia, że żądanie strony nie spełniało warunków formalnych. Organ administracji powinien wezwać stronę do uzupełnienia braków podania w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a., niemniej jednak dniem wszczęcia postępowania będzie dzień doręczenia organowi pierwszego pisma w sprawie, a nie dzień uzupełnienia braków formalnych tego pisma, nawet jeżeli to podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. Ten sam moment należy traktować jako początek biegu terminu do załatwienia sprawy przez organ (por. uzasadnienie uchwały NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13; wyroki NSA: z 13 listopada 1998 r., IV SAB 124/98; z 30 czerwca 1999 r., I SA/Ka 2422/97, "Serwis Podatkowy" 2001, nr 7, s. 63; z 12 grudnia 2001 r., SA/Rz 1438/01; z 10 kwietnia 2015 r., II OSK 2518/14, wyrok WSA w Olsztynie z 24 września 2008 r., II SAB/Ol 24/08, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 29 kwietnia 2015 r., II SAB/Go 5/15; P. Przybysz, K.p.a. Komentarz, Lex, 2021, t. 6 do art. 61, M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra (red.), K.p.a. Komentarz do art. 61-126. Tom II, Wyd. UW-M 2020, t. 4 do art. 61, H. Knysiak-Sudyka (red.), K.p.a. Komentarz, WKP 2019, t. 16 i 20 do art. 61).

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91), zwana dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta wprowadza istotne zmiany w zakresie długości oraz rozpoczęcia biegu terminów załatwiania spraw udzielenia zezwolenia na pobyt stały, udzielenia zezwolenia na pobyt stały oraz udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Do 28 stycznia 2022 r. art. 210 ustawy o cudzoziemcach stanowił, że postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia, a postępowanie odwoławcze – w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania.

Z mocy art. 1 pkt 39 ustawy zmieniającej art. 210 ustawy o cudzoziemcach otrzymał nowe brzmienie. I tak art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy. W myśl art. 210 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

Z art. 210 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 39 ustawy zmieniającej wynika, że dopiero wystąpienie jednego ze zdarzeń w nim wymienionych powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy, o którym stanowi art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Na mocy art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy o cudzoziemcach), wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W takim przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy – od dnia jej wejścia w życie. W myśl art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne, którego dotyczy zarzucana bezczynność zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej, który wpłynął do organu administracji 14 czerwca 2021 r., a więc przed wejściem w życie ustawy zmieniającej 29 stycznia 2022 r. Dopiero po wpłynięciu ponaglenia 14 grudnia 2021 r., a następnie skargi do sądu administracyjnego (4 lutego 2022 r.) organ administracji podjął pierwsze czynności w sprawie. Przy czym w aktach administracyjnych jest udokumentowane, że 14 lutego 2022 r. organ administracji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania i wezwał do uzupełnienia akt sprawy o aktualny odpis aktu małżeństwa, pisemne oświadczenie o pozostawaniu w uznanym przez prawo polskie związku małżeńskim ze stroną postępowania oraz pisemne oświadczenie o posiadaniu obywatelstwa polskiego, wypełnione przez współmałżonka strony. W aktach administracyjnych znajdują się też oświadczenie M.C. o pozostawaniu w związku małżeńskim ze skarżącą i posiadaniu obywatelstwa polskiego oraz odpis zupełny aktu małżeństwa z 14 lutego 2022 r. Następnie 15 lutego 2022 r. organ administracji zwrócił się do Placówki Straży Granicznej w Ł. o przesłanie wykazu przekroczeń przez skarżącą granicy polskiej skarżącej w latach 2019-2021.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie ma zatem art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej. Organ administracji wezwał bowiem skarżącą do usunięcia braków wniosku po wejściu w życie ustawy zmieniającej (wezwanie z 14 lutego 2022 r.).

W dniu rozpoznania wniesionej w niniejszej sprawie skargi przez sąd nie upłynął zatem jeszcze sześciomiesięczny termin załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Zachowanie przez organ ustawowych wymogów w zakresie wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. uchyla zarzut bezczynności z powodu przekroczenia terminu podstawowego wynikającego z art. 35 k.p.a. lub z przepisów szczególnych. To samo dotyczy przedłużenia terminu z mocy prawa ustawą zmieniającą.

Niemniej sąd zaznacza, że sytuacja ta ma charakter wyjątkowy z uwagi na przedłużenie terminu do załatwienia sprawy z mocy prawa na skutek wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej i zaistnienia skutków jakie ta ustawa wiąże ze skierowaniem do skarżącego wezwania do usunięcia braków wniosku i ich uzupełnieniem 14 lutego 2022 r. Regulacje zawarte w ustawie zmieniającej nie odnoszą się jednak do bezczynności powstałej wcześniej, tj. nie znoszą możliwości oceny, że miała ona miejsce, a w konsekwencji zastosowania przez sąd przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawnych instrumentów do zwalczania bezczynności. Ustawa ta nie uregulowała skutków braku wezwania przez wojewodę do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Ustawodawca nie przesądził bowiem tej kwestii w art. 13 ustawy zmieniającej. Nowe terminy załatwienia spraw wprowadzone ustawą zmieniającą nie mają jednak wpływu na ocenę, czy organ dopuścił się bezczynności, jeżeli stan bezczynności lub przewlekłości zaistniał już przed jej wejściem w życie.

W rozpoznawanej sprawie termin rozpoznania sprawy skarżącej przez organ administracji niewątpliwie rozpoczął bieg przed wejściem w życie ustawy zmieniającej (14 czerwca 2021 r.). Zgodnie z podstawowymi zasadami prawa czasowego obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym, ustawy nie mają skutku retroaktywnego, jeżeli nie wynika to z ich jednoznacznego brzmienia. Tymczasem przyjęcie, że na mocy art. 13 ustawy zmieniającej nastąpiło niejako "zalegalizowanie" już zrealizowanego stanu bezprawności w postaci bezczynności lub przewlekłości, byłoby właśnie jednoznaczne ze skutkiem retroaktywnym, a nie tylko retrospektywnym ustawy nowelizującej. Innymi słowy, nie mielibyśmy wówczas do czynienia tylko z wydłużeniem biegnących terminów załatwienia sprawy (co jest zasadniczo dozwolone na gruncie regulacji procesowych – tzw. retrospektywne działanie nowego prawa), ale doszłoby do, co do zasady zabronionego, – retroaktywnego działania nowego prawa, tj. przekształcenia na niekorzyść strony już ukształtowanych stosunków prawnych, a co najmniej pozbawienia strony ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej. Ze stanu bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej wynikają bowiem określone uprawnienia procesowe (art. 149 p.p.s.a.) oraz materialnoprawne (art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 417¹ § 3 k.c.). Trzeba mieć przy tym na uwadze, że omawiana tu "hipotetyczna" legalizacja stanu bezprawności lub przewlekłości dotyczyłaby nie tylko spraw trwających kilka miesięcy, ale również ponad rok i więcej, co jest sądowi znane z urzędu. Ustawa zmieniająca nie wprowadziła żadnych zmian do procedury sądowoadministracyjnej.

Wobec powyższego oceniając sposób prowadzenia przez organ administracji postępowania w okresie od 14 czerwca 2021 r. do 14 lutego 2022 r. (pierwsze udokumentowane w aktach sprawy czynności – zawiadomienie o wszczęciu postępowania i wezwanie do uzupełnienia akt sprawy) należy mieć na uwadze powołane wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące terminy załatwiania spraw. Organ administracji rozpoczął gromadzenie materiału dowodowego dopiero po 8 miesiącach od otrzymania wniosku, wzywając skarżącą do jego uzupełnienia 14 lutego 2022 r. Nastąpiło to dopiero po dwóch miesiącach licząc od wniesienia ponaglenia przez skarżącą (13 grudnia 2021 r.) i po wniesieniu skargi do sądu (4 lutego 2022 r.).

Na sprawność działania organu administracji niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna w tym okresie sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże rolą organu jest taka organizacja pracy podległego mu aparatu urzędniczego, aby rozpoznawanie spraw należących do jego normalnych kompetencji odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności lub przewlekłości w załatwieniu sprawy, nawet jeśli poczynił on działania reorganizacyjne zmierzające ku polepszeniu sytuacji. Sąd podkreśla, że to właśnie problemy kadrowe w połączeniu z dużą liczbą wpływających do organów spraw są jednymi z częstych przyczyn bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. Ta okoliczność w żaden sposób nie stanowi przesłanki wyłączającej bezczynność organu. Na organach państwa ciąży bowiem obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Z punktu widzenia strony dochodzącej swych praw przed organem administracji publicznej, nadmierna liczba spraw wpływających do organu i związana z tym zwłoka w ich rozpatrywaniu nie może być bowiem argumentem usprawiedliwiającym jego bezczynność (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 marca 2018 r., I SAB/Wa 619/17). Problemy organizacyjne, techniczne i kadrowe, z jakimi boryka się organ, nie mogą w konsekwencji doprowadzić do obejścia jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, którą jest wyrażona w art. 12 k.p.a. zasada szybkości postępowania. W zakresie oceny wystąpienia w niniejszej sprawie stanu bezczynności organu administracji, tego rodzaju argumenty nie mogły być wystarczające. Przedstawiona przez organ argumentacja nie przesądza o braku jakiejkolwiek odpowiedzialności, za niezałatwienie sprawy w terminie. Organ tak naprawdę nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny przyczyn długotrwałości postępowania. W szczególności nie wyjaśnił on, dlaczego nie podjęto żadnych czynności w sprawie przed wniesieniem przez skarżącą ponaglenia i skargi.

W ocenie sądu organ administracji dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. W okresie od 14 czerwca 2022 r. do 13 lutego 2022 r. organ nie podjął w sprawie żadnych czynności. Udokumentowane w aktach sprawy czynności zostały przez organ realnie podjęte dopiero 14 lutego 2022 r. po wniesieniu przez skarżącą skargi (4 lutego 2022 r.).

Wymaga podkreślenia, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomiczność podejmowanych działań. Działania administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Działaniom organu administracji i podjętym przez niego w sprawie czynnościom nie można tymczasem przypisać takiego charakteru. Rozpoznawana sprawa mogła zostać załatwiona w terminie krótszym. Na gruncie zaistniałego stanu faktycznego stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracji nie podejmuje żadnej czynności realnie zmierzającej do zakończenia postępowania. Oceniając charakter stwierdzonej bezczynności wskazać należy, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie zasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np. wyrok NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13; wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Niewątpliwie sytuacja związana z napływem cudzoziemców, epidemia koronawirusa oraz okres czasu jaki upłynął od wszczęcia postępowania do zaistnienia skutku z art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 39 ustawy zmieniającej są okolicznościami, które w tym stanie faktycznym nie pozwalają na przyjęcie rażącego naruszenia prawa przez organ. Bezczynność organu nie wynikała z jego złej woli czy arogancji wobec skarżącej.

Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym sąd orzekł na podstawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).

Z uwagi na to, że na skutek wezwania skarżącej przez organ administracji do usunięcia braków wniosku wezwaniem z 14 lutego 2022 r. i ich uzupełnienia w tym dniu z mocy art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej zastosowanie od tego momentu w sprawie mają powołane wyżej art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (wyznaczający organowi administracji sześciomiesięczny termin na wydanie decyzji) oraz art. 210 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach (określający bieg tego terminu). W dacie wydania niniejszego wyroku termin sześciomiesięczny, o którym stanowi art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie zakończył jeszcze swojego biegu. Sąd rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny z dnia orzekania. Na skutek takiego stanu rzeczy sąd nie może zobowiązać organu administracji do załatwienia wniosku skarżącej i dlatego należało postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie umorzyć, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W realiach tej konkretnej sprawy żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżącej nie jest usprawiedliwione.

Suma pieniężna o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Treść przepisu wskazuje na to, że wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu, przy czym od razu warto zauważyć, że środki te występują wobec siebie w ramach alternatywy zwykłej. Wybór sądu powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zapobieganie przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz jego zdyscyplinowania. Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego żądania, czy też na konieczność zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności.

W rozpoznawanej sprawie brak przymiotu rażącego naruszenia prawa stwierdzonej bezczynności wyklucza orzeczenie o nałożeniu grzywny lub przyznaniu od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej.

W postanowieniu z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 705/16 Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu". W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do określonego uszczerbku (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia, należy stwierdzić, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1313/16; z 16 maja 2017 r., I OSK 2934/16; z 7 września 2017 r., I OSK 798/17; z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17).

W świetle okoliczności sprawy należy mieć na uwadze, że stan niepewności prawnej niewątpliwie jest dyskomfortowy, jednakże skarżąca nie wykazała żadnych konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała stwierdzona bezczynność. Skarżąca nie kwestionuje twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, że z mocy art. 15zd ust. 3 ustawy o COVID-19 okres ważności zezwolenia na pobyt czasowy, jakiego jej udzielono 23 lipca 2018 r., oraz karty pobytu z 26 lipca 2018 r. uległ przedłużeniu. Zasady wjazdu osób, nie będących obywatelami Rzeczpospolitej Polskiej, na terytorium innych państw niż państwa strefy Schengen, w tym Stanów Zjednoczonych Ameryki, regulują odpowiednie umowy międzynarodowe zawarte pomiędzy tymi państwami oraz państwami, z których pochodzą te osoby. Wskazać także trzeba, że z akt sprawy i ze skargi nie wynika konkretnie, w jaki sposób toczące się postępowanie wpływa na sytuację zawodową skarżącej i możliwość wykonywania przez nią pracy, czy dokonywania inwestycji. Twierdzenia zawarte w skardze są ogólnikowe i gołosłowne.

Z tych względów w pkt 3 wyroku sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w pozostałej części oddalił, tj. w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w postaci wpisu sądowego od skargi.

k.ż.