Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 775/99
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2000-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 20 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Wbrew stanowisku zawartemu w skardze należy podkreślić, że w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, prawodawca nie wymaga, aby przychodem były tylko te wymienione w art. 12 pożytki, które są wprost wynikiem realizacji celu działalności gospodarczej osoby prawnej. Wszelkie zatem wpłaty pieniężne, o ile spełniają inne wymagania podane w rozdziale 2 ustawy, mogą być uznane za przychód osoby prawnej. W szczególności ust. 4 cytowanego przepisu zawiera listę pożytków, które nie mogą być zaliczone do przychodów. Wykładnia językowa ustawy wskazuje zatem na błędność poglądu wyrażonego w skardze, że zaliczyć do przychodu można tylko te kwoty, które stanowią przysporzenie majątkowe osoby prawnej.

TEZY

Wbrew stanowisku zawartemu w skardze należy podkreślić, że w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, prawodawca nie wymaga, aby przychodem były tylko te wymienione w art. 12 pożytki, które są wprost wynikiem realizacji celu działalności gospodarczej osoby prawnej. Wszelkie zatem wpłaty pieniężne, o ile spełniają inne wymagania podane w rozdziale 2 ustawy, mogą być uznane za przychód osoby prawnej. W szczególności ust. 4 cytowanego przepisu zawiera listę pożytków, które nie mogą być zaliczone do przychodów. Wykładnia językowa ustawy wskazuje zatem na błędność poglądu wyrażonego w skardze, że zaliczyć do przychodu można tylko te kwoty, które stanowią przysporzenie majątkowe osoby prawnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2000 r. na rozprawie sprawy ze skargi Kombinatu Cementowo Wapienniczego "W." Spółka Akcyjna z siedzibą w Dz. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia 17 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 stycznia 1999 r. (...) Inspektor Kontroli Skarbowej w UKS w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w S. określił dla KCW "W." S.A. w Dz. wysokość straty za 1997 r. w kwocie 1.198.649,04 zł. Od tej decyzji Spółka wniosła odwołanie. Decyzją z dnia 19 czerwca 1999 r. (...), (...) Izba Skarbowa w Ł. - Ośrodek Zamiejscowy w S. uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i orzekła wysokość straty za 1997 r. w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 2.240.866,91 zł., uwzględniając w części złożone odwołanie.

W uzasadnieniu przypomniano, że Członkowie Rady Nadzorczej KCW "W." S.A. w Dz., uchwałą z dnia 14 grudnia 1994 r. przeznaczyli wynagrodzenie otrzymywane z tytułu pełnionych funkcji na utworzenie funduszu specjalnego na wspomożenie materialne pracowników znajdujących się w trudnej sytuacji losowej. W okresie objętym kontrolą KCW "W." S.A. utworzyła ponadto fundusz sportu i rekreacji. Środki finansowe znajdujące się na koncie ww. funduszu pochodziły z dobrowolnych wpłat pracowników na rachunek bieżący Spółki. Zdaniem Izby, Spółka bezpodstawnie uznała, że środki należące do obu funduszy nie stanowiły jej przychodu w kontrolowanych okresie. Organ odwoławczy uznał, że obowiązek zaliczenia wpłat dokonanych na konto Spółki wynikał bezpośrednio z art. 12 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 4 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Izba Skarbowa uznała również, iż poniesione przez Spółkę koszty obsługi banku zagranicznego kontrahentów niemieckich, tj. AB oraz W.S., nie miały bezpośredniego związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą i nie zaliczyła ich do kosztów uzyskania przez Spółkę przychodu.

W decyzji podkreślono, iż do ponoszenia tych kosztów Spółka nie zobowiązała się w zawartych umowach.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w Ł. w części dotyczącej zmniejszenia straty wskazanej przez stronę skarżącą o 140.070,00 zł, co wynikało z:

1. uznania przez organ odwoławczy za przychód Spółki środków finansowych objętych funduszem Rady nadzorczej,

2. uznania przez organ odwoławczy za przychód Spółki środków finansowych objętych funduszem sportu i rekreacji,

3. nie uznania przez organ odwoławczy za koszt uzyskania przychodu wydatków poniesionych na obsługę banku zagranicznego.

W uzasadnieniu skargi zarzucono Izbie Skarbowej nieustosunkowanie się do twierdzenia Strony, iż Rada Nadzorcza nie może utworzyć funduszu w spółce akcyjnej. Zdaniem strony skarżącej okoliczność, iż pieniądze stanowiące wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej były wpłacane na wyodrębnione konto bankowe, spowodować mogło jedynie powstanie obowiązku zapłaty podatku dochodowego z tytułu odsetek bankowych /co miało miejsce/. Zdaniem strony skarżącej organ pierwszej instancji nie wykazał, iż pieniądze pochodzące od członków Rady Nadzorczej zostały przekazane na inne cele aniżeli pomoc finansowa dla pracowników. Zdaniem Spółki organy podatkowe nie miały również podstaw do uznania tych wpłat za przychód, bowiem nie stanowiły one przysporzenia majątkowego Spółki. Były to pieniądze, którymi Spółka tylko dysponowała.

W skardze podniesiono również, iż do 1991 r. Izba Skarbowa w S. zatwierdzała bilans Strony. Sposób księgowania tego funduszu pozostał niezmienny od 1986 r. Strona postępowała zgodnie ze znanym jej stanowiskiem organu podatkowego, który zatwierdzał bilans Strony.

Zdaniem Spółki, Izba Skarbowa również błędnie uznała, iż skoro w kontraktach zawartych przez Spółkę z kontrahentami niemieckimi brak unormowania kwestii obsługi banku zagranicznego, to należy przyjąć, iż nie powinna ich ponosić strona polska. Zdaniem Spółki taki obowiązek został ustalony w ustnych negocjacjach, co potwierdzają pisemne oświadczenia świadków.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 122, art. 125 par. 1, art. 210 par. 4 ustawy Ordynacja podatkowa przez nie rozpatrzenie przez organ odwoławczy wszystkich argumentów przedstawionych przez Stronę w odwołaniu od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej oraz błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania decyzji w części wadliwej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w S. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./, określają poprzez definicję pojęcie przychodu. W szczególności art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy definiujący ogólne pojęcie przychodu, w ust. 1 pkt 1 stanowi, że przychodami są otrzymane pieniądze, wartości pieniężne. Oznacza to, że momentem powstania przychodu pieniężnego jest otrzymanie środków pieniężnych. W obrocie bezgotówkowym momentem otrzymania pieniędzy będzie dzień uznania rachunku bankowego podatnika jako rachunek wierzyciela. /por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 1997 r., SA/Sz 95/96/.

Wbrew stanowisku zawartemu w skardze należy podkreślić, że w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, prawodawca nie wymaga, aby przychodem były tylko te wymienione w art. 12 pożytki, które są wprost wynikiem realizacji celu działalności gospodarczej osoby prawnej. Wszelkie zatem wpłaty pieniężne, o ile spełniają inne wymagania podane w rozdziale 2 ustawy, mogą być uznane za przychód osoby prawnej. W szczególności ust. 4 cytowanego przepisu zawiera listę pożytków, które nie mogą być zaliczone do przychodów. Wykładnia językowa ustawy wskazuje zatem na błędność poglądu wyrażonego w skardze, że zaliczyć do przychodu można tylko te kwoty, które stanowią przysporzenie majątkowe osoby prawnej.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości okoliczność, że Spółka postawiła do dyspozycji członkom Rady Nadzorczej należne im wynagrodzenie /odprowadzając z tego tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych/, które zaliczyła następnie do kosztów uzyskania przychodów. Członkowie Rady Nadzorczej KCW "W." S.A. w Dz. uchwałą z dnia 14 grudnia 1994 r wynagrodzenie otrzymywane z tytułu pełnionych funkcji, przeznaczyli na utworzenie funduszu specjalnego, będącego w dyspozycji Zarządu i przeznaczonego na wspomożenie materialne pracowników znajdujących się w trudnej sytuacji losowej. Należy zatem uznać, że członkowie Rady po otrzymaniu wynagrodzenia, przekazali otrzymane pieniądze Spółce i w ten sposób po stronie Spółki powstał przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy.

Podobny charakter miały dobrowolne wpłaty dokonywane przez pracowników Spółki na fundusz sportu i rekreacji. Po otrzymaniu wynagrodzenia, które Spółka zaliczała do kosztu uzyskania przychodu, pracownicy wpłacali określone sumy na konto Spółki, a zatem Spółka otrzymywała pieniądze w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Pieniądze otrzymane od członków Rady Nadzorczej Spółka przeznaczyła na utworzenie funduszu specjalnego Rady Nadzorczej, który pozostawał w dyspozycji Zarządu i był wykorzystywany na wspomożenie materialne pracowników znajdujących się w trudnej sytuacji losowej. Ewidencja tego funduszu była prowadzona na koncie 855/1 zgodnie z Zakładowym Planem Kont. Natomiast ze środków pieniężnych wpłacanych przez pracowników na sport i rekreację Spółka tworzyła również dobrowolny fundusz sportu i rekreacji. Ewidencja tego funduszu była prowadzona na koncie 855/3.

Środki przeznaczane na oba fundusze były gromadzone na rachunku bieżącym Spółki prowadzonym w PBG W. Pozostawały zatem do swobodnej dyspozycji Spółki. W ramach tego konta Spółka prowadziła odrębny rachunek pomocniczy dla Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Nie ma zatem zastosowania w sprawie art. 12 ust 4 pkt 5 powołanej ustawy.

Oba fundusze utworzone przez Spółkę były zatem dobrowolne. Obowiązek lub możliwość ich tworzenia w ciężar kosztów nie był określany przez odrębne ustawy. Zgodnie zatem z art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wpłaty na te Fundusze nie mogły być również zaliczone za koszt uzyskania przychodów przez Spółkę.

Należy zatem uznać, że organy podatkowe nie naruszyła prawa uznając, że wpłaty na te Fundusze były przychodem Spółki w 1997 r.

Sąd podzielił również stanowisko organów podatkowych, że poniesione przez Spółkę koszty obsługi banku zagranicznego kontrahentów niemieckich, tj. A.-B. - Zakłady Cementowo-Wapiennicze w H. oraz W.S. Import-Eksport Handels GmbH nie mają bezpośredniego związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą Z materiałów zebranych w aktach sprawy bezspornie wynika, że nie były to koszty obsługi rachunku bankowego skarżącej Spółki. Natomiast jednocześnie do ponoszenia przedmiotowych kosztów Spółka nie zobowiązała się w zawartych umowach. Obowiązek ponoszenia kosztów obsługi banku kontrahenta zagranicznego przez sprzedającego, tj. KCW "W." S.A., nie wynika z zawartych z tymi firmami kontraktów, mimo iż ceny sprzedaży towarów ustalone zostały w walucie obcej. W tej sytuacji organy podatkowe nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ nie uznając za udowodnione, że takie ustalenia strony dokonały w formie ustnej.

W myśl przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ww. ustawy. Oznacza to, iż dla celów podatkowych za koszt uzyskania przychodów uznaje się wszelkiego rodzaju wydatki, pod tym jednak warunkiem, iż zachodzi bezpośredni związek pomiędzy wydatkiem a przychodem z prowadzonej działalności gospodarczej, a jednocześnie, że nie jest to koszt wymieniony w przepisie art. 16. Skoro materiał dowodowy nie wykazał takiego związku pomiędzy poniesionymi przez Spółkę kosztami obsługi banku zagranicznego kontrahentów niemieckich a prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, to organy podatkowe słusznie nie uznały tych wydatków za koszt uzyskania przychodu przez skarżącą.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.