Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1093/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36a ust. 5 pkt 1 i 2, art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska–Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), nakazał inwestorowi A. K. sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego z garażem na maszyny rolnicze na działce nr [...] położonej w miejscowości [...] (jednostka ewid. [...] - obszar wiejski, obręb ewid. [...]), realizowanego na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], znak [...], zmienionej decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], znak [...], w terminie do dnia [...] października 2019 r. Jednocześnie organ wskazał, że projekt budowlany zamienny powinien spełniać w szczególności wymogi art. 33 ust. 2 pkt 1 i art. 34 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego i winien być sporządzony przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. J. K. wniosła o przeprowadzenie kontroli budowy budynku gospodarczego na działce nr [...] obręb [...], wskazując jednocześnie na nieprawidłowości w zakresie złożenia przez inwestora fałszywych dokumentów do Starostwa Powiatowego, usytuowania budynku niezgodnie z planem oraz przystąpienie do użytkowania budynku jako magazynu pomimo, że nie został oddany do użytku.

Podczas kontroli w dniu [...] stycznia 2019 r. ustalono, że na wymienionej nieruchomości A. K. na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], realizuje budowę budynku gospodarczego z garażem. Obecnie budynek jest w stanie surowym, nie posiada posadzek, stolarki okiennej i drzwiowej oraz instalacji. Dokonano pomiarów budynku, które uwidoczniono na szkicu sytuacyjnym. Ponadto stwierdzono brak tablicy budowy i brak dziennika budowy. Kontrola wykazała, że zostały wprowadzone zmiany w konstrukcji dachowej, tj. nie wykonano zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym stężeń poziomych konstrukcji dachowej oraz zmieniono długość rozstawu belek stalowych konstrukcji (zatwierdzony projekt budowlany przewidywał rozstaw 2,75 m, a jest 3,35 m). W trakcie kontroli nie prowadzono robót budowlanych. W obiekcie zgromadzono nieliczne maszyny - urządzenia do utrzymania gospodarstwa rolnego. Obecna w trakcie kontroli A. K. oświadczyła, że nie mogła znaleźć dziennika budowy. Ostatnie roboty przy obiekcie wykonała około 10 lat temu, starała się obiekt zrealizować do momentu umożliwiającego zamknięcie go przez dostępem osób postronnych, gdyż nikt od wielu lat nie zamieszkuje na nieruchomości.

W dniu [...] lutego 2019 r. wyjaśnienia w sprawie złożył kierownik budowy T. K., którego zapoznano z ustaleniami z kontroli przedmiotowej budowy. Potwierdził on, że pełnił funkcję kierownika omawianej inwestycji, a o wprowadzonych zmianach nie został poinformowany przez inwestora zarówno na etapie budowy, jak i później. Nadto poinformował, że nie posiada dziennika budowy i o ile jest mu wiadomo, na budowie nie są prowadzone roboty budowlane od wielu lat.

Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że analiza protokołu kontroli oraz zatwierdzonego projektu budowlanego i udzielonego pozwolenia na budowę wykazuje, iż inwestor podczas realizacji budowy omawianego obiektu wprowadził zmiany polegające na: 1) zmianie lokalizacji obiektu - obiekt zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym projektowano w odległości 10 m od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości, natomiast w trakcie dokonanych pomiarów stwierdzono, że obiekt zlokalizowano w odległości 10,75 m od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości; 2) zmianie wysokości budynku - zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym projektowana wysokość budynku od strony działki nr [...] wynosi 4,30 m (wymiar od ściany fundamentowej do dachu), natomiast według pomiaru wysokość ściany mierzona wewnątrz do dachu wynosi 4,74 m. Z kolei projektowana wysokość ściany budynku od strony działki [...] (działka drogowa) wynosi 3,20 m (wymiar od ściany fundamentowej do dachu), natomiast według pomiaru wysokość ściany mierzona po stronie zewnętrznej ściany do dachu wynosi 3,63 m; 3) zmianie konstrukcji dachowej w zakresie rozstawu belek stalowych konstrukcji (zatwierdzony projekt budowlany przewidywał rozstaw 2,75 m, jest 3,35 m).

Organ stwierdził, że wprowadzone przez inwestora zmiany polegające na zmianie lokalizacji budynku i zmianie jego wysokości i kubatury stanowią istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków pozwolenia na budowę (art. 36a ust. 5 pkt 1, 2 i pkt 5 Prawa budowlanego). Istotnego odstąpienia nie stanowią natomiast zmiany wprowadzone przez inwestora w konstrukcji dachowej.

Ponieważ inwestor wprowadził powyższe zmiany bez uprzedniego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, w celu doprowadzenia przedmiotowej budowy do stanu zgodnego z prawem, koniecznym jest przeprowadzenie postępowania w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, które znajdują zastosowanie w przypadku prowadzenia robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 tej ustawy).

W dalszej kolejności organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że od 10 lat nie są prowadzone żadne roboty budowlane przy inwestycji, nie miał podstaw do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Aktualnie decyzje Starosty [...] nr [...] i nr [...] zostały wygaszone ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2019 r., znak [...] Na obecnym etapie, z uwagi na realizację inwestycji ze zmianami istotnie odbiegającymi od warunków udzielonego pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego (jak wynika z zebranego materiału dowodowego roboty przy budowie obiektu zrealizowano w okresie ważności pozwolenia na budowę), w celu doprowadzenia samowolnie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, koniecznym jest nałożenie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (wymóg art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego).

W odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2019 r. do Inspektor Nadzoru Budowlanego A. K. zaskarżyła decyzję organu I instancji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 81 c ust. 2 w zw. z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że skoro Starosta Powiatowy w [...] stwierdził wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę, brak jest podstaw do nakładania obowiązku przedłożenia projektu zamiennego. Co więcej, w takiej sytuacji brak jest zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, bowiem tę wydał nieżyjący współwłaściciel nieruchomości P. K.. W tym ostatnim przypadku należałoby nakazać wszystkim obecnym właścicielom dostarczenie projektu zamiennego, a nie tylko jednemu z nich, tj. byłemu już inwestorowi, który nie legitymuje się nawet decyzją o pozwoleniu na budowę.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że dokonana zmiana lokalizacji przedmiotowego budynku stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków pozwolenia na budowę w świetle art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego. Zwiększeniu uległa również wysokość budynku o 1,10 m, przez co istotne odstąpienie przekracza dopuszczalne 2% i organ I instancji prawidłowo zakwalifikował je jako odstępstwo przewidziane w art. 36a ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego. Natomiast zmiana konstrukcji dachowej nie należy do kategorii istotnych odstępstw.

W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego PINB prawidłowo zastosował tryb postępowania uregulowany w art. 50-51 Prawa budowalnego, gdyż w niniejszej sprawie nie można mówić o samowoli budowalnej w powszechnie rozumianym pojęciu, lecz z istotnym odstępstwem. Uzasadnia to podjęcie działań naprawczych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc się do kwestii stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego organ odwoławczy wyjaśnił, że istotą postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją było doprowadzenie do zgodności z prawem obiektu budowlanego zrealizowanego z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego, zatwierdzonego ostateczną decyzją organu administracji architektoniczno-budowlanej, a nie bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z oświadczeniem kierownika budowy oraz inwestora, ostatnie roboty budowlane na przedmiotowym obiekcie budowlanym przeprowadzono 10 lat temu, tj. przed upływem terminu skutkującego wygaśnięciem decyzji o pozwoleniu na budowę. W czasie wykonywania robót, tj. istotnych odstępstw wskazana decyzja była więc ważna.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że art. 52 Prawa budowlanego wskazuje kogo należy obciążyć obowiązkiem wynikającym m.in. z art. 48-51 Prawa budowlanego, tj. inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Wobec tego w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo nałożył obowiązek na A. K., która zgodnie z jej oświadczeniem oraz z decyzją Starosty [...] nr [...], jest inwestorem i współwłaścicielem przedmiotowego budynku gospodarczego z garażem.

W kontekście zarzutów odwołania dotyczących prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane organ odwoławczy wyjaśnił, że dopiero jeżeli zostaną spełnione przesłanki z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, to w toku postępowania naprawczego organ rozważy zgodę właścicieli działki na dysponowanie nią dla celów budowlanych. Zatem inwestor winien mieć na uwadze, że projekt budowlany zamienny musi być zgodny z prawem inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż także ta przesłanka będzie analizowana przez nadzór budowlany. Jeżeli zostanie spełniona wraz z pozostałymi wymogami, to organ nadzoru budowlanego wyda jedną z decyzji przewidzianych w art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Natomiast jeżeli przedłożony projekt budowlany zamienny nie będzie korelował z prawem inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wówczas organ nadzoru budowlanego wyda jedną z decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 52 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, art. 81 c ust. 2 w zw. z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreśliła, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż warunkiem koniecznym zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest funkcjonowanie w obrocie prawnym pierwotnego projektu budowlanego, od którego inwestor dokonał istotnych odstępstw.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], nakazującą inwestorowi A. K. sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego z garażem na maszyny rolnicze na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], realizowanego na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], znak [...], zmienionej decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], znak [...]

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć jest art. 51 Prawa budowlanego, który reguluje tryb i zasady postępowania naprawczego. W zależności od wyników przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego właściwy organ może albo ustosunkować się negatywnie do dalszego prowadzenia robót budowlanych albo podjąć rozstrzygnięcie pozytywne, umożliwiające doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W tym celu w zależności od rodzaju dokonanego naruszenia przewidziano trzy sposoby przywrócenia tego stanu. Jednym z nich jest sytuacja, gdy istotnie odstąpiono od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę, i wówczas właściwy organ jest zobowiązany do nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 3).

Zdaniem Sądu taka sytuacja zaistniała w realiach rozpoznawanej sprawy.

Podczas przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2019 r. kontroli budynku gospodarczego z garażem posadowionego na działce nr [...] w [...] stwierdzono, że inwestor dokonał odstępstw od zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] ze zmianą z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], projektu zagospodarowania działki oraz projektu budowlanego. Wprowadzono bowiem zmiany w konstrukcji dachowej – nie wykonano stężeń poziomych konstrukcji dachowej oraz zmieniono długość rozstawu belek stalowych konstrukcji z rozstawu 2,75 m na rozstaw 3,35 m (k. 39 i k. 42 akt adm. organu I instancji). Ponadto zmianie uległa lokalizacji obiektu – zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym budynek winien zostać posadowiony w odległości 10 m od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości, natomiast po przeprowadzeniu pomiarów stwierdzono, że obiekt zlokalizowano w odległości 10,75 m od budynku mieszkalnego (k. 40 akt adm. organu I instancji). Zmieniono również wysokość budynku, która zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym od strony działki nr [...] powinna wynosić 4,30 m (wymiar od ściany fundamentowej do dachu), a od strony działki [...] (działka drogowa) 3,20 m (wymiar od ściany fundamentowej do dachu), natomiast według pomiaru wysokość ścian mierzona wewnątrz do dachu wynosi 4,74 m, a mierzona po stronie zewnętrznej ściany do dachu wynosi 3,63 m (k. 37 akt adm. organu I instancji).

Zgodzić się przy tym należało z organami nadzoru budowlanego, że dokonana zmiana lokalizacji budynku stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków pozwolenia na budowę wymienione w art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego. Zwiększeniu uległa również wysokość budynku i w konsekwencji jego kubatura, wobec czego jest to odstępstwo przewidziane w art. 36a ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego. Natomiast zmiana konstrukcji dachowej nie należy do kategorii istotnych odstępstw.

Stwierdzenie, że doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego musiało więc skutkować wszczęciem w niniejszej sprawie procedury naprawczej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Istotne odstępstwa od pozwolenia na budowę wymagają bowiem przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania przewidzianego w art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.

Wbrew zarzutom skargi organ I instancji w przypadku ustalenia, że doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego był zobowiązany nałożyć na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Na konkluzję tę nie wpływa przy tym fakt wygaszenia decyzji Starosty [...] nr [...] i decyzji nr [...] ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2019 r., znak [...]

Jak trafnie zauważyła strona skarżąca, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowało się stanowisko, że warunkiem koniecznym zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego jest funkcjonowanie w obrocie prawnym pierwotnego projektu budowlanego, od którego inwestor dokonał istotnych odstępstw. Tym niemniej nie można pominąć, że teza ta została postawiona na gruncie spraw, w których stwierdzano nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę. Stwierdzenie nieważności decyzji skutkuje wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tzn. z mocą wsteczną. Stwierdzenie nieważności wywołuje więc skutki prawne od daty wydania unieważnionej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono jednak nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Starosta [...] działając na podstawie art. 162 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego stwierdził wygaśnięcie decyzji nr [...] oraz [...] obejmujących pozwolenie na budowę budynku gospodarczego z garażem na maszyny rolnicze na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...] (k. 71 akt adm. organu I instancji).

Wygaśnięcie decyzji nie jest tożsame ze stwierdzeniem jej nieważności. Decyzja o wygaśnięciu pozwolenia na budowę wywołuje bowiem skutki prawne od dnia, w którym powstały przesłanki do wygaśnięcia decyzji. Innymi słowy, prace budowlane prowadzone w czasie, kiedy decyzja o pozwoleniu na budowę znajdowała się jeszcze w obrocie prawnym, po wygaśnięciu tej decyzji pozostają robotami budowlanymi realizowanymi na podstawie pozwolenia na budowę. Wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę oznacza, że ewentualne dalsze prowadzenie robót budowlanych po zaistnieniu przesłanek do wygaśnięcia decyzji przyjęłoby charakter samowoli budowlanej. W przypadku stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę, projekt budowlany zatwierdzony taką decyzją nie traci swojego bytu prawnego, stanowi nadal podstawę do oceny czy roboty budowlane wykonane zostały zgodnie z jego treścią, przy czym roboty budowlane wykonane zgodnie z tym projektem nie stanowią żadnej formy samowoli budowlanej i nie wymagają postępowania legalizacyjnego – natomiast na skutek wygaszenia decyzji o pozwoleniu na budowę nie może on stanowić podstawy do dalszego prowadzenia robót budowlanych. W niniejszej sprawie zgodnie z oświadczeniem kierownika budowy oraz inwestora, ostatnie roboty budowlane na przedmiotowym obiekcie budowlanym przeprowadzono 10 lat temu, tj. przed upływem terminu skutkującego wygaśnięciem decyzji o pozwoleniu na budowę, jednakże wykonano je z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego.

Wobec tego, na obecnym etapie, z uwagi na realizację inwestycji ze zmianami istotnie odbiegającymi od warunków udzielonego pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego – jak wynika z zebranego materiału dowodowego roboty przy budowie obiektu zrealizowano w okresie ważności pozwolenia na budowę – w celu doprowadzenia samowolnie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, koniecznym było nałożenie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (wymóg art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego).

Odnosząc się z kolei do poruszonej przez skarżącą kwestii podmiotów, na które powinien zostać nałożony obowiązek przedstawienia projektu zamiennego wskazać należy, że stosownie do art. 52 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] września 2020 r., inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wymienienie w art. 52 ustawy Prawo budowlane w ustalonej kolejności trzech kategorii podmiotów zobowiązanych nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Podkreśla się natomiast, że kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. W pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, będący sprawcą samowoli budowlanej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro obowiązek usunięcia skutków samowoli budowlanej lub istotnego odstępstwa od zatwierdzonej dokumentacji projektowej jest w istocie nakazem przywrócenia stanu zgodnego z prawem, to nie kto inny, jak rzeczywisty sprawca samowoli w pierwszej kolejności powinien być obciążony nakazem wykonania tego obowiązku. Status inwestora, jako adresata prawa i obowiązków w procesie budowlanym kończy się jednak z chwilą zakończenia budowy i wówczas dalsze obowiązki związane z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego przechodzą na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (zob. Prawo budowlane. Komentarz, pod. red. A. Glinieckiego, Warszawa 2014 r., str. 694 - 697). Wobec tego w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo nałożył obowiązek na A. K., która jest zarówno inwestorem, jak i współwłaścicielem spornego budynku gospodarczego z garażem. Jak przy tym wynika z protokołu kontroli z dnia [...] stycznia 2019 r., jako jedyna posiada ona dostęp do nieruchomości (k. 22 akt adm. organu I instancji).

Ustosunkowując się natomiast do kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazać należy, że do oceny projektu zamiennego stosuje się przepisy dotyczące projektu budowlanego przewidziane w art. 32 – 35 Prawa budowlanego. Dlatego Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane będzie oceniana dopiero po przedłożeniu dokumentacji, do której zobowiązano skarżącą. Innymi słowy, dopiero jeżeli zostaną spełnione przesłanki z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, to w toku postępowania naprawczego organ rozważy zgodę właścicieli działki na dysponowanie nią dla celów budowlanych. Zatem inwestor winien mieć na uwadze, że projekt budowlany zamienny musi być zgodny z prawem inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż także ta przesłanka będzie analizowana przez nadzór budowlany. Jeżeli zostanie spełniona wraz z pozostałymi wymogami, to organ nadzoru budowlanego wyda jedną z decyzji przewidzianych w art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Natomiast jeżeli przedłożony projekt budowlany zamienny nie będzie korelował z prawem inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wówczas organ nadzoru budowlanego wyda jedną z decyzji na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Kwestionowane przez skarżącą decyzje organów nadzoru budowlanego nie oznaczają więc faktycznie ostatecznego załatwienia sprawy. Jeśli bowiem inwestor nie złoży projektu budowlanego zamiennego zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa, albo gdy złożony projekt nie będzie zgodny z prawem, wówczas właściwy organ odmówi zatwierdzenia takiego projektu i może dojść do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Zarzuty skargi w tym zakresie są zatem przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt 2 zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] października 2020 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.