Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1697/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 185, art. 151 w zw. z art. 188, art. 193 i art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2007 nr 176 poz 1242
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 417/10 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 29.06.2010 r. sygn. II SA/Bd 417/10 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji uchylił zaskarżaną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...].

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją nr [...] z [...].11.2002 r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego ze względu na likwidację zajmowanego stanowiska służbowego i brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe wypowiedział st. sierż. rez. A. G. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

Skarżący w dniu [...].11.2006 r. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z [...].11.2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wniosek ten został rozpatrzony decyzją nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...].11.2006 r. o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W wyniku złożonego odwołania od tej decyzji, Minister Obrony Narodowej ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...].02.2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Od tej decyzji skarżący złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27.06.2007 r. sygn. akt II SA/Wa 794/07, oddalono skargę. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.10.2008 r. sygn. akt I OSK 1691/07, uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W następnej kolejności wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8.04.2009 r. sygn. akt II SA/Wa 148/09, uchylono ostateczną decyzję organu II instancji oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Ostateczną decyzją nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...].09.2009 r. stwierdzono nieważność decyzji nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z [...].11.2002 r. o wypowiedzeniu st. sierż. rez. A. G. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W związku z powyższym wnioskiem sporządzonym [...].10.2009 r. skarżący zwrócił się do Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego o "podjęcie działań faktycznych i prawnych mających na celu realizację decyzji z [...].09.2009 r.". We wniosku zażądano wskazania terminu i miejsca w jakim skarżący ma się stawić celem podjęcia obowiązków służbowych na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., Nr [...], Dowódca [...] Okręgu Wojskowego, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej w skrócie "k.p.a."), art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm. - zwanej dalej "ustawą pragmatyczną"), oraz § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2008 r., Nr 23, poz. 137 ze zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem MON"), w związku ze stwierdzeniem decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] września 2009 r., Nr [...], nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2002 r., Nr [...], stwierdził, że data zwolnienia st. sierż. A. G. z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2003 r. nie ulega zmianie, uznając jednocześnie, że zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez Dowódcę [...] Okręgu Wojskowego, oraz przyznając mu odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości [...] zł, stanowiące sześciokrotność kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym liczonego według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się wspomnianej powyżej decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych, tj. w dniu [...] września 2009 r. W uzasadnieniu decyzji Dowódca [...] Okręgu Wojskowego wskazał, iż żądanie A. G. dotyczące przywrócenia go do zawodowej służby wojskowej nie może zostać uwzględnione z przyczyn formalno-prawnych. Jak wskazano, zgodnie bowiem z obowiązującym aktualnie przepisem art. 116 ustawy pragmatycznej, w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy ulegają uchyleniu jego skutki, jednakże data zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, a żołnierzowi zawodowemu przysługuje odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Organ podkreślił, że w sprawie skarżącego zachodzi podstawa do zastosowania przepisu art. 116 w brzmieniu aktualnym, ponieważ ponowne wszczęcie przez Dowódcę Wojsk Lądowych postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego, zakończone wydaniem przez ten organ w dniu [...] września 2009 r. decyzji Nr [...], nastąpiło w nowym stanie prawnym, tj. po dniu 1 stycznia 2008 r. Wskazano również, iż wcześniejsze postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. zostało ostatecznie zakończone w okresie obowiązywania poprzedniej regulacji, tj. w dniu [...] lutego 2007 r., kiedy to Minister Obrony Narodowej ostateczną decyzją Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych, Nr [...], z dnia [...] listopada 2006 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Wyjaśniono także, że okoliczność, iż wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 148/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obydwie te decyzje organów wojskowych uchylił, nie wpływa na ostateczny charakter tych rozstrzygnięć.

Od powyższej decyzji A. G. odwołał się do Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, wnosząc o stwierdzenie nieważności skarżonej decyzji, jako rażąco naruszającej prawo, ewentualnie o uchylenie skarżonej decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie, co do istoty sprawy bądź przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, iż wszczął postępowanie mające na celu usunięcie z obrotu prawnego decyzji o wypowiedzeniu w dniu [...] listopada 2006 r., w związku z czym jego sprawę należy rozpatrzyć w oparciu o stan prawny obowiązujący w tej dacie. Obowiązek taki wynika bowiem - jak podniesiono - z treści art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., Nr 176, poz. 1242 - zwanej dalej "ustawą zmieniającą"), zgodnie z którym sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia tej ustawy w życie, tj. przed dniem 1 stycznia 2008 r., należy prowadzić na podstawie dotychczasowych przepisów. Przypomniał, że przed dniem 1 stycznia 2008 r. art. 116 ustawy pragmatycznej nie regulował konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, w związku z czym stosowano ogólnie obowiązujące przepisy i zasady prawne, co oznaczało, iż decyzja o zwolnieniu ze służby była nieważna już w dacie jej wydania, a żołnierz znajdował się znów w takiej sytuacji służbowej, w jakiej pozostawał w dniu zwolnienia ze służby. Z uwagi na powyższe, jak podkreślono, osoba zwolniona z rażącym naruszeniem prawa nigdy nie przestawała być żołnierzem zawodowym, a okres oczekiwania na stwierdzenie nieważności decyzji zaliczano do przebiegu służby. W związku z tym A. G. skonstatował, że powinien zostać przywrócony do służby na dotychczasowym stanowisku z jednoczesnym wypłaceniem mu uposażenia za okres, w którym faktycznie służby nie pełnił. Poza tym odwołujący się zauważył, iż przepis art. 116 ustawy pragmatycznej w aktualnym brzmieniu narusza podstawowe, konstytucyjne zasady obowiązujące w praworządnym państwie, wynikające przede wszystkim z art. 60 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji, art. 32 Konstytucji, a ponadto z art. 2 ust. 2 ustawy pragmatycznej. Podkreślono, że taki stan rzeczy sprawia, że wskutek zastosowania tego przepisu przy rozpatrywaniu sprawy przez organ wojskowy I instancji naruszone zostały jego konstytucyjne prawa, co również przesądza o wadliwości skierowanej do niego decyzji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...], Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, po rozpatrzeniu odwołania A. G. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie można przyjąć, że obecnie tocząca się sprawa powinna być rozpatrywana według stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2008 r., ponieważ jest to nowe postępowanie, które zostało wszczęte po tej dacie. W związku z tym wbrew twierdzeniom odwołującego się nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania regulacja zawarta w art. 10 ustawy zmieniającej. Wskazał również, że gdyby ustawodawca wprowadzając z dniem 1 stycznia 2008 r. zmianę w art. 116 ustawy pragmatycznej zamierzał jednocześnie wyłączyć stosowanie tego przepisu w nowym brzmieniu wobec żołnierzy zwolnionych ze służby na podstawie ostatecznych decyzji wydanych przed dniem 1 stycznia 2008 r., to niewątpliwie wyraźnie by tę kwestię uregulował. Zauważył także, iż przepis art. 10 ustawy zmieniającej jest przepisem szczególnym i jako taki musi być interpretowany ściśle, a nie rozszerzająco. Ponadto organ II instancji podkreślił, że nie jest uprawnione stwierdzenie odwołującego się, iż przysługuje mu uposażenie zasadnicze i inne należności od dnia faktycznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] września 2009 r., ponieważ żołnierzowi zawodowemu przysługuje uposażenie tylko za okres, w którym faktycznie pełnił zawodową służbę wojskową.

Na decyzję organu odwoławczego A. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r., ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności. Ponadto skarżący wniósł o przedstawienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego dotyczącego zgodności art. 116 ustawy pragmatycznej z art. 60 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji, a także z art. 2, art. 7, art. 32 i art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, od odpowiedzi na które to pytanie zależy, jego zdaniem, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. A. G. zarzucił zaskarżonej decyzji zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ustawy zmieniającej, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż nie ma on w sprawie zastosowania, art. 116 ustawy pragmatycznej oraz § 30 rozporządzenia MON, poprzez ich nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie i podjęcie w oparciu o nie zaskarżonego rozstrzygnięcia, a także art. 60 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 25 lit. c Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji, art. 32 Konstytucji oraz art. 2, art. 7, art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez podjęcie rozstrzygnięcia opartego o obowiązujący przepis prawny pomimo jego sprzeczności z podstawowymi prawami i wolnościami skarżącego, jak również naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., poprzez brak oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowe ustalenie znaczenia tych norm, wadliwe dokonanie subsumcji oraz nieprawidłowe ustalenie następstw prawnych sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, a także art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego. W uzasadnieniu skargi skarżący, podobnie jak w odwołaniu, podniósł, iż jego sprawę organy wojskowe powinny rozpatrywać w oparciu o stan prawny istniejący w dacie wszczęcia postępowania mającego na celu usunięcie z obrotu prawnego wadliwej decyzji z dnia [...] listopada 2002 r., tj. w dniu [...] listopada 2006 r., co - jak podkreślono - wprost wynika z regulacji art. 10 ustawy zmieniającej. Wszczęte wówczas postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 stycznia 2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany w brzmieniu art. 116 ustawy pragmatycznej, wskutek czego w przedmiotowej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania. Skarżący powtórzył również zawarty w odwołaniu zarzut, iż przepis art. 116 ustawy pragmatycznej narusza jego prawa obywatelskie wynikające z Konstytucji oraz Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych., wskutek czego wydana na jego podstawie decyzja jest wadliwa. W dalszej kolejności podniesiono, że w porównaniu z innymi przedstawicielami służb mundurowych ustawodawca bardzo niekorzystnie uregulował skutki stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w odniesieniu do żołnierzy zawodowych, przez co naruszona została konstytucyjna zasada równości. W związku z powyższym skarżący stwierdził, że obecnie obowiązujące rozwiązanie prawne oznacza, iż decyzja o zwolnieniu ze służby, nawet w przypadku podjęcia jej z rażącym naruszeniem prawa, pociąga za sobą nieodwracalne skutki.

W odpowiedzi na skargę Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu podtrzymał pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym obecnie toczące się postępowanie, wszczęte po dniu 1 stycznia 2008 r., stanowi sprawę nową, w związku z czym nie znajduje do niej zastosowania regulacja art. 10 ustawy zmieniającej. Z uwagi na powyższe, jak wskazano, rozpatrzenie wniosku skarżącego musiało nastąpić w oparciu o aktualne brzmienie przepisu art. 116 ustawy pragmatycznej. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 w zw. z art. 138 k.p.a., organ uznał, że są one bezpodstawne, ponieważ w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zebrano kompletną dokumentację sprawy i dokonano analizy stanu prawnego zmieniającego się na przestrzeni poszczególnych lat służby wojskowej A. G., co jednakże nie dało podstaw do uwzględnienia stanowiska prezentowanego w sprawie przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 29.06.2010 r. sygn. II SA/Po 417/10 uchylił zaskarżoną decyzje oraz decyzję ja poprzedzającą wskazując, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy właściwe organy wojskowe orzekając o sytuacji prawnej skarżącego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2002 r., Nr [...], które nastąpiło na mocy decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] września 2009 r., Nr [...], działały prawidłowo stosując przepisy art. 116 ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., czy też może należało zastosować ogólną zasadę dotyczącą następstw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, do której stosowania organy były zobowiązane w poprzednim stanie prawnym. Jak zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku materialnoprawną podstawą tej oceny jest przepis art. 10 ustawy zmieniającej, wyrażający regułę intertemporalną. Sąd I instancji zauważył, iż przepisy art. 116 ustawy pragmatycznej w brzmieniu aktualnym, tj. obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., regulują szczegółowo następstwa stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących zwolnienia z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że zgodnie z tą regulacją ulegają wówczas uchyleniu skutki takich decyzji, jednakże data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje również możliwość kontynuowania służby, przysługuje mu jednak od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność. Natomiast, jak wyjaśnił Sąd I instancji, przed dniem 1 stycznia 2008 r. ustawa pragmatyczna nie regulowała w ogóle sytuacji prawnej żołnierza zawodowego po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu nieważności decyzji dotyczących zwolnienia z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W związku z tym w celu ustalenia tej sytuacji należało odwołać się do zapatrywań doktryny i orzecznictwa na problem następstw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z utrwalonymi poglądami w tej kwestii decyzja, której nieważność stwierdzono, nie wywołuje żadnych skutków prawnych od chwili jej wydania. Z tej ogólnej zasady wynikał obowiązek przyjmowania przez organy wojskowe w przypadku stwierdzenia nieważności skierowanych do żołnierza zawodowego decyzji orzekających zwolnienie z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, iż żołnierz ów nigdy formalnie nie przerwał wypełniania służby na zajmowanym stanowisku, z wszelkimi konsekwencjami natury finansowej wynikającymi z takiego założenia. W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że stosownie do ogólnie przyjętej zasady obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, organy rozpatrują sprawę i wydają decyzję w oparciu o przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie orzekania, chyba że z przepisów szczególnych wyraźnie wynika obowiązek odwoływania się do regulacji wcześniejszych. W niniejszej sprawie - jak zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - takim przepisem szczególnym w postaci art. 10 ustawy zmieniającej, stosownie do którego sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Powołując się na orzecznictwo NSA, tj. wyrok z dnia 26 kwietnia 2010 r. w sprawie I OSK 1476/09) Sąd I instancji wskazał, że ze względu na rodzaj regulacji zamieszczonej w art. 116 ustawy pragmatycznej należy przyjąć, iż reguła intertemporalna wyrażona w przepisie art. 10 ustawy zmieniającej odnosi się do postępowania mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji, nie zaś do postępowań zmieniających i przyznających odszkodowanie. Tym samym warunkiem zastosowania obowiązujących uprzednio zasad przy ustalaniu sytuacji prawnej żołnierza zawodowego po stwierdzeniu nieważności skierowanych do niego decyzji jest fakt wszczęcia przez zainteresowanego stosownego postępowania nieważnościowego przed dniem wejścia w życie nowelizacji art. 116 ustawy pragmatycznej, tj. przed dniem 1 stycznia 2008 r. Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy, podkreślił, iż zajęte przez organy wojskowe stanowisko zasługiwałoby na uwzględnienie tylko w przypadku wniesienia przez skarżącego po dniu 1 stycznia 2008 r. nowego wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. Tymczasem, jak wskazał Sąd I instancji, z akt sprawy nie wynika fakt skierowania przez A.G. do Dowódcy Wojsk Lądowych kolejnego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie której wypowiedziano mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zwrócono uwagę, że w związku z korzystnym dla siebie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2009 r., którym uchylono orzeczenia wydane przez organy wojskowe w postępowaniu nieważnościowym, tj. decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] listopada 2006 r., Nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2002 r., oraz decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2007 r., Nr [...], utrzymującą tą decyzję w mocy, skarżący skierował do Dowódcy Wojsk Lądowych w dniu [...] lipca 2009 r. pismo zawierające wniosek o przywrócenie do zawodowej służby wojskowej. Pismo to, w opinii Sądu I instancji, nie stanowiło kolejnego wniosku mającego na celu wszczęcie postępowania nieważnościowego, lecz powinno być traktowane jako wezwanie organu do wykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Wezwanie to, w ocenie Wojewódzkiego Sad Administracyjnego w Bydgoszczy, było w pełni uzasadnione, ponieważ, jak zauważono, wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji wydanych w postępowaniu nieważnościowym, wszczętym przez skarżącego w listopadzie 2006 r., właściwe organy wojskowe zostały zobligowane do ponownego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności, stosownie do art. 286 p.p.s.a. Obowiązkowi temu uczyniono zadość z racji wydania w dniu [...] września 2009 r. przez Dowódcę Wojsk Lądowych, jako organ właściwy do przeprowadzenia postępowania nieważnościowego, decyzji Nr [...], którą stwierdzono nieważność decyzji objętej wnioskiem.

Wobec nakreślonych powyżej faktów, w ocenie Sądu I instancji, chociaż ponowne rozpatrzenie wniosku A. G. z listopada 2006 r. nastąpiło po wejściu w życie nowelizacji art. 116 ustawy pragmatycznej, to jednak formalnie stosowne postępowanie nieważnościowe zostało przez niego wszczęte w uprzednio obowiązującym stanie prawnym, tj. przed dniem 1 stycznia 2008 r. W związku z tym, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w rozpatrywanym przypadku została spełniona określona w art. 10 ustawy zmieniającej przesłanka stosowania przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r., co oznacza niemożność zastosowania przepisów art. 116 ustawy pragmatycznej przy określaniu skutków stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Tymczasem, jak zauważono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. określił skutki stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w oparciu o przepisy art. 116 ustawy pragmatycznej, dopuszczając się w ten sposób naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art. 10 ustawy zmieniającej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z uwagi na to uchybienie Sąd I instancji uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się natomiast do poruszanej przez skarżącego kwestii niezgodności art. 116 ustawy pragmatycznej ze wskazanymi w skardze przepisami Konstytucji i regulacjami aktów prawa międzynarodowego, co w jego opinii skutkuje nielegalnością działania organów w związku z oparciem decyzji na przepisach niekonstytucyjnych i sprzecznych z normami prawa międzynarodowego, Sąd I instancji podkreślił, iż ocena konstytucyjności i zgodności z prawem międzynarodowym określonych regulacji ustawowych nie leży w kompetencji sądów administracyjnych, lecz jest zadaniem Trybunału Konstytucyjnego. W dalszej kolejności wyjaśniono, że, zadaniem sądów administracyjnych jest jedynie kontrola legalności działania organów administracji publicznej, która odbywa się poprzez pryzmat obowiązującego stanu prawnego. W związku z tym dopóki Trybunał Konstytucyjny w drodze właściwego postępowania nie stwierdzi niezgodności określonego przepisu z Konstytucją lub z wiążącym Polskę aktem prawa międzynarodowego, dopóty Sąd ma obowiązek dokonywania kontroli w oparciu o ten przepis, ponieważ zachowuje on swoją moc wiążącą. Podobnie orzekające w sprawie organy administracji publicznej są związane obowiązującym brzmieniem przepisu, który stanowi materialną podstawę załatwienia sprawy administracyjnej. Co prawda, jak zauważono, skarżący zamieścił w skardze wniosek dotyczący przedstawienia przez Sąd I instancji pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności art. 116 ustawy pragmatycznej z Konstytucją, jednakże w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, iż zgodnie z przepisem art. 193 Konstytucji i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r., Nr 102, poz. 643 ze zm.) sąd uprawniony jest do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym tylko wówczas, gdy od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie toczącej się przed nim sprawy. Tymczasem, w opinii Sądu I instancji, dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kwestia zgodności art. 116 ustawy pragmatycznej z Konstytucją nie ma w ogóle znaczenia, ponieważ istota sporu sprowadza się do problemu oceny prawidłowego zastosowania przez organy wojskowe reguły intertemporalnej wyrażonej w art. 10 ustawy zmieniającej. Na taką właśnie istotę sporu wskazują podniesione w skardze zarzuty. Podkreślono przy tym, że to orzekający w sprawie sąd zawsze decyduje o konieczności wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, biorąc pod uwagę okoliczności danej sprawy, w żadnym wypadku nie będąc związanym wnioskiem strony w tym zakresie. Ponieważ przepis art. 116 ustawy pragmatycznej nie stanowi w przedmiotowej sprawie wzorca kontroli działania organów, Sąd I instancji uznał, iż nie ma potrzeby i zarazem możliwości wszczynania postępowania mającego na celu badanie jego konstytucyjności.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - ppsa), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię następujących przepisów prawa:

1) art. 10 ustawy z dnia 24.08.2007 roku o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242) poprzez błędne uznanie, że powyższy przepis intertemporalny (obowiązujący od dnia 1.01.2008 r., a dotyczący spraw wszczętych, a niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem 01.01.2008 r.) obejmuje zarówno sprawę stwierdzenia nieważności decyzji (wszczętą przed dniem 01.01.2008 r., zakończoną po tym dniu ostateczną decyzją nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...].09.2009 r.), jak również sprawę odszkodowania (wszczętą po dniu 01.01.2008 r., zakończoną decyzją Nr [...] Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...].02.2010 r.),

2) art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593, ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.2008 r. i § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29.01.2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137, ze zm.), poprzez błędne uznanie, że powyższe przepisy nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie odszkodowania, podczas gdy znajdują one zastosowanie z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej st. sierż. rez. A. G. ostateczną decyzją nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...].09.2009 r. tj. na przesłance – jak wskazał autor skargi kasacyjnej - wynikającej z art. 174 pkt 1 ppsa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż decyzją z [...].11.2002 r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego ze względu na likwidację zajmowanego stanowiska służbowego i brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe wypowiedział st. sierż. rez. A. G. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Od decyzji tej skarżący nie złożył odwołania, w związku z czym stała się ona ostateczna. W dalszej kolejności podniesiono, że st. sierż. rez. A. G. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu [...].01.2003 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, a w konsekwencji po tej dacie został zwolniony zarówno z obowiązku świadczenia służby (wykonywania zadań służbowych, pozostawania w gotowości do wykonywania tych zadań), jak również wyłączony spod działania szeregu praw i obowiązków dotyczących żołnierzy zawodowych, rozkazodawstwa wojskowego, dyscypliny wojskowej itd. Składający skargę kasacyjną przytoczył dotychczasowy bieg postępowania i wyjaśnił, że w stwierdzonych okolicznościach faktycznych nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji. W ocenie autora skargi kasacyjnej, w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania art. 10 ustawy z dnia 24.08.2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, ponieważ sprawa odszkodowania w opisanym stanie faktycznym jest sprawą nową i toczy się po dniu 01.01.2008 r. Bezspornie, w ocenie składającego skargę kasacyjną, stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej st. sierż. rez. A. G. nastąpiło ostateczną decyzją nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...].09.2009 r., a decyzja Nr [...] Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...].02.2010 r., jak i decyzja Nr [...] Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...].11.2009 r., były wydane po dniu 1.01.2008 r. Nie można zgodzić się, jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że reguła intertemporalna wyrażona w art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw znajduje zastosowanie zarówno wobec postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jak również do postępowania dotyczącego odszkodowania, ponieważ są to dwa różne postępowania administracyjne (dwie sprawy).

W dalszej kolejności wskazano, że zmianę przepisu art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wprowadzono art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Autor skargi kasacyjnej zauważył zatem, że jeżeli ustawodawca wprowadzając z dniem 1.01.2008 r. zmianę wspomnianego art. 116 zamierzał objąć jego stosowaniem wyłącznie żołnierzy zawodowych, wobec których po dniu 1.01.2010 r. wszczęto postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu i stwierdzono nieważność tych decyzji - to niewątpliwie wyraźnie by to wskazał, podobnie jak uregulował sprawy kosztów żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych w art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Podkreślono, że przepis art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw jest przepisem szczególnym i jako taki musi być interpretowany ściśle, a nie rozszerzająco. Należy zatem przyjąć zasadę bezpośredniego działania art. 116 ustawy z dnia 11.09.2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych we wszystkich sprawach, w których po dniu 1.01.2008 r. miało miejsce stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu żołnierza, niezależnie od tego czy postępowanie o stwierdzenie nieważności zostało wszczęte przed czy po dniu 01.01.2008 r. W dalszej kolejności autor skargi wskazał, że na podstawie art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.2008 r. w razie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. W tym przypadku data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. W takiej sytuacji żołnierzowi zawodowemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się stosownego orzeczenia lub decyzji. Ponadto, jak wskazano, zgodnie z § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, w przypadku, o którym mowa w art. 116 cytowanej ustawy, organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje, nie zmieniając daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub rozkazu, określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik A. G. wskazał, że za słusznością rozstrzygnięcia WSA w Bydgoszczy przemawia przyjęta przez tenże Sąd wykładnia przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U.2003.179.1750 ze zm. - dalej jako "ustawa pragmatyczna") oraz ustawy z dnia 24.08.2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.2007.176.1242 - dalej jako "ustawa zmieniająca").

W odpowiedzi na zawarte w skardze kasacyjnej przez stronę przeciwną zarzuty, podniesiono, że podstawą prawną skarżonych w sprawie decyzji, a więc również przedmiotem wykładni dokonanej przez WSA jest przepis art. 116 ustawy pragmatycznej. W ocenie autora odpowiedzi na skargę kasacyjna, w skardze kasacyjnej organ błędnie rozumie wpływ normy prawnej zawartej w art. 10 ustawy zmieniającej na sytuację skarżącego. Organ administracji niesłusznie uznaje, iż wskazany przepis przejściowy nie ma zastosowania w sprawie skarżącego, w konsekwencji czego domaga się rozpatrzenia sprawy w oparciu o art. 116 ustawy pragmatycznej. W dalszej kolejności podkreślono, że WSA w Bydgoszczy słusznie zauważył, iż w dacie złożenia wniosku wojskowa ustawa pragmatyczna nie zawierała przepisów regulujących skutki stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu. Stosowano, więc ogólnie obowiązujące przepisy i zasady prawne, stanowiące iż konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji (niezależnie od tego czy dokona tego sąd administracyjny lub organ administracji) jest to, iż decyzja ta jest nieważna od początku, tj. wstecz od chwili jej dokonania (skutek ex tunc). Takie stwierdzenie jest aktem deklaratoryjnym. Wyjaśniono, że na gruncie sprawy żołnierza zawodowego i decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby (wypowiedzenia stosunku służbowego) oznacza to że decyzja o zwolnieniu ze służby przestaje obowiązywać już od dnia jej wydania, a żołnierz znajduje się znów w takiej sytuacji służbowej, w jakiej pozostawał w dniu zwolnienia ze służby. Reaktywowany jest więc stosunek służbowy z dniem w którym został on - nieprawidłowo - zakończony. Tak więc osoba zwolniona z rażącym naruszeniem prawa nigdy nie przestała być żołnierzem zawodowym (okres pomiędzy zwolnieniem z "przywróceniem" zalicza się do przebiegu służby).

W dalszej kolejności wyjaśniono, iż wszczęte przez skarżącego postępowanie nie zostało zakończone do dnia 01.01.2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany w wojskowej pragmatyce służbowej, m. in. wprowadzające w art. 116 nowe zasady postępowania z żołnierzami w razie stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu im stosunku służbowego. Spełnione zostały więc przesłanki z art. 10 ustawy 1 zmieniającej: sprawa została wszczęta i jednocześnie niezakończona ostateczną decyzją. Wskazany przepis przejściowy – jak podkreślił autor odpowiedzi na skargę kasacyjną - zabrania więc zmieniania zasad rozpatrzenia sprawy w trakcie jej trwania. Zatem, jak wskazano w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną, dalej sprawę należało prowadzić według dotychczasowych zasad, również w zakresie skutków jakie miałaby wywołać decyzja o stwierdzeniu nieważności wypowiedzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy są trafne.

Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 10 ustawy z dnia 24.08.2007 roku o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242) oraz art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593, ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym od dnia 01.01.2008 r. i § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29.01.2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137, ze zm.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej trafnie wywodzi, że zaskarżony wyrok wydano z naruszeniem art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137.). Błędnie, bowiem Sąd I instancji przyjął, że jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zastosować należałoby przepis art. 116 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2008 r., trafnie natomiast autor skargi kasacyjnej podnosi, że w sprawie A. G. jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zastosować należało przepis art. 116 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. zgodnie z którym w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 (ust. 3). Niewątpliwie uzupełnieniem powyższego rozwiązania prawnego jest przepis § 30 powołanego wyżej rozporządzenia MON z dnia 29 stycznia 2008 r., który stanowi, iż w przypadku o którym mowa w art. 116 ustawy organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje, nie zmieniając daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub rozkazu, określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy.

Analiza treści przepisu art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza, w stosunku do którego stwierdzono nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wskazując, że fakt ten skutkuje uchyleniem wszelkich skutków jakie wynikły dla żołnierza z tytułu wypowiedzenia stosunku służbowego, jednakże z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art. 116 tej ustawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że treść powołanego wyżej przepisu art. 116 jednoznacznie wskazuje, że wydanie przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby w przypadku ziszczenia się warunków w nim przewidzianych ma charakter deklaratoryjny, ponieważ obowiązek zwolnienia ze służby powstaje z mocy samego prawa. Oznacza to ,że bez względu na datę wydania w tym zakresie aktu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem oznaczonym w ustawie. Wobec powyższego organ był zobligowany wolą ustawodawcy wyrażoną w powołanym przepisie do wskazanego w nim określenia statusu kadrowego A. G. po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie wypowiedzenia mu stosunku służbowego, co też – wbrew ocenie Sądu I instancji - trafnie uczyniono. Zauważyć, bowiem trzeba, że kiedy mamy do czynienia z obowiązkiem lub prawem wynikającym wprost z ustawy (z mocy prawa), skutek prawny następuje z dniem ustalonym w ustawie. W takim wypadku akt administracyjny konkretyzujący przedmiot w stosunku do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie zakres jakiegoś stosunku prawnego, który powstał z mocy przepisów prawnych. Treść przepisu art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wskazuje, że wydanie przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby w przypadku ziszczenia się warunków w nim przewidzianych ma charakter deklaratoryjny, ponieważ obowiązek zwolnienia ze służby powstaje z mocy samego prawa. Oznacza to, że bez względu na datę wydania w tym zakresie aktu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem oznaczonym w ustawie. Jednocześnie treść art. 116 ust. 1 i 2 wyraźnie wskazuje, że uchylenie orzeczeń wymienionych w art. 111 pkt 11, 13-15 i art. 112 ust. 1 pkt 1 albo wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu nie powoduje automatycznie powrotu do służby. Uchyleniu ulegają jedynie skutki będące następstwem zwolnienia ze służby z wyłączeniem jednak skutku w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Tym samym z mocy wskazanej powyżej normy wynikał zakaz przywrócenia zwolnionego wcześniej A. G. z zawodowej służby wojskowej do tejże służby (por. wyrok NSA z 07.10.2010 r., sygn. I OSK 539/10).

Za trafny uznać należało również drugi z podniesionych w złożonej skardze kasacyjnej zarzutów dotyczący naruszenia art. 10 ustawy z dnia 24.08.2007 roku o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). Błędnie, bowiem Sąd I instancji przyjął, że do przedmiotowej sprawy miały zastosowanie przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym przed jej nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. Przedmiotowa sprawa nie spełnia, bowiem kryteriów przewidzianych w przepisie art. 10 ustawy zmieniającej. Rozstrzygana sprawa jest sprawą nową i toczy się po 1 stycznia 2008 r. Podstawą wszczęcia tego nowego postępowania był fakt stwierdzenia po 1 stycznia 2008 r. nieważności ostatecznej decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Nie można zatem, jak uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, przyjąć, że rozpatrywana sprawa toczy się w tym samym trybie i przedmiocie, co decyzja wyeliminowana z obrotu prawnego. Gdyby ustawodawca wprowadzając z dniem 1 stycznia 2008 r. nowelizację art. 116 zamierzał wyłączyć jego stosowanie wobec żołnierzy zwolnionych ze służby na podstawie ostatecznych decyzji wydanych przed 1 stycznia 2008 r., to niewątpliwie wyraźnie by to wskazał. W konsekwencji oznaczało to zastosowanie zasady bezpośredniego działania nowej ustawy we wszystkich sprawach, w których miało miejsce stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby zawodowej wojskowej zarówno wydanych przed, jak i po dniu 1 stycznia 2008 r. (por. wyrok NSA z 01.06.2010 r., sygn. I OSK 1598/09).

Zważywszy na fakt, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd II instancji nie stwierdził naruszenia procedury sądowoadministracyjnej, które mogłoby mieć istotne znaczenie dla załatwienia skargi, zasadnym stało się orzeczenie przez NSA w trybie art.188 p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 i art. 151 w związku z art. 188 i 193 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.