Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1726/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art. 74h par. 1, par. 9 i par. 12, art. 87 par. 1 i 2, art. 74d par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 540
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. R. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu notarialnego na rzecz D. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] czerwca 2020 r., nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 4 – 6 września 2019 r., na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 ustawy z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2019 r., poz. 540 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z [...] października 2019 r. Komisji Egzaminacyjnej z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, stwierdzającą, że D. R. uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

Uchwała ta zapadła w następujących okolicznościach sprawy.

D. R. przystąpił w dniach 4 – 6 września 2019 r. do egzaminu notarialnego. Z projektu drugiego aktu notarialnego oraz projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności uzyskał on oceny cząstkowe pozytywne, natomiast z projektu pierwszego projektu aktu notarialnego uzyskał oceny cząstkowe pozytywną i negatywną. Przedmiotem tego zadania egzaminacyjnego było sporządzenie projektu aktu notarialnego umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego i oświadczenia o ustanowieniu hipoteki. Założenia kazusu były następujące. Prawo spółdzielcze zostało przydzielone A. M. w trakcie trwania małżeństwa z E. M. i w okresie obowiązywania ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej; żadne z nich je jest przedsiębiorcą. Dla wspomnianego prawa nie założono księgi wieczystej, a nieruchomość gruntowa stanowiła własność spółdzielni mieszkaniowej. Dnia 30 listopada 2018 r. ogłoszono upadłość konsumencką E. M., a postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. sędziego komisarza o zatwierdzeniu wyboru oferenta nabywcami prawa spółdzielczego mają być obywatelka Ukrainy T. H. i S. K., oboje stanu wolnego, w częściach równych za cenę 200 000 złotych, płatną przed zawarciem umowy sprzedaży. Dodatkowo kupujący mieli ustanowić na nabywanym prawie hipotekę do sumy 60 000 złotych jako zabezpieczenie wierzytelności wynikających z dwóch umów pożyczek. W projekcie aktu należało zawrzeć żądania złożenia wniosku wieczystoksięgowego, wysokość i podstawy prawne pobranego wynagrodzenia notariusza i należnych danin publicznych oraz wskazać dokumenty stanowiących podstawę wpisów do księgi wieczystej i świadczących o zabezpieczeniu należytych interesów stron.

Uzasadniając ocenę niedostateczną egzaminator wskazał, że zdający wadliwie przyjął, że zgoda małżonka upadłej w reżimie tzw. upadłości konsumenckiej jest niezbędna do dokonania skutecznej sprzedaży prawa do lokalu przez syndyka, przywołał zbędne dokumenty, nieprawidłowo określił krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego, nieprawidłowo zastosował przepisy ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2017 r., poz. 2278 ze zm.), nie odniósł się do treści art. 321 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228) oraz wadliwie obliczył taksę notarialną. Drugi z egzaminatorów przyjął natomiast, że praca zasługuje na ocenę dostateczną, akcentując, że skarżący słusznie przyjął, że stroną umowy był syndyk, nie zaś upadły małżonek.

Uchwałą z [...] października 2019 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] ustaliła, że skarżący otrzymał z pierwszego projektu aktu notarialnego ocenę niedostateczną i na podstawie art. 74f § 1 Prawa o notariacie – uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego.

W wyniku wniesionego odwołania uchwałą z [...] czerwca 2020 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy. Jako główny błąd pracy, który świadczy o nieznajomości przepisów Prawa upadłościowego z zakresu upadłości konsumenckiej Komisja oceniła przywołanie zgody A. M. na sprzedaż przez syndyka prawa spółdzielczego. Wyjaśniła, że zgodnie z art. 124 Prawa upadłościowego w przypadku upadłości konsumenckiej, cały majątek osoby pozostającej w związku małżeńskim w ustroju wspólności ustawowej wchodzi do masy upadłości, co oznacza że A. M. nie przysługiwały żadne prawa. Prawem spółdzielczym mógł rozporządzać wyłącznie syndyk na podstawie zgody sędziego-komisarza. Zdaniem Komisji z treści aktu nie wynika, że syndyk samodzielnie sprzedał spółdzielcze prawo. Postawienia do aktu A. M. nie można także, jak przyjęła Komisja, wytłumaczyć istniejącymi rozbieżnościami w orzecznictwie sądowym co do tego czy w skład masy upadłości wchodzi całe prawo do lokalu czy też tylko udział przysługujący upadłemu małżonkowi. Powołanie zgody męża upadłej nie było – w ocenie Komisji – wynikiem dbałości o zabezpieczenie praw stron umowy sprzedaży, lecz stanowiło poważny błąd projektu aktu. Skutkował on nieprawidłowym określeniem kręgu uczestników postępowania wieczystoksięgowego. Komisja przyjęła, że skoro drugi z egzaminatorów nie odniósł się do tego błędu, to znaczy że go nie zauważył.

Dodatkowo Komisja wytknęła skarżącemu także inne wady projektu aktu, to jest pobranie taksy notarialnej w nieprawidłowej wysokości, niedokonanie prawidłowo ustaleń tego, czy obywatelka Ukrainy włada językiem polskim, wadliwe określenie dokumentów stanowiących podstawę wpisu do księgi. Wskazano, że nie było konieczności zapisywania w akcie treści dotyczących ochrony danych osobowych, braku podstaw do powstania hipotek przymusowych, nie podano podstawy prawnej zatwierdzenia przetargu z ceną minimalną poniżej 200 000 złotych, zbędnie przywołano "ogłoszenie o ofercie sprzedaży" zamiast "ogłoszenie o przetargu", skoro notariusz nie jest uprawniony do weryfikowania procedury przeprowadzenia przetargu, a ponadto dokument przydziału lokalu określono błędnie jako "decyzja o przydziale". Komisja uznała także, że zdający naraził syndyka na składanie do aktu dokumentów zbędnych, podał dwie różne daty wydania postanowienia o zatwierdzeniu wyboru oferentów, umieścił zbędne sformułowanie o tym, że stawający nie są podatnikami VAT, skoro status ten w tym przypadku miał znaczenie wyłącznie dla strony sprzedającej, wadliwie określił wyrzeczenie umowy, bo sprzedaży podlegało całe prawo, a nie udziały po 1/2. Zarzucono także skarżącemu to, że chybiony był § 4 umowy, bo nie jest możliwe pokwitowanie przez syndyka ceny gotówką. Zdaniem Komisji zbędna była weryfikacja dokumentów wydanych przez spółdzielnię a jednocześnie wskazała, że skarżący nie ustalił, jaki organ był uprawniony do powołania zarządu. W ocenie Komisji treść sporządzonego przez skarżącego aktu narusza przepisy RODO. Komisja podała, że zbędne było weryfikowanie statusu członków zarządu wydających zaświadczenie spółdzielni o przysługiwaniu A. M. sprzedawanego prawa poprzez podanie imion i nazwisk członów zarządu i przywołanie informacji z KRS spółdzielni. Jednocześnie zaznaczyła, że nie można wykluczyć sytuacji, w której skład osobowy spółdzielni zmienił się po wydaniu zaświadczenia i w KRS figurują już nowi członkowie tego organu, a zaświadczenie pozostaje w mocy. Ponadto Komisja zauważyła, że powołany w akcie art. 92 ust. 4 Prawa o notariacie nie istnieje, bo art. 92 dzieli się na paragrafy, nie zaś ustępy, w § 8 aktu zapisano nie dającą się zrealizować datę wydania przedmiotu sprzedaży, a także nie zawarto bardzo ważnych pouczeń o treści art. 3 ust. 32, art. 3 ust. 5, art. 171 ust. 6 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. 2020 r., poz. 1465), a pouczono o nieistniejącym obowiązku nabywców prawa do lokalu zawiadomienia spółdzielni mieszkaniowej o zawarciu umowy, co zdaniem Komisji stanowiło poważny błąd, bo wspomniany obowiązek spoczywa na sądzie wieczystoksięgowym. Komisja zarzuciła również skarżącemu to, że zastrzegł możliwość wydawania wypisu sporządzenia umowy także upadłej i jej małżonkowi, a także wpisał do projektu aktu dane z dowodu osobistego E. M., która nie była stroną czynności prawnej i nie stawała do aktu. Zauważono, że skarżący nie wskazał osób, które miały ponieść koszty aktu i nie jest możliwe ustalenie tego, czy zdający pobrał należne opłaty sądowe od właściwych osób.

W skardze na powyższą uchwałę zarzucono naruszenie art. 74 § 3 i art. 74e § 2 Prawa o notariacie w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodwyższenie oceny pomimo tego, że projekt aktu spełniał wymagania formalne i zawierał prawidłowe rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego, art. 74h § 12 Prawa o notariacie w związku z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy, art. 74h § 9 i § 12 Prawa o notariacie w związku z art.8, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez dowolne rozpatrzenie sprawy, z przekroczeniem luzu decyzyjnego. W uzupełnieniu skargi skarżący powołał się na niekonsekwentne, jego zdaniem, oceny prac poszczególnych zdających przez organy rozpoznające odwołania od wyników egzaminu notarialnego, do którego przystąpił. Wskazał, że ocenione w zaskarżonej uchwale za błędne sformułowania projektu aktu przez Komisję II Stopnia Nr 2 były traktowane jako prawidłowe. W szczególności zauważył, że nie traktowano jako dyskwalifikującej okoliczności przywołania małżonka upadłej do aktu. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą wcześniej w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, bowiem zaskarżona uchwała narusza przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy oraz przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325).

Niewątpliwie, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (choćby wyrok z 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 570/17, LEX nr 2655999), samo zaproponowanie przez zdającego poprawnego rozstrzygnięcia zadania egzaminacyjnego nie musi pozostawać w sprzeczności z negatywną oceną pracy i nie świadczy samoistnie o tym, że nie wykazano przesłanek dyskwalifikujących pracę. Podanie prawidłowego rozwiązania nie jest wystarczające do stwierdzenia przygotowania prawniczego zdającego i należytego wykonywania zawodu notariusza. Konieczne jest bowiem także zaprezentowanie wiedzy i motywów rozstrzygnięcia. Ustawodawca ponadto dopuścił rozbieżność ocen cząstkowych i ich przyznanie nie świadczy jeszcze o sprzeczności oceny końcowej, o ile ta została należycie umotywowana. Ocena pracy egzaminacyjnej stanowi wynik sprawdzenia indywidualnej pracy intelektualnej i porównania w tym zakresie z pracami innych zdających – co także znajduje wyraz w utrwalonym orzecznictwie sądowym – bywają na ogół zawodne. Niemniej jednak ocena egzaminu warunkującego dostęp do wykonywania działalności reglamentowanej, w szczególności zawodu zaufania publicznego znajdować musi podstawę w obiektywnych i sprawdzalnych oraz jednolitych oraz poddających się weryfikacji kryteriach. Tylko w ten sposób zachowana być może zasada równości, która w stosowaniu prawa polega na podobnym rozstrzyganiu spraw o analogicznym stanie faktycznym i prawnym (por. wyrok NSA z 10 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1292/12, LEX nr 1504915).

Swoisty jej przejaw stanowi realizacja skodyfikowanej, nowelą z 7 kwietnia 2017 r., w art. 8 § 2 k.p.a. zasady konsekwencji, petryfikującej zarazem, wywodzoną we wcześniejszym orzecznictwie sądowym z zamieszczonej w dawnym art. 8 k.p.a., zasady zaufania jednostki do organu, ochronę rozsądnego i uprawnionego oczekiwania przez jednostki uzyskania takiego samego jak inne podmioty rozstrzygnięcia, zapadającego na podstawie tych samych przepisów i w oparciu o podobne fakty (zob. wyrok NSA z 26 października 1984 r., sygn. akt II SA 1161/84, ONSA 1984/2, poz. 97, wyroki WSA w Warszawie: z 14 października 2004 r., sygn. akt II SA 3571/03, LEX nr 159935, czy z 5 października 2004 r., sygn. akt II SA 3196/03, LEX nr 159925).

Stabilność orzecznictwa organów administracji i związana z nią zasada zaufania nie są rzecz jasna wartościami bezwzględnymi. Jak w jednym z wyroków przyjął NSA – "zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej nie może polegać na kurczowym trzymaniu się przez organy administracji wyrażonego wcześniej błędnego poglądu. Ważniejsze bowiem jest, w tym również dla zachowania zasady z art. 8 k.p.a., aby zapadające w sprawie decyzje były ostatecznie zgodne z prawem" (zob. wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3033/15, LEX nr 2376619). Aby jednak zmiana linii orzeczniczej organów mogła zostać uznana za dopuszczalną, musi znajdować należyte uzasadnienie, czy to w modyfikacji stanu prawnego bądź odmiennym, acz prawidłowym jego odczytaniu, czy to innych, istotnych dla rozstrzygnięcia okolicznościach.

Za niedopuszczalną należy uznać praktykę organów, które w jednakowych okolicznościach faktycznych, w bliskości czasowej prezentują rozmaite, skrajnie wręcz różne poglądy prawne, rzutujące na wynik postępowania, raz to na korzyść strony postępowania, raz to wbrew jej interesom. Czyni to rezultat procedury nie tylko niepewnym, trudno dającym się przewidzieć, ale wręcz dowolnym. Tego rodzaju sytuacja zrodziła się w niniejszej sprawie. Jak się bowiem okazuje, w ramach tego samego egzaminu przyjmowano zróżnicowane kryteria oceny wobec tych samych, istotnych, czy wręcz podstawowych dla ostatecznego wyniku elementów. Te same treści raz uznawane były za prawidłowe, innym razem poczytywano je za błąd i odwrotnie.

Uwaga ta dotyczy kluczowych w tej sprawie aspektów, a przede wszystkim problemu skutków prawnych upadłości konsumenckiej jednego z małżonków i związanego z tym katalogu podmiotów, które powinny być stroną umowy o przeniesienie prawa spółdzielczego i brać udział w czynności notarialnej oraz uczestników postępowania wieczystoksięgowego. Określenie tych kwestii w pracy skarżącego zostało poczytane w zaskarżonej uchwale za główny błąd, świadczący o nieznajomości przepisów Prawa upadłościowego w zakresie instytucji upadłości konsumenckiej. Przyjęcie przez Komisję w zaskarżonej uchwale jedynego prawidłowego, a odmiennego niż w innych pracach egzaminacyjnych rozwiązania wskazanych problemów jawi się jako jeszcze bardziej kontrowersyjne, jeżeli uwzględni się istniejącą w chwili odbywania się egzaminu rozbieżność w orzecznictwie, rozstrzygniętą w uchwale Sądu Najwyższego dopiero w dniu 16 grudnia 2019 r. Rację ma Komisja, że Sąd Najwyższy opowiedział się za koncepcją, zgodnie z którą całe prawo wchodzi w skład masy upadłości i małżonek upadłego traci wszelkie uprawnienia do rozporządzania udziałem w prawie – odrzucając zamysł, wedle którego udział małżonka upadłej nie wchodzi w skład masy upadłości. Wobec tego żadna z tych idei nie przewidywałaby przywoływania do czynności sprzedaży małżonka w roli wyrażającego zgodę. Tymczasem – jak jednoznacznie wynika z materiałów dołączonych do pisma stanowiącego uzupełnienie skargi – takiej praktyki w innych pracach egzaminacyjnych organy nie poczytywały za błąd, odwołując się do wspomnianej niejednoznaczności interpretacyjnej art. 124 Prawa upadłościowego. Jak wynika z lektury załączonych przez skarżącego kopii uchwał Komisji II Stopnia nr 2 opisanie w projekcie aktu notarialnego zgody małżonka było wręcz uznawane za atut pracy, wzmocnienie ochrony interesów stron, na wypadek przyjęcia przez Sąd Najwyższy takiej wykładni wspomnianego przepisu Prawa upadłościowego, która wymagałaby udziału tego małżonka w czynności notarialnej. Być może z tego właśnie powodu drugi z egzaminatorów nie przypisał skarżącemu błędu w tym zakresie. Przyjęcie przez organy, że skarżący popełnił w tym zakresie błąd wywołało dalsze konsekwencje co do oceny innych elementów pracy egzaminacyjnej, to jest katalogu uczestników postępowania upadłościowego, który – według przyjętej przez Komisję koncepcji – powinien być węższy, a także kręgu osób, którym można wydawać wypisy sporządzonego przez zdającego aktu.

Podobne konkluzje nasuwają się także w odniesieniu zaprezentowanych w pracy egzaminacyjnej skarżącego sformułowania wyrzeczenia umowy sprzedaży oraz sposobu weryfikacji zachowania terminu zawarcia umowy. Także w tym zakresie, jak dowodzą załączone przez skarżącego dokumenty – za poprawne uznawano wysłowienie wyrzeczenia w sposób analogiczny jak uczynił to skarżący, odwołujący się do udziałów w 1/2, a także samo zachowanie właściwego terminu sporządzenia aktu notarialnego, bez opisywania tego faktu (s. 3 uchwały Komisji II Stopnia nr 2 z [...] lutego 2020 r.). Tak samo rysuje się kwestia powołania przez skarżącego oświadczenia o pozostawaniu przez E. i A. M. w związku małżeńskim, skoro w uchwale z [...] czerwca 2020 r. Komisja II stopnia nr 2 oceniła ją diametralnie odmiennie.

Z kolei w zakresie skutków udziału obcokrajowca w czynności notarialnej w zakresie znajomości języka polskiego, to – jak zasadnie podnosi skarżący – przepisy art. 87 § 1 i 2 Prawa o notariacie nie wymagają tego, by notariusz zamieszczał wzmiankę o tym w jaki sposób ustalono znajomość języka polskiego przez uczestników czynności notarialnej. Nie istnieje zwłaszcza powiązanie weryfikacji w tym zakresie z obcym obywatelstwem. W tym zakresie nie można przyjąć, że skarżący popełnił błąd.

Nie można się także zgodzić ze stanowiskiem organu, jakoby oświadczenie o ustanowieniu hipoteki zostało sporządzone nieprawidłowo. Obowiązkiem zdającego było działanie na podstawie okoliczności podanych w treści kazusu. Ten zaś wskazywał, że hipoteka ma być ustanowiona na spłatę dwóch pożyczek do kwoty 60 000 złotych na zabezpieczenie wierzytelności z tytułu tych umów. Zasadnie podniesiono w skardze, że kazus nie zakładał, że hipoteka obejmować ma jedynie kapitał, z pominięciem należności akcesoryjnych. Dlatego poczytanie za błąd sformułowania projektu aktu notarialnego w tym zakresie było nieuprawnione. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że kwestia ta nie została podniesiona w zaskarżonej uchwale, lecz jedynie w treści oceny sporządzonej przez egzaminatora i w odpowiedzi na skargę.

Nie naruszył również skarżący warunków kazusu, gdy zawarł w projekcie aktu informacje i oświadczenia dotyczące ochrony danych osobowych. W kazusie zastrzeżono, że nie jest to obowiązkowe, nie zaś że zdającemu nie wolno takich elementów umieszczać. Uczynił on zatem więcej niż to, do czego był zobowiązany, nie naruszając przy tym przepisów prawa.

Trudno też skarżącemu czynić zarzut z tego, że zawarł w akcie oświadczenie o wydaniu nieruchomości. Praktyka notarialna, ale również orzecznictwo sądowe (choćby przywołane w skardze postanowienie Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I CSK 355/09, OSNC 2010/10/139, objaśniające praktyczne znaczenie instytucji traditio longa manu) i poglądy doktryny (np. J. Gudowski [w:] J. Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. II, LEX/el. 2016, komentarz do art. 348, teza 1) akcentują dopuszczalność symbolicznego wydania rzeczy, które w tym przypadku przyjął zdający.

Podobnie zgodzić się należy ze skarżącym, który twierdzi że weryfikował dane dotyczące członków zarządu spółdzielni w Krajowym Rejestrze Sądowym. Ujawnia on nie tylko przecież dane aktualne, ale także te historyczne, stanowiąc podstawowe źródło informacji o osobach prawnych podlegających rejestracji. Nawet zatem, jak podnosi Komisja, gdyby skład zarządu się zmienił, fakt ten powinien wynikać z rejestru, objętego domniemaniem prawdziwości wpisu, ustanowionym w art. 17 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 1500).

Powyższe uwagi nie oznaczają, że praca skarżącego nie była wolna od wad. Nieprawidłowo skarżący opisywał dokument przydziału lokalu jako "decyzję o przydziale", niejasno rysuje się wskazana w zaskarżonej decyzji kwestia ceny przyjętej w akcie. Wprawdzie w kazusie nie narzucono zdającemu tego, że cena zbycia miała być równa oszacowania, o którym mowa w art. 319 ust. 1 Prawa upadłościowego. W zaskarżonej uchwale nie wyjaśniono jednak, czy zdaniem Komisji przyjęcie ceny niższej niż wartość oszacowania było błędem, czy jedynie za taki uznano niewskazanie podstawy przyjęcia niższej ceny (s. 11 decyzji).

Nieprawidłowo skarżący przyjął nadto oświadczenie dotyczące prowadzenia zbioru dokumentów dla zbywanego prawa spółdzielczego, nie wskazał osoby zobowiązanej do poniesienia kosztów aktu notarialnego oraz zawyżył znacząco taksę notarialną oraz pominął obowiązek udzielenia kilku pouczeń.

Skarżący zawarł ponadto w swojej pracy kilka zbędnych oświadczeń czy pouczeń – dotyczy nabywania nieruchomości przez cudzoziemca czy dotyczące hipoteki przymusowej czy wreszcie wspomnianego "ogłoszenia o przetargu". Niewątpliwie akt notarialny powinien stanowić dokument w miarę możliwości zwięzły, nieprzeładowany zbytecznymi formułami językowymi. Zamieszczone przez skarżącego treści dodatkowe trudno jednak traktować jako dowód nieporadności w przygotowaniu aktu notarialnego czy nieznajomości prawa.

Raz jeszcze podkreślić należy, że to nie porównanie wyników ocen innych prac stało się przyczyną przypisania organom naruszenia prawa, lecz to że organy w ramach tego samego egzaminu stosowały różne kryteria oceny identycznych aspektów prac egzaminacyjnych. Nie idzie tu więc o analizy wyniku egzaminu skarżącego w oparciu o ostateczną ocenę jakiejkolwiek innej pracy egzaminacyjnej, lecz o to, jakie cząstkowe rozwiązania kazusu organy uznawały za prawidłowe, a jakie za błędne. Jeżeli organy przemiennie te same formuły zawarte w pracach uznawały raz za wadliwe, innym razem za poprawne, to trudno obciążać zdających ryzykiem w taki przypadkowy iście sposób formułowanych ocen.

Reasumując, zaskarżona uchwała dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego art. 74d § 3 Prawa o notariacie, wywołanego przyjęciem niejednolitych kryteriów ocen podczas wystawiania ocen z egzaminu notarialnego przeprowadzonego w 2019 r. To ostatnie uchybienie wyczerpywało się w naruszeniu art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Motywy zaskarżonej uchwały nie wyjaśniają przyczyn, dla których w przypadku skarżącego przyjęto odmienne, na jego niekorzyść, przesłanki oceny pracy egzaminacyjnej w stosunku do innych, sporządzonych podczas tego samego egzaminu na podstawie tego samego kazusu. To zaś z kolei świadczy o naruszeniu art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 74h § 9 i § 12 Prawa o notariacie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. bowiem stan faktyczny tej sprawy został wyjaśniony należycie, na podstawie wszystkich niezbędnych dowodów. Nie naruszyły także organy art. 9 k.p.a., bo zakres udzielanych skarżącemu informacji i pouczeń w toku postępowania był wyczerpujący.

Dokonując ponownej oceny pracy skarżącego Komisja zadba o to, by uczynić to z zachowaniem wspomnianych zasad równego traktowania, zaufania jednostki do organu i konsekwencji, o których mowa w art. 8 § 1 i 2 k.p.a. W tym celu Komisja zastosuje jednolite kryteria tej oceny, nie mniej korzystne niż przyjmowane w innych pracach sporządzonych w warunkach tego samego egzaminu. Realizacja zasady równości nie oznacza oczywiście identycznego obchodzenia się z wszystkimi podmiotami (zob. wyrok NSA z 16 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 607/11, LEX nr 992610). Każda praca egzaminacyjna podlegać powinna indywidualnej weryfikacji. Niemniej musi być ona dokonana na podstawie jednakowych podstaw. Komisja powinna wskazać, które sformułowania ocenianego aktu uznaje za błędy i podać ich gradację, identyfikując przede wszystkim te, dyskwalifikujące całą pracę. Do katalogu błędów nie można zaliczać takich treści pracy egzaminacyjnej albo jej braków, które w innych przypadkach zostały potraktowane jako formuły poprawne. Obowiązkiem organu będzie zatem ponowna weryfikacja pracy skarżącego z uwzględnieniem powyższych wskazań i wykorzystaniem gradacji dostępnych ocen. Dopiero na tej podstawie będzie można rzetelnie wypowiedzieć się na temat tego, czy skarżący przygotował projekt aktu notarialnego zasługujący na ocenę pozytywną czy też nie.

Sporządzając uzasadnienie uchwały organ zadba o to, by wyjaśniało ono to, jakimi kryteriami posługiwano się podczas oceny pracy, jak na tej podstawie oceniono poszczególne fragmenty pracy i wreszcie – jakie znaczenie przypisać ewentualnym błędom popełnionym przez skarżącego.

Już tylko końcowo Sąd wyjaśnia, że sprawa niniejsza została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Aktualnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, co czyniło uzasadnionym procedowanie na posiedzeniu niejawnym.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 tej ustawy.