Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 664/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 3 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 243 ust. 6
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 86, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 121 pkt 4
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Danuta Szydłowska P, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2017 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do wniesienia opłaty za trzeci okres ochrony wzoru użytkowego (Adapter szpuli drutu spawalnicznego, nr [...]) oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2017r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, organ) działając na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 243 ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1410 z późn. zm. - dalej: p.w.p.), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lipca 2016r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do wniesienia opłaty za trzeci okres ochronny wzoru użytkowego pt. "Adapter szpuli drutu spawalniczego" o nr [...].

Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] kwietnia 2016 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w treści którego pełnomocnik uprawnionej do wzoru użytkowego o numerze [...] (uprawniona A. J. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...] P.) zawarł żądanie uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2016r., stwierdzającej wygaśnięcie prawa ochronnego do wzoru użytkowego pt. "Adapter szpuli drutu spawalniczego" o nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że termin na uiszczenie opłaty za III okres ochrony przedmiotowego wzoru użytkowego uległ zawieszeniu na skutek wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, do których zalicza się, zdaniem pełnomocnik, śmierć poprzedniego pełnomocnika występującego w sprawie w/w wzoru użytkowego tj. rzecznika patentowego B. K. Jak wskazano we wniosku, poprzedni pełnomocnik został ustanowiony w sprawie w dniu [...] października 2010 r., a uprawniona była przekonana, że wszelkie czynności niezbędne do utrzymania prawa w mocy są dokonywane terminowo. Uprawniona nie została przez nikogo poinformowana o śmierci swojego pełnomocnika, o której dowiedziała się dopiero w wyniku próby kontaktu z nim po otrzymaniu decyzji o wygaśnięciu. W opinii skarżącej powyższa okoliczność stanowi zdarzenie losowe, całkowicie niezależne i niezawinione przez uprawnioną.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Urząd Patentowy RP na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. odmówił zawieszenia biegu terminu do wniesienia opłaty za III okres ochrony wzoru użytkowego o numerze [...]. Organ nie zgodził się z twierdzeniami wnioskodawcy, aby w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, uniemożliwiające uprawnionej dokonanie opłaty za ochronę w wymaganym terminie. W ocenie Urzędu, uprawniona zdawała sobie sprawę ze złego stanu zdrowia swego pełnomocnika B. K., na co wskazuje między innymi zorganizowanie zastępstwa w trakcie trwającego przed Urzędem postępowania spornego. Organ zauważył również, że przedłożone do akt pełnomocnictwo dla rzecznika patentowego B. K. obejmowało jedynie zastępstwo w zakresie przygotowania dokumentacji zgłoszeniowej związanej z przedmiotowym wzorem użytkowym. Tym samym, Urząd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności i nie było podstaw do zawieszenia biegu terminu do wniesienia opłaty za III okres ochrony wzoru użytkowego o numerze [...].

Uprawniona zaskarżyła powyższe postanowienie składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który został uzupełniony pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Zdaniem uprawnionej, w przedmiotowej sprawie wystąpiła nadzwyczajna okoliczność, gdyż uprawniona nie mogła przewidzieć rychłej śmierci swojego pełnomocnika z uwagi na fakt, że zły stan zdrowia rzecznika nie wyłączył go z aktywności zawodowej i dotychczas spełniał swoje obowiązki zgodnie z zawartą umową. W uzupełnieniu wniosku uprawniona dodała również, iż zastępstwo zorganizowane na potrzeby postępowania spornego za B. K. miało charakter jednorazowy, a uprawniona nie miała żadnych podstaw, aby spodziewać się, że rzecznik patentowy nie będzie mógł jej dalej reprezentować. Uprawniona podkreśliła, że dokładała pełnej staranności w celu utrzymania w mocy przedmiotowego prawa ustanawiając w sprawie profesjonalnego pełnomocnika i wykonując wszelkie zlecone przez niego czynności. Uprawniona dodała również, że w jej opinii rzecznik patentowy B. K. został uznany przez Urząd Patentowy pełnomocnikiem ogólnym uprawnionej (również po udzieleniu ochrony), na co wskazuje fakt przesłania przez organ decyzji warunkowej oraz świadectwa ochronnego dotyczącego przedmiotowego prawa na adres tego pełnomocnika. Dlatego też, w jej opinii uchybienie terminu w niniejszej sprawie nastąpiło bez winy uprawnionej, wskutek nadzwyczajnych, niezależnych od niej okoliczności.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Urząd Patentowy RP, organ ten postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. (o numerze wskazanym na wstępie) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2016r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w jego ocenie, w rozpatrywanej sprawie, zachodzą okoliczności przemawiające za utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie zawieszenia biegu terminu do wniesienia opłaty za III okres ochrony prawa ochronnego wzoru użytkowego o numerze [...]. Zdaniem organu w sprawie nie mają znaczenia twierdzenia dotyczące niezawinionego charakteru uchybienia terminu na uiszczenie opłaty za przedmiotowe prawo oraz argumenty o dochowaniu wszelkiej staranności przez uprawnioną celem utrzymywania ochrony wzoru użytkowego, gdyż kwestia braku winy strony w uchybieniu terminu na uiszczenie opłaty za ochronę jest badana jedynie w przypadku nieuiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony prawa wyłącznego (art. 225 ust. 1 i 3 p.w.p.). W analizowanej sprawie, która dotyczy kolejnego roku ochrony prawa ochronnego, mamy do czynienia z uchybieniem terminu nieprzywracanego, w przypadku którego przepisy ustawy p.w.p. wymagają od uprawnionego wykazania okoliczności o charakterze nadzwyczajnym.

Organ wskazał przy tym, że zgodnie z treścią art. 243 ust. 6 ustawy p.w.p., który stanowił podstawę żądania pełnomocnika uprawnionej o zawieszenie biegu terminu na uiszczenie zaległej opłaty, do terminów, do których nie ma zastosowania przepis art. 243 ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Wskazał przy tym, że zarówno ustawa Prawo własności przemysłowej, jak również Kodeks postępowania administracyjnego, nie przewidują zawieszenia biegu terminu do dokonania określonej czynności przed organem administracji, dlatego też zdaniem organu w tym zakresie należy odwołać się do przepisu art. 121 pkt 4 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) . Zgodnie z tym przepisem, bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody.

Odwołując się do orzecznictwa i doktryny organ wyjaśnił, że obecnie dominuje koncepcja obiektywna siły wyższej, która nakazuje uznawać za działania siły wyższej zdarzenia zewnętrzne, nieuchronne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt: 111 CZP 100/07). Wskazał przy tym że za takie zdarzenia tradycyjnie uznaje się: klęski żywiołowe (m. in. powódź, uderzenie pioruna, huragan), akty władzy (np. akty normatywne zakazujące wwozu określonych towarów, orzeczenia sądu o konfiskacie ładunku) oraz działania zbrojne (m. in. działania sił zbrojnych wrogiego państwa, rozruchy, rebelie, wojny domowe, akty piractwa). Jak wskazuje się w doktrynie, za siłę wyższą uznaje się takie zdarzenia, jeżeli ze względu na tkwiącą w nich moc oddziaływania nie było przed nimi, a dokładniej - przed ich skutkami, żadnej obrony.

Organ wskazał również, że oceny zdarzenia mającego wypełniać znamiona siły wyższej, zgodnie ze zdaniem drugim przepisu art. 243 ust. 6 p.w.p., dokonuje organ po przedstawieniu przez stronę odpowiednich dowodów. Dokumenty, które zostały dołączone do wniosku z dnia [...] kwietnia 2016r. zdaniem organu nie mają jednak wpływu na ocenę w niniejszej sprawy zaistniałego zdarzenia pod kątem okoliczności nadzwyczajnych.

Zdaniem organu przedstawiona we wniosku przez uprawnioną sytuacją tj. śmierć rzecznika patentowego, który prowadził sprawy uprawnionej i tym samym nieświadomość, że nie została uiszczona opłata za kolejny rok ochrony wzoru użytkowego, nie ma charakteru okoliczności nadzwyczajnych, a co za tym idzie nie wypełnia ona znamion zdarzenia o cechach siły wyższej. Organ wskazał przy tym że analizując przedmiotową sprawę wziął pod uwagę nie tylko argumenty uprawnionej oraz dokumenty przez nią przedstawione, ale również całość okoliczności, jakie dotyczyły ochrony wzoru użytkowego o numerze [...], aby zgodnie ze stanowiskiem doktryny, ocenić je "w danym układzie stosunków".

Urząd Patentowy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zgodził się z opinią Urzędu Patentowego zawartą w postanowieniu z dnia [...] lipca 2016r., że pełnomocnictwo z dnia [...] października 2010r. dla B. K. obejmowało jedynie etap zgłoszeniowy wzoru użytkowego [...], gdyż wyraźnie wskazywało, że pełnomocnik będzie reprezentował uprawnionego przed urzędem w zakresie opracownaia dokumentacji (wymaganej na etapie zgłoszenia wzoru do ochrony i rozpatrzenia tego zgłoszenia). Dlatego też, Urząd przesłał pełnomocnikowi zarówno decyzję warunkową z dnia [...] sierpnia 2011r., jak również, w dniu [...] marca 2012r. świadectwo ochronne [...], kończąc tym samym postępowanie zgłoszeniowe. Organ zauważył również że kolejne pisma w sprawie wzoru, tj. zawiadomienie o złożeniu wobec decyzji warunkowej sprzeciwu, zostało wysłane przez organ już bezpośrednio uprawnionej a co więcej mimo że B. K. powiadomił Urząd o swoim pobycie w szpitalu przesyłając stosowne zaświadczenie, to uprawniona samodzielnie odpowiedziała na zawiadomienie o sprzeciwie, składając w dniu [...] sierpnia 2012r. odpowiedz na sprzeciw. Powyższe wskazuje, że Urząd Patentowy nie miał podstaw by uznać w/w B. K. pełnomocnikiem ogólnym uprawnionej w sprawie.

Organ zwrócił również uwagę na kwestię pełnomocników ustanawianych w sprawie przedmiotowego wzoru i ich udziału w postępowaniach przez Urzędem, mając na względzie stanowisko uprawnionej, że rzecznik patentowy B. K. prowadził sprawę wzoru użytkowego [...] rzetelnie, informując uprawnioną o czynnościach niezbędnych do utrzymania prawa w mocy, a zastępstwo na rozprawie w postępowaniu spornym było jedyną sytuacją, gdy rzecznik patentowy B. K. nie mógł reprezentować uprawnionej. W tym zakresie organ podniósł, że z całości akt przedmiotowej sprawy, zarówno rejestrowych, jak i spornych, wynika, B. K. na etapie spornym nie działał już w sprawie. Organ nie zgodził się również z twierdzeniem uprawnionej o jednorazowym zastępstwie na rozprawie w postępowaniu spornym przez ojca uprawnionej pana H. J., bowiem z akt sprawy spornej wynika, iż ojciec uprawnionej działał w przedmiotowej sprawie przez dłuższy czas, a w dniu [...] lutego 2013 r. złożył do akt ogólne pełnomocnictwo w sprawie wzoru użytkowego informując, iż rzecznik patentowy B. K. nie jest w stanie reprezentować uprawnionej przed Urzędem Patentowym w związku z dalszą chorobą.

Organ zauważył także, że sprawa sporna dotycząca przedmiotowego prawa miała swoją kontynuację przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, a następnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym aż do września 2015 r., co oznacza, że sprawa ta była w toku również w trakcie upływu terminu na uiszczenie opłaty za III okres ochrony. Uprawniona, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ustanowiła nowego pełnomocnika (adw. T. M. - jak sama wskazała), który nie tylko działał w jej imieniu w postępowaniach sądowoadministracyjnych, ale również konsultował się w sprawie przedmiotowego wzoru z rzecznikiem patentowym B. K. A zatem w świetle tych okoliczności, tj. faktu ustanowienia dwóch nowych pełnomocników działających w niniejszej sprawie (tj. H. J. oraz adw. T. M.), jak również toczących się równolegle przez długi okres czasu postępowań: spornego i sądowoadministracyjnego, które nie zwalniają uprawnionego z uiszczania opłat okresowych za ochronę w ich toku, trudno jest przyjąć, że uprawniona nie miała żadnych podstaw, aby sądzić, że B. K. nie będzie mógł jej reprezentować w przedmiotowej sprawie. Organ podkreślił przy tym, że ostatnia opłata za ochronę uiszczona została przez uprawnioną w październiku 2012 r. Ostateczny, dodatkowy termin na uiszczenie opłaty za III okres ochrony wzoru użytkowego [...] mijał w dniu [...] lutego 2015 r. Uprawniona przez tak długi okres czasu nie zainteresowała się kwestią kontynuacji ochrony przedmiotowego wzoru, nawet w świetle toczących się postępowań przed sądami administracyjnymi.

Zdaniem organu uprawniona winna przewidzieć, iż w niniejszej sprawie nie będzie mogła liczyć na pomoc rzecznika patentowego B. K. i jego dalszą reprezentację przed Urzędem Patentowym oraz sądami administracyjnymi, gdyż miała ona świadomość częstych niedyspozycji rzecznika patentowego i związanej z tym przymusowej organizacji zastępstw w sprawie, a także przebytych przez niego chorób i podeszłego wieku. Organ podkreślił przy tym, że w aktach sprawy nie ma dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez uprawnioną rzecznikowi patentowemu B. K. obejmującego upoważnienie do reprezentowania uprawnionej w postępowaniu rejestrowym, w tym w sprawie wnoszenia opłat okresowych za ochronę przedmiotowego wzoru. A zatem to na uprawnionej ciążył obowiązek wnoszenia opłat.

Reasumując Urząd Patentowy uznał, iż przedstawione przez uprawnioną okoliczności nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie stanowiły przeszkody, która uniemożliwiłaby uprawnionej uiszczenie opłaty za trzeci okres ochrony wzoru użytkowego o numerze [...] z zachowaniem przewidzianego terminu. Tym samym, Urząd stwierdził, iż okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniają przesłanek przewidzianych w przepisie art. 243 ust. 6 ustawy p.w.p.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie z [...] stycznia 2017r. wniosła A. J. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą "[...] P.", zaskarżając rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego RP w całości i zarzucając zarówno naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygniecie, jak również przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. :

• art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na wadliwym i niekompletnym zebraniu materiału dowodowego przejawiającym się w pominięciu szeregu istotnych dowodów przedstawionych przez skarżącą i niemożliwością stwierdzenia okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie oraz polegającym na braku wyczerpującego zbadania sprawy poprzez brak przeprowadzenia analizy okoliczności niedotrzymania terminu wniesienia opłaty okresowej za trzeci okres ochronny wzoru użytkowego "Adapter szpuli drutu spawalniczego" o numerze [...] zgodnej z zasadami doświadczenia życiowego i logiki formalnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

• naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w zakresie utrzymania w mocy skarżonej decyzji w oparciu o art. 243 ust. 1 i ust. 6 p.w.p.;

• art. 77 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nie wezwanie w charakterze świadka adw. T. M., pomimo, że organowi był znany adres tego świadka a przesłuchanie świadka było konieczne do ustalenia faktu rzekomego kontaktowania się ze sobą pełnomocników Skarżącej oraz zakresu umocowania adw. T. M. i rzecznika patentowego śp. B. K. jak również stanu zdrowia B. K. i wykonywania przez niego obowiązków zawodowych w sposób nieprzerwany pomimo kontuzji nogi, oraz nie przesłuchanie w charakterze strony Pani A. J., pomimo, że w sprawie pozostały istotne dla rozstrzygnięcia wątpliwości dotyczące jej wiedzy na temat stanu zdrowia B. K. i jego zakresu obowiązków, jak również jego kontaktowania się z adw. T. M., co spowodowało wadliwe niestwierdzenie wystąpienia w sprawie siły wyższej.

• naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie oraz błędną interpretację norm prawa materialnego wyrażonych w art. 90 ust 1 pkt 3 p.w.p. w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 243 ust. 1 i ust. 6 p.w.p. poprzez uznanie, że prawo ochronne na wzór użytkowy wygasło w skutek nie dokonania przez skarżącą w przewidzianym terminie opłaty okresowej, podczas gdy termin do dokonania opłaty uległ zawieszeniu, w związku z czym Skarżąca dokonała opłaty w przewidzianym przepisami terminie.

Podnosząc wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Urzędu Patentowego RP oraz zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie postanowienia stwierdzającego wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do wniesienia opłaty za trzeci okres ochronny wzoru użytkowego pt. "Adapter szpuli drutu spawalniczego" o nr [...]. Skarżąca wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi w szczególności podniesiono, iż organ pomimo prawidłowego stwierdzenia konieczności odpowiedniego zastosowania przepisów o przedawnieniu z powodu siły wyższej, nie zastosował ich "odpowiednio", a "wprost". Organ, bowiem, analizował sytuację skarżącej w odniesieniu tylko do "siły wyższej" w cywilistycznym rozumieniu tego pojęcia, podczas, gdy pojęcie to oraz analiza sprawy wymagała przełożenia na grunt, odmiennego od cywilnego, postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego w ślad za przedstawicielami doktryny i orzecznictwa administracyjnego można przyjąć, że "nadzwyczajne okoliczności mające charakter siły wyższej" w rozumieniu art. 243 ust.6 p.w.p., to nagłe zdarzenia, nie występujące zwykle w obrocie, którym nie można było zapobiec, obiektywnie uniemożliwiające stronie dokonanie czynności urzędowych w terminie. Skarżący odwołał się w tym zakresie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2016 r. II GSK 426/15 i z dnia 21 lipca 2016r. sygn. akt II GSK 431/15, w których termin ten został zdefiniowany przez Sąd i gdzie wskazano m. in., że "poza klasycznymi przykładami zdarzeń z kręgu "siły wyższej", jak różnego rodzaju działania sił przyrody lub tych, których przyczyn należy szukać w zakrojonych na różną skalę konfliktach społecznych, występować będą szczególne sytuacje, które dla strony postępowania będą zdarzeniami nagłymi i nie do przewidzenia lub zapobieżenia". Jako przykładowe zdarzania, które przez sądy zostały uznane za działanie siły wyższej skarżąca wskazała m. in. awarię systemu komputerowego (wyrok z dnia 28 grudnia 2012 sygn akt VI SA/Wa 1783/12 ), przerwę w komunikacji czy nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą (postanowienie z dnia 13 lutego 2012 r. o sygn. akt II SA/WA 2135/11).

Przedstawiając w uzasadnieniu szczegółowe stanowisko skarżąca stwierdziła, że w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniu Organu II instancji, wystąpiła siła wyższa w postaci niepoinformowania Skarżącej o śmierci jej pełnomocnika, który z uwagi na te okoliczność nie wykonał ciążących na nim obowiązków. Zdarzenie to było niespodziewane i niemożliwe do przewidzenia przy zachowaniu należytej staranności w tej indywidualnej sprawie. Prawdopodobieństwo niepoinformowania skarżącej o śmierci pełnomocnika było wręcz znikome, a także niemożliwe do zapobieżenia. Wobec tego, w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu do wniesienia opłaty za III okres ochronny, który zaczął biec na nowo w dniu kiedy Skarżąca skontaktowała się ze swoim pełnomocnikiem celem wyjaśnienia okoliczności wygaśnięcia przysługującego jej prawa ochronnego na wzór użytkowy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skarżonym orzeczeniu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Należy również wskazać, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 3 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Art. 243 ust. 6 p.w.p. na podstawie, którego wydano zaskarżone postanowienie stanowi, że "do terminów, do których nie ma zastosowania przepis ust. 1, uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. W sprawach tych Urząd Patentowy wydaje, po przedstawieniu przez zainteresowanego odpowiednich dowodów, postanowienia".

W tym też trybie wydane zostało rozstrzygniecie po przeanalizowaniu przez organ wniosku jak również złożonych przez skarżącego dowodów w sprawie. Rozstrzygnięcie wydane przez organ zostało obszernie uzasadnione z uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz przedłożonych materiałów dowodowych. Tym samym Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, że organ naruszył przepisy postępowania w tym w szczególności art. 7, 77 w zw. z art. 80 oraz art. 86 k.p.a. a także, że naruszył art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zgromadzony materiał dowodowy został przez organ zanalizowany w sposób pełny i kompleksowy czemu wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Materiał przedłożony przez skarżącą, w ocenie sądu został w całości zanalizowany pod kontem zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby zawieszenie biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Organ uznał przy tym prawidłowo, że zarówno p.w.p. jak i k.p.a. nie regulują kwestii zawieszenia biegu terminu do dokonania określonej czynności przed organem administracji. Z tego też względu co do zasady, zasadnie przyjęto, że odpowiednie zastosowanie winien znaleźć przepis art. 121 pkt 4 k.c., zgodnie z którym bieg przedawnienia nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu, co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

Należy przy tym podzielić stanowisko organu odwołujące się do poglądu zawartego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2007r. (III CZP 100/2007), który zaakceptował dominującą w orzecznictwie koncepcję obiektywnej siły wyższej. Zgodnie z tą koncepcją – za działania siły wyższej uznawane są zdarzenia zewnętrzne, nieuchronne, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia. Przy czym nieuchronność jest konsekwencją nadzwyczajności zjawiska i może również wynikać z niemożności jego przewidzenia (w danym układzie stosunków). Tak wiec zjawisko samo w sobie musi być nadzwyczajne i w konsekwencji nieuchronne oraz w danym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia. Za siłę wyższą można zatem uznać takie zdarzenie, przed którym ze względu na tkwiącą w nim moc oddziaływania (oddziaływania przed jego skutkami) nie było żadnej obrony.

Za takie zdarzenie nie można zatem uznać, jak słusznie przyjęły organy w niniejszej sprawie, śmierci rzecznika patentowego ustanowionego przez skarżącą. Sąd w tym zakresie, co do zasady mając na względzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, podziela stanowisko organu zaprezentowane w skarżonym orzeczeniu.

Sąd zauważa jednak, że dokonując stosownej analizy co do spełnienia przesłanek o których mowa w art. 243 ust. 6 p.w.p. organ niewłaściwie z analizował i ustalił, że w niniejszej sprawie wskazany przepis może mieć zastosowanie. W tym zakresie Sąd podzielając w całości pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2016r. sygn. II GSK 2501/14 (publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazuje, że art. 243 ust. 6 p.w.p. "Dotyczy (...) zagadnień stricte procesowych, o czym świadczy jego usytuowanie w tytule VI dotyczącym postępowania przed Urzędem Patentowym – terminów, stron postępowania, pełnomocników i środków zaskarżenia. Kwestia opłat za ochronę patentową została natomiast uregulowana w tytule V dziale I ustawy, który zawiera przepisy prawa materialnego dotyczące opłat jednorazowych i okresowych w związku z ochroną wynalazków, produktów leczniczych, produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych. Oznacza to, że przepis art. 243 ust. 6 p.w.p. nie ma zastosowania do wszystkich terminów przewidzianych tą ustawą.

Upływ terminu do uiszczenia opłaty wywołuje skutki materialnoprawne, a mianowicie wygaśnięcie prawa z patentu. Jak prawidłowo zauważył Sąd I instancji, decyzja o wygaśnięciu patentu ma charakter deklaratoryjny. Wygaśnięcie patentu następuje bowiem z mocy prawa z dniem upływu terminu do uiszczenia opłaty. Ustawa nie przewiduje możliwości przywrócenia takiego terminu. W konsekwencji należy również uznać, że po upływie terminu do uiszczenia opłaty, a co za tym idzie, po wygaśnięciu patentu z mocy prawa, organ nie mógłby na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. zastosować odpowiednio przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia, skoro materialnoprawny skutek uchybienia terminu już nastąpił.(...).

Powyższe rozważania prowadzą, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do wniosku, że w sprawie opłaty okresowej za ochronę prawa z patentu ustawa – Prawo własności przemysłowej nie przewiduje dodatkowego przedłużenia terminu do jej uiszczenia, w szczególności w trybie uregulowanym w art. 243 ust. 6 p.w.p.".

Tak więc skoro nie można przyjąć, że p.w.p. we wskazanym przepisie przewiduje dodatkowo możliwość przedłużenia terminu do uiszczenia opłaty okresowej za ochronę prawa z patentu, przy czym uregulowania te są identyczne również dla ochrony prawa z wzoru użytkowego, z którym w niniejszej sprawie mamy do czynienia, to bez znaczenia dla prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia są rozważania organu a także Sądu co do zaistnienia w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 243 ust. 6 p.w.p. Skoro bowiem, nie jest możliwe dodatkowe przedłużenie terminu do uiszczenia opłaty okresowej w szczególności w trybie uregulowanym w art. 243 ust. 6 p.w.p., to skoro skarżąca złożyła wniosek w tym zakresie, organ był zobligowany do wydania rozstrzygnięcia odmownego lub wręcz do umorzenia postępowania w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a,. orzekł jak w sentencji wyroku.