Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2395/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 710
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), Asesor WSA Iwona Ścieszka, Protokolant: specjalista Monika Gąsińska - Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2023 r. sprawy ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 czerwca 2021 r. znak: DOZ-OAiK.650.11.2021.BS w przedmiocie nakazu przeprowadzenia robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu ( dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), decyzją z dnia 14 czerwca 2021 r. znak: DOZ-OAiK.650.11.2021.BS po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. w P. ( dalej: "skarżąca"), od decyzji Kierownika Delegatury w P. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. ( dalej: "organ I instancji", "WUOZ") Nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], nakazującej [...] Sp. z o. o. w P., przeprowadzenie robót budowlanych przy budynku Miejskiej Kasy Chorych przy ul. [...] w P., usytuowanym na działce nr ew. [...] obręb [...] miasto P., w zakresie: rozbiórka pozostałości dachówki, lukarn oraz więźby dachowej, odbudowa więźby dachowej, odbudowa lukarn z pozyskanego materiału rozbiórkowego, montaż pokrycia dachowego, w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r., zgodnie z projektami, na podstawie których WWKZ udzielił pozwoleń Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. oraz Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. - działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710, ze zm., dalej: "u.o.z.") oraz art. 17 pkt 2, art. 108, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), orzekł o:

- uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wyznaczonego terminu nakazanych prac i wyznaczył nowy termin - do dnia 31 grudnia 2022 r.;

- w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

Jak wynika z akt sprawy, Kierownik Delegatury w P. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., nakazał [...] Sp. z o.o., z siedzibą w P., przeprowadzenie robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w P., mających na celu skuteczne zabezpieczenie zniszczonego przez pożar dachu budynku i uporządkowanie po pożarze terenu wokół budynku oraz w miarę możliwości wnętrza obiektu. Termin przeprowadzenia ww. prac wyznaczono do dnia 31 maja 2017 r.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w wyniku rozpoznania odwołania ww. Spółki wydał orzeczenie z dnia 25 września 2017 r. i uchylił zaskarżoną decyzję w całości, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w uzasadnieniu zawierając wskazania co do dalszego postępowania.

Kierownik Delegatury w P. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2020 r., znak: [...], po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nakazał spółce [...] Sp. z o. o., przeprowadzenie robót budowlanych przy budynku Miejskiej Kasy Chorych przy ul. [...] w P., usytuowanym na działce nr ew. [...] obręb [...] miasto P., w zakresie: rozbiórka pozostałości dachówki, lukarn oraz więźby dachowej, odbudowa więźby dachowej, odbudowa lukarn z pozyskanego materiału rozbiórkowego, montaż pokrycia dachowego, w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r., zgodnie z projektami, na podstawie których WWKZ udzielił pozwoleń Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. oraz Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.

Od powyższej decyzji odwołała się spółka [...]. W odwołaniu podkreślono, że stan budynku spowodowany został umyślnym podpaleniem, nie mającym nic wspólnego z zaniedbaniem właściciela. Ponadto w ocenie skarżącej, w chwili obecnej elementy budynku mające wartość historyczną nie podlegają dalszej degradacji. Do tych elementów nie należą bowiem konstrukcja dachu oraz jego przykrycie. Skarżąca wniosła też o przedłużenie terminu wykonania odbudowy konstrukcji dachu wraz z pokryciem dachowym do czasu uzyskania kompleksowej dotacji w ramach programy Ochrona zabytków, tj. nie wcześniej niż do dnia 31 grudnia 2023 r.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia 14 czerwca 2021 r.

W jej uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Jak wynika z akt sprawy, spółka [...], otrzymała pozwolenie konserwatorskie (decyzja z [...] lipca 2016 r.), na wykonanie prac remontowych z adaptacją, przebudową i rozbudową omawianego budynku, z przeznaczeniem na hotel apartamentowy. Projekt, na podstawie którego wydane zostało to pozwolenie, zakładał m.in. wymianę pokrycia dachowego na dachówkę ceramiczną karpiówkę, zgodnie z historycznym pokryciem obiektu oraz konstrukcji dachu z zachowaniem istniejących lukarn.

Podczas prowadzonej kontroli Kierownik Delegatury w P. WUOZ w P. stwierdził, że wskutek pożaru budynku przy ul. [...] w P., do którego doszło w dniu 7 maja 2017 r., spaleniu uległa górna część więźby dachowej, zniszczona została także większość pokrycia dachowego z dachówki. Oceniono także, że w toku akcji gaśniczej wnętrze budynku mogło ulec zalaniu, jednakże było ono wówczas niedostępne do oględzin. W toku kontroli wykonano dokumentację fotograficzną.

Kolejne czynności dowodowe wykazały, że obiekt jest zamknięty i ogrodzony, jednak w dalszym ciągu uszkodzone przez pożar części dachu były odsłonięte i niezabezpieczone, a strop ostatniej kondygnacji zamoknięty. W wyniku realizacji części z zaleceń pokontrolnych skierowanych do dysponenta zabytku, zostały zdjęte luźne dachówki, lecz uszkodzony dach budynku nie został doraźnie przykryty plandeką. W wyniku przeprowadzonych oględzin budynku, organ nie stwierdził zmian w jego stanie, w stosunku do poprzedniej kontroli. Do organu pierwszej instancji wpłynął opracowany na zlecenie skarżącej spółki projekt zabezpieczenia budynku, opracowany przez mgr. inż. M. T., zakładający całkowitą rozbiórkę konstrukcji dachu, lukarn dachowych trójkątnej ściany szczytowej w elewacji północnej oraz demontaż kominów z pozostawieniem ok. 100 cm. od stropu istniejącego oraz montaż belek stalowych spinających ściany zewnętrzne. Podczas kontroli zabytku, przeprowadzonej w dniu 4 lutego 2019 r., stwierdzono, że ściana szczytowa w elewacji północnej, w projekcie zabezpieczenia przeznaczona do rozbiórki, nie wykazuje takiego zniszczenia, aby nie mogła zostać zachowana. Równocześnie stwierdzono, że znacznemu pogorszeniu uległ stan techniczny lukarn dachowych oraz ściana zachodnia.

Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Kierownik Delegatury w P. wydał na wniosek spółki pozwolenie Nr [...], na przymurowanie ściany zachodniej, północno-zachodniej (przedsionka ze schodami zewnętrznymi) oraz lukarn dachowych.

W dniu 14 lipca 2020 r. przeprowadzono kolejną kontrolę zabytku, podczas której stwierdzono, że drewniana więźba dachowa jest w dużej części odsłonięta, zniszczona z pozostałościami dachówek, drewniany strop nad ostatnią kondygnacją w bardzo złym stanie technicznym, zamoknięty z dużymi ubytkami. Stolarka okienna niekompletna, otwory okienne zabezpieczone płytami OSB. Mury obwodowe i ściany wewnętrzne bez widocznych większych zniszczeń i zawilgocenia, miejscami (głównie w partii gzymsu wieńczącego i w partii przyziemia) widoczne spękania, ubytki cegieł i spoinowania. Lukarny dachowe z dużymi ubytkami. W obiekcie zapewniona jest wentylacja.

Organ podkreślił, że skarżąca Spółka nie podważa ww. ustaleń stanu faktycznego.

W następstwie wyników ostatniej kontroli została wydana zaskarżona decyzja. Kierownik Delegatury w P. WUOZ w P. uznał, że po pożarze zabytkowego budynku, niezbędne jest zabezpieczenie obiektu poprzez rozebranie nadpalonych elementów więźby dachowej i pozostałej dachówki oraz zniszczonych lukarn, a następnie skuteczne zabezpieczenie budynku poprzez odbudowę więźby dachowej, lukarn i montaż pokrycia dachowego. Brak takiego zabezpieczenia przed przeciekaniem wód opadowych do wnętrza zagraża zabytkowi. Zauważono ponadto, że niestabilne pozostałości więźby dachowej z pokryciem na części obiektu przy niesprzyjających warunkach pogodowych doprowadzić mogą do ich zerwania, a co za tym idzie do dalszego uszkodzenia obiektu.

Mister wskazał, że w świetle dokonanych ustaleń organu I instancji bezspornym jest, że miał on uzasadnione podstawy do wydania decyzji nakazującej podjęcie określonych działań przy zabytku, ze względu na występujące zagrożenie zniszczeniem budynku po pożarze. Wydanie decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie działań przeciwdziałających niszczeniu zabytku, jest powinnością organów ochrony zabytków, bowiem stosownie do art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości.

W wyniku analizy materiału dowodowego sprawy Minister uznał, że organ I instancji miał podstawy do wydania decyzji nakazującej władającym zabytkiem podjęcie ratowniczych działań, gdyż stan zachowania zabytku wymagał natychmiastowego wykonania prac, rozumianych jako działania mające na celu zahamowanie procesów destrukcji substancji budowlanej, a wręcz uchronienia zabytkowego budynku przed zawaleniem.

Jednocześnie w ocenie Ministra, zakres prac nakazanych zaskarżoną decyzją odpowiada dyspozycji przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i jest adekwatny do aktualnego stanu technicznego budynku. Z przepisu tego wynika, że wojewódzki konserwator zabytków, może nakazać jedynie wykonanie robót budowlanych lub prac konserwatorskich, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.

Wprawdzie w sprawie Kierownik Delegatury w P. nie nakazał tylko doraźnego zabezpieczenia dachu budynku, rozszerzając zakres niezbędnych robót, niemniej porównanie opisu stanu technicznego budynku z tym zakresem, daje podstawy do uznania adekwatności i niezbędności zobowiązania do wykonania tych konkretnych prac przy niszczejącym zabytku, biorąc pod uwagę czas, który już upłynął od dnia pożaru budynku oraz fakt, że dysponent zabytku ma już opracowane konieczne projekty budowlane.

W tej sytuacji zarzuty skarżącej Spółki dotyczące oceny zabytkowych elementów budynku, nie mogą wpłynąć na dokonywane rozstrzygnięcie tej sprawy, gdyż nakazane prace mają prowadzić do niezbędnego uchronienia tego obiektu przed postępującą degradacją. Nie mają natomiast na celu przywrócenia wszystkich walorów omawianego budynku, czy też jego kompleksowego remontu.

Jednocześnie organ stwierdził, że adresatem rozpatrywanej decyzji nakazowej jest właściwy podmiot, tj. aktualny dysponent rzeczonej nieruchomości. Dla nieruchomości nr ewid. [...] w P., na której posadowiony jest przedmiotowy budynek, prowadzona jest księga wieczysta nr [...], z której wynika, że jej właścicielem jest spółka [...].

Ogólną zasadą, przewidzianą w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest obciążenie obowiązkiem finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach podmioty posiadające tytuł prawny do dysponowania zabytkiem, w tym ich właścicieli, co wynika z przepisu art. 49 ust. 1 ww. ustawy. Obowiązek sprawowania przez właściciela lub posiadacza opieki nad zabytkiem został przez ustawodawcę określony w art. 5 powołanej ustawy, zgodnie z którym, opieka ta polega w szczególności na zapewnieniu warunków zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, a także korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Zatem zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem jego właściciela, którego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone, stosownie do ww. art. 5 pkt 3 i 4 tej ustawy.

Minister dodał, że określenie terminu wykonania nakazanych robót, pozwala na ustalenie, kiedy obowiązek powinien zostać wykonany. Termin wykonania prac powinien zostać ustalony w taki sposób, aby wykonanie obowiązku było w tym terminie realne, biorąc pod uwagę, że konieczne jest także uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego oraz pozwolenia na budowę.

W ocenie organu odwoławczego, wskazany w zaskarżonej decyzji termin do dnia 31 grudnia 2021 r. nie był realnie możliwy do spełnienia przez adresata decyzji. Zasadne było zatem wyznaczenie dłuższego czasu na wykonanie nakazanych robót budowlanych, niemniej zdaniem Ministra nie można pozwolić, aby zabytkowy obiekt pozostał niezadaszony aż do końca 2023 r., jak wnioskuje skarżąca Spółka. Minister zatem zmienił termin wykonania nakazanych prac do dnia 31 grudnia 2022 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka [...] Sp. z o.o. w P..

Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

-naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polegające na niewłaściwym zastosowaniu ww. normy prawnej poprzez zakreślenie nierealnego do wykonania terminu prac do dnia 31 grudnia 2022 r., który całkowicie nie uwzględnia zakresu prac koniecznych do wykonania; faktu, że na ich przeprowadzenie skarżący będą musieli uzyskać stosowne pozwolenia, a także okoliczności, że przeprowadzenie prac wiązać się będzie z koniecznością zakontraktowania specjalistycznego przedsiębiorstwa budowlanego, które to okoliczności w obecnych uwarunkowaniach rynkowych mogą być znacząco utrudnione;

-naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 45 k.p.a. w zw. 40 § 1 k.p.a. z art. 110 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania, polegające na doręczeniu skarżącemu decyzji w terminie ponad roku od jej wydania, poprzedzone błędami w zakresie doręczenia tj. doręczaniem na nieprawidłowy adres oraz bez wskazania strony postępowania administracyjnego, co natomiast w sposób rażący narusza zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a w dalszej konsekwencji doprowadziło do sytuacji, w której decyzja jest niemożliwa do wykonania, wskutek terminu wyznaczonego przez organ w odniesieniu do daty wydania decyzji, jednak abstrahującej od okresu jej skutecznego doręczenia skarżącemu, trwającego w realiach sprawy ponad rok.

Skarżąca wniosła o:

1. uchylenie decyzji w części dotyczącej wyznaczenia przez organ nowego terminu tj. terminu do dnia 31 grudnia 2022 r. oraz wyznaczenie terminu do dnia 31 grudnia 2024 r.;

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

3. wstrzymanie na podstawie art. 61 § 2 ust, 1 p.p.s.a. wykonalności zaskarżonej decyzji przez organ, a w przypadku braku uwzględnienia ww. wniosku przez Sąd na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu dnia 16 września 2022 r. tj. w okresie ponad roku od wydania skarżonego orzeczenia. Jednocześnie wskazano, że powyższe wynikało z błędów organu. Pierwotnie decyzja została nadana na niewłaściwy adres skarżącego tj. adres niewynikający z publicznego rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w którym to, jako adres Spółki figuruje: ul. [...], [...] P. Organ natomiast decyzję skierował na adres wynikający z firmy przedsiębiorstwa tj. adres [...] w P., gdzie przedsiębiorstwo nie posiada siedziby, ani nie prowadzi działalności gospodarczej. Przesyłka więc nie została doręczona skarżącej Spółce. Następnie natomiast, organ skierował decyzję bez prawidłowego oznaczenia skarżącej Spółki, co natomiast spowodowało kolejny brak doręczenia oraz przedłużający się (związany m.in. z wnoszonymi przez organ reklamacjami pocztowymi) stan braku wywierania jakichkolwiek skutków prawnych przez orzeczenie.

Finalnie, skarga została doręczona dnia 16 września 2022 r. To determinuje, że jej treść nie odpowiada przepisom prawa, bowiem zasadnicza część rozstrzygnięcia - odnosząca się do terminu wykonania prac, co do których zobowiązana została Spółka, ustalona została w odniesieniu do daty w której zapadało rozstrzygnięcie. Następczo jednak, z uwagi na błędy organu w zakresie doręczenia decyzji, orzeczenie stało się wadliwe, a ustalony termin staje się niemożliwym do realizacji przez skarżącą.

Powyższe czyni wadliwym zastosowanie przez organ art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, bowiem zastosowany przez organ termin , w kontekście pierwotnych błędów w zakresie doręczenia, jest terminem nierealnym. Wykonanie zobowiązania w tak nakreślonej sytuacji jest niemożliwe. Niewątpliwie natomiast ustawodawca przewidując w treści ww. normy prawnej okoliczność, że organ winien określić termin wykonania prac, miał w swojej intencji określenie terminu rzeczywistego oraz możliwego do realizacji biorąc pod uwagę skomplikowanie prac koniecznych do wykonania, które na gruncie sprawy niewątpliwie jest istotne - wiąże się m.in. z koniecznością zakontraktowania przez organ odpowiedniego wykonawcy, nabycia istotnej części materiałów, dopełnienia wszelkich procedur administracyjnych, co w obecnych realiach rynkowych, które są powszechnie znane, staje się dodatkowo utrudnione.

Wyznaczony przez organ termin jest nierealny oraz niemożliwy do wypełnienia, co samo w sobie w sposób ewidentny wskazuje na wadliwość orzeczenia oraz konieczność kasatoryjnej ingerencji Sądu.

Tym samym, podniesione przez skarżącą zarzuty są zasadne. Decyzja wydana przez organ mogła względem skarżącej Spółki, wywrzeć może wpływ dopiero od chwili jej skutecznego doręczenia, które miało miejsce dnia 16 września 2021 r. Z rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego wynika, że wyłączną formą zakomunikowania oświadczenia woli jednostce jest doręczenie lub ogłoszenie decyzji. W realiach sprawy, jak było wspomniane wcześniej jedyną skuteczną formą zakomunikowania przez organ treści decyzji było jej doręczenie, które powinno nastąpić na zasadach uregulowanych w sposób szczegółowy w treści k.p.a. i tylko wtedy mogło być względem jej adresata skuteczne.

Organ doręczając treść decyzji przez okres ponad roku, działał w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób szybki oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organu. Błędy powstałe przy procedurze doręczenia, skutkowały przedłużającym się okresem niepewności skarżącej co do jej sytuacji prawnej oraz brakiem możliwości podjęcia dalszych działań. Podniesiono, że zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany co do zasady od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Na gruncie niniejszej sprawy, stan związania decyzją, powstaje dopiero od chwili jej skutecznego doręczenia.

Skarżący wskazał, że ze względu na zaawansowanie prac, które zostały mu zlecone do wykonania, wskazany w petitum termin tj. do dnia 31 grudnia 2024 r. jest zasadny.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 14 czerwca 2021 r., znak: DOZ.OAIK.650.11.2021 ,BS), którą Minister po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Kierownika Delegatury w P. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], nakazującej skarżącej przeprowadzenie robót budowlanych przy budynku Miejskiej Kasy Chorych przy ul. [...] w P., w terminie do dnia 31 grudnia 2021 r., zgodnie z projektami, na podstawie których WWKZ udzielił pozwoleń Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. oraz Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczonego terminu nakazanych prac i wyznaczył nowy termin - do dnia 31 grudnia 2022 r. a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 49 ust. 1 u.o.z., zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru zabytków, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.

Będący przedmiotem niniejszego postępowania budynek Miejskiej Kasy Chorych położony w P. przy ul. [...], decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 27 maja 2013 r., znak: P0.WD.5140.8230.11.15R.2012, został wpisany do rejestru zabytków, pod numerem 894/Wlkp/A.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano m.in., że budynek ten wybudowany został w 1922 r., wg projektu arch. [...]. Obiekt ten stanowi jeden z pierwszych obiektów użyteczności publicznej w nowej prowincji pruskiej - jaką od 1922 r. była [...] ze stolicą w P. - będąc jednocześnie jednym z niewielu budynków, które przetrwały zniszczenie miasta 1945 r. W skali Wielkopolski jest to również jeden z ciekawszych przykładów architektury sytuującej się na pograniczu historyzmu i modernizmu. Z powyższych względów budynek Miejskiej Kasy Chorych w P. cechuje się znaczną wartością historyczną i artystyczną.

Skarżąca nie kwestionuje konieczności ochrony powyższego obiektu zabytkowego. W skierowanej do Sądu skardze, nie kwestionuje również co do zasady obowiązku nałożonego decyzją organu I instancji z dnia 7 grudnia 2020 r.

Skarżąca stoi natomiast na stanowisku, że z uwagi na trwające ponad rok od wydania, doręczenie decyzji Ministra z dnia 14 czerwca 2021 r., wskazany w decyzji termin wykonania nałożonych na skarżącą obowiązków, a mianowicie do 31 grudnia 2022 r., jest nierealny i należy wyznaczyć nowy termin do dnia 31 grudnia 2024 r.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że termin doręczenia decyzji Ministra (16 września 2022 r.), był zdecydowanie zbyt długi co narusza zasadę szybkości postępowania określoną w art. 12 § 1 k.p.a. kwestia ta jednak mogła być przedmiotem ewentualnej skargi na bezczynność lub przewlekłość organu i nie ma ona w ocenie Sądu wpływu na zasadność i zgodność z prawem skarżonej decyzji Ministra.

Nie można bowiem podzielić argumentacji skarżącej, że treść decyzji Ministra nie odpowiada przepisom prawa, bowiem zasadnicza część rozstrzygnięcia - odnosząca się do terminu wykonania prac, co do których zobowiązana została skarżąca, ustalona została w odniesieniu do daty w której zapadało rozstrzygnięcie, co z uwagi na błędy organu w zakresie doręczenia decyzji, powoduje jej następczą wadliwość a ustalony termin staje się niemożliwym do realizacji przez skarżącą.

Przede wszystkim nie można zgodzić się ze skarżącą, że doszło do naruszenia art. 49 ust. 1 u.o.z., bowiem wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie, zostały spełnione. Wykonanie wskazanych w decyzji robót budowlanych przy przedmiotowym zabytku, którego właścicielem jest skarżąca, wynika z zagrożenia dla tego zabytku spowodowanego jego stanem w dużej mierze będącym skutkiem pożaru w 2017 roku.

Organ I instancji, a za nim Minister słusznie ocenił, że po pożarze zabytkowego budynku, niezbędne jest zabezpieczenie obiektu poprzez rozebranie nadpalonych elementów więźby dachowej i pozostałej dachówki oraz zniszczonych lukarn, a następnie skuteczne zabezpieczenie budynku poprzez odbudowę więźby dachowej, lukarn i montaż pokrycia dachowego. Brak takiego zabezpieczenia przed przeciekaniem wód opadowych do wnętrza zagraża zabytkowi. Zauważono ponadto, że niestabilne pozostałości więźby dachowej z pokryciem na części obiektu przy niesprzyjających warunkach pogodowych doprowadzić mogą do ich zerwania, a co za tym idzie do dalszego uszkodzenia obiektu.

Organy zatem miały uzasadnione podstawy do wydania decyzji nakazującej podjęcie określonych działań przy zabytku, ze względu na występujące zagrożenie zniszczeniem budynku po pożarze. Wydanie decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie działań przeciwdziałających niszczeniu zabytku, jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków, bowiem stosownie do art. 4 pkt 2 u.o.z., ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej związanej z nierealnym terminem wykonania nakazanych robót budowlanych, podnieść należy, że zły stan techniczny obiektu, był znany skarżącej co najmniej od 10 maja 2017 r., kiedy to decyzją Kierownik Delegatury w P. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P. decyzją Nr [...], znak: [...], nakazał skarżącej przeprowadzenie robót budowlanych w przedmiotowym budynku, mających na celu skuteczne zabezpieczenie zniszczonego przez pożar dachu budynku i uporządkowanie po pożarze terenu wokół budynku oraz w miarę możliwości wnętrza obiektu. Termin przeprowadzenia ww. prac wyznaczono do dnia 31 maja 2017 r.

Następnie w latach 2017 - 2020 kilkakrotnie przeprowadzano oględziny obiektu i wydawano rozstrzygnięcia dotyczące prac zabezpieczających go przed dalszą degradacją, przy czym skarżąca już w odwołaniu z 22 grudnia 2020 r. wnioskowała o przedłużenie terminu na wykonanie robót do 31 grudnia 2023 r.

Decyzja Ministra, nie była zatem dla skarżącej zaskoczeniem tym bardziej, że termin określony w decyzji organu I instancji, został przez Ministra wydłużony.

Zdaniem Sądu, wnioskowany przez skarżącą termin jest zbyt odległy na pozostawienie zabytkowego obiektu bez zadaszenia, co będzie powodować dalszą jego degradację.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.