Postanowienie NSA, sygn. akt FZ 478/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.

TEZY

Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, , , po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2005r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 sierpnia 2004r., sygn. akt I SA/Ol 147/04 w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego w wysokości 100 zł. w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zaległości w podatku od środków transportowych p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2004 r. sygn. akt I SA/Ol 147/04 odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w postaci wpisu w wysokości 100 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zaległości w podatku od środków transportowych. Sąd rozpoznawał wniosek o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a., na skutek złożenia przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 lipca 2004 r. , którym także odmówiono przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że sytuacja materialna i rodzinna skarżącego pozwala na uiszczenie należnego wpisu od skargi w kwocie 100 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Z danych zawartych we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu wynikało bowiem, że łączny dochód skarżącego i małżonki pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 1.808,37 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 42 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 16, 5 ha , położona w miejscowości [...]. Ponoszą wydatki na utrzymanie mieszkania w kwocie średnio 287 zł oraz wydatki na leki ok. 400 zł miesięcznie. Ponadto z oświadczenia wynika, że zmuszeni są jako dziadkowie udzielać pomocy finansowej córce, której mąż nie łoży alimentów na dzieci.

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie doręczono skarżącemu dnia 8 września 2004 r. Jak wynika z daty stempla pocztowego na przesyłce - dnia 15 września 2004 r. na postanowienie to skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zarzucił w nim błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia ujęty w stwierdzeniu, że sytuacja majątkowa skarżącego umożliwia przeniesienie kosztów związanych z wniesieniem skargi, gdy de facto nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swoim i rodziny. W związku z tym wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący, nie negując okoliczności, że ma stałe dochody z emerytur własnej i żony, podnosił okoliczności związane ze stałymi wydatkami eksploatacyjnymi na mieszkanie, które wzrastają w sezonie zimowym. Ponadto zwracał uwagę na konieczność ponoszenia wysokich wydatków na zakup niezbędnych leków, co wynika ze stanu zdrowia jego i małżonki. Podniósł także, iż część dochodów wraz z żoną przeznaczają na pomoc dla znajdującej się w bardzo ciężkiej sytuacji majątkowej i życiowej córki oraz wnuków. Ponieważ nie otrzymuje ona alimentów od męża skarżący wraz z żoną przejęli na siebie obowiązek utrzymywania wnuków. W ich sytuacji finansowej kwota stuzłotowego wpisu stanowi znaczący uszczerbek.

Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem Sądu, że posiadany przez niego majątek nieruchomy ma znaczenie dla oceny tego czy może uiścić wpis. Nieruchomość rolna oraz lokal mieszkalny zostały zakupione przez skarżącego i jego żonę za środki ze zgromadzonych oszczędności w celu przekazania ich w przyszłości wnukom.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odpowiada bowiem prawu.

Skarżący nie spełnia bowiem przesłanek do przyznania prawa mocy w świetle art. 246 par. 1 pkt 2 u.p.s.a. gdyż przedstawiony przez niego we wniosku stan majątkowy nie pozwala przyjąć, iż uiszczenie stuzłotowego wpisu spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego i jego rodziny. W świetle materiału znajdującego się w aktach sprawy, przedstawionego zresztą przez skarżącego, bezpodstawny jest zarzut, że Sąd pierwszej instancji popełnił błąd w ustaleniach faktycznych rzutujący na rozstrzygnięcie.

Skarżący i jego małżonka otrzymują bowiem emerytury w wysokości znacząco wyższej – łącznie 1 808, 37 zł netto od minimalnego świadczenia emerytalnego, które w 2004 r. wynosiło 562, 58 zł brutto (por. Komunikat Prezesa ZUS z dnia 21 lutego 2004 r. - M. P. Nr 10, poz. 162). Posiadają też majątek nieruchomy w postaci mieszkania o pow. 42 m2. oraz nieruchomości rolnej o pow. 16, 5 ha. Ponadto skarżący w skardze z dnia 9 marca 2004 r. podał informację, że jest właścicielem pojazdu Jelcz C316, 2 ciągników siodłowych i 3 naczep, które wykorzystuje do celów prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. Sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może mieć wpływu na ocenę czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki, czy też kredytu, jeśli właścicielowi, który jest obowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych.

W świetle tych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stan majątkowy skarżącego nie pozwala uznać go za osobę wymagającą pomocy państwa, polegającej na zwolnieniu od wpisu, mimo przedstawienia w zażaleniu, a wcześniej we wniosku, informacji o sytuacji zdrowotnej, stałych wydatkach i wspomaganiu córki oraz wnuków. Nie należy bowiem zapominać, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy w jego sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość wpisu – 100 zł, nie stanowi przeszkody w realizacji przysługującego mu prawa do sądu.

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził podstaw do uwzględnienia zażalenia i stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 par. 2 u.p.s.a. je oddalił.