Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 120/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: par. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Barbara Ciołek, Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2021 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 września 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu z dnia 10 lipca 2019 r. o ustaleniu S. M. (dalej skarżący, strona ) kwoty nienależnie pobranych płatności środowiskowych, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że w dniu 15.05.2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego wpłynął kontynuacyjny wniosek skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W sekcji VII wniosku - Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych strona zgłosiła [...] działki ewidencyjne położone w gminach K., L., M., B., S. Sekcja VIII wniosku zawierała [...] działek rolnych, na których zadeklarowano realizację: 1. Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni [...] ha oraz wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone w okresie przestawiania na powierzchni [...] ha; 2.Pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone: wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000- [...] ha; 3.Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura

2000, wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni [...] ha;4.Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 2,15 ha.

Gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane do kontroli na miejscu w zakresie kontroli z tytułu programu rolnośrodowiskowego, kwalifikowalności powierzchni oraz wymogów wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu w gospodarstwie producenta z tytułu programu rolnośrodowiskowego została przeprowadzona w dniach od 03-12-12.2013 r. i 28-30.12.2013 r. przez inspektorów Biura Kontroli na Miejscu Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Producent rolny został powiadomiony o kontroli w dniu 02.12.2013 r. W dniu 20.05.2014 r. został przedstawiony ostateczny raport z czynności kontrolnych w zakresie programu rolnośrodowiskowego (214/ORO1 /0000146/13).

Kontrola realizacji programu rolnośrodowiskowego stwierdzała nieprawidłowości w odniesieniu poszczególnych działek rolnych w gospodarstwie, w związku z czym inspektorzy zastosowali kod pokontrolny GR5 (wystąpiły kody pokontrolne w odniesieniu do co najmniej jednej działki rolnej (wpisano przynajmniej jeden z kodów oznaczonych symbolem DR), przy czym: - dla działek rolnych [...],[...],[...] stwierdzono powierzchnie mniejszą niż deklarowana przez rolnika (kod DR 13+), - dla działek rolnych [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] zastosowano kod DR50 oznaczającym, iż granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej, - działki rolne [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] obarczono kodami DR52 i DR53 oznaczającymi zmiany zasięgu pól zagospodarowania, - dla działek rolnych [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] przypisano kod nieprawidłowości DR51 oznaczający, że na działce stwierdzono obszary tymczasowo niekwalifikujące się do płatności.

Ponadto w zakresie realizacji zadań i wymogów przewidzianych dla programu rolnośrodowiskowego stwierdzono nieprawidłowości:

- dla działki [...] (wariant 2.3) stwierdzono, że rolnik na pow. [...] ha nie wykonuje koszenia lub wypasu we właściwym terminie (kod nieprawidłowości E4)

- dla działek [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] (warianty 3.1.2, 4.1 i 5.1) stwierdzono nieprzestrzeganie wymogu pozostawienia 5-10 % powierzchni działki niewykoszonej - kody L17N2000, L10N2000 i PO 18,

- dla działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]` (warianty 3.1.2, 4.1 i 5.1) zastosowano kody nieprawidłowości L19N2000, P020 i N020 oznaczający, iż rolnik pozostawił nieskoszoną niewłaściwą części działki rolnej, w szczególności inną niż zaznaczona na materiale graficznym.

Kontrola z zakresu przestrzegania minimalnych norm DKR dla działek rolnych stwierdziła naruszenie normy N.04.1 na powierzchni [...] ha (działki rolne [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]`). Naruszenie to polega stwierdzeniu, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta.

W dniu 25.06.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu wydał decyzję, na mocy której przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe w łącznej kwocie 8372,87 zł po pomniejszeniu o kwotę 26 952,43 zł, w tym do wariantu 2.3 w wysokości 3223,12 do powierzchni [...] ha, do wariantu 2.4 w wysokości 1203,58 zł do powierzchni [...] ha, do wariantu 3.1.2 w wysokości 3196,15 zł do powierzchni [...] ha, do wariantu 4.1 w wysokości 183,91 zł do powierzchni [...] ha i do wariantu 5.1 w wysokości 566,11 zł do powierzchni [...] ha. Redukcje płatności wynikały z ustaleń dokonanych podczas kontroli na miejscu. W wyniku kontroli wniosku zredukowana została w stosunku do deklaracji z powodu nieprawidłowości DR 13+, DR51, DR53 i DR50, powierzchnia działek rolnych [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Poza powyższym płatność w zakresie wariantów 2.3, 3.1,2, 4.1 i 5.1 pomniejszono ze względu na wystąpienie nieprawidłowości E4, L17N2000, L19N2000, P018, L10N2000, P020 i N020 na działkach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] na podstawie § 38 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, który stanowi: jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Zgodnie z załącznikiem nr 7 z powodu nieprawidłowości E4 płatność na działce [...] została zredukowana o 100 %, nieprawidłowości L17N2000, NO 18 i PO 18 prowadzą do zredukowania płatności na danej działce rolnej o 30 %, nieprawidłowość oznaczona jako L10N2000 o 80%, z kolei nieprawidłowości L19N2000 i N20 skutkują sankcją 50 % przysługującej płatności. Ponadto płatność została pomniejszona o 3 % z tytułu naruszenia norm dobrej kultury rolnej.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji organ II instancji nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i decyzją z dnia 21 listopada 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie III SA/Wr 41/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę skarżącego na powyższą decyzję organu II instancji, podzielając zawartą w niej ocenę prawną.

Decyzją z dnia 19 lutego 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego (BP) ARiMR we Wrocławiu ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012 w wysokości 23.735,33 zł. Po rozpatrzeniu odwołania strony, organ II instancji decyzją z dnia 9 maja 2016 r. uchylił wskazaną wyżej decyzję Kierownika BP ARiMR we Wrocławiu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Pismem z dnia 9 maja 2019 r. Kierownik BP ARiMR we Wrocławiu zawiadomił stronę o prawie do czynnego udziału w postępowaniu i możliwością zapoznania się z materiałem dowodowym. Strona pismem z dnia 27 maja 2019 r. wniosła o umorzenie postępowania z powodu upływu okresu przedawnienia.

Decyzją z dnia 10 lipca 2019 r. Kierownik BP ARiMR we Wrocławiu ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r. w wysokości 22.258,68 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na powyższą kwotę do zwrotu składa się kwota ustalona z tytułu zmniejszenia powierzchni realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantów 2.3., 2.4., 3.1.2., 4.1., 5.1. (tj. 2.258 zł) oraz kwota wynikająca z nieprzestrzegania przez rolnika wymogów w ramach wariantów 3.2.1., 2.3., 4.1. oraz 5.1 (tj. 20.000,68 zł). Nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego stwierdzone zostały w trakcie postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013, zakończonego decyzją z dnia 25 czerwca 2014 r., co skutkowało wszczęciem postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności z tytułu zobowiązania rolnośrodowiskowego w poprzednim roku 2012. Organ podkreślił, że płatność rolnośrodowiskowa uwarunkowana jest realizacją zobowiązania wieloletniego, polegającego m.in. na tym, że w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane określone wymogi i stwierdzenie faktu ich naruszenia skutkuje nie tylko nieprzyznaniem płatności za rok, w którym je stwierdzono ale także obowiązkiem zwrotu płatności przyznanych wcześniej. Organ przedstawił szczegółowe wyliczenie wysokości kwot podlegających zwrotowi, wskazał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz podał, że podstawą prawną ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności jest przede wszystkim § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe) oraz wskazane przepisy unijne. Przedstawił również sposób akumulacji redukcji według kolejności ustalonej w art. 22 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L25 s. 8 z 28.01.2011 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 65/2011). Odnosząc się do argumentacji strony dotyczącej przedawnienia roszczeń, organ wskazał na treść przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2998/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE nr L 312s.1 z 23.12.1995 r. ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 2998/95), ustanawiającego czteroletni okres przedawnienia liczony od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości oraz zasady przerywania okresu przedawnienia. Przyjęto zatem, że strona dopuściła się nieprawidłowości wraz z upływem terminu na ich realizację w roku 2013, gdyż nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku. Przerwanie okresu przedawnienia nastąpiło kilkakrotnie, przez wydanie następujących aktów zawiadamiających stronę, odnoszących się do postępowania w sprawie nieprawidłowości, jak stanowi o tym przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2998/95: raportu z czynności kontrolnych z dnia 30 grudnia 2013 r., doręczonego stronie w dniu 5 lutego 2014 r., decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości z dnia 25 czerwca 2014 r., doręczonej stronie w dniu 30 czerwca 2014 r., zawiadomienia z dnia 23 listopada 2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r., doręczonego stronie w dniu 9 grudnia 2015 r., pierwotnej decyzji Kierownika BP ARiMR we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2016 r., doręczonej stronie w dniu 14 marca 2016 r. Zatem w ocenie organu nie upłynął okres przedawnienia na odzyskanie ustalonych w decyzji kwot.

Wskazano również, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zdaniem organu brak jest również podstaw do stwierdzenia występowania przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011.

Po rozpoznaniu odwołania strony o powyższej decyzji organ odwoławczy wydał w dniu 23 września 2019 r. decyzję, w której utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przywołał treść przepisów prawa krajowego oraz unijnego, a następnie stwierdził, że organ I instancji prawidłowo je zastosował w rozpatrywanej sprawie i prawidłowo wyliczył w zaskarżonej decyzji wysokość nienależnie pobranych kwot. W szczególności wskazano, że przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego obowiązujące w dniu wydania decyzji przez organ I instancji regulowały nie tylko zasady przyznawania płatności ale również zasady odzyskiwania kwot nienależnie pobranych. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii przedawnienia dochodzonego roszczenia, organ odwoławczy zauważył, że w decyzji organu II instancji kwestia ta została szczegółowo wyjaśniona i ocenę te podzielił. Organ powołał się na treść przepisu art. 3 rozporządzenia nr 2998/95, podkreślając, że brak jest podstaw do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w tym względzie z uwagi na szczególną regulację unijną.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zaskarżył tę decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji Kierownika ARiMR we Wrocławiu oraz o umorzenie postępowania administracyjnego, zwrot kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 29 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, dalej jako ustawa o ARiMR) w zw. z art. 68 § ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137 poz. 926 ze zm., dalej jako Ordynacja podatkowa) poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, gdy organ II instancji był zobowiązany naruszone przepisy zastosować;

- art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 1960 r. nr 30 poz. 168 ze zm., dalej jako: k.p.a.) poprzez brak prawidłowej podstawy prawnej wydanej decyzji i oparcie rozstrzygnięcia o przepisy, które nie mają zastosowania do niniejszej sprawy albowiem ich moc obowiązująca może dotyczyć jedynie zdarzeń następujących po ich wydaniu;

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywatela do władzy publicznej, chociażby poprzez niedotrzymywanie terminów ustawowych i zakreślanych we własnych pismach organu do załatwienia sprawy, co skutkuje wadliwością całego postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący powołał się na treść art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR oraz art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej , wskazując, iż jego zdaniem na mocy tych przepisów wprowadzony został 3-letni termin przedawnienia zobowiązań. Tymczasem – jako podniesiono – od daty złożenia wniosku o przyznanie płatności upłynęło już 6 lat, a zatem roszczenie organu o zwrot uległo przedawnieniu. W ocenie skarżącego dopiero doręczenie pierwszej decyzji wydanej w przedmiotowej sprawie, tj. decyzji z dnia 19 lutego 2016 r. mogło przerwać bieg przedawnienia, jednakże nie utrzymała się ona w mocy, co skutkuje uznaniem ją za niebyłą. Upływ czasu i absolutna bezczynność organu spowodowały zdaniem skarżącego, że postępowanie należało uznać za zakończone, gdyż milczenie organu przez kilka lat po skutecznym odwołaniu od decyzji oznacza uznanie decyzji za niebyłą. Skarżący stwierdził, że obecną decyzję należy traktować co najwyżej jako decyzję wydaną w nowym postępowaniu, co tym bardziej skutkuje uznaniem sprawy jako przedawnionej. Dalej skarżący wskazał, że pomimo wszczęcia postępowania kilka lat wcześniej, nie została mu doręczona decyzja wstrzymująca bieg przedawnienia. Podniesiono, że organ posiadał całą dokumentację sprawy, a zatem miał możliwość załatwienia sprawy w terminach wynikających z ustawy o ARiMR oraz k.p.a., zaś zaniechania i zaniedbania organu nie mogą skutkować dla skarżącego negatywnymi konsekwencjami.

Następnie skarżący wskazał, że organ nie zajął stanowiska w sprawie udostępnienia mu akt sprawy w trybie art. 73 § 3 k.p.a., a ewentualna odmowa w tym względzie powinna nastąpić w formie postanowienia.

W ocenie skarżącego nie wskazano poprawnej podstawy prawnej wydania decyzji. W szczególności podniesiono, że podstawowy szczególny przepis prawny, tj. art. 39 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ma moc obowiązującą od dnia 13 marca 2013 r., a stan faktyczny i prawny, do którego odnosi się decyzja, dotyczy okresu sprzed wejścia w życia tego przepisu. Z kolei obowiązujący wcześniej przepis art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, na który powołuje się organ, również nie daje podstawy do zobowiązania skarżącego do zwrotu pobranej płatności z lat poprzednich, w szczególności nie wskazuje na to użycie w tym przepisie słowa "odzyskiwanie", które dotyczy – zdaniem skarżącego – płatności, których wypłata nastąpiła w sposób nieprawidłowy, bądź w oparciu o nierzetelną podstawę faktyczną lub prawną. W ocenie skarżącego skoro podstawą faktyczną niniejszej decyzji jest stan faktyczny zawarty w innej decyzji (przywołany przez organ), to wydanie przedmiotowej decyzji stanowi zastosowanie podwójnej sankcji za to samo przewinienie. Zdaniem skarżącego, organ nie przeprowadził w sprawie należytego postępowania dowodowego, opierając się jedynie na danych liczbowych zawartych w poprzednich decyzjach. Ponadto zdaniem skarżącego, wykonanie zobowiązania rolnośrodowiskowego może lub powinno być oceniane w całości, jednak wtedy stosunek procentowy ewentualnych stwierdzonych naruszeń i niewykonania obowiązków powinien być obliczony w stosunku pięcioletnim, a nie rocznym. Ponadto organ nie wskazał, z jakiego przepisu prawa wynikają zasady i wzory dokonanych obliczeń na s. 16-18 decyzji i nie sposób zweryfikować, czy zostały one wykonane prawidłowo.

Zdaniem skarżącego, nawet jeśli uznać, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa stanowią podstawę do wydania decyzji nakazującej zwrot pobranych płatności, to organ nie zastosował właściwego trybu postępowania. W sytuacji, w której decyzja ustalająca kwotę przyznanej płatności za 2012 r. stała się ostateczna i zgodnie z nią skarżący otrzymał należne płatności, wydanie decyzji ustalającej zwrot nienależnie pobranej płatności za ten sam rok powoduje, że w obrocie prawnym znajdują się dwie decyzje o sprzecznych ze sobą rozstrzygnięciach. Zatem organ powinien w pierwszej kolejności zastosować tryb wzruszenia ostatecznej decyzji przyznającej płatność (gdyby zaistniały do tego odpowiednie przesłanki).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając sprawę w tak oznaczonym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd zauważa, że niniejsza skarga opiera się na zarzutach przedawnienia oraz naruszenia wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ustawy o ARiMR.

W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutu wydania decyzji o ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności po upływie przedawnienia. Kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie reguluje art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995. 312. 1) oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku z tym nie można przyjmować, tak jak czyni do skarżący, że krajowe przepisy odmiennie regulujące kwestię przedawnienia, jak art. 68 Ordynacji podatkowej, miałyby mieć pierwszeństwo przed powyższymi przepisy unijnymi. Przeciwnie, należy stwierdzić, że przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Jak wskazuje skarżący, przepis art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR odsyła do "odpowiedniego" stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej gdzie znajduje się przepis art. 68. Wbrew stanowisku skarżącego, przepis nie może być jednak stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację wynikającą z wyżej powołanych przepisów rozporządzeń unijnych. Odpowiednie stosowanie przepisu prawa oznacza bowiem jak już wielokrotnie w orzecznictwie zostało wyjaśnione, stosowanie go wprost, z modyfikacjami lub niestosowanie danego przepisu (wyrok NSA z 14.03.2018 r., II GSK 317/16, LEX nr 2480761.). W związku z powyższym, termin przedawnienia oblicza się na podstawie art. 3 rozporządzenia nr 2988/95. Na marginesie można jedynie wskazać, że przepis art. 68 Ordynacji podatkowej ma natomiast zastosowanie w przypadku wyliczenia okresu przedawnienia, gdy kwota nienależnie pobranych środków pomocowych pochodzi w całości z funduszy krajowych.

Według treści art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie, finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości (w przypadku przerwania okresu przedawnienia), a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia następuje każdym aktem właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu, okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia (uwzględniając jego przerwanie) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia (tj. osiem lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości), jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wydał decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

W rozpoznawanej sprawie, prawidłowo w ocenie Sądu, za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącego organy uznały upływ terminu na ich realizację w roku 2013 (w zakresie nieprawidłowej powierzchni – 31 lipca 2013 r., a w zakresie nieprzestrzegania wymogów – 30 września 2013 r.), jako że strona nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku. Trafnie również, wbrew zarzutom Strony, podkreślił organ, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie został kilkakrotnie przerwany poprzez doręczenie szeregu aktów odnoszących się do postępowania w sprawie nieprawidłowości, jak stanowi o tym przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2998/95. W pierwszej kolejności bieg przedawnienia został przerwany przez doręczenie stronie w dniu 5 lutego 2014 r. raportu z czynności kontrolnych z dnia 30 grudnia 2013 r., stwierdzającego nieprawidłowości. Następnym takim aktem była decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości z dnia 25 czerwca 2014 r., doręczona stronie w dniu 30 czerwca 2014 r., kolejnym - zawiadomienie z dnia 23 listopada 2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2012 r., doręczone stronie w dniu 9 grudnia 2015 r., a ostatnim takim aktem była pierwotna decyzja Kierownika BP ARiMR we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2016 r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012, doręczona stronie w dniu 14 marca 2016 r. Zatem okres przedawnienia rozpoczął swój bieg na nowo w dniu doręczenia tej decyzji tj. 14 marca 2016 r. i kończył się będzie 14 marca 2020 r. Jak wynika z akt sprawy, powyższy termin nie przekroczy całkowitego dopuszczalnego okresu przedawnienia (8 lat), który przypada - w zakresie nieprawidłowej powierzchni – na dzień 31 lipca 2021 r., a w zakresie nieprzestrzegania wymogów – 30 września 2021 r. Tak więc zasadnie stwierdzono, że nie doszło w badanej sprawie do przedawnienia należności, dlatego też Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie wszczął pismem z dnia 23 listopada 2015 r. (doręczonym w dniu 9 grudnia 2015 r.) postępowanie w celu ustalenia wysokości omawianej należności i w dniu 10 lipca 2019 r. wydał decyzję ustalającą kwotę wymaganą (po uchyleniu poprzedniej decyzji w tym przedmiocie z dnia 19 lutego 2016 r.). Decyzja z dnia 10 lipca 2019 r. została zaskarżona, a następnie utrzymana w mocy przez organ II instancji w dniu 23 września 2019 r.

Nie sposób przy tym podzielić argumentacji skarżącego, zgodnie z którą uchylenie pierwotnej decyzji z dnia 19 lutego 2016 r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012 przez organ odwoławczy w dniu 9 maja 2016 r. miałoby spowodować uznaniem jej za niebyłą w tym znaczeniu, że nie mogłaby ona przerwać biegu terminu przedawnienia. Wniosku takiego nie da się wyprowadzić z treści żadnego przepisu prawa. W szczególności decyzja ta stanowi akt właściwego organu władzy, odnoszący się do postępowania w sprawie nieprawidłowości w rozumieniu art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, który to przepis nie przewiduje zniweczenia skutku przerwania biegu przedawnienia w sytuacji uchylenia danego aktu.

Sąd nie może również zgodzić się ze skarżącym, że upływ czasu i brak dokonywania przez organ czynności w okresie od uchylenia decyzji z dnia 19 lutego 2016 r. do podjęcia kolejnych czynności mających miejsce w 2019 r. miałyby oznaczać zakończenie postępowania, gdyż - jak argumentował skarżący - zaniechanie organu nie może skutkować dla niego negatywnymi konsekwencjami. Istotnie, z akt sprawy wynika, że organ przez około 3 lat po uchyleniu pierwotnej decyzji nie podejmował w sprawie czynności, jednakże fakt ten sam z siebie nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że przedawnienie miałoby nastąpić, skoro w myśl wskazanych i analizowanych wcześniej przepisów rozporządzenia nr 2988/95 jego bieg nie uległ zakończeniu. Na marginesie jedynie wskazać można, że w związku z brakiem podejmowania przez organ czynności w sprawie, skarżącemu (ewentualnie) służyły osobne środki prawne. Jednakże skorzystanie lub nie skorzystanie z tych środków również pozostaje bez wpływu na kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, podobnie jak brak działania organu w tym zakresie. W niniejszej sprawie, z punktu widzenia przedawnienia istotne jest bowiem wyłącznie to, czy organ w terminie wynikającym z przepisów rozporządzenia nr 2988/95 zdążył podjąć rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia zwrotu tych należności, a takie rozstrzygnięcie – jak to już wyżej wskazano – w powyższym terminie zostało wydane.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane w oparciu o prawidłową podstawę prawną. Nie jest przy tym prawdą, jak podnosi skarżący, że taką podstawą prawną nie może być przepis art. 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organów, że nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego stwierdzone w trakcie postępowania w sprawie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013, zakończonego decyzją z dnia 25 czerwca 2014 r., mogły skutkować (i skutkowały) wszczęciem postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności z tytułu zobowiązania rolnośrodowiskowego w roku 2012. Jak słusznie podkreślono w decyzjach, płatność rolnośrodowiskowa uwarunkowana jest realizacją zobowiązania wieloletniego, polegającego m.in. na tym, że w ciągu całego okresu jego trwania mają zostać zachowane określone wymogi i stwierdzenie faktu ich naruszenia skutkuje nie tylko nieprzyznaniem płatności za rok, w którym je stwierdzono ale także obowiązkiem zwrotu płatności przyznanych wcześniej. Zasadnie też wskazano, że podstawą prawną ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności jest przede wszystkim § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ale także wskazane przepisy unijne.

Zasada, zgodnie z którą beneficjent zobowiązany jest do zwrotu nienależnie dokonanej płatności, ustalona została w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Wyjątki w tym zakresie przewidziane zostały jedynie w okolicznościach określonych w ust. 3, które w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Natomiast uprawnienie dla państw członkowskich Unii Europejskiej do nakładania kar oraz pomniejszania płatności związanych z nieprawidłowym wykonywaniem zobowiązań rolnośrodowiskowych wynika z art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011. Przepis art.18 ust. 1 określa materialnoprawne podstawy orzeczenia wskazując, w przypadku jakich uchybień pomoc jest zmniejszana lub w ogóle nie jest przyznawana. Regulacja ta wskazuje również, że w przypadku zobowiązań wieloletnich zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że prawodawca unijny, rozróżniając instytucję zmniejszeń, wykluczeń (nieprzyznawania) i odzyskiwania wsparcia niewątpliwie wprowadził obowiązek zwrotu przez beneficjentów nienależnych im płatności, a państwa członkowskie zobowiązał do odzyskiwania wsparcia w razie stwierdzenia niezgodności. W orzecznictwie przyjmuje się, że art. 18 rozporządzenie nr 65/2011 zawiera normę kompetencyjną, stwarzającą podstawę prawną dla państw członkowskich do szczegółowej regulacji przesłanek, czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej. Z aktu tego wynika zatem konieczność wydania przepisów krajowych, bez których nie ma możliwości zapewnienia stosowania i pełnej skuteczności rozporządzenia nr 65/2011 (tak też NSA w wyroku z dnia 2 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 365/17, CBOSA). W tym miejscu Sąd wskazuje również, że ze wskazanych wyżej przyczyn nie zgadza się z interpretacją skarżącego, zgodnie z którą użyte w treści rozporządzenia nr 65/2011 słowo "odzyskiwanie" miałoby dotyczyć wyłącznie tych płatności, których wypłata nastąpiła w sposób nieprawidłowy, bądź w oparciu o nierzetelną podstawę faktyczną lub prawną.

Z przepisów krajowych mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, będących wyrazem wdrożenia do krajowego porządku prawnego powyższych zasad,

zwrócić uwagę należy na art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 713 ze zm.), zgodnie z którym szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Zasady przyznawania pomocy z tytułu zobowiązania rolnośrodowiskowego, wymogi jakie musi spełnić rolnik przy realizacji takiego zobowiązania, a także sankcje, jakie są przewidziane przy powstaniu nieprawidłowości w realizacji w postaci zmniejszenia tychże płatności, czy też w końcu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności reguluje rozporządzenie rolnośrodowiskowe.

Postępowanie o przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości, jak i postępowanie o zwrot płatności są odrębnymi sprawami. Dodać też należy, że są to dwie odrębne instytucje posiadające podobne przesłanki do ich stosowania, będące ze sobą w bezpośrednim związku, co zostanie omówione niżej.

Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej 1) działek rolnych, 2) zwierząt ras lokalnych, lub 3) miedz śródpolnych – w stosunku do których stwierdzono takie uchybienia, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej jest określana w załączniku nr 7 do rozporządzenia (ust. 2 § 38).

Zauważyć należy, że sankcja, o której mowa w § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, znajduje zastosowanie jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu i dotyczy umniejszenia płatności. Zastosowanie tej sankcji nie wyklucza sankcji określonej w § 39 rozporządzenia.

Zgodnie z § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innym warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu (ust. 1). Zastosowanie sankcji określonej w § 39 rozporządzenia możliwe jest jedynie w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietu, co następuje w postępowaniu, o której mowa w § 38. Można zatem stwierdzić, że zastosowanie sankcji z tytułu deliktu określonego w § 38 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. implikuje postępowanie w przedmiocie zwrotu przyznanych wcześniej płatności rolnośrodowiskowej i w konsekwencji rodzi obowiązek wymierzenia sankcji z § 39 ("płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi"). Gdy tylko organ zastosuje sankcję z § 38 rozporządzenia, zobowiązany jest nie tylko wszcząć postępowanie o zwrot przyznanych rolnikowi płatność rolnośrodowiskowych ale w sytuacji kiedy stwierdzone uchybienie stanowi przesłankę zarówno do zwrotu, jak i do zmniejszenia płatności, zobowiązany jest również wymierzyć kolejną sankcję wynikająca z § 39 rozporządzenia, o ile nie zachodzą szczególne przypadki, o których mowa w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego wyłączające obowiązek zwrotu.

Przenosząc te ogólne zasady na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że z treści przedstawionych powyżej przepisów wynika bezspornie, że możliwość zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata poprzednie istnieje dopiero wówczas, gdy w sprawie, w której odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej ustalono ostatecznie i prawomocnie, że skarżący nie spełnił warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu (§ 38 ust. 1 rozporządzenia). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie III SA/Wr 41/15, oddalono skargę skarżącego na decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w pomniejszonej wysokości, na skutek stwierdzonych nieprawidłowości. Nie można zatem podzielić argumentacji skarżącego odnośnie braku podstaw do wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja skarżącego, zgodnie z którą skoro podstawą faktyczną niniejszej decyzji jest stan faktyczny zawarty w innej decyzji (tj. w decyzji o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości za rok 2013), to wydanie przedmiotowej decyzji stanowi zastosowanie podwójnej sankcji za to samo przewinienie. Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem organu, że właściwa "kara" za przerwanie realizacji zobowiązania nałożona została w decyzji o przyznaniu płatności za rok, w którym wykryto nieprawidłowości (2013), a przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego (§ 38 i § 39) wyodrębniają konsekwencje popełnienia przez rolnika nieprawidłowości w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego osobno w odniesieniu do przyznania płatności za dany rok realizacji oraz w odniesieniu do środków przyznanych za poprzednie lata realizacji tego zobowiązania. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że sankcje określone w § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego dotyczą płatności za ten rok, w którym stwierdzono nieprawidłowości, natomiast sankcje wynikające z § 39 tego rozporządzenia odnoszą się do zwrotu płatności przyznanych w poprzednich latach (tak np. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2020 r., I GSK 599/20, CBOSA). Poglądy te odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją rozporządzenia rolnośrodowiskowego, dokonaną na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2018 r. poz. 1261, dalej jako rozporządzenie zmieniające). Jak stanowi § 3 rozporządzenia zmieniającego, w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2018 r. stosuje się przepisy rozporządzenia zmieniającego. W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania nastąpiło jednak przed wskazana wyżej datą.

Nie sposób zgodzić się również z zarzutem skargi, że ostateczność decyzji ustalającej kwotę przyznanej płatności za 2012 r. (na podstawie której skarżący otrzymał należne płatności) miałaby stanowić przeszkodę w wydaniu decyzji ustalającej zwrot nienależnie pobranej płatności za ten sam rok z tego powodu, że wówczas w obrocie prawnym znajdują się dwie decyzje o sprzecznych ze sobą rozstrzygnięciach. Tym samym skarżący stał na stanowisku, że organ powinien był w pierwszej kolejności wzruszyć ostateczną decyzję przyznającej płatność za 2012 rok, a dopiero następnie mógłby ewentualnie wydać decyzję ustalającą zwrot nienależnie pobranych płatności. Sąd podziela jednak w tej mierze ugruntowany pogląd orzecznictwa, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (tak np. wyroki NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 96/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r. II GSK 1518/11, z dnia 3 marca 2017 r., II GSK 4569/16, dostępne na stronie www.orzeczenia nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

W ocenie Sądu organ przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 k.p.a - zebrał pełny materiał dowodowy i rozważył go należycie, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności. Dodać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie narusza art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., wyjaśnia bowiem prawidłowo podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne, przejrzyste i spójne uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy przeanalizowały każdy aspekt sprawy. Ustaliły nie tylko, czy skarżący pobrał nienależnie płatności, ale również, czy w sprawie zaistniały przesłanki pozwalające na odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W zaskarżonej decyzji odniesiono się do wszystkich zarzutów odwołania, dostatecznie wyjaśniając zajęte stanowisko co do każdego z zarzutów. Jak to już wcześniej wskazano, Sąd dostrzega, że w postępowaniu znacznie przekroczono terminy ustawowe załatwienia sprawy, nie można jednak stwierdzić, jak czyni to skarżący, że miałoby to skutkować wadliwością całego postępowania. Powyższe naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy – nie sposób bowiem stwierdzić, że organ, w sytuacji, w której terminy załatwienia sprawy zostałyby zachowane, wydałby w stosunku do skarżącego odmienne rozstrzygnięcie. Ponadto powtórzyć w tym miejscu trzeba, że w związku z przekroczeniem powyższych terminów stronom służą osobne środki prawne.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi, że organ nie zajął stanowiska w sprawie udostępnienia skarżącemu akt sprawy w trybie art. 73 § 3 k.p.a. ani, że ewentualna odmowa w tym względzie powinna nastąpić w formie postanowienia. Jak stanowi przepis art. 73 § 1 k.p.a, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przy czym zgodnie z treścią § 1a, zasadą jest, że czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. W myśl art. 73 § 3 k.p.a., organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Użycie słów "organ może" oznacza fakultatywność działania organu w tym zakresie, nie jest on więc również zobowiązany do wydania – w przypadku stwierdzenia braku możliwości takiego trybu udostępnienia akt sprawy stronie – do wydania jakiegokolwiek orzeczenia. Strona nie kwestionuje przy tym, że organ umożliwił jej wgląd w akta sprawy w siedzibie organu w obecności pracownika.

Sąd badając sprawę nie stwierdził także naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia decyzji nie objętych zarzutami skargi.

Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazywanych w skardze lub innych przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.