Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 615/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1, art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
article: par. 1
journal: Dz.U. 1962 nr 64 poz 303
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania.
journal: Dz.U. 1954 nr 43 poz 191
law: Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009r. sprawy ze skargi A. i A. małż. P, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ustalenia, że nieruchomość stanowi mienie gromadzkie oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 615/09

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A.P. od decyzji Starosty z dnia [...] w sprawie uznania za mienie gminne nieruchomości położonej we wsi Cz., gm. Ł. oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działek: [...] o pow. 0,1000 ha i 206 o pow. 0,1600 ha, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i ustalił, że opisana nieruchomość stanowi mienie gromadzkie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO podało, że w wyniku przeprowadzonego przez Starostę postępowania administracyjnego ustalono, że nieruchomości położone we wsi Cz., gm. Ł. oznaczone w ewidencji gruntów numerami działek: [...]o pow. 0,1000 ha i 206 o pow. 0,1600 ha, nie mają uregulowanego stanu prawnego. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów znajdujących się w Archiwum Państwowym, sygn. arch. [...], w tym: orzeczenia Starosty Powiatowego z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi Cz., gminy Ł., powiatu [...], protokołu z dnia 29.04.1936 r. w sprawie zaprojektowania ogólnych wytycznych projektu scalenia gruntów wsi Cz., protokołu z dnia 10.10.1936 r. w sprawie zmiany projektu scalenia wsi Cz., protokołu z dnia 16.08.1936 r. w sprawie warunków objęcia w posiadanie gruntów scalonych wsi Cz., wykazu oświadczeń uczestników scalenia o przyjęciu lub odrzuceniu poprawek projektu scalenia wsi Cz. z dnia 27.11.1936 r. wynika, że podczas scalenia gruntów wsi Cz., przeprowadzonego w 1936 roku wydzielono grunty na cele użyteczności publicznej, tj.: około 0,2 ha na kopalnię gliny, około 0,02 ha na grzebowisko i około 0,1 ha jako plac pod dom ludowy, przy czym na wniosek jednego z uczestników scalenia – J.P. plac pod dom ludowy zaprojektowano przy skrzyżowaniu dróg.

Z orzeczenia Starosty z dnia [...] o zatwierdzeniu projektu podziału wspólnot wynika, że do scalenia weszły m.in. grunty wykazane w tabeli nadawczej wsi Cz. T. 12, sygn. arch. 266, pod poz. 24 jako osada kowalska o pow. 3 morgi 131 prętów 1,8293 hal oraz wspólnota zaserwitutowa H. o pow. c.a. 34 ha.

Z porównania map ewidencji gruntów aktualnych podczas scalenia gruntów wsi Cz. jak i obecnie wynika, że działka nr [...] o pow. 0,1000 ha położona przy skrzyżowaniu dróg odpowiada dawnej działce nr [...] o pow. 0,1260 ha, natomiast działka nr [...] o pow. 0,1600 ha odpowiada dawnej działce nr [...] o pow. O, 1850 ha. Aktualnie na działce nr [...] usytuowany jest budynek murowany jednokondygnacyjny, w którym mieści się świetlica wiejska i sklep. Według oświadczeń mieszkańców wsi Cz., zgłoszonych do protokółu oględzin i rozprawy, działka nr 179 od scalenia przedwojennego stanowi mienie użyteczności publicznej, wykorzystywane do gry w piłkę oraz urządzania zabaw wiejskich. W latach 70-tych na działce nr [...] wybudowano obecnie istniejący budynek, nazwany jako klub wiejski, w którym zorganizowano również zlewnię mleka. Działka nr [...] wg relacji mieszkańców wsi wykorzystywana była jako glinianki, obecnie stanowi nieużytek.

W tak ustalonym stanie faktycznym SKO wyjaśniło, że przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 128, poz. 169 ze zm.) w art. 1. ust. 1 wskazują, jakiego rodzaju nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne stanowią wspólnotę gruntową podlegającą zagospodarowaniu według reguł tej ustawy oraz zrównują na płaszczyźnie trybu i zasad zagospodarowania mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, ze wspólnotami gruntowymi. Zgodnie z definicją zawartą w § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 64, poz. 303 ze zm.), przez mienie gromadzkie należy przy tym rozumieć mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 191) stanowiło majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromady oraz inne prawa majątkowe. Jako zaś dawne gromady należy rozumieć gromady istniejące do dnia wejścia w życie ustawy o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, gdyż ustawą z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130), która zniosła gminne, miejskie, powiatowe i wojewódzkie związki samorządu terytorialnego i uznała, że ich majątek stał się z mocy prawa majątkiem państwowym, zachowany został byt prawny byłych gromad, a zatem i ich własność. Charakter prawny byłych gromad zmieniony został dopiero wymienioną ustawą z 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, która zniosła dotychczasowe gromady, w związku z czym przestały one być podmiotem praw majątkowych. Majątek, stanowiący do czasu wejścia w życie ustawy z 25 września 1954 r. własność gromad, stał się mieniem gromadzkim na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania. Odnośnie własności mienia gromadzkiego w piśmiennictwie ówczesnym ukształtował się pogląd, iż mienie gromadzkie jest własnością Państwa (por. Jerzy Arczyński "Obrót wspólnotami gruntowymi" NP 1965, nr 8).

Uwzględniając wskazane zmiany prawodawstwa organ II instancji stwierdził, że w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie istniały gromady w strukturze podmiotów zarówno władzy państwowej, jak również własności gminy jako związki samorządu terytorialnego. Stąd też art. 8 ust. 1 tej ustawy wyraźnie przewidywał możliwość przypisania danej nieruchomości do wspólnoty gruntowej bądź do mienia gromadzkiego, które nie było tożsame z mieniem gminnym w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Dopiero bowiem ta ustawa powoływała gminę jako wspólnotę samorządową wraz z odpowiednim terytorium (art. 1 ust. 2 ustawy), jak również nadawała uprawnienia gminom w sferze własności i innych praw majątkowych, określając te uprawnienia mieniem komunalnym (art. 43 ustawy). Natomiast w dniu wejścia w życie ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych podmiotem własności mienia gromadzkiego było Państwo. Powołując się na pogląd wypracowany przez orzecznictwo NSA Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że przewidziana w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy decyzja ma charakter deklaratywny i poświadcza stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. 5 lipca 1963 r., który trwa nadal do czasu przewidzianej prawem ewentualnej zmiany. Jeżeli zatem w późniejszym okresie nastąpiły zmiany w sferze prawa własności i ewentualna komunalizacja gruntów z mocy samego prawa, zmiany te nie miały znaczenia przy ustalaniu kwalifikacji nieruchomości jako mienia gromadzkiego bądź wspólnoty gruntowej. Decyzja wydawana na podstawie art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych może zatem jedynie rozstrzygać według stanu ustalonego na dzień wejścia w życie ustawy, czy majątek stanowił wspólnotę, czy też mienie gromadzkie (mienie państwowe). Dlatego organ I instancji ustalając, że działki ewidencyjne nr [...] i [...] stanowią mienie gminne naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, co spowodowało konieczność uchylenia decyzji Starosty z dnia [...].

Odnosząc się do kwestii czy przedmiotowe działki stanowią mienie gromadzkie, organ II instancji uznał, że postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo. Było bowiem prowadzone z udziałem mieszkańców wsi Cz., co potwierdza protokół rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 16 kwietnia 2008 r. przy udziale mieszkańców wsi Cz., oraz dokumentacja zgromadzona w sprawie. W toku tego postępowania wyjaśniono, że działki nr [...] i [...] zostały wydzielone w trakcie scalenia wsi Cz. przeprowadzonego w 1936 r. na cele ogólnospołeczne i od najdawniejszych czasów są w ten sposób wykorzystywane. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że działka nr [...] o pow. 0,1000 ha została w trakcie scalenia wydzielona pod dom ludowy. Nie wynika natomiast, aby istniał akt założycielski, statut lub inny dokument świadczący o powołaniu Spółki zarządzającej Wspólnotą wsi Cz.

Zarzuty A.P., jedynego spośród mieszkańców wsi Cz., który kwestionował uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości jako mienia gminnego, sprowadzają się, zdaniem SKO, do kwestionowania prawidłowości postępowania scaleniowego i wydanego w jego wyniku orzeczenia, co nie może być brane pod uwagę w przedmiotowym postępowaniu. Skarżący nie kwestionuje natomiast faktu, iż w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 roku o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nieruchomość oznaczona jako działka nr [...]stanowiła mienie faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi Cz..

Ze wskazanych względów Kolegium uznało, że przedmiotowe nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, stanowiły mienie gromadzkie.

W skardze na tę decyzję A.P. i A.P. wnieśli o jej "kasację". Skarżący zarzucili, że SKO nie rozpatrzyło krzywdzącej kwestii związanej z przyznaniem w scaleniu z 1936 r. J. i M. małż. P., którzy przed scaleniem posiadali 18 ha, gospodarstwa rolnego o pow. 12,0248 ha. Skarżący wskazali też, że J. i M. małż. P. w 1941 r. odpisali swoim dzieciom powierzchnię 12,0248 ha, a obecnie brakuje z tego 45 arów, których nikt nie sprzedał, ani nie odpisał. Odnośnie dokumentów archiwalnych z 1936 r. zauważyli, że J. i M. małż. P. "nie podpisali wniosku na plac budowy domu ludowego".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał w całości argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.).

W związku z rozstrzygnięciem sprawy na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 128/63, poz. 169 ze zm.), decydującym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było wyjaśnienie, czy przedmiotowa nieruchomość położona we wsi Cz., gm. Ł., oznaczona numerami ewidencyjnymi działek [...] o pow. 0,1000 ha i 206 o pow. 0,1600 ha, była w dacie wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot, tj. w dniu 5 lipca 1963 r. mieniem gromadzkim w rozumieniu przepisów tej ustawy. Ma rację bowiem organ II instancji, że przewidziana w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy decyzja ma charakter deklaratoryjny i poświadcza stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. 5 lipca 1963 r., przez co dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej ustalenia, że dana nieruchomość stanowi mienie gromadzkie nie mają znaczenia jej losy po wskazanej wyżej dacie (por. wyroki NSA z dnia 22 września 1995 r. SA/Kr 2717/94, ONSA 4/96 poz. 157 i z dnia 20 września 1995 r. II SA/Łd 1281/95 nie publ.). Istotny natomiast dla ustalenia, czy dana nieruchomość była w dniu 5 lipca 1963 r. mieniem gromadzkim, był jej stan prawny w okresie poprzedzającym tę datę (a w szczególności to, czy nieruchomość taka należała do dawnych, czyli istniejących w okresie od 1933 do 1954 r. gromad jako jednostek samorządu terytorialnego, mających osobowość prawną i będących podmiotami praw i obowiązków) oraz to, czy przed dniem wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot była faktycznie użytkowana wspólnie przez mieszkańców wsi. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie podlegają nieruchomości rolne stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi. Z przepisu tego wynika, że definicji mienia gromadzkiego, którego dotyczy ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, należy poszukiwać w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 64/62 poz. 303 ze zm.). W rozporządzeniu tym w § 1 znajduje się legalna definicja zarówno mienia gromadzkiego, jak i dawnych gromad. Zgodnie z nią przez użyte w tym rozporządzeniu określenie mienie gromadzkie - rozumieć należy mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 191) stanowiło majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromady oraz inne prawa majątkowe, a przez dawne gromady - rozumieć należy gromady istniejące do dnia wejścia w życie wskazanej ustawy z 25 września 1954 r. W celu właściwego zrozumienia tych definicji konieczne jest prześledzenie historii regulacji prawnych określających status gromad w okresie poprzedzającym wejście w życie ustawy z 25 września 1954 r.

Pod rządem ustawy z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 35/33 poz. 294 ze zm.) gromady, nie będąc jednostkami samorządu terytorialnego, miały osobowość prawną oraz były podmiotami majątku i dobra gromadzkiego (art. 15 tej ustawy). Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej wprowadziła system jednolitej władzy państwowej, powołała rady narodowe jako terenowe organy jednolitej władzy państwowej (art. 1) i zniosła związki samorządu terytorialnego (art. 32 ust. 1). Majątek dotychczasowych związków samorządu terytorialnego z mocy prawa stał się majątkiem państwa (art. 32 ust. 2). Skutki te dotyczyły jednak majątku gmin, a nie gromad. Dotychczasowe przepisy o gromadach i organach gromadzkich zachowały bowiem moc do czasu odrębnego uregulowania ustawowego (art. 44 ust. 1).

Doniosłe skutki w omawianej kwestii wynikały z ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych. W miejsce dotychczasowych gmin i gromad utworzono nowe gromady jako jednostki podziału administracyjnego wsi (art. 1), a gromadzkie rady narodowe stały się organami władzy państwowej w gromadach (art. 4). Mieszkańcom dotychczasowych gromad zagwarantowano nienaruszalność indywidualnie im przysługujących praw (art. 38), a ponadto udzielono delegacji do wydania przepisów wykonawczych regulujących m.in. tryb przekazania majątku gminnych rad narodowych i sprawy zarządu mieniem gromadzkim (art. 41). W wydanym na podstawie tej delegacji rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 1957 r. w sprawie zbywania nieruchomości wchodzących w skład majątku i dobra dawnych gromad (Dz. U. Nr 49, poz. 237) majątek i dobro gromadzkie traktowano jak własność państwa. Dyspozycje o charakterze właścicielskim następowały co prawda na wniosek zebrania wiejskiego, ale w formie i na podstawie uchwał gromadzkich rad narodowych, będących organami władzy państwowej. Konsekwentnie, w późniejszych aktach wykonawczych, utrzymywano tak określone zasady dysponowania mieniem. Na tle wymienionej ustawy z 1954 r. wskazywano w doktrynie, że utworzenie gromad jako jednostek podziału administracyjnego wsi spowodowało, iż przestał w sensie prawnym istnieć dotychczasowy podmiot własności mienia gromadzkiego. Odpowiednikiem dawnej gromady stała się wieś, która nie miała osobowości prawnej ani zakresu zadań publicznych, a zatem nie mogła stać się następczynią gromady w zakresie praw majątkowych. Właścicielami mienia nie stali się również mieszkańcy wsi, którzy nigdy przedtem nimi nie byli. Przy odrzuceniu koncepcji, że mienie gromadzkie stało się własnością niczyją, w zasadzie jednolicie przyjmowano, że po reformie z 1954 r., pomimo braku wyraźnej deklaracji ustawowej, mienie gromadzkie stało się własnością państwa. Deklaracja analogicznej treści i o analogicznym znaczeniu została powtórzona w ustawie z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (art. 98 ust. 1). Dotychczasowe przepisy szczególne dotyczące gromad i gromadzkich rad narodowych miały znaleźć zastosowanie do gmin i gminnych rad narodowych (art. 95). Jednocześnie w art. 98 ust. 2 ustalono, że "dotychczasowe mienie gromadzkie staje się mieniem gminnym", i aczkolwiek ustawa nie zawierała wyraźnego postanowienia, że mienie gromadzkie stało się mieniem państwowym, to mienie to traktowała jako własność państwa, pozostającą w dyspozycji organów władzy państwowej - gromadzkich rad narodowych. Podobnie ujmowało to wydane na podstawie ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r.

W omawianej kwestii w literaturze dominował pogląd, że mienie gromadzkie zarządzane przez gromadzkie (później gminne) rady narodowe, stanowiło własność ogólnonarodową. Stan taki pozostawał w zgodzie z obowiązującym systemem jednolitej własności państwowej.

Analogiczne stanowisko zajmował Sąd Najwyższy. Wyraźnie je określił w orzeczeniu z dnia 26 marca 1960 r., I CR 535/59 (OSNC 1961, nr 3, poz. 73) stwierdzając, że majątek byłych gromad stał się majątkiem państwa. Sąd Najwyższy wskazał między innymi na to, że całkowita zmiana poprzedniego charakteru gromad pociągnęła za sobą przejście majątku (mienia) gromadzkiego na własność państwa, które reguluje sprawę zarządu tego mienia tak, jak zarządu innego mienia ogólnonarodowego. Nienaruszone pozostały tylko prawa przysługujące mieszkańcom gromad. Stanowisko dotyczące charakteru byłego mienia gromadzkiego, które stało się przedmiotem własności państwowej było konsekwentnie podtrzymywane w późniejszych orzeczeniach i Sąd Najwyższy nigdy od niego nie odstąpił (por. postanowienie z dnia z dnia 18 listopada 1966 r., I CR 629/66, PUG 1967, nr 11, s. 371-372, wyrok z dnia 30 czerwca 1983 r., IV CR 202/83, OSNCP 1984, nr 1, poz. 15, uchwała z dnia 30 października 1986 r., III CZP 67/86, OSNC 1987, nr 11, poz. 171). Taki sam pogląd wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 9 września 1987 r., II SA 113/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 63).

Konkludując tę część rozważań, należy stwierdzić, że na podstawie analizy przepisów wymienionych ustaw z 1954 r. i 1958 r. oraz wydanych na ich podstawie aktów wykonawczych, w literaturze i orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że mienie dawnych gromad stało się własnością państwową (ogólnonarodową) – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2001 r. III CKN 430/00, OSNC 9/2002 poz. 111.

Dla oceny czy przedmiotowe nieruchomości stanowiły majątek byłej gromady wsi Cz., konieczne było wyjaśnienie daty i podstawy wyodrębnienia tych działek.

Nie było w sprawie kwestionowane, w tym również przez skarżącego, że przedmiotowa działka nr [...] odpowiadająca przedwojennej parceli [...]o pow. 0,1260 ha oraz działka nr [...] odpowiadająca dawnej parceli [...] o pow. 0,1850 ha, były przedmiotem postępowania scaleniowego przeprowadzonego w 1936 r. Ze zgromadzonych w sprawie odpisów dokumentów znajdujących się w Archiwum Państwowym, sporządzonych w czasie scalenia zakończonego Orzeczeniem Starosty Nr [...] z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi Cz., gmina Ł., wynika natomiast, że w toku tego scalenia zostały wydzielone i przeznaczone na cele użyteczności publicznej dwie parcele; nr [...] o pow. 0,1260 ha przeznaczona pod dom ludowy oraz nr 164 o pow. 0,1850 ha przeznaczona pod glinianki. Wniosek taki wynika w szczególności z:

1. protokołu z dnia 29 kwietnia 1936 r. w sprawie zaprojektowania ogólnych wytycznych projektu scalenia gruntów wsi Cz., gdzie w punkcie 6 na cele użyteczności publicznej wydzielono około 0,2 ha "na pastwisku" na kopalnię gliny i około 0,1 ha "na ogrodach" jako plac pod dom "[]" lub dom ludowy (k. 92),

2. protokołu z dnia 16 sierpnia 1936 r. w sprawie warunków objęcia w posiadanie scalonych gruntów, gdzie w punkcie 4 dotyczącym użytkowania gruntów mających pozostać w posiadaniu ogólnym wszystkich uczestników scalenia lub przeznaczonych na cele użyteczności publicznej wydzielono glinianki i plac pod dom ludowy (k. 86),

3. protokołu spisanego w dniu 10 października 1936 r. w sprawie zmiany projektu scalenia wsi CZ., gdzie Komisarz Ziemski zaprojektował poprawki do projektu scalenia, a wśród nich dla gospodarstwa nr [...] P.J. (ojca B.P. i dziadka skarżącego A.P.) zmianę polegającą na tym, że plac pod dom ludowy zaprojektowano przy skrzyżowaniu dróg (k. 89),

4. skorelowanego z protokołem z 10 października 1936 r. wykazu oświadczeń uczestników scalenia o przyjęciu lub odrzuceniu projektu scalenia wsi Cz. sporządzonego przez Komisarza Ziemskiego w dniu 20 października 1936 r., w którym pod nr porządkowym [...] znalazło się oświadczenie J.P. o nieprzyjęciu projektu scalenia z powodu wydzielenia placu na dom ludowy z adnotacją o słuszności skargi i zaprojektowaniu poprawki (k. 76-81),

5. prawomocnego od dnia 19 stycznia 1937 r. orzeczenia Starosty Nr [...] z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi Cz., gmina Ł., gdzie stwierdzono między innymi, że w wyniku scalenia utworzono 1 gospodarstwo gromadzkie oraz ,że na skutek słusznej skargi J.P. i M. Nr gosp. 23 Komisarz Ziemski zaprojektował poprawki, które okazał na gruncie i które zostały przez strony przyjęte,

6. planu gruntów wsi Cz. scalonych na mocy Orzeczenia Starosty z dnia [...], sporządzonego w 1937 r., gdzie z działki nr [...] wchodzącej w skład gospodarstwa Nr [...] wydzielono parcelę nr 170 o pow. 0,1260 ha położoną przy skrzyżowaniu dróg oraz gdzie wydzielono działkę nr []o pow. 0,1850 ha.

Z wskazanych dokumentów, które są ze sobą wzajemnie skorelowane i powiązane chronologicznie, a także znajdują oparcie w przepisach ustawy z dnia 31 lipca 1923 r. o scaleniu gruntów (t. j. Dz. U. Nr 92/27 poz. 833 ze zm.), na podstawie której zostało przeprowadzone tamto scalenie wynika, że zastrzeżenia, na które powoływał się w toku postępowania skarżący, zgłoszone przez jego dziadka J.P. w czasie scalenia z 1936 roku, dotyczyły jedynie umiejscowienia placu pod budowę domu ludowego, a nie braku zgody na wydzielenie takiej parceli. Poza tym, po zmianie tego umiejscowienia na położone przy skrzyżowaniu dróg, a więc w miejscu gdzie znajduje się obecnie sporna działka nr [...] – zastrzeżenia te zostały wycofane. Poza tym należy zauważyć, że uprawomocnienie się orzeczenia w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów, które w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 19 stycznia 1937 r., powodowało skutki w zakresie utrwalenia granic na podstawie zatwierdzonego projektu scalenia, wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów i sprostowania wpisów w księgach gruntowych (hipotecznych) – art. 36 ust. 1, 45 i 46 ustawy z dnia 31 lipca 1923 r. o scaleniu gruntów, bez względu na zastrzeżenia zgłaszane przez uczestników scalenia w czasie jego trwania.

W konsekwencji powyższych rozważań należy stwierdzić, że w wyniku scalenia gruntów wsi Cz. przeprowadzonego w 1936 r. przedmiotowe nieruchomości stały się mieniem gromadzkim w rozumieniu przepisów ustawy z 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie samorządu terytorialnego. Grunty przeznaczone w toku postępowania scaleniowego na cele użyteczności publicznej stały się bowiem mieniem gromadzkim w rozumieniu art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 35, poz. 294 z późniejszymi zmianami), oraz w rozumieniu art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. Nr 5, poz. 16) tudzież przepisów rozporządzenia z dnia 24 kwietnia 1958 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 42, poz. 201) – por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1962 r. I CR 1139/61.

W związku ze wskazanym charakterem przedmiotowych nieruchomości określonym w postępowaniu scaleniowym, nie mogły one być i nie były przedmiotem czynności prawnej pomiędzy J. i M. małż. P., a ich synem B.P., objętej aktem notarialnym nr rep. 17 z [...]. Ponieważ skarżący nie twierdził, aby odnośnie tych nieruchomości były dokonywane jakieś czynności prawne w okresie późniejszym, ani nie wynika to ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, należało przyjąć, że nieruchomości te nie straciły wskazanego charakteru do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 191). W konsekwencji stanowiły one mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych również w dacie wejścia jej w życie w dniu 5 lipca 1963 r.

Nie mogło być w sprawie również sporne, że nieruchomości te w dacie 5 lipca 193 r. były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi Cz. Wynika to bowiem ze zgodnych oświadczeń mieszkańców tej wsi złożonych w czasie oględzin w dniu 16 kwietnia 2008 r., a także z zeznań A.P., żony B.P., złożonych w dniu 28 sierpnia 2001 r. w toku postępowania prowadzonego przez KPP, w związku z ustnym zawiadomieniem o przestępstwie złożonym przez A.P. (k. 158). W toku tego przesłuchania matka skarżącego przyznała, że budynek znajdujący się na spornej działce został wzniesiony za pieniądze Skarbu Państwa z przeznaczeniem na Kółko Rolnicze i że było to w latach 60-tych oraz że ona nie sprzeciwiała się tej budowie, ponieważ słyszała, że na tej działce miała powstać szkoła i przedszkole.

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że SKO miało podstawy do ustalenia na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, że nieruchomość położona we wsi Cz., gm. Ł. oznaczona w ewidencji gruntów numerem działek: [...] o pow. 0,1000 ha i 206 o pow. 0,1600 ha, stanowi mienie gromadzkie.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że przedmiotem kontrolowanego postępowania nie była prawidłowość postępowania scaleniowego z 1936 r., ani też kwestia losów prawnych gospodarstwa rolnego poprzedników prawnych skarżących, a jedynie ustalenie czy konkretnie określone nieruchomości stanowiły mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Ponieważ takie ustalenie, jak to wyżej wykazano, znajdowało uzasadnienie w okolicznościach sprawy, zarzuty skarżących nie mogły zostać uwzględnione.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).