Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 402/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 35a, art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 64a-64g, art. 140aa ust. 1, ust. 3, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z [...] czerwca 2015 r. Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 2 ust 35a, art. 61 art. 62 ust. 4a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460, z późn. zm., dalej: "u.d.p."), § 2, § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 305), po rozpatrzeniu odwołania M. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "T." (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2015 r. nr [...].

Powyższą decyzją organ I instancji, na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1 - 3 P.r.d. i art. 104 § 1 K.p.a., nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii VII.

W zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że [...] grudnia 2014 r. w miejscowości K. na drodze powiatowej nr [...], zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki M. o nr rej. [...] oraz trzyosiowej przyczepy ciężarowej marki B. o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował D. K., który wykonywał przejazd z ładunkiem koparki i opon w imieniu Strony.

Organ wskazał, że stosownie do art. 41 ust. 3 u.d.p., drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. W związku z powyższym droga powiatowa nr [...] stanowi drogę po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów ustalono, że:

- nacisk pojedynczej osi nienapędowej zespołu pojazdów wynosił 12,4 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co oznaczało przekroczenie dopuszczalnej normy o 4,4 t, czyli 55 % dopuszczalnej wartości,

- nacisk podwójnej osi nienapędowej zespołu pojazdów wynosił 19,5 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co oznaczało przekroczenie dopuszczalnej normy o 1,5 t, czyli ok. 8,3 % dopuszczalnej wartości,

- długość zespołu pojazdów wynosiła 19,8 m (po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru), co oznaczało przekroczenie dopuszczalnej długości o 1,05 m, czyli ok. 5,83 % dopuszczanej wartości. Ładunek wystawał poza tylny obrys pojazdu na odległość większą niż 2 metry,

- szerokość zespołu pojazdów wynosiła 3,07 m (po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru), co oznaczało przekroczenie dopuszczalnej szerokości o 0,52 m, czyli ok. 20,4 % dopuszczanej wartości,

- masa całkowita przyczepy wynosiła 31,45 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę dla każdej osi), co oznaczało przekroczenie o 7,45 t, czyli ok. 31 % dopuszczalnej wartości.

Organ II instancji dodał, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów, z uwagi na daty pierwszych rejestracji pojazdów wchodzących w jego skład, wynosiła 42 t. W trakcie kontroli stwierdzono natomiast, że masa rzeczywista zespołu pojazdów wynosiła 46,15 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę dla każdej osi). Przekraczała zatem dopuszczalną wartość o 4,15 t, czyli ok. 9,9 % dopuszczalnej wartości. Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym, kontroli poddano zespół pojazdów, zatem to jego masa całkowita, a nie masa przyczepy powinna zostać uwzględniona przy kwalifikacji przejazdu pojazdem nienormatywnym. Powyższe nie miało jednak, zdaniem GITD, żadnego wpływu na kwalifikację stwierdzonych naruszeń i wysokość nałożonej na Stronę kary pieniężnej.

GITD stwierdził, że z uwagi, na przewożony ładunek czyli koparki, ładunek należy uznać za niepodzielny, a Strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ wskazał również, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z dnia [...] października 2014 r., który zatwierdzał stanowisko do ważenia pojazdów. Zespół pojazdów został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w P. w dniu [...] stycznia 2014 r. Pomiaru długości i szerokości zespołu pojazdów dokonano przy użyciu przymiaru mieszanego - ruletki o nr [...], który w dniu kontroli legitymował się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w L. z terminem ważności do 31 grudnia 2016 r. Natomiast pomiaru wysokości zespołu pojazdów dokonano przy zastosowaniu wysokościomierza teleskopowego oznaczonego znakiem identyfikacyjnym "[...]", który w dniu kontroli legitymował się świadectwem wzorcowania, wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. GITD wskazał, że powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia i że kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Zespół pojazdów zważono jednokrotnie, gdyż kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] grudnia 2014 r.

GITD zgodził się z organem I instancji, iż w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII w wysokości 15.000 zł, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 P.r.d. i uznał, że Strona nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 P.r.d.

Odnosząc się do okazanych przez kierowcę w trakcie kontroli, zezwolenia kategorii V nr [...] oraz wypisu nr 1 z zezwolenia kategorii I nr [...], organ II instancji wskazał, że zezwolenie kategorii V zostało wydane dla innego niż Strona podmiotu, a ponadto przekroczone zostały parametry dopuszczalne dla zezwolenia tej klasy, tak jak dopuszczalne parametry dla zezwolenia klasy I. Tym samym, zdaniem GITD, ani okazane przez kierowcę w trakcie kontroli zezwolenie kategorii V, ani wypis z zezwolenia kategorii I, nie uprawniały Strony do wykonania przejazdu kontrolowanym pojazdem nienormatywnym.

W skardze z [...] lipca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję GITD z [...] czerwca 2015 r., Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości.

Skarżący zakwestionował prawidłowość użytych wag SAW 10C do pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej zespołu pojazdów. Wskazał, że sprawą poprawności dokonywanych w trakcie kontroli pomiarów zajęła się również Najwyższa Izba Kontroli, która w raporcie pod nazwą "Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przed niszczeniem przez przeciążone pojazdy", która negatywnie oceniła organizację i prowadzenie przez WITD kontroli ważeniowych. Skarżący podniósł, że NIK w swoim raporcie w odniesieniu do stosowanych przez organ wag stwierdził, iż: "(...) Nieprzystosowanie wag LP 600 i SA W 10C (jedyne urządzenia przenośne jakimi dysponują WITD) do określania masy całkowitej pojazdów ogranicza praktycznie możliwość realizacji ustawowego zadania ITD jakim jest kontrola dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów ciężarowych (...). Skarżący podkreślił, że kwestia ta była też przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, krytycznie oceniającego możliwości prowadzenia prawidłowych pomiarów masy całkowitej pojazdów przy wykorzystaniu wag typu SAW 10C.

Skarżący ponadto zarzucił naruszenie art. 140aa ust. 4 P.r.d. podnosząc, że ustawodawca dał możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za powstałe naruszenia przez podmiot wykonujący przejazd, gdy ten wykaże i udowodni, iż dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem Skarżącego w postępowaniu przed organami udowodnił, że podjął wszystkie niezbędne środki i celem zapobieżenia powstania naruszenia, dlatego w rozpatrywanej sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia naruszenia.

W konsekwencji Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 § 1 K.p.a. Skarżący stwierdził, że dochował wszelkich starań, aby przewóz odbył się zgodnie z przepisami. Stwierdzone naruszenie powstało na skutek okoliczności, których przy zachowaniu należytej staranności, nie można było przewidzieć i nie wynikło z zaniedbania Skarżącego, tylko w wyniku nieprawidłowego działania ze strony organu kontrolnego.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, nie odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek niepodzielny w postaci koparki. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynikała z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W niniejszej sprawie kara pieniężna została wymierzona Skarżącemu za przejazd nienormatywnym pojazdem po drodze powiatowej nr [...], a zgodnie z brzmieniem art. 41 ust. 3 u.d.p., drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

W wyniku ważenia pojazdu dokonanego w trakcie kontroli, stwierdzono m.in. przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej o 4,4 t, czyli o 55 % dopuszczalnej normy, przy nacisku tej osi 12,4 t.

Naruszenie tego właśnie parametru zadecydowało o klasyfikacji przedmiotowego naruszenia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII, jak również o wysokości nałożonej kary.

Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Zgodnie z lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdów nienormatywnych o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI oraz o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. W niniejszej sprawie zostały stwierdzone naruszenia dotyczące nacisku podwójnej osi, długości i szerokości zespołu pojazdów, a także dopuszczalnej masy całkowitej. Naruszenia te jednak nie przekraczały parametrów wymienionych w kategoriach I-VI. Natomiast stwierdzony w wyniku kontroli drogowej nacisk pojedynczej osi przekroczył wielkość 11,5 t, co oznacza, że Skarżący powinien posiadać zezwolenie kategorii VII na dokonanie przejazdu pojazdem nienormatywnym. Ponadto, zgodnie z art. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości, za brak zezwolenia kategorii VII, 15.000 zł, w pozostałych przypadkach tj., gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%. Stwierdzony w wyniku kontroli drogowej nacisk pojedynczej osi przekroczył dopuszczalny na drodze powiatowej nacisk pojedynczej osi 8 t, o 55% dopuszczalnej wartości. Organ I instancji zatem, zdaniem Sądu, prawidłowo nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, z czym zgodził się organ II instancji.

Odnosząc się do zarzutów skargi, uwzględniając fakt, że o kategorii zezwolenia, którego nie posiadał Skarżący w trakcie przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym oraz o wysokości nałożonej kary, pomimo naruszenia przez Skarżącego kilku parametrów, przesądził jeden parametr, tj. nacisk pojedynczej osi nienapędowej, nie mają znaczenia w sprawie zarzuty kwestionujące użyte do ważenia masy całkowitej oraz nacisku osi pojazdu wagi typu SAW 10C. Zarzuty te, w tym podnoszone przez Skarżącego wątpliwości NIK wyrażone w raporcie "Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przed niszczeniem przez przeciążone pojazdy", dotyczą wykorzystywania wag m.in. typu SAW 10C, do pomiaru masy całkowitej pojazdów. NIK nie kwestionował wykorzystywania wag typu SAW 10C do pomiaru nacisku na drogę pojedynczej osi. Kwestia ta nie budzi również wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, ponieważ przeznaczenie tego typu wag do pomiaru nacisku koła jak i pojedynczej osi wynika wprost z instrukcji obsługi tego typu wagi. Dokonany zatem, w niniejszej sprawie, pomiar masy całkowitej zespołu pojazdów i stwierdzone naruszenie dopuszczalnej normy tego parametru, nie miało żadnego wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie w sprawie.

Kontrolując zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji, Sąd doszedł do wniosku, że organy Inspekcji Transportu Drogowego rozstrzygające w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie sprecyzował w jaki sposób organy obu instancji naruszyły te przepisy.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy. Argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego.

Dodać należy, że Skarżący w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 P.r.d., był obowiązany przestrzegać norm, z których wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu oraz że umieszcza się go na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. W świetle powyższych obowiązków, kierowca wykonujący przejazd w imieniu Skarżącej, nie powinien wyjeżdżać na drogę publiczną nie znając parametrów wagowych pojazdu wraz z naciskiem osi na drogę. Tymczasem Skarżący w odwołaniu od decyzji I instancji wyjaśniał, że do naruszenia doszło w wyniku samodzielnego, nieodpowiedzialnego, nieprawidłowego działania oraz zaniedbania ze strony załadowcy, załadunek bowiem, odbywał się bez nadzoru kierowcy, który nie uczestniczył w załadunku, przez co nie był świadomy przekroczenia dopuszczalnych norm przez załadowcę. W tych okolicznościach nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, iż dochował wszelkich starań, aby przewóz odbył się zgodnie z przepisami, a naruszenie powstało na skutek okoliczności, których przy zachowaniu należytej staranności, nie można było przewidzieć. Wyjazd bowiem przez kierowcę, działającego w imieniu Skarżącego, na drogę publiczną bez znajomości parametrów wagowych oraz wymiarów pojazdu, świadczy o niedochowaniu należytej staranności zwłaszcza, że przy rodzaju przewożonego ładunku, jakim była koparka można było przewidzieć przekroczenia dopuszczalnych norm wagowych oraz wymiarów zespołu pojazdów.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, odpowiadają prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), oddalił skargę w całości.