Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 748/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 748/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Anna Znamiec (spr), Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2008r., sprawy ze skargi A. P., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 500 zł (pięćset złotych).


UZASADNIENIE

A. P. pismem z dnia[...].11.2006 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 6500,00 zł z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2003 r. raz odsetek za zwłokę w kwocie 1738,00 zł. Jako uzasadnienie wniosku podatnik podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Podatnik utracił pracę z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy, co doprowadziło podatnika i jego rodzinę do ubóstwa. Ponadto podatnik powołał się na trudną sytuację zdrowotną w jego rodzinie, chorobę najstarszej córki A. i córki D. oraz pogorszenie jego stanu zdrowia. Podatnik zmuszony był do spłaty zaciągniętych kredytów i nie mógł przeznaczyć środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe. Podatnik przedstawił szczegółowe wyliczenie uzyskiwanych przychodów oraz wydatków, z którego wynika, że na utrzymanie rodziny pozostaje miesięcznie 305,00 zł.

Decyzją z dnia[...], Nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił podatnikowi A.P. umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 1.738 złotych, naliczonych na dzień złożenia wniosku od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych - ustalonego w formie ryczałtu w wysokości 10 % przychodu uzyskanego w 2003 roku z tytułu sprzedaży nieruchomości - w kwocie 6.500 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ I Instancji jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 67a § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, który statuuje uznaniowość organu podatkowego w zakresie umorzenia w całości lub części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłat prolongacyjnych. Organ w uzasadnieniu wskazał, że sytuacja majątkowa podatnika jest subiektywnie trudna, jednak w chwili dokonania sprzedaży nieruchomości i uzyskania przychodu od którego należny był podatek dochodowy, podatnik miał realną możliwość uiszczenia podatku. Ponadto wskazano, że podatnik złożył oświadczenie o przeznaczeniu środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe, czego nie zrealizował. Organ I Instancji ustalił, że wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia przez podatnika wraz z przychodem ze sprzedaży nieruchomości wystarczała po spłacie kredytu zaciągniętego na zakup nieruchomości kilka lat wcześniej na uiszczenie podatku dochodowego. Jednocześnie wskazano, że podatnik przeznaczył przychód ze sprzedaży nieruchomości na bieżącą konsumpcję. W decyzji wskazano, że zobowiązania publicznoprawne co do zasady winny być uiszczane, a umorzenie zaległości podatkowych musi być uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. W takiej sytuacji organ ustalił, że choroba podatnika A.P. i utrata przez niego pracy, nie jest wystarczającą podstawą do umorzenia zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, tym bardziej, ze podatnik otrzymuje stałe dochody w postaci renty.

Od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego podatnik złożył odwołanie. W uzasadnieniu odwołania podatnik podniósł zarzut, że decyzja jest krzywdząca, zawiera błąd w ustaleniach faktycznych, w tym pominięcie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o umorzenie, oraz nierozpoznanie sprawy w konkretnej sytuacji materialnej podatników. Organ I Instancji w odpowiedzi na odwołanie wniósł o nieuwzględnianie odwołania i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia[...], nr[...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II Instancji potwierdził prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych organu I Instancji, wskazując, że stan faktyczny sprawy nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę. Uzasadnienie decyzji zawiera powtórzenie twierdzeń uzasadnienia decyzji organu I Instancji.

Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej A.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżając decyzję, podatnik powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I Instancji, a mianowicie w ocenie skarżącego zaskarżona decyzja jest niesłuszna i krzywdząca, uzasadnienie decyzji jest nieracjonalne i nielogiczne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 a par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę.

Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67 a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w jakiej wysokości zaległość podatkowa bądź odsetki mogą zostać umorzone. Uwzględnienie wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek, co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku umorzenia zaległości podatkowej czy odsetek w całości bądź w części. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. I SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00).

Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatnika, zwłaszcza w kontekście twierdzeń podatnika w tym zakresie. podatnik stwierdził, że nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowej wraz z odsetkami z uwagi na sytuację materialną, spowodowaną zdarzeniami od niego niezależnymi (utrata pracy przez podatnika, choroby podatnika i dzieci, spłata zobowiązań).

Skarżący pozbawiony jest możliwości przeżycia nawet na poziomie minimum socjalnego. Organy powinny przeprowadzić zatem nie tylko szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, ale dokonać analizy i ustalenia sytuacji finansowej podatnika Z akt sprawy wynika, że podatnik uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości 1649,74 zł, żona nie pracuje. Na utrzymaniu podatnika pozostaje córka P. uczennica szkoły podstawowej. Skarżący ponosi koszty z tytułu czynszu 640,00 zł miesięcznie, opłaty za media 117,06 zł, koszty leczenia 118,50 zł oraz spłaca kredyt w wysokości 285,88 zł miesięcznie. Organy podatkowe powinny ustalić czy podatnik korzysta z pomocy społecznej i czy ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, z akt sprawy wynika, że skarżący z powodu braku środków finansowych wypowiedział umowę najmu i jest bezdomny.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67 a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego I instancji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej jest bardzo schematyczne, wskazano jedynie, że sytuacja podatnika jest trudna, co nie uzasadnia jednak umorzenia zaległości podatkowej. Uzasadnienie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej stanowi potwierdzenie stanowiska zawartego w decyzji organu I instancji nie wynika z niego, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując decyzję organu I instancji, pomimo że skarżący w odwołaniu wyraźnie zarzucał, że nie posiada środków na zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Ponadto wskazać należy, że organy podatkowe odniosły się w szczególności do określenia przesłanek powstania zobowiązania podatkowego i zaległości podatkowej, a nie do weryfikowania istnienia przesłanek określonych w przepisie art. 67a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa.

W orzecznictwie przyjęto powszechnie, że organ podatkowy powinien rozważyć kryteria umorzenia zaległości podatkowej bądź odsetek w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w sprawie umorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.03.1988 r., sygn. akt III SA 1127/87, wyrok z dnia 27.04.1988 r. sygn. akt SA/Kr 289/88 oraz wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01). Z akt sprawy wynika, że wskutek różnych zdarzeń, a zwłaszcza utraty pracy przez skarżącego sytuacja materialna rodziny skarżącego uległa znacznemu pogorszeniu.

Zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 i 191 i 127 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że sytuacja materialna i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że zapłata odsetek od zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych nie zagroziłoby ważnym interesom podatnika.

Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 par. 1 i art. 210 par. 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 67 a par. 1 pkt 3 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem podatnikowi odsetek za zwłokę.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).