Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2272/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K. T. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2272/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2000r. Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość rolna o powierzchni 4,7490 ha położona w D., oznaczona w katastrze gruntów parcelami nr [...], [...] i [...] i zapisana w księdze wieczystej D. tom X liczba [...], obecnie zapisana w księdze wieczystej nr [...] i oznaczona w ewidencji gruntów działkami nr [...] i [...] podlegała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3. poz. 13).

Na skutek ponownego rozpoznania odwołania K. T. - następcy prawnego b. właściciela nieruchomości ( po uprzednim uchyleniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny) - decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa zobowiązany był ponownie rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji przy czym zobowiązany był zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w wyrokach Naczelnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które to Sądy orzekały wcześniej w niniejszej sprawie. Wyrokiem z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie IVSA 855/99, wyrokiem z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie IVSA 2746/01 i w sprawie IVSA 1073/03 z dnia 9 marca 2004 r. Sąd uchylił decyzje organu naczelnego podnosząc, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zbadał należycie związku funkcjonalnego pomiędzy przedmiotową nieruchomością o powierzchni 4,7490 ha, na której usytuowany był młyn turbinowy w D. a majątkiem ziemskim "D." o powierzchni 653 ha na dzień wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ podkreślił, że Sąd zalecił również zbadanie związku funkcjonalnego pomiędzy samym młynem a znajdującą się nieopodal cegielnią oraz zbadanie czy cegielnia mogła prowadzić działalność produkcyjną bez młyna turbinowego. Minister podkreślił, że zgodnie z zaleceniami Sądu zwracał się do Archiwum Akt Nowych w Warszawie z prośbą o udostępnienie zasobów archiwalnych, bezskutecznie i z tego względu poddał ponownej analizie bogaty

IV SA/Wa 2272/06

materiał dowodowy zgromadzony przez Wojewodę [...]. Wskazał przy tym, że z Księgi Wieczystej D. Tom X liczba [...] wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości był S. T.. Na dzień wejścia w życie dekretu w księdze tej zapisana była również nieruchomość o powierzchni 11,59 ha, na której znajdowała się cegielnia. S. T. był właścicielem nieruchomości położonej w O. o powierzchni 17,91 ha oraz 1/5 części nieruchomości, na której znajdowała się fabryka kafli. Do S. T. należał także majątek ziemski w D. o powierzchni 653 ha.

Fabryka kafli przeszła na własność Państwa na podstawie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Natomiast wszystkie pozostałe należące do niego nieruchomości przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister zaznaczył, że ustawodawca za nieruchomość ziemską uznawał nie tylko użytki rolne ale i tereny z zabudowaniami i to nie tylko gospodarczymi wchodzącymi w skład majątku o charakterze rolniczym. Za przyjęciem takiej interpretacji przemawia zdaniem Ministra także zapis art. 6 dekretu, który stanowił, że nieruchomości ziemskie obejmowane przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych niezwłocznym zarządem państwowym przejmowano wraz ze znajdującymi się na nich przedsiębiorstwami przemysłu rolnego, co pozwala uznać, że dotyczyło to także zabudowań młyńskich. Wymieniony natomiast w art. 6 przedmiotowego dekretu "przemysł rolny" jest niczym innym jak rodzajem działalności przemysłowej, która jest realizowana w oparciu o surowce rolne ( np. zboże, ziemniaki) pochodzące z określonego gospodarstwa, produktem której jest żywność. Młyn należy zatem zaliczyć do przedsiębiorstw przemysłu rolnego.

Dekretem z dnia 8 marca 1945 r. Sąd Grodzki mianował K. T. kuratorem spadku po S. i M. T. a następnie postanowieniem z dnia [...] maja 1945 r. postanowił nieruchomość zapisaną w księdze gruntowej D. o obszarze 16,3470 ha oraz przedsiębiorstwo prowadzone pod firmą Zakłady Ceramiczne i Młyn Turbinowy D. oddać w posiadanie kuratora spadku.

Ustosunkowując się do zarzutów K. T. zawartych we wniosku o wydanie decyzji w przedmiocie nie podpadania nieruchomości o powierzchni 4,74 ha w D., na której zlokalizowany był młyn wodny, staw, budynek mieszkalny, gospodarczy i użytki rolne organ stwierdził, że bez znaczenia pozostaje kolejność

IV SA/Wa 2272/06

dokonania wpisu prawa własności co do przejętych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Własność Skarbu Państwa do majątku położonego w D. o powierzchni 653 ha została ujawniona w księdze wieczystej w 1945 r. Natomiast prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem K. T. zostało ujawniona 4 lata później. Data wpisania Skarbu Państwa do księgi wieczystej jako właściciela nieruchomości podpadającej pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie świadczy o tym, że z tą datą nieruchomości te przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z przepisami dekretu wszystkie nieruchomości ziemskie przeszły na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem wejścia w życie tegoż dekretu.

Z dokumentów dołączonych do akt przedmiotowej sprawy z Archiwum Państwowego w K. wynika, że w dniu [...] listopada 1925 r. do rejestru handlowego prowadzonego przez Sąd Powiatowy w O. wpisane zostały: "Z.." jako własność S. T.. Dnia [...] stycznia 1938 r. S. T. wystąpił do Sądu Okręgowego w O. z wnioskiem o zmianę wpisu w rejestrze handlowym zmieniając nazwę firmy na "Z. własność S. T.". Sąd postanowieniem z dnia [...] maja 1938 r. wykreślił wszystkie wpisy w dotychczasowym rejestrze i wpisał "Z. własność S. T.". Jako przedmiot przedsiębiorstwa wpisano prowadzenie zakładów ceramicznych. W okresie okupacji młyn był w posiadaniu okupanta. Pismem z dnia [...] stycznia 1947 r. K. T. jako kurator spadku wystąpił do Sądu Okręgowego w O. o zmianę nazwy firmy na "C. poczta D. właściciel S. T. posiadacz K. T.".

Postanowieniem z dnia [...] lutego 1947 r. Sąd Okręgowy w O.. postanowił uznać za nieważny niemiecki wpis wykreślający firmę z rejestru handlowego w 1941 r. a wpisany przed 1 września 1939 r. uznać za obowiązujący, jednocześnie oddalił wniosek K. T. o wpis zmiany firmy, natomiast postanowieniem z dnia [...] marca 1948 r. wykreślił z rejestru handlowego przedsiębiorstwo "Z." Tak więc w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej przedsiębiorstwo to funkcjonowało jako "Z. własność S. T." a przedmiotem ich działania był przemysł ceramiczny.

IV SA/Wa 2272/06

Organ w dalszej części uzasadnienia decyzji stwierdził, że młyn w chwili przejęcia nie był prawnie związany z cegielnią. Dokumenty archiwalne nie potwierdzają wiarygodności oświadczeń wnioskodawcy w tym zakresie. Od 1938 r. aż do wykreślenia z rejestru nazwa przedsiębiorstwa brzmiała "Z. własność S. T." i nie mała nic wspólnego, oprócz osoby właściciela, z młynem turbinowym w D..

Organ wskazał także, że zaświadczenie pracy z dnia [...] listopada 1939 r. wydane I. K. przez okupanta przetłumaczone na język polski jako "Z.." nie może być traktowane jako dowód świadczący o związku funkcjonalnym młyna z cegielnią. Zaświadczenie to nie czyni z młyna przedsiębiorstwa przemysłowego w dniu wejścia w życie dekretu.

Z protokołu przejęcia na cele reformy rolnej majątku D. wynika, że ogólny obszar majątku wynosił 650,7064 ha w tym ponad 500 ha stanowiły użytki rolne. Na terenie majątku ponadto znajdowały się zakłady przemysłowo - rolne cegielnia i młyn. Zapis taki jednoznacznie świadczy o połączeniu przedmiotowego młyna z majątkiem ziemskim. Według w/w protokołu przejęty inwentarz żywy wchodzący w skład majątku składał się z 16 koni, 61 krów, 8 szt. trzody chlewnej i 23 owiec. Młyn mielił zatem zboże nie tylko na mąkę był również niezbędny w celu produkcji paszy dla tych zwierząt.

Przytaczając zeznania S. G. organ naczelny wskazał, że tak młyn, jak i cegielnia posiadały osobne prądnice, przy czym w cegielni w zimie nie prowadzono produkcji, tylko dokonywano remontów i wówczas korzystano z prądnicy młyna wodnego do jej oświetlenia. Z kolei powołując się na zeznania L. D. Minister stwierdził, że brak związku funkcjonalnego młyna z cegielnią przejawia się i w tym, że oba te zakłady mogły pracować niezależnie od siebie, a prądnica w młynie służyła jedynie do oświetlenia cegielni, a nie do produkcji cegieł. Powołał się także na zeznanie S. D. - Kierownika Wydziału Geodezji Starostwa Powiatowego w O., który stwierdził, że w owym czasie najwięcej usług dla ludności świadczył młyn położony w Z., podczas gdy młyn "D." mielił głównie zboże pochodzące z majątku ziemskiego na mąkę, którą następnie sprzedawano piekarniom do wypieku chleba. Pracownikami młyna byli głównie ludzie zatrudnieni w majątku ziemskim S. T.. Według wiedzy tego świadka w cegielni nie było żadnej maszyny napędzanej silnikiem elektrycznym, glinę

IV SA/Wa 2272/06

bowiem kopano ręcznie (łopatami) i wożono wagonikami, następnie zaś składowano na pryzmie. Świadek podkreślił także, że proces produkcji cegły odbywał się bez udziału energii elektrycznej. Prądnica znajdująca się w młynie wytwarzała prąd do oświetlenia młyna i budynku mieszkalnego.

Przywołując treść zeznań świadków przesłuchanych podczas rozprawy administracyjnej: I. C., F. W., L. D. i S. D. organ naczelny uznał je za wiarygodne a pewne niedokładności uzasadnił dużym upływem czasu. Organ podkreślił, że zeznania świadków nie odbiegają zbytnio od siebie, świadkowie posiadają dużą wiedzę na temat funkcjonowania młyna i cegielni albowiem w większości byli pracownikami zatrudnionymi w majątku.

Organ nie dał natomiast wiary oświadczeniu M. P., wskazując, że świadek ze zbyt dużą dokładnością opisuje stan faktyczny z 1935 r. Dodatkowo organ podkreślił, że zeznania tego świadka w części dotyczącej tego, że woda zaskórna, która zalewała kopalnię była stale wypompowywana pompą o napędzie elektrycznym pochodzącym z prądnicy młyńskiej są mało prawdopodobne z uwagi na małą moc prądnicy w młynie.

Mając na uwadze zeznania świadków, jak i zgromadzony materiał archiwalny organ naczelny uznał, że podstawową funkcją przedmiotowego młyna był przemiał zboża na mąkę, a funkcją uboczną wytwarzanie energii elektrycznej wykorzystywanej do oświetlenia pomieszczeń młyna, cegielni jak i budynku mieszkalnego, za nieudowodnione uznał przeciwne twierdzenia wnioskodawcy. Za słusznością przyjęcia takich ustaleń przemawia jego zdaniem dodatkowo fakt, że w cegielni znajdowała się L. o sile 75 k. m, a w węglarce wyszczególniono duży zapas węgla i miału węglowego. Zdaniem Ministra okoliczność, że w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej zarówno młyn jak i cegielnia wpisane były w jednej księdze wieczystej nie ma znaczenia i nie przesądza o tym, że młyn był przedsiębiorstwem przemysłowym. Nadto powołując się na zeznania świadków podkreślił, że zamknięcie młyna w czasie wojny polegało na jego zaplombowaniu i całkowitym zaprzestaniu jakiejkolwiek pracy, nie mogło więc być mowy o dostarczaniu w tym okresie prądu do cegielni, ta jednak cegielnia nie była zmuszona do zaprzestania produkcji po zamknięciu młyna.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił także, że taki związek funkcjonalny łączył młyn z położonym nieopodal majątkiem ziemskim S.

IV SA/Wa 2272/06

T. o pow. 653 ha, w młynie tym bowiem produkowano paszę dla inwentarza żywego hodowanego w majątku.

W skardze do Sądu Administracyjnego K. T. wyraził swą wątpliwość, czy w sprawie dotyczącej podlegania pod przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej części przejętego majątku ma rozstrzygać nadal organ administracji publicznej, czy też sądownictwo powszechne. Odnosząc się do zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zaznaczył, iż w jego ocenie powtarza argumentację uchylonej decyzji organu naczelnego z dnia [...] lutego 2003 r. i stwierdził, że w jego przekonaniu nieruchomość młyńska nie była związana funkcjonalnie z majątkiem ziemskim i w dalszym ciągu jego zdaniem wbrew ocenie prawnej sądów administracyjnych orzekających w tej sprawie nadal nie poczyniono rozważań w zakresie ustalenia czy sporny młyn był w dniu 13 września 1944 r. funkcjonalnie powiązany z cegielnią, czy też z majątkiem ziemskim.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 6 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1393/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r.

Na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. T. reprezentowany przez pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2006 r. w sprawie I OSK 28/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w związku z § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Analiza przepisów dekretu oraz rozporządzenia wykonawczego prowadzi do wniosku, iż dekret ten nie dotyczył wszelkich nieruchomości, ale tylko ich określonego rodzaju. Stąd przejęciu podlegały te z nich, które były lub mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolniczej, zwierzęcej lub sadowniczej. Przy orzekaniu na podstawie § 5 rozporządzenia powinna więc być oceniana możliwość wyłączenia spod działania art.

IV SA/Wa 2272/06

2 ust. 1 lit. e dekretu tej części nieruchomości, która nie była funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym i nie mogła być w związku z tym przeznaczona na cele dekretu. Dlatego w niniejszej sprawie istotne znaczenie miało ustalenie istnienia związku funkcjonalnego spornej nieruchomości, czyli młyna z majątkiem ziemskim. Dla istnienia takiego związku nie wystarczał przy tym sam związek podmiotowy przez osobę właściciela.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut uchybienia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) poprzez odmowę przyjęcia, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy przez działanie sprzeczne z art.7, 77 § 1, 80 i 83 kpa organ odwoławczy naruszył ocenę prawną wyrażoną w poprzednich wyrokach NSA wydawanych w niniejszej sprawie. Pomimo tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uchylił zaskarżonej decyzji, a także wbrew poprzednim wytycznym Sądu wskazał, iż przytoczone zeznania świadka F. W. są istotne dla oceny istnienia wskazanego związku funkcjonalnego w dacie wejścia w życie dekretu, gdyż istnienie tego związku należy oceniać na datę wybuchu wojny bowiem często stan faktyczny choćby z uwagi na zniszczenia wojenne ulegał następnie istotnej zmianie. Tym samym przyjął odmienną ocenę prawną i wskazania, niż wynikały z wyroku NSA z dnia 27 lipca 1999 r.

Nadto NSA podniósł, iż zarówno organ jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. Ocena dokonana przez organ odwoławczy uwzględnia bowiem jedynie niektóre dowody, pomijając inne i nie dając im wiary, mimo iż właśnie w przypadku oświadczeń K. T. i świadka M. P. zostały one złożone przez osoby w 1944 r. dorosłe, mające zarówno związek z młynem, jak i majątkiem, jak i znające się na danej problematyce. Zakwestionowanie jako niewiarygodnych zeznań osoby, która z uwagi na rodzaj studiów interesowała się funkcjonowaniem młyna, a następnie w nim pracowała, przyjęcie zaś jako wiarygodnych zeznań osób, które w tym czasie były dzieckiem lub które pracowały w majątku do 1939 r. a następnie jedynie uzyskiwały o nim informacje od osób trzecich, bądź były zatrudnione od 1948 r. i nie posiadały żadnej wiedzy na temat funkcjonowania młyna w 1944 r., narusza zasadę swobodnej

IV SA/Wa 2272/06

oceny dowodów. O braku całościowego podejścia do zebranego materiału dowodowego i przekroczenia granic swobodnej oceny świadczy również fakt, iż przy ustalaniu związku funkcjonalnego z cegielnią podkreślano, iż brak takiego związku przejawia się w tym, że oba te zakłady mogły pracować niezależnie od siebie, na co wskazuje m. in. dalsze działanie cegielni mimo zamknięcia młyna w 1942 r., natomiast nie uwzględniono tego przy ustalaniu związku młyna z majątkiem ziemskim. Uznano bowiem, że związek ten wynikał z faktu produkcji w młynie paszy dla inwentarza żywego hodowanego w majątku.

W konkluzji NSA podniósł, iż wskazane uchybienia miały niewątpliwie wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. W wyniku dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął bowiem za tym organem fakt istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy młynem a majątkiem ziemskim. Podkreślił dodatkowo, iż świadczy o tym wykreślenie młyna z rejestru handlowego wraz z cegielnią, natomiast nie zaprzecza temu wpisanie go do jednej z nią księgi wieczystej. Tymczasem ani jedno ani drugie nie przesądzało jeszcze o związku funkcjonalnym bądź jego braku. Zarówno bowiem wydzielenie nieruchomości do odrębnej księgi wieczystej, czyli wyodrębnienie prawne samo przez się nie stanowi przesłanki do uznania, że dana nieruchomość nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jak i sama zmiana nazwy w 1938 r. nie oznaczała jeszcze, że nastąpiła zmiana w funkcjonowaniu i powiązaniu ze sobą cegielni i młyna. Sąd I instancji nie zauważył przy tym, że brak związku funkcjonalnego młyna nie musi automatycznie przesądzać o jego związku z majątkiem ziemskim.

Rozpoznając ponownie skargę K. T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Mając na względzie powyższe unormowanie należy podkreślić, że podstawową kwestią wymagającą podkreślenia jest to, iż niniejsza sprawa była już kilkakrotnie przedmiotem rozpoznania przez Naczelny i Wojewódzki Sąd

IV SA/Wa 2272/06

Administracyjny. Wyrokiem z dnia 27 lipca 1999r. w sprawie IVSA 855/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną wówczas decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał na konieczność ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu. Jednocześnie wskazał na konieczność ustalenia związku funkcjonalnego pomiędzy nieruchomością, na której usytuowany był młyn turbinowy a posiadłością ziemską " D..", jak też związania i funkcjonowania młyna z przedsiębiorstwem ceramicznym "D.".

W kolejnych wyrokach: z dnia 17 czerwca 2002 r. ( sprawa IVSA 2746/01) i z dnia 9 marca 2004r. ( IVSA 1073/03) sąd administracyjny przedstawił taką samą ocenę prawną i wskazania co do dalszego toku postępowania. I wreszcie niniejsza sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 11 października 2006r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalający skargę K. T..

W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził, że niezasadnie WSA przyjął, iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2005 r. nie narusza prawa. Jednocześnie NSA wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy albowiem decyzja ta została podjęta z obrazą art. 7, 77§1, 80 i 83 naruszając ocenę prawną wyrażoną w poprzednich wyrokach.

Mając na uwadze przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu w/w wyroku ocenę prawną wskazać należy, że organ odwoławczy rozpoznając po raz kolejny odwołanie od decyzji z dnia [...].09.2000r. nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 27 lipca 1999r. Ustalił wprawdzie status prawny przedsiębiorstwa "Z." w D. natomiast ustalenia dotyczące związku funkcjonalnego młyna z majątkiem ziemskim oparł o treść zeznań świadków, którzy nie posiadali wiedzy z tego okresu, gdyż byli w tym czasie małoletni albo nie pracowali w majątku. Odnosząc się do związku funkcjonalnego młyna i cegielni organ oparł się w głównej mierze na protokole z 1949r. i okoliczności, że od 1942 r. młyn ten był zamknięty. Z faktu, że młyn w tym czasie został zamknięty a mimo to cegielnia funkcjonowała organ wyciągnął wniosek o braku związku funkcjonalnego pomiędzy tymi przedsiębiorstwami natomiast nie zastosował tych samych kryteriów do oceny związku funkcjonalnego młyna z

IV SA/Wa 2272/06

majątkiem ziemskim (to jest czy po zamknięciu młyna majątek ziemski mógł prawidłowo funkcjonować).

Powyższe stanowi o naruszeniu przez organ zasady prawdy obiektywnej. Jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku powołanego wyżej, mimo wielokrotnego uchylania przez sąd administracyjny decyzji organu odwoławczego, sprawa nie została należycie wyjaśniona, organ zebrał wprawdzie materiał dowodowy jednakże mimo znacznych rozbieżności pomiędzy zeznaniami świadków nie skonfrontował ich lecz dokonał jedynie ich oceny. Powyższe wskazuje, że Minister nie wyczerpał wszelkich środków dowodowych w celu należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Konsekwencją powyższego naruszenia jest wykroczenie poza zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena dokonana przez organ uwzględniała jedynie część dowodów pomijając inne lub nie dając im wiary bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska. Jednocześnie - za stanowiskiem zaprezentowanym przez NSA wskazać należy, że oświadczenie M. P. i K. T. -inaczej niż zeznania pozostałych świadków - zostały złożone przez osoby, które w 1944r. były pełnoletnie i co więcej zainteresowane funkcjonowaniem przedsiębiorstwa a zatem nie było podstaw do przedstawionej przez organ odmowy wiarygodności ich zeznań.

I wreszcie trafny jest zawarty w skardze zarzut dotyczący nienależytego ustalenia i oceny związku funkcjonalnego młyna z majątkiem ziemskim.

Za istnieniem tego związku - w ocenie organu przemawia fakt produkcji w młynie paszy dla inwentarza żywego znajdującego się w majątku ziemskim oraz wykreślenie młyna z rejestru handlowego wraz z cegielnią. Jednocześnie organ nie odniósł się do faktu wpisania młyna i cegielni do jednej księgi wieczystej.

Podkreślenia w tym miejscu wymagają dwie kwestie: po pierwsze - fakt zmiany nazwy przedsiębiorstwa nie musi wskazywać na faktyczne rozłączenie młyna i cegielni - a takie skutki tego faktu wywodzi organ, po wtóre natomiast - brak związku funkcjonalnego pomiędzy młynem a cegielnią nie oznacza samo przez się, że istniał taki związek z majątkiem ziemskim.

Reasumując- zarzuty skargi dotyczące nienależytego wyjaśnienia sprawy w zakresie związku funkcjonalnego pomiędzy młynem a majątkiem ziemskim a przez to niezastosowanie się do oceny prawnej wskazanej przez NSA w wyroku z 1999r. są uzasadnione, a zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 153

IV SA/Wa 2272/06

w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 77, 75, 80 i 107§3 kpa. Należało ją zatem wyeliminować z obrotu prawnego. Niezasadny jest natomiast zarzut dotyczący niewłaściwości drogi postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Wskazać wszak należy, że żaden ze składów sądów administracyjnych sądzących niniejszą sprawę nie zakwestionował wcześniej właściwości organów administracji co miał obowiązek zbadać z urzędu i stanowiskiem takim sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę jest obecnie związany. Nadto w uchwale powiększonego składu - 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2006r. (IOPS 2\06), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis §5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym czy dana nieruchomość lub jej cześć wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej( Dz.U. z 1945 r. nr 3 poz. 13 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uzupełni postępowanie wyjaśniające o wskazane wyżej dowody - zgodnie ze wskazaniami zawartymi w niniejszym wyroku oraz uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego 11 października 2006r. ( sygnatura akt IOSK 28/06), a następnie ponownie dokona oceny całokształtu materiału dowodowego biorąc pod uwagę ocenę prawną przedstawioną jak wyżej jak i w uzasadnieniu w/w wyroku NSA z 11.10.2006r. oraz z dnia 27 lipca 1999 r. ( IVSA 855/99). Nie może przy tym ujść uwadze organu, że na mocy art. 153 ustawy - P.p.s.a. jest również związany przestawioną przez NSA w wyżej wymienionych wyrokach - oceną prawną.

Z tych wszystkich względów na mocy art. 145§1 pkt. 1 lit. c w/w ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.