Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2568/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant: starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 396/13 w sprawie ze skargi P.K. na decyzję [...] z dnia 20 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie prawa do odszkodowania i wypłaty odsetek oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 396/13 oddalił skargę P.K. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w Bydgoszczy z dnia 20 lutego 2013 r., nr 107 w przedmiocie prawa do odszkodowania i wypłaty odsetek.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją nr 107 z dnia 20 lutego 2013 r. Szef Inspektoratu Wsparcia Sil Zbrojnych orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta 12 Wojskowego Oddziału Gospodarczego nr 90/WOG z dnia 18 grudnia 2012 r., odmawiającej wypłaty P.K., żądanego pismem z dnia 13 listopada 2013 r. odszkodowania wraz z odsetkami, o którym mowa w art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2010r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), z uwagi na niespełnienie w przedmiotowej sprawie przesłanek z art. 116 ust. 1-3 ww. ustawy, warunkujących możliwość wypłaty odszkodowania. Opisując dotychczasowy przebieg postępowania organ stwierdził, że żądane odszkodowanie przysługuje żołnierzowi zawodowemu, który został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, tymczasem w przedmiotowej sprawie skutki wydanego na podstawie art. 115 ust. 3 ww. ustawy rozkazu personalnego nr 14/Pers./2010 z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej w związku z ustaleniem jego niezdolności do służby (orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie nr 102/3/10 z dnia 17 lutego 2010 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie nr 02708/2/09 z dnia 21 października 2009 r. o uznaniu skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej), mającego w okolicznościach przedmiotowej sprawie charakter konstytutywny, zostały wyeliminowane poprzez przywrócenie skarżącego do zawodowej służby wojskowej i wypłatę mu należnego zaległego uposażenia, na skutek rozkazu nr 29/Pers./2010 z dnia 23 sierpnia 2010 r. uchylającego rozkaz personalnych z dnia 9 kwietnia 2010 r., w związku z decyzją Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie nr 96/DEC/10 z dnia 29 czerwca 2010 r. stwierdzającą nieważność ww. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie nr 102/3/10 z dnia 17 lutego 2010 r. z powodu mylnego potraktowania wniosku skarżącego o uzupełnienie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, jako odwołania od tego orzeczenia. Zdaniem organu, zrealizowanie żądania skarżącego byłoby ponownym naprawieniem skutków uchylenia rozkazu personalnego, które zostały już naprawione. Jednocześnie organ zaznaczył, że wypłata żądanych odsetek nie ma oparcia w przepisach prawa administracyjnego, gdyż nie zaistniała tu niezbędna przesłanka w postaci niewykonania lub zwłoki w wykonaniu przez organ ostatecznej decyzji przyznającej odszkodowanie.

Na powyższą decyzję P.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz wydania wskazówek co do dalszego postępowania i wypowiedzenia się w kwestii prawa skarżącego do odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania. Zarzucił rozstrzygnięciom organów obu instancji naruszenie art. 116 ust. 1 i 3 w zw. z art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz błędną wykładnię wskazanych przepisów i uznanie, że w sprawie istniała prawna możliwość reaktywacji stosunku służbowego, pomimo zakazu ustawowego w tym zakresie oraz kategorycznego zakazu wykładni rozszerzającej art. 116 ust. 1-3 ww. ustawy, a przez to uznanie, że rozkaz personalny nr 29/Pers./2010 z dnia 23 sierpnia 2010 r. przywrócił skarżącego do zawodowej służby wojskowej i z tego powodu nie przysługuje mu odszkodowanie, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ww. ustawy.

W uzasadnieniu skargi P.K. wskazał, że stan faktyczny sprawy w zasadzie jest bezsporny między stornami, poza jedynym faktem tj. okolicznością, że od samego początku we wszystkich swoich pismach i wnioskach kierowanych do organów domagał się on jedynie wypłaty odszkodowania z tytułu wadliwego zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, czego organy nie chciały uczynić. Zaznaczył, że stanowisko organów, iż został on przywrócony do służby i otrzymał zaległe świadczenia finansowe jest całkowicie chybione, chociażby z uwagi na to, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie oraz Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie, pomimo stwierdzenia nieważności orzeczenia o zwolnieniu go ze służby ( wyłącznie z przyczyn proceduralnych), uznawały go nadal za trwale niezdolnego do tej służby, potwierdzeniem czego jest orzeczenie Nr 01225/I/12 z dnia 9 października 2012 r., w którym to w punkcie 12 lit. d wpisano, iż inwalidztwo istnieje od maja 2009 r. Podkreślił także, że ma on świadomość, iż konsekwencją wadliwie wydanego rozkazu o przywróceniu go do służby będzie roszczenie organu o zwrot wypłaconych należności za okres pozostawania poza służbą. Jako żołnierz zawodowy nie miał innego wyjścia jak tylko stawić się do jednostki wojskowej, bowiem wykonywał rozkazy wyższych przełożonych, których nie mógł kwestionować, w związku z czym jego stawiennictwo w 1 Bazie Materiałowo-Technicznej było wyłącznie wykonaniem polecenia. W wyroku z dnia 6 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się na temat pozycji i możliwości przywrócenia żołnierza do zawodowej służby wojskowej (tzw. reaktywacji stosunku służbowego), podkreślając, iż regulacja prawna art. 116 ust. 3 ww. ustawy uniemożliwia reaktywację stosunku służbowego i jedynie ustanawia prawo żołnierza do wypłaty jednorazowego odszkodowania. Pomimo wydania rozkazu nr 29/Pers./2010 z dnia 23 sierpnia 2010 r. nadal był on niezdolny do zawodowej służby wojskowej, a akceptacja dokonanej przez organy rozszerzającej wykładni przepisu art. 116 ww. ustawy pragmatycznej, prowadzi do sytuacja w której, za każdym razem, gdy organy naruszą dyspozycję powyższego przepisu, a więc nastąpi podwójna wadliwość działania organów, odszkodowanie, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ww. ustawy nie będzie przysługiwało żołnierzowi zawodowemu, co z oczywistych względów należy uznać za rozminięcie się z wolą ustawodawcy oraz ratio legis ww. przepisu. W kontekście powyższych okoliczności skarżący stwierdził, że konsekwencją wydania decyzji z naruszeniem prawa, jest wyeliminowanie z obrotu prawnego rozkazu nr 29/Pers./2010 z dnia 23 sierpnia 2010 r. oraz ustalenie, że data zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie. W efekcie więc powinno zostać mu przyznane prawo do odszkodowania, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ww. ustawy, wraz z odsetkami ustawowymi od niewypłaconego w terminie odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ wskazał, odnosząc się do zarzutów skarżącego, że pomimo, iż rozkaz nr 29/Pers./2010 z dnia 23 sierpnia 2010 r. wydany został z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 154 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i art. 116 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie można stwierdzić jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, bowiem wywołał on nieodwracalne skutki prawne. Dowódca 1 Bazy Materiałowo-Technicznej, wbrew treści przepisów art. 116 ust. 1-3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, na podstawie art. 154 § 1 Kpa uchylił bowiem rozkaz nr 14/Pers/2010, i co za tym idzie przywrócił P.K. do zawodowej służby wojskowej. Ten zaś w dniu 2 września 2010 r. potwierdził osobiście odbiór polecenia wyjazdu służbowego nr 1310/2010 kierującego go do 1 BMT w Toruniu od dnia 6 września 2010 r., i z wyznaczonym dniem stawił się w jednostce, gdzie rozkazem dziennym nr 173 z dnia 6 września 2010 r. został ujęty na ewidencję i zaopatrzenie finansowe i co za tym idzie otrzymał z tego tytułu przysługujące mu należności finansowe. Skutkiem powyższego było przywrócenie skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Odszkodowanie zaś, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługuje żołnierzowi zawodowemu, zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który do tej służby nie został przywrócony.

Sąd I instancji uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 111 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek m.in. ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby. W takiej sytuacji, stosownie do treści art. 115 ust. 2 ww. ustawy, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z mocy prawa z dniem uostatecznienia się decyzji, którą stanowi orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej (art. 5 ust. 1 ww. ustawy). Dowódca jednostki wojskowej stwierdza wówczas fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych (art. 115 ust. 3 ww. ustawy). Rozkaz personalny, wydany na podstawie art. 115 ust. 3 w zw. z ust. 2 i art. 111 pkt 3 ww. ustawy, a więc w przypadku zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby, jako podejmowany do celów ewidencyjnych, stwierdza jedynie istnienie określonej sytuacji prawnej, ale jej nie tworzy ani nie kształtuje. Cel ewidencyjny oznacza bowiem jedynie zarejestrowanie faktu, iż żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego. Rozkaz ten ma zatem charakter wyłącznie deklaratoryjny i jest wydawany w celu usunięcia niepewności prawnej, jedynie na użytek wewnętrzny, do celów ewidencyjnych, porządkowych. W związku z tym, gdyby rozkaz ten nie został wydany, sytuacja prawna skarżącego nie uległaby zmianie, albowiem skutek w postaci zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, następuje z mocy prawa z dniem uostateczenienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającej niezdolność żołnierza do służby, niezależnie od późniejszych czynności organu, a więc czy i kiedy zostanie wydany rozkaz personalny stwierdzający ten fakt. Powyższy charter rozkazu personalnego wydawanego do celów ewidencyjnych powoduje, że rozkaz taki nie podlega kontroli instancyjnej i sądowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 568/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 21/10; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1784/06; - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Stwierdzenie w oparciu o regulację art. 115 ust. 3 w zw. z ust. 2 i art. 111 pkt 3 ww. ustawy, że rozkaz personalny wydawany do celów ewidencyjnych nie kreuje sytuacji prawnej żołnierza zawodnego w postaci zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, lecz wyłącznie potwierdza, że zwolnienie takie nastąpiło z mocy prawa z dniem uostateczenienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającej niezdolność tego żołnierza do służby, oznacza a contrario, że jeżeli nie dojdzie do ustatecznienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającej niezdolność tego żołnierza do służby, które to orzeczenie stanowi przesłankę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to wówczas nie ma ustawowych podstaw do zwolnienia z mocy prawa i w konsekwencji do wydania rozkazu personalnego o charakterze ewidencyjnym. Wydany więc w takiej sytuacji rozkaz personalny, powołujący się na powyższe przesłanki, ma charakter konstytutywny i w konsekwencji oznacza, że musi być poddany kontroli instancyjnej oraz sądowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 88/07, publ. lex nr 470101).

Zdaniem Sądu, omówienie regulacji prawnych dotyczących zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wymaga również przywołania treści przepisów art. 116 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. I tak zgodnie z ust. 1 tego artykułu, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Jednak w tego rodzaju przypadkach data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (art. 116 ust. 2 ww. ustawy). Żołnierzowi zawodowemu przysługuje wówczas od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku, gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 (art. 116 ust. 3 ww. ustawy). Z przytoczonych przepisów art. 116 ww. ustawy wynika, że ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza, w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wskazując, że fakt ten skutkuje uchyleniem wszelkich skutków będących następstwem zwolnienia ze służby, w tym dotyczących wypłaconego świadczeń pieniężnych, z wyłączeniem jednak skutku w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art. 116 ww. ustawy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2272/11, publ. lex nr 1138908; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1697/10, publ. lex nr 990188). Sąd I instancji podkreślił, że ustawowym warunkiem przyznania odszkodowania jest zatem zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, albowiem skutkiem uchylenia nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej jest eliminacja wszelkich skutków zwolnienia ze służby z wyjątkiem skutku w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a celem odszkodowania jest właśnie wynagrodzenie skarżącemu tego faktu (zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu).

Odnosząc przytoczone przepisy i poczynione do nich uwagi do przedmiotu sprawy Sąd I instancji stwierdził, że skarżącemu nie przysługuje odszkodowanie, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nie został bowiem spełniony warunek ustawowy przyznania odszkodowania w postaci skutecznego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

W ocenie Sądu I instancji, dokonując oceny wydanego w sprawie, na podstawie art. 115 ust. 2 i 3 w zw. z art. 111 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, rozkazu personalnego nr 14/Pers./2010 z dnia 9 kwietnia 2010 r. Dowódcy 1 Bazy Materiałowo-Technicznej o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej, należy mieć na uwadze okoliczność, że w przedmiocie charakteru prawnego tego rozkazu wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 21 kwietnia 2011 r., o sygn. akt II SA/Bd 197/11, stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie został wydany rozkaz dla celów ewidencyjnych, lecz rozkaz personalny będący decyzją administracyjną, albowiem rozkaz z dnia 9 kwietnia 2010 r. nie miał charakteru deklaratoryjnego w rozumieniu art. 115 ust. 3 ww. ustawy, gdyż taki charakter ma on jedynie wówczas, gdy zwolnienie ze służby wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby następuje z mocy prawa (art. 15 ust. 2 ww. ustawy), czego niezbędną przesłanką jest to, aby orzeczenie komisji lekarskiej stało się ostateczne (orzeczenie z dnia 21.10.09), co w sprawie nie miało miejsca, gdyż skarżący złożył w trybie art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej powoływanej jako kpa) wniosek o uzupełnienie decyzji, błędnie potraktowany jako odwołanie od tej decyzji, a skutkiem złożenia wniosku z art. 111 § 1 kpa, jest przesunięcie biegu terminu do wniesienia odwołania, liczonego od dnia doręczenia rozstrzygnięcia w trybie art. 111 § 1 kpa, którego to w sprawie w ogóle nie doręczono skarżącemu. Stanowisko o konstytutywnym charakterze rozkazu personalnego z dnia 9 kwietnia 2010 r. wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy także w wydanym w sprawie wyroku z dnia 7 września 2011 r., o sygn. akt II SA/Bd 915/11, przesądzając, że konstytutywny charakter rozkazu personalnego z dnia 9 kwietnia 2010 r., powoduje że także rozkaz nr 29/Pers./2010 z dnia 23 sierpnia 2010 r. Dowódcy 1 Bazy Materiałowo-Technicznej, uchylający rozkaz personalny z dnia 9 kwietnia 2010 r., ma taki charakter. W tym miejscu Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skoro w sprawie nie doszło do uostatecznienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającej niezdolność skarżącego do służby, które to orzeczenie stanowi przesłankę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, to tym samym nie nastąpiło zwolnienie skarżącego ze służby z mocy prawa i w efekcie nie został wydany rozkaz personalny o charakterze ewidencyjnym, lecz rozkaz personalny będący decyzją administracyjną tworzącą nową sytuację prawną w postaci zwolnienia skarżącego ze służby. Ten rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby, mający w tym wyjątkowym wypadku charakter konstytutywny, a więc tworzący nowy stan rzeczy, a nie go tylko potwierdzający, został uchylony rozkazem z dnia 23 sierpnia 2010 r., będącym także decyzją administracyjną o charakterze konstytutywnym. W aktach sprawy nie ma zaś informacji o wyeliminowaniu rozkazu z dnia 23 sierpnia 2010 r. z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności. Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych decyzją nr 1260/2012 z dnia 3 grudnia 2012 r. stwierdził bowiem jedynie wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Decyzję tę utrzymał w mocy Szef Sztabu Generalnego decyzją nr 166/Pers z dnia 31 stycznia 2013 r. We wskazanych rozstrzygnięciach, wydanych na podstawie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa, organy obu instancji powołując się na okoliczność braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne stwierdziły, że takie właśnie skutki wywołała decyzja z dnia 23 sierpnia 2010 r., bowiem w jej następstwie skarżący został przywrócony do służby. W tym kontekście organy wskazały, że skarżący po wydaniu rozkazu z dnia 23 sierpnia 2010 r., w dniu 2 września 2010 r. potwierdził osobiście odbiór polecenia wyjazdu służbowego nr 1310/2010 kierującego go do 1 BMT w Toruniu od dnia 6 września 2010 r. oraz, że z wyznaczonym dniem stawił się tej jednostce, gdzie rozkazem dziennym nr 173 z dnia 6 września 2010 r. został ujęty na ewidencję i zaopatrzenie finansowe i co za tym idzie otrzymał z tego tytułu przysługujące mu należności finansowe, w tym zaległe uposażenie za miesiąc maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2010 r. Okoliczność zatem, że w przedmiotowej sprawie nie miało miejsce zwolnienie skarżącego ze służby z mocy prawa i w konsekwencji wydanie w trybie art. 115 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych rozkazu potwierdzającego ten stan rzeczy, oznacza że skarżący został zwolniony ze służby w drodze konstytutywnej decyzji administracyjnej, która to decyzja została uchylona, funkcjonującą w obrocie prawnym, pomimo jej niezgodności z art. 154 kpa i art. 116 ust. 1 i 3 ww. ustawy, decyzją z dnia 23 sierpnia 2010 r., skutkiem której skarżący przywrócony został do służby i wypłacone zostało mu zaległe uposażenie, oznacza że nie wystąpił w sprawie ww. warunek obligatoryjny możliwości zastosowania przepisu art. 116 ust. 3 ww. ustawy w postaci zwolnienia go ze służby i nie reaktywowania jego stosunku służbowego, a w efekcie przyznania skarżącemu odszkodowania. Sąd wyjaśnił, że przyznanie mu w takiej sytuacji odszkodowania byłoby niezgodne z treścią przepisów art. 116 ust. 1- 3 ww. ustawy i nie stanowiłoby realizacji celu przyznania odszkodowania, którym jest rekompensata zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu. W ocenie Sądu I instancji, bez znaczenia dla sprawy jest także powoływana przez skarżącego okoliczność potwierdzenia orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr 01225/I/12 z dnia 9 października 2012 r. inwalidztwa skarżącego od maja 2009 r., bowiem jak wykazano powyżej, warunkiem zwolnienia skarżącego ze służby z mocy prawa (art. 15 ust. 2 ww. ustawy) w przypadku o którym mowa w art. 111 pkt 3 ww. ustawy, jest uostatecznienie się decyzji ustalającej niezdolność żołnierza do służby, a nie sam fakt wystąpienia okoliczności stanowiącej podstawę do ustalenia niezdolności, czy też wydanie nieostatecznej decyzji ustalającej tę niezdolność.

Sąd dodał również, że brak podstaw do przyznania skarżącemu żądanego odszkodowania czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się co do prawa skarżącego do odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P.K., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) błędną wykładnię art. 116 ust. 1 i 3 w związku z art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającą na przyjęciu, iż pomimo tego, że ustawodawca w celu zrekompensowania skutków niezgodnego z prawem zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nakazał przyznać żołnierzowi jedynie odszkodowanie z tego tytułu w miejsce przywrócenia go do zawodowej służby wojskowej, dopuszczalnym prawnie jest przywrócenie do zawodowej służby wojskowej;

2) błędną wykładnię art. 116 ust. 1 i 3 w związku z art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającą na przyjęciu, iż należności wypłacone żołnierzowi zawodowemu po jego przywróceniu do zawodowej służby wojskowej w postaci uposażenia za okres pozostawania poza służbą, stanowią odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku służbowego.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie norm prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez niezastosowanie art. 106 § 3 P.p.s.a., a tym samym zaniechanie przez Sąd administracyjny uzupełnienia postępowania dowodowego, które umożliwiłoby uczynienie ustaleń, iż świadczenia wypłacone nie miały charakteru odszkodowania, a ponadto, iż przywrócenie skarżącego do służby stanowiło naruszenie prawa, z którego to organ zamierzał wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie winna zostać wydana przez organy administracji decyzja o przyznaniu prawa do odszkodowania, co zostało uregulowane w art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Należy bowiem podkreślić, odwołując się do stanu faktycznego, iż stwierdzona została nieważność orzeczenia lekarskiego, wskutek to którego ustalono niezdolność (skarżącego do zawodowej służby wojskowej, co z kolei spowodowało konieczność wydania przez dowódcę jednostki wojskowej, lecz jedynie dla celów ewidencyjnych (stwierdzenia faktu zwolnienia z mocy prawa), rozkazu dla celów ewidencyjnych o zwolnieniu go ze służby. Jednakże zwolnienie nie nastąpiło na mocy tego rozkazu, lecz na mocy przepisów ustawy, albowiem komisja lekarska uznała skarżącego za niezdolnego do służby. Orzeczenie to zostało następnie wyeliminowane z obrotu prawnego, lecz w świetle art. 116 ust. 1 i 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, nie mogło to skutkować przywróceniem do zawodowej służby wojskowej, lecz jedynie wypłaceniem skarżącemu odszkodowania.

Podkreślono również, iż charakter prawny uposażenia jest taki, iż stanowi ono ekwiwalent pozostawania w stosunku służbowym w danym czasie, zaś odszkodowanie, nawet limitowane jak w art. 116 ustawy, stanowi konsekwencję zasady wyrażonej w art. 77 Konstytucji RP, czyli wyrównanie skutków uszczerbków majątkowych wywołanych niezgodnymi z prawem m. in. decyzjami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2003/13, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie wywołane skargą kasacyjną P.K.. W uzasadnieniu NSA wskazał, że postępowanie w sprawie skargi kasacyjnej P.K. dotyczy decyzji nr 107 Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia 20 lutego 2013 r. w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Sąd I instancji oddalając skargę na w/w decyzję stwierdził, iż konstytutywny charakter rozkazu personalnego nr 29/Pers./2010 z dnia 23 sierpnia 2010 r. Dowódcy 1 Bazy Materiałowo Technicznej, uchylający rozkaz personalny nr 14/Pers./2010 z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej oznacza, że nie wystąpił w sprawie obligatoryjny warunek możliwości zastosowania przepisu art. 116 ust.3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W piśmie procesowym z dnia 18 września 2014 r. organ wskazał, iż decyzja Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych nr 115/14 z dnia 3 kwietnia 2014 r. stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego nr 29/Pers./2010 z dnia 23 sierpnia 2010 r. została utrzymana w mocy decyzją nr 91/Pers. Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia 21 lipca 2014 r. Organ poinformował również, iż P.K. wniósł skargę na w/w decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że skarga P.K. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia 21 lipca 2014 r. nr 91/Pers. została opatrzona sygn. akt II SA/Wa 1699/14 i oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozstrzygnięcie jakie zostanie podjęte w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1699/14 będzie miało wpływ na wynik sprawy, co spowodowało konieczność zawieszenia postępowania.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2003/13, Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. Z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny poza nieważnością postępowania (która w niniejszej sprawie nie zachodzi) może ustosunkować się jedynie do tych uchybień, które zostały skonkretyzowane przez skarżącego kasacyjnie. nie jest natomiast zobowiązany do uzupełniania czy modyfikowania za stronę zarzutów kasacyjnych. Nie jest zatem uprawniony do badania czy Sąd I instancji przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia nie złamał innych przepisów niż te, które zostały wprost wskazane przez skarżącego kasacyjnie. NSA nie może ponadto domniemywać intencji strony i domyślać się, z jakich przyczyn zamierzała ona zakwestionować sposób wykładni czy zastosowania określonych przepisów. Niezbędną argumentację jurydyczną mającą potwierdzać zasadność stawianych zarzutów musi przytoczyć sama strona. Obligatoryjnym elementem każdej skargi kasacyjnej są bowiem nie tylko podstawy kasacyjne ale także ich uzasadnienie (art. 176 P.p.s.a.).

Oznacza to, że skuteczność złożonej skargi kasacyjnej w znacznej mierze zależy od sposobu skonstruowania przez stronę tego środka zaskarżenia. Skarżący kasacyjnie przez przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie wyznacza bowiem (z wyjątkiem wspomnianej już nieważności postępowania sądowego) zakres postępowania kasacyjnego.

Rozpoznając we wskazanych granicach skargę kasacyjną złożoną w imieniu P.K. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 116 ust. 1 i 3 w zw. z art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 2010r. nr. 90, poz. 593 ze zm. ) polegające na przyjęciu że dopuszczalne prawnie jest przywrócenie do służby oraz że należności wypłacone żołnierzowi po przywróceniu do służby w postaci uposażenia stanowią odszkodowanie o jakim mowa w art. 116 ust. 3 ustawy pragmatycznej. Już samo uzasadnienie zarzutów wskazuje, na to że dotyczą one innych kwestii prawnych niż rozstrzygnięte zaskarżonym wyrokiem. Po pierwsze Sąd I instancji w ogóle nie wypowiadał się co do prawnej dopuszczalności przywrócenia skarżącego do służby, a jedynie stwierdził ten fakt, po drugie w żadnym fragmencie uzasadnienia wyroku nie wyraził poglądu, że uposażenie z tytułu pełnienia służby jest tożsame z odszkodowaniem określonym w art. 116 ust. 3 ustawy.

Ponadto art. 174 pkt. 1 P.p.s.a., który formułuje podstawy skargi kasacyjnej, stanowi że zarzut naruszenia prawa materialnego może przybierać postać błędnej jego wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej powinien określić, z którą z dwóch podstaw ujętych w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. łączy się ten zarzut, a co więcej ma obowiązek wyjaśnić, na czym polega błąd wykładni prawa albo niewłaściwego zastosowania. Jeżeli tego nie uczyni, to oznacza, że nie zostały dochowane wymagania wynikające z art. 176 P.p.s.a. Nie pozwala to sądowi na merytoryczne odniesienie się do wspomnianego zarzutu naruszenia prawa ( por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2012r. I FSK 1921/13 LEX nr 1770482 ).

Uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej koncentruje się na zagadnieniach pozostających bez związku z kwestią podstawową w sprawie, a mianowicie czy prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji o braku po stronie skarżącego przesłanki do przyznania mu odszkodowania z art.116 ust. 3 ustawy pragmatycznej w postaci skutecznego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej.

Jak wynika z powyższego Sąd I instancji dokonał wykładni art. 116 ust. 1 i ust. 3 ustawy pragmatycznej w oparciu o stan faktyczny, z którego wynika że skarżący został przywrócony do służby, a fakt ten uniemożliwia przyznanie mu odszkodowania. Takiego stanu faktycznego sprawy skarga kasacyjna nie kwestionuje, albowiem brak w niej jest zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, skutkiem czego wyrok został oparty na wadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Skarga kasacyjna wprawdzie stoi na stanowisku, że nie doszło do skutecznego przywrócenia skarżącego do służby wojskowej, jednak nie podnosi zarzutów ( brak wskazania konkretnych przepisów postępowania ) pozwalających zakwestionować ten fakt.

W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd zgodnie z którym nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył Sąd I instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonej decyzji ( por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2014r. II FSK 722/12 LEX nr 1494998 ).

Braku właściwych podstaw skargi kasacyjnej nie konwaliduje powołanie art. 106 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z wymienionym przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z akt sprawy nie wynika aby skarżący zgłaszał wniosek o przeprowadzenie przez Sąd I instancji dowodu z dokumentów. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje też jakie miałyby to być dokumenty. W zasadzie zarzut ten nie został uzasadniony.

Przy tak skonstruowanych podstawach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie może zweryfikować stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika że skarżącemu nie przysługuje odszkodowanie na podstawie art.116 ust. 3 ustawy pragmatycznej, z uwagi na to że nie został skutecznie zwolniony z tej służby. Mając na uwadze przedmiot sprawy nie może też wypowiedzieć się, czy przywrócenie skarżącego do służby było skuteczne. Może natomiast z uwagi na postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego wyrazić pogląd, że uposażenie wypłacone skarżącemu za okres od maja do września 2010r. jest rodzajowo innym świadczeniem niż odszkodowanie określone w art. 116 ust. 3 ustawy pragmatycznej. Stosownie do wymienionego przepisu żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1. Jak wynika zaś z ust. 1 art. 116 ustawy żołnierzem uprawnionym do odszkodowania jest m.in. żołnierz w stosunku do którego decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej została uchylona lub stwierdzono jej nieważność. Dalsze rozważania dotyczące tego zagadnienia z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej są nieuprawnione.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.