Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 456/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] Nr [...] przyznano prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla A. L. w okresie od 01 lipca 2005 r., bezterminowo, w kwocie 144,00 zł miesięcznie. W decyzji tej zawarto pouczenie, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami (art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Następnie decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] Nr [...] uchylono z dniem 01 kwietnia 2014 r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przyznane decyzją Nr [...] z dnia [...] oraz decyzję zmieniającą Nr [...] z dnia [...]

Dalej ten sam organ decyzją z dnia [...] Nr [...] uznał, że kwoty zasiłku pielęgnacyjnego wypłacone w okresie od kwietnia 2014 r. do lipca 2014 r. w wysokości 612,00 zł A. L. są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi.

Decyzja ta została uchylona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] NR [...] , które wskazało na konieczność wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydenta Miasta R. – po wznowieniu postępowania – uchylił swoją decyzję z dnia [...] Nr [...] oraz uchylił z dniem 01 kwietnia 2014 r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przyznane A. L. decyzją Nr [...] z dnia [...]

Następnie decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta R. uznał, że kwoty zasiłku pielęgnacyjnego wypłacone w okresie 01 kwietnia 2011 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości 6.120,00 zł A. L. są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi.

W uzasadnieniu wskazał, że strona jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od dnia 11 kwietnia 2011 r., a zatem zgodnie z art.16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać należy, że kwoty wypłacone za okres od 01 kwietnia 2011 r. do 31 lipca 2014 r. stały się świadczeniami nienależnie pobranymi, gdyż brak jest przesłanek ustawowych do pobierania tych samych świadczeń w dwóch instytucjach jednocześnie. Organ zaznaczył, że o wspomnianej kwestii organ pierwszej instancji nie był informowany przez stronę, mimo faktu, że obowiązek informowania organu przez stronę o okolicznościach dotyczących prawa do wypłacanego świadczenia został zawarty w pouczeni do decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny (strona decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny osobiście odebrała w siedzibie organu, podpisując ją). Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał za prawidłowe zastosowanie w sprawie art. 30 ust.2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzającego, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W opinii organu, strona była poinformowana należycie o okolicznościach, w których prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie przysługuje jak również o konieczności informowania o wszelkich zmianach w uprawnieniu do przyznanego świadczenia, co mogło by skutkować wstrzymaniem wypłaty nie przysługującego zasiłku pielęgnacyjnego.

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie akcentując, że nie zgadza się z treścią tej decyzji. Wskazywała i szeroko opisała ciężki stan swojego zdrowia, podnosząc, iż w istocie ten stan uniemożliwia jej codzienne funkcjonowanie i komunikację z otoczeniem.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz.267 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył opis stanu faktycznego sprawy. Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się;

- świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania,

- świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

- świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (art. 30 ust. 2 cyt. ustawy),

- świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Kolegium podkreśliło, że z przedłożonych akt sprawy wynika, że strona od kwietnia 2011 r. nabyła prawo do dodatku pielęgnacyjnego z KRUS-u, a zatem od tego miesiąca nie spełnia przesłanek ustawowych do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego. Stąd tez organ stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki nienależnie pobranych świadczeń określone w przepisie art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zostały one wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych. Natomiast strona składając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego została pouczona o warunkach przyznawania tych świadczeń, co poświadczyła własnoręcznym podpisem na wniosku. Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji, iż zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez A. L. w okresie od 01 kwietnia 2011 r. do 31 lipca 2014 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca A. L. wskazała na naruszenie przepisów kodeksu postępowania - art. 7 i 8 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie wymogu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Nadto zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych - art. 30 ust.2 pkt 1 poprzez jego błędną interpretację i zastosowanie. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca wskazywała, że w jej sytuacji nie miało miejsca równoczesne pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. W okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie była świadoma, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, albowiem o fakcie, iż przysługuje jej dodatek pielęgnacyjny mogła się dowiedzieć dopiero z treści decyzji rentowej KRUS z dnia [...] roku. Przed tą datą nie posiadała informacji o zmianach w uprawnieniu do przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego. Na poparcie swoich twierdzeń strona zacytowała fragment wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt IVSA/Po 886/13.

Nadto skarżąca wskazała, że organ nie wykazał, iż była poinformowana należycie o okolicznościach, w których prawo do świadczenia nie przysługuje. Wyjaśniła, iż jest osobą w wieku 63 lat, głuchoniemą, niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność będąca wynikiem całkowitej głuchoty powstała w pierwszym roku mojego życia po zapaleniu opon mózgowych. Po ukończeniu szkoły stan zdrowia nie uległ poprawie. Nadal ma problemy w codziennym funkcjonowaniu związane głównie z komunikacją z otoczeniem. Lekarz psychiatra zdiagnozował u niej również zespół psychoorganiczny charakteropatyczny, zaburzenia adaptacyjne. Te wszystkie trudności oraz skłonności do urojeniowej interpretacji rzeczywistości, zaburzenia spostrzegania, co znacznie upośledzenia zdolności adaptacyjne oraz funkcje poznawcze, towarzyszyły jej od dzieciństwa i nadal są obecne. Dalej skarżąca przytoczyła fragment treści opinii sądowo psychiatrycznej z dnia 03 listopada 2005 r: "badana nie nawiązuje kontaktu werbalnego, unika kontaktu wzrokowego. Kontakt z badaną można nawiązać jedynie z pomocą męża, który posługuje się uproszczoną postacią języka migowego". Skarżąca podkreśliła, że w świetle tej opinii jej schorzenia powodują trudności w nawiązywaniu kontaktów z otoczeniem, wycofanie się z życia społecznego i zachowania dysforyczne. Zaznaczyła, że podobnej treści jest opinia sądowo - psychiatryczna z dnia 08 stycznia 2007 r. cytat: "stwierdzone schorzenia znacznie upośledzają zdolności adaptacyjne oraz funkcje poznawcze. Badana wymaga stałej pomocy w funkcjonowaniu w życiu społecznym." Również w opinii sądowej psychiatryczno -psychologicznej z dnia 03 września 2009 r., biegli badaniem psychiatrycznym stwierdzili u skarżącej: brak kontaktu werbalnego z powodu głuchoniemoty, czynności pamięciowe, zapamiętywania i odtwarzania przeżyć upośledzone, jak również "obniżenie sprawności procesów poznawczych (zespół psychoorganiczny) z towarzyszącymi zaburzeniami zachowania i emocji na podłożu organicznego uszkodzenia OUN". Zaznaczyła, że od najmłodszych lat swojego życia wymagała stałej pomocy innych osób. Z uwagi na znaczne problemy w codziennym funkcjonowaniu i komunikacji społecznej oraz trudności w rozumieniu tekstu pisanego (język polski jest dla niej językiem obcym szczególnie w formie pisanej) nie może zgodzić się ze stwierdzeniem, że została pouczona w sposób dla mnie zrozumiały o sytuacji braku prawa do pobierania świadczeń. Skarżąca podkreśliła, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenie spoczywa na organach administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie i podtrzymał wcześniej zaprezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy tym, sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza zasady współżycia społecznego.

Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] Nr [...] Prezydenta Miasta R. uznającą, że kwoty zasiłku pielęgnacyjnego wypłacone skarżącej w okresie 01 kwietnia 2011 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości 6.120,00 zł są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi.

Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1114). W art. 16 ust. 6 powołanej powyżej ustawy zastrzeżono, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Równocześnie, w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 powołanej powyżej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, obowiązkiem organów administracji publicznej jest wydanie decyzji stwierdzającej, że zasiłek pielęgnacyjny stanowił świadczenie nienależnie pobrane, co z kolei, otwiera drogę do jego zwrotu. Wydanie przedmiotowej decyzji jest przy tym uzależnione od spełnienia dwóch warunków: równoczesnego pobierania powyższych świadczeń oraz uprzedniego poinformowania beneficjenta zasiłku, o niemożności równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca za okres od 01 kwietnia 2011 r. do 31 lipca 2014 r. otrzymała równocześnie zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek pielęgnacyjny. Okoliczność powyższą potwierdza bowiem pismo KRUS z dnia 02 października 2014 r. (k.16 akt administracyjnych). Co więcej, również sama skarżąca nigdy nie kwestionowała faktu pobrania za ten okres dwóch świadczeń. Wątpliwości budzi jednak druga przesłanka stwierdzenia, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacany skarżącej pod dniu 01 kwietnia 2011 r. stanowił świadczenie nienależnie pobrane, jaką jest uprzednie poinformowanie skarżącej o niemożności równoczesnego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego.

W tymże zakresie organy uznały, że fakt zawarcia we wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, informacji na temat warunków, jakie muszą być spełnione dla uzyskania powyższego świadczenia, w tym informacji o tym, że zasiłek nie przysługuje w przypadku uzyskania uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego, oraz zobowiązanie wnioskodawcy do informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w tym o nabyciu prawa do dodatku pielęgnacyjnego (które to zobowiązanie zostało następnie powtórzone w decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z dnia ([...]) wyczerpuje przesłankę uznania, że zasiłek pielęgnacyjny stanowił nienależnie pobrane świadczenie.

W świetle okoliczności przedmiotowej sprawy, takie stanowisko uznać należało za wadliwe.

Sąd w składzie tu orzekającym podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1701/12 (dostępny w internetowym zbiorze orzeczeń CBOSA), że skuteczne pouczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że – zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego – można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia. Jak bowiem wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego wyroku, pouczenie nie może być uznane za należyte, gdy przytacza jedynie przepis ustawy bez jego wyjaśnienia – winno być ono jasne i czytelne, powinno zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach. Nie może ono odnosić się do wszystkich hipotetycznych okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Oznacza to, że pouczenia zamieszczane standartowo na drukach wniosków o przyznanie konkretnego rodzaju pomocy, z którym świadczeniobiorca ma możliwość zapoznania się jedynie w momencie składania wniosku, a które następnie pozostawione są w aktach administracyjnych sprawy lub pouczenia zawarte w decyzjach, lecz dotyczące wszystkich możliwych sytuacji, w odniesieniu do konkretnego świadczenia, nie mogą być uznane za należyte, w szczególności, gdy przytaczają one jedynie przepis ustawy, bez nawet jakiejkolwiek próby jego wyjaśnienia. Takie sformułowania są bowiem dla większości osób nie posiadających wykształcenia prawniczego zupełnie nieczytelne i nie mogą być traktowane jako pouczenie o tym, kiedy i jakie okoliczności osoba taka winna wziąć pod uwagę w toku pobierania świadczenia.

Ponieważ prawidłowe pouczenie stanowi warunek sine qua non żądania zwrotu nienależnie zrealizowanych kwot zasiłku, uznać należy, że brak prawidłowego pouczenia powoduje, że świadczeniobiorca nie ma obowiązku zwrotu pobranych kwot, choćby nawet z innych źródeł mógł powziąć wiadomość o tychże okolicznościach. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, celem pouczenia nie jest bowiem tylko wyczerpujące wyjaśnienie sytuacji prawnej i faktycznej zainteresowanego, lecz pouczenie o konsekwencjach prawnych niezastosowania się świadczeniobiorcy do dyspozycji normy prawnej. Dlatego też pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w przyszłości spowoduje brak prawa do świadczeń musi odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, a nie zawierać jedynie normy ogólne, nie odnoszące się w danym momencie w ogóle do konkretnej sytuacji świadczeniobiorcy.

To stanowisko, dotyczące obowiązku prawidłowego pouczenia o niemożności równoczesnego pobierania dwóch różnych świadczeń – zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, a w konsekwencji świadomości beneficjanta o niemożności ich łączenia, jest akcentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 października 2011 r., sygn. akt I OSK 762/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 329/12 - dostępne w internetowym zbiorze orzeczeń CBOSA).

W konsekwencji ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy z równoczesnym wskazanie grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13 (dostępny w internetowym zbiorze orzeczeń CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania wskazać należy, że istotnie, na wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego wskazano, że świadczenie to nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Ale już na decyzji przyznającej skarżącej wnioskowane świadczenie (jak i decyzji zmieniającej wysokość tego świadczenia), a więc na jedynych dokumentach do których skarżąca miała bezpośredni i nieograniczony dostęp, informacji powyższej nie zawarto. W pouczeniu nakazano skarżącej jedynie, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych. Nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami (art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

Nie wskazano tym samym wprost, że zasiłek pielęgnacyjny pobierany wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym stanowi świadczenie nienależne. Okoliczność powyższa jest o tyle istotna, że jak wynika z akt sprawy stan zdrowia skarżącej już w momencie składania wniosku budził poważne zastrzeżenia, co zdolności postrzegania realnej rzeczywistości. Wynika to wprost z treści załączonych do skargi opinii sądowo psychiatrycznych z dnia 03 listopada 2005 r.,08 stycznia 2007 r. oraz 03 września 2009 r. Z opinii tych wynika jednoznacznie, że od dzieciństwa nie słyszy i nie mówi. Ma upośledzone czynności pamięciowe, zapamiętywania i odtwarzania przeżyć. Z opinii wynika, że skarżąca nie nawiązuje kontaktu werbalnego, a kontakt można nawiązać jedynie z pomocą uproszczonej postaci języka migowego. Stwierdzone u skarżącej schorzenia znacznie upośledzają zdolności adaptacyjne oraz funkcje poznawcze, wymaga ona stałej pomocy w funkcjonowaniu w życiu społecznym. Biegli wskazali także na okoliczność, że czynności pamięciowe, zapamiętywania i odtwarzania przeżyć są u skarżącej upośledzone. Nadto stwierdzili u skarżącej obniżenie sprawności procesów poznawczych (zespół psychoorganiczny) z towarzyszącymi zaburzeniami zachowania i emocji na podłożu organicznego uszkodzenia OUN.

Stąd tez w opinii Sądu w przypadku skarżącej niewątpliwym jawi się możliwość zaistnienia ograniczeń w zakresie zrozumienia pouczenia, a w szczególności wywnioskowania z treści przedstawionego powyżej pouczenia, że niedopuszczalne jest równoczesne pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku pielęgnacyjnego.

Tym samym, w ocenie Sądu, pouczenie zawarte w decyzji z dnia [...] nie było w wystarczającym stopniu zindywidualizowane i zrozumiałe dla skarżącej – nie wyjaśniało jej, że pobieranie zasiłku pielęgnacyjnego nie może mieć miejsca w sytuacji uzyskania dodatku pielęgnacyjnego.

Organy administracji – zważając na opisany wyżej stan zdrowia skarżącej - powinny dochować szczególnej staranności przy pouczeniu skarżącej o niemożności równoczesnego pobierania obu powyższych świadczeń, co stanowi realizację zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 8 i 9 K.p.a., a więc zasady pogłębiania zaufania obywatela do państwa oraz zasady informowania.

Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że wydając przedmiotową decyzję organy administracji wadliwie uznały, że zaistniały przesłanki, o jakich mowa w art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzasadniające wydanie decyzji stwierdzające, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony skarżącej od dnia 01 kwietnia 2011 r. do 31 lipca 2014 r. stanowił świadczenie nienależnie pobrane.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.