Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 471/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(4) ust. 1-8a, art. 36(5) ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: par. 5 ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 164 poz 1314
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2014 r. sprawy ze skargi L. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] - [...] marca 2013 r. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna Nr 2 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w K. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), stwierdziła, że L. W. uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu uchwały Komisja wyjaśniła, że po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu radcowskiego oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań części drugiej do piątej egzaminu zainteresowany otrzymał: z pierwszej części egzaminu – ocenę bardzo dobrą, z drugiej części egzaminu – ocenę dobrą, z trzeciej części egzaminu – ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu – ocenę dostateczną i z piątej części egzaminu – ocenę niedostateczną. Zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części tego egzaminu otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającego oceny, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że L. W. uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

L. W. powyższą uchwałę uczynił przedmiotem odwołania, zarzucając niewłaściwe określenie ocen cząstkowych zadania z zakresu prawa administracyjnego (piąta część egzaminu radcowskiego) na poziomie niedostatecznym, poprzez:

1) ograniczenie oceny właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji jedynie do przepisów prawa wskazanych w opisie istotnych zagadnień do przedmiotowego zadania;

2) brak merytorycznej oceny właściwości faktycznie zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, w szczególności w zakresie zasadności ich zastosowania, ich procesowego skutku w przypadku zasadnego zastosowania oraz spójności z zaproponowanym rozstrzygnięciem problemu;

3) błędne założenie, że rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego, w sposób odmienny od zaproponowanego w opisie istotnych zagadnień, uzasadnia wystawienie negatywnej oceny cząstkowej, wbrew art. 364 ust. 1 i art. 365 ust. 2 ww. ustawy o radcach prawnych, co wynika z uzasadnień ocen cząstkowych niepodejmujących próby oceny zarzutów innych, niż wskazane w opisie istotnych zagadnień, a w konsekwencji nietrafne stwierdzenie o negatywnym wyniku całego egzaminu radcowskiego. Formułując przedstawione zarzuty, zainteresowany wniósł o zmianę negatywnych ocen cząstkowych zadania z zakresu prawa administracyjnego na oceny pozytywne, o uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 368 ust. 1, 9 i 12 ww. ustawy o radcach prawnych w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania.

Organ II instancji wskazał, że w myśl art. 365 ust. 2 ww. ustawy o radcach prawnych, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Dlatego też w art. 365 ust. 2 ww. ustawy o radcach prawnych zostały jedynie wymienione najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych egzaminu, tj.: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony. Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych, których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku. Określony w art. 36 ust. 12 ww. ustawy o radcach prawnych zakres upoważnienia dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia nie uprawniał do uregulowania w akcie wykonawczym kryteriów ocen zadań pisemnych części od drugiej do piątej. Jednak opis istotnych zagadnień stanowi instrument pomocniczy o charakterze wewnętrznym, który zawiera schemat poprawnego, standardowego rozwiązania, jakie powinien zaproponować profesjonalny pełnomocnik, ułatwia jednocześnie wypracowanie przez egzaminatorów i komisje porównywalnych zasad oceny prac egzaminacyjnych.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy przyjął, że sporządzona przez zdającego skarga do Sądu administracyjnego w ramach zadania z zakresu prawa administracyjnego nie spełnia minimalnych wymogów pozwalających na wystawienie pozytywnej oceny. Organ zgodził się z egzaminatorami, że zdający nie zrozumiał istoty zadania i nie dostrzegł, że skoro postępowanie w sprawie zasiłku rodzinnego zostało wznowione, to organ, po przeprowadzeniu postępowania co do zaistnienia przesłanki wznowienia i jej wpływu na treść rozstrzygnięcia, powinien zakończyć postępowanie pierwszoinstancyjne wydaniem jednej z decyzji wskazanych w art. 151 kpa. Nie zauważył także, że organ orzekł w decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i nakazał zwrot nienależnie pobranego świadczenia, pozostawiając jednocześnie w obrocie decyzję przyznającą to świadczenie. Oczywiście błędne było też rozstrzygnięcie organu odwoławczego w zakresie odmowy umorzenia postępowania na podstawie art. 105 kpa, z uwagi na niezgodność takiego rozwiązania z treścią wskazanego przepisu, czego zdający także nie dostrzegł. Ponadto, należało również podnieść w skardze zarzut naruszenia art. 10 kpa, bowiem w sprawie stronie nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu. Zdaniem organu II instancji, uchybienia te miały charakter podstawowy, a brak sformułowania zarzutów w tym zakresie jest oczywistym błędem. Spełnienie tylko wymogów formalnych i postawienie właściwych wniosków w skardze co do zaskarżonej decyzji jest niewystarczające na wystawienie oceny pozytywnej wobec niezrozumienia istoty zadania egzaminacyjnego. Toteż – w ocenie organu odwoławczego – egzaminatorzy zasadnie uznali, że pominięcie w skardze najistotniejszych błędów organów jest istotnym uchybieniem skargi, co oznacza, że praca z części administracyjnej egzaminu radcowskiego została oceniona prawidłowo.

Uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] L.W. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł zarzut naruszenia:

a) art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa w związku z art. 368 ust. 9 i 12 ww. ustawy o radcach prawnych, poprzez nieustosunkowanie się organu do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu i ograniczenie się jedynie do poprawnego przedstawienia rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego z powołaniem się na argumentację organu I instancji oraz arbitralne uznanie zarzutów strony za nieuprawnione i niezasadne bez wskazania przyczyn;

b) art. 80 i art. 107 § 3 kpa w związku z art. 368 ust. 12 ww. ustawy o radcach prawnych, poprzez:

- dowolne uznanie, że z założeń zadania egzaminacyjnego wprost wynikało istnienie przesłanki wznowieniowej określonej w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, podczas gdy ani z założeń do zadania egzaminacyjnego, ani z treści samego zadania wniosku takiego wyprowadzić nie można, a organ II instancji nie uzasadnił, z jakich okoliczności wywodzi swoje stanowisko,

- nieuprawnioną i niezasadną spekulację w zakresie treści zadania egzaminacyjnego, polegającą na założeniu, że uzyskiwanie dochodu przez reprezentowaną – zgodnie z zadaniem – stronę mogłoby stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej jej dane świadczenie, wbrew założeniom zadania egzaminacyjnego, zakładającym, że uzyskiwane z umowy zlecenia dochody nie wpływały na spełnienie kryterium dochodowego przez reprezentowaną stronę, a organ odwoławczy nie wskazał, która przesłanka stwierdzenia nieważności mogłaby być w związku z tym uzasadniona,

- przyjęcie, że brak w materiale dowodowym dokumentu w postaci zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach wykluczał w zadaniu egzaminacyjnym zasadność kwestionowania przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, podczas gdy istnienie tego dokumentu jest stwierdzone w treści zadania egzaminacyjnego;

c) art. 365 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych, poprzez założenie istnienia jednego sposobu prawidłowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego i stawianie zarzutu, że zdający nie zrozumiał istoty tego zadania, podczas gdy organ miał obowiązek dokonania oceny właściwości przywołanych w skardze przepisów prawa oraz oceny umiejętności ich interpretacji przez zdającego pod kątem sprawdzenia zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem skarżącego, w konsekwencji powyższych naruszeń organ II instancji przedwcześnie orzekł o braku przesłanek do uwzględnienia odwołania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej (uchwały) i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 364 ust. 1-8a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 637 ze zm.), egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu radcowskiego. Druga część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego, polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Trzecia część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego, polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Czwarta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Piąta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego, polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Na podstawie art. 365 ust. 2-4 wspomnianej ustawy oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów.

W myśl art. 366 ust. 1 i 2 ww. ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W przedmiocie wyniku egzaminu radcowskiego podejmowana jest uchwała Komisji Egzaminacyjnej.

Przepis art. 368 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych stanowi, że od uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego zdającemu przysługuje odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. W oparciu o delegację, zawartą w art. 368 ust. 14 ww. ustawy o radcach prawnych, Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1209 ze zm.). Z § 5 ust. 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia wynika, że przewodniczący Komisji odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania i wiedzę członków Komisji odwoławczej z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie natomiast z § 5 ust. 3 tego rozporządzenia, przewodniczący lub członek Komisji sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. W myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia, Komisja głosuje nad ostateczną oceną z tej części egzaminu, która została zakwestionowana w odwołaniu, a następnie w sprawie uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego.

Zatem postępowanie odwoławcze jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne, w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Mając na względzie zakres zaskarżenia, jeżeli Komisja odwoławcza, rozpatrując odwołanie, dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, niepodnoszone przez egzaminatorów Komisji I Stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Organ odwoławczy, związany zakresem zaskarżenia, winien wziąć pod uwagę pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których odwołujący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu.

Obowiązek Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie polega na ponownej, ostatecznej ocenie propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającego części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania.

W niniejszej sprawie L. W. uzyskał ocenę niedostateczną z części piątej egzaminu radcowskiego, obejmującej prawo administracyjne. Zgodnie zatem z art. 366 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych, Komisja Egzaminacyjna ustaliła negatywny wynik z całego egzaminu radcowskiego skarżącego.

Oceniając legalność podjętych w rozpoznawanej sprawie uchwał, zauważyć należy, że postępowanie w sprawie egzaminu zostało przeprowadzone z zachowaniem wymagań formalnych, określonych przepisami ustawy o radcach prawnych, zaś procedując na skutek odwołania, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia rozpoznała sprawę w odniesieniu do zakresu zaskarżenia, wskazanego przez skarżącego, i w pełni zasadnie uznała, że praca z kwestionowanej części egzaminu nie pozwala na uzyskanie pozytywnej oceny.

Odnosząc się do zadania z prawa administracyjnego, Sąd podziela stanowisko Komisji II Stopnia, że sporządzona przez skarżącego skarga nie zabezpiecza dostatecznie interesu strony, przez co nie spełnia standardów, których należy oczekiwać i wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, a także od osoby, która ubiega się o nadanie stosownych uprawnień zawodowych w tym względzie. Stawiane przez egzaminatorów zarzuty wobec pracy skarżącego trafnie koncentrują się na niewystarczającej znajomości procedury administracyjnej, co ma nader istotne znaczenie z punktu widzenia interesu mocodawcy, bowiem to jego sprawa jest przedmiotem rozpoznawania, czego skarżący zdaje się nie dostrzegać.

Niezależnie od tego, czy w opisie istotnych zagadnień i w samym zadaniu egzaminacyjnym podana byłaby konkretna przesłanka wznowieniowa czy też nie, zdający, konstruując środek zaskarżenia, musi wykazać się nie tylko znajomością przepisów, które regulują daną tematykę, ale także musi wykazać się umiejętnością oceny zastosowanych przez organy administracji trybów i konstrukcji procesowych dla zweryfikowania prawidłowości podjętych rozstrzygnięć. Ocena w tym względzie, jakiej dokonuje osoba zdająca, musi być zatem całościowa, by na jej podstawie mogło dojść do skonstruowania właściwych zarzutów skargi. Tworzone przez profesjonalnego pełnomocnika pismo procesowe, zawierające środek zaskarżenia, powinno w sposób precyzyjny określać zarówno kierunek zaskarżenia, jak i jego zakres, koncentrując swą treść na kwestiach zasadniczych dla sprawy. W tym zakresie zdający musi zwrócić uwagę, jak brzmi osnowa kwestionowanej decyzji administracyjnej, by na tej podstawie ustalić, czy jej treść odpowiada przyjętym regulacjom prawnym. Ponadto, nader istotna jest znajomość materiału dowodowego, w oparciu o który decyzje w sprawie zostały podjęte. Nie wystarczy zatem, by osoba ubiegająca się o nadanie uprawnień radcy prawnego wyraziła w przygotowywanym przez nią piśmie procesowym swoje niezadowolenie z zaskarżonego rozstrzygnięcia i przywołała jakiekolwiek podstawy faktyczne i prawne, pozostając w przekonaniu, że rozpoznający sprawę Sąd i tak z urzędu dostrzeże wadliwości kwestionowanego aktu administracyjnego, ale ma tego dokonać w sposób profesjonalny, a więc taki, który pozwoli uznać jej pracę za wykonaną ze starannością zawodowego pełnomocnika, mierzoną w kategoriach szczególnej dbałości o interes reprezentowanej strony. Tymczasem sporządzona skarga ma liczne wady, które należy zakwalifikować jako poważne, uzasadniające przyjętą ocenę niedostateczną.

Skarżący nie dostrzegł bowiem, że decyzje w sprawie administracyjnej zostały podjęte w trybie wznowieniowym, a ma to kluczowe znaczenie dla sformułowania odpowiednich zarzutów skargi w celu zapewnienia ochrony interesów mocodawcy przed skutkami wadliwych decyzji. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się bowiem świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Prawidłowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego sprowadzało się zatem do sformułowania skargi do Sądu administracyjnego, w której należało przede wszystkim podnieść zarzut naruszenia art. 151 ww. ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, czego skarżący nie uczynił, a kwestia ta stanowiła istotę zadania. Skarżący nie zauważył także, że organ orzekł w decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i nakazał zwrot nienależnie pobranego świadczenia, pozostawiając jednocześnie w obrocie decyzję przyznającą to świadczenie. Błędne było też rozstrzygnięcie organu odwoławczego w zakresie odmowy umorzenia postępowania na podstawie art. 105 kpa, z uwagi na niezgodność takiego rozwiązania z treścią wskazanego przepisu, czego skarżący także nie dostrzegł. Ponadto, należało również podnieść w skardze zarzut naruszenia art. 10 kpa, bowiem w sprawie stronie nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu. Wady występujące w zadaniu z prawa administracyjnego mają więc charakter podstawowy, wszak nie chodzi tu o powołanie przez zdającego jakichkolwiek zarzutów i podstaw, ale o takie skonstruowanie środka zaskarżenia, które wykaże, że zdający dostrzega istniejący w zadaniu egzaminacyjnym problem i jednocześnie potrafi ów problem opisać poprzez prawidłowe postawienie zarzutów. Spełnienie tylko wymogów formalnych skargi i sformułowanie w niej wniosków w odniesieniu do zaskarżonej decyzji jest niewystarczające, by mogło prowadzić do uzyskania oceny pozytywnej. Natomiast badanie właściwości błędnie przywołanych podstaw i zarzutów, czego oczekuje skarżący, mija się z celem, jakiemu kwestionowana część egzaminu ma służyć. Zdający ma wykazać, że jest w stanie samodzielnie poprowadzić sprawę swego mocodawcy, a więc niezależnie od tego, czy sprawa administracyjna prowadzona byłaby w trybie zwyczajnym czy nadzwyczajnym – jego praca ma świadczyć o znajomości procedury administracyjnej. Toteż egzaminatorzy trafnie stwierdzili, że pominięcie w skardze podstawowych błędów organów jest istotnym uchybieniem skargi, co – zdaniem Sądu – oznacza, że praca z części administracyjnej egzaminu radcowskiego została oceniona prawidłowo.

W konsekwencji egzaminatorzy, a następnie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, zasadnie uznali, że rozwiązanie zadania, zaproponowane przez skarżącego, nie spełnia oczekiwań z art. 364 ust. 1 ww. ustawy o radcach prawnych. Sporządzona w ramach egzaminu skarga nie spełnia fundamentalnych wymagań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi. Wystawione przez egzaminatorów oceny są w pełni uzasadnione.

Podsumowując, stwierdzić należy, że zawarte w zaskarżonej uchwale Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia uzasadnienie oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego jest wyczerpujące i szczegółowe. Jak dokładnie wyłożono skarżącemu w treści zaskarżonego aktu, wady sporządzonej przez skarżącego pracy są na tyle istotne, że uzasadniają przyznanie oceny negatywnej. Jednocześnie Komisja II Stopnia szczegółowo i kompleksowo wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącego nie zasługuje na ocenę pozytywną.

Postępowanie odwoławcze prowadzone przed Komisją Egzaminacyjną II Stopnia jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu, podając zarzuty dotyczące oceny wyniku z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcie wydawane w sprawie wywołuje szczególny skutek przez to, że decyduje o zaliczeniu, bądź odmowie zaliczenia, osoby w poczet radców prawnych, ustawowo zobligowanych do ochrony interesów prawnych podmiotów, które reprezentują. Celem zatem przedmiotowego egzaminu jest zbadanie wiedzy prawniczej kandydatów oraz umiejętności posługiwania się nią w praktyce. Przekłada się to na rolę uzasadnienia decyzji (uchwały) w tego typu sprawach.

W rozpoznawanej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr 5 przy Ministrze Sprawiedliwości uczyniła zadość obowiązkowi przedstawienia wyczerpującego, realnego, przekonującego uzasadnienia uchwały, realizując tym samym dyspozycję art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 ww. ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisów tych wynika, że organ administracji, działając na podstawie przepisów prawa i stojąc na straży praworządności, ma obowiązek podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając przy tym interes społeczny oraz słuszny interes strony, i prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyjaśniając stronie postępowania zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwieniu sprawy, co w szczególności zobowiązany jest uczynić w wyczerpującym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podejmowanej w sprawie decyzji administracyjnej (uchwały).

Z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu uchwały w pełni wynika, dlaczego z prawa administracyjnego skarżący otrzymał ocenę niedostateczną. Zaskarżona uchwała zawiera dokładne wskazania błędów, jakie popełniono w treści skargi, a ponadto określa, czego zabrakło ww. piśmie procesowym, aby mogło wywołać oczekiwane przez mocodawcę skutki prawne. Orzekający w sprawie organ zastosował się zatem w pełni do konieczności dogłębnego przeanalizowania pracy L. W. z części piątej przedmiotowego egzaminu oraz wyczerpująco uzasadnił wystawioną ocenę negatywną, wypełniając tym samym nakaz zawarty w art. 77 § 1 kpa.

Porównanie obu podjętych w sprawie uchwał wskazuje, że wydając uchwałę na skutek odwołania, organ dokonał ponownej całościowej analizy zakwestionowanej przez skarżącego oceny jego pracy z piątej części egzaminu radcowskiego, co świadczy o tym, że w postępowaniu tym zachowana została zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ, działając zgodnie z art. 8, art. 9, art. 11 w związku z art. 107 § 3 kpa, wypełnił obowiązek ponownego przeanalizowania sprawy na skutek wniesionego odwołania i nie można przyjąć, że przedwcześnie orzekł o braku przesłanek do uwzględnienia odwołania, przez co naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

W takim stanie rzeczy, uchwały w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego skarżącego należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.