Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2420/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Dnia 4 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie : Sędzia WSA Jolanta Rosińska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi C. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomoc- nienia się wyroku; 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowa- nych na rzecz C. G. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił C. G. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Ł. z dnia [...]

Orzeczenie powyższe wydano w oparciu o przeprowadzone postępowanie weryfikacyjne, w toku którego ustalono, iż skarżący, uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej, służąc w okresie dnia 15.lipca 1947r. do dnia 10.listopada 1955r. w Ludowym Wojsku Polskim, w jednostce, która brała udział "w walkach z bandami" w okresie od dnia 15.lipca 1947r. do dnia 31.marca 1948r. (ar. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.)).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. G. wskazał, iż został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w dniu 15.lipca 1947r. Po sześciotygodniowym szkoleniu, zakończonym złożeniem przysięgi w dniu 2.września 1947r., skierowany został do pełnienia służby w 26 pułku piechoty, który walczył "z bandami UPA". Wraz z tymże pułkiem uczestniczył w walkach do dnia 1.października 1948r.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną, wskazując, iż skarżący nie udowodnił, by w okresie służby wojskowej brał udział w walkach z oddziałami "wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy", co potwierdza m.in. pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 20.sierpnia 2001r.

W skardze na powyższą decyzję C. G. ponownie wskazał, że nie potrafi zrozumieć powodów, dla których odebrano mu uprawnienia kombatanckie, skoro jako żołnierz służył w jednostce, która walczyła "z bandami UPA". Podniósł, iż "archiwum wojskowe nie posiada kompletu dokumentów imiennych żołnierzy, biorących udział w walkach" co powoduje, iż jego nazwiska, jako ich uczestnika, nie można odnaleźć.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o oddalenie skargi, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 4.czerwca 2004r. C. G. wyjaśnił, iż osobiście uczestniczył w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jeżeli zaś jest to niezbędne dla załatwienia sprawy, przewidziane ustawą środki stosuje się w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 p.s.a.)

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

Zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.) pozbawiono uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Zaskarżona decyzja byłby zgodna z prawem w zakresie wskazanej podstawy prawnej, gdyby nie fakt, iż przed jej wydaniem organ orzekający nie przeprowadził w sposób należyty, stosownego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ustalenie, czy nie zachodzą okoliczności, uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4.marca 2002r., OPS 13/01, ONSA 2002/4/132)

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C. G. powołał się na walkę z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, w ramach 26 pułku piechoty, w którym pełnił służbę wojskową. Znajdujące się w aktach administracyjnych zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego (z dnia 29.czerwca 2001r oraz z dnia 20.sierpnia 2001r..) potwierdzają, iż jednostka, w której służbę pełnił skarżący "do września 1947r." prowadziła m.in. walki z "UPA". Z treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wynika natomiast, iż skarżący już po przysiędze (tj. po dniu 2.września 1947r.), został wraz z tymże pułkiem skierowany do walki. Treść wskazanych wyżej zaświadczeń nie wyklucza, by były to walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Nie wiadomo bowiem, czy określenie "do września 1947r.", zawarte w ich treści oznacza do "początku września", czy też "do września włącznie". Tym samym zanegowanie uprawnień skarżącego z powołaniem się na wspomniane zaświadczenia (a w zasadzie na jedno z nich) pozbawione jest racjonalnego uzasadnienia. Faktem jest, iż w życiorysie, sporządzonym przez skarżącego w dniu 20.grudnia 1983r., mowa jest o walkach "z bandami UPA" w miesiącu październiku 1947r., jednakże informacja ta dotyczy okresu stacjonowania 26.pułku piechoty w Sanoku. Niezależnie od tego w kontekście szczegółowych relacji i dat dziennych wskazanych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, fakt ten wymagał szczegółowej analizy, której brak w zaskarżonej decyzji. Organ administracji publicznej jest bowiem obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na wniosek lub z urzędu winien także przeprowadzić dowody, służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.października 2001r., w sprawie o sygn.akt I S.A. 1110/01, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex 75516). Ocena materiału dowodowego nie może zaś sprowadzać się jedynie do negacji oświadczeń strony. O ile konieczne dla ich prawidłowej oceny było przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego (np. przesłuchania skarżącego w charakterze strony), organ winien był dowód ten przeprowadzić.

Z treści akt administracyjnych wynika także, iż C. G. w okresie od dnia 6.stycznia 1952r. do dnia 2.stycznia 1953r. odbywał karę pozbawienia wolności (w czasie pełnienia służby wojskowej). Również ten fakt, winien zostać w toku postępowania weryfikacyjnego sprawdzony, bowiem z informacji, znanych sądowi z urzędu (m.in. uzyskanych w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 2114 /01) wynika, iż żołnierze tej jednostki represjonowani byli za przestępstwo przygotowania do obalenia przemocą ustroju Państwa Polskiego. Chociaż więc skarżący zarzutu (wniosku) w tym przedmiocie nie zgłaszał, wobec faktu, iż dokument potwierdzający powyższą okoliczność, został załączony do akt administracyjnych, wymagał weryfikacji w toku postępowania administracyjnego.

Reasumując, niewyjaśnienie przez organ, wspomnianych okoliczności, w trakcie wszczętego w 2001r. postępowania weryfikacyjnego, z naruszeniem art.art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż fakt prowadzenia w ramach służby wojskowej walk z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii (art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy) i ewentualnie przebywanie w więzieniu na mocy skazania w latach 1944-1956 przez sądy powszechne lub wojskowe za działalność polityczną lub religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy) ma znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich, pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, zaś stosowne ustalenia w tym zakresie, powinny być poczynione przez organ w toku postępowania weryfikacyjnego. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale z dnia 4.marca 2002r., w sprawie o sygn.akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132)

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. w zw. z art. 135 p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4.września 2001r.

Po myśli art. 152 p.s.a. natomiast rozstrzygnięto w przedmiecie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z 97 § 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wobec tego, iż zasądzeniu na rzecz skarżącego podlegał jedynie uiszczony przezeń wpis sądowy.