Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1234/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 89 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia ... marca 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wojcieszynie z ... listopada 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz G. K. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. K. (dalej jako Skarżący, Beneficjent) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Warszawie z ... marca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ... w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2008 rok.

Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym :

W dniu 10 maja 2008r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w ... wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008, gdzie zadeklarował realizację pakietu 3 - ekstensywne trwałe użytki zielone na powierzchni ... ha.

Organ I instancji wezwał rolnika do złożenia wyjaśnień do wniosku, w wyniku czego G. K. złożył korektę wniosku wraz z wyjaśnieniami, gdzie zmniejszył powierzchnię realizacji pakietu do powierzchni ...ha.

W trakcie prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności na 2008 r. stwierdzono wystąpienie błędu kontroli krzyżowej pomiędzy Skarżącym a Z.K., obsługiwanym przez Biuro Powiatowe ARiMR w ..., dotyczącej działek o numerach ewidencyjnych ... położonych w województwie dolnośląskim, powiat kamiennogórski, gmina .., obręb ... W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego obaj beneficjenci podtrzymali, że użytkują rolniczo sporne działki i wnioskują o przyznanie płatności zgodnie ze złożonymi wnioskami.

W dniu 1 czerwca 2009 r., na podstawie zgromadzonych materiałów dowodowych Kierownik Biura Powiatowego ... wydał decyzję nr ... o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z sankcjami wieloletnimi, od której G. K. - nie zgadzając się z otrzymanym rozstrzygnięciem - wniósł odwołanie.

W dniu ... marca 2010 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego decyzją nr ... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego.

W wyniku złożenia skargi przez G. K. na decyzję nr ... do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd ten wyrokiem z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1321/10, uchylił decyzję nr .... w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ II instancji, po przeprowadzeniu postępowania w dniu ... sierpnia 2011 r. wydał decyzję nr ... o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W wyniku ponownej skargi, złożonej przez Skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego, Sąd ten wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2164/11, uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie o nr ...

W dniu ... września 2012 r. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego wydał decyzję nr ... o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 7 listopada 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał postanowienie o włączeniu do postępowania dokumentów zebranych w sprawie dotyczącej przyznania płatności do gruntów rolnych oraz płatności ONW. Tym samym w aktach sprawy znajdują się:

1. Oświadczenie G. K. z dnia 09-01-2012 r., z którego wynika, że działkę nr ... o pow. ... ha wykosił S. D., zaś działki ewidencyjne o nr ... o łącznej zadeklarowanej pow. ... ha wykosił Z. K. Pokos wykonany został przez dwóch traktorzystów. Natomiast M. G. przekazał skarżącemu informację, że działki w 2008 roku zostały omyłkowo skoszone przez pijanego czeskiego traktorzystę pracującego na zlecenia Z. K. Ponadto G. K. wskazał, że Z. D. pracownik Dolnośląskiego Oddziału Doradztwa Rolniczego sporządziła Plan działalności rolnośrodowiskowej. Do oświadczenia dołączono oświadczenie D. P. z dnia 07-07-2009 r., z którego wynika, że w dniu 18-05-2007 r. sprzedał działki G. K., w okresie pomiędzy 12-01-2004 r. a 06-07-2007 r. nie utracił ani nie dokonał zbycia w całości czy tez w części nieruchomości, nie obciążyłem hipoteką lub innym ograniczonym prawem rzeczowym, przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w posiadaniu samoistnym ani zależnym osób trzecich, nie pozostawała w dzierżawie i była wolna od praw bądź roszczeń osób trzecich i co za tym idzie nie zawarłem z Z.K. ustnej czy też pisemnej umowy dzierżawy przedmiotowych działek.

2. Oświadczenie G. K. z dnia 23-01-2012 r. o przesłuchanie w charakterze świadka K. K.

3. Oświadczenie D. P. z dnia 23-01-2012 r., z którego wynika, że w okresie od 12-01-2004 r. do 06-07-2007 r. podczas wielu rozmów telefonicznych i nalegań Z. K. otrzymał jednorazowe, słowne pozwolenie na wypas owiec na spornych działkach. Poza jednorazowym pozwoleniem K. nie miał żadnego tytułu prawnego do korzystania z działek.

4. Oświadczenie M. G. z dnia 25-01-2012 r., w którym napisał, że w roku 2008 nie wykonywał żadnych prac polowych dla G. K.Widział, że koszenia dokonywali osoby na zlecenie Z. K. oraz Państwo K. natomiast siano zbierali pracownicy Z. K.

5. Oświadczenie S. D. z dnia 26-01-2012 r., który podniósł, że w dniu 18-07- 2008 r. wraz z synem na zlecenie K.dokonał koszenia działki nr ...

6. Oświadczenie K. K. dnia 15-02-2012 r.

W dniu ... grudnia 2012 r. organ I instancji wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wydał decyzję nr ..., mocą której odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej z sankcjami wieloletnimi, która w wyniku rozpatrzenia odwołania została uchylona decyzją Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego z dnia ... lutego 2013 r. nr ... o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu ... czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w ... wydał nową decyzję nr ... o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z sankcjami wieloletnimi.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, w dniu ... września 2013 r. organ odwoławczy wydał decyzję nr ..., mocą której uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W..

W dniu ... listopada 2013 r. rozpatrując sprawę ponownie, Kierownik Biura Powiatowego ... z siedzibą w ... wydał decyzję nr ..., mocą której odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008 i nałożył sankcję w wysokości ... zł, od której G. K. wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa krajowego i wspólnotowego.

Decyzją Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z ... marca 2014 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ... w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2008 rok.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że dokonał analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i podzielił stanowisko organu I instancji, z którego wynika, że G. K. nie był posiadaczem działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach ... przez cały rok kalendarzowy 2008.

Wskazano też, że w wyniku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną (... ha) i stwierdzoną (... ha) wynoszącą ponad 100% powierzchni stwierdzonej, na mocy art. 138 ust. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. odmówiono przyznania płatności i nałożono sankcje odpowiadające stwierdzonej różnicy.

W dniu 25 kwietnia 2014 r. G. K. złożył skargę na decyzję ... do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w całości, jak również o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przypisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

– art. 7 i 77 kpa oraz art. 21 ust.2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez stwierdzenie, że skarżący nie jest faktycznym użytkownikiem jedynie na podstawie okoliczności przedstawionych przez drugą stronę tj. Z. K., nie biorąc pod uwagę całego zebranego w sprawie materiału dowodowego;

– art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r, o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ;

– naruszenie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez błędne zastosowanie, gdyż Z. K. nie jest i nigdy nie był posiadaczem zależnym działek ...;

– naruszenie art. 72 rozporządzenia WE nr 796/2004 poprzez pokonanie błędnej oceny materiału dowodowego, w szczególności oświadczeń świadków Z. Króla i w konsekwencji naruszenie art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. albowiem w chwili składania wniosku skarżący nie wiedział, że ktoś inny wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności do tych samych działek ewidencyjnych o numerach ...;

– naruszenie art. 31d ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

– naruszenie art. 24 ust. 1 lit. A rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. poprzez błędne zastosowanie bowiem w chwili wydania decyzji nr ... z dnia ... maja 2009 r. wygasł spór kontroli krzyżowej pomiędzy beneficjentami.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania zarówno przez organ I jak i II instancji w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oceniając - w powyższym kontekście - treść rozstrzygnięć administracyjnych wskazać trzeba, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie, jak powyżej wskazano, zapadły dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1321/10 oraz z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2164/11, a zaskarżona decyzja została wydana w następstwie tych wyroków.

Tym samym, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, organy orzekające ponownie w sprawie były związane nie tylko samą treścią sentencji wyroku, ale również wskazanymi w treści uzasadnienia dyspozycjami, zakreślającymi działania organu, jakie winien był podjąć w wykonaniu tego orzeczenia sądu administracyjnego, albowiem - zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjęto - że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania", o których mowa w cyt. przepisie, zostają sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia, w tym więc zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą.

Należy przy tym wskazać, że przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek [w:] System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek, tamże, s. 319).

Trzeba przy tym podkreślić, że wskazania te nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy; nie mogą np. wskazywać, że określone dowody są bardziej wiarygodne od innych (por. wyrok SN z dnia 13 marca 1975 r., III CRN 466/74, OSPiKA 1976, z. 3, poz. 63).

Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny; podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie.

Należy przy tym podkreślić, że naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności), natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej - art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (patrz: Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013).

W orzecznictwie (patrz np.: wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1591/11, LEX nr 1339558) wyraźnie przyjmuje się, że postanowienia art. 153 p.p.s.a. oznaczają, że orzeczenie sądu obejmuje swoim zasięgiem przyszłe postępowanie administracyjne w tej sprawie. Zasada związania organu ponownie rozpoznającego sprawę wiąże się z elementami uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego, mimo bowiem użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie sentencję lecz o uzasadnienie orzeczenia.

W cyt. wyroku NSA wskazał również, iż art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Więcej, naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).

Z kolei w innym wyroku NSA (z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11 , LEX nr 1277944) stwierdził, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Natomiast z tezy 2. tego wyroku wynika, że sformułowanie "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy.

W świetle ustalonego stanu faktycznego, wynikającego bezspornie z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, nie wynika, aby organ – dokonując ponownej oceny wniosku w wykonaniu obydwu wyroków WSA w Warszawie z dnia 14 stycznia 2011 r. i z dnia 23 lutego 2012 r. – wykonał wskazania zawarte w uzasadnieniu tych wyroków, dotyczące działań, jakie winien podjąć organ przy dokonywaniu ponownej oceny.

Mianowicie Sąd we wskazanych wyrokach wskazał, że w sprawie niezbędne jest prawidłowe ustalenie kto i jakie czynności oraz przez jaki okres czasu wykonywał na w/w działkach i że to stanowi o możliwości prawidłowego orzekania w sprawie.

W ocenie Sądu wyrażonym we wspomnianych wyrokach nie można mówić o wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, co jest podstawowym obowiązkiem organu, skoro organ de facto uchyla się od stwierdzenia definitywnego – który z pretendujących rolników był faktycznym posiadaczem i użytkownikiem działek w 2008r.

Ponadto za całkowicie niedopuszczalną, przy tak prowadzonym postępowaniu, Sąd uznał konkluzję organu, iż trudno mówić o posiadaniu skarżącego, w sytuacji jeżeli brak jest faktycznego, realnego związku pomiędzy stroną i gruntami rolnymi zgłoszonymi przez nią do płatności. To samo odnosi się do twierdzenia organu, że strona bywa na przedmiotowych działkach tylko kilka razy w roku i nie jest w stanie zapobiec ewentualnym naruszeniom swego prawa do korzystania z rzeczy przez inne osoby.

WSA nakazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR ponownie przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy mając na uwadze zalecenia i opinie wyrażone w uzasadnieniu wyroków. Zdaniem Sądu postępowanie to musi zakończyć się definitywnym stwierdzeniem, który ze zgłaszających działki producentów rolnych posiadał je w 2008r. Organ w takiej sytuacji winien rozważyć celowość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i konfrontację w jej toku zeznań świadków oraz stron (art. 89 § 2 k.p.a.).

W sprawach, o których mowa, Sąd uznał, iż organ nie wyjaśnił i nie uzasadnił, dlaczego przyjęto, że posiadaniem działek zakwestionowanych w trakcie kontroli krzyżowej był Z. K. a nie G. K. Poddał wątpliwości również fakt trwałego posiadania spornych nieruchomości przez Z. K.

Tymczasem – po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego - oceniając zebrany w sprawie materiał organ wyraził pogląd, że żadna ze stron w danym roku nie była posiadaczem deklarowanych gruntów (czyli ich faktycznym użytkownikiem) i tym samym nie nabyła prawa do przyznania płatności, co skutkuje decyzją o odmowie przyznania tychże płatności. Organ przyznał, że skarżący przedstawił szereg wykonywanych czynności świadczących o użytkowaniu gruntów, m.in. sporządzenie planu działalności rolnośrodowiskowej, pokos łąk i pastwisk, uzyskanie zgody na wycinkę drzew i w konsekwencji ich usunięcie. Niemniej jednak z akt sprawy wynika, że podobne czynności wykonywane były również przez drugą stronę konfliktu krzyżowego. Tym samym w ocenie organu odwoławczego powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący w roku kalendarzowym 2008 nie był jedynym użytkownikiem zgłoszonych przez siebie gruntów.

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że strona nie nabyła prawa do płatności rolnośrodowiskowej na 2008 r. , gdyż płatności te przysługują osobie, która posiada je to jest faktycznie użytkuje i prowadzi na nich działalność rolniczą. A, zdaniem organu, trudno mówić o posiadaniu w sytuacji, jeżeli brak jest faktycznego, realnego związku pomiędzy stroną i gruntami rolnymi zgłoszonymi przez nią do płatności. O związku takim nie można mówić w sytuacji, gdy strona bywa na przedmiotowych gruntach jedynie kilka razy w roku, na tyle rzadko, że nie jest w stanie zapobiec ewentualnym naruszeniom swego prawa do korzystania z rzeczy przez inne osoby. To także, zdaniem organu, powoduje, że czynności dokonywane przez stronę na przedmiotowych gruntach miały raczej charakter incydentalny, niż były wyrazem zaplanowanego prowadzenia określonej produkcji rolnej na wymienionych gruntach.

Sąd podkreślił w obydwu swoich wyrokach, iż organ nie dokonał analizy wiarygodności zeznań świadków zgłoszonych przez obu w/w, mimo tego jednak organ ponownie odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez skarżącego.

W związku z powyższym Sąd dwukrotnie zarzucił organowi, iż nie rozpatrzył on w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz podkreślił, że postępowanie administracyjne prowadzone przez tenże organ musi się zakończyć definitywnym stwierdzeniem, który ze zgłaszających działki producentów rolnych posiadał je w roku 2008.

Z uwagi na powyższe istotne znaczenie ma cyt. przepis art. 153 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 170 tej ustawy, który wskazuje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zdaniem Sądu rozpoznającego skargę na decyzję z dnia ... marca 2014 r. sprawa nadal nie jest wyjaśniona w taki sposób, który pozwalałby na jej ostateczne rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym.

Podkreślić trzeba także i to, że realizacja przez organ odwoławczy wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanych wyroków jest nie do przyjęcia. Zauważyć należy w szczególności, że organ wbrew sugestiom sądu nie przeprowadził rozprawy administracyjnej i nie skonfrontował w jej toku zeznań świadków oraz stron. Przy czym podnieść należy, że zaakceptował brak powtórzenia, w sposób poprawny, postępowania dowodowego, orzekając na podstawie materiału dowodowego zakwestionowanego przez Sąd, chociaż po zwrocie akt do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji, co może uczynić tylko w przypadku, gdy stwierdzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części.

Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż organ oparł się w szczególności na dowodach, które były podstawą wydania wcześniejszych decyzji uchylonych następnie przez Sąd. Chodzi zwłaszcza o zeznania świadków złożone w roku 2009 , którzy nie zostali przesłuchani ponownie. Z pewnością nie może być uznane za przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadka powoływanie się na pisemne oświadczenia osób mających wiedzę o okolicznościach mających znaczenie dla sprawy. Tryb przeprowadzenia dowodu ze świadków jest regulowany przepisami art. 79, 82 i 83 k.p.a. Dowód ten nie może być zastępowany oświadczeniami pisemnymi, które mogą być jedynie dowodem, że osoba na dokumencie tym podpisana złożyła to oświadczenie.

Należy zwrócić uwagę także i na to, że organ dezawuuje stwierdzenie Sądu, iż zakup sprzętu związanego z uprawą zakupionych gruntów oraz starania o zezwolenie na wycinkę drzew jak i przygotowania do tej wycinki świadczą co najmniej o animus posiadania gruntu. Wbrew sugestiom Sądu organ kategorycznie twierdzi, iż dowody potwierdzające powyższe okoliczności de facto nie miały znaczenia w sprawie, albowiem nie potwierdziły, aby skarżący faktycznie użytkował grunty rolne zgłoszone do płatności. Takie twierdzenie organu jest jednak nieuprawnione, zwłaszcza że organ oparł się na dowodach przeprowadzonych wcześniej i żadnych nowych dowodów nie przeprowadzał, w tym zwłaszcza tych zalecanych przez Sąd (rozprawa administracyjna i konfrontacja w jej toku zeznań świadków oraz stron).

Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe uwarunkowania i dokona ponownie ustaleń faktycznych w zakresie określonym w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie sygn. akt V SA/WA 1321/10 oraz sygn. akt V SA/WA 2164/11. Powyższe oznacza, iż naruszenie w sprawie niniejszej przepisu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. jest ewidentne. Zatem pozostałe zarzuty skargi wobec konieczności ustalenia przez organ stanu faktycznego tracą na zaznaczeniu (na obecnym etapie postępowania).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ... naruszają prawo procesowe tj. wspomniane wyżej art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 153 i 170 p.p.s.a , dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.