Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 693/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 27 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Górska WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. S. i H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. S. i H. S. wnieśli skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2016 r., nr [..], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr [..], oddalające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji.

Zaskarżone postanowienie podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 9 października 2001 r. nr [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał B. i H. S. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję domku letniego o wymiarach w rzucie poziomym 9,00 m x 6,00 m wraz z elementami betonowymi na których obiekt posadowiono, wzniesionego na działce nr [..] położonej w K. gmina miasta W.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ostateczną i prawomocną decyzją nr [..] z dnia 27 listopada 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W dniu 28 października 2015 r. PINB po oględzinach działki nr [..] stwierdził, że zobowiązani nie wykonali obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, wobec czego wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji po uprzednim doręczeniu zobowiązanym upomnienia z zagrożeniem z dnia 20 maja 2016 r. nr [..], doręczonego odrębnymi przesyłkami w dniu 8 czerwca 2016 r. Następnie w dniu 19 lipca 2016 r. organ pierwszej instancji wystawił tytuł wykonawczy nr [..], doręczony zobowiązanym w dniu 25 lipca 2016 r., również odrębnymi przesyłkami.

Pismem z dnia 29 lipca 2016 r. B. i H. S. wnieśli zarzuty do tytułu wykonawczego, oddalone postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2016 r., na które zobowiązani złożyli zażalenie.

Rozpatrując zażalenie WINB przytoczył treść art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599), określającego podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązani do wykonania rozbiórki B. i H. S. wskazali jako podstawę wniesienia zarzutu do prowadzonego postępowania art. 33 pkt 8, to jest zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Organ odwoławczy stwierdził, że wystawienie i doręczenie tytułu wykonawczego nie jest równoznaczne z zastosowaniem środka egzekucyjnego. Z akt sprawy nie wynika, aby wraz z wystawieniem tytułu wykonawczego organ pierwszej instancji zastosował jeden ze środków przewidzianych przez przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. grzywnę w celu przymuszenia bądź wykonanie zastępcze. Zarzut organ uznał za przedwczesny.

Odnosząc się do zażalenia, w którym strony wskazują niespełnienie wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak dokładnego określenia wierzyciela (tytuł nie zawiera numeru NIP zobowiązanego ani numeru Regon wierzyciela) stwierdzono brak uchybień w wystawionym tytule wykonawczym. Zawiera on według organu odwoławczego prawidłowo wpisane informacje, wystarczające dla zidentyfikowania wierzyciela z podaniem numeru NIP. Wyjaśniono, że w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel – PINB jest jednocześnie organem egzekucyjnym.

Kolejny argument zażalenia, dotyczący braku odniesienia się organu do zainicjowanej przez zobowiązanych procedury legalizacyjnej wyjaśniono, że sprawa samowolnej budowy na przedmiotowej działce została rozstrzygnięta ostateczną decyzją nakazująca rozbiórkę, a wobec jej niewykonania zasadne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Natomiast odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 9 października 2001 r. wyjaśniono, że na etapie postępowania egzekucyjnego organ bada jedynie prawidłowość tego postępowania i nie mogą być analizowane argumenty dotyczące wydanej decyzji nakazowej.

W skardze na postanowienie WINB z dnia 29 września 2016 r. skarżący zarzucili naruszenie prawa:

a) art. 33 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej: p.e.a). poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

b) art. 27 § 1 pkt 1 i 2 p.e.a. poprzez zlekceważenie niespełnienia przez organ pierwszej instancji wymogów określonych w tym przepisie;

c) art. 138 § 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podczas gdy podlegało ono uchyleniu;

d) art. 124 § 2 k.p.a poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia PINB z dnia 16 sierpnia 2016 r.

Jak wynika z uzasadnienia skargi powtórzone zostały argumenty wniesionego do organu odwoławczego zażalenia. Skarżący twierdzą, że nakaz rozbiórki powinien być stosowany dopiero w ostateczności, gdy inne środki prawne zawiodą. Wskazują, że zainicjowali wszczęcie procedury legalizacyjnej, uzasadnionej tym, że decyzja z dnia 9 października 2001 r. zapadła w stanie prawnym, w którym postępowanie legalizacyjne nie było przewidziane. Procedura ta jest w toku i do czasu jej zakończenia uzasadniony jest wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o rozbiórce. Według skarżących organ odwoławczy w ślad za organem pierwszej instancji pominął kwestię legalizacji. Jak wskazują skarżący zarówno tytuł wykonawczy jak i decyzja rozbiórkowa pochodzą od tego samego organu pierwszej instancji (wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym), dlatego organ pierwszej instancji jest właściwy do samokontroli własnych rozstrzygnięć, szczególnie w kontekście postępowania legalizacyjnego. Zdaniem skarżących postępowanie legalizacyjne w toku uzasadnia wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu jego zakończenia.

Powtórzono zarzut uciążliwości środka egzekucyjnego i przyjęcie założenia przez organ, że grzywna jest najmniej uciążliwym środkiem egzekucji zobowiązań niepieniężnych.

Skarżący zarzucając naruszenie art. 27 § 1 pkt 1 i 2 p.e.a. wskazują na brak dokładnego określenia wierzyciela w polu 4 oraz polu 11 części C, oraz brak dokładnego określenia zobowiązanego w polach 14, 16 oraz 17 — 19 części A tytułu wykonawczego.

Ich zdaniem tytuł wykonawczy zawiera jedynie wyrywkowo wskazane dane identyfikujące strony, tymczasem powinien zawierać numer NIP zobowiązanego i nr Regon wierzyciela, a jeżeli wierzyciel go nie posiada - urzędu obsługującego wierzyciela lub jednostki samorządu terytorialnego, której organ jest wierzycielem. Ponieważ organ pierwszej instancji prowadzi egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, wyrywkowe wskazanie wymaganych przepisami danych uzasadnia zarzut wadliwości tytułu wykonawczego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddane zostało opisane postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 sierpnia 2016 r., oddalające zarzuty wniesione przez skarżących, a dotyczące tytułu wykonawczego z dnia 29 lipca 2016 r., nr [..].

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy art. 20 § 1 pkt 4, art. 33, art. 34 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a.

Zarzuty do tytułu wykonawczego są środkiem prawnym zwalczania przez zobowiązanego niezgodności z prawem egzekucji administracyjnej. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna (zob. R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 110).

W niniejszej sprawie, co jest bezsporne, organ pierwszej instancji jako wierzyciel doręczył obojgu zobowiązanym w dniu 8 czerwca 2016 r. upomnienie w związku z niewykonaniem rozbiórki orzeczonej ostateczną i prawomocną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 listopada 2001 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2001 r., z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Upomnienie poprzedzone zostało kontrolą działki nr [..], dokonaną w dniu 28 października 2015 r., z której wynikało, że zobowiązani B. i H. S. nie wykonali obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję domku letniego, o wymiarach w rzucie poziomym 9,00 m x 6,00 m, wraz z elementami betonowymi, na których obiekt posadowiono. Następnie w dniu 19 lipca 2016 r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [..], doręczony skarżącym w dniu 25 lipca 2016 r.

Zarzuty zgłoszone pismem z dnia 29 lipca 2016 r., jak prawidłowo ustalił organ odwoławczy, dotyczyły zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia wymogów z art. 27 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez brak dokładnego określenia wierzyciela (w polu 4 i polu 11 części C) i zobowiązanego (w polach 14, 16, 17-19 części A), a oddalone zostały postanowieniem PINB z dnia 16 sierpnia 2016 r. Wniesienie zarzutów z innych przyczyn niż określone w art. 33 u.p.e.a. nie upoważnia organu egzekucyjnego do ich rozpatrzenia. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przy tym wskazywane w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie wskazany przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organ egzekucyjny, również w postępowaniu odwoławczym, zatem w skardze do sądu administracyjnego nie można organowi egzekucyjnemu skutecznie zarzucić nieuwzględnienia okoliczności będącej przeszkodą w prowadzeniu egzekucji administracyjnej, jeżeli wcześniej nie wniesiono zarzutu w sprawie prowadzenia tej egzekucji, obejmującego tę okoliczność.

Zgodnie z art. 33 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4. błąd co do osoby zobowiązanego;

5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10. niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Na tle okoliczności niniejszej sprawy organy egzekucyjne trafnie przyjęły, że podstawą zarzutu zgłoszonego przez skarżących stanowią punkty 8 i 10 przytoczonego przepisu (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienie wymogów wystawionego tytułu wykonawczego).

Zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera:

1) oznaczenie wierzyciela;

1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. poz. 868);

2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także numeru identyfikacji podatkowej (NIP) lub numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli zobowiązany taki numer posiada;

3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;

4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;

5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;

8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;

9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;

11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;

12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;

13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;

14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.

§ 2. Jeżeli tytuł wykonawczy dotyczy należności spółki nieposiadającej osobowości prawnej, w tytule wykonawczym podaje się również imiona i nazwiska oraz adresy wspólników.

Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych przez skarżących przywołać należy treść art. 6 § 1 u.p.e.a., według którego w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Na podstawie art. 26 § 4 u.p.e.a. dotyczącego sytuacji jak w niniejszej sprawie, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on do egzekucji z urzędu na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego.

Jako obligatoryjny element treści tytułu wykonawczego ustawodawca zastrzegł w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego i jego adresu, a także numeru identyfikacyjnego NIP lub PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada. Jak wynika z treści przedmiotowego tytułu wykonawczego w odniesieniu do danych zobowiązanego wymienione zostały imiona, nazwiska, adres skarżących oraz numery PESEL, co wyczerpuje zdaniem sądu ustawowy obowiązek danych dotyczących zobowiązanego. Jeśli chodzi o dane wierzyciela umieszczone w przedmiotowym tytule wykonawczym, to mając do czynienia z sytuacją, gdy wierzycielem jest jednocześnie organ egzekucyjny (PINB) dokonany wpis obejmujący NIP wierzyciela, imię nazwisko, stanowisko służbowe i podpis osoby upoważnionej w imieniu wierzyciela, tożsamy z danymi dotyczącymi organu egzekucyjnego, ocenić należy jako prawidłowy i zgodny z art. 27 § 1 u.p.e.a. Według sądu kwestia identyfikacji zarówno zobowiązanych jak i wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym w świetle wypełnionego tytułu wykonawczego z dnia 19 lipca 2016 r. nie może budzić wątpliwości.

Odnośnie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia (zaznaczonej w tytule wykonawczym części C poz. 10 w rubryce w miejscu: "wniosek o zastosowanie następującego środka egzekucyjnego") należy zauważyć co następuje. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

W art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a. jako środki egzekucyjne w postępowaniu dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym ustawodawca przewidział:

- grzywnę w celu przymuszenia,

- wykonanie zastępcze,

- odebranie rzeczy ruchomej,

- odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń,

- przymus bezpośredni.

W sprawie dotyczącej obowiązku wykonania rozbiórki na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290), a zatem obowiązku o charakterze niepieniężnym, przewiduje się dwa pierwsze środki egzekucyjne - grzywnę w celu przymuszenia bądź wykonanie zastępcze. Sąd podziela stanowisko organów egzekucyjnych obu instancji, które uznały, że również ten zarzut skarżących jest nietrafny. W niniejszej sprawie doszło jedynie do wydania tytułu egzekucyjnego, który stanowi o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Dopiero na dalszym etapie tego postępowania organ dokona wyboru środka egzekucyjnego spośród wskazanych dwóch jedynie możliwych na podstawie art. 1a pkt 12 lit. b) u.p.e.a.

Wyjaśnić jednak należy, że wybór zastosowanego środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego, który podejmując go winien kierować się określonymi zasadami, w tym zasadą wyboru takiego środka egzekucyjnego, który umożliwi w ogóle egzekucję należności oraz zasadą najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, obowiązującej jedynie w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. Powołując się na art. 6 § 1 u.p.e.a., stanowiący, że w razie uchylania się zobowiązanego od obowiązku wierzyciel może podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych należy zauważyć, że ustawa nie warunkuje podjęcia czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego ani od uzgodnienia z zobowiązanym rodzaju środka. Co więcej, zobowiązany nie może skutecznie zarzucić organowi egzekucyjnemu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zanim zostanie on zastosowany.

Wyjaśnić też należy, że zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarżący nie wykonali obowiązku rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego nałożonego na nich decyzją PINB z dnia 9 października 2001 r. Obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego orzeczony na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126, ze zm.) podlega wykonaniu niezwłocznie po tym, jak rozstrzygnięcie w tym przedmiocie stało się ostateczne. W niniejszej sprawie miało to miejsce z chwilą wydania decyzji przez WINB, po rozpatrzeniu odwołania skarżących, w dniu 27 listopada 2001 r. Jeżeli zobowiązani nie wykonają obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od jego woli (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 812/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Wykonanie rozbiórki na podstawie prawa budowlanego z istoty swojej nie ma charakteru obowiązku, którego nie może spełnić inna osoba, niż osobiście zobowiązany, co też świadczy o mniejszym stopniu uciążliwości tego środka.

Stosownie do treści art. 121 § 4 u.p.e.a. jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Należy też podkreślić, że w myśl art. 125 § 1 i art. 126 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości.

Zatem grzywna w celu przymuszenia jako jeden ze środków egzekucyjnych w przypadku obowiązków niepieniężnych nakładanych na podstawie przepisów prawa budowlanego zastosowana może być tylko jednorazowo, a jej celem nie jest wymierzenie kary pieniężnej, a wyłącznie wywarcie na zobowiązanym presji, której skutkiem będzie samodzielne (także przy pomocy innych osób) wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku. W dalszej kolejności organ egzekucyjny będzie mógł zastosować drugi ze środków przymusu, tj. wykonanie zastępcze na koszt zobowiązanego, z natury swojej środek egzekucyjny znacznie bardziej uciążliwy niż wykonanie samodzielne jedynie pod groźbą zastosowania grzywny.

Dla oceny tego środka egzekucyjnego pod kątem stopnia jego uciążliwości istotna też jest okoliczność, że w przypadku wykonania obowiązku nałożone, a nieuiszczone oraz nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegać mogą umorzeniu, jak też grzywna uiszczona, na wniosek zobowiązanego może zostać umorzona w całości lub w wysokości 75%.

Następnie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, przy czym nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zarzuty czy też środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Dopóki w obiegu prawnym, a tak jest w niniejszej sprawie, pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca tytuł wykonawczy, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. Ewentualna wadliwość decyzji nakazującej rozbiórkę może być podnoszona w innym, nadzwyczajnym postępowaniu, dotyczącym tej decyzji, ale nie w sprawie, której przedmiotem jest wyłącznie ocena legalności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby ponownie o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie, będące podstawą egzekucji administracyjnej – nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję. Nie można bowiem łączyć postępowania egzekucyjnego z postępowaniami administracyjnymi zmierzającymi do merytorycznego rozpoznania sprawy. W konsekwencji wszystkie zarzuty skargi dotyczące prowadzenia jakoby na nowo postępowania legalizacyjnego, w sytuacji ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, nie mogą być uwzględnione.

Uznając zarzut zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz naruszenia art. 27 u.p.e.a. za nietrafny oraz nie dopatrując się innych uchybień mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sąd uznał, że kontrolowane postanowienia są zgodne z prawem.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako niezasadną oddalił. Sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.