Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 929/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-11-28 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 1, 2 i 3, art. 246 par. 1 pkt 1 i 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PK o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi PK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki z tytułu pobranych a niewpłaconych przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń za miesiące lipiec-grudzień 2011 r., styczeń-grudzień 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Skarżący PK pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że obecnie jego jedynym źródłem dochodu jest wyłącznie wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia na [...] etatu w wysokości [...]. Skarżący podał, że nie posiada też jakiegokolwiek majątku, który mógłby sprzedać. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...]-letnim synem. Skarżący podał, że syn posiada dom jednorodzinny o pow. [...] m2, żona posiada mieszkanie o pow. [...] m2. Skarżący podał, że małżonka z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...] oraz z tytułu wynajmu mieszkania w wysokości [...]. Wnioskodawca podał, że razem z żoną zaciągnęli kredyt hipoteczny w wysokości [...]. Do wniosku załączył wydruk – zestawienie nieobecności – wszystkie nieobecności chorobowe za okres od [...] do [...].

Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,

2. złożenie odpisów z kont, lokat i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,

3. przedłożenie odpisów dokumentów z prowadzonej przez małżonkę skarżącego działalności gospodarczej prowadzonych w celu rozliczenia się w podatku dochodowym za ostatnie [...] miesięcy (np. odpis książki przychodów i rozchodów), deklaracji VAT-7 za ostatnie [...] miesięcy, należy podać ilu żona skarżącego zatrudnia pracowników, przedłożyć ewidencję środków trwałych oraz wyciągi z firmowych rachunków bankowych za ostatnie [...] miesięcy,

4. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, koszty nauki, koszty eksploatacji pojazdów mechanicznych, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.),

5. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają lub użytkują pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich typ, rok produkcji i wartość rynkowa,

6. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują, poza deklarowanymi we wniosku dochodami, jakieś inne dochody (np. z tytułu udziału w spółkach, radach nadzorczych, pełnienia funkcji w spółkach - np. członka zarządu, prokurenta, umowy zlecenia, umowy o dzieło, inne), jeżeli tak to w jakiej wysokości,

7. podanie czy skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w spółkach, pełnią funkcję członka zarządu lub prokurenta w spółkach,

8. podanie w jaki sposób syn skarżącego nabył dom (np. tytułem kupna, darowizny – jeżeli tak to od kogo otrzymał dom, kiedy, czy dom ten w przeszłości był własnością skarżącego),

9. podanie czy wobec skarżącego prowadzone są postępowania egzekucyjne, należy przedłożyć odpisy dokumentów o zajęciu majątku, rachunków bankowych, wierzytelności, należy również podać jaka kwota w wyniku prowadzonych egzekucji została do chwili obecnej wyegzekwowana,

10. złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącego za ostatnie [...] miesiące,

11. podanie czy syn skarżącego uczy się, studiuje, czy pracuje, czy prowadzi własną działalność gospodarczą, czy uzyskuje miesięczne dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości.

Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął z dniem [...]. Skarżący do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i w zakresie częściowym.

Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...]-letnim synem. Syn posiada dom jednorodzinny o pow. [...] m2, małżonka mieszkanie o pow. [...] m2, skarżący nie posiada żadnego majątku. Wnioskodawca z tytułu wynagrodzenia za pracę na [...] etatu otrzymuje wynagrodzenie brutto w wysokości [...], żona prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...] oraz wynajmuje mieszkanie za kwotę brutto [...]. Skarżący podał, że na nim i na jego żonie ciąży kredyt hipoteczny w wysokości [...]. Następnie, gdy skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i do przedłożenia odpisów dokumentów, które potwierdziłyby ich sytuację majątkową i finansową przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie udzielił odpowiedzi na w.w wezwanie. Skarżący zatem nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany, t.j. odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wyciągów z rachunków bankowych jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie wyjaśnił nawet czy on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym takie rachunki posiadają. Wnioskodawca mimo wezwania nie przedłożył także odpisów dokumentów z prowadzonej przez małżonkę działalności gospodarczej (odpis z książki przychodów i rozchodów, deklaracje VAT-7, wyciągi z firmowego rachunku bankowego, ewidencja środków trwałych) i nie podał ilu żona zatrudnia pracowników. Skarżący nie wyjaśnił również w jakiej wysokości ponoszą koszty miesięcznego utrzymania, w tym w jakiej wysokości spłacają ratę kredytu, który został zaciągnięty na kwotę [...]. Wnioskodawca nie udzielił również informacji w kwestii czy posiadają lub użytkują pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, czy on lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają udziały w spółkach z o.o., pełnią funkcję członka zarządu lub prokurenta, czy poza deklarowanymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodami uzyskują jakieś inne dochody. Wnioskodawca nie wyjaśnił kiedy i w jaki sposób syn nabył dom, w szczególności czy na podstawie umowy darowizny, nie przedłożył również dokumentów z prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie do przedłożenia zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia za ostatnie [...] miesiące i nie podał czy jego pełnoletni syn studiuje, uczy się, czy uzyskuje miesięczne dochody, jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości.

Skoro skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosek ten należało oddalić. Jak już wyżej wskazano obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek czy też pełnych kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.