Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1839/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 149 par. 1 i 2, art. 28, art. 10 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, art. 87 ust. 1, ust. 6, art. 93 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c i d
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania o ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez B. Sp. z o. o. z siedzibą w B. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej OW NFZ) z dnia [...] kwietnia 2010 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2009 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] września 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wystąpił do [...] OW NFZ o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego M. G. z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych o charakterze zlecenia, u płatnika składek B. Sp. z o. o. z siedzibą w B. na rzecz B.SA na podstawie art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 1027 ze zm.).

Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] października 2009 r. Dyrektor [...] OW NFZ stwierdził objęcie M. G. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umów o świadczeniu usług w okresie od [...] czerwca 2006 r. do [...] lipca 2006 r. i od [...] sierpnia 2006 r. do [...] września 2006 r. Decyzja została doręczona M. G. w dniu [...] października 2009 r. Od decyzji nie wniesiono odwołania.

Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r., działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 28 i art. 61 § 4 k.p.a. B. Sp. z o. o. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania domagając się uchylenia decyzji z dnia [...] października 2009 r. oraz umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 k.p.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazywała, iż o istnieniu przedmiotowej decyzji dowiedziała się w dniu [...] grudnia 2009 r., kiedy to doręczono jej decyzję ZUS z dnia [...] grudnia 2009 r. ustalającą wysokość podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla M. G. z tytułu wykonywania zawartych ze Spółką umów, do których stosuje się przepisy o zleceniu oraz decyzji o tym samym numerze zobowiązującej Spółkę jako płatnika do sporządzenia za M. G. dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych wraz z miesięcznymi deklaracjami rozliczeniowymi ZUS DRA. Skarżąca podniosła, iż nie została zawiadomiona przez organ o postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji z dnia [...] października 2009 r. i tym samym pozbawiona została możliwości udziału w postępowaniu, w którym posiadała status strony. Dodatkowo Spółka podkreślała, iż z M. G. łączyły ją umowy o dzieło, a nie umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Wskazała również, iż wniosła do Sądu Okręgowego w B. odwołania od szeregu decyzji, mocą których ZUS objął inne osoby wykonujące czynności na podstawie takich samych umów ubezpieczeniami społecznymi oraz decyzje wymiarowe. Sąd orzekając w sprawie stwierdzał, iż wskazane umowy są umowami o dzieło, a nie umowami zlecenia i w konsekwencji zwolniał Spółkę z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2009 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówił jej uchylenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazując na treść art. 28 k.p.a. podkreślił, iż w jego ocenie, B. Sp. z o. o. nie jest stroną postępowania o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego M. G. Powyższe zdaniem organu, uzasadnia to, iż przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] października 2009 r. było ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego M. G. Stosownie do przepisów art. 2, 3 i art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ubezpieczeniem zdrowotnym objęte są tylko osoby fizyczne i to właśnie o ich obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym traktuje decyzja o której mowa w art. 109 ust. 1 ww. ustawy. Organ podkreślił, iż z treści decyzji z dnia [...] października 2009 r. w żaden sposób nie wynika, że dotyczyła ona interesu prawnego lub obowiązku B. Sp. z o. o., jak również nie zawierała żadnego skonkretyzowanego prawa lub obowiązku Spółki. W ocenie organu fakt, iż decyzja ZUS z dnia [...] grudnia 2009 r. nałożyła na Spółkę obowiązek sporządzenia dokumentów zgłoszeniowych wraz z miesięcznymi deklaracjami rozliczeniowymi ZUS DRA oraz naliczyła wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne nie przesądza o statusie Spółki jako strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Organ nadmienił również, iż zgodnie z treścią art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek należą wyłącznie do właściwości organów ZUS, a nie do dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Z uwagi na powyższe nałożenie na Spółkę obowiązków decyzją ZUS nie dawało jej praw strony w postępowaniu o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego prowadzonego przez dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. B. Sp. z o. o. złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzji zarzuciła:

- błędną ocenę stanu faktycznego oraz materiału dowodowego;

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 627 k.c. w szczególność poprzez przyjęcie, że umowy zawierane przez skarżącą nie były umowami o dzieło oraz niewłaściwe zastosowanie art. 750 i art. 735 i następne k.c. poprzez ich zastosowanie, chociaż umowy zawarte przez Spółkę były umowami o dzieło a nie umowami o świadczenie usług do których stosuje się przepisy o zleceniu,

- naruszenie prawa procesowego w tym art. 28 k.p.a. poprzez odmowę uznania Spółki za stronę postępowania, pomimo, iż decyzja dotyczyła obowiązków skarżącej oraz naruszenie zasad postępowania w szczególności art. 6, 8, 9 i 10 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania Spółka podtrzymała argumentację zawartą w treści wniosku o wznowienie postępowania podnosząc jednocześnie, iż w jej ocenie, Spółce przysługiwały prawa strony w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora [...] OW NFZ, bowiem w wyniku tego postępowania ZUS wydał decyzje wymiarowe. Wskazując na naruszenie art. 61 § 4 k.p.a. zaznaczyła, iż spółka nie została powiadomiona o wszczęciu postępowania, a prawa strony przysługiwały jej jako płatnikowi naliczonych składek przez ZUS, co do których obowiązek naliczenia określił Dyrektor [...] OW NFZ. Spółka dodała, iż istotą postępowania prowadzonego przed Dyrektorem [...] OW NFZ było ustalenie rodzaju umowy łączącej spółkę z uczestnikiem postępowania objętym obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż Dyrektor [...] OW NFZ zasadnie objął decyzją z dnia [...] października 2009 r. osobę w niej podaną obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, z tytułu świadczenia usług na podstawie umów zlecenia u płatnika składek B. Sp. z o.o. w okresach wskazanych w decyzji. W ocenie organu, decyzja z dnia [...] października 2009 r. nie nakładała na płatnika składek – B. Sp. z o.o. żadnych obowiązków ani nie dawała jej żadnych uprawnień, inaczej niż decyzja wymiarowa wydawana przez ZUS. Z tego względu spółka nie miała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora [...] OW NFZ w sprawie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby będącej stroną umowy zawartej przez spółkę. Zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek zostały wyłączone z właściwości dyrektora OW NFZ, tym samym decyzja wydana przez ten organ nie dotyczy kwestii wymiarowych, a więc nie dotyczy również obowiązku osób trzecich. Reasumując organ odwoławczy uznał, że Spółka nie była stroną postępowania w sprawie o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, zaś okoliczność, że ZUS nałożył na Spółkę pewne obowiązki, nie przesądza o jej prawach jako strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia tego obowiązku.

Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. złożyła skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2010 r. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e), art. 67, art. 69 i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i art. 28 k.p.a. przez przyjęcie, że zainteresowaną w sprawie była wyłącznie osoba związana ze skarżącą łączącą je umową co skutkowało odmową spółce praw strony w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora [...] OW NFZ. Wskazując na naruszenie prawa procesowego skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 6, 8, 9 i 10 k.p.a. oraz art. 45 i art. 78 Konstytucji RP przez pozbawienie spółki prawa do zaskarżenia decyzji I instancji i przez to jej zaskarżenia do sądu.

Dodatkowo skarżąca postawiła zarzut naruszenia art. 109 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie podkreśliła, iż w jej ocenie, decyzja ustalająca obowiązek ubezpieczeniowy niesie w sobie również skutek w stosunku do płatnika, którym jest Spółka. Płatnik jest bowiem zobowiązany do uiszczenia składek i do sporządzenia dokumentów ubezpieczeniowych i bez znaczenia jest fakt, że to ZUS wydaje decyzje o wymiarze składek.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując swoje stanowisko o braku interesu prawnego skarżącej – B. Sp. z o. o. z siedzibą w B. w postępowaniu przed Dyrektorem [...] OW NFZ w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga B. Sp. z o. o. z siedzibą w B. zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia na gruncie niniejszej sprawy jest decyzja Prezesa NFZ z [...] czerwca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] OW NFZ z [...] kwietnia 2010 r. odmawiająca skarżącej B. Sp. z o. o. z siedzibą w B.uchylenia decyzji z dnia [...] października 2009 r. o objęciu uczestnika postępowania M.G. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Zaskarżona decyzja zapadła w następstwie wznowienia postępowania (postanowienie organu z dnia [...] lutego 2010 r.).

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W przypadku wskazania przez wnoszącego podanie przesłanki wznowienia w postaci okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący to podanie, ograniczając się do oceny terminowości podania i oparcia go na ustawowej przesłance wznowieniowej, nie bada czy wnoszący istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną przezeń decyzją, gdyż kwestia ta jest przedmiotem ustaleń i oceny dopiero w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 i 2 k.p.a.

Powyższe miało miejsce w niniejszym postępowaniu, kiedy to organy I i II instancji czyniąc w tej kwestii ustalenia uznały, że skarżąca Spółka nie jest stroną postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego uczestnika, gdyż wydana w tym postępowaniu decyzja ostateczna z dnia [...] października 2009 r. nie dotyczy jej interesu prawnego.

Zaskarżona decyzja zawiera zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa skarżącej B.Sp. z o.o. do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahenta (uczestnika), z którym zawarła umowy odmiennie interpretowane przez organ i spółkę. Organ uznaje te umowy za umowy o charakterze zlecenia, a spółka za umowy o dzieło, co ma o tyle istotne znaczenie, że w tym drugim przypadku na spółkę nie mogą zostać nałożone obowiązki, którymi została obciążona w następstwie uznania tych umów za umowy zlecenia. Z powodu ustalenia, że skarżąca nie jest stroną wskazanego postępowania, odmówiono jej w sprawie niniejszej prawa strony w żądaniu uchylenia ww. decyzji dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika.

W ocenie Sądu prezentowane stanowisko jest błędne.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wymaga zatem ustalenia, czy omawiane postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku skarżącej B. Sp. z o.o.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się więc do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (np. decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (szerzej M. Bogusz: Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 22, a także T. Woś: Postępowanie sądowo - administracyjne, Warszawa 1996, s. 105 i nast.).

Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem.

Oceniając interes prawny skarżącej do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym kontrahenta umów zawartych przez nią z tą osobą (uczestnikiem) należy więc brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające, czy i jaki status prawny ma skarżąca spółka w sprawie dotyczącej ustalenia podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby, z którą zawarła umowy.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie (m.in.) umowy zlecenia.

W myśl natomiast art. 69 ust. 1 ww. ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia /.../ składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający (art. 85 ust. 4 ustawy).

Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu (art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy).

Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (ww. ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej jako ustawa systemowa). W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy systemowej wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.

Z uregulowań powyższych wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż nakłada na niego obowiązki płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem.

Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Osoba statuowana jako płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej w następstwie tego ustalenia źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona konsekwencją ustaleń poczynionych w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie zatem w drodze decyzji podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wpływa na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy statuując go jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. W tej sytuacji oba te podmioty (strony umowy) mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W świetle powyższego Sąd uznał, że organy administracji, z pominięciem wzmiankowanych uregulowań prawa materialnego, wadliwie oceniły brak interesu prawnego skarżącej B. Sp. z o.o. z siedzibą w B. do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym ww. uczestnika tego postępowania, jako kontrahenta spółki.

Skoro skarżąca legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika postępowania z racji zawierania z nim umów, których charakter, a w konsekwencji prawa i obowiązki skarżącej są sporne między stronami tego postępowania, miała prawo wziąć w tym postępowaniu udział. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony, według której organ winien zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu obejmuje wszystkie jego stadia. Przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania będzie obejmować sytuacje, w których strona bez własnej winy w ogóle nie uczestniczyła w postępowaniu (bądź tylko w niektórych istotnych jego fazach) z przyczyn leżących po stronie organu administracyjnego.

W postępowaniu zakończonym decyzją organu z dnia [...] października 2009 r. o objęciu uczestnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym zasada ta została naruszona, gdyż organ prowadził je bez udziału strony – skarżącej B. Sp. z o.o., która nie była o nim zawiadomiona, zatem brak tego udziału nie wynikł z jej winy. Okoliczność ta wyczerpała w tej sytuacji przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i uzasadnia kwestionowanie tej decyzji w ramach postępowania wznowionego, które organ winien przeprowadzić z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, w tym z zachowaniem przewidzianych w przepisach k.p.a. zasad rozpoznania sprawy administracyjnej (por. w szczególności przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), które są obliczone na doprowadzenie do wszechstronnego wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych, a następnie załatwienia sprawy decyzją odpowiadającą mającym w niej zastosowanie przepisom prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i nast. p.p.s.a.