Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2138/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, 28, 145, 146, 147, 148, 180, 269
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31, 83 ust. 2, 83a, 83b, 83c, 123
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145, 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 110, 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 133
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą we [...] na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] września 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2009r., znak: [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. we [...] od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] lipca 2009r., znak: [...] odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2005r. o odpowiedzialności członka zarządu W. K[...] za zaległości [...]S.A. z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg.

Decyzją z dnia [...] maja 2005r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] orzekł o odpowiedzialności członka zarządu W. K. za zaległości [...] S.A. z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Postępowanie odwoławcze od tej decyzji toczyło się przed sądami powszechnymi. Sąd Apelacyjny [...] wyrokiem z dnia [...] lutego 2008r w sprawie o sygn. akt [...](na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...]) odwołanie oddalił.

Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia[...] stycznia 2009r., w sprawie o sygn. akt [...], odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez W.K.

Pismem z dnia 10 czerwca 2009r., Zakładu Produkcji Urządzeń Automatyki S.A. [...] wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] maja 2005r., w przedmiocie odpowiedzialności W. K. za zaległości spółki, wskazując, jako przesłankę wznowienia postępowania przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] odmówił wznowienia postępowania w ww. sprawie. Organ pierwszej instancji wskazał, że Spółka nie dochowała terminu opisanego w przepisie art. 148 § 2 k.p.a. O postępowaniu, objętym wnioskiem o wznowienie, wiedziała na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 lipca 2005r., doręczonego 8 lipca 2005r. Organ stwierdził też, że Spółka nie była stroną postępowania, którego wznowienia dochodzi. Ponadto, w sprawie zastosowanie ma przepis art. 146 § 2 k.p.a. - zgromadzony w sprawie materiał potwierdza słuszność wcześniejszego orzeczenia, zatem nie podlega ono uchyleniu w wyniku wznowienia postępowania.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej Spółki, zapadła zaskarżona decyzja organu drugiej instancji. W jej uzasadnieniu, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przedstawił przebieg postępowania administracyjnego jak i związanego z nim postępowania odwoławczego, które toczyło się przed sądami powszechnymi dwu instancji. Stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji – o odmowie wznowienia postępowania odpowiada prawu, ale z innych przyczyn niż wskazane w jej uzasadnieniu. Wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w przepisie art. 145 k.p.a. Do przesłanek pozytywnych należy zakończenie postępowania, które ma być przedmiotem wznowienia decyzją ostateczną. W tym kontekście należy brać pod uwagę przepis art. 269 k.p.a., który stanowi, że decyzje określone w innych przepisach, jako prawomocne uważa się za ostateczne. Jeżeli jednak z tych przepisów wynika, że dotyczą one decyzji utrzymanych w mocy w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, tryb administracyjnego wznowienia postępowania zostaje wyłączony. W myśl przepisu art. 269 k.p.a. do prawomocnych decyzji Zakładu nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które dotyczą decyzji ostatecznych. Przepis art. 145 k.p.a. mówi o decyzjach ostatecznych nie ma, zatem zastosowania do decyzji prawomocnych. Decyzje organu dotyczące przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie z chwilą ich wydania są aktami ostatecznymi. Zgodnie z przepisem art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r., o systemie ubezpieczeń społecznych od ostatecznych decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Decyzje te stają się natomiast aktami prawomocnymi w przypadku oddalenia odwołania przez Sąd powszechny.

Skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009r, złożył [...] S. A. [...] wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów: art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 180 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że postępowanie zakończone decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie może zostać zweryfikowane w trybie wznowienia postępowania na zasadach określonych kodeksie postępowania administracyjnego; art. 6 k.p.a., tj. naruszenie zasady praworządności poprzez oparcie decyzji na odosobnionych poglądach przedstawicieli doktryny, nie zaś na przepisach prawa.

Strona skarżąca wskazała, że z art. 180 § 1 k.p.a. wynika, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych tylko w takim zakresie, w jakim przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych nie zawierają uregulowań odmiennych. Oznacza to, że przepisy o ubezpieczeniach społecznych mają pierwszeństwo przed przepisami ww. kodeksu jedynie o tyle, o ile zawierają odrębności w stosunku do uregulowań zawartych w nim., a to oznacza, że w sprawach uregulowanych w tych przepisach stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W pozostałym zakresie organy prowadzące postępowanie w sprawach ubezpieczeń społecznych są obowiązane do stosowania wprost przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisów ww. ustawy wynika odwołanie do sądu powszechnego, nie zaś w drodze administracyjnej, jednakże odrębność ta, nie może być przeszkodą do weryfikacji decyzji ostatecznych za pomocą instytucji wznowienia postępowania na zasadach określonych w art. 145 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżona decyzja z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Ponadto Sąd Administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja odmawiająca wznowienia postępowania, zakończonego decyzją administracyjną - [...] z dnia [...] maja 2005r. o odpowiedzialności członka zarządu W. K. za zaległości z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zgodnie z przepisem art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić na żądanie strony. Przedmiotem wznowienia na wniosek [...]S.A. [...] miało być postępowanie zakończone ww. decyzją Zakładu opartą na przepisie art. 83 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 116 ordynacji podatkowej.

Organ rozpoznający podanie o wznowienie postępowania bada najpierw jego dopuszczalność w zakresie spełnienia wymogów formalnych tj. tego, czy dotyczy postępowania zakończonego decyzja ostateczną, czy wskazano przesłankę wznowieniową wymienioną w przepisie art. 145 § 1 k.p.a., czy pochodzi od strony postępowania. Wreszcie, czy dochowano ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zgodnie z przepisem art. 148 k.p.a.

Dyspozycja ww. przepisu stanowi, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W kontekście tej regulacji, wskazać należy, że ustalenia organu pierwszej instancji nie byłyby wystarczające dla oceny dochowania ww. terminu.

Sąd stwierdza, choć tylko dla porządku, że zasadne było ustalenie organu pierwszej instancji, że w okolicznościach sprawy wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony postępowania, które miało być przedmiotem wznowienia.

W ocenie Sądu, skarżąca Spółka nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Przepis art. 116 Ordynacji podatkowej stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu w warunkach szczegółowo opisanych w tym przepisie.

Z okoliczności, że w art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej ( stanowiący lex specialis przepisu art. 28 k.p.a.) wymieniono, jako potencjalne strony w postępowaniu podatkowym podatników, płatników, inkasentów lub ich następców prawnych, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117 Ordynacji podatkowej, nie można wyprowadzać wniosku, że w każdym z postępowań podatkowych prowadzonych wobec jednej kategorii podmiotów, wymienionych w tym przepisie, mogą brać udział osoby, czy jednostki zaliczane do innej kategorii podmiotów. Każda z tych osób, czy jednostek nabywa status strony w postępowaniu, w którym wobec niej konkretyzują się prawa lub obowiązki wynikające z przepisów prawa podatkowego. Dlatego też nie można uznać, że wymienione podmioty mają własny interes prawny, aby uzyskać status strony w postępowaniach, w efekcie, których wydawane są orzeczenia skierowane do innych adresatów. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, nie ma interesu prawnego i nie może być stroną postępowania, w którym przedmiotem jest przeniesienie odpowiedzialności na członków zarządu spółki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2008 r., w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gd 126/08).

Tym samym stwierdzić należy, że skarżąca Spółka nie ma przymiotu strony w postępowaniu, którego wznowienia dochodziła i już z tej przyczyny zasadna mogłaby być odmowa wszczęcia tego postępowania i oddalenie skargi sądowej.

Należy podkreślić, że powyższe rozważania mają, w okolicznościach niniejszej sprawy, znaczenie drugorzędne.

Na tle kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji wyłoniła się, bowiem kwestia, czy przedmiotem wznowienia może być postępowanie, które zakończone zostało decyzją administracyjną, a ta była następnie przedmiotem weryfikacji w drodze postępowania odwoławczego przed sądem powszechnym. Zatem, czy taka decyzja może być następnie weryfikowana w toku postępowania wznowieniowego w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, czy dla tego zagadnienia ma znaczenie podstawa prawna, na jakiej doszło do wydania przedmiotowej w sprawie decyzji .

Sąd stoi na stanowisku, że wznowienie postępowania, po myśli wniosku skarżącej Spółki, nie było dopuszczalne.

Decyzja z dnia [...] maja 2005r., która kończyła postępowanie objęte wnioskiem o jego wznowienie, jak wskazano w toku postępowania administracyjnego i omówiono wyżej, była też przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przed sądem powszechnym Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i przed Sądem Apelacyjnym.

Zgodnie z przepisem art. 83 ust 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.09.205.1585 j.t. ze zm.) – Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ubezpieczeń społecznych; od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Postępowanie prowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma wprawdzie cechy postępowania administracyjnego, ale - zgodnie z art. 83 ust. 2 wymienionej ustawy - odwołanie od decyzji Zakładu przysługuje do właściwego sądu "w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego".

W niniejszej sprawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wznowienia postępowania, w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Sąd podziela tezę, na której organ drugiej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie - nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego w odniesieniu do decyzji opartych na przepisie art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998r., o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137 poz 887 że zm.) w zw. z art. 31 tej ustawy i art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r., Ordynacja podatkowa (Dz. U. 137 poz. 926 ze zm.) po tym jak zostały poddane kontroli w postępowaniu odwoławczym przed sądem powszechnym.

Przepis art. 145 k.p.a. ogranicza dopuszczalność wznowienia postępowania przesłanką zakończenia sprawy decyzją ostateczną. Zgodnie z przepisem art. 16 k.p.a., decyzją ostateczną jest decyzja, od której nie służy odwołanie.

Analizując tę przesłankę dopuszczalności wznowienia postępowania należy, jak zasadnie wskazał organ drugiej instancji, wziąć pod uwagę przepis art. 269 k.p.a. Stanowi on, że decyzje określone w innych przepisach, jako prawomocne uważa się za ostateczne, określenie, zatem w innych przepisach prawnych decyzji, jako prawomocnej nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Jeżeli jednak z tych przepisów wynika, że dotyczą one decyzji utrzymanych w mocy w postępowaniu sądowym bądź też tych, które nie zostały zaskarżone w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi, tryb wznowienia postępowania zostaje wyłączony (porównaj Komentarz do Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004r., str. 628).

Przepis art. 269 k.p.a. cechy prawomocności przypisuje, zatem jedynie decyzjom, które albo poddane były kontroli sądu powszechnego, co ma miejsce w niniejszej sprawie, albo nie zostały jej poddane z powodu nie wykorzystania tego środka ich zaskarżenia. Przykładem mogą być właśnie decyzje wydawane w sprawach ubezpieczeń społecznych, w których występuje pojęcie prawomocności decyzji administracyjnych. Odrębność instytucji ostateczności decyzji administracyjnej od jej prawomocności, w rozpatrywanej sprawie polega właśnie na tym, iż wobec decyzji z dnia 25 maja 2005r., przysługiwało prawo złożenia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, którego orzeczenie dotyczy mocy obowiązującej kwestionowanej w odwołaniu decyzji. Sąd rozpatruje, bowiem sprawę w jej merytorycznym zakresie, ale wydanym orzeczeniem odnosi się wprost do samej, zaskarżonej odwołaniem, decyzji.

Powyższa analiza wskazuje, w ocenie Sądu w sposób jednoznaczny, na niedopuszczalność wszczęcia przedmiotowego w sprawie postępowania wznowieniowego w wyżej wskazanych okolicznościach, które są też okolicznościami niniejszej sprawy.

Dodatkowo wskazać należy na przepis art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), który dodany został przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), z mocą od dnia 1 stycznia 2003 r.

Stosownie do tego przepisu, prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie (ust. 1).

Decyzje ostateczne Zakładu od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego Sądu mogą być z urzędu przez zakład uchylane, zmieniane lub unieważniane na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (ust.2).

W sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1, wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego (pkt 1), lub (pkt 2) występuje do właściwego sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo nie istnieje lub zobowiązanie jest wyższe niż określone w decyzji (ust. 3). Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie o sygnaturze akt II UZP 15/05 do wznowienia postępowania w trybie art. 83a ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) mają zastosowanie przepisy Działu VI, Tytułu VI, Księgi Pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego.

Zdaniem Sądu przepis art. 83a ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych orzeczenie sądu ustala treść stosunku prawnego lub prawa rebus sic stantibus z chwilą wyrokowania, w związku, z czym nowe zdarzenia, zachodzące już po uprawomocnieniu się orzeczenia, prowadzące do przekształcenia treści praw i obowiązków stron stosunku ubezpieczenia społecznego przez spełnienie lub upadek przesłanek materialnoprawnych prawa do świadczeń, powodują ustalenie praw i obowiązków na nowo bez konieczności wzruszenia ustaleń prawomocnych orzeczeń. Obrazuje to art. 83a ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie, z którym prawa lub zobowiązania ustalone prawomocnym wyrokiem mogą być zweryfikowane przez organ ubezpieczeń społecznych na korzyść zainteresowanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Następuje wówczas ponowne rozpoznanie sprawy przez organ ubezpieczeń społecznych w ramach swoistej instytucji stworzonej i rozwiniętej w systemie prawa ubezpieczeń społecznych, przypisanej wyłącznie organom ubezpieczeń społecznych i praktykowanej w tych sytuacjach, w których przesłanki prawa istniejące w chwili wyrokowania są oceniane przez organ ubezpieczeń społecznych korzystnie dla zainteresowanego w świetle nowych dowodów lub ujawnionych okoliczności. Jest tak tylko wtedy, gdy wyrok staje się bezprzedmiotowy, gdyż organ, jako strona stosunku ubezpieczeń społecznych, uznaje względem zainteresowanego swoje zobowiązanie lub zwalnia go z obowiązku.

Inaczej jest w wypadku potrzeby orzeczenia na niekorzyść zainteresowanego, w świetle, bowiem art. 83a ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, prawo ustalone lub zobowiązanie ograniczone prawomocnie orzeczeniem sądowym nie może być zmienione na niekorzyść zainteresowanego w drodze ponownego rozpoznania sprawy przez organ ubezpieczeń społecznych. Orzeczenie sądu stwarzające domniemanie istnienia prawa lub nieistnienia zobowiązania - jeżeli zmienią się okoliczności stanowiące jego przesłankę (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 1950 r., Wa.C. 339/49, OSN 1951 nr III, poz. 65 oraz postanowienie z dnia 9 czerwca 1971 r., II CZ 59/71, OSNCP 1971 nr 12, poz. 226) - może być wzruszone wyłącznie w ramach postępowania regulowanego przepisami odnoszącymi się do sądu, a więc w ramach wznowienia postępowania, stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2002 r., II UKN 250/01, Monitor Prawniczy 2002 nr 17, s. 774 i z dnia 18 lutego 2003 r., II UK 139/02, OSNP 2004 nr 7, poz. 128).

Sąd stwierdza, że skoro wznowienie postępowania jest jedynym środkiem prawnym uzasadniającym ponowne rozpoznanie sprawy prawomocnie rozstrzygniętej przez sąd, to przebiega ono w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania cywilnego o wznowieniu postępowania W takiej sytuacji przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania powinna być nie decyzja, lecz orzeczenie sądu. Także przesłanki wznowienia postępowania regulują przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

W ocenie Sądu wskazany przepis art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowią lex specialis w zakresie, w jakim wznowienie postępowania regulowane jest przez Kodeks postępowania administracyjnego (art. 147 k.p.a. w związku z art. 180 § 1 k.p.a). Instytucja ponownego rozpoznania uprawnień, którą w odróżnieniu od "wznowienie postępowania" posługuje się ustawodawca tylko w odniesieniu do postępowania przed organem ubezpieczeń społecznych, i to bez względu na to, czy okoliczności powodujące takie rozpoznanie sprawy wystąpiły przed rozstrzygnięciem sprawy, czy po jej rozstrzygnięciu, została wprowadzona zamiast wznowienia postępowania administracyjnego.

O powyższej tezie świadczy analiza druku sejmowego nr 700/02, gdzie projektodawca zmian w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych zwrócił uwagę, że stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacjach, które przewidują podjęcie działań przez organ administracyjny wyższego stopnia (wznowienie postępowania, uchylenie decyzji, uznanie decyzji za nieważną czy zażalenie na postanowienie), nie jest możliwe przy jednoinstancyjnej organizacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym dodane przepisy art. 83a-83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają rozstrzygać te wątpliwości przy uszanowaniu zasady, że każda decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kończąca postępowanie podlega kontroli sądowej, a w sprawach, w których zmiany w decyzjach są zgodne z interesem zainteresowanego, tryb postępowania musi być maksymalnie uproszczony (por. także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2004 r. II UK 250/03, niepublikowany, z dnia 13 maja 2004 r., II UK 359/03, OSNP 2004 nr 24, poz. 425 i z dnia 25 maja 2004 r., III UK 31/04, OSNP 2005 nr 1, poz. 13). Nie było, więc intencją ustawodawcy naruszenie dotychczasowej drogi wzruszania prawomocnych orzeczeń sądowych, w trybie Kodeksu postępowania cywilnego w sprawach, których prawo lub zobowiązanie zostało rozstrzygnięte orzeczeniem właściwego sądu.

Sąd, na tle niniejszej sprawy, prezentuje też stanowisko, zgodnie, z którym - przyjęcie dopuszczalności oceny legalności decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych przez organ administracji po wznowieniu postępowania, mimo jej weryfikacji w drodze postępowania odwoławczego przed sądem powszechnym, skutkowałoby niedopuszczalnym dualizmem oceny bytu prawnego tej decyzji. W konsekwencji mogłoby to doprowadzić do konkurencji w związaniu oceną prawną zawartą w decyzji wydanej w trybie wznowieniowym, z oceną prawną zawartą w orzeczeniu sądu powszechnego wydanym w trybie odwoławczym.

Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.).