Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 220/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 91 ust. 1 i art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2020 r. sprawy ze skargi T.H. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej "A" w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieprzyznania stypendium Rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora "A" w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Odwoławcza Komisja Stypendialna "A" w K. (dalej: organ odwoławczy) decyzją z [...]r. znak: [...] na podstawie art. 86 ust. 1 pkt. 4, ust. 2 i 3, art. 91 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1668, ze zm. dalej: p.s.w.n.), art. 104 i art. 138 § 1okt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096. Dalej: Kpa), Regulaminu przyznawania świadczeń dla Studentów "A" w K. ("A", dalej: Regulamin) stanowiącego Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr [...] Rektora "A" z [...]r. oraz Zarządzenia Nr [...] z [...]r. Rektora "A" w sprawie ustalenia wysokości świadczeń dla studentów w roku akademickim 2019/2020 po rozpoznaniu odwołania T. H. (strona, wnioskodawca, skarżący) od decyzji Komisji Stypendialnej "A" (organ I instancji) z [...]r. [...] w sprawie nieprzyznania stronie prawa do pobierania w roku akademickim 2019/2020 Stypendium Rektora.

Powyższa decyzja została wydana na skutek złożenia przez stronę wniosku z 3 października 2019r. w związku z osiągnięciami sportowymi.

Decyzją z [...]r. organ I instancji nie przyznał wnioskodawcy, studentowi 6 roku jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...] prawa do pobierania w roku akademickim 2019/2020 stypendium rektora. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek został złożony w terminie określonym w § 21 ust. 1 Regulaminu, a wnioskodawca spełnia przesłanki z § 20 ust. 1 i 2 Regulaminu. Zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. oraz § 8 ust. 3 Regulaminu stypendium rektora przysługuje na studiach I stopnia, studiach II stopnia i na jednolitych studiach magisterskich jednak nie dłużej niż przez 6 lat. Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy oraz w oparciu o dane z systemu POL-on stwierdzono, że wnioskodawca studiował łącznie przez 6 lat, a okres w którym uprawniony był do pobierania stypendium upłynął w roku akademickim 2018/2019.

Pismem z 27 listopada 2010r. wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji podkreślając, że próg przyznania stypendium wynosił 13,55 punktów, a on uzyskał 16 punktów. W październiku 2013 roku studiował na kierunku [...] "B" w G., a został wypisany 5 listopada 2019r. Podkreślił, że z 6 letniego okresu przysługiwania świadczeń należało wyłączyć okres przerwy pomiędzy studiami, co w jego wypadku dotyczyło okresu od 5 listopada 2019r. do 1 października 2014r., a w konsekwencji winien uzyskać prawo do stypendium.

Organ odwoławczy decyzją z [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że dla biegu 6 letniego okresu nie ma znaczenia czy student występuje o świadczenia, czy je pobiera. Decydujące znaczenie ma sama możliwość ubiegania się o świadczenie. Ustawodawca w art. 92 ust. 1 p.s.w.n. określając uprawnienia do pobierania świadczenia zastosował termin roczny, a nie miesięczny, podobnie jak w przypadku przyznania świadczenia zastosował rok akademicki, a nie określoną liczbę miesięcy. Z uwagi na powyższe okres 6 lat nie może być interpretowany jako 72 miesiące jak wskazuje wnioskodawca. Wnioskodawca rozpoczął studnia 1 października 2013 roku na kierunku [...] "B" w G., a zrezygnował z 5 listopada 2013r. W roku akademickim 2019/2020 wnioskodawca był studentem 6 roku kierunku lekarskiego w Wydziale [...] w Z., rozpoczynając studia 29 września 2014 roku. Nie mógł zatem otrzymać stypendium, gdyż 6 letni okres przysługującego mu uprawnienia do pobierania świadczeń zakończył się w roku akademickim 2018/2019.

W skardze z 2 marca 2020 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o zobowiązanie organu do wydania decyzji przyznającej prawo do stypendium.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy tj. dokonanie błędnej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. poprzez przyjęcie, że miesięczny okres od 1 października do 5 listopada 2013 roku , podczas którego skarżący posiadał status studenta studiów pierwszego stopnia, stanowił w ocenie organu "roczny okres uprawnienia do pobierania świadczeń", a ponadto okres ten podlega sumowaniu z okresem studiowania przez skarżącego na jednolitych studiach magisterskich, które podjął 29 września 2014 roku, co w konsekwencji skutkowało uznaniem, że nie przysługuje mu prawo do ubiegania się o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2019/2020.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano dotychczas prezentowane stanowisko, podkreślając, że skarżący od 6 listopada 2013 roku do 29 września 2014 roku nie posiadał statusu studenta, a zatem okres ten nie może być uwzględniony przy obliczaniu 6 letniego okresu z art. 93 ust. 1 i 2 p.s.w.n. W ocenie skarżącego student może pobierać stypendium przez okres semestru, co winno mieć zastosowanie w sprawie. Skarżący nie przekroczył łącznego okresu 72 miesięcy (6 letniego okresu studiowania), w którym przysługuje możliwość ubiegania się o stypendium, a co za tym idzie jego wniosek winien być uwzględniony.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. W szczególności podkreślono, że stypendium przyznawane jest na rok akademicki, z wyjątkiem przypadków, gdy rok studiów zgodnie z planem trwa jeden semestr, a sposób liczenia okresu 6 letniego prezentowany przez skarżącego nie znajduje oparcia w regulacjach prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium uznać należało, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zawarte w niej argumenty należało podzielić.

Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z [...] r. orzekającej o odmowie przyznania skarżącemu stypendium Rektora w roku akademickim 2019/2020.

Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także przepisy Regulaminu przyznawania świadczeń dla Studentów "A" w K. stanowiącego Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr [...] Rektora "A" z [...]r. oraz Zarządzenia Nr [...] z [...]r. Rektora "A" w sprawie ustalenia wysokości świadczeń dla studentów w roku akademickim 2019/2020.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do prawidłowości wykładni prawa materialnego określającego możliwość przyznania skarżącemu świadczenia, a ściślej mówiąc art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. oraz § 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 20 pkt 1 i 2 Regulaminu.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. student może ubiegać się o stypendium rektora, przy czym stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. świadczenie to przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Organy stypendialne obu instancji rozpoznając niniejszą sprawę uznały, że w przypadku skarżącego upłynął okres 6 lat. Z takim stanowiskiem w świetle stanu faktycznego sprawy nie sposób się zgodzić.

Podkreślić należy, że wobec braku ustawowej definicji pojęcia "świadczenie przysługuje", jakie zostało użyte w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., a w ślad za nim w powołanych przepisach Regulaminu, należało je odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym dla biegu okresu, o którym mowa w omawianym przepisie, ma znaczenie to czy student występował o świadczenie i czy zostało mu ono przez uczelniany organ stypendialny przyznane, tj. czy pobierał świadczenie. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak art. 87 p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 p.s.w.n warunki stypendium rektora, a art. 359 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowany wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.

Przedstawione powyżej rozumienie przepisów wynika z uzasadnienia projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które odnosi się do pobierania stypendiów czy zapomóg, czyli do stypendiów (zapomóg) przyznanych. Jak wskazał projektodawca, "w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg (...) nie dłużej niż przez 6 lat". Mając na uwadze powyższe wyniki wykładni językowej nie sposób zrównać znaczenia pojęcia "przysługiwania prawa do świadczenia", o którym mowa w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18.06.2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, wszystkie powołane:orzezeniansa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n., a także w powołanych przepisach Regulaminu, należało odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni, nie jak przyjęły w niniejszej sprawie organy stypendialne, okres ten każdorazowo liczyć od momentu rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Podkreślić ponownie należało, że skoro z samym statusem studenta ustawa i Regulamin, nie wiąże przysługiwania, otrzymywania świadczeń pomocowych, to bezpodstawne było uznanie, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec 6-letni termin. Stosownie do art. 92 ust. 1 p.s.w.n. stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Skoro pomoc materialna dla studentów przyznawana jest na semestr lub na rok akademicki, to należy przyjąć, że pomoc ta dotyczy takich właśnie okresów, a zatem skoro rok akademicki składa się z dwóch semestrów, to w przypadku, gdy student nie korzysta z pomocy stypendialnej w całym roku akademickim - w dwóch semestrach, lecz tylko w jednym z semestrów, to tym samym nie można zaliczyć semestru, w którym student nie otrzymuje pomocy, nie pobiera świadczenia do 6-letniego okresu uprawniającego go do otrzymywania świadczeń, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. W powyższym zakresie wywody skargi dotyczące miesięcznego rozliczania okresów pobierania świadczeń nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż powołane przepisy odwołują się do konstrukcji roku akademickiego lub semestru studiów na jaki prawo do świadczenia jest przyznawane. Powyższe nie zmienia jednak przedstawionej wyżej oceny wykładni dokonanej przez organy stypendialne jako nieprawidłowej. Podkreślić trzeba, że organy stypendialne wobec zastosowania błędnej wykładni powołanych przepisów rangi ustawowej jak regulaminu nie badały czy skarżący ubiegał się o pomoc materialną w 2013 roku, a w konsekwencji nie ustaliły terminu rozpoczęcia biegu 6 letniego okresu.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie mogła się ostać, a jej rozstrzygnięcie należało uznać za wadliwe i wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy (np. wyroki WSA w Gdańsku z 26.08.2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20, WSA w Łodzi z 12.08.2020 r., sygn. akt III SA/Łd 105/20, WSA w Gliwicach z 15.09.2020r. sygn. akt III SA/Gl 248/20).

W tym miejscu należało jeszcze zwrócić uwagę na art. 86 ust. 3 p.s.w.n., który stanowi, że na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji.

W myśl art. 95 p.s.w.n. regulamin świadczeń dla studentów określa w punkcie 4 tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej (ust. 1). Szczegółowe uregulowania w tym zakresie zawiera Rozdział V Regulaminu, i tak stosownie do § 26 Regulaminu Rektor na wniosek właściwego organu wydziałowego samorządu studenckiego powołuje Uczelnianą Komisję Stypendialną, która działa jako organ pierwszej instancji oraz Odwoławczą Komisję Stypendialną, organ pierwszej instancji. Skład obu Komisji, ich strukturę ustala osobnym zarządzeniem Rektor ( §27 ). W aktach sprawy brak było dokumentów potwierdzających powołanie na członków Uczelnianej oraz Odwoławczej Komisji Stypendialnej "A" w K. osób biorących udział w wydaniu zaskarżonych decyzji, z jednoczesnym określeniem ich statusu - pracownik uczelni czy student, co winno znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zaś ich brak może skutkować orzeczeniem o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa ( wyrok WSA w Krakowie z 13.07.2020 r., sygn. akt III SA/Kr 461/20). Kwestie te zostały uzupełnione w toku postępowania przed Sądem, a to poprzez nadesłanie Zarządzenia Nr [...] z [...]r. Rektora "A" w sprawie powołania Odwoławczej Komisji Stypendialnej (zmiana Zarządzenie Nr [...] z [...]r.) wydanego na podstawie § 29 ust. 3 Statutu "A" oraz § 26 ust. 1 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów "A" wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Senatu "A" z [...]r. oraz Zarządzenia Nr [...] z [...]r. Rektora "A" w sprawie zasad i trybu działania Uczelnianej Komisji Stypendialnej I Odwoławczej Komisji Stypendialnej wraz z załącznikami.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. O kosztach postepowania orzeczono w myśl art. art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego poniesione przez nią koszty postępowania, na które składa się wpis od skargi uiszczonego w wysokości 200 zł zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). oraz koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w wysokości 480 zł zgodnie z § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 t.j.).