Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1079/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. T. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w P. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2012 r. J. T. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o przyznanie pomocy finansowej w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup niezbędnych leków wg załączonych recept oraz na pokrycie kosztów dojazdów na zabiegi rehabilitacyjne w G.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. Wójt Gminy w P. odmówił J. T. przyznania pomocy społecznej w formie finansowej w wysokości [...] zł na zakup leków oraz na pokrycie kosztów dojazdów na zabiegi rehabilitacyjne do G.

Od powyższej decyzji J. T. wniósł odwołanie, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją [...] września 2012 r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr organ I instancji ponownie odmówił J. T. przyznania pomocy społecznej we wnioskowanym zakresie.

W konsekwencji odwołania J. T. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że stan faktyczny sprawy nie został dokładnie wyjaśniony, a ponadto przy ustalaniu tego stanu organ I instancji powinien wziąć pod uwagę dochody i wydatki strony z miesiąca maja 2012 r.

Kolejny raz rozpoznając sprawę, Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] odmówił J. T. przyznania zasiłku celowego w wysokości [...] zł na wnioskowany cel. W uzasadnieniu Wójt wskazał, że J. T. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada [...]. Dalej organ stwierdził, że J. T. miał orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na okres od [...] marca 2010 r. do 31 maja 2012 r. i z tego tytułu był uprawniony do zasiłku stałego z pomocy społecznej w wysokości [...] zł netto miesięcznie. W dniu [...] czerwca 2012 r. na Komisji Lekarskiej Powiatowego Zespołu ds. Orzecznictwa o Niepełnosprawności w Ż. J. T. uzyskał orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności (orzeczenie z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]), z którym się nie zgodził, i w dniu 6 lipca 2012 r. złożył odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. Następnie, organ wskazał, że z oświadczenia złożonego przez J. T., w dniu [...] czerwca 2012 r., wynika, iż w miesiącu maju 2012 r. pożyczył on kwotę 500 zł od znajomego M. G., zaś w dniu 4 lipca 2012 r. złożył oświadczenie, że w miesiącu maju 2012 r. utrzymywał się tylko z zasiłku stałego w wys. 444 zł, oraz pożyczonych środków w kwocie 500 zł. Organ I instancji podkreślił, że zasiłek stały stanowi dochód utracony. Ponadto w dniu 8 stycznia 2013 r. J. T. złożył kolejne oświadczenie, w którym oświadczył, że w miesiącu lutym 2012 r. z tytułu śmierci ojca zaoszczędził kwotę 3.100 zł, co po podzieleniu przez 12 m-cy daje kwotę 258 zł. W konsekwencji, zdaniem organu I instancji, łączny dochód J. T. za miesiąc maj 2012 r. wyniósł [...]. Wójt zwrócił również uwagę na fakt, iż rozpatrując wcześniej wniosek J. T. nie miał wiedzy o zaoszczędzonych pieniądzach, ponieważ ww. wyjaśnienie zostało wysłane przez skarżącego jako uzupełnienie odwołania bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Następnie, organ I instancji wskazał, że J. T., posiadając dochód [...] zł:

– płaci [...]

Oznacza to, że łączne miesięczne wydatki za miesiąc maj 2012 r. wyniosły [...] zł. W konsekwencji, organ ustalił, że posiadany dochód J. T. za miesiąc maj 2012 r. wyniósł [...] zł i był niższy od ponoszonych kosztów utrzymania i zobowiązań alimentacyjnych, które wyniosły [....] zł. Zdaniem organu, w przypadku więc gdu u wnioskodawcy występuje dysproporcja pomiędzy dochodem przez niego wykazywanym a faktyczną sytuacją majątkową - uzasadnia to odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn zm): "W przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia."

Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. T. kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. T. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w P. z dnia [...] stycznia 2013 r.

Kolegium, po dokonaniu analizy materiału dowodowego sprawy, zgodziło się z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji, z których wynika, iż posiadany przez J. T. dochód za miesiąc maj 2012 r. - w wysokości [...] zł jest niższy od ponoszonych kosztów utrzymania i zobowiązań alimentacyjnych, co świadczy o tym, że w jego przypadku występuje dysproporcja pomiędzy dochodem przez niego wykazywanym, a faktyczną sytuacją majątkową. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji dokonał właściwych ustaleń pod względem merytorycznym i prawidłowo wykazał istnienie przesłanek uzasadniających odmowę przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] J. T., pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do zasiłku celowego.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż decyzja Kolegium jest błędna, gdyż organ nieprawidłowo wyliczył jego dochód za miesiąc maj 2012 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] stycznia 2013 r. odmawiająca przyznania J. T. zasiłku celowego w wysokości [,...] zł na zakup leków oraz na pokrycie kosztów dojazdów na zabiegi rehabilitacyjne do G.

Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowią m.in. przepisy art. 8 ust 3 oraz art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) - dalej u.p.s.

Zgonie z art. 8 ust. 3 ww. ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast zgodnie z art. 12 u.p.s. w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia.

Stwierdzić należy, że prawo do większości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Nie dotyczy to jedynie zasiłku celowego - przyznanego w związku z poniesieniem strat w wyniku zdarzenia losowego, specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku okresowego, celowego i pomocy rzeczowej przyznanych w szczególnych okolicznościach określonych w art. 41 u.p.s.

W związku z tym obowiązkiem organu jest prawidłowe wyliczenie dochodu osoby ubiegającej się o zasiłek celowy.

Sposób ustalania dochodu został szczegółowo określony w ustawie o pomocy społecznej. W ww. art. 8 ust. 3 u.p.s. zostały określone ogólne zasady obliczania dochodu. Ustala się go przez pomniejszenie przychodu o zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz płacone alimenty. Podkreślić należy, że ustawodawca wymaga przedstawienia dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a nawet dopuszcza możliwość wykazania dochodu z miesiąca złożenia wniosku. Do dochodu nie wlicza się świadczeń w naturze, a więc np. pomocy rzeczowej ani jednorazowego świadczenia socjalnego (np. zasiłku celowego). Do dochodu nie wlicza się również świadczenia z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych przez osobę bezrobotną oraz zapomogi pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Enumerację negatywną określoną w art. 8 ust. 4 u.p.s. należy uznać za zamkniętą. Tym samym wszelkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednich pomniejszeniach, należy uznać za dochód. W myśl bowiem art. 8 ust. 3 u.p.s. dochodem jest każdy przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania.

Nieco inaczej przedstawia się podział dochodu jednorazowego, którego wartość pięciokrotnie przekracza kryteria dochodowe określone w ust. 11 art. 8 u.p.s.. Wówczas podziału nie dokonuje się za okres, w którym uzyskano dochód, ale dzieli się przez 12 miesięcy poczynając od miesiąca, w którym dochód został przyznany – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie w przypadku kwoty 3.100 zł, którą skarżący otrzymał jako odszkodowanie oraz zasiłek pogrzebowy po śmierci ojca.

W przedmiotowej sprawie wniosek J. T. został złożony w dniu [...] czerwca 2012 r. Organy rozpoznając przedmiotowy wniosek powinny, przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy, jasno więc określić za jaki miesiąc wyliczają dochód, tj. albo za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku, albo (w przypadku utraty dochodu) za miesiąc złożenia wniosku. I tak organy stwierdziły, iż rozpoznając przedmiotowy wniosek należy przyjąć dochód za miesiąc maj (miesiąc poprzedzający złożenie wniosku), który w ich ocenie wyniósł kwotę [...]. Tymczasem w miesiącu maju J. T. otrzymał jeszcze zasiłek stały w kwocie 444 zł, której to kwoty organ nie uwzględnił przy wyliczaniu powyższego dochodu. Wyliczenie zaś, za miesiąc maj, prawidłowo dochodu oraz uwzględnienie wydatków poniesionych w miesiącu maju przez J. T. nie uprawniałoby organ do do zastosowania art. 12 u.p.s. Jeżeli zaś intencją organu (z uwagi na fakt, że w miesiącu czerwcu zasiłek stały w kwocie 444 zł stanowił utracony dochód) było wyliczenie dochodu za miesiąc czerwiec, czyli, w którym złożono wniosek - co sugeruje kwota ustalonego przez organ dochodu ([...] zł) - aby zastosować przepis art. 12 u.p.s. obowiązkiem organu było wyliczenie wydatków także za miesiąc czerwiec.

Jak bowiem wynika z orzecznictwa sądowego przepis art. 12 u.p.s. dotyczy takich stanów faktycznych, w których łącznie spełnione muszą być dwa warunki. Po pierwsze - udokumentowane, niskie dochody osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej pozostają w sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym, a po drugie stan majątkowy takiej osoby wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 43/10).

Tymczasem, z ocenianych decyzji zarówno organu I jak i II instancji nie wynika jakie skarżący miał wydatki oraz dochód w miesiącu czerwcu 2012 r. (gdyż organy twierdziły, że miarodajny jest dochód za miesiąc maj (który i tak został nieprawidłowo wyliczony) oraz wydatki w miesiącu maju. Sytuacja taka wskazuje na przedwczesne zastosowanie art. 12 u.p.s. w podstawie decyzji organu I instancji, a stan taki zaakceptowało Kolegium

W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak prawidłowego wyliczenia dochodu w przedmiotowej sprawie (jeżeli przyjęto dochód za miesiąc maj, to został on nieprawidłowo wyliczony) miał wpływ na ocenę czy są podstawy do zastosowania art. 12 u.p.s. Ponadto przy przyjęciu, iż należy ewentualnie zastosować dochód za miesiąc czerwiec, konsekwentnie należało także za ten miesiąc przeanalizować wydatki J. T.

Wydanie decyzji bez ustalenia powyższych kwestii przez organy obu instancji stanowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 3 i art. 12 u.p.s.

Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy P. weźmie zatem pod uwagę powyższe rozważania Sądu i ustali, w oparciu o art. 8 ust 3 u.p.s., prawidłowy dochód skarżącego z jednoznacznym wskazaniem za jaki miesiąc to ustalenie następuje oraz z czego to wynika, a następnie w zależności od tego wyliczenia podejmie decyzję o ewentualnym zastosowaniu art. 12 u.p.s., przyjmując wydatki za ten sam miesiąc, za który został wyliczany dochód.

Swoje zaś ustalenia i rozstrzygnięcie organ wyczerpująco umotywuje w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, sporządzonego zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

6