Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 42/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 19 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 19 września 2011 r. nr [...].


UZASADNIENIE

S. D. wystąpiła do Wójta Gminy z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem G. D.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 22 czerwca 2011 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym w trybie odwoławczym decyzja ta została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyeliminowana z obrotu prawnego drogą kasacji, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku strony, organ pierwszej instancji, decyzją z 19 września 2011 r., powołując się na art. 2 pkt 2, art. 17, art. 17a, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1 i 2, art. 23 ust. 4a, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 25a ust. 1, 2, 3, art. 26 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, odmówił przyznania S. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawczyni jest jedyną osobą, która sprawuje faktyczną, stałą i długotrwałą opiekę nad mężem. Stwierdzono również, że z dokonanych w toku postępowania ustaleń wynika, że posiadane przez wnioskodawczynię i jej męża gospodarstwo rolne nie stanowi dla niej przeszkody w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym mężem, jednakże świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje, gdyż S. D. wraz G. D. stanowią związek małżeński. Organ wskazał przy tym na treść art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego przez S. D. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 19 października 2011r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z treści uzasadnienia wynika, że organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji, że podstawą odmowy przyznania świadczenia jest fakt pozostawania strony w związku małżeńskim. Organ wskazał przy tym na treść art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym obowiązującym od dnia 14 października 2011 r. brzmieniu.

Organ wskazał jednak na inną istotną dla sprawy okoliczność, że strona jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu w KRUS jako rolnik. Zdaniem Kolegium pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej określone w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie obejmuje swym zakresem osób prowadzących gospodarstwo rolne. Wobec tego skarżący nie spełnia zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, skutkiem czego brak jest możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia.

Organ powołał się przy tym na stanowisko przedstawione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 93/11, które znajduje aprobatę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyrok z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wskazała na stan zdrowia męża, nad którym sprawuje opiekę. Jest ona na tyle intensywna, że skarżąca nie zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, robią to natomiast jej trzej synowie. Zdaniem skarżącej jest to równoznaczne z rezygnacją z jakiejkolwiek pracy w celu sprawowania opieki nad mężem.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi.

Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika bezsporny stan faktyczny tej sprawy.

Organy ustaliły, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim i wraz mężem jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 7, 83 ha oraz hoduje trzodę chlewną ( 10 sztuk). Z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 lipca 1991r. do chwili obecnej. Mąż skarżącej został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na czas określony do dnia 30 czerwca 2014 r. Z uwagi na bardzo zły stan zdrowia męża ( choroba nowotworowa ) skarżąca sprawuje nad nim ciągłą opiekę i pomaga we wszystkich czynnościach życiowych. Posiadanie gospodarstwa rolnego nie stanowi przeszkody w sprawowaniu opieki nad mężem, bowiem prowadzeniem gospodarstwa zajmuje się jej dorosły syn.

Materialnoprawną podstawą działania organów w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – dalej zwanej ustawą), normujące uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Obowiązek alimentacyjny, o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy uregulowany jest art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej Kro). W myśl tego przepisu obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Obowiązek alimentacyjny między małżonkami wywodzi się zaś z treści art. 23 i 27 Kro w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz do wzajemnej pomocy, przez co należy rozumieć również pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność.

Istnienie obowiązku alimentacyjnego między małżonkami potwierdza też treść art. 130 Kro, według reguły a maiori ad minus. Przepis ten stanowi, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. (tak zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2011 r. II SA/Ol 456/11 opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozstrzygając przedmiotowy wniosek organ pierwszej instancji odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zastosował art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Przepis ten stanowił, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Stanowisko to zostało poddane słusznej krytyce w wyniku kontroli instancyjnej. Tym niemniej organ pierwszej instancji wbrew zaleceniom i wskazaniom organu wyższego stopnia w decyzji kasacyjnej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, po raz kolejny odmówił świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie z powodu pozostawania skarżącej w związku małżeńskim i sprawowania opieki nad mężem. Odnosząc się do treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji należy wskazać, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy prowadzi do wniosku, że przewidziane w tym przepisie wyłączenie uprawnienia do świadczenie pielęgnacyjnego, nie znajduje zastosowania w przypadku złożenia wniosku o przyznanie takiego świadczenia przez współmałżonka na drugiego z małżonków, jak również w przypadku złożenia wniosku przez osobę należącą do kręgu osób wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą, której małżonek ma stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności (zob. m.in.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 115/10, z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/09 i z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 723/09; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 60/09 i z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 291/11 - opublikowane jak wyżej).

Ponieważ w kontrolowanej sprawie wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożony został przez współmałżonka, podlegał zatem rozpatrzeniu według reguł określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uznaniu za niedopuszczalne wyłączenie, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy. Zajmując stanowisko przeciwne organ pierwszej instancji dokonał zatem błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy, a tym samym naruszył przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Organ drugiej instancji rozpoznając sprawę ponownie, w pierwszej kolejności wskazał na treść 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy w nowym, obowiązującym od dnia 14 października 2011 r. brzmieniu, z którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Należy jednak zauważyć, że z uwagi na treść art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz.U. Nr 205, poz. 1212) w związku z art. 24 ust. 2a ustawy oświadczeniach rodzinnych, przepis w nowym brzmieniu nie miał w sprawie zastosowania. Art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. stanowi, że sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Z kolei w myśl art. 24 ust. 2a ustawy jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane w dniu 1 czerwca 2011 r. zaś wniosek o przyznanie świadczenia zostało złożone w dniu 15 czerwca 2011 r., a więc w terminie, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że skoro skarżąca podlega ubezpieczeniu rolników, nie może być traktowana jako osoba, która zrezygnowała z jakiejkolwiek pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, ani też nie jest gotowa do podjęcia tak rozumianej pracy zarobkowej. W takim przypadku - zdaniem organu, nie można mówić o rezygnacji z zatrudnienia z powodu opieki nad osobą niepełnosprawną. Przede wszystkim osoba taka nie spełnia bowiem podstawowych kryteriów osoby bezrobotnej.

Wyrażając powyższy pogląd Kolegium powołało się na stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 93/11 oraz w - oddalającym skargę kasacyjną od tegoż wyroku, orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/10 ( oba wyroki opublikowane jak wyżej). W wyrokach tych przyjęto, że osoba objęta ubezpieczeniem społecznym jako rolnik nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ musi przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Podkreślono, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie uprawnionej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Przepisy dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu, ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został również pogląd przeciwny i ten pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela albowiem stanowisko przedstawione w ww. wyrokach nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie sposób pogodzić go z brzmieniem przepisów prawa znajdujących zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Z brzmienia powołanego wcześniej art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że przesłankami pozytywnymi przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie określonych przesłanek podmiotowych przez wnioskodawcę i przez osobę wymagającą opieki oraz okoliczność niepodejmowania lub rezygnacji przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą jej wymagającą.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazując, że to sprawowana opieka powoduje, iż skarżąca nie podejmuje żadnej pracy, w tym i tej związanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.

Rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy wymaga zatem odpowiedzi na pytanie, czy sam fakt pracy w gospodarstwie rolnym stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym celu należy zwrócić uwagę w pierwszej kolejności na definicję ustawową pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy, gdyż rezygnacja z tak określonej aktywności zawodowej jest wymogiem przyznania świadczenia, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, iż pod tym pojęciem należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o prace nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z treści tego przepisu wynika wyraźnie, że ustawodawca w definicji legalnej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" nie wymienił prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie, za wyjątkiem jej wykonywania w przypadkach ściśle określonych w art. 3 ust. 22 ustawy, nie mających zastosowania w stanie faktycznym sprawy.

Dodatkowo podkreślić należy, że wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zawarto w art. 17 ust. 5 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

1. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

2. osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3. osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4. osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;

5. na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Zdaniem Sądu, ocena spełniania przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisów zawartych w art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 22 ustawy wynika, iż rolnik prowadzący gospodarstwo rolne - starający się o świadczenie pielęgnacyjne na zasadzie art. 17 ust. 1 ustawy, nie musi, dla wyczerpania przesłanek z tego przepisu, ani całkowicie rezygnować z pracy w gospodarstwie rolnym, ani wykazywać, że nie jest w stanie pracy w tym gospodarstwie podjąć. Również z treści art. 17 ust. 5 ustawy, zawierającego zamknięty katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w którym nie wymieniono osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako rolnicy, wynika, iż co do zasady rolnicy mogą świadczenie pielęgnacyjne uzyskać. Z literalnego brzmienia ww. przepisów wynika bowiem, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne może być traktowana jako osoba rezygnująca z zatrudnienia lub innej racy zarobkowej - zdefiniowanych w ustawie, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Wskazać w tym miejscu należy na częstą praktykę podejmowania przez właścicieli małych, niskodochodowych gospodarstw rolnych zatrudnienia poza sektorem rolniczym. W zależności bowiem od wielkości, czy struktury gospodarstwa rolnego, nie musi ono absorbować rolnika w takim zakresie, że nie jest on w stanie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca w przeszłości pracowała, co potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych kopie świadectw pracy.

Obowiązek sprawowania pieczy nad osobą niepełnosprawną, co do której ciąży na rolniku obowiązek alimentacyjny, stoi na przeszkodzie, aby taka osoba podjęła tak rozumiane zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Wykonywanie opieki na osobą niepełnosprawną, ze wskazaniami opisanymi w art. 17 ust. 1, wymagającą wielu czynności pielęgnacyjnych o różnych porach dnia i nocy, nie jest bowiem możliwe w sytuacji, gdy opiekun pozostaje w zatrudnieniu, o jakim mowa w art. 3 pkt 22 ustawy. Taka sytuacja nie musi natomiast co do zasady zachodzić w przypadku opiekuna, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego i jednocześnie nie jest zatrudniony poza rolnictwem, jeżeli okoliczność ta nie powoduje jego osobistego zaangażowania w pracę w gospodarstwie w takim wymiarze, który uniemożliwia mu sprawowanie bieżącej i stałej opieki na osobą niepełnosprawną (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 28 września 2011 roku, sygn. akt II SA/Ke 554/11, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przyjąć zatem należało, że okoliczność, iż starający się o świadczenie pielęgnacyjne jest właścicielką gospodarstwa rolnego, podlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i prowadzi gospodarstwo, nie pozbawia jej samo przez się uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli tylko spełnione będą pozostałe przesłanki określone przepisem art. 17 ustawy. Pogląd taki wyrażony został także w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych: m.in. w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2010 roku, sygn. akt III SA/Kr 96/10; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 602/04 i z dnia 15 października 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 577/04; w nieprawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 554/11; z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 229/11; z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 439/11; z dnia 8 września 2011 r., oraz w nieprawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 911/11 i z dnia 18 stycznia 2012r., sygn. akt II SA/Gd 897/11 (wszystkie wyroku dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)

Powyższy pogląd zaakceptował również, w innym składzie, niż w wyroku powołanym przez Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 30 maja 2011 roku, sygn. akt II SA/Bd 257/11 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Jedynie na marginesie powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził również, iż z akt sprawy wynika, że skarżąca wraz z mężem posiada gospodarstwo rolne o ogólnej powierzchni 7,83 ha, brak jest przy tym informacji o ilości hektarów przeliczeniowych. Z zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 roku, nr 69, poz. 415 ze zm.) definicji osoby bezrobotnej wynika, iż za osobę bezrobotną nie uznaje się m. in. właściciela nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe (ustawę tę przywoływało Kolegium w zaskarżonej decyzji, za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy). Powstaje zatem pytanie, czy skarżąca, z uwagi na wielkość posiadanych użytków rolnych, w świetle tego przepisu, mogłaby zastać zaliczona do osób bezrobotnych, co – zdaniem Sądu, stanowiłoby dodatkowy argument na poparcie prezentowanego przez tutejszy Sąd stanowiska.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1 i 5 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy, co stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wykładnia powyższych przepisów doprowadziła bowiem do nieuprawnionego rozszerzenia wyczerpująco uregulowanych w ustawie przesłanek negatywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego o przesłankę polegającą na podleganiu przez wnioskodawcę ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Organ odwoławczy, poprzestając na ustaleniu, że skarżąca jest objęta ubezpieczeniem społecznym jako rolnik i stwierdzeniu, że okoliczność ta wyklucza możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie przeprowadził również w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w sprawie. Ustaleniom faktycznym organu odwoławczego powinny bowiem były podlegać okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest: okoliczność sprawowania przez skarżącej rzeczywistej opieki nad osobą wymagającą stałej pielęgnacji, okoliczność niepodejmowania z tego powodu zatrudnienia lub pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, okoliczność obowiązku alimentacyjnego wobec osoby wymagającej opieki. W następstwie niewłaściwej interpretacji ww. przepisów prawa materialnego organ odwoławczy, z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., nie podjął czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy zarówno w zakresie rzeczywistego sprawowania przez skarżącej opieki nad mężem, jak i w odniesieniu do okoliczności, czy gdyby nie choroba męża byłaby ona w stanie, mimo posiadania gospodarstwa rolnego, podjąć zatrudnienie w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę, orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Wójta.

Wobec uchylenia rozstrzygnięć odmawiających przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przepis art. 152 ustawy nie miał zastosowania.

Orzekając w sprawie ponownie organy winny uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.