Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 19/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 12 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant specjalista Marta Wawrzecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją wydaną z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: "ZUS", "organ", utrzymana została w mocy decyzja wydana w pierwszej instancji z dnia 27 sierpnia 2020 r., w której ZUS odmówił L. G. dalej: "strona", "skarżąca", prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenia chorobowe oraz ubezpieczenia zdrowotne za maj 2020 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że strona w dniu 7 kwietnia 2020 r. wystąpiła z wnioskiem RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r., oświadczając, że w pierwszym miesiącu, za który składany jest wniosek o zwolnienie osiągnęła przychód w wysokości 1.502,41 zł (oryginał wniosku dołączony został do akt administracyjnych sprawy I SA/Lu 17/22). Wskazaną wyżej decyzją wydaną w pierwszej instancji ZUS odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek odwołując się do treści art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dalej: "ustawa o COVID". Organ argumentował, że z treści tego przepisu wynika, jako warunek przyznania zwolnienia, o które ubiegała się strona, przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba, że płatnik składek jest zwolniony z obowiązku ich składania. Natomiast strona, jak podał organ, złożyła dokumenty rozliczeniowe za maj 2020 r. 26 sierpnia 2020 r.

Odwołując się od decyzji wydanej w pierwszej instancji strona podniosła, że była przekonana, że jej deklaracje rozliczeniowe "klonują się" i w związku z tym nie ma ona obowiązku składania deklaracji miesięcznych.

Utrzymując w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji organ powołał przepisy art. 31zo ust. 1, art. 31zp ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1 ustawy o COVID. Wynika z nich, że płatnik składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: przed 1 lutego i na 29 lutego 2020 r., w okresie od 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2020 r. i na 31 marca 2020 r. lub w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. i na 30 kwietnia 2020 r. oraz zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, może być na jego wniosek zwolniony z obowiązku opłacania tych składek. Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r płatnik składek powinien przekazać do ZUS nie później niż do 30 czerwca 2020 r. Płatnik składek jest też obowiązany przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach u.s.u.s., chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Następnie organ zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. płatnik przesyła deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składkę za dany miesiąc, w przypadku osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca. Z kolei z art. 10 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1423) wynika, że w przypadku złożenia do 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID, w brzmieniu dotychczasowym, zwalnia się z obowiązku opłacenia należnych składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r., w wysokości określonej w art. 31zo, także wówczas, gdy składki te zostały opłacone lub na poczet tych składek ZUS zaliczył z urzędu nienależnie opłacone składki. Opłacone składki lub zaliczone z urzędu nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi na zasadach określonych w art. 24 u.s.u.s. (ust. 1). Zwolnieniu z obowiązku opłacenia podlegają należne składki wykazane w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r., znane na dzień ponownego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek (ust. 2).

W końcu organ podał, że z danych znajdujących się na indywidualnym koncie strony, jako płatnika składek wynika, że dokumenty rozliczeniowe z tytułu prowadzonej działalności za maj 2020 r. przekazała ona do ZUS 26 sierpnia 2020 r. Ostatecznym terminem aby skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek za maj tego roku było przekazanie przez płatnika dokumentów rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r. Z tego względu, zdaniem organu, należało odmówić stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r.

W skardze na tę decyzję strona zaznaczyła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży imprez turystycznych od kilkunastu lat i zawsze czynności dotyczące spraw księgowych zlecała biuru rachunkowemu. Nie była świadoma, że biuro nie dopełniło do końca formalności. Gdy tylko otrzymała informację od ZUS, że należy złożyć deklaracje, to natychmiast zostało to wykonane. Skarżąca wyjaśniła również, że 19 października 2020 r. dokonała wpłaty składek należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. obawiając się wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w decyzji, tj. niedochowania przez skarżącą terminu do złożenia dokumentów rozliczeniowych.

Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Kontroli Sądu została poddana decyzja wydana w imieniu Prezesa ZUS, którą utrzymano w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji odmawiającą skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenia chorobowe oraz ubezpieczenia zdrowotne za maj 2020 r. Zaznaczyć należy, że wprawdzie pismo skarżącej datowane na 19 października 2020 r., jak wynika z jego treści, skierowane było do Prezesa ZUS. Jednakże pismem datowanym na 21 października 2020 r. skarżąca wyjaśniła, że pismo z dnia 19 października zostało błędne zatytułowane, a jej intencją było złożenie skargi na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Z akt postępowania wynika, że wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2020 r. skarżąca zwróciła się o udzielenie jej pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku opłacenia opisanych na wstępie składek. Deklarację rozliczeniową za maj 2020 r. skarżąca złożyła dopiero 26 sierpnia 2020 r., gdy otrzymała od ZUS informację, że nie dopełniła obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych. Skarżąca wyjaśniła, że brak przekazania deklaracji spowodowany był jej przekonaniem o braku obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów za kolejne miesiące, gdyż chciała skorzystać z ulgi "mały ZUS" i nie była świadoma, że biuro rachunkowe nie dopełniło formalności dotyczących tej ulgi. Obawiając się zaś wszczęcia egzekucji, skarżąca opłaciła składki za okresy, co do których wnioskowała o zwolnienie z obowiązku ich opłacania.

Zdaniem organu ze względu na brak złożenia dokumentów rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. należało odmówić stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy brak złożenia przez skarżącą deklaracji rozliczeniowych w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. uzasadniał odmowę przyznania jej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu wskazanych wyżej składek.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 31zq ustawy o COVID. Zgodnie z ustępem 7. tego artykułu, odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Jak zaś stanowi ustęp 3., warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Stosownie zaś do art. 31zo wskazanej wyżej ustawy, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, nie jest przeszkodą do przyznania zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek ich opłacenie przez płatnika.

Zasady zwalniania z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych reguluje art. 47 u.s.u.s. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Dalsze części przepisu wskazują m.in. na okoliczności, w których przysługuje zwolnienie z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych. Zgodnie z art. 47 ust. 2a, osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenie społeczne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców – obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;

2) na ubezpieczenie zdrowotne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.

Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 2e u.s.u.s. osoby wymienione w art. 7 opłacające składki wyłącznie za siebie, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne – kwotę w wysokości określonej w art. 18 ust. 7.

Ma jednak rację organ przyjmując, że płatnik, który prowadził działalność gospodarczą i korzystał ulgi określanej jako "mały ZUS", po zmianie przepisów u.s.u.s. z dnia 1 lutego 2020 r., aby nadal korzystał z tego rodzaju ulgi powinien ponownie obliczyć podstawę obliczania składek. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe są bowiem zgodnie z art. 18c, zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c (art. 47 ust. 2g u.s.u.s.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej u.s.u.s. ubezpieczony, który na 2020 r. ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej, tj. u.s.u.s., w brzmieniu dotychczasowym po wejściu w życie ustawy zmieniającej, ustala podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, bez złożenia zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 36 ust. 14 u.s.u.s. Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje:

1) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za styczeń 2020 r., oraz

2) informację, o której mowa w art. 18c ust. 9 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, odpowiednio w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej, składanych za luty 2020 r.

- w terminach określonych w art. 47 ust. 1 pkt 1 lub 3 u.s.u.s.

Skarżąca nie zaprzeczyła, że za kwiecień 2020 r. nie złożyła deklaracji rozliczeniowych we wskazanych w ustawie terminach. Złożyła ją dopiero 26 sierpnia 2020 r. Przedwczesnym jednak w ocenie Sądu jest stwierdzenie, że z tego względu nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z opłacania składek za kwiecień 2020 r. Zaznaczyć natomiast trzeba, że skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek w dniu 7 kwietnia 2020 r., a zatem daleko przed terminem złożenia dokumentów, który upływał 30 czerwca 2020 r. Wniosek ten zaś wszczynał postępowanie administracyjne.

Jeśli zaś chodzi o przepisy proceduralne, to do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 123 u.s.u.s. oraz art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.). dalej: "K.p.a.", miały zastosowanie przepisy K.p.a., w tym zasady ogólne, z których wynikają zobowiązania dla organów administracji publicznej do stania na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), wypełniania wobec stron obowiązków informacyjnych (art. 9 K.p.a.), zapewnienia stronom udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.) oraz działania w sposób wnikliwy i szybki (art. 12 § 1 K.p.a.).

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 9 K.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to przez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 K.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści przez nią żądanej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01). Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie należy zaś traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w następstwie złożenia wniosku z dnia 7 kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 K.p.a., organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 K.p.a., organ powinien był, w rozsądnym terminie, udzielić skarżącej należytego i wyczerpujących wyjaśnień m.in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać jakich dokumentów brakuje, aby wniosek strony mógł zostać rozpatrzony pozytywnie (por. wyrok WSA w Olsztynie z 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 805/20, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 410/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 940/20).

W aktach rozpoznawanej sprawy brak jest dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że organ podjął jakiekolwiek starania by w porę poinformować skarżącą, że bez złożenia brakujących deklaracji rozliczeniowych jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Dokument rozliczeniowy za kwiecień 2020 r. wpłynął do organu 26 sierpnia 2020 r. Tymczasem organ traktuje go jako niebyły, nie odnosi się do jego merytorycznej treści, mimo, tłumaczenia strony, że uważała, iż dokument ten wygeneruje się z systemu samoistnie i że dlatego dokumentu tego w odpowiednim terminie nie składała.

Ani z akt, ani uzasadnienia decyzji nie wynika w żaden sposób, dlaczego pomimo uzupełnienia przez stronę brakującej dokumentacji, ZUS przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji (27 sierpnia 2020 r.) kompletnie tę okoliczność zignorował, choć nie kwestionuje faktu złożenia dokumentacji rozliczeniowej. Takie działanie zasadniczo godzi w interes prawny i faktyczny skarżącej, naruszając jednocześnie zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) przez pominięcie istotnego dla sprawy materiału dowodowego oraz podważając zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jednostek do organów władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.).

Nie bez znaczenia w sprawie jest okoliczność, że skarżąca występowała bez profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji, w przekonaniu Sądu, brak udzielenia stronie przed dniem 30 czerwca 2020 r. wyjaśnienia, że warunkiem pozytywnego załatwienia jej wniosku jest złożenie brakującej deklaracji rozliczeniowej stanowi o naruszeniu przez organ, wynikającego z art. 9 K.p.a., obowiązku udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa. Należy przy tym mieć w polu widzenia, że organ zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.).

Uznać zatem trzeba, że naruszenie wskazanych wyżej przepisów K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, o słuszności stanowiska w kwestii obowiązku informowania przez organ wnioskodawcy o niezłożeniu wymaganego dokumentu i skutkach z tym związanych, świadczy wprowadzanie przez ustawodawcę do ustawy o COVID przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2, obowiązującego od 16 grudnia 2020 r. Stosownie do tego przepisu, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

– organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).

Wprawdzie powyższy przepis nie obowiązywał w dniu wydania decyzji w pierwszej instancji ani po ponownym rozpatrzeniu sprawy (27 sierpnia 2020 r. i 2 października 2020 r.). Jednakże wskazuje on na dostrzeżenie przez ustawodawcę konieczności wprowadzenia regulacji prawnej mającej chronić wnioskodawców przed utratą m.in. prawa do zwolnienia. Tym samym wyznacza kierunek, który powinien być uwzględniany przy stosowaniu zwolnień przewidzianych ustawą o COVID.

Zdaniem Sądu, uchybienia w toku postępowania ze strony organu nie mogą negatywnie wpływać na prawa skarżącej, nawet jeżeli nie złożyła ona deklaracji w wymaganym terminie. Dlatego przestrzeganie przez organ przepisów K.p.a. wskazanych w niniejszym uzasadnieniu musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanej skorzystania ze zwolnienia. Zdaniem Sądu, podkreślić także należy, że decyzja administracyjna powinna zawierać uzasadnienie odpowiadające wymogom z art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 K.p.a. Organ powinien zatem wykazać w jej uzasadnieniu, dlaczego nie wziął pod uwagę złożonej w późniejszym czasie deklaracji, mimo tłumaczenia strony odnośnie do przyczyn takiego stanu rzeczy.

W rezultacie Sąd uznał, że wskazane naruszenie przez organ art. 7, 8 § 1, 9, 10 § 1 i 12 § 1 K.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem strona przed 30 czerwca 2020 r., czyli w okresie blisko trzymiesięcznym od dnia złożenia wniosku, została przez organ stosownie pouczona o obowiązku złożenia do tego dnia wymaganej deklaracji rozliczeniowej, miałaby możliwość usunięcia braków i uzyskania wnioskowanego zwolnienia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.