Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 14/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31, art. 101
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 40 ust. 1, art. 72
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 1, art. 4, art. 6, art. 14, art. 15, art. 17, art. 20, art. 36
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 31 ust. 2 i 3, art. 64 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2010r. sprawy ze skargi K. F. na uchwałę Rady Miasta z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę /-/ T. Świstak /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Zieliński


UZASADNIENIE

W dniu 15 stycznia 2008 r. Rada Miasta Poznania podjęła, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm. - dalej jako: u.p.z.p.), uchwałę NR XXX/282/V/2008 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru części północnej "POŁUDNIOWO-ZACHODNIEGO KLINA ZIELENI" w Poznaniu - obszar D. W § 11 pkt 1 powyższej Uchwały ustalono lokalizację drogi publicznej klasy zbiorczej na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem KD-Z. Zgodnie z § 20 ust. 1 dla ulicy ustalono jezdnię o szerokości 7 m, szerokość w liniach rozgraniczających zgodnie z rysunkiem planu, chodnik po zachodniej stronie jezdni, oddzielony od jezdni pasem zieleni, zachowanie i uzupełnienie istniejącego zadrzewienia, dopuszczenie lokalizacji sieci infrastruktury technicznej. Obszary oznaczone na rysunku planu symbolami: Kz-ZP/WS, 1 Kz-Pz/WS, 2 Kz-ZP/WS i 3 Kz-ZP/WS ustalone zostały jako obszary wyłączone z zabudowy, na których zgodnie z § 17, 18, 19 Uchwały ustalono warunki zagospodarowania: urządzenie terenu zielenią parkowo-ogrodową, utworzenie parku publicznego - jako terenu ogólnie dostępnego, zachowanie istniejącego cieku jako otwartego, uzupełnienie pasa zadrzewień wzdłuż cieku, dopuszczenie lokalizacji ścieżek pieszych i rowerowych, boisk i urządzeń sportowych i rekreacyjnych, dopuszczenie na cieku i w zasięgu jego naturalnej doliny urządzeń hydrotechnicznych, dopuszczenie lokalizacji podziemnych i naziemnych sieci infrastruktury technicznej, obiektów małej architektury, zakaz grodzenia terenów, nakaz zachowania obszaru wolnego od zainwestowania w pasie o szerokości min. 4 m od krawędzi skarpy cieku wodnego. W § 12 ustalono dopuszczenie rozbudowy sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej i elektroenergetycznej. W § 20 dla terenu komunikacji KD-Z i 2KD-D ustalono dopuszczenie lokalizacji sieci infrastruktury technicznej. W uzasadnieniu uchwały podano, iż celem planu jest ochrona walorów krajobrazowych i przyrodniczych oraz określenie sposobu zagospodarowania obszarów wzdłuż Strumienia Junikowskiego z uwagi na konieczność uniemożliwienia jego dalszej degradacji.

Pismem z dnia (...) grudnia 2009 r. K. F. wniósł skargę na ww. uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 15 stycznia 2008 r. NR XXX/282/V/2008. Strona skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej uchwały i zasądzenie od Rady Miasta Poznania na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie przy sporządzaniu planu prawa własności przysługującego skarżącemu, art. 6 ust. 2 u.p.z.p. poprzez bezprawne ograniczenie prawa właściciela terenu do jego zagospodarowania, art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm. - dalej jako: Konstytucja RP) poprzez bezprawne i nieuzasadnione naruszenie prawa własności przysługującego skarżącemu, art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1995 r., nr 36, poz. 175 ze zm. - dalej jako: Protokół nr 1 do Konwencji) poprzez wskazanie, że na nieruchomości skarżącego realizowane będą inwestycje celu publicznego przy jednoczesnym braku określenia terminu ich realizacji, co uniemożliwia korzystanie z własności, naruszenie art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm. - dalej jako: kc) poprzez działanie z naruszeniem zasady poszanowania prawa własności strony skarżącej oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez nieproporcjonalne ograniczenie praw skarżącego, a także art. 7 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa) poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego z pominięciem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli i działanie z naruszeniem obowiązku prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.

Uzasadniając skargę wskazano, iż skarżący jest jednym ze współwłaścicieli nieruchomości stanowiących działki nr (...), (...), (...),(...),(...) i (...) z arkusza mapy nr (...) obręb (...), położonych przy ulicy (...) w P., które znajdują się na obszarze objętym kwestionowanym planem. Zarówno skarżący jak i pozostali dwaj współwłaściciele tych nieruchomości, zgłaszali wnioski o zmianę uprzednio obowiązującego planu, a po wszczęciu procedury uchwalenia obowiązującego aktualnie planu aktywnie uczestniczyli w tym procesie, lecz nieskutecznie. Zdaniem skarżącego obowiązujące w dniu podjęcia uchwały Nr XXX/282/V/2008 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla Miasta Poznania (dalej: Studium) nie przewidywało konieczności uchwalenia planu miejscowego dla tego obszaru i konieczności takiej w jego ocenie nie było. Skarżący wyjaśnił, iż wraz z pozostałymi współwłaścicielami zamierzali przeznaczyć pod zabudowę nieruchomości stanowiące ich własność. W tym celu od lat starali się o uzyskanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanych przez nich inwestycji, lecz nieskutecznie, bowiem w sposób bezprawny postępowania były przedłużane. W rezultacie doszło do uchwalenia planu miejscowego, którego postanowienia wykluczają zabudowę na obszarze nieruchomości stanowiących ich własność. Tym samym przedmiotowa uchwała narusza interes prawny skarżącego, który w następstwie tego naruszenia ma legitymację do podjęcia działań zmierzających do zaskarżenia uchwały w oparciu o art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.

Zdaniem skarżącego ograniczenie prawa własności w przedmiotowym planie nastąpiło z naruszeniem prawa - z przekroczeniem granic władztwa planistycznego. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych oraz stanowisko doktryny skarżący podniósł, iż skoro wyłączenie działek spod zabudowy nie służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej wspólnoty oraz brak jest merytorycznych założeń dla takiego wyłączenia, to wyłączenie takie stanowi przekroczenie władztwa planistycznego. Zdaniem skarżącego w czasie uchwalania planu naruszona została zasada racjonalności planów miejscowych, która wynika z postrzegania planów jako instrumentu racjonalnego gospodarowania zasobami naturalnymi, co prowadzi do obiektywnych kryteriów wyboru optymalnych rozwiązań stosowanych w zagospodarowaniu przestrzennym. W konsekwencji naruszenia powyższej zasady, rozwiązania przedmiotowego planu prowadzą do skutków sprzecznych z przyjętym celem. Zdaniem skarżącego w toku prac planistycznych doszło także do naruszenia praw podmiotowych, bowiem nie wykazano, iż naruszenie prawa jednostki poprzez przyjęte rozwiązania jest niezbędne do realizacji ustaleń planowych, jak również, że są one dopuszczalne na podstawie konkretnych przepisów prawa. Wskazano, iż zapisy kwestionowanego planu naruszają prawa własności współwłaścicieli nieruchomości, pozbawiając ich możliwości jakiegokolwiek rozsądnego z nich korzystania. Zdaniem skarżącego zapisy planu w istocie niweczą prawo własności przysługujące skarżącemu, stawiając go w sytuacji gorszej, niż przy wywłaszczeniu, bowiem nie mając szansy na otrzymanie odszkodowania na właścicielach ciążą obowiązki związane z tą nieruchomością.

Przywołując wyrok Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 17 lipca 2007 r., wydany w sprawie Rosiński vs Poland, skarżący wskazał, iż zgodnie z tym wyrokiem Polska naruszyła art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji w ten sposób, że przeznaczając nieruchomość na realizację celu publicznego nie określono terminu realizacji tych planowanych inwestycji, co uniemożliwiło korzystanie z prawa własności.

Skarżący podniósł, iż w zakresie proponowanych rozwiązań komunikacyjnych i budowy magistrali wodociągowej plan przyjmuje rozwiązania, co do których nie ma pewności co do terminu ich realizacji oraz zapewnienia środków finansowych na ten cel. Wskazano, iż plany poszerzenia ulicy istniały już w latach 70-tych ubiegłego wieku i zostały zarzucone. Także z informacji uzyskanych u operatora sieci wodociągowo-kanalizacyjnej nie wynika, iż przewidywana jest budowa magistrali wodociągowej oraz zbiorników retencyjnych. Podkreślono, że skarżący dysponuje pismem dyrektora Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta, w którym stwierdzono, że ewentualna inwestycja może być przeprowadzona na sąsiednim gruncie należącym do miasta. Zdaniem skarżącego potrzeby komunikacyjne w tym rejonie nie wymagają poszerzenia ulicy, bowiem zaspokaja je ulica (...).

Na zakończenie skarżący podniósł, iż po skierowaniu do Rady Miasta wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie otrzymał od Rady żadnej odpowiedzi; w dniu (...) listopada 2009 r. otrzymał jedynie pismo Prezydenta Miasta, który w ocenie skarżącego nie jest organem uprawnionym do udzielania odpowiedzi na skierowane do Rady wezwanie.

Odpowiadając na skargę Rada Miasta wniosła o jej oddalenie. Podniesiono, że plan miejscowy uchwalony został zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - zgodnie z przepisami regulującymi procedurę planistyczną i z samego faktu dokonania tej czynności nie można wywodzić naruszenia uprawnień podmiotu mającego prawo do nieruchomości objętej takim planem. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 u.p.z.p., art. 31 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP, art. 140 kc oraz art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskazano, że podstawą do ograniczenia prawa skarżącego są, zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 kc, przepisy prawa cywilnego oraz przepisy innych działów prawa - przede wszystkim administracyjnego, w tym regulacje prawa budowlanego, ochrony przyrody i środowiska, prawa geologicznego i górniczego, jak również ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepisy te kształtują granice prawa własności. Powołując przepis art. 6 ust. 1 u.p.z.p. wskazano, iż ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają swe źródło w ustawie, a zatem są prawnie dopuszczalne. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 lutego 2001 r. K 27/00 wskazano, iż z punktu widzenia ochrony praw jednostki istotnym jest, że miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego stanowione są przez rady gminy - organy posiadające demokratyczną legitymację do sprawowania władzy publicznej. Także powołana przez skarżącego Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dopuszcza ograniczenie prawa własności, zgodnie z jej art. 1 i art. 4. Odnosząc się do zarzutów skargi w aspekcie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz przyznanego gminie na mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p. władztwa planistycznego wskazano, iż w kwestionowanym planie działki skarżącego położone są na obszarze, którego przeznaczenie pod zieleń urządzoną na terenach 1Kz-ZP/WS, 2Kz-ZP/WS, 1Kz-IT/ZP i 2Kz-IT/ZP wynika z ich położenia w dolinie Strumienia Junikowskiego, stanowiącego korytarz ekologiczny i oś południowozachodniego klina zieleni miasta Poznania. Dla utrzymania ciągłości klina i zachowania bioróżnorodności konieczne jest zapewnienie ciągłości terenów zielonych wzdłuż Strumienia. Tereny te muszą mieć przy tym odpowiednią szerokość (miąższość), a odcinek klina zieleni na przedmiotowym terenie jest najwęższy na całej swojej długości.

Wyjaśniając, iż na przedmiotowych działkach ustalenia planu przewidują także inwestycje celu publicznego wskazano, iż konieczność poszerzenia ulicy wynika z planowanego docelowego układu komunikacyjnego, gdy po przebudowie ulicy Grunwaldzkiej na dwujezdniową ograniczone zostaną jej połączenia z przyległymi ulicami lokalnymi i dojazdowymi, bowiem zlikwidowane zostaną lewoskręty. Ulica uzyska status ulicy zbiorczej, co wymaga nadania jej odpowiednich parametrów, poprzez jej poszerzenie oraz budowę skrzyżowania na terenie KD-Z. Jednocześnie, aby zapewnić sprawny dojazd do ulicy, a za jej pośrednictwem do ulicy Grunwaldzkiej z pozbawionych lewoskrętów ulic lokalnych, w tym Junkowskiej i Ziębickiej, niezbędna jest budowa ulicy dojazdowej na terenie 1KD-D. Z przebudową ulicy Grunwaldzkiej na dwujezdniową związane są także zbiorniki retencyjne, przewidziane w szczególności na terenie 1Kz-IT/ZP, które będą odbierać wody opadowe z przebudowanej ulicy Grunwaldzkiej. Podkreślono, iż wszystkie te wody docelowo trafią do Strumienia Junikowskiego, co tym bardziej uzasadnia odstąpienie od zabudowy terenów wzdłuż jego przebiegu ze względu na możliwość lokalnych podtopień w czasie większych opadów. Uzupełniającym elementem opisanych inwestycji jest regulacja linii rozgraniczających ulicy na terenie 2KD-D, łączącej poszerzony odcinek ulicy klasy zbiorczej z południową częścią ulicy Junikowskiej i ulicą Bełchatowską. Odrębną inwestycją celu publicznego jest budowa odcina Magistrali Wodociągowej Centralnej Ǿ1200 mm wraz z zapewnieniem po obu jej stronach ośmiometrowych stref ochronnych wolnych od zabudowy, wzdłuż ulicy na terenach 1K-IT/ZP i 2Kz-IT/ZP.

Wskazano, iż w obowiązującym w dniu uchwalenia planu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 1999 r. teren, na którym znajdują się działki skarżącego, oznaczony został symbolem III.zo i był wyłączony z zabudowy oraz oznaczony jako rejon o przewadze funkcji strukturalnych klinów zieleni. W Studium dla tego terenu ustalono, iż preferowaną funkcją będą tereny otwarte - lasy, doliny rzek, strumieni, tereny nadjeziorne i jeziora oraz łąki w rejonie klinów zieleni. Ponadto w Studium ujęta jest ulica klasy zbiorczej (teren kZ.090.1) oraz Magistrala Wodociągowa Centralna. Wskazano, iż organ sporządzający projekt planu miejscowego musi mieć na uwadze ustalenia Studium, przy czym z przyjętego pojęcia zgodności danego aktu z innymi wynika, że jest to stopień związania znacznie silniejszy niż spójność czy też niesprzeczność.

Wskazano także, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Rada Miasta Poznania uchwalając plan rozstrzygnęła jednocześnie o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych, o czym stanowi załącznik nr 3 uchwały Nr XXX/282/V/2008.

Zdaniem Rady Miasta skarżący nie wykazał istnienia interesu prawnego lub uprawnienia, które zostało naruszone podjęciem przedmiotowej uchwały. Konieczne jest przy tym naruszenie takiej normy prawa, która jest źródłem czyjegoś uprawnienia. Wskazano, iż skarżący naruszenia interesu prawnego upatruje w ograniczeniu prawa własności przez sam fakt przyjęcia planu. W skardze brak jest wykazania przekroczenia kompetencji władztwa planistycznego, w szczególności poprzez naruszenie przepisów prawa, rozważenia wymaga więc, czy zarzuty skarżącego nie sprowadzają się w rzeczywistości do kwestionowania koncepcji urbanistycznej przyjętej w danym planie, do kształtowania której organy gminy miały prawo w ramach przysługującego im władztwa planistycznego.

W piśmie procesowym z dnia (...) lutego 2010 r. skarżący podniósł, iż w swojej skardze wykazał w czym upatruje naruszenie jego interesu prawnego przyjętym planem. Wskazał, iż w odpowiedzi na skargę nie ustosunkowano się do podniesionych w skardze zarzutów, w szczególności nie wykazano, iż w toku prac planistycznych zachowano zasadę racjonalności planów oraz nie wykazano niezbędności przyjętych rozwiązań. Podejmując uchwałę Rada nie uwzględniła walorów ekonomicznych przestrzeni, określonych w pkt 6 ust. 2 art. 7 u.p.z.p. Zdaniem nie znajduje podstaw rezerwowanie terenu na przyszłe i wysoce niepewne inwestycje celu publicznego, tym bardziej, że Rada nie wskazała, czy inwestycje te są ujęte w budżecie miasta czy w jakimkolwiek przyjętym planie inwestycyjnym. Nie wskazano przy tym dlaczego inwestycje te mają być realizowane na nieruchomości skarżącego, a nie na sąsiednim gruncie miejskim.

W piśmie procesowym z dnia (...) marca 2010 r. pełnomocnik organu podniósł, iż zaskarżona uchwała zawiera wyczerpujące uzasadnienie, wyjaśniające przesłanki, które przesądziły o przyjętych w planie rozwiązaniach planistycznych. Podniesiono, iż nie jest możliwe, aby uzasadnienie uchwały w sprawie planu miejscowego zawierało precyzyjne wyjaśnienia dotyczące rozwiązań przyjętych w stosunku do każdego z właścicieli nieruchomości znajdujących się w granicach planu. Wskazano, przytaczając stosowne fragmenty uzasadnienia uchwały, cel przyjętych rozwiązań planistycznych oraz jakie okoliczności miały na to wpływ. Wskazano także, iż w załączniku nr 2 do uchwały znalazło się szczegółowe uzasadnienie do rozstrzygnięcia uwag, w tym zgłoszonych przez skarżącego i jego braci – M. i J. F. W rozpatrzeniu uwag stwierdzono, iż postulowana w uwadze zabudowa koliduje z zapisanymi w Studium, istotnymi w skali całego miasta elementami systemu zieleni, systemu komunikacji i systemu infrastruktury technicznej. Podjęte rozwiązania planistyczne w przedmiocie nieruchomości skarżącego są uzasadnione, co znalazło zarówno w uzasadnieniu uchwały, jak i w uzasadnieniu do rozstrzygnięcia Rady Miasta o sposobie rozpatrzenia uwag wniesionych do projektu planu. Wskazano, iż skarżący, który kwestionuje rozwiązania planistyczne gminy z uwagi na to, iż się z nimi nie zgadza, żąda od gminy wykorzystania kompetencji gminy do ustalenia funkcji mieszkaniowej na jego nieruchomości. W istocie skarżący kwestionuje kompetencje planistyczne gminy, wykazał więc naruszenie interesu faktycznego a nie prawnego.

W piśmie procesowym z dnia (...) czerwca 2010 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego podniósł, iż Rada Miasta nie wykazała, iż podejmując kwestionowaną uchwałę brała pod uwagę ochronę wartości chronionych przepisem art. 1 ust. 2 u.p.z.p. W sytuacji gdy skarżący wykazał, iż możliwe były inne rozwiązania, nie prowadzące do pozbawienia nieruchomości jakiejkolwiek liczącej się wartości ekonomicznej, Rada powinna przedstawić uzasadnienie uchwały wyjaśniające przyczyny, dla których nie przyjęto innych proponowanych przez właścicieli sposobów zrealizowania wymagań zakładanego ładu przestrzennego. Na dowód, że taka możliwość istnieje, załączył pismo podpisane przez Dyrektora Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta z dnia (...) kwietnia 2009 r. Załączył także pismo Wojewódzkiej Komisji Przyrody z dnia (...) kwietnia 1995 r. z którego wynika przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod rządami nieobowiązującego już planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Poznania z 1994 r., zgodnie z którym możliwe było zabudowanie 50% ich powierzchni. Wskazując, iż zapisy planu zakazują grodzenia nieruchomości skarżącego, przedłożył sprzeciw Prezydenta Miasta, zgłoszony decyzją z dnia (...) lutego 2010 r. w związku z zamiarem budowy ogrodzenia z siatki i słupków stalowych o wysokości 1,5 m oraz podniósł, iż został ukarany grzywną za zaśmiecanie nieruchomości przez osoby trzecie. Wobec podnoszenia braku interesu prawnego po jego stronie skarżący wyjaśnił, iż już w 2005 r. jeden ze współwłaścicieli przedmiotowych nieruchomości złożył wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w ramach postępowania wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia kosztownych ekspertyz na okoliczność skutków planowanej inwestycji dla ochrony środowiska, lecz przed uchwaleniem planu, wobec przewlekłości postępowania, nie wydano pozytywnej decyzji. O tym, że taką decyzje uzyskałby, przemawia okoliczność, iż w odniesieniu do sąsiedniej nieruchomości jej właściciel uzyskał w dniu (...) listopada 2007 r. decyzję ustalającą warunki zabudowy. Potwierdza to, że przed uchwaleniem planu nieruchomość mogła być wykorzystana także na cele budownictwa mieszkaniowego.

Na rozprawie sądowoadministarcyjnej przeprowadzonej w dniu 20 sierpnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko skarżącego. Nie zgodził się z twierdzeniem, że teren stanowiący własność jego rodziny już od lat 30-tych wyłączony był z zabudowy. Odwołując się do pisma Dyrektora Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z dnia (...) kwietnia 2010 r. wskazał, iż magistrala wodociągowa mogła być przeprowadzona w innym miejscu, a Rada nie wykazała, że w toku prac planistycznych taką koncepcję rozważała, także z uwzględnieniem gruntu miejskiego po drugiej stronie ulicy. Podniósł, iż przyjętych rozwiązań nie uzasadnia ochrona środowiska, bowiem starając się o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy uzyskano zgodę na realizację planowanej przez właścicieli zabudowy od Wydziału Ochrony Środowiska - decyzja z dnia (...) czerwca 2007 r. Jedyną przyczyną nie uzyskania decyzji o warunkach zabudowy było uchwalenie planu, w konsekwencji decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r. doszło do umorzenia postępowania. Zdaniem skarżącego w dokumentach planistycznych powinny zostać zawarte dokumenty na okoliczność rozważenia różnych koncepcji przebiegu magistrali wodociągowej. Zaprzeczył, jakoby nie można było zlokalizować magistrali wodociągowej po drugiej stronie ulicy, o czym świadczy pismo z dnia (...) kwietnia 2010 r., które złożył wcześniej do akt sprawy.

Pełnomocnik organu także podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podniósł, że w toku prac planistycznych udzielano odpowiedzi nie tylko skarżącemu, ale także pozostałym współwłaścicielom przedmiotowych działek, lecz tylko K. F. wniósł skargę na plan. Odnosząc się do zarzutu nie rozważenia innego przebiegu magistrali wodociągowej oraz możliwości poszerzenia ulicy po drugiej stronie pełnomocnik Miasta wyjaśnił, iż możliwości takich układ istniejący na obszarze nie umożliwia. Przedkładając do akt sprawy projektowany przekrój poprzeczny ulicy terenu infrastruktury technicznej pełnomocnik Rady wyjaśniła, że projektowana magistrala o przekroju 1200 mm wymaga zachowania strefy ochronnej z obu stron magistrali, co wynika z przepisów prawa, które dodatkowo zabraniają lokalizowania magistrali pod jezdnią. W konsekwencji nie można było planować realizacji magistrali tak jak wywodzi skarżący, po drugiej stronie ulicy. O przebiegu magistrali skarżący i jego bracia posiadali wiedzę, zarówno z korespondencji do nich kierowanej, jak i w toku prac planistycznych. Pełnomocnik wyjaśniła, że powoływane przez skarżącego pismo z dnia (...) kwietnia 2010 r. było przedmiotem analizy i nie zawiera reprezentatywnego stanowiska Prezydenta Miasta P., jak również nie zawiera alternatywnej propozycji co do przebiegu magistrali.

Składając do akt pismo procesowe z dnia (...) sierpnia 2010 r. pełnomocnik organu wyjaśniła w jego treści, iż zapisy obowiązującego obecnie, a zmienionego uchwałą Nr XXXI/299/V/2008 z dnia 18 stycznia 2008 r. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania, dla przedmiotowego obszaru konsekwentnie przewidują "tereny wyłączone z zabudowy, oznaczone symbolem ZKO - tereny otwarte: lasy, doliny rzek i strumieni, jeziora, treny rolnicze-współtworzące klinowo - pierścieniowy system zieleni". Odnośnie konieczności lokalizacji magistrali wodociągowej na nieruchomościach skarżącego pełnomocnik organu wskazała przepisy art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, art. 3 pkt 3 i 3a ustawy Prawo budowlane, §140 ust. 1, ust. 8 i ust. 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie oraz załączyła Rysunek poglądowy ulicy - Przekrój poprzeczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwała, zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwalę do Sądu administracyjnego.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżący wyczerpał tryb zaskarżenia przewidziany w cytowanym wyżej przepisie i wniósł skargę w przewidzianym ustawowo terminie, przed upływem trzydziestu dni od dnia doręczenia mu odpowiedzi Prezydenta Miasta na skierowane do Rady Miasta wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W tym miejscu Sąd zauważa, iż Wójt (burmistrz, prezydenta miasta) kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz (art. 31 ustawy o samorządzie gminnym). Oznacza to, wbrew twierdzeniom skarżącego, że obowiązkiem wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest nadanie wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, jak i wniesionej skardze na uchwałę rady gminy właściwego biegu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2006 r. sygn. akt II OSK 1009/06 niepublikowane oraz II OSK 338/08 z dnia 24 czerwca 2008 r. - dostępny na stronach internetowych NSA - Baza orzeczeń). W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie zasadnie Prezydent Miasta udzielił skarżącemu odpowiedzi na skierowane do Rady Miasta wezwanie o usunięcia naruszenia prawa spowodowanego przedmiotową uchwałą i od daty doręczenia tej odpowiedzi ustalać należało bieg terminu do wniesienia skargi.

Równocześnie nie budzi wątpliwości, że zaskarżony plan miejscowy narusza interes prawny wnoszącego skargę, bowiem swym obszarem obejmuje teren będący współwłasnością skarżącego i jednocześnie wprowadza ograniczenia w sposobie i zakresie jego wykorzystania. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że konsekwencją uchwalenia planu było umorzenie postępowania prowadzonego z wniosku złożonego przez M. F. - jednego ze współwłaścicieli przedmiotowych nieruchomości, o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania dla inwestycji - budowy zespołu budynków mieszkalnych z usługami na działce nr (...) z arkusza (...) obręb (...) przy ul. (...) (dowód: karta nr 104 akt sadowych). W sytuacji, gdyby dla tego obszaru nie został przyjęty miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego skarżący, odwołując się do zasady tzw. "dobrego sąsiedztwa" hipotetycznie mógł uzyskać pozytywną decyzję o warunkach zabudowy dla planowanego zamierzenia zabudowy 30% powierzchni działki nr (...). W świetle powyższego Sąd uznał, podzielając argumentację skarżącego, iż w wyniku uchwalenia przedmiotowego planu został naruszony jego interes prawny, bowiem przyjęte rozwiązania planistyczne w istocie uniemożliwiają jakiekolwiek gospodarcze wykorzystanie nieruchomości, których jest współwłaścicielem.

Powyższe uwagi oznaczają, że spełnione zostały przesłanki dopuszczalności skargi, co oznacza możliwość przeprowadzenie przez Sąd jej merytorycznej oceny.

Przechodząc zatem do oceny legalności zaskarżonej uchwały stwierdzić należy, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. nieważność uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w całości lub części powodują: naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. W powołanym przepisie ustawodawca rozróżnia pojęcie "zasad sporządzana aktu planistycznego" oraz "trybu sporządzania aktu planistycznego", czyli sekwencji czynności, jakie podejmują organy w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego. Zasady sporządzania planu miejscowego dotyczą zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna oraz załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Zawartość planu miejscowego określają art. 15 ust. 1 i art. 17 pkt 4 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p., przedmiot określa art. 15 ust. 2 i 3, natomiast standardy dokumentacji planistycznej (materiały planistyczne, skalę opracowań kartograficznych, stosowanych oznaczeń, nazewnictwa, standardy oraz sposób dokumentowania prac planistycznych) określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587).

W ocenie Sądu organy gminy zachowały w rozpatrywanym przypadku wymogi procedury określone w art. 17 pkt 1-14 u.p.z.p. W dniu (...) listopada 2006 r. Prezydent Miasta ogłosił w Gazecie o uchwale o przystąpieniu do sporządzenia planu oraz o możliwości składania wniosków do planu. Tej samej treści obwieszczenie zostało wywieszone w siedzibie organu (art. 17 pkt 1 u.p.z.p.) Również w dniu (...) listopada 2006 r. zawiadomił, na piśmie, instytucje i organy właściwe do uzgadniania i opiniowania planu o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu (art. 17 pkt 2 u.p.z.p.). W dniu (...) grudnia 2006 r. Prezydent Miasta rozpatrzył wnioski do projektu planu (art. 17 pkt 3 u.p.z.p.). Następnie sporządzony został projekt planu wraz z prognozą skutków finansowych i prognozą oddziaływania na środowisko, który to projekt przedłożono do zaopiniowano właściwym organom (art. 17 pkt 4-6 u.p.z.p.). Kolejno projekt planu uzgodniono z właściwymi organami i wprowadzono do projektu zmiany wynikające z opinii i uzgodnień (art. 17 pkt 7 i 9 u.p.z.p.). W dniu (...) września 2007 r. ogłoszono w gazecie oraz poprzez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko na okres od (...) września 2007 r. do dnia (...) października 2007 r. oraz poinformowano, że w dniu (...) października 2007 r. o godz. 15.00 w siedzibie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej odbędzie się publiczna dyskusja nad projektem planu. W dniu tym odbyła się wspomniana dyskusja publiczna, z której protokół znajduje się w aktach sprawy (art. 17 pkt 10 u.p.z.p.). Podano też, że uwagi do projektu planu można składać do dnia 6 listopada 2007 r. (art. 17 pkt 11 u.p.z.p.). Na ostatnim etapie Prezydent Miasta w dniu (...) listopada 2007 r. rozstrzygnął uwagi do projektu planu (art. 17 pkt 12 u.p.z.p.), wprowadził do projektu planu zmiany wynikające z pozytywnie rozpatrzonych uwag (art. 17 pkt 13 u.p.z.p.) i przedstawił Radzie Miasta projekt planu wraz z wykazem nieuwzględnionych uwag (art. 17 pkt 14 u.p.z.p.).

Sądowa kontrola zaskarżonej uchwały nie wykazała także naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego.

Oceniając zarzuty skargi w pierwszej kolejności należy wskazać, że o zasadności skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przesądza wykazanie naruszenia przez gminę konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Inaczej rzecz ujmując, naruszenie interesu prawnego skarżącego musi być związane z jednoczesnym naruszeniem przez gminę obiektywnego porządku prawnego, a zwłaszcza przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.)

Ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i należy do zadań własnych gminy (art. 4 i 14 u.p.z.p.). Przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje (tzw. władztwo planistyczne) może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zasad i trybu sporządzania planu. Zauważyć przy tym należy, iż w ramach władztwa planistycznego gmina decyduje, dla których terenów podejmie prace planistyczne mające na celu uregulowanie sposobu jego zagospodarowania w drodze planu miejscowego. Decydując się na uruchomienie procedury planistycznej gmina rozważa zasadność objęcia danego obszaru planem, uwzględniając takie okoliczności jak konieczność uporządkowania przestrzeni, powstrzymanie jej degradacji, ochrona walorów przyrodniczych, ochrona środowiska i inne. Rozpatrując przedmiotową skargę wskazać należy, iż Rada Miasta w dniu 12 września 2006 r. podjęła uchwałę Nr CII/1183/IV/2006 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru części północnej "Południowo-Zachodniego Klina Zieleni". Uznano, iż istniejąca struktura przestrzenna uzasadnia sporządzenie miejscowych planów dla czterech odrębnych fragmentów części północno-zachodniego klina zieleni. Zasięg obszaru D - o powierzchni 15,2 ha, którego dotyczy skarżony plan, wyznaczyły ulice: Grunwaldzka, Wieruszowska, północna granica torów kolejowych, ulice Kamienicka i Ziębicka. W ocenie Sądu procedowanie nad fragmentem planu (obszar D "Południowo-Zachodniego Klina Zieleni"), wobec powyższego zapisu w uchwale o przystąpieniu do sporządzenia planu, nie narusza ani trybu sporządzania planu, ani przepisów o właściwości. Tutejszy Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt II OSK 759/07, zgodnie z którym, w sytuacji gdy rada gminy w uchwale o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określi jego granice i jednocześnie dopuści możliwość uchwalania częściowych planów dla tego obszaru, to opracowanie przez organ wykonawczy gminy projektu planu częściowego, a następnie jego uchwalenie przez radę, nie wiąże się z naruszeniem jej właściwości i nie stanowi naruszenia przepisów prawa. Tym samym Prezydent Miasta, jako organ wykonawczy gminy, który na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.z.p. jest organem właściwym do sporządzenia projektu planu miejscowego, może prowadzić prace planistyczne dla poszczególnych fragmentów obszaru objętego uchwałą gminy o przystąpieniu do sporządzenia planu, co miało miejsce w rozpatrywanym przypadku.

Wskazując przyczyny, dla których przystąpiono do prac planistycznych, Rada Miasta w uzasadnieniu uchwały wyjaśniła, iż celem prac jest określenie sposobu zagospodarowania obszaru strukturalnego klina zieleni ukształtowanego wzdłuż doliny Strumienia Junikowskiego. Wskazano, iż obszar ten należy do obszarów o szczególnym znaczeniu w polityce przestrzennej miasta, wymagający ochrony z zawartość przestrzenną i strukturalną klina, z uwagi na cenne walory przyrodnicze użytku ekologicznego "Strumień Junikowski". Wskazano także na konieczność określenia docelowego układu i powiązań komunikacyjnych w związku z przebudową ulicy Grunwaldzkiej i związaną z tym koniecznością uzyskania przez ulice statusu ulicy zbiorczej. Uzasadniając uchwałę o przystąpieniu do prac nad planem wskazano także, że dokonano zgodności proponowanych rozwiązań z ustaleniami Studium, jak również przeprowadzono analizy dotyczące zasadności przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla tego obszaru. W ocenie Sądu w świetle takiej argumentacji nie można podzielić twierdzenia skarżącego, iż Rada Miasta z naruszeniem zasady racjonalności przystąpiła do prac nad planem miejscowym obejmujący obszar, na którym położone są nieruchomości, których skarżący jest współwłaścicielem. Bezspornym jest, że nieruchomości te położone są w granicach obszaru objętego przedmiotowym planem. Analiza części graficznej planu - Wyrysu z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Dla obszaru Południowo-Zachodniego Klina Zieleni w Poznaniu - Obszar D wykazała, iż działki, których skarżący jest współwłaścicielem (nr (...), (...), (...), (...), (...) i (...)), zlokalizowane są na obszarze 1Kz-IT/ZP, 1KZ-ZP/WS, 2Kz-IT/ZP, 1KD-D, 2Kz-ZP/WS, przylegają przy tym do ulicy i ukształtowane są wzdłuż Strumienia Junikowskiego, w znacznej części w jego dolinie.

Skarżący zakwestionował wyłączenie tych terenów z zabudowy, lokalizację na nich terenów zieleni urządzonej, projektowaną rozbudowę ulicy oraz budowę magistrali wodociągowej na obszarze oznaczonym na rysunku planu jako 1Kz-IT/ZP i 2Kz-IT/ZP.

Odnosząc się do tych zarzutów Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podzielił stanowisko Rady, iż przeznaczenie nieruchomości skarżącego pod zieleń urządzoną na terenach 1Kz-ZP/WS, 2Kz-ZP/WS, 1Kz-IT/ZP i 2Kz-IT/ZP wynika z ich położenia w dolinie Strumienia Junikowskiego, stanowiącego korytarz ekologiczny i oś południowozachodniego klina zieleni miasta Poznania i konieczność ochrony tego obszaru. Zdaniem Sądu w zgromadzonej dokumentacji planistycznej w sposób wystarczający wykazano celowość przyjętych rozwiązań, iż dla utrzymania ciągłości klina i zachowania bioróżnorodności konieczne jest zapewnienie ciągłości terenów zielonych wzdłuż Strumienia, a to oznacza zasadność ustanowienia dla terenów oznaczonych: 1Kz-ZP/WS, 2Kz-ZP/WS, 1Kz-IT/ZP i 2Kz-IT/ZP zakazu zabudowy.

I tak, w pierwszej kolejności należy więc wskazać, że zaskarżona uchwała jest zgodna z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta przyjętego uchwałą nr XXII/276/III/99 z dnia 23.XI.1999 r., zmienionego uchwałą z dnia 10 lipca 2003 r., przy czym zauważyć należy, iż ta ostatnia uchwała dotyczyła wyłącznie dopuszczenia lokalizacji na terenie miasta Poznania obiektów handlowych o powierzchni przekraczającej 2.000 m2 (dostępne na stronach internetowych Miasta - w: uchwały), stąd na potrzeby niniejszej sprawy Sąd pracował na tekście Studium, Listopad 1999).

Teren, na którym znajdują się działki skarżącego w Studium oznaczony został symbolem III.zo i był wyłączony z zabudowy jako rejon o przewadze funkcji strukturalnych klinów zieleni. W Studium dla tego terenu ustalono, iż preferowaną funkcją będą treny otwarte - lasy, doliny rzek, strumieni, tereny nadjeziorne i jeziora oraz łąki w rejonie klinów zieleni. Ponadto w Studium ujęta jest ulica klasy zbiorczej (teren kZ.090.1) oraz Magistrala Wodociągowa Centralna (str. 262 tekstu Studium, część graficzna Studium - mapa "Poznański system wodociągowo-kanalizacyjny). Wprawdzie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest prawem miejscowym, a aktem wewnętrznym, określającym założenia polityki przestrzennej w gminie, to jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.). Obowiązek zbadania w procesie planistycznym zgodności projektu planu z ustaleniami studium ciąży przy tym tak na organie wykonawczym gminy jak i na radzie gminy (art. 14 ust. 5, 17 pkt 4, 20 ust. 1 u.p.z.p.). Dodać przy tym trzeba, że ustalenia planu miejscowego, będące realizacją zapisów studium nie mogą być skutecznie podważane dopóki nie zostanie stwierdzona niezgodność z prawem ustaleń studium.

Jednocześnie Studium do podstawowych celów miasta, mających wpływ na zagospodarowanie przestrzenne, zaliczyło między innymi zachowanie i rozwój elementów przestrzeni promujących przyrodę, w tym czynną, przestrzenną i funkcjonalną ochronę klinów zieleni miasta Poznania (str. 13, 14, 55 tekstu Studium). Studium zakłada, że założenia te realizowane będą m.in. poprzez określenia terenów wyłączonych z zabudowy, do których zaliczono "Strumień Junikowski" (str. 244 tekstu Studium) oraz pozostał tereny przyrodniczo cenne, oznaczone symbolem "zo" - jako: "lasy, doliny rzek, strumieni, tereny nadjeziorne i jeziora, łąki w rejonie klinów zieleni oraz rejony o przewadze strukturalnych klinów zieleni, częściowo nie oznaczone symbolami" (str. 245 tekstu Studium). Z przedstawionych wyżej ustaleń Studium wynika zatem, że kierunek polityki przestrzennej dla obszaru objętego kontrolowanym planem miejscowym został jednoznacznie określony w ustaleniach studium. Zważyć także należy, iż ten kierunek polityki przestrzennej władz Miasta jest nadal realizowany, co znalazło swój wyraz w Studium zmienionym uchwałą z dnia 18 stycznia 2008 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z szeroko rozumianą ochroną prawa własności wskazać należy, iż dotyczą one terenu przeznaczonego w planie pod funkcję zieleni urządzonej i ogólnodostępnej, planowanego poszerzenia ulicy, budowy urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, w tym budowy magistrali wodociągowej o przekroju 1200 mm.

Wskazać należy, iż w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. zawarto otwarty katalog wymagań, które w szczególności należy wziąć pod uwagę w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W aspekcie zarzutów skargi istotnym jest, iż na mocy powyższej regulacji gmina zobowiązana jest w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględniać m.in. tak istotne dla oceny skarżonej uchwały wartości, jak: walory architektoniczne i krajobrazowe (art. 1 ust. 2 pkt 2), wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych (art. 1 ust. 2 pkt 3), prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.).

Jak wyżej wskazano, utworzenie na obszarze objętym planem miejscowym terenów zieleni stanowi realizację polityki przestrzennej Miasta określonej w Studium. Zważyć należy, iż przystępując do prac nad planem dokonano analiz, w tym opracowania ekofizjograficznego sporządzonego na potrzeby prac związanych z planowaną zmianą Studium (kwiecień 2004 r.), natomiast podczas procesowania zakwestionowanego planu sporządzono opracowanie ekofizjograficzne dla potrzeb miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części północnej "Południowo-Zachodniego klina zieleni", autorstwa Pracowni Badawczo-Projektowej "A" dr Z. Z. W dalszej kolejności, zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 128 poz. 902 ze zm.) oraz art. 17 pkt 4 u.p.z.p. sporządzona została "Prognoza oddziaływania na środowisko". W dokumencie tym, załączonym do akt planistycznych przekazanych Sądowi wskazano, iż obszar planu stanowi fragment tzw. południowo-zachodniego klina zieleni, przebiegającego wzdłuż Strumienia Junikowskiego, będącego częścią systemu zieleni miasta Poznania, zaprojektowanego już w latach 30-tych ubiegłego wieku. System zieleni miejskiej w Poznaniu tworzy układ pierścieniowo-promienisty, w który wpisuje się Dolina Strumienia Junikowskiego. Zlewnia Strumienia ma natomiast szczególne znaczenie w systemie hydrograficznym i klimatycznym miasta, powinna więc podlegać ochronie. Z uwagi na dominujące zachodnie i południowo-zachodnie kierunki wiatrów, obszar ten ze względu na rozległe powierzchnie lasów i zadrzewień wpływa pozytywnie na warunki aerosanitarne centrum miasta. Kliny zieleni mają nieocenione znaczenie zarówno dla klimatu lokalnego, jak i jakości życia mieszkańców, stanowią także naturalny system korytarzy ekologicznych. (str. 7 Prognozy oddziaływania na środowisko). Wskazano, iż utrzymanie przestrzennej spójności tego fragmentu z pozostałym obszarem doliny jest niezwykle ważne zarówno z względu na utrzymanie ciągłości korytarzy ekologicznych umożliwiających swobodną migrację organizmów, jak i ze względu na istotne znaczenie w przewietrzaniu miasta (str. 12 Prognozy), a pozostawienie przedmiotowego terenu bez obowiązującego planu miejscowego w dłuższej perspektywie czasu może doprowadzić do degradacji środowiska przyrodniczego i krajobrazu (str. 13 Prognozy).

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż przedmiotowy plan, zgodnie z art. 72 ustawy Prawo ochrony środowiska, zapewnia warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, ustalając program racjonalnego wykorzystania powierzchni zieleni, zapewniając kompleksowe rozwiązanie problemów zabudowy, z uwzględnieniem gospodarki wodnej, systemów transportowych i komunikacji, urządzania i kształtowania terenów zieleni, zapewnienie ochrony walorów krajobrazowych i warunków klimatycznych. Zapisy planu są także zgodne z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.), bowiem podtrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów zagwarantowane zostało poprzez przeznaczenie pod zieleń znacznej części obszaru, a na ternach wskazanych pod zabudowę ustalenie relatywnie wysokiego udziału powierzchni biologicznie czynnej (str. 16-18 Prognozy).

Uwzględniając powyższe należało odnieść się do zarzutu skargi naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., art. 64 Konstytucji R.P. i art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 140 kc poprzez działanie z naruszeniem zasady poszanowania prawa własności skarżącego oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. poprzez nieproporcjonalne ograniczenie praw skarżącego. Zważyć należy, że własność nie jest prawem absolutnym. Prawo własności doznaje bowiem szeregu ograniczeń dopuszczonych tak przez Konstytucję R.P., art. 1 Protokołu nr 1 do wskazanej wyżej Konwencji, jak i art. 140 kc. Konstytucja R.P. w art. 64 ust. 3 stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei według art. 31 ust. 3 Konstytucji stanowi, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności mogą być ustanowione tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, zaś ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, a ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie ustawy.

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upoważniła gminę do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 6 ust. 1 tej ustawy ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, a zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. w planie miejscowym rada winna obowiązkowo określić szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Oznacza to, że ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym w zakresie braku możliwości zabudowy, mają swe źródło w ustawie, a zatem są prawnie dopuszczalne. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego o naruszeniu kwestionowanym planem zasady proporcjonalności tj. nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę uprawnień skarżącego. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że plan realizuje założenia polityki przestrzennej miasta Poznania przyjęte w Studium, wśród których ochronę terenów zieleni - klinów zieleni oraz Strumienia Junikowskiego zaliczono do podstawowych celów miasta, mających wpływ na zagospodarowanie przestrzenne (str. 45, 47, 55 Studium). Nie może wiec budzić wątpliwości, że przeznaczenie terenu skarżącego objętego planem miejscowym pod zieleń urządzoną i ich wyłączenie spod zabudowy, jest nie tylko zgodne z ustaleniami Studium, ale nadto dotyczy realizacji istotnego celu publicznego, w tym także poprawy stanu środowiska przyrodniczego. Za racjonalne i przekonujące Sąd uznał argumenty Miasta dotyczące przyjętego sposobu zagospodarowania, wynikającego z faktu posadowienia tego terenu w dolinie Strumienia Junikowskiego, w obszarze południowo-zachodniego klina zieleni (str. 244 Studium). Reasumując należało stwierdzić, że wprowadzone na obszarze kwestionowanego planu miejscowego ograniczenia w wykonywaniu przez skarżącego prawa własności są proporcjonalne do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej na tym terenie i nie naruszają prawa. W konsekwencji uznać należy, iż zaproponowana przez skarżącego koncepcja zabudowy 30% powierzchni działki nr (...), jako niezgodna z zapisami Studium oraz przedstawionymi wyżej założeniami nie mogła zostać zaaprobowana, co znalazło wyraz w rozstrzygnięciu w sprawie rozpatrzenia uwagi zgłoszonej przez skarżącego.

Rada gminy w planie miejscowym winna także obowiązkowo określić zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, czyli m.in. przebieg nowych dróg oraz sieci infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej (art. 15 ust. 2 pkt 10 upzp). Uchwalając plan miejscowy rada gminy jest zatem uprawniona do tego, aby po przeanalizowaniu potrzeb wspólnoty samorządowej zdecydować o przeznaczeniu określonych terenów pod budowę nowych dróg, które utworzą sieć komunikacji na terenie gminy. Konieczność urządzenia nowych dróg służących m.in. do swobodnego funkcjonowania mieszkańców, przemieszczania się służb komunalnych i ratowniczych, a co za tym idzie przeznaczenie na ten cel terenów w planie miejscowym mieści się w granicach zakreślonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przeznaczenie określonych gruntów pod drogi publiczne służy bowiem porządkowi publicznemu. W świetle opisanych wyżej zasad ochrony prawa własności, w ocenie Sądu, przeznaczenie w zaskarżonym planie obszaru oznaczonego jako 1Kz-IT/ZP, 2Kz-IT/ZP i KD-Z pod rozbudowę ulicy, budowę magistrali wodociągowej oraz zbiorników retencyjnych, miało optymalny charakter i nie odbyło się z naruszeniem wspomnianej zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz nie stanowiło nadużycia władztwa planistycznego (art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.p.z.p.). Z akt planistycznych wynika, że poszerzenie ulicy Wieruszowskiej wynika z planowanego docelowego układu komunikacyjnego, gdy po przebudowie ulicy Grunwaldzkiej na dwujezdniową ograniczone zostaną jej połączenia z przyległymi ulicami lokalnymi i dojazdowymi, bowiem zlikwidowane zostaną lewoskręty. Ulica uzyska status ulicy zbiorczej, co wymaga nadania jej odpowiednich parametrów, poprzez jej poszerzenie oraz budowę skrzyżowania na terenie KD-Z. Nie budzi także wątpliwości, iż z przebudową ulicy Grunwaldzkiej na dwujezdniową związane są także zbiorniki retencyjne, przewidziane w szczególności na trenie 1 Kz-IT/ZP, które będą odbierać wody opadowe z przebudowanej ulicy Grunwaldzkiej. Nie bez znaczenia dla oceny przyjętego rozwiązania jest to, że wszystkie te wody docelowo trafią do Strumienia Junikowskiego, co tym bardziej uzasadnia odstąpienie od zabudowy terenów wzdłuż jego przebiegu ze względu na możliwość lokalnych podtopień w czasie większych opadów. Uzupełniającym elementem opisanych inwestycji jest regulacja linii rozgraniczających ulicy Wieruszowskiej na terenie 2KD-D, łączącej poszerzony odcinek ulicy klasy zbiorczej z południową częścią ulicy Junikowskiej i ulicą Bełchatowską. Także w tym zakresie zachodzi zgodność ustaleń planu z zapisami Studium, w którym na str. 159 wymieniono ulicę jako ulicę klasy zbiorczej.

Odrębną inwestycją celu publicznego, realizowanym w obszarze oznaczonym jako klin zieleni, jest budowa odcina Magistrali Wodociągowej Centralnej Ǿ 1200mm wraz z zapewnieniem po obu jej stronach ośmiometrowych stref ochronnych wolnych od zabudowy, wzdłuż ulicy Wieruszowskiej na terenach 1K-IT/ZP i 2Kz-IT/ZP. Oceny racjonalności tej ostatniej inwestycji Sąd dokonał uwzględniając przepisy art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, art. 3 pkt 3 i 3a ustawy Prawo budowlane, §140 ust. 1, ust. 8 i ust. 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Skoro w świetle wskazanych przepisów istniejący układ w terenie uniemożliwiał zlokalizowania magistrali po drugiej stronie ulicy Wieruszowskiej i jednocześnie magistrali nie można lokalizować pod jezdnią, zarzut skarżącego, iż w toku procesowania planu nie rozważono możliwości innej lokalizacji magistrali nie może zostać uwzględniony. Jednocześnie wobec braku podniesienia przez skarżącego oraz jego braci tej kwestii na etapie prac nad planem (wnioski, uwagi, dyskusja nad projektem planu), organy miasta nie miały obowiązku wyjaśnienia w rozstrzygnięciach o sposobie rozpatrzenia uwag, z jakich przyczyn przyjęta została lokalizacja magistrali w miejscu zakwestionowanym w skardze. W tym miejscu wskazać należy, iż w rozpatrzeniu uwag wniesionych przez skarżącego i jego braci Rada podała, iż w odniesieniu do magistrali konieczne jest zachowanie wolnych od zabudowy stref ochronnych o szerokości minimum 8 m każda (§1 - 3 Rozstrzygnięcia w sprawie rozpatrzenia uwag). Skoro przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie zabraniają lokalizowania magistrali pod jezdnią, a istniejący układ w terenie uniemożliwia zlokalizowania magistrali po drugiej stronie ulicy Wieruszowskiej, co jednoznacznie wynika z przeprowadzonej przez Sąd analizy części graficznej planu, to przyjęta lokalizacja magistrali okazuje się być optymalną.

Na obszarze oznaczonym w planie jako 1 Kz-IT/ZP dopuszczono także lokalizację zbiorników retencyjnych dla wód opadowych. Podkreślenia wymaga, iż wskazane inwestycje celu publicznego przewidziane zostały w Studium (str. 105 - wskazano na konieczność rozbudowy i przebudowy sieci magistralnych wodociągowych, str. 262 - wskazano, iż realizacja magistrali wymaga przestrzennego uszczegółowienia na etapie opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, część graficzna Studium - mapa Poznański system wodociągowo-kanalizacyjny: planowane magistrale wodociągowe, str. 124 - konieczność budowy zbiorników retencyjnych na poszczególnych ciekach usytuowanych w zlewni rzeki Warty).

Zważyć także należy, iż o przyjętych w planie rozwiązaniach osoby uczestniczące w dyskusji publicznej nad planem, w tym skarżący oraz jego pełnomocnik, zostali poinformowani. Organy Miasta Poznania rozpatrywały uwagi zgłoszone przez skarżącego do projektu planu zgodnie z art. 17 pkt 20 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., które to uwagi nie zostały uwzględnione, do czego organy samorządu miały w opisanej sytuacji pełne prawo.

W świetle powyższego Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 64 ust. 3, art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. W ocenie Sądu w rozpatrywanym przypadku organ Gminy wykazał, iż naruszenie interesu prawnego skarżącego było usprawiedliwione interesem publicznym.

Chybiony okazał się także zarzut naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W skardze zarzut ten postawiony został wraz z przywołaniem sprawy zakończonej wyrokiem ETS z dnia 17 lipca 2007 r. 17373/02 (Rosiński v. Polska). Skarżący podniósł, iż Trybunał zakwestionował przeznaczenie nieruchomości na realizację celu publicznego przy braku określenia terminu realizacji tych planowanych inwestycji. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd zauważa, iż wskazany wyrok wydany został w rozpatrzeniu skargi wniesionej w sytuacji, gdy obowiązujące w Polsce przepisy prawa nie przewidywały w takich sytuacjach instytucji odszkodowawczych dla właścicieli nieruchomości, przewidzianych obecnie w art. 36 u.p.z.p.

Sąd nie podzielił także zarzutu dotyczącego zakazu grodzenia terenu, ustanowionego w § 17 pkt 12, 18 pkt 10, 19 pkt 10 Uchwały. Postanowienia planu obowiązują na przyszłość, stąd w ocenie Sądu uznać należy, iż wskazane przepisy planu dotyczą terenów zieleni urządzonej, a więc stanu po zrealizowaniu parku i zieleni urządzonej.

Ponieważ ustalenia planu skutkują na przyszłość, stąd argument skargi o braku aktualnie środków finansowych na realizację planowanych inwestycji infrastruktury technicznej nie może być skuteczny. Na etapie uchwalenia planu wystarczającym jest, iż Rada Miasta rozstrzygnęła o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej należących do zadań własnych gminy (załącznik nr 3 do uchwały Nr XXX/282/V/2008), zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. W tej sytuacji okoliczność, że w planach inwestycyjnych operatora sieci wodociągowej w Poznaniu magistrala wzdłuż ulicy nie jest przewidywana, nie ma wpływu na ocenę planu. Należy także podzielić stanowisko pełnomocnika Rady, iż powoływane przez skarżącego pismo z dnia (...) kwietnia 2010 r. zawiera reprezentatywnego stanowiska Prezydenta Miasta Poznania, jak również nie zawiera alternatywnej propozycji co do przebiegu magistrali.

Podkreślenia także wymaga, iż na ocenę zaskarżonej uchwały nie miały wpływu nieobowiązujące już plany miasta dla tego terenu, które także przewidywały brak możliwości zabudowy na przedmiotowym obszarze. Żaden przepis prawa nie nakazuje uwzględniania w postępowaniu mającym na celu uchwalenie planu miejscowego zapisy poprzednich planów. Niewątpliwie okoliczność ta wskazuje na kontynuację polityki przestrzennej gminy w stosunku do przedmiotowego obszaru, zważyć jednakże należy, iż z chwilą wygaśnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta Poznania uchwalonego w 1994 r., sposób kształtowania zagospodarowania przestrzennego danego obszaru następuje w oparciu o przepisy u.p.z.p., a przed wejściem jej w życie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.).

Z przyczyn wyżej podanych, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ T.Świstak /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Zieliński

MK