Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 815/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Najda - Ossowska Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi Wiesława K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2006 r. do Urzędu Skarbowego w T. wpłynął wniosek Wiesława K., w którym zwrócił się o umorzenie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług określonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] 2001 r. [...]. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie jest w stanie zapłacić zaległości z uwagi na trudną sytuację materialną oraz fakt, iż kwota powstałych zaległości podatkowych znacznie przekracza jego możliwości finansowe. Wskazał, że na utrzymaniu ma niepracującą żonę i dwójkę małoletnich dzieci. Jedynym źródłem utrzymania jest nieznaczny dochód w wysokości 1.700 zł brutto z tytułu wynagrodzenia za pracę. Umowę o pracę zawarł na czas określony do dnia [...] 2011 r. na stanowisku kierowcy-konduktora w T. sp. z o. o. w T. Zaznaczył, że po opłaceniu wszelkich rachunków związanych z utrzymaniem rodziny i mieszkania pozostaje niewiele środków pieniężnych, którymi mógłby dysponować.

Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. odmówił umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego w wysokości 10.915,50 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w wysokości 9.543 zł. Organ I instancji stwierdził, że powołane przez podatnika okoliczności nie wyczerpują przesłanek z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Od decyzji organu I instancji podatnik złożył odwołanie, w którym wniósł o umorzenie zaległości podatkowej. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte we wniosku. Jednocześnie podniósł, że wynagrodzenie za pracę zostało zajęte. Budżet domowy obciążony jest spłatą grzywny związaną z zadłużeniem wobec Urzędu Skarbowego w wysokości 140 zł miesięcznie, zadłużeniem kredytowym wobec P. S.A. w wysokości 50 zł miesięcznie. Ponadto żona podatnika posiada zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ szczegółowo przedstawił sytuację rodzinną i finansową podatnika podając, że jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony do dnia [...] 2011 r. w T. sp. z o. o. w T. i z tego tytułu uzyskuje miesięczne wynagrodzenie brutto w wysokości 1.700 zł (netto 1.255,70 zł). Strona pozostaje w związku małżeńskim oraz w ustawowej wspólności majątkowej z Mariolą K., która jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, co potwierdza decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...] 2006 r. W celu pozyskania środków na utrzymanie, żona podejmuje krótkoterminowe prace zarobkowe. Podatnicy nie posiadają żadnego majątku ruchomego ani nieruchomości, papierów wartościowych, lokat oszczędnościowych, udziałów w spółkach prawa handlowego. Wnioskodawca zamieszkuje wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci (10 i 3 lata) w lokalu stanowiącym własność Z. w T., o powierzchni 43,15 m2. Miesięczne wydatki rodziny podatnika kształtują się następująco: czynsz ok. 200 zł, gaz ok. 45 zł, energia elektryczna ok. 60 zł, woda ok. 22 zł, węgiel ok. 71 zł, telefon ok. 60 zł, wydatki na leczenie żony ok. 130 zł, koszty związane ze szkołą syna ok. 60-70 zł, opłata za przedszkole córki ok. 210 zł, opłata za czesne obojga małżonków w C. w T. za 5 semestr Liceum Ogólnokształcącego ok. 240 zł, wydatki na wyżywienie i utrzymanie rodziny ok. 600 zł.

W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 za 2000 r. podatnik wykazał przychód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 21.538,77 zł, koszty uzyskania przychodu w kwocie 1.227 zł oraz dochód w wysokości 20.311,77 zł.

Organ odwoławczy dokonał analizy sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego i uznał, że jest ona trudna, a wskazane okoliczności świadczą, iż podatnik nie jest w stanie uregulować jednorazowo przedmiotowej zaległości w wysokości 10.915,50 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 9.543 zł. Dlatego organ ten zgodził się, że w sytuacji strony skarżącej zaistniał ważny interes podatnika, jednakże korzystając z uznania administracyjnego określonego w art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa nie znalazł podstaw do umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego.

Organ odwoławczy podał, że w dniu [...] 1997 r. podatnik dokonał importu samochodu osobowego marki T. wyprodukowanego w 1997 r. Zgłaszając ww. samochód do odprawy celnej przedłożył rachunek opiewający na kwotę 8.500 DM. Dyrektor Urzędu Celnego w T. decyzją z dnia [...] 1999 r., Nr [...], określił stronie prawidłową wartość celną importowanego towaru w kwocie 12.863,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 19.001 zł, będącą różnicą między należnymi a uiszczonymi należnościami celnymi. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] 2001 r., Nr [...] ustalił podatek od towarów i usług w wysokości 15.579,50 zł. Zaległość podatkowa w wysokości 10.915,50 zł wynika z ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. i stanowi różnicę pomiędzy kwotą podatku VAT uiszczonego na konto Urzędu Celnego w wysokości 4.664 zł, a kwotą podatku ustalonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. w wysokości 15.579,50 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że w sprowadzając samochód osobowy marki T. na cele własnego użytku, podatnik musiał być świadomy kosztów związanych z tą inwestycją, w tym również i podatków. Każdy obywatel dbając o swój interes winien podejmować decyzje w sposób przemyślany, zgodny z prawem. Podatnik przede wszystkim musi wywiązywać się z zobowiązań podatkowych, bowiem nieuiszczony w terminie podatek staje się zaległością podatkową, od której naliczane są odsetki. Odsetki za zwłokę pełnią funkcję kompensacyjną, bowiem stanowią wyrównanie, zapłatę na rzecz wierzyciela, za korzystanie przez podatnika ze środków pieniężnych w okresie, gdy powinny znajdować się w dyspozycji organu podatkowego oraz funkcję represyjną, gdyż wskazuje na to wysokość odsetek.

Organ podał, że z pisma Sądu Rejonowego w T. Wydział IX Wykonywania Orzeczeń Karnych z dnia [...] 2006 r. wynika, że zadłużenie strony z tytułu grzywny na początku wynosiło 5.000 zł. Z uwagi na fakt, że na powyższą zaległość podatnik dokonał już wpłat w wysokości 3.334 zł i nadal dokonuje co miesiąc wpłaty w wysokości 140 zł, na dzień 23 maja 2006 r. pozostaje jeszcze do spłaty kwota w wysokości 1.666 zł. Ponadto żona skarżącego zawarła w dniu [...] 2000 r. umowę o kredyt gotówkowy w P. S. A., który spłaca w ratach miesięcznych w wysokości 50 zł. Według zaświadczenia Banku - Oddziału Centrum Restrukturyzacji i Windykacji Zamiejscowego Wydziału ds. Detalicznych w T. na dzień [...] 2006 r. do spłaty pozostała kwota 5.293,40 zł.

Zdaniem organu odwoławczego, spłata wyżej wymienionych zobowiązań nie może uzasadniać ważności uzyskania żądanej ulgi. Prowadząc własne gospodarstwo domowe podatnik sam odpowiada za podejmowane decyzje zwłaszcza, co do sposobu rozdysponowania uzyskiwanymi środkami finansowymi.

Organ II instancji biorąc powyższe pod uwagę stwierdził, że odwołujący nie wskazał żadnych okoliczności o charakterze nadzwyczajnym i losowym, niezależnych od sposobu postępowania, których zaistnienie uniemożliwiłoby dokonanie uregulowania należnego zobowiązania podatkowego.

Na decyzję organu II instancji strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu powołał się na swoją trudną sytuację majątkową. Podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny, na jego utrzymaniu pozostaje bezrobotna żona, która wymaga leczenia oraz dwójka dzieci w wieku 10 i 3 lata. Po zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę był zmuszony zwrócić się o pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zaznaczył, że samochód osobowy marki T. nigdy nie był jego własnością. Skarżący był jedynie osobą upoważnioną do sprowadzenia tego samochodu do Polski i nie wie, co stało się z tym pojazdem. Na potwierdzenie swojej argumentacji załączył kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w T. VIII Wydział Karny z dnia [...] 2000 r. sygn. akt [...], w sprawie, w której był współoskarżonym o narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie cła i podatku poprzez wprowadzenie w błąd Urzędu Celnego w T., co do wartości samochodu marki T. Wskazał, że za ten czyn został ukarany, a konsekwencje finansowe są dla niego odczuwalne do tej pory, ponieważ nadal spłaca raty zasądzonej grzywny. Do skargi załączył kserokopie dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269).

Spór sprowadza się do ustalenia, czy zgodne z prawem jest rozstrzygnięcie organu podatkowego odmawiające skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Warunkiem zatem umorzenia zaległości podatkowej jest wystąpienie jednej z dwóch ww. przesłanek, tj. ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Nie budzi wątpliwości, że wystarczy jedna z nich do zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej.

Podkreślić należy, że decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę.

Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej, jednakże kontrola tego typu decyzji ogranicza się wyłącznie do badania poprawności przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem. Tym samym, skoro sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę samego uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu sąd nie jest bowiem uprawniony ani do oceny słuszności ani celowości zaskarżonej decyzji. Kontrola decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, a więc czy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny, po drugie czy nie naruszył on w ramach swego uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazane stanowisko dotyczące zakresu kontroli sądu w tego rodzaju sprawach zostało powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 08 listopada 1996r., sygn. akt III RN 24/96, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2000r., sygn. akt I SA/Gd 992/99, wyrok NSA z dnia 28 października 2003r., sygn. akt SA/Bd 1830/03).

Dla przyjęcia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy Sąd bada czy w jego toku organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone w ustawie Ordynacja podatkowa zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 122 ww. ustawy, w toku postępowania organy podatkowe zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W związku z tym, są one na mocy art. 187 § 1 ww. ustawy zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W sytuacji uznania administracyjnego, w celu wydania prawidłowego orzeczenia, organ podatkowy obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Organ obowiązany jest podać przyczyny, którymi kieruje się przy odmowie umorzenia zaległości podatkowych. Tym samym uznaniowy charakter instytucji umorzenia powoduje, iż zastosowanie wobec podatnika wnioskowanej ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organu. Jednakże przyznana organom podatkowym swoboda w rozstrzyganiu nie oznacza dowolności.

Należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie organ podatkowy – przy udziale strony skarżącej - zebrał materiał dowodowy i go ocenił w celu ustalenia, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 ww. ustawy. Przesłanka ważnego interesu podatnika nie została zdefiniowana, a jej rozumienie ukształtowało głównie orzecznictwo sądowe i doktryna. Analizując orzeczenia sądowe, gdzie na gruncie konkretnych spraw doprecyzowano pojęcie ważnego interesu podatnika, należy wskazać, że mieści się w nim ochrona wartości powszechnie cenionych, wysoko usytuowanych w ich hierarchii typu: życie, zdrowie ludzkie, ochrona rodziny. Przyjmuje się, że w ramach ważnego interesu podatnika mieszczą się np. sytuacje nadzwyczajnej czy losowej utraty możliwości zarobkowania (wyrok NSA z 22.04.1999r SA/Sz 850/98, wyrok NSA z 21.05.2003r III SA 2752/01). Przesłankę taką należy oceniać w oparciu o kryteria zobiektywizowane albowiem z subiektywnego punktu widzenia praktycznie każdy obowiązek zapłaty jest dolegliwy dla zobowiązanego do jego wykonania. W tym kontekście dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej ocena, czy w sprawie istnieje ważny interes podatnika jest prawidłowa.

Organ odwoławczy stwierdził, że występuje przesłanka ważnego interesu podatnika, bowiem ze względów finansowych i rodzinnych sytuacja podatnika jest na tyle trudna, że nie jest on w stanie uregulować jednorazowo zaległości w wysokości 10.915,50 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 9.543 zł. Wynika to jednoznacznie z treści decyzji organu II instancji. Organ szczegółowo opisał i ocenił sytuację finansową i rodzinną skarżącego. Ustalił dochody oraz wydatki skarżącego i jego rodziny. Należy przyznać, że sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny jest rzeczywiście trudna.

Z tych względów organ odwoławczy w przeciwieństwie do organu I instancji uznał, że spełniona jest wprawdzie przesłanka ważnego interesu podatnika, to jednak korzystając z uznania administracyjnego odmówił umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Należy jeszcze raz wskazać, że uznanie administracyjne wyraża się w swobodzie organu administracji publicznej wyboru pozytywnego bądź negatywnego rozstrzygnięcia dla strony, nawet wówczas, gdy spełnione są ustawowe przesłanki. W niniejszej sprawie organ – pomimo podzielenia stanowiska podatnika w zakresie trudności finansowych - odmówił umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę podając przyczyny takiego rozstrzygnięcia. Organ zgodził się, że obecnie podatnik nie jest w stanie zapłacić jednorazowo zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego, jednakże to nie stanowi po stronie organu obowiązku umorzenia zaległości podatkowych. Podał również, że nie wystąpiły okoliczności o charakterze nadzwyczajnym i losowym, niezależne od sposobu postępowania skarżącego, które w ogóle uniemożliwiłyby dokonanie uregulowania należnego zobowiązania podatkowego. Zgodzić się należy z organem, że konieczność spłaty kredytu bankowego, czy też grzywny nie stanowi sytuacji szczególnych, które zobowiązywałyby organ do zastosowania ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Brak majątku, czy dochodu wystarczających do zapłaty zaległego podatku, nie stanowi po stronie organu podatkowego obowiązku udzielenia ulgi. Nie można także traktować np. banku jako wierzyciela, wobec którego należności podlegają zaspokojeniu w pierwszej kolejności, natomiast zaległości podatkowe powinny być umorzone, skoro podatnik jest w trudnej sytuacji finansowej.

Odnośnie kwestii związanej ze sprowadzonym pojazdem i powołaniem się w tym zakresie na wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2000r. sygn. akt [...] zauważyć należy, że przedmiotem rozpatrywanej przez tut. Sąd skargi jest sprawa umorzenia zaległości podatkowych powstałych w związku z importem samochodu, a nie zasadność naliczenia tych należności. Z załączonego ww. wyroku wynika natomiast, że Sąd Karny uznał Wiesława K. za winnego popełnienia występku z art. 265 § 1 kodeksu karnego oraz art. 94 § 1 ustawy karnej skarbowej i stwierdził w uzasadnieniu, że przedłożył on organom sfałszowaną fakturę, na podstawie której zaniżono należności celne.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał nie pozostawia wątpliwości, iż podejmując rozstrzygnięcie organ podatkowy w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, dokonał analizy wskazanych przez skarżącego okoliczności, zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w takiej ocenie materiału dowodowego i podjętym rozstrzygnięciu przez organ.

W ocenie Sądu odmowa skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej z podaniem przyczyn takiego rozstrzygnięcia mieści się w granicach uznania administracyjnego. Sąd nie posiada kompetencji do umorzenia zaległości podatkowej, jak również do nałożenia na organ obowiązku umorzenia zaległości.

W ocenie Sądu rozstrzygającego w tej sprawie zaskarżona decyzja spełnia wymogi określone przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.