Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 374/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 374/22

Uzasadnienie

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. decyzją z 28.02.2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 10 §1, 104 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej k.p.a.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 195), art. 235(1), 235(2) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) w związku z § 5 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u M. R. nie stwierdził u w/w choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art.237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że decyzję wydano na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...].12.2021 r., wystawionego przez W. Centrum Medycyny P. w P. oraz orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznaniu choroby zawodowej z dnia [...].02.2022 r., wystawionego przez Instytut Medycyny P. w Ł., otrzymanego w dniu [...].02.2022 r. oraz oceny narażenia zawodowego dotyczącej pracownika M. R., ur. [...] zatrudnionej w Szkole Podstawowej w M. w charakterze nauczyciela, a także na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, a w szczególności dokumentacji lekarskiej opisanej w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...].12.2021 r.

M. R. (dalej jako skarżąca) została skierowana do W. Centrum Medycyny Pracy w P. przez lekarza leczącego specjalistę foniatrii na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu. W latach 2002-2021 skarżąca zatrudniona była na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy i w godzinach nadliczbowych. W Poradni Chorób Zawodowych W. Centrum Medycyny Pracy. przeprowadzono konsultację specjalisty medycyny pracy, specjalisty laryngologa oraz foniatry a także badanie audiometryczne i wideostroboskopowe. Z wywiadu od badanej wynika, że dolegliwości ze strony narządu głosu pojawiły się około 2016 roku. W 2020 roku podjęła ona leczenie w POZ, następnie w poradni foniatrycznej. W 2021 roku była hospitalizowana w klinice foniatrii. Skarżąca przedstawiła dokumentację medyczną z poradni foniatrycznej i leczenia szpitalnego, z którą szczegółowo się zapoznano.

Po badaniach wykonanych w Poradni Chorób Zawodowych W. Centrum Medycyny Pracy w P. stwierdzono:

- w opinii specjalisty laryngologa - zaburzenia czynnościowe głosu,

- w badaniu foniatrycznym - objawy dysfonii hiperfunkcjonalnej,

- w badaniu videostroboskopowym: drgania jednakowe i jednoczasowe; amplituda skrócona, przesunięcie brzeżne symetrycznie ograniczone w stopniu lekkim, zwarcie szpary głośni pełne.

Zapoznano się także z wynikami przeprowadzonych badań specjalistycznych, dostarczoną dokumentacją leczenia, zaświadczeniem o przebiegu pracy zawodowej oraz oceną narażenia zawodowego dokonaną przez pracodawcę. Ustalono rozpoznanie: zaburzenia czynnościowe głosu.

Po przeprowadzonej diagnostyce narządu głosu u skarżącej nie stwierdzono zmian o typie guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych lub niedowładów mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionych w pkt 15 wykazu chorób zawodowych. Dlatego brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Skarżąca została skierowana do IMP w Ł. w związku z jej odwołaniem od orzeczenia WCMP w P. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Instytut Medycyny Pracy na podstawie wywiadu i dostarczonej dokumentacji stwierdził, że badana pracowała na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze godzin dydaktycznych w latach 2002-2021, w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. Pierwsze dolegliwości ze strony narządu głosu pojawiły się około 8 lat temu pod postacią bezgłosu, chrypy, zmiany barwy głosu. Dolegliwości te w kolejnych latach pracy narastały. Z powodu problemów z narządem głosu skarżąca jest pod opieką poradni laryngologicznej i foniatrycznej. W 2021 r. została skierowana do WCMP z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu.

W wyniku badania przeprowadzonego w WCMP rozpoznano u skarżącej zaburzenia czynnościowe głosu - dysfonię hyperfunkcjonalną, a więc schorzenie nieujęte w wykazie chorób zawodowych.

Przeprowadzona w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są blade, gładkie, podsychające, prawidłowo ruchome. Zwarcie fonacyjne jest prawidłowe. Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna. Poziom fałdów głosowych jest równy. Drgania fałdów głosowych są jednakowe, jednoczesne, regularne. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej.

Nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno -czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych.

Reasumując, zdaniem organu I instancji w analizowanym przypadku brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.

Z dokumentacji dotyczącej zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy wynika, iż czynnikiem szkodliwym na stanowisku pracy był sposób wykonywania pracy - obciążenie narządu głosu.

Skarżąca pracowała na stanowisku nauczyciela w szkole podstawowej i gimnazjum w pełnym wymiarze pensum. Pracowała jako opiekun świetlicy oraz prowadziła zajęcia z przedmiotów: przyroda i technika. Prowadziła również zajęcia rewalidacji dla potrzebujących uczniów oraz kółko zainteresowań. Praca wymagała często wzmożonego wysiłku głosowego związanego z koniecznością przekazywania wiedzy i sprawowania opieki nad uczniami. Podczas prowadzenia zajęć nauczyciel opowiada, wyjaśnia, głośno czyta, rozmawia z uczniami. Utrzymywała relacje z rodzicami uczniów, uczestniczyła w pracy Rady Pedagogicznej oraz w działalności szkoły.

Z dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia wynika, że skarżąca była zatrudniona placówce oświatowej gdzie czynnikiem szkodliwym środowiska pracy był sposób wykonywania pracy - nadmierny wysiłek głosowy, tj. w Szkole Podstawowej w M. na stanowisku nauczyciela, w okresie od [...].09.2002 r. do [...].09.2021 r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. uznał, iż zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Zgodnie z treścią art. 235'(1) Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W myśl natomiast art. 235(2) Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z treścią punktu 15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., chorobą zawodową są przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, natomiast czas, w którym po zakończeniu pracy w narażeniu wystąpiły udokumentowane objawy wynosi dwa lata.

Przechodząc do analizy merytorycznej wskazano, że w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej, cytowane wyżej przepisy przewidują następujące przesłanki, których spełnienie uzasadnia stwierdzenie u pracownika (ewentualnie u byłego pracownika) choroby zawodowej:

1) przede wszystkim choroba musi mieścić się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia,

2) w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia,

3) musi istnieć związek przyczynowy między szkodliwymi warunkami pracy, a stwierdzoną chorobą figurującą w wykazie, przy czym prawodawca wymaga stwierdzenia tego związku "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem" (art. 235 (1) Kodeksu pracy).

Warunkiem uznania choroby zawodowej jest także zgłoszenie podejrzenia i rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub - w ustawowym terminie - po zakończeniu pracy w takim narażeniu (art. 235 (2) Kodeksu pracy).

W toku postępowania ustalono, że skarżąca wykonywała pracę będąc zatrudnioną na stanowisku nauczyciela w placówce edukacyjnej, na którym dochodziło do obciążenia narządu głosu, który mógł spowodować powstanie choroby zawodowej.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r., właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach odrębnych w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, wymienionych w tym rozporządzeniu. Lekarz ten wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Wskazane orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.

Bez tej opinii, bądź sprzecznie z nią, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w powoływanym wykazie. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu z obowiązku dokonania oceny tej opinii, jako jednego z dowodów w sprawie.

Według § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2009 r. właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję w sprawie choroby zawodowej na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wydanym przez lekarza upoważnionej jednostki orzeczniczej oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.

Konkludując wskazano, że w rozstrzyganej sprawie zostały spełnione następujące przesłanki:

- podczas czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącą występowało narażenie zawodowe związane z występowaniem w środowisku pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia związanego ze sposobem wykonywania pracy : nadmierne obciążenia narządu głosu,

- rozpatrywane schorzenie: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, jest objęte wykazem chorób zawodowych stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia,

Natomiast nie spełniono następujących przesłanek:

- choroba zawodowa nie została rozpoznana przez upoważniony w myśl § 5 ust.2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. zakład służby zdrowia,

- ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. nie wykazała związku przyczynowo-skutkowego rozpoznanej choroby zawodowej z warunkami wykonywanej pracy.

By uznać chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie ww. przesłanki, co nie miało miejsca.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła M. R. wnosząc o jej zmianę w całości i orzeczenie, że stwierdza się u niej chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, określonych w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 231 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy, o przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącą w piśmie złożonym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., o przeprowadzenie ponownego badania w ośrodku medycyny pracy, z uwzględnieniem konieczności przeprowadzenia badań przez lekarzy specjalistów z zakresu foniatrii, audiologii i laryngologii, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia organowi I instancji.

Skarżąca zarzuciła naruszenie :

1. art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niedostateczne zbadanie przez organ I instancji środowiska pracy, w którym pracowała skarżącą, a w którym była narażona na czynnik szkodliwy, co doprowadziło do sprzeczności ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że przesłanka w postaci braku związku przyczynowo - skutkowego między środowiskiem pracy i schorzeniami wyżej wymienionej nie została spełniona,

2. art. 84 § 2 k.p.a. poprzez zasięgnięcie opinii lekarzy specjalistów, którzy nie posiadali wiedzy w zakresie laryngologii, foniatrii i audiologii, co doprowadziło do wydania nierzetelnych i niekorzystnych dla skarżącej orzeczeń,

3. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na orzeczeniach lekarskich lekarzy medycyny pracy, z całkowitym pominięciem wniosków dowodowych składanych przez skarżącą,

4. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie całokształtu materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zupełne pominięcie wniosków dowodowych składanych przez skarżącą, co doprowadziło do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy,

5. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącą, co doprowadziło do niewyjaśnienia istoty sprawy.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że z dokumentacji przedłożonej przez skarżącą, a sporządzonej przez dr n. med. T. W. - specjalistę otolaryngologa i foniatrę, u skarżącej rozpoznano "przewlekłe zapalenie krtani, dysfonię z niedomykalnością głośni", przy czym wskazano, że są to główne jednostki chorobowe. Powyższa diagnoza stanowiła podstawę do skierowania na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Organ I instancji w ogóle nie odniósł się do przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej, z której niezbicie wynika, że cierpi ona na dysfonię hiperfunkcjonalną z niedomykalnością głośni. Organ I instancji w zakresie wydanego orzeczenia oparł się wyłącznie na opinii W. Centrum Medycyny Pracy w P., a następnie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. . Przy czym żaden z wyżej wskazanych podmiotów nie odniósł się do dokumentacji przedłożonej przez skarżącą oraz nie wyjaśnił skąd wynikają ewentualne rozbieżności w zakresie diagnostyki.

Orzeczenie lekarskie nr [...] wydane zostało przez lek. med. J. N. - P. posiadającą specjalizację z zakresu medycyny pracy oraz medycyny paliatywnej. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. N. w Ł. zostało wydane przez dr n. med. S. S. — K. — specjalistę medycyny pracy. Wyżej wymieniona posiada specjalizację z zakresu chorób wewnętrznych stopnia l oraz z zakresu medycyny pracy. Żadna z wyżej wymienionych osób nie posiadała specjalizacji z zakresu laryngologii, otolaryngologii czy foniatrii. Co prawda wskazano w orzeczeniu o rzekomych konsultacjach z lekarzami innych specjalności, jednakże brak jest pewności co do tego.

Abstrahując od powyższego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. powinien rozpatrzeć wszelkie wnioski dowodowe składane przez strony postępowania, zaś w przypadku nieprzeprowadzenia zawnioskowanego dowodu winien tę okoliczność uzasadnić. Tymczasem organ I instancji pomimo pisma skarżącej zawierającego wnioski dowodowe, ich nie rozpatrzył.

Schorzeniami narządu głosu zajmują się specjaliści z zakresu foniatrii, laryngologii czy otolaryngologii, gdyż posiadają wiedzę, która pozwala na zdiagnozowanie poszczególnych jednostek chorobowych. W ocenie skarżącej opinie wydane w sprawie nie są rzetelne, zaś badania powinny zostać powtórzone przez lekarzy specjalizujących się w medycynie pracy i laryngologii, otolaryngologii i foniatrii.

Orzeczenie lekarskie jest wyłącznie jednym z dowodów w sprawie, zaś organ I instancji w przypadku sprzeczności zachodzącej w materiale dowodowym powinien przedsięwziąć wszelkie niezbędne środki, zmierzające do rozstrzygnięcia występujących w sprawie rozbieżności.

Organ I instancji wskazał również na brak związku przyczynowo - skutkowego rozpoznanej choroby zawodowej w warunkach wykonywanej pracy. Skarżącej trudno jest się odnieść merytorycznie do wskazanej przez organ I instancji przesłanki, albowiem z organ ten w uzasadnieniu w ogóle nie dokonał jej rozwinięcia.

W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzja z [...].04.2022 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy.

W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej są przepisy art. 235 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.) - dalej jako "Kodeks pracy" oraz przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z brzmieniem art. 235 (1) Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym''.

Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3-6 Kodeksu pracy zostało wydane rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych. Rozporządzenie określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 437 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Z przytoczonych przepisów wynika, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny, po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że pomiędzy warunkami pracy a schorzeniem istnieje (lub jest wysoce prawdopodobny) związek przyczynowy. Orzeczenia lekarskie mają zatem w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej kluczowe znaczenie i stanowią, w rozumieniu art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - dalej jako: "k.p.a.", obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego. Z tego też powodu, oprócz konkluzji, powinny zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości. Podkreślono specyfikę postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej z orzeczeniami lekarskimi wydanymi w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 794/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 335/10). Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii).

Organ odwoławczy stwierdził, iż w odwołaniu skarżąca wnioskowała o wystąpienie do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej K. Aparaty Słuchowe w P. o nadesłanie dokumentacji leczniczej w celu przeprowadzenia dowodu w sprawie, podnosi też konieczność wykonania badania pomiaru hałasu w S. K. w której była zatrudniona, w celu zbadania środowiska pracy, a także o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność funkcjonowania odwołującej w życiu codziennym.

Organ odwoławczy nie widział konieczności wystąpienia do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej K. Aparaty Słuchowe w P. o nadesłanie dokumentacji leczniczej w celu przeprowadzenia dowodu w sprawie, ponieważ z orzeczenia znak: [...] wynika, iż "W 2020 roku ww. podjęła leczenie w POZ, następnie w poradni foniatrycznej. W 2021 roku hospitalizowana w klinice foniatrii. Ww. przedstawiła dokumentację medyczną z poradni foniatrycznej i leczenia szpitalnego, z którą szczegółowo się zapoznano." Z powyższego wynika, iż W. Centrum Medycyny Pracy w P. przed wydaniem orzeczenia miało wgląd do dokumentacji z poradni K. , która jest jedyną, w której odwołująca podjęła leczenie. Ponadto zapoznała się z nią szczegółowo. Natomiast wykonanie badań pomiaru hałasu w S. K., w której skarżąca była zatrudniona jest bezzasadne bowiem postępowanie wykazało, że była ona narażona na obciążenie narządu głosu w trakcie wykonywania pracy. Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność funkcjonowania w życiu codziennym skarżącej nie wpłynęłoby na rozstrzygnięcie sprawy.

Organ odwoławczy stwierdził, iż skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wystawione przez lekarza specjalistę nie stwierdza choroby zawodowej tylko kieruje na badania, które mają potwierdzić lub wykluczyć chorobę przez jednostki do tego uprawnione. Ponadto organ wskazał, iż w obu lekarskich jednostkach orzeczniczych badania zostały przeprowadzone przez lekarzy specjalistów: laryngologa, foniatrę i lekarza medycyny pracy. Nietrafione są zarzuty, iż badanie nie było przeprowadzone w stanie obciążenia głosu. Z orzeczenia znak: [...] wynika, iż "Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna".

Organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie wydane zostały dwa orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, tj. orzeczenie lekarskie W. Centrum Medycyny Pracy w P. nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r.

Organ odwoławczy stwierdził, iż stanowiska lekarskich jednostek orzeczniczych są spójne i w sposób jednoznaczny wskazują na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. Jego zdaniem ustalenia dokonane zarówno przez W. Centrum Medycyny Pracy w P., jak również przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. pozwalają na przyjęcie ich jako podstawy do wydania decyzji stwierdzającej braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Stąd nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich, (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 164/20).

Ocena opinii lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych, a także czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione.

Fakt, że skarżąca inaczej niż lekarze jednostek orzeczniczych postrzega swoje schorzenia, nie może skutecznie podważyć orzeczenia wydanego przez uprawnione do orzekania w tym zakresie lekarskie jednostki orzecznicze, jeżeli w sposób przekonujący, jednocześnie spójny i logiczny, uzasadnią swoje stanowisko w przedmiocie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Uprawnione do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej jednostki medyczne, jednoznacznie wypowiadały się o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej i w sposób wyczerpujący odnoszą się do przeprowadzonych badań i zgromadzonej dokumentacji. Tymi ustaleniami organy sanitarne są związane.

W każdym przypadku orzekania o stanie zdrowia osoby badanej decydujące i rozstrzygające znaczenie ma badanie lekarskie oraz badanie specjalistyczne przeprowadzane w jednostce wydającej orzeczenie. Na podstawie tych badań weryfikowane są inne badania lekarskie i rozpoznania związane z podejrzeniem choroby zawodowej.

Organ stwierdził, iż wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest, gdy zajdą łącznie następujące przesłanki:

1. w środowisku pracy występuje, bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia,

2. rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych,

3. ocena narażenia zawodowego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy.

Stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, wykaz

chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do tego rozporządzenia. Pod pozycją 15 tego załącznika wskazuje się jako chorobę zawodową przewlekłą chorobę narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, charakteryzującą się następującymi objawami chorobowymi:

1) guzki głosowe twarde,

2) wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych,

3) niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia w sprawie

chorób zawodowych ma charakter wyczerpujący i określa zamknięty katalog chorób

zawodowych. Aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie na które cierpi musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych i musi być ono spowodowane występowaniem w pracy czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe), przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Ocena stanu zdrowia pod kątem występowania choroby zawodowej dokonana została na etapie postępowania orzeczniczego przez specjalizujące się w medycynie pracy dwie jednostki orzecznicze - W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł.. Wykonane u skarżącej badania diagnostyczne wykazały, iż w jej narządzie głosu nie występują zmiany organiczne w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwała dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. Stwierdzone przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. - zaburzenia czynnościowe głosu - dysfonia hyperfunkcjonalna, oraz przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. - cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej, nie są objęte wykazem chorób zawodowych.

Organ II instancji podkreślił, że nie każde zachorowanie pozostające nawet w związku przyczynowym z warunkami, jakie wystąpiły w czasie zatrudnienia prowadzi do uznania za chorobę zawodową, przy czym bezwzględną przesłanką do uznania konkretnej choroby za chorobę zawodową jest umieszczenie jej w wykazie chorób zawodowych (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 572/09).

Zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie albo gdy warunki te nie są jej przyczyną, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Opierając się na orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia, organ wskazał, iż u skarżącej występują zmiany morfologiczno - czynnościowe w zakresie krtani. Jednak zmiany nie mieszczą się w zamkniętym katalogu cytowanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, pozwalającym zakwalifikować schorzenie jako chorobę zawodową. W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdziły jednoznacznie, iż u skarżącej nie występują zmiany kliniczne charakterystyczne dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmiany przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Wyspecjalizowane lekarskie jednostki orzecznicze po przeprowadzeniu badań i po analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej nie znalazły podstaw aby stwierdzić u odwołującej schorzenie, które zawarte jest w wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w P. M. R. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucono :

1.Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 235 (1) k.p. poprzez jego niezastosowanie i nie zbadanie wszystkich przesłanek, od których uzależniono orzeczenie choroby zawodowej,

b) § 5 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367) poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie ustalenia, czy orzeczenia lekarskie dotyczące skarżącej zostały wydane przez właściwe podmioty.

2. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji, podczas gdy w sprawie zachodziły przesłanki do zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości, ewentualnie do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia organowi I instancji,

b) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy organ I instancji naruszył w niniejszym postępowaniu przepisy prawa procesowego, co powinno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji w całości i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia organowi I instancji, ewentualnie zmianą tejże decyzji,

c) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedopuszczenie przez organ II instancji dowodów wskazanych przez skarżącą w piśmie z dnia 3 stycznia 2022 roku, podczas gdy w jej ocenie przeprowadzenie tych dowodów było istotne dla prawidłowego ustalenia wszystkich przesłanek, od których uzależniono orzeczenie choroby zawodowej,

d) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i nie uwzględnienie wniosków dowodowych wskazanych przez skarżącą, podczas gdy z pisma z dnia [...] marca 2022 roku organu I instancji, zn. [...] wynika, że organ II instancji rozpozna wnioski dowodowe wskazane przez wyżej wymienioną,

e) art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niepowołanie przez organ II instancji biegłego, podczas gdy wydane w toku postępowania opinie lekarskie były przez skarżącą konsekwentnie kwestionowane,

f) art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie przez organ II instancji uzasadnienia decyzji w sposób ogólny i nie odnoszący się do podniesionych w odwołaniu argumentów, zwłaszcza w zakresie złożonych wniosków dowodowych.

W uzasadnieniu skargi zarzucono decyzji organu II instancji, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone w sposób ogólny. Organ II instancji nie odniósł się w treści uzasadnienia decyzji do argumentów podnoszonych w odwołaniu oraz do wniosków dowodowych, które zostały złożone. Organy administracji skupiły się przede wszystkim na opinii biegłych, pomijając zupełnie pozostałe przesłanki, od których uzależniono możliwość zaliczenia danego schorzenia, jako choroby zawodowej.

Pismem z dnia [...] lutego 2022 roku, skarżąca zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o przeprowadzenie dowodów wskazanych w tymże piśmie. Organ I instancji wskazał, że na tym etapie postępowania nie może zrealizować tych wniosków, lecz będą mogły zostać one rozpatrzone przez organ II instancji. Pomimo tego organ II instancji nie rozpoznał tych wniosków dowodowych, a nawet w ogóle nie odniósł się do złożonego przez skarżącą pisma.

Skarżąca kwestionowała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 20 grudnia 2021 roku wydane przez W. Centrum Medycyny Pracy - Dział Konsultacyjno - Diagnostyczny i Profilaktyki - Poradni Konsultacyjnej Chorób Zawodowych i Profilaktyki. Badania w wyżej wymienionej jednostce dokonywała lek. med. J. N.-P., która - jak wynika z Centralnego Rejestru Lekarzy Naczelnej Izby Lekarskiej - ukończyła specjalizację z zakresu medycyny paliatywnej oraz z zakresu medycyny pracy. Nie posiada ona specjalizacji w zakresie foniatrii, laryngologii czy audiologii. W przedmiotowej sprawie organy prowadzące postępowania powinny zasięgnąć opinii biegłego z zakresu laryngologii, audiologii czy foniatrii, czego nie uczyniły. W związku z powyższym organ nie ustalił w należyty sposób stanu faktycznego sprawy, a tym samym naruszył przepis art. 84 § 1 k.p.a.

W związku ze złożonym wnioskiem o dokonanie ponownego badania lekarskiego, dr n. med. S. S. - K. (specjalista medycyny pracy oraz chorób wewnętrznych) dokonała badania w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. N. w dniu [...] lutego 2022 roku. Zaznaczono, że obie opinie potwierdzają dysfunkcje skarżącej, lecz wykluczają występowanie u skarżącej choroby zawodowej.

Podkreślono, że orzeczenie lekarskie, na którym skupiły się organy administracji wydające w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie, nie jest jedyną determinantą choroby zawodowej. Organy zobowiązane bowiem były do zbadania wszystkich przesłanek, a ograniczyły się do orzeczeń lekarskich, które de facto są przez skarżącą kwestionowane.

Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja została sporządzona z naruszeniem przepisu art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie skarżącej, uzasadnienie zostało sporządzone w sposób "sztampowy", na wysokim poziomie ogólności. Organ II instancji w ogóle nie odniósł się do okoliczności i wniosków dowodowych podnoszonych przez skarżącą, podczas gdy powinien konkretnie wskazać, z jakich przyczyn wniosków tych nie przeprowadził. Powyższe uniemożliwia pełne i merytoryczne odniesienie się do motywów zaskarżonej decyzji organu II instancji.

Zarzucono, że organy I i II instancji nie ustaliły, czy schorzenia, jakich doznała skarżąca zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy, czy też innymi czynnikami. Organ II instancji w ogólne nie porusza kwestii dotyczącej narażania w środowisku pracy.

Żaden organ nie zbadał, czy orzeczenia lekarskie w przedmiotowej sprawie zostały wydane przez lekarza, który był właściwy do ich wydania. Powyższe nie wynika z żadnych dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania. Natomiast warto przypomnieć, że zgodnie z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367) "właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisanych wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004r., Nr 125, poz. 137, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3".

W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej – p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Niniejsza sprawa na podstawie art.119 pkt 2 p.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta była decyzja W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...]04.2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z [...].02.2022 r. nr [...] nie stwierdzającą u M. R. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) w związku z § 5 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.)

Zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3-6 k.p. zostało wydane rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, które określa wykaz chorób zawodowych, okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Co istotne, zgodnie z § 5 ust. 1 w/w rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1175 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, zgodnie z § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniach lekarskich oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W ocenie Sądu organy obu instancji, wbrew zarzutom skargi, nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i w związku z art.7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. W przedmiotowej sprawie organy sanitarne obu instancji, prawidłowo i wnikliwie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceniły, że brak jest przesłanek do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej.

Wskazać należy, że dostarczona przez skarżącą na etapie postępowania administracyjnego dokumentacja medyczna pozwoliła ocenić stan jej zdrowia w zakresie wystąpienia choroby zawodowej.

Organ odwoławczy słusznie stwierdził, iż wydane opinie lekarskie są spójne i w sposób jednoznaczny wskazują na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej. Trafnie także podkreślono specyfikę postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 794/06; wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 335/10). Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii).

Ocena orzeczeń lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się jedynie do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. Orzeczenia wydane w niniejszej sprawie przez lekarskie jednostki orzecznicze są rzeczowe, spójne i logiczne.

Skarżąca przede wszystkim kwestionuje orzeczenia lekarskie. Należy podkreślić, że skarżąca przeszła wielospecjalistyczne badania diagnostyczne. W sprawie wydano dwa obiektywne orzeczenia lekarskie przez niezależne, uprawnione i wyspecjalizowane jednostki medyczne. Te orzeczenia są zgodne, gdyż w żadnym z nich u skarżącej nie stwierdzono choroby zawodowej. Wszystkie jednostki orzecznicze wydające opinie w sprawie były jednomyślne co do faktu, że całokształt przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, przy uwzględnieniu danych z dostępnej dokumentacji medycznej oraz narażenia zawodowego, nie dają podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W § 6 ust. 2 wymieniono czynniki, które lekarz orzecznik winien uwzględnić przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego. Organy sanitarne I i II instancji dopiero po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia lekarskiego wydają decyzję na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim i formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 w/w rozporządzenia).

Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniach swych wyroków (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2688/14) orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a., jednak związane są one orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy, gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny i podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku jeżeli nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Jak trafnie wyjaśniono w wyroku WSA w Olsztynie z 26 listopada 2013 r. o sygn. II SA/Ol 757/13 (publ. CBOSA) wydane w sprawie choroby zawodowej orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

W niniejszej sprawie zatem Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., jak i Inspektor Sanitarny oraz Sąd orzekający w niniejszej sprawie są związani ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. W orzeczeniach tych nie stwierdzono w narządzie głosu zmian chorobowych wymienionych w poz. 15 wykazu. Wykaz chorób zawodowych zawiera zamkniętą listę schorzeń spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym, czyli zmian organicznych utrwalonych i potwierdzonych w badaniu przedmiotowym specjalistycznym. W odwołaniu skarżąca podkreśla, że z przedłożonej przez nią dokumentacji, a sporządzonej przez dr n. med. T. W. - specjalistę otolaryngologa i foniatrę, rozpoznano u niej "przewlekłe zapalenie krtani, dysfonię z niedomykalnością głośni", przy czym wskazano, że są to główne jednostki chorobowe.

Organ II instancji trafnie jednak podkreślił, że nie każde zachorowanie pozostające nawet w związku przyczynowym z warunkami, jakie wystąpiły w czasie zatrudnienia prowadzi do uznania za chorobę zawodową, przy czym bezwzględną przesłanką do uznania konkretnej choroby za chorobę zawodową jest umieszczenie jej w wykazie chorób zawodowych (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 572/09).

Zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie albo gdy warunki te nie są jej przyczyną, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Opierając się na orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia, organ odwoławczy prawidłowo wskazał, iż u skarżącej występują zmiany morfologiczno - czynnościowe w zakresie krtani. Jednak z uwagi na fakt, iż te zmiany nie mieszczą się w zamkniętym katalogu rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, pozwalającym zakwalifikować schorzenie jako chorobę zawodową, niedopuszczalne było wydanie w tym przypadku decyzji stwierdzającej istnienie u skarżącej choroby zawodowej. W. Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdziły jednoznacznie, iż u skarżącej nie występują zmiany kliniczne charakterystyczne dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmiany przerostowych fałdów głosowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Przeprowadzona w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są blade, gładkie, podsychające, prawidłowo ruchome. Zwarcie fonacyjne jest prawidłowe. Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna. Poziom fałdów głosowych jest równy. Drgania fałdów głosowych są jednakowe, jednoczesne, regularne. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Badaniem laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej.

Organy wskazały, że zapoznano się z wynikami przeprowadzonych badań specjalistycznych, dostarczoną dokumentacją leczenia, zaświadczeniem o przebiegu pracy zawodowej oraz oceną narażenia zawodowego dokonaną przez pracodawcę. Organy przeanalizowały więc zebraną dokumentację medyczną, dokumentację dotyczącą zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy, która wykazała, iż czynnikiem szkodliwym na stanowisku pracy był sposób wykonywania pracy - obciążenie narządu głosu, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia, z której wynika, że skarżąca była zatrudniona placówce oświatowej gdzie czynnikiem szkodliwym środowiska pracy był sposób wykonywania pracy - nadmierny wysiłek głosowy w Szkole Podstawowej w M. na stanowisku nauczyciela, w okresie: od [...].09.2002 r. do [...].09.2021 r.

W obu lekarskich jednostkach orzeczniczych badania zostały przeprowadzone przez lekarzy specjalistów: laryngologa, foniatrę i lekarza medycyny pracy.

Organ I instancji wskazał, że ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. nie wykazała związku przyczynowo - skutkowego rozpoznanej choroby zawodowej w warunkach wykonywanej pracy. Twierdzenie to jest błędne, ponieważ w sprawie w ogóle nie rozpoznano choroby zawodowej, więc nie sposób szukać związku przyczynowo skutkowego w takich okolicznościach. Okoliczność ta jednak nie ma wpływu na rozstrzygnięcie i pozostałe, istotne ustalenia.

Nietrafione są zarzuty skarżącej, iż badanie nie było przeprowadzone w stanie obciążenia głosu. Z orzeczenia znak: [...] wynika, iż "Próba obciążeniowa narządu głosu jest ujemna".

Skarżąca zarzuciła, że organ niedostatecznie zbadał jej środowisko pracy, w którym była narażona na czynnik szkodliwy, co doprowadziło do sprzeczności ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że przesłanka w postaci braku związku przyczynowo - skutkowego między środowiskiem pracy i schorzeniami wyżej wymienionej nie została spełniona. Wykonanie badań pomiaru hałasu w S. K., w której skarżąca była zatrudniona jest jednak zbędne, bowiem postępowanie wykazało, że była ona narażona na obciążenie narządu głosu w trakcie wykonywania pracy. Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność funkcjonowania w życiu codziennym skarżącej także nie wpłynęłoby na rozstrzygnięcie sprawy.

Organ odwoławczy słusznie wskazał, iż nie ma konieczności wystąpienia do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej K. Aparaty Słuchowe w P. o nadesłanie dokumentacji leczniczej w celu przeprowadzenia dowodu w sprawie, ponieważ z orzeczenia znak: [...] wynika, iż "W 2020 roku ww. podjęła leczenie w POZ, następnie w poradni foniatrycznej. W 2021 roku hospitalizowana w klinice foniatrii. Ww. przedstawiła dokumentację medyczną z poradni foniatrycznej i leczenia szpitalnego, z którą szczegółowo się zapoznano." Z powyższego wynika, iż W. Centrum Medycyny Pracy w P. przed wydaniem orzeczenia miało wgląd do dokumentacji z poradni K. , która jest jedyną, w której odwołująca podjęła leczenie. Ponadto zapoznała się z nią szczegółowo.

Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 84 § 2 k.p.a. poprzez zasięgnięcie opinii lekarzy specjalistów, którzy nie posiadali wiedzy w zakresie laryngologii, foniatrii i audiologii, co doprowadziło do wydania nierzetelnych i niekorzystnych dla skarżącej orzeczeń. Zarzut ten jest bezzasadny, gdyż zgodnie z § 5 ust. 1 w/w rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1175 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Ani organy sanitarne, ani Sąd nie posiadają kompetencji do weryfikacji i oceny kwalifikacji lekarzy zatrudnionych w instytutach medycyny pracy. Stanowią one opinię w myśl art. 84 § 1 k.p.a. i brak jest podstaw, by podważać orzeczenia wydane przez lekarzy zatrudnionych w instytutach medycyny pracy.

Konkludując, w analizowanym przypadku brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.

Pewną wątpliwość w ocenie Sądu stanowił brak bezpośredniego odniesienia się przez organy do rozpoznania przez dr n. med. T. W. – (specjalista otolaryngolog i foniatra), u skarżącej przewlekłego zapalenia krtani, dysfonii z niedomykalnością głośni. Organy nie odniosły się wprost do przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej, z której wynika, że cierpi ona na dysfonię z niedomykalnością głośni. Niemniej stwierdzona dysfonia nie jest tożsama z opisanym w wykazie chorób zawodowych: niedowładem mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Tym samym uchybienie to nie miało wpływu na ocenę prawidłowości zapadłych decyzji. Jak bowiem wyjaśniono w wyroku NSA z 23.04.2015 r. o sygn. II OSK 2237/14 (publ. CBOSA) organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W tym przypadku wspomniana dokumentacja została oceniona i uwzględniona przez wyspecjalizowane lekarskie jednostki orzecznicze przed wydaniem przez nie orzeczeń.

Wykonane u skarżącej badania diagnostyczne wykazały, iż w jej narządzie głosu nie występują zmiany organiczne w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. Stwierdzone przez W. Centrum Medycyny Pracy w P. - zaburzenia czynnościowe głosu - dysfonia hyperfunkcjonalna, oraz przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. - cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej, nie są objęte wykazem chorób zawodowych.

Reasumując, wyspecjalizowane lekarskie jednostki orzecznicze po przeprowadzeniu badań i po analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej nie znalazły podstaw aby stwierdzić u skarżącej schorzenie, które zawarte jest w wykazie chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, a Sąd nie znalazł podstaw, by zakwestionować ich orzeczenia.

Nie dysponując kontrdowodami (których skarżąca nie przedstawiła) wobec tych opinii organy nie miały żadnych podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia skarżącej jest odmienny niż stanowią o tym wyniki badań zawarte w orzeczeniach lekarskich i konkluzje tych orzeczeń. Nie kwestionując schorzenia rozpoznanego u skarżącej, należy przyjąć, że nie zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". A już z pewnością schorzenia te nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych.

W ocenie Sądu orzeczenia lekarskie są prawidłowo uzasadnione, zrozumiałe i kompletne. Sąd nie zauważył między nimi rozbieżności. Istotne jest to, że organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzję na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia, a więc nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. (wyrok NSA z 23.04.2015 r., sygn. II OSK 2237/14, publ. CBOSA). Zarzut skarżącej, że organy sanitarne w swych decyzjach skupiły się właśnie na orzeczeniach lekarskich organów orzeczniczych jest niezasadny, gdyż są to kluczowe dowody w tej kategorii spraw.

Z całą mocą trzeba podkreślić, że zmiany powstałe w narządzie głosu skarżącej nie spełniają kryteriów choroby zawodowej i nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych, co wynika z dowodu w postaci orzeczeń lekarskich, które mają walor dowodu z opinii biegłego.

Organy obu instancji nie dopuściły się zatem naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani w konsekwencji naruszenia prawa materialnego w postaci art. 2351 Kodeksu Pracy, skoro choroba zawodowa nie została rozpoznana.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych wyżej na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalono.