Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1423/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 234
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi I. W. - M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2021r. znak [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń skargę oddala.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Decyzją z dnia 16.08.2020r., znak: [...], Wójt Gminy K. orzekł odmowie nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń na dz. ew. [...] zapobiegającym szkodom na dz. ew. [...] w K. . W uzasadnieniu w/w decyzji stwierdzono, iż 21.06.2021 roku do Urzędu Gminy K. wpłynął wniosek z dnia 17.06.2021 r. (uzupełniony 8.07.2021 r.) I. W. M. w sprawie zmiany stanu wody na gruncie dz. ew. [...] w K. z powodu zmiany kierunku i natężenia odpływu wód z dz. ew. [...] w K. . Wg. wnioskodawcy wskutek wykonania odwiertów pod pompy ciepła doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód znajdujących się na gruncie (dz. ew. [...]) i od dnia 9.06.2021 r. następuje zalewanie dz. ew. [...] stanowiącej własność wnioskodawcy.

Organ I instancji wyznaczył termin oględzin na [...].2021 r. Wizja odbywała się w dniu kiedy padał deszcz, a w noc poprzedzającą była ulewa. W czasie oględzin sporządzono protokół, w którym opisano stan obydwu nieruchomości, który udokumentowano zdjęciami. Na dz. ew. [...] nie zauważono żadnych śladów świadczących o jej zalewaniu (wymycia, zastoisk wody, położenia trawy, itp.) - część położona od strony drogi jest niemal w całości wyłożona kostką betonową, część za budynkiem trawiasta. Nie stwierdzono zmiany ukształtowania dz. ew. [...]. Widoczne są (pozbawione trawy) jedynie miejsca gdzie wykonywane były prace związane z pompami ciepła i konserwacją studni. Zdaniem organu nie mogą być one powodem zalewania działki sąsiedniej, ponieważ teren został przywrócony do stanu poprzedniego, wyrównany, a w obniżenie przy studni było suche, nawet po dużych opadach. Organ wydający zaskarżoną decyzje, wskazał również na znajdujący się w aktach sprawy protokół kontroli z dnia 20.07.2021 r. przeprowadzonej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Z., który również potwierdza brak zmiany ukształtowania terenu na dz. ew. [...] i prac budowlanych związanych z realizacją projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, a mianowicie nakazanie właścicielowi gruntu stanowiącego działkę ewid. [...] w obr. [...] K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, przy jednoczesnym ustaleniu terminu wykonania tych czynności; ewentualnie, z daleko idącej ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie : naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, niedokonanie zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz brak weryfikacji całości materiału dowodowego przez organ I instancji, w szczególności poprzez błędne ustalenie, że wskutek wykonywanych na działce [...] działań nie doszło do zmiany stosunków wodnych, w sytuacji gdy prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy doprowadziłyby do wniosku, iż: na skutek działań A. F., nieruchomość należąca do wnioskodawczyni, a stanowiąca działkę ewid. [...] w K. jest zalewana, a w dni następujące po ulewie na trawie mieszczącej się na działce odwołującej się I. W. - M. znajdują się zastoiska wody;

2) naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie faktu, że roboty geologiczne na działce [...] zostały rozpoczęte i były prowadzone bez uprzedniego zgłoszenia i odpowiedniego pozwolenia na budowę, a na skutek prac budowlanych zainicjowanych przez A. F. rozpoczęło się zalewanie nieruchomości stanowiącej działkę ewid. [...] w K. , należącej do wnioskodawczyni wodami opadowymi, zaś uprzednio — przed rozpoczęciem prac budowlanych przez A. F. brak było jakichkolwiek zalewań posesji wnioskodawczyni, dopiero zaś samowolne wykonywanie prac związanych z pompami ciepła i konserwacją studni doprowadziły do zalewań działki wnioskodawczyni I. W. - M.;

3) naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie wniosku dowodowego złożonego w piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r. o przesłuchanie w charakterze świadków sąsiadów nieruchomości znajdujących się w pobliżu, w tym wnioskodawczyni I. W. - M., w sytuacji gdy dopuszczenie powyższego dowodu doprowadziłoby do ustalenia, iż na skutek działań A. F., nieruchomość należąca do wnioskodawczyni a stanowiąca działkę ewid. [...] w K. jest zalewana, a w dni następujące po ulewie na trawie mieszczącej się na działce odwołującej się I. W. - M. znajdują się zastoiska wody; 4)naruszenie przepisów prawa materialnego, a to naruszenie art. 234 ust. 3 ustawy prawo wodne poprzez niewłaściwą interpretację przepisu i przyjęcie, iż nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie stanowiącym działkę ewid. [...] położonej w K. z powodu zmiany kierunku i natężenia odpływu wód z działki ewid. [...] w K. , w sytuacji gdy na skutek wykonania odwiertów pod pompy ciepła oraz odwiertu pod studnię doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód znajdującym się na gruncie (dziatki ewid. [...] w K. ) i od dnia 9 czerwca następuje zalewanie działki ewid. [...] stanowiącej własność wnioskodawczyni, zaś zmiana powstała na gruncie A. F. powoduje szkodę u wnioskodawczyni I. W. - M..

W uzasadnieniu odwołania podniesiono m.in., że na skutek rozpoczęcia prac polegających na wykonywaniu odwiertów pod pompy ciepła i studnie głębinową doszło do ingerencji w strukturę geologiczną podłoża i naruszono stosunki wodne na gruncie (w tym zwłaszcza kierunek i natężenie spływania wód opadowych). W efekcie nieruchomość stanowiąca działkę ewid. [...] jest notorycznie zalewana, co wiąże się z powstawaniem szkody na posesji siedliskowej I. W. — M. . Podkreślono, że przed rozpoczęciem prac budowlanych nieruchomość I. W. - M. nigdy nie była zalewana, zaś nawet po sporych ulewach nie pojawiały się zastoiska wody - jak to ma miejsce w chwili obecnej. Odwołująca zarzuciła, że organ zupełnie pominął wniosek dowodowy złożony w piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r. o przesłuchanie w charakterze świadków sąsiadów nieruchomości znajdujących się w pobliżu, w tym wnioskodawczyni I. W. - M.. Dopuszczenie powyższego dowodu doprowadziłoby do ustalenia, iż na skutek działań A. F., nieruchomość należąca do wnioskodawczyni a stanowiąca działkę ewid. [...] w K. jest zalewana, a w dni następujące po ulewie na trawie mieszczącej się na działce odwołującej się I. W. - M. znajdują się zastoiska wody. Wnosząca odwołanie podniosła również, że podstawę decyzji organu stanowiły jedynie ustalenia, które zostały poczynione w trakcie pojedynczych oględzin i to nie w czasie obfitych opadów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu sprawy uznało, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji wskazał, iż materialną podstawę prawną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji stanowią przepisy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2018r., póz. 2268 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego artykułu: Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

1) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Ust. 2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Ust. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.

Ust. 4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.

Ust. 5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Prowadzone postępowanie administracyjne powinno zmierzać do wyjaśnienia i ustalenia, czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela obowiązków określonych w art. 234 ust 3 prawa wodnego. W tym artykule mowa o każdej zmianie stanu wody, która pociąga za sobą szkodliwe skutki dla sąsiednich nieruchomości. Ustawa prawo wodne, z wymienionymi w art. 234 nagannymi działaniami właściciela wobec gruntów sąsiednich wiąże określoną odpowiedzialność. Organ administracji ma, zatem obowiązek zastosować art. 234 ust 3 w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 234 ust 1 pkt 1 i 2, a następnie nałożyć w drodze decyzji administracyjnej sankcję za spowodowanie zmiany stosunków wodnych. Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/KR 3049/03, w którym wyjaśnił, że: zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, póz. 1229 ze zm.), może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 tej normy. Nałożenie zatem obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.

Kolegium podkreśliło, że powołany przepis art. 234 ust. 3 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest nadto ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 609/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Kolegium, niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności zostały ustalone w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Analizie poddano materiał dowodowy, zgromadzony w aktach niniejszej sprawy, w tym ustalenia poczynione przez organ I instancji, podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 29.07.2021r., dokumentację zdjęciową, jak również protokół kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 20.07.2021r. W ocenie Kolegium, analizując przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające, organ I instancji prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze zmianą stanu wody na gruncie, szkodliwie oddziaływującą na grunt sąsiedni. W szczególności Kolegium zwraca uwagę na ustalenia organu I instancji, dokonane podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 29.07.2021r. Z ustaleń tych wynika, iż oględziny odbywały się w dniu kiedy padał deszcz, a w noc poprzedzającą była ulewa. Zatem zarzut odwołującej się , iż cyt: "...podstawę decyzji organu stanowiły jedynie ustalenia, które zostały poczynione w trakcie pojedynczych oględzin i to nie w czasie obfitych opadów." nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności, że z ustaleń poczynionych podczas oględzin, z których wynika, iż nie stwierdzono zmiany ukształtowania dz. ew. [...], widoczne są jedynie (pozbawione trawy) miejsca gdzie wykonywane były prace związane z pompami ciepła i konserwacją studni, gdyż teren został przywrócony do stanu poprzedniego, wyrównany, a w obniżenie przy studni było suche, nawet po dużych opadach. Z dz. ew. [...] wody opadowe odprowadzone są do studzienki burzowej w ul. [...]. Okoliczności te potwierdzają również ustalenia zawarte w protokole kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 20.07.2021r. Z jego treści wynika, iż podczas kontroli nie stwierdzono, aby na działce były realizowane prace budowlane związane z budową budynku, nie stwierdzono również zmiany w ukształtowaniu terenu, a działka po wykonanych odwiertach została przywrócona do stany pierwotnego.

W związku z powyższymi ustaleniami również zarzut, iż w dni następujące po ulewie na trawie mieszczącej się na działce odwołującej się I. W. - M. znajdują się zastoiska wody, nie może zostać uwzględniony. W szczególności, że jak wynika z materiału dowodowego na dz. ew. [...] nie zauważono żadnych śladów świadczących o jej zalewaniu (wymycia, zastoisk wody, położenia trawy, itp.), a jak wskazano oględziny odbywały się w dniu, kiedy padał deszcz, a w noc poprzedzającą była ulewa. Nadto istotną w ocenie Kolegium okolicznością jest to, że jej część położona od strony drogi jest niemal w całości wyłożona kostką betonową, a część za budynkiem trawiasta.

Odnosząc się natomiast do przedłożonego wraz z odwołaniem dowodu w postaci nagrania, tut. Kolegium stwierdza, iż nie wnosi ono żadnych istotnych okoliczności do sprawy. Wynika bowiem z niego jedynie, że podczas opadów deszczu, na działce odwołującej się w niektórych miejscach tworzą się zastoiska wody.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji stwierdził, iż zarzuty odwołującej się nie są zasadne i stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem organu I instancji, zawartym w zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Kolegium w ślad za organem I instancji uznało, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o zmianie stanu wody na gruncie, czyli konkretnym działaniu konkretnych osób, szkodliwie oddziaływującym na gruncie sąsiednie. Tym samym zdaniem organu nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym: Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności." Powyższe spowodowało, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2021 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 16.08.2020r., znak: [...], orzekającą o odmowie nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń na dz. ew. [...] zapobiegającym szkodom na dz. ew. [...] w K. .

Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się I. W., która za pismem z dnia 9 listopada 2021r, złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podniesiono następujące zarzuty:

1) naruszenie przepisów praca procesowego, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 138§ 1 pkt 1 k.o.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji organu w mocy, w sytuacji gdy organ administracji publicznej winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy, tj. nałożyć na A. F. obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń na działce ewid. [...] zapobiegającym szkodom na działce ewid. [...] w K.

2) naruszenie przepisów prawa procesowego. Jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 k.o.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia Jakiegokolwiek postępowania dowodowego na etapie postępowania odwoławczego i oparcie się na twierdzeniach organu I instancji, niedochowanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i pominięcie faktu, iż:

- zmiana na gruncie stanowiącym własność A. F. poprzez wykonywane prace geologiczne doprowadziła do pogorszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich i zachodzi związek przyczynowy pomiędzy pracami wykonywanymi na gruncie A. F. a pogorszeniem stosunków wodnych na nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej własność skarżącej I. W.

- pominięcie, iż na skutek wykonywanych na działce [...] działań doszło do zmiany stosunków wodnych, albowiem nieruchomość należąca do skarżącej I. W., stanowiąca działkę ew. nr [...], położona w K. Jest zalewana, a w dni następujące po ulewie na nieruchomości skarżącej I. W. znajdują się zastoiska wody, które przed wykonywaniem prac geologicznych na gruncie uczestniczki A. F. nigdy nie powstawały

3) naruszenie przepisów prawa procesowego. Jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy nie wymaga zasięgnięcia opinii biegłego, nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w zakresie w jakim była wymagana wiedza specjalistyczna, zaś niewątpliwie ustalenie czy doszło do zmiany stanu na gruncie i czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy pracami geologicznymi a pogorszeniem stosunków wodnych sąsiedzkich wymaga wiadomości specjalnych

4) naruszenie przepisów prawa procesowego. Jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 78§1 k.p.a. poprzez brak przesłuchania w charakterze świadków sąsiadów nieruchomości znajdujących się w pobliżu, w tym skarżącej I. - W. M., mimo że wniosek dowodowy został złożony w piśmie z dnia 17czerwca 2021r., zaś przesłuchanie świadków i skarżącej pozwoliłoby na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a to ustalenie, że:

- zmiana na gruncie stanowiącym własność A. F. poprzez wykonywane prace geologiczne doprowadziła do pogorszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich zachodzi związek przyczynowy pomiędzy pracami wykonywanymi na gruncie A. F. a pogorszeniem stosunków wodnych na nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej własność skarżącej I. W. M.

- na skutek wykonywanych na działce [...] działań doszło do zmiany stosunków wodnych, albowiem nieruchomość należąca do skarżącej I. W., stanowiąca działkę ewid. nr [...], położona w K. jest zalewana, a w dni następujące po ulewie na nieruchomości skarżącej I. W. znajdują się zastoiska wody, które przed wykonywaniem prac geologicznych na gruncie uczestniczki A. F. nigdy nie powstawały

5) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art, 234 ust 3 ustawy prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie stanowiącym działkę ewid. nr [...] położonym w K. z powodu zmiany kierunku i natężenia odpływu wódz działki ewid. nr [...] w K. , w sytuacji gdy:

• na skutek wykonania odwiertów pod pompy ciepła oraz odwiertu pod studnię doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód znajdującym się na gruncie stanowiącym działkę ewid. nr [...] w K. i od dnia 09 czerwca 2021r. następuje zalewanie nieruchomości stanowiącej działkę ewid. [...], a będącej własnością skarżącej I. W.

• zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich

• zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zmianą stosunków wodnych przez uczestniczę A. F., a szkodą polegającą na pogorszeniu stosunków wodnych dla gruntów sąsiednich i zalewaniem nieruchomości stanowiącej własność skarżącej I. W. - M.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2021r., znak: [...] w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wniosła również o rozważenie zastosowania art, 135 p.p.s.a w stosunku do Decyzji z dnia 16 sierpnia 2020r., znak: [...] Wójta Gminy K. w Z..

Uzasadniając swoje zarzuty skarżąca podniosła, iż wydanie decyzji przez organ II instancji winno zostać poprzedzone przeprowadzeniem uzupełniającego postępowania dowodowego, albowiem postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji było niepełne, a przez to doszło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ li instancji naruszył zatem ort. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedochowanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Skarżąca podniosła, iż zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii, podnoszonych przez stronę, zwłaszcza gdy strono powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwości decyzji ( vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 05 października 2016r., sygn. akt i SA/Gd 619/16). Prawidłowe ustalenia stanu faktycznego sprawy doprowadziłyby do wniosku, iż no skutek działań A. F. polegających na wykonywaniu prac geologicznych, nieruchomość należąca do skarżącej I. W., a stanowiąca działkę ewid. [...] w K. jest zalewana, a w dni następujące po ulewie na trawie mieszczącej się na nieruchomości skarżącej znajdują się zastoiska wody. Szczegółowe postępowanie dowodowe winno zostać przeprowadzone także z uwagi na fakt, iż roboty geologiczne na nieruchomości stanowiącej działkę ewid. [...] zostały rozpoczęte i były prowadzone bez uprzedniego zgłoszenia i uzyskania pozwolenia na budowę przez inwestora, a na gruncie skarżącej powstaje szkoda. Organ II instancji słusznie przywołuje wyrok Wojewódzkiego Sądu w Białymstoku z dnia 03 lutego 2009r., wydany do sygn. akt II SA/Bk 609/08, z którego wynika, iż przepis art. 234 ut. 3 ustawy prawo wodne należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania zmiany no gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania, a konieczne jest nadto ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich i ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą. Zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, powołanie biegłego, przesłuchanie w charakterze świadków sąsiadów i skarżącej I. W. wykazałoby, iż zmiana na gruncie stanowiącym własność A. F. poprzez wykonywane prace geologiczne doprowadziło do pogorszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a nadto że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy pracami wykonywanymi na gruncie A. F. a pogorszenie stosunków wodnych na nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej własność skarżącej I. W. - M.. Należy z całą stanowczością podkreślić, iż uprzednio I. W. - M. nie miała problemów z zalewaniem swojej nieruchomości. Na nieruchomości stanowiącej własność I. W. M. powstała szkoda dopiero w momencie rozpoczęcia wykonywania prac na gruncie stanowiącym działkę ewid. [...]. To właśnie działanie A. F. - a to podjęte przez nią proce geologiczne związane z pompami ciepła i konserwacją studni doprowadziły do zalewań na działce skarżącej, zatem to A. F. dokonała zmian kierunku i natężenia odpływu wód powodując powstanie szkody u I. W., zaś między działaniem A. F. a szkodą istnieje nieprzerwany związek przyczynowy.

Nadto organ odwoławczy naruszył treść art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, którego wiedza specjalistyczna w zakresie niniejszej sprawy była kluczowa. Zgodnie z treścią art. 84 §1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Wiadomości specjalne są konieczne w tych sprawach, w których pojawia się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, a którego zakres przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, CH Beck, str. 357-358). Pogląd ten podzielany jest również przez orzecznictwo sądów administracyjnych. Żądaniem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w świetle art. 84 k.p.a., organ Jest związany Jedynie wówczas. Jeżeli ustalenie stanu faktycznego wymaga wiadomości specjalnych. Dotyczyć więc ono powinno okoliczności, których ustalenie przy pomocy wskazówek wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania dostępnych organom administracji jest niemożliwe. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. I SA/Wa 117/12).

Powszechnym poglądem panującym w praktyce sądów administracyjnych jest fakt, iż: "postępowanie z zakresu naruszenia stosunków wodnych ma skomplikowany charakter i z zasady wymaga opinii biegłego. Opinia ta stanowi podstawę ustaleń organu a weryfikować i powinien posiadający także wiedzę z tego zakresu pracownik organu." (vide: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2021r.. sygn. akt II SA/Kr 345/21. LEK nr 3197341). Biorąc pod uwagę powyższe, w niniejszej sprawie nie zasięgnięto opinii biegłego, a ponadto organ nie dokonał wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Między stanowiskami I. W. o A. F. zachodzi zasadniczo rozbieżność, zatem organ tym bardziej winien zasięgnąć opinii biegłego - nawet na etapie postępowania odwoławczego. Z zupełnie niezrozumiałych przyczyn organ postępowania odwoławczego stwierdził, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie wymaga zasięgnięcia opinii biegłego, zaś niewątpliwie ustalenie czy doszło do zmiany stanu na gruncie i czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy pracami geologicznymi a pogorszeniem stosunków wodnych sąsiedzkich wymaga wiadomości specjalnych.

Zdaniem skarżącej organ postępowania odwoławczego opierając się na postępowaniu dowodowym organu I instancji i pomijając wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącą I. W. – M. naruszył także art. 78 §1 k.p.a. Art. 78 § 1 k.p.a. stanowi, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Nie sposób uznać, iż przesłuchanie świadków i skarżącej I. W. - M., mające za zadanie ustalenie, że: - zmiana na gruncie stanowiącym własność A. F. poprzez wykonywane prace geologiczne doprowadziła do pogorszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich; - zachodzi związek przyczynowy pomiędzy pracami wykonywanymi na gruncie A. F. a pogorszeniem stosunków wodnych no nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej własność skarżącej I. W.- M.; - na skutek wykonywanych na działce [...] działań doszło do zmiany stosunków wodnych, albowiem nieruchomość należąca do skarżącej I. W., stanowiąca działkę ewid. nr [...], położona w K. jest zalewana, a w dni następujące po ulewie na nieruchomości skarżącej I. W. znajdują się zastoiska wody, które przed wykonywaniem prac geologicznych na gruncie uczestniczki A. F. nigdy nie powstawały stanowią okoliczności nieistotne I niemające znaczenia dla sprawy. Właśnie dowody osobowe należy uznać za dowody pozwalające w sposób prawidłowy ustalić stan faktyczny sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku wydanym do sprawy o sygn. akt Ill SA/Kr 710/07 dnia 07 listopada 2007r., stwierdził, że : "Ponieważ nie ma ustawowej definicji "okoliczności istotne w sprawie", ani nie jest możliwe sformułowanie uniwersalnej zawsze poprawnej definicji tego określenia, organ jest zobowiązany zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w szczególności - organ powinien ustosunkowywać się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych, wskazywanych przez stronę dla wyjaśnienia swojego postępowania (art. 78 i n. k.p.a.) Organy administracji mają obowiązek działać racjonalnie, a nie arbitralnie. Temu ma służyć obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (ort. 7 i art. 77 k.p.a.), obowiązek sporządzenia z urzędu adekwatnego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) jak i wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, oby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 k.p.a.). Nie można mówić o przestrzeganiu powyższych obowiązków, kiedy decyzja organu pierwszej instancji jest wewnętrznie sprzeczna i zawiera arbitralne kwalifikacje czynności strony". Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 05 maja 1998r, wydanym do sygn. akt II SA 193/97 wskazał, iż: "organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu. W takim przypadku winien Jednak wskazać konkretne motywy takiego stanowiska (art. 78§2 i art. 107§3 k.p.a.)" W niniejszej sprawie nie sposób uznać, iż organ odwoławczy w Jakikolwiek sposób odniósł się do zawnioskowanego dowodu.

Organ administracji publicznej naruszył również – zdaniem skarżącej - przepisy prawa materialnego, a mianowicie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Art. 234 ust 3 ustawy prawo wodne stanowi, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Organ na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego w sposób nieprawidłowy wskazał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do zmiany wody na gruncie stanowiącym działkę ewid. nr [...] położonej w K. z powodu zmiany kierunku i natężenia odpływu wód z działki ewid. [...] w K. . W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, iż przed rozpoczęciem prac przez A. F. na działce należącej do skarżącej nie dochodziło do jakichkolwiek zalewań. Dopiero na skutek wykonania odwiertów pompy ciepło doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód znajdujących na działce ewid. nr [...] w K. i od dnia 09 czerwca 2021r. dochodzi do zalewania nieruchomości stanowiącej działkę ewid. [...] będącej własnością skarżącej. W orzecznictwie podkreśla się, że przesłanką zastosowania powołanego artykułu jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego między zmianą dokonaną na gruncie a wynikłym z tego szkodliwym wpływem na grunt sąsiedni, który to związek organ administracji winien ustalić i wykazać (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2021r., sygn. akt II SA/Łd 927/19, LEX nr 3178813). Z całą stanowczością należy stwierdzić, iż taki związek przyczynowo - skutkowy w niniejszej sprawie zachodzi.

W niniejszej sprawie na skutek braku dokonania wnikliwej analizy materiału dowodowego doszło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy nie zrealizował ciążących na nim obowiązków, a w szczególności obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do wyjaśnienia i prawidłowego załatwienia sprawy. Zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a. zakłada, że organ odwoławczy powinien w szczególności stwierdzić, czy nie zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ odwoławczy jedynie pobieżnie zweryfikował dowody zebrane przez organ I instancji, a dodatkowo błędnie podzielił Jego stanowisko, wobec powyższego wniosek o rozważenie zastosowania art. 135 p.p.s.a. należy uznać za uzasadniony i konieczny.

Wobec powyższego w ocenie skarżącej skarga jest uzasadniona i konieczna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz 3 § 1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.Dz.U. 2020 poz. 310 ze zm.), który stanowi, że:

"1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności."

W świetle powyższego przepisu, wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wymaga uprzedniego dokonania ustaleń: czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie, czy nastąpiła szkoda na gruncie sąsiednim oraz, czy szkoda ta wynika ze zmiany stosunków wodnych. Przesłanki te muszą zaistnieć łącznie, a wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w innych warunkach, jest niedopuszczalne (por.m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 maja 2021 r., II SA/Sz 174/21).

Zastosowanie przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy.

W sprawach o naruszenie stosunków wodnych, prowadzonych na zasadzie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, zasadnicze znaczenie ma również kolejność badania powołanych tam przesłanek, bowiem bez uprzedniego stwierdzenia wystąpienia szkody na gruncie sąsiednim, nie jest co do zasady ani celowe ani zasadne, ustalanie, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Brak szkody determinuje zatem rozstrzygnięcie całej sprawy, gdyż w sytuacji, gdy nie zostaje ustalone zaistnienie szkody na działce spowodowanej wodami spływającymi z działek i ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby taka szkoda miała miejsce, to nakazywanie ustalania wcześniejszych stanów wód na tych działkach i czy doszło do zmian tych stanów, jest nieuzasadnione, a przynajmniej stanowczo przedwczesne (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 czerwca 2013 r., II SA/Kr 315/13, wyrok WSA w Krakowie z 9 września 2016 r., II SA/Kr 581/16, czy wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13). Co więcej, poczynienie ustaleń w tym zakresie nie zawsze wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, bowiem zaistnienie szkody na gruncie sąsiednim jest często przesłanką najłatwiejszą do ustalenia, gdyż łatwo ją dostrzec. Niejednokrotnie więc ustalenie zaistnienia szkody odbywa się na etapie oględzin nieruchomości objętych postępowaniem. W orzecznictwie podnosi się, że oględziny są dowodem podstawowym i nieodzownym w sprawach o naruszenie stosunków wodnych. Powinny one być pierwszym dowodem, jaki należy przeprowadzać w tego typu sprawach, na co wskazuje specyfika tych spraw (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 września 2016 r., II SA/Kr 581/16, CBOSA). Co więcej, dowód ten może być powtarzany, gdyż szkodliwe oddziaływanie na grunty to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin (por.m.in. wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2014 r., II SA/Bk 282/14, CBOSA).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że przesłanki wymienione w omawianym przepisie zostały przez organu administracyjne zweryfikowane w sposób prawidłowy.

Przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego dowody jednoznacznie wskazują na to, iż po stronie skarżącej brak zrealizowania przesłanki istnienia szkody. Sama skarżąca jako szkodę wskazuje tworzenie się zastoisk wody, które się tworzą po ulewnych deszczach. Na dowód powyższego przedstawia płytę CD z nagraniem obrazującym sytuację na nieruchomości skarżącej w czasie obfitego deszczu. Po pierwsze tworzenie się zastoisk wody w czasie intensywnego deszczu jest zjawiskiem naturalnym. Nasiąknięta ziemia nie chłonie już tak intensywnie wody, co często prowadzi do gromadzenia jej nadmiaru na powierzchni gleby w czasie opadów lub bezpośrednio po nich. Problem byłoby, gdyby takie zastoiska wody nie znikały w dłuższym okresie czasu po zakończeniu opadów deszczu, i gdyby ich istnienie wywoływało określone negatywne skutki. A takowych nie stwierdził organ, a i sama skarżąca nie wskazuje takich skutków. Co godne podkreślenia oględziny przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżącej nastąpiły w czasie deszczu, po nocy w czasie której miała miejsce intensywna ulewa, i w czasie tych oględzin pracownicy organu nie stwierdzili miejsc gromadzenia się wody lub śladów po zastoiskach wody. Film , który przedstawiła skarżąca obrazuje stan nieruchomości w czasie deszczu, a nie w określonym czasie po zakończeniu opadów. Po drugie przedstawiony przez skarżącą film jedynie potwierdza prawidłowość ustaleń i wniosków z nich wynikających, jakie na podstawie przeprowadzonych w sprawie dowodów wysnuł organ administracyjny. Z filmu bowiem wynika ( podobnie jak i z ustaleń organu), iż na działce sąsiadującej z nieruchomością skarżącej nie nastąpiła zmiana ukształtowania terenu na skutek przeprowadzonych odwiertów, po których widnieją jedynie relatywnie niewielkie ślady, i to oddalone od granic nieruchomości skarżącej. Zarówno ze zdjęć stanowiących załącznik do protokołu oględzin nieruchomości jak i z filmu przedstawionego przez skarżącą wynika, iż obie nieruchomości oddzielone są podmurówką, na której posadowiony jest płot na posesji skarżącej, oddzielający obie nieruchomości. Z faktu istnienia rzeczonej podmurówki wynika to, że woda powierzchniowa nie może swobodnie przepływać tak z działki skarżącej na działkę sąsiednią, jak również z działki sąsiedniej na działkę skarżącej. Zatem nie jest możliwym by ewentualne wody spływające z działki nr [...] ( która jak ustalono posiada odwodnienie włączone do kanalizacji burzowej) spływały na działkę nr [...] należącą do skarżącej. Co więcej przedstawiony przez skarżącą film doskonale obrazuje, iż działka skarżącej poza obrysem dachu domu jest w dużej części utwardzona – wyłożona kostką brukową, a teren biologicznie czynny, zdolny do wchłonięcia ewentualnej wody poza obrysem terenu utwardzonego w kierunku działki nr [...] jest bardzo wąski a dodatkowo "odgrodzony" od działki sąsiedniej podmurówką uniemożliwiającą odpływ nadmiaru wody z działki skarżącej. W tej sytuacji tym bardziej nie może dziwić, iż przy takim sposobie urządzenia i zagospodarowania działki skarżącej w czasie ulewnych deszczy tworzą się na jej posesji zastoiska wody. Powyższe ustalenia poczynione zarówno w oparciu o dowody zgromadzone przez organ jak i przedstawione przez samą skarżącą w ocenie Sądu w sposób jednoznaczny wskazują nie tylko na brak istnienia obiektywnej szkody po stronie skarżącej, jak również na fakt na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy dokonanymi odwiertami na działce nr [...] a powstawaniu zastoisk wody w czasie ulewnych deszczy na działce skarżącej. Stan nieruchomości sąsiedniej po dokonaniu odwiertów nie wskazuje również na to by dokonane w związku z tym czynności mogły zmienić kierunku i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych. Skoro zatem przeprowadzone dowody w sposób jednoznaczny pozwalały na ustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, brak było podstaw i konieczności prowadzenia dalszych dowodów w sprawie, a zarzuty skargi z tym związane są w przedmiotowej sprawie niezasadne. W tej też sytuacji zarówno decyzja organu I jak i II instancji odpowiada prawu, i brak było podstaw do ich wyeliminowania z obrotu prawnego, tak z punktu widzenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania.

Z wymienionych przyczyn, podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.