Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 236/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1, art. 18, art. 33 par. 1 pkt 1 i 7, art. 34 par. 1, art. 59 par. 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 107 par. 3 w zw. z art. 126, art. 109, art. 110
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi C. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020r.nr [...]; [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 31 sierpnia 2020 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w wyniku rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego C. H., wniesionego pismem z 14 listopada 2020 r., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z [...] sierpnia 2020 r., którym uznano jako nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...] z [...] czerwca 2018 r.

Powyższe zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - zwanej w skrócie "K.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. - zwanej w skrócie "u.p.e.a.") w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) oraz przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. prowadzi postępowanie wobec zobowiązanego C. H. (dalej także "Zobowiązany", "Skarżący") na podstawie wystawionych przez siebie [...] czerwca 2018 r. tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...] Tytuły te obejmują należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za październik 2012 r.

W toku postępowania zawiadomieniami z 13 czerwca 2018 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z tytułu nadpłaty/zwrotu podatku zobowiązanego w Drugim Urzędzie Skarbowym, na co w odpowiedzi Zobowiązany pismem z 27 lipca 2018 r. złożył zarzuty z art. 33 § 1 ust. 1 i ust 7 u.p.e.a., tj. zarzut przedawnienia obowiązku oraz zarzut braku doręczenia upomnień, o których mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2018 r. Dyrektor Oddziału ZUS w S. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, bowiem uchybiono terminowi do dokonania czynności. Na rozstrzygnięcie to Zobowiązany pismem z 02 września 2018 r. złożył zażalenie wskazując, że ze względu na sytuację zdrowotną oraz rodzinną nie miał sposobności zapoznania się z dokumentami wysłanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ciągu 7 dni, dlatego też uchybił terminowi do złożenia zarzutów. Organ egzekucyjny nie uwzględnił zażalenia i postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów podnosząc, że zobowiązany nie dopełnił obligatoryjnego obowiązku wskazanego w przepisach dotyczących przywrócenia terminu, tj. wraz z dokonaną czynnością, nie złożył on wniosku o przywrócenie terminu.

Nie zgadzając się z rzeczonymi rozstrzygnięciami, Zobowiązany zaskarżył je do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pismem z 18 września 2018 r. Organ odwoławczy postanowieniami z [...] października 2018 r. utrzymał postanowienia Organu I instancji w mocy.

Zobowiązany zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z 26 marca 2020 r. uchylił rzeczone postanowienia Organu odwoławczego i poprzedzające je postanowienia Organu I instancji w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W związku z powyższym, Dyrektor Oddziału ZUS w S. rozpatrując sprawę zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym przez Zobowiązanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. uznał zarzut przedawnienia obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnień w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] za nieuzasadnione. Organ ten podniósł, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik był zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością taką było przesłanie Zobowiązanemu 10 października 2017 r. zawiadomienia z dnia 20 września 2017 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Odnosząc się natomiast do braku doręczenia upomnień, Organ wskazał, że na podstawie przepisów szczególnych dotyczących egzekucji administracyjnej, egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, w przypadku gdy obowiązek powstaje z mocy prawa, a wysokość należności pieniężnych określono ostatecznym orzeczeniem.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w S. z dnia [...] sierpnia 2020 r. Zobowiązany pismem z dnia 14 listopada 2020 r. wniósł zażalenie, w którym zarzucił temu rozstrzygnięciu błędną interpretacje przepisów prawa, błędną analizę dowodów i gołosłowne stwierdzenia ZUS i wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].12.2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy powyższe postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w S. z dnia [...] sierpnia 2020 r.

W pierwszej kolejności Organ odwoławczy zakreślił ramy prawne sprawy wskazując, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego ("K.p.a."). Na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wskutek wniesionego odwołania wydaje decyzję, w której w zależności od sposobu rozstrzygnięcia: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze. W myśl art. 144 k.p.a. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Jak zaś stanowi art. 34 § 5, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu zażalenie.

Dalej Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która weszła wżycie 30 lipca 2020 r., do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, po czym wskazał, że jak stanowi art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o którym mowa wart. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Jednakże - jak dalej wskazał Organ odwoławczy - mając na uwadze utrwalone już orzecznictwo sądów administracyjnych, poparte uchwałą NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. I FPS 4/06, w sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot, rozstrzyganie w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. jest bezprzedmiotowe. W rozpatrywanej sprawie, Dyrektor Oddziału ZUS w S. występuje jednocześnie w roli wierzyciela i organu egzekucyjnego, a to oznacza, że nie wystąpiła potrzeba uzyskiwania odrębnego stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem zarzutów przez organ egzekucyjny na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Organ odwoławczy podkreślił przy tym również, że stanowisko wierzyciela, którym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jest wiążące dla Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jako organu nadzoru, będącego jednocześnie organem odwoławczym.

W niniejszej sprawie - jak dalej wskazał Organ odwoławczy - podstawą zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym były przesłanki wymienione w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., tj. kolejno przedawnienie obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy przy tym wyjaśnił, że w swoich pismach Zobowiązany podniósł, że nie została spełniona obligatoryjna przesłanka wszczęcia egzekucji, jaką jest doręczenie zobowiązanemu podmiotowi upomnienia. Jak bowiem stanowi art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Zobowiązany argumentował, że nie doręczono upomnień do tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2018 r. W odpowiedzi na ten zarzut Dyrektor Oddziału ZUS w S. wskazał, że jak wynika z przepisu § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, w przypadku gdy obowiązek powstaje z mocy prawa, a wysokość należności pieniężnych określono w ostatecznym orzeczeniu. Orzeczeniem takim była w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r., która stała się prawomocna 15 maja 2018 r. i obejmuje należności za okres od września do października 2012 r. za ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Decyzję doręczono Zobowiązanemu 12 kwietnia 2018 r. w trybie zastępczym. Na podstawie tej decyzji wydano następnie tytuły wykonawcze z dnia [...] czerwca 2019 r. Tytuły te wraz zawiadomieniami z dnia [...] czerwca 2018 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty/zwrotu podatku w Drugim Urzędzie Skarbowym wysłano na adres korespondencji wskazany w zgłoszeniu zmiany danych płatnika składek ZUS ZFA oraz w rejestrze CEiDG, tj. na ul. D. [...] w S. ze wskazaniem skrytki nr [...].

Powyższą korespondencję - jak dalej wskazał Organ odwoławczy - doręczono Zobowiązanemu 10 lipca 2018 r.

Konkludując, Organ odwoławczy wskazał, że rzeczona decyzja spełnia przesłanki zawarte w cytowanym zarządzeniu, tj. jest ostatecznym orzeczeniem należności pieniężnych, zaś określony obowiązek powstaje z mocy prawa. Omawiana decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r. jest ważna i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Mając powyższe na uwadze, jak również wiążące stanowisko wierzyciela, Organ odwoławczy uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. za niezasadny.

Odnosząc się zaś do zarzutu zażalenia co do przedawnienia zobowiązań Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek co prawda przedawniają się po upływie 5 lat, jednak istnieją sytuacje zawieszające bieg terminu przedawnienia. W niniejszej sprawie - jak dalej wskazał Organ odwoławczy - bieg terminu przedawnienia został przerwany w momencie doręczenia Zobowiązanemu 10 października 2017 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 5f cytowanej ustawy, w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W związku z tym, zanim należność za okres od września do października 2012 r. uległa przedawnieniu w dacie 13 listopada 2017 r., bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 10 października 2017, kiedy doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania, do 15 maja 2018 r., czyli daty uprawomocnienia się decyzji z [...] stycznia 2018 r. Ponadto, w myśl przepisu art. 24 ust. 5b ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że po doręczeniu decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., bieg terminu przedawnienia pozostaje zawieszony w związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego do dnia dzisiejszego.

W świetle powyższych argumentów, jak i wiążącego stanowiska wierzyciela, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowił uznać zarzut przedawnienia z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za nieuzasadniony.

Odnosząc się końcowo do zarzutów Zobowiązanego jakoby Dyrektor Oddziału ZUS w S. przesyłał korespondencję zawierającą dokumenty wszczynające postępowanie pod nieprawidłowy adres, Organ odwoławczy wyjaśnił, że Zobowiązany nie posiadał w tamtym czasie jakiegokolwiek adresu w rejestrach urzędowych, nawet na pobyt czasowy. Wskazał, że Organ dokonywał weryfikacji adresu przed wysyłką na podstawie dokumentów zgłoszonych przez Zobowiązanego na koncie płatnika składek i koncie ubezpieczonego. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania Organ wysłał pod ostatni znany mu adres, tj. ul. M. [...] w S.. Korespondencja powróciła z adnotacją, że nie podjęto jej w terminie, w związku z czym Organ podjął próby doręczenia korespondencji pod adresem przy ul. [...] w S. oraz przy ul. R. 9/2 w S., posługując się informacjami znajdującymi się na koncie płatnika i ubezpieczonego. Drugi z adresów został zgłoszony przez Zobowiązanego wnioskiem z dnia 08 stycznia 2018 r. do rejestru CEiDG jako adres korespondencyjny. Następnie wnioskiem z 29 marca 2018 r. zobowiązany dokonał zmiany adresu w rejestrze na adres przy ul. [...], skr. pocztowa [...] i od tego też momentu wszelka korespondencja jest tam doręczana.

Organ odwoławczy podkreślił także, że zgodnie z domniemaniem prawdziwości danych znajdujących się w rejestrze CEiDG, organy administracji publicznej są nimi związane. ZUS słusznie zatem przesyłał korespondencję pod wskazany tam adres, zwłaszcza ze względu na fakt, że Zobowiązany nie wskazał miejsca zameldowania czy też nawet adresu tymczasowego. Organ odwoławczy przy tym wyjaśnił, że to również w interesie Zobowiązanego leży uaktualnienie adresów do przesyłania korespondencji celem uniknięcia nieporozumień w zakresie doręczeń, które ze względu na bieg różnorakich terminów są aspektem, do którego należy przyłożyć szczególną uwagę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...].12.2020 r. Zobowiązany, wnosząc o jego uchylenie, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dokonał błędnej oceny dowodów - stanu faktycznego i stąd wywiódł nieprawidłowe wnioski. Nie dokonał analizy zarzutów Skarżącego i dowodów.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, co następuje.

I. Przedmiotem zaskarżenia są tytuły wykonawcze dochodzone przez ZUS za październik 2012 r., a termin zapłaty minął 13.11.2012 r. Pięcioletni okres przedawnienia minął 12.11.2017 r.. zatem przed terminem przesłania Zobowiązanemu tytułów wykonawczych, tj. dnia [...] lipca 2018 r. Wbrew twierdzeniom ZUS i DIAS, nie doszło do przerwania biegu przedawnienia tego zobowiązania poprzez pismo o wszczęciu postępowania z dnia 20.09.2017 r., rzekomo doręczone Skarżącemu w dniu 10.10.2017 r., na które powołują się te dwa podmioty. Zobowiązany nie otrzymał nigdy tego pisma. Adres do korespondencji wskazany w CEIDG i w ZUS od 2015.09.10 do 2018.01.08 i od 2018.03.29 do dnia dzisiejszego to: [...], ul. D. [...], skrytka pocztowa [...]. Dane te są ujawnione na stronach internetowych CEIDG.gov.pl i na ZUS.pl

Dowód:

- wydruk z CEiDG na dzień dokonania zmiany adresu do korespondencji 10.09.2015 - zał. nr 1 i wydruk z CEIDG - zał. nr 2;

Jak dalej wskazał Skarżący, dokonując analizy załączonych dowodów przez ZUS w sprawie pomiędzy stronami I SA/Sz 945/19 na potwierdzenie otrzymania pisma przerywającego bieg terminu przedawnienia składek w 2017 r., ZUS załączył kopertę i potwierdzenie nadania tej korespondencji, z której wynika, że pismo zostało zaadresowane na niewłaściwy adres do korespondencji Skarżącego, ujawniony w CEIDG i w ZUS. Pismo zaadresowano na adres: H. C., ul. M. [...], [...], zamiast na adres: H. C.,, ul. D. [...], skrytka pocztowa [...], [...].

Z tego powodu, Skarżący nie otrzymał tego pisma i nie doszło do skutecznego, zastępczego doręczenia korespondencji i pismo to nie może przerywać bieg terminu przedawnienia. Pełnomocnik Skarżącego wykonał zdjęcia koperty nadawczej i potwierdzenia zwrotu tej korespondencji z akt sprawy ww., co załączył jako dowody w sprawie.

Dowód:

- koperta nadawcza pisma z 2017r. z błędnym adresem do korespondencji - zał. nr 3 Brak potwierdzenia odbioru pisma i zwrot do ZUS - zał. nr 4;

Skarżący podzielił opinię DIAS w S., że organy administracji publicznej są związane danymi w rejestrze CEIDG. Jednak - jak dalej wskazał Skarżący - ZUS nie korzysta z tych informacji, z informacji, które znajdują się również w systemie informatycznym ZUS, i poszczególni pracownicy ZUS wysyłają korespondencję na adresy według własnego uznania.

Stanowisko o konieczności przesyłania korespondencji na wskazany adres do korespondencji w postaci skrytki pocztowej - jak dalej wskazał Skarżący - potwierdza też WSA w Szczecinie w sprawie pomiędzy stronami, sygn. akt I SA/Sz 924/19.

Jednocześnie Skarżący podniósł, że jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w S. w swoim postanowieniu z dnia [...] października 2019 r., [...], [...], w identycznej sprawie pomiędzy stronami, termin przedawnienia przerywa wydanie decyzji w sprawie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez WSA w Szczecinie i NSA.

Skarżący wskazał przy tym, że w orzecznictwie przeważa pogląd, że osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą pisma powinny być doręczane na takich samych zasadach jak każdej innej osobie fizycznej (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 maja 2010 r., II GSK 594/09 oraz z 4 listopada 2010 r., I OSK 910/10).

W razie podania przez stronę adresu dla doręczeń, za adres, o którym mowa w art. 42 k.p.a., należy uznać wskazany przez nią adres (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 6 lipca 2011 r., I SA/Sz 89/11).

Doręczenie niezgodnie z obowiązującymi przepisami jest bezskuteczne, co oznacza, że termin do dokonania czynności nie rozpoczyna biegu. W takim przypadku strona nie musi składać wniosku o przywrócenia terminu (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 maja 2009 r., III SA/Łd 12/09).

Również w postępowaniu cywilnym, przedsiębiorcom wpisanym do CEIDG, pisma procesowe doręcza się na adres ujawniony w tym rejestrze. Bez znaczenia jest to, że pozwany w tym czasie przebywa gdzie indziej lub, że jego działalność gospodarcza była zawieszona. Artykuł 133 § 2a Kodeksu postępowania cywilnego ("K.p.c.") mówi jednoznacznie, że pisma procesowe przedsiębiorcom wpisanym do CEIDG doręcza się na adres udostępniany w tym rejestrze.

W ocenie Skarżącego, opisane wyżej działania ZUS - organu egzekucyjnego, naruszają wyrażoną w art. 6 K.p.a. zasadę praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa - por. Naczelny Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 września 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 15 września 2011 r. (sygn. II GSK 1761/11, Lex nr 965116), że: "adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym". Skarżący uzupełnił tę tezę o orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Skarżący podniósł przy tym, że jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu w sprawie III PRN 47/67, skuteczność zastępczego doręczenia, o którym mowa w § 1 i 2 art. 139 k.p.c., uzależniona jest od podstawowego warunku, jakiemu winno odpowiadać pismo sądowe, a mianowicie, że adres osoby, do której jest skierowane, jest prawidłowy.

Sąd Najwyższy poparł wniosek RPO zadecydował o zaostrzeniu wymogów dotyczących doręczenia zastępczego. Według Sądu, doręczenie w sposób przewidziany w art. 139 § 1 k.p.c., może być uznane za dokonane wtedy, gdy przesyłka sądowa została wysłana na aktualny adres i prawidłowo oznaczono imię i nazwisko odbiorcy.

"Muszą istnieć gwarancje, że osoba, przeciwko której jest wytaczana akcja sądowa, ma rzeczywistą możliwość podjęcia obrony, a to nie jest możliwe bez zapewnienia możliwości zapoznania się z treścią kierowanych do niej pism" - poinformował w uchwale Sąd Najwyższy. SN przypomniał, że doręczenie zastępcze opiera się na domniemaniu, że dokument wysłany przez sąd został doręczony do rąk właściwej osoby. Sąd Najwyższy stwierdził, że doręczenie zastępcze jest "fikcją prawną doręczenia w istocie niedokonanego" i pozostaje na granicy konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu.

W tych okolicznościach, zdaniem Skarżącego, uznać zatem należy, że zobowiązanego nie można obciążać negatywnymi konsekwencjami niezawinionych przez niego uchybień przy doręczaniu jemu korespondencji - por. VII Uz 12/14 - Sąd Okręgowy w Łodzi z 2014.09.09.

W tych okolicznościach Skarżący dotychczasowy wniosek o umorzenie postępowania uznał za zasadny i wniósł także o uchylenie zaskarżanego postanowienia.

II. Decyzja ZUS z dnia [...] stycznia 2018 r., dla której przyjęto datę uprawomocnienia się 15 maja 2018 r., nie została doręczona Skarżącemu. Według informacji w piśmie DIAS, została ona skierowana na adres: S., M. [...], gdy w CEIDG wskazano adres: S.. R. [...]. Zatem, należy uznać, jak wyżej, że i to pismo nie zostało skutecznie doręczone. DIAS w S. w postanowieniu z dnia [...].10.2019 r. dotyczącym stron niniejszego postępowania o sygnaturze: [...]; [...], stwierdził m.in., że bieg przedawnienia przerywa decyzja, nie wszczęcie postępowania. Postanowienie to zostało podtrzymane przez WSA w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 945/19 i NSA - sygn. akt I GSK 481/20.

Dowód:

- dokument zmiany z CEIDG - zał. nr 5;

Do skargi załączono ww. dowody (5 załączników).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W dniu 14.04.2021 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo Skarżącego z dnia 06.04.2021 r. wraz sześcioma załącznikami, w którym Skarżący ustosunkował się do odpowiedzi Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na skargę w niniejszej sprawie, wskazując dodatkowo, że organy administracji publicznej nie działają zgodnie z art. 6 K.p.a. na podstawie przepisów prawa. Zdaniem Skarżącego, ZUS i DIAS działają wbrew przepisom prawa i świadczą nieprawdę, stwierdzając, że jedynym adresem znanym ZUS i DIAS był adres prowadzenia działalności gospodarczej wskazany w CEIDG - S., M. [...]. Skarżący wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowa działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu osób (taxi) i samochód osobowy jest miejscem prowadzenia działalności gospodarczej. To skrytka pocztowa ma zapewnić Skarżącemu pewność otrzymania wszelkiej korespondencji od organów administracji i sądów. Skarżący podkreślił, że jest osobą fizyczną, ale prowadzącą działalność gospodarczą, zatem w pierwszej kolejności jego prawa i obowiązki określa ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. (DZ.U. z 2004 r., Nr 173, poz. 1807 z późn. zm.), zmieniona Prawem przedsiębiorcy, które weszło w życie 30.04.2018 r. Wskazał, że art. 25 ust. 1 ustawy określa dane podlegające wpisowi do CEIDG, w tym adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony; dane te są zgodne z oznaczeniami kodowymi przyjętymi w krajowym rejestrze urzędowym podziału terytorialnego kraju, o ile to w danym przypadku możliwe. Wskazał również na pkt 5 art. 25 stanowiący, że integralną częścią wniosku o wpis do CEIDG jest żądanie:

1) wpisu albo zmiany wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON);

2) zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacyjnego, o którym mowa w przepisach o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników;

3) zgłoszenia płatnika składek albo jego zmiany w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych.

Następnie Skarżący wskazał, że korzysta z platformy elektronicznej CEID oraz ZUS, na co przedstawił w załączeniu kolejne dowody, że adres do doręczeń na skrytkę pocztową zawarty jest w systemie informatycznym CEIDG i na platformie elektronicznej ZUS, zawarty był również w zgłoszeniach - dokumentach ZUS. W omawianym okresie - jak wskazał Skarżący - otrzymywał z ZUS korespondencję z prawidłowym adresem do korespondencji na skrytkę pocztową.

W dalszej części ww. pisma z dnia 06.04.2021 r., po przytoczeniu treści art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, Skarżący wskazał, że nie otrzymał, ani pisma z 2017 r. - nie wysłano na adres skrytki pocztowej, ani nie otrzymał też decyzji, która nie została skierowana na adres podany w dokumentach składanych do ZUS, tj. S., ul. R. [...]. Zatem, zdaniem Skarżącego, nie został przerwany bieg przedawnienia, a decyzja nie dotarła do Skarżącego z winy pracownika ZUS. Dalej Skarżący, nie zgadzając się z twierdzeniem DIAS, że przerwanie biegu przedawnienia następuje poprzez każda czynność ZUS, przywołał argumentację DIAS zawartą w załączonym do pisma postanowieniu DIAS z dnia [...].10.2019 r., znak: [...]; [...], które było przedmiotem skargi ZUS do WSA w Szczecinie, a następnie skargi kasacyjnej ZUS - oddalonej postanowieniem NSA z dnia 20.05.20020 r., I GSK 481/20 (również załączonym do pisma). Końcowo Skarżący, wskazując, że w przedmiotowej sprawie i powyżej istnieje tożsamość co do stron postępowania, tematu przedawnienia i czynności powodującej przerwanie biegu przedawnienia, przywołał wyrok Sądu Apelacyjnego w Olsztynie z dnia 26.06.2019 r. I SA/Ol 405/19, odnoszący się do art. 365 § 1 K.p.c. , z którego wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skargę należało uwzględnić, Sąd bowiem w wyniku kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia co do jego zgodności z prawem stwierdził, że Organy obu instancji, wydając postanowienia w badanej sprawie, dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z poźn. zm. – dalej w skrócie "P.p.s.a").

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (przepis art. 57a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie).

Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowały złożone pismem z dnia 27.07.2018 r. zarzuty Skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. zarzut przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut braku doręczenia upomnień, o których mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...].12.2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z [...].08.2020 r., którym uznano jako nieuzasadnione zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] z dnia [...].06.2018 r.

Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonych postanowień były prawidłowo zastosowane dotychczas obowiązujące przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ("u.p.e.a."), stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), zgodnie z którym, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa zmieniająca ustawę z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji co do zasady weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r., z wyjątkiem przepisów określonych w jej art. 29, które wchodzą w życie w terminach innych niż ustawa zmieniająca, tj. w terminach zakreślonych tym przepisem, które jednak nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.

W skardze Skarżący podniósł zarzut braku skutecznego doręczenia decyzji ZUS z dnia [...].01.2018 r. wobec skierowania jej na niewłaściwy adres, tj. S., ul M. [...], podczas gdy prawidłowym adresem do korespondencji z ZUS i DIAS była skrytka pocztowa, na potwierdzenie czego załączył do skargi oraz do pisma z dnia 06.04.2021 r. dowody, że adres do doręczeń na skrytkę pocztową zawarty jest w systemie informatycznym CEIDG i na platformie elektronicznej ZUS, a także zawarty był również w zgłoszeniach - dokumentach ZUS. W omawianym okresie - jak wskazał Skarżący w piśmie z dnia 06.04.2021 r. - otrzymywał z ZUS korespondencję z prawidłowym adresem do korespondencji na skrytkę pocztową.

Istota zatem sporu sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S., będąc zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym, uznał zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie - w wyniku analizy zakwestionowanej przez Skarżącego oceny Organów obu instancji w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych co do adresu właściwego dla doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału ZUS w S. z dnia [...].01.2018 r., objętej wyżej opisanymi tytułami wykonawczymi z dnia [...].06.2018 r., stanowiącymi podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego - stwierdził, że powyższy zarzut skargi co do skuteczności doręczenia ww. decyzji jest w pełni uzasadniony, co w konsekwencji skutkowało koniecznością wyeliminowania z obiegu prawnego postanowień Organów obu instancji.

W podobnych okolicznościach faktycznych i prawnych rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 stycznia 2019 r., II FSK 22/17, w którym Sąd tan wskazał, że, cyt.:

"Według postanowień art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel zajmuje stanowisko w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zatem, dla organu egzekucyjnego wiążące jest stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, których podstawą jest: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1.

Zarzuty zawarte w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. dotyczą informacji, których dysponentem jest wierzyciel. To wierzyciel wie, czy np. obowiązek wygasł, czy nie istnieje z innych przyczyn, czy został prawidło określony, albo czy jest on wymagalny. Dlatego ustawodawca zdecydował, iż to wierzyciel a nie organ egzekucyjny zajmuje stanowisko w przedmiocie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz, że stanowisko to jest wiążące dla organu egzekucyjnego.

Przyjęte w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji i SKO stanowisko, iż ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny, nie są uprawnieni lub zobowiązani do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, stoi w oczywistej opozycji do regulacji prawnych zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro bowiem przepisy te uprawniają zobowiązanego do wniesienia zarzutów dotyczących wymagalności i zasadności obowiązku (art. 33 § 1) i zobowiązują organ do rozpoznania tych zarzutów (art. 34 § 1), to nie znajduje podstaw prawnych stanowisko, iż ani wierzyciel ani organ egzekucyjny nie jest władny zarzuty rozpoznać.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela prezentowanego w zaskarżonym wyroku poglądu, iż zarzuty podjęcia egzekucji wobec nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku nie mogą być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Kwestia istnienia obowiązku była bowiem przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Takie ograniczenie odnośnie do rozpoznania zarzutu nieistnienia obowiązku nie wynika ani z przepisów prawa, ani z istoty postępowania egzekucyjnego. Przede wszystkim, nie można wykluczyć takiej sytuacji, iż obowiązek nie istniał w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sytuację tę przewidział ustawodawca przyznając zobowiązanemu uprawnienie do wniesienia, w bardzo krótkim czasie od doręczenia tytułu wykonawczego (7 dni) zarzutów, w tym zarzutu nieistnienia obowiązku. Zauważenia wymaga, iż w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. obok przesłanek takich jak wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie – wskazano nieistnienie obowiązku. Każda z przesłanek wymienionych przed przesłanką nieistnienia obowiązku jest w rzeczy samej tożsama z nieistnieniem obowiązku, zatem zakładając racjonalizm ustawodawcy (biorąc też pod uwagę termin w jakim zarzut nieistnienia obowiązku może być wniesiony), należy przyjąć, iż w omawianym zarzucie chodzi o nieistnienie obowiązku z każdej przyczyny, która czyni egzekucję bezzasadną. Przyczyna bezzasadności egzekucji może istnieć w dniu jej wszczęcia, może też wystąpić po jej wszczęciu. Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ochrona ta zostałaby zniweczona, gdyby uznać, że niedopuszczalne jest sprawdzenie, czy obowiązek istniał lub był wymagalny w dacie wszczęcia egzekucji. Zatem istota egzekucji nie stoi na przeszkodzie zbadaniu zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji, a przepisy prawa wręcz nakazują rozpatrzenie tego zarzutu.

Badanie, czy obowiązek istnieje lub czy występuje brak jego wymagalności nie musi być równoważne z kontrolą sprawy podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela dość oczywisty pogląd, iż w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być kontrolowane kwestie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu podatkowym, ale zauważa też, iż nie każde nieistnienie obowiązku i nie każdy przypadek braku jego wymagalności musi prowadzić do weryfikacji decyzji określających obowiązki poddane egzekucji. W większości przypadków wystarczy bowiem czynność materialno-techniczna, której realizacja pozwala na ustalenie, czy zobowiązanie istnieje, a jeśli tak, to czy jest ono wymagalne.

W rozpoznanej sprawie skarżąca nieistnienie obowiązku i brak jego wymagalności, a także niedopuszczalność egzekucji wiązała z niedoręczeniem jej przed podjęciem czynności egzekucyjnych decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oraz postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zarówno doręczenie decyzji wymiarowej, jak i postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, ma fundamentalne znaczenie dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W obrocie prawnym istnieje tylko i wyłącznie decyzja doręczona (art. 212 O.p.), czyli dopóki decyzja nie zostanie doręczona, dopóty nie wywołuje ona żadnych skutków, w tym, nie może być poddany egzekucji określony w niej obowiązek. Wykonaniu nie podlega decyzja nieostateczna, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności (239a O.p.). Jeśli więc nawet nieostateczna decyzja została doręczona, ale postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostało doręczone stronie, wówczas egzekucja jest niedopuszczalna (art. 212 w zw. z art. 219 O.p.).

Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, obowiązkiem wierzyciela było sprawdzenie, czy zarzuty skarżącej są zasadne – ich zasadność oznaczałaby bezzasadność egzekucji. Sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji ww. decyzja i postanowienie zostały doręczone stronie nie może być traktowane jako umożliwienie zobowiązanemu podważenia decyzji, jak stwierdził to Sąd pierwszej instancji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, jak przyjęło SKO. Sprawdzenie, czy akty te zostały doręczone przed wszczęciem egzekucji jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje (czy jest decyzja określająca obowiązek), czy obowiązek jest wymagalny (czy postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone), zatem czy egzekucja jest dopuszczalna.".

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację w zawartą w powyższym wyroku NSA z dnia 10 stycznia 2019 r., II FSK 22/17, i stwierdził, że stanowisko to jest aktualne i w pełni znajduje zastosowanie w okolicznościach faktycznych i prawnych występujących w tej sprawie.

Stanowisko takie Naczelny Sąd Administracyjny zajął również w innym wyroku z dnia 9 kwietnia 2019 r., II FSK 3499/18, w którym także stwierdził, że istota egzekucji nie stoi na przeszkodzie zbadaniu zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji, a przepisy prawa wręcz nakazują rozpatrzenie tego zarzutu. Stwierdził również, że sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji ww. decyzja i postanowienie zostały doręczone stronie, jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje (czy jest decyzja określająca obowiązek), czy obowiązek jest wymagalny (czy postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone), zatem czy egzekucja jest dopuszczalna.".

W kontekście przytoczonych wyżej wyroków NSA, w kwestionowanym stanie faktycznym badanej sprawie Skarżący podniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zawarte w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., a mianowicie, zarzut przedawnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut braku doręczenia upomnień, o których mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), to obowiązkiem wierzyciela było dokładne sprawdzenie, czy zarzuty Skarżącego są uprawnione, ich bowiem zasadność oznacza wówczas niedopuszczalność egzekucji (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Sprawdzenie bowiem, czy przed wszczęciem egzekucji ww. decyzja została doręczona zobowiązanej stronie, nie może być traktowane jako umożliwienie zobowiązanemu podważenia decyzji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż sprawdzenie, czy akt ten został doręczony stronie przed wszczęciem egzekucji, jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje i jest wymagalny (czy jest decyzja określająca obowiązek), a w konsekwencji, czy wszczęcie egzekucji było dopuszczalne.

Poza sporem jest zarzut co do braku doręczenia upomnień, o których mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), do którego Organ II instancji szczegółowo się odniósł podkreślając przy tym, że stanowisko wierzyciela, którym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jest wiążące dla Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jako organu nadzoru, będącego jednocześnie organem odwoławczym. Wyjaśnił również, w odpowiedzi na ten zarzut, Dyrektor Oddziału ZUS w S. wskazał, że jak wynika z przepisu § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, w przypadku gdy obowiązek powstaje z mocy prawa, a wysokość należności pieniężnych określono w ostatecznym orzeczeniu. Orzeczeniem takim była w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] stycznia 2018 r., która stała się prawomocna 15 maja 2018 r. i obejmuje należności za okres od września do października 2012 r. za ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Decyzję doręczono Zobowiązanemu 12 kwietnia 2018 r. w trybie zastępczym. Na podstawie tej decyzji wydano następnie tytuły wykonawcze z dnia [...] czerwca 2019 r.

Skarżący kwestionuje natomiast stanowisko Organów co do zarzutu przedawnienia obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie ww. tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2019 r.

Skoro, jak wyżej wskazano w kontekście przytoczonych wyroków NSA, istota egzekucji nie stoi na przeszkodzie zbadaniu zasadności zarzutu istnienia i wymagalności obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji, to dotyczy to także zarzutu przedawnienia (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), przepisy prawa wręcz bowiem nakazują rozpatrzenie tego zarzutu, zaś w badanej sprawie zarzut przedawnienia Skarżący łączy z nieskutecznym doręczeniem decyzji ZUS z dnia [...].01.2018 r., objętej ww. tytułami wykonawczymi, na adres: S., M. [...], zamiast na prawidłowy adres do doręczeń na skrytkę pocztową, zawarty w systemie informatycznym CEIDG oraz na platformie elektronicznej ZUS, na który w spornym okresie Skarżący otrzymywał korespondencję ZUS, na potwierdzenie czego Skarżący przedstawił w załączeniu skargi dowody. Zadaniem więc wierzyciela jest zweryfikowanie swojego stanowiska wyrażonego w postanowieniu z dnia [...].08.2020 r., zaakceptowanego przez Organ egzekucyjny II instancji (Organ odwoławczy) z uwagi na wiążące ten Organ stanowisko wierzyciela, stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a.

O ile stanowisko wierzyciela wiązało organ egzekucyjny II instancji co do treści rozstrzygnięcia, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji (art. 134 i 135 P.p.s.a.), dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów, a więc kontroluje także, czy wierzyciel w swoim stanowisku zgodnie z prawem uznał, że skutecznie w trybie zastępczym doręczono Skarżącemu decyzję z dnia [...].01.2018 r. na adres; S., ul M. [...], skoro z załączonych do skargi i do pisma z dnia [...].04.2021 r. dokumentów wynika, że wierzyciel (ZUS O/Szczecin) wysyłał do Skarżącego korespondencję na adres do doręczeń na skrytkę pocztową zawarty na platformie elektronicznej ZUS, co wywołuje istotne wątpliwości, czy będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego obowiązek Skarżącego istniał i był wymagalny, a zatem, czy faktycznie nie uległo przedawnieniu zobowiązanie wynikające z tej decyzji z dnia [...].01.2018 r. z tytułu składek za poszczególne okresy 2012 r., tym bardziej w sytuacji wyrażonego przez Dyrektora Oddziału ZUS w S. stanowiska, który rozpatrując zarzut przedawnienia obowiązku uznał ten zarzut za nieuzasadniony, gdyż jak wskazał, bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z podjęciem pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik był zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością taką - jak wskazał Wierzyciel - było przesłanie Zobowiązanemu 10 października 2017 r. zawiadomienia z dnia 20 września 2017 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Co istotne, kwestia ta - jak słusznie wskazał Skarżący - była już przedmiotem oceny dokonanej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z dnia [...].10.2019 r., znak: [...]; [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, które wprawdzie było przedmiotem skargi, jednakże z przyczyn formalnych postanowieniem z dnia 30.12.2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę tę odrzucił w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 945/19, co zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn.. akt I GSK 481/20. Zatem, te rozstrzygnięcia sądowe nie zawierają merytorycznej oceny kwestii przedawnienia, stąd nie mają one znaczenia dla oceny zarzutu przedawnienia podniesionego w niniejszej sprawie I SA/Sz 236/21, w przeciwieństwie do oceny wyrażonej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w tym postanowieniu z dnia [...].10.2019 r.

W tym też kontekście, jak i załączonych do skargi i pisma z dnia 06.04.2021 r. dokumentów, wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, zobowiązany jest zweryfikować swoje stanowisko w zakresie skuteczności doręczenia decyzji, objętej ww. tytułami wykonawczymi z dnia [...].06.2018 r., a następnie dokonać ponownej oceny zarzutów Skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a tym samym, czy dopuszczalne było prowadzenie jej prowadzenie w stosunku do Skarżącego w niniejszej sprawie. Przesądzenie tej kwestii formalnej pozwoli dopiero przejść do oceny merytorycznej sprawy.

Przypomnieć należy, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy Skarżący, niedopuszczalność egzekucji wiąże z nieskutecznym doręczeniem Skarżącemu decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych. Z uwagi na uchybienie w doręczeniu tej decyzji przez skierowanie jej na niewłaściwy adres, podniósł zarzut przedawnienia. W związku z tym, że skutki prawne wywołać może jedynie decyzja, która weszła do obrotu prawnego (art. 109 i art. 110 K.p.a.), i dopóki decyzja nie zostanie doręczona, nie wywołuje ona żadnych skutków, w tym samym nie może być poddany egzekucji określony w niej obowiązek. To obowiązkiem wierzyciela było sprawdzenie, czy zarzuty Skarżącego w tym zakresie są uzasadnione, przy czym zasadność tych zarzutów oznacza brak podstaw do wszczęcia egzekucji. Sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji decyzja została doręczona stronie zobowiązanej, nie stanowi podważania meritum decyzji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, lecz jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje i jest wymagalny, czy nie uległ przedawnieniu, a zatem, czy egzekucja jest dopuszczalna.

Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Jest to przyczyna obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z przepisu bowiem art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a. wprost wynika, że w przypadku gdy organ stwierdzi, że egzekwowany obowiązek strony zobowiązanej nie istniał w dacie wszczęcia egzekucji administracyjnej, gdyż uległ przedawnieniu, to oznacza, że organ egzekucyjny zobowiązany jest umorzyć postępowanie egzekucyjne odnośnie egzekwowanych należności, co do których obowiązek zobowiązanej strony nie istniał w dacie wszczęcia egzekucji administracyjnej (pkt 2), a tym samym niedopuszczalne było jej wszczęcie i prowadzenie w stosunku do Skarżącego (pkt 7).

Sumując, Sąd stwierdził – mając na uwadze, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie do przytoczonego wyżej art. 134 § 1 P.p.s.a - że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, nie wykazał, że zarzut Skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego co do przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi z dnia [...].06.2018 r. - jest nieuzasadniony.

Z tego też powodu Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie egzekucyjnego Organu I instancji, i przekazał sprawę do ponownego jej rozpoznania.

Ponownie zatem rozpoznając sprawę Organ egzekucyjny, uwzględniając na podstawie art. 153 P.p.s.a. przedstawioną ocenę prawną sprawy i wskazania Sądu co do dalszego postępowania, ponownie rozpozna zarzuty Skarżącego, w szczególności co do przedawnienia należności wynikających z decyzji, objętej ww. tytułami wykonawczymi z dnia [...].06.2018 r., a w szczególności Organ ustali dokładnie stan faktyczny co do adresy, na który należało doręczyć decyzję, objętą ww. tytułami wykonawczymi, i w oparciu o zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy rozważy, czy doszło do skutecznego doręczenia tej decyzji, a tym samym, czy dopuszczalne było wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego. Następnie, w zależności od dokonanych ustaleń, Organ egzekucyjny dokona merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, które winno spełniać wymogi przewidziane w art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił skargę jako uzasadnioną i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm. – zwanej "P.p.s.a."), orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...].08.2020 r.

Niniejsza sprawa jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a, zaś rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl