Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 505/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 129 ust.5 pkt 3; art. 128 ust.1; art. 130; art. 98 ust.3; art. 106 ust.1; art. 134; art. 135; art. 175; art. 175; art. 174 ust.3 i 3a; art. 154 ust.1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit. a i c; art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Kinga Kościejewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skarg L. K., E. B.- K., G. K., J. A. B. i W. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących L K, E B-K, G K., J. A. B. i W. S. kwotę 5 617 (pięć tysięcy sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. nakazuje ściągnąć od Wojewody na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 1 800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem nieuiszczonej części wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

Uzasadnienie

Na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] grudnia 1967 r. J. B., H. P. i L. K. sprzedali Skarbowi Państwa udziały wynoszące [...] części nieruchomości położonej w L., obecnie przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako działki o nr [...] i [...] o łącznej pow. 1,6033 ha. Sprzedaż nastąpiła w związku z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego "Osiedle P.". Pozostałe zaś udziały w [...] części należące do J. B. i J. B. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] marca 1971 r. Zgodnie z orzeczeniem ustalono na rzecz współwłaścicieli odszkodowanie w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja w części dotyczącej odszkodowania została następnie uchylona przez Komisję Odwoławczą ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 r. Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] grudnia 1974 r. ustalił odszkodowanie za wspomniane udziały w kwocie [...]zł. Decyzją z dnia [...] lutego 1975 r. Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania J. B. decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

W dniu [...] czerwca 2005 r. J. B. i następcy prawni J. B. wystąpili do Prezydenta Miasta L. z wnioskiem o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, wywłaszczoną decyzją z dnia [...] marca 1971 r., za którą odszkodowanie zostało ustalone decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 1974 r. Po śmierci w dniu [...] czerwca 2007 r. J. B. do postępowania w charakterze strony wstąpił jej jedyny spadkobierca L. K. (postanowienie Sądu Rejonowego w L. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. B. z dnia [...] grudnia 2007 r" sygn. akt II Ns [...]). Z kolei legitymacja do występowania w przedmiotowym postępowaniu następców prawnych J. B. została ustalona na podstawie prawomocnych postanowień: Sądu Powiatowego w L. z dnia [...] grudnia 1958 r., sygn. akt: II Ns [...], Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] września 1979 r., sygn. akt: III Ns [...] oraz Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 1999 r., sygn. akt: II Ns [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymaną następnie w mocy przez Wojewodę, Starosta L., twierdząc, że kwestia odszkodowania została już przesądzona decyzją z dnia [...] lutego 1975 r., umorzył postępowanie w sprawie. Po uchyleniu wspomnianych decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia z dnia [...] września 2008 r., ( II SA/Lu [...] ), Starosta L. decyzją z dnia [...] września 2009r., powielając wcześniejszą argumentację, ponownie umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania, jako bezprzedmiotowe. Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. powyższą decyzję utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia [...] maja 2010 r. (II SA/Lu [...] ) uchylił decyzje obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organy administracyjne nie wykazały dostatecznie, że zachodzi tożsamość sprawy (res iudicata) uprawniająca do umorzenia postępowania. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2011 r., ( I OSK [...] ) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi Wojewody i wnioskodawców. Zdaniem NSA uznanie, że decyzja Wojewody z 1975 r. weszła do obrotu, dlatego że otrzymał ją Prezydent Miasta L. jest przedwczesne bez wyjaśnienia, czy została ona wykonana. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone decyzją Prezydenta z grudnia 1974 r., jednak jego wypłata mogła nastąpić dopiero po wydaniu orzeczenia odwoławczego, zatem wykonanie decyzji odwoławczej mogło nastąpić tylko po wydaniu rozstrzygnięcia ostatecznego, tj. decyzji z dnia [...] lutego 1975 r. i na jej skutek. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Starosta L. ustalił na rzecz wnioskodawców odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł. Po jej uchyleniu przez Wojewodę w dniu [...] września 2014 r., Starosta L. kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł. Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2015 r. uchylił powyższą decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji w całości, podnosząc, że wobec nie doręczenia stronie decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 1975 r., nadal należy rozpoznać odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 1974 r. W efekcie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Wojewoda uchylił wspomnianą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Prezydentowi Miasta L., który decyzją z dnia [...] listopada 2017r. za wywłaszczony udział ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł. oraz umorzył postępowanie w przedmiocie wypłaty ustalonego odszkodowania. Organ wyjaśnił, że kwota odszkodowania wynikała z operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Skoro natomiast ustalone wcześniejszą decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 1974 r. odszkodowanie zostało już wypłacone J. B. i J. B., wniosek o jego wypłatę jest bezprzedmiotowy. Organ stwierdził ponadto, że skoro odszkodowanie zostało wypłacone, nie może mieć miejsce jego waloryzacja, oznacza ona bowiem przerachowanie wysokości odszkodowania pomiędzy datą wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania, a datą wypłaty tego odszkodowania.

Po rozpoznaniu odwołania L. K., G. K., J. B., W. S. i E. B. – K. Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2018r. decyzję organu I Instancji utrzymał w mocy. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2018 r., poz. 121) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Art. 130 ust. 1 ustawy stanowi natomiast, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (ust. 2). W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania (art. 132 ust. 3 ). Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenie odszkodowania nastąpiło po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, według stanu na dzień wywłaszczenia tj. w dniu [...] marca 1971 r. oraz wartości obowiązujących w dniu [...] grudnia 1974 r. tj. w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta L. ustalającej odszkodowanie, zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 1974 r., opublikowanym w Dz. Urz. WRN w Lublinie Nr [...] z dnia [...] marca 1974 r., poz. 73. Wartość rynkowa działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,6033 ha (grunt bez części składowych - roślinnych), została wyliczona z uwzględnieniem cen obowiązujących w dniu [...] grudnia 1974 r. i wyniosła [...] zł (starych złotych). Wartość zaś rynkowa udziału [...] w ww. działkach [...] zł (starych złotych). Przy tym zwrócono uwagę, że powyższa wartość została wyliczona jako obowiązująca na dzień [...] grudnia 1974 r., czyli w starych złotych, zatem kwota wyliczonej wartości nie uwzględnia denominacji mającej miejsce z dniem [...] stycznia 1995 r. oraz nie została zwaloryzowana do poziomu cen na datę sporządzenia operatu. Biegły stwierdził, że wyliczona wartość udziału [...] w przedmiotowej nieruchomości tj. [...] zł (starych złotych) nieznacznie różni się od kwoty odszkodowania ustalonego decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 12.12. 1974 r. tj. [...] zł (starych złotych), co prawdopodobnie wynika z błędu pisarskiego przy przepisywaniu kwoty odszkodowania na etapie procedury wywłaszczeniowej (błędnie odczytano cyfrę "l" zamiast "4"). Organ potwierdził, że w aktach wywłaszczeniowych brak jest zwrotnych poświadczeń odbioru decyzji organów wyższej instancji skierowanych do J. B. i J. B., brak jest również dowodu wypłaty odszkodowania, w postaci dokumentów bankowych, czy przekazów pocztowych. W jego ocenie nie oznacza to jednak, że nie można ustalić tego faktu na podstawie dowodów pośrednich. Ze zgromadzonych akt archiwalnych nie wynika jednak, aby do dnia śmierci ( [...] maja 1979 r.) domagali się wypłaty odszkodowania, jak również wydania stosownego rozstrzygnięcia w wyniku rozpatrzenia ich odwołania w przedmiocie ustalenia odszkodowania orzeczonego decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 1974 r., mimo, że brali aktywny udział w postępowaniu. Wprawdzie w niniejszej sprawie brak jest bezpośredniego dowodu wypłaty odszkodowania, w postaci dokumentów bankowych czy przekazów pocztowych, nie oznacza to jednak, zdaniem organu, że nie może ustalić faktu na podstawie dowodów pośrednich, co wykazano powyżej. Przy tym podniesiono, że okres przechowywania dokumentów księgowych wynosi 5 lat, po tym okresie ulegają zniszczeniu za zgodą właściwej terytorialnie jednostki organizacyjnej Archiwum Państwowego. Co więcej z pisma pozyskanego z Sądu Rejonowego w L. (k. 173) wynika, że J. B. podjęła 109 tys. w czym dopatruje się niechęci załatwienia sprawy przez Wydział Opieki Społecznej tj. nie przyznanie jej świadczenia pomocy społecznej. Pierwszym dokumentem, w którym podniesiono brak dowodu na wypłatę odszkodowania wynikającego z decyzji z dnia [...] grudnia 1974 r. jest opinia uzupełniająca z dnia [...] listopada 2001 r., sporządzona przez biegłego dla celów postępowania o zasiedzenie, w którym stwierdził, że w zbiorach akt archiwalnych L. Urzędu Wojewódzkiego w L. sygn. GK.IV- [...]/74 - nie ma dowodów, że przyznane odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości według decyzji [...] z dnia [...].12.1974 r. zostało wypłacone J. B. i J. B." (k. 162). W ocenie organu oznacza to, że właściciele mieli wiedzę o wydanym na skutek odwołania rozstrzygnięciu Wojewody, skoro przez 30 lat nie podnosili kwestii braku rozpatrzenia odwołania, jak również kwestii braku wypłaty odszkodowania, a wręcz przeciwnie wskazywali, że wypłacone kwoty są w ich ocenie zbyt niskie. Nie można zatem uznać, że osoby czynnie uczestniczące w postępowaniu wywłaszczeniowym jak i odszkodowawczym, dla których nieruchomość stanowiła jedyne źródło utrzymania, przestali nagle interesować się wynikiem wniesionego przez nich odwołania, a tym bardziej otrzymaniem odszkodowania za wywłaszczony grunt. Wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania został natomiast złożony w 2005 r. tj. dopiero po zapoznaniu się z opinią uzupełniającą. Wojewoda zwrócił ponadto uwagę, że decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] kwietnia 2003 r. zwrócono J. B., H. P., L. K., J. B., E. B.-K. i W. S. części wywłaszczonej działki nr [...], których zobowiązano do zwrotu pobranego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość zwaloryzowanego na kwotę [...]zł na rzecz Gminy L.. Wnioskodawcy w całości zwrócili należną Gminie L. kwotę, a tym samym potwierdzili, że odszkodowanie ustalone między innymi decyzją z [...] grudnia 1974 r. zostało wypłacone byłym właścicielom. Ponadto w piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. Wydział Gospodarowania Mieniem Urzędu Miasta L., poinformował, że ze zgromadzonych akt postępowania o zwrot nieruchomości nie wynika, aby wnioskodawcy kwestionowali wypłatę odszkodowania ustalonego decyzję z dnia [...] grudnia 1974 r. Z akt sprawy nie wynika również, aby prowadzone było postępowanie sądowe o złożenie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania. Powyższe zdaniem Wojewody prowadzi do wniosku, że brak jest podstaw jak również dowodów do stwierdzenia, że pomimo otrzymania decyzji Wojewody, zaniechano wypłaty odszkodowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. K., J. B., E. B.-K. i W. S. zarzucili decyzji Wojewody naruszenie: 1. art. 7, 77 §1 i 80 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a oraz art. 130 ust. 1 zd. 1 Ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zmianami ). W motywach skargi podano, że niedoręczona stronom decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 1975 r. nie uzyskała przymiotu ostateczności i nie została prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego. Bezspornym jest nadto, że w materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dokumentów chociażby pośrednio wskazujących na fakt rzeczywistej wypłaty odszkodowania czy złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu. W ocenie skarżących zarówno przepisy prawa jak i realia funkcjonowania organów administracji publicznej oraz instytucji państwowych w okresie w którym miałaby być realizowana decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 1975 r.. nakazują przyjęcie domniemania, iż wypłata odszkodowania nie nastąpiłaby przed potwierdzeniem przez zobowiązanego uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności tj. przed powzięciem informacji o doręczeniu decyzji organu II instancji uprawnionym do odszkodowania. Akta archiwalne nie zawierają zarządzenia o skierowaniu decyzji o ustaleniu odszkodowania do wykonania. W ocenie skarżących żadne okoliczności faktyczne jak i prawne nie uprawniają do przyjęcia domniemania wypłaty odszkodowania na podstawie faktu przekazania przez Wojewodę akt sprawy (decyzji) organowi 1 instancji. Skarżący wskazywali, że przy ocenie, czy rzeczywiście doszło do wypłaty należnego uprawnionym odszkodowania pominięto treść oświadczenia J. B. z dnia [...] listopada 2005 r., pisma L. K. z dnia [...] marca 2008 r. oraz złożonych przez niego zeznań na rozprawie dnia [...] marca 2012 r., z których wynika, że posiadał wiedzę o braku wypłaty odszkodowania na rzecz J. B. i J. B., jako że rodzeństwo jego matki było z nim w bardzo bliskich stosunkach i wspierało go w opiece nad jego matką (siostrą J. i J. B.). O bliskich, zażyłych wręcz stosunkach z J. B. świadczy ponadto fakt powołania przez nią do spadku jako jedynego spadkobiercy L. K., na podstawie testamentu. Odnosząc się do argumentu dotyczącego dorozumianego potwierdzenia wypłaty odszkodowania poprzez fakt zwrotu zwaloryzowanej części odszkodowania, skarżący wskazali na pominięcie zeznań L. K. złożonych podczas rozprawy z dnia [...] lutego 2007 r. przed Starostą L., kiedy wyjaśnił, iż wyłączną przyczyną takiego stanowiska była chęć nie przedłużania postępowania zwrotowego uzasadniona zapewnieniem Wojewody, iż kwestia wypłaty odszkodowania będzie przedmiotem odrębnego postępowania. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 130 ust. 1 zd. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami skarżący podnieśli, że nie jest możliwe przyjmowanie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości do ustalenia odszkodowania w chwili, gdy decyzja o jego określeniu stała się ostateczna. Zdanie pierwsze przywołanego przepisu znajduje zastosowanie praktyczne w wypadku złożenia odwołania od decyzji organu 1 instancji orzekającej wywłaszczenie oraz określającej wysokość należnego uprawnionemu odszkodowania. Zastosowanie powinien mieć art. 130 ust. 1 zdanie 2 ustawy, gdy o odszkodowaniu wydaje się odrębną decyzję. W wypadku takim wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, zaś wartość tego stanu określić należy na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Tym samym, wobec wydania przez Wojewodę ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. uchylającej w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 1974 r. do ustalenia wysokości odszkodowania mogło dojść skutecznie po raz pierwszy dopiero w decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] listopada 2017 r. Uznać należało w konsekwencji, iż wartość odszkodowania winna być ustalana według przepisów obowiązujących w dacie wydania tejże decyzji, tj. w dniu [...] listopada 2017 r.

Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przekonanie skarżącego o konieczności ustalenia odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość jest oczywiście trafne. Kluczowy w tym względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., ( I OSK 1846/10 ) przesądził, że dla wyjaśnienia, czy decyzja Wojewody z [...] lutego 1975 r. weszła do obrotu, niezbędne było wyjaśnienie, czy została ona wykonana. Jak zaznaczył NSA odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone decyzją Prezydenta z grudnia 1974 r., jednak jego wypłata mogła nastąpić dopiero po wydaniu orzeczenia odwoławczego, zatem wykonanie decyzji odwoławczej mogło nastąpić tylko po wydaniu rozstrzygnięcia ostatecznego, tj. decyzji z dnia [...] lutego 1975 r. i na jej skutek. Właśnie efektem tego wyroku było przeprowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie, czy ustalone decyzją z 1974r. odszkodowanie zostało wypłacone, a ustalenie tej okoliczności prowadziłoby do wniosku o bezprzedmiotowości dalszego postepowania. Uchylenie decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 1974r. przez Wojewodę decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. w trybie art. 138 § 2 kpa jednoznacznie potwierdziło brak skutecznego doręczenia jego decyzji z dnia [...] lutego 1974r. Co więcej w tej samej decyzji przyznano, że brak jest także dowodów na jej wykonanie poprzez wypłacenie ustalonego odszkodowania. Tym bardziej musi dziwić obecne stanowisko Wojewody, podtrzymujące argumentację Prezydenta Miasta L., przekonującego o faktycznej wypłacie odszkodowania. Co więcej, oczywista jest niekonsekwencja organów, co widoczne jest w uzasadnieniu decyzji. Jeśli bowiem ustalono, że odszkodowanie zostało wypłacone, to zgodnie z powołanym wyrokiem NSA urealniała się kwestia ostatecznego charakteru decyzji z [...] lutego 1975r. Niezrozumiale jest w tej sytuacji ustalenie na nowo odszkodowania i jednoczesne umorzenie postępowania w zakresie jego wypłaty z argumentacją, że zostało już wypłacone. Tym bardziej, że jak wskazano, już wcześniej Wojewoda uznał, iż ta decyzja nie została doręczona, a odszkodowanie nie zostało wypłacone i ponownie rozstrzygnął odwołanie decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. Zgodzić należy się ze skarżącym, że w sprawie brak jest dowodów potwierdzających wypłatę odszkodowania ustalonego decyzją z grudnia 1974r. Jasne jest, że fakt wypłaty odszkodowania nie musi zostać potwierdzony jedynie odpowiednim dokumentem, może zostać udowodniony wszelkimi dostępnymi dowodami. Wydaje się to oczywiste, zwłaszcza, jeśli od daty wypłaty upłynął znaczny upływ czasu, a odpowiednie przepisy wskazują na konkretne terminy określające obowiązek ich przechowywania. W tym jednak przypadku użyta argumentacja na poparcie tezy odmiennej, forsowanej przez organy opiera się jedynie na przypuszczeniach i domniemaniach, a nie na rzetelnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, co też zasadnie wytknięto w skardze. Skoro w dacie wejścia w życie ustawy nie doszło do wykonania decyzji z [...] lutego 1975r. i nie została ona doręczona stronom, nadal nie została zakończona sprawa odszkodowania, co było konsekwencją decyzji Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1971 r. którą uchylono orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] marca 1971 r. w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Oznaczało to konieczność ponownego rozpatrzenia kwestii odszkodowania i to na podstawie obecnej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U z 2018r. poz. 121 ). Zgodnie bowiem z jej art. 233 sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Trafnie w tej sytuacji zastosowano art. 129 ust.5 pkt.3 ustawy, według którego Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 3 marca 2017r. ( I OSK 1249/15 opubl. w CBOSA ) norma art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy została wprowadzona przede wszystkim po to, aby stworzyć możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania także w takich przypadkach, kiedy obowiązujący w dacie wywłaszczenia akt prawny przewidywał wywłaszczenie bez odszkodowania. Ponadto przepis ten znajdzie zastosowanie również wówczas, gdy w trybie stwierdzenia nieważności dojdzie do wyeliminowania ze skutkiem ex tunc decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, w części dotyczącej odszkodowania, lub tylko o odszkodowaniu i nastąpi konieczność jego ponownego ustalenia, a akt prawny, w oparciu o który została wydana decyzja, już nie obowiązuje. Ta sama zasada powinna mieć zastosowanie w przypadku rozpoznawanej sprawy, kiedy decyzja uchylająca rozstrzygnięcie organu I instancji zapadła dopiero w 2016r., gdy ustawa z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. 1974.10.64 ze zm.), na podstawie której dokonano wywłaszczenia już nie obowiązywała. Jeśli w dacie wejścia w życie ustawy odszkodowanie nie zostało w istocie ustalone, decyzja nie była ostateczna i nie została wykonana, należało ustalić je w decyzji odrębnej. Obecnie w orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, według którego przepis art. 129 ust.5 pkt.3 ten ma zastosowanie także do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ( wyroki NSA z 22 lutego 2013 r., I OSK 1287/11 i 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1857/15 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Przepis ten stwarza zatem możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, w których odszkodowanie przewidziane przez akt normatywny, będący podstawą wywłaszczenia, nie zostało ustalone, a ma się do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji oraz obecnie obowiązujących przepisów o wywłaszczaniu (zob. wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r., I OSK 90/14 opubl. w CBOSA). Nie ulega przy tym wątpliwości, że ustalone odszkodowanie powinno odpowiadać wartości rynkowej nieruchomości. Art. 128 ust.1 ustawy stanowi bowiem jednoznacznie, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej, odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie natomiast z art. 130 ust.1 ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku, gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i at. 106 ust.1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio. [...] tego przepisu stanowi wprost, że podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 wartość rynkowa nieruchomości. Jakkolwiek zatem zasadnie biegły przyjął w operacie stan nieruchomości w dacie wywłaszczenia, to wadliwe było przyjęcie przez rzeczoznawcę wartości wywłaszczonych udziałów na dzień [...] grudnia 1974r. zgodnie z zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 1974r. w sprawie ustalenia wysokości stawek odszkodowania za wywłaszczone grunty na terenie miasta L.. Powstaje bowiem uzasadniona wątpliwość, czy ustalona w ten sposób wartość udziałów odpowiada ich wartości rynkowej na dzień sporządzania operatu. Tym bardziej, że przeczy temu w sposób oczywisty treść wcześniejszego operatu dla określenia wartości rynkowej udziału [...] w nieruchomościach nr [...] i [...], sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] listopada 2012r., w którym wartość udziału ustalono na kwotę [...]zł, a następnie, po zaktualizowaniu operatu [...] sierpnia 2014r., na kwotę [...]zł. Usprawiedliwieniem nie może być okoliczność, że data [...] grudnia 1974r. została wskazana w postanowieniu Prezydenta Miasta L. o powołaniu biegłego z [...] sierpnia 2017r. na które powołano się w operacie szacunkowym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] marca 2014 r. ( I OSK [...] publ. CBOSA), pozycja rzeczoznawcy majątkowego jest zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego, nie może być zatem związany jakimikolwiek wskazówkami organu zlecającego sporządzenie operatu. W myśl art. 175 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami rzeczoznawca majątkowy jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa w art. 174 ust. 3 i 3a ustawy zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości. Wydane na podstawie art. 159 ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego określa m.in. rodzaje metod i technik wyceny nieruchomości oraz sposoby określania wartości nieruchomości przy zastosowaniu poszczególnych podejść, metod i technik wyceny oraz sposoby określania wartości nieruchomości dla różnych celów, jako przedmiotu różnych praw oraz w zależności od rodzaju nieruchomości i jej przeznaczenia. Z treści art. 154 ust. 1 i 2 ustawy wynika jednoznacznie, że to właśnie rzeczoznawca majątkowy dokonuje wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której biegły sporządza operat szacunkowy kierując się danymi przedstawionymi przez samego zlecającego. Wadliwe założenia przyjęte w operacie oznaczają w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie wartości rynkowej udziałów w nieruchomości, na co słusznie zwrócono uwagę w skardze.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe uwagi.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit.a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302 ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L.. Należy zaznaczyć, że rozpoznawana sprawa dotyczy wyłącznie ustalenia i przyznania odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. Zaskarżona decyzja bezpośrednio wiąże się zatem z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja ustalająca odszkodowanie, należy uiścić wpis stosunkowy ( uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r., I OPS 1/16 opubl. w CBOSA ). Stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Ponieważ skarżący nie podali wysokości żądanego odszkodowania, należało przyjąć, że wartością przedmiotu sporu jest kwota ustalonego odszkodowania w wysokości [...] zł. W przypadku spraw, w których wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi ponad [...] zł wpis stanowi 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak [...] zł i nie więcej niż [...] zł. Prawidłowa zatem wysokość wpisu wynosi [...] zł. Ponieważ skarżący uiścili wpis w kwocie 200 zł, cały brakujący należny wpis w kwocie [...]zł należało na podstawie art. 223 § 2 wspomnianej ustawy ściągnąć od Wojewody. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 wspomnianej ustawy. Obejmują one zwrot uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego adwokata, które wyliczono od wartości przedmiotu sporu. Zgodnie z § 2 pkt. 6 Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U z 2015r. poz. 1800 ) stawki minimalne przy wartości przedmiotu sporu powyżej 50 000 do 200 000 zł wynoszą 5400 zł.