Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 880/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a i pkt 2a, art. 24 ust. 2, art. 24a ust. 1-3
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 8, art. 9, art. 7, art.77 § 1, art. 79 a, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Karina Gniewek-Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 11 maja 2022 r. nr SKO.4111/393/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 23 marca 2022 r. nr GOPS.ŚR.5212.9.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej D. B. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "Kolegium", "SKO", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") z 11 maja 2022 r., nr SKO.4111/393/2022, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt", "Organ I instancji") z 23 marca 2022 r. nr GOPS.ŚR.5212.9.2022 odmawiającą przyznania D. B. (dalej: "Skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji Organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615; dalej: "u.ś.r.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem R. B. W orzeczeniu tym stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od [...] października 2018 r. Natomiast Skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy i pobiera rentę z KRUS. Skarżąca została uznana na stałe za osobę niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, natomiast jest zdolna do samodzielnej egzystencji.

Wójt Gminy [...] decyzją z 23 marca 2022 r. nr GOPS.ŚR.5212.9.2022 odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Organu I instancji w przedmiotowej sprawie zachodzą trzy negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zawarte w art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25 roku życia; Skarżąca ma przyznane na stałe prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i pobiera to świadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Od powyższej decyzji Skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez ustalenie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lutego 2022 r.

Pełnomocnik Skarżącej zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. błędną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność R. B. powstała po 18. roku życia i w związku z tym Skarżącej, jako jego opiekunowi nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; błędną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez co narusza to art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez błędne uznanie, że pobieranie przez Skarżącą świadczenia rentowego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a u.ś.r. i niezasadne uznanie, że Skarżąca nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym mężem.

W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, opisaną na wstępie decyzją z 11 maja 2022 r., nr SKO.4111/393/2022, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Na wstępie SKO podało, że nie podziela argumentacji Organu I instancji w zakresie niespełnienia przesłanki momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Kolegium wyjaśniło, że wyrokiem z 21 października 2014 r. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż w zakresie w jakim przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, co oznacza, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Wobec powyższego, w ocenie Kolegium wskazany przez Organ I instancji powód odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w rzeczywistości nie zachodzi, gdyż przeszkody w tym zakresie nie stanowi moment powstania niepełnosprawności u męża Skarżącej.

Odnosząc się do drugiej przesłanki odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia, tj. pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, Kolegium wskazało, że Organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Małżonek wykonujący opiekę nad drugim małżonkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest "inną osobą, na której zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności", w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Stosownie do art. 130 k.r.o. małżonek jest osobą, która w pierwszej kolejności jest zobligowana do alimentowania współmałżonka. Zdaniem SKO pominięcie współmałżonka, jako osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego musi być uznane jako rozwiązanie dyskryminujące i pozostające w sprzeczności z przesłankami aksjologicznymi i podstawowym tego świadczenia. Skoro małżonek jest pierwszą osobą zobligowaną do alimentacji współmałżonka, to tym bardziej to właśnie on powinien mieć prawo do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po uprzednim spełnieniu wymaganych przez ustawę kryteriów.

Kolegium podało, że w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na negatywną przesłankę wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci pobierania przez nią renty. Zdaniem Kolegium nie w każdym przypadku osoba mająca ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy nie będzie mogła podjąć pracy innej niż w gospodarstwie rolnym, z uwzględnieniem ograniczeń co do uzyskiwanego dochodu. Zatem Skarżąca, pomimo, że pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, gdyby nie sprawowała opieki nad mężem mogłaby podjąć zajęcie zarobkowe nie będące osobistym wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym, uzupełniając w ten sposób dochód rodziny będącej w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

SKO zwróciło uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, z którego wynika, że ustalenie na rzecz opiekuna osoby niepełnosprawnej prawa do świadczenia rentowego nie przekreśla automatycznie możliwości ubiegania się przez niego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium zwróciło uwagę, że ww. wyrok jest wyrokiem zakresowym, dotyczącym opiekunów mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, z kolei w przedmiotowej sprawie Skarżąca ma ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, zatem w tym zakresie wyrok ten nie może mieć zastosowania.

W ocenie Organu odwoławczego warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. W przedmiotowej sprawie Organ I instancji nie poinformował strony o takim uprawnieniu, ale tylko z uwagi na fakt, że Skarżąca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, jeszcze przed datą wydania zaskarżonej decyzji miała wiedzę co do możliwości dokonania wyboru pomiędzy rentą a świadczeniem pielęgnacyjnym oraz co do zasadności złożenia wniosku o zawieszenie renty, jednak do dnia wydania niniejszej decyzji, Skarżąca nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty oraz nie poinformowała o wystąpieniu do właściwego organu z wnioskiem o zawieszenie prawa do renty.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła D. B. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ww. decyzję w całości.

Pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię:

a) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędne uznanie, że pobieranie przez Skarżącą świadczenia rentowego wklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem;

b) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77, art. 79a k.p.a. przez niepoinformowanie przez organ strony przed wydaniem decyzji o konieczności zawieszenia pobieranej przez Skarżącą renty rolniczej jako jedynej negatywnej przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do renty w wysokości niższej niż to świadczenie, narusza zasadę równości. Zdaniem pełnomocnika nie ma racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tej normie, w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.

W ocenie Skarżącej prawo do emerytury/renty nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Pełnomocnik podniósł, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, należy umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń, przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie. W przypadku emerytury/renty, wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zawieszenie prawa do emerytury/renty, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty świadczenia, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty.

Pełnomocnik Skarżącej podkreślił, że w sytuacji, gdy Organ II instancji stwierdził, że jedyną przeszkodą do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez nią renty, powinien ją o tym poinformować i wyznaczyć odpowiedni termin do usunięcia negatywnej przesłanki. Dążąc do szybkiego załatwienia sprawy, zgodnie z dobrem Skarżącej, Kolegium powinno podjąć działania, tak aby Skarżąca spełniła wszystkie przesłanki ustawowe do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści weryfikowanego jurysdykcyjnie aktu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w związku z wnioskiem Skarżącej i przy braku sprzeciwu organu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] odmawiającą Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ust. 5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dokonując analizy powyższych przepisów na tle analizowanej sprawy stwierdzić bezspornie należy, że Skarżąca jako żona wymagającego opieki, jest uprawniona w pierwszej kolejności do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Nie jest również w sprawie kwestionowane, że Skarżąca w związku z opieką nad mężem nie podejmuje zatrudnienia.

Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że niepełnosprawność męża Skarżącej nie powstała w okresie, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a ponadto, że Skarżącej przysługuje renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy w związku z czym zachodzi negatywna przesłanka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie zakwestionowało stanowisko organu I instancji odnośnie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. prawidłowo powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. K 38/13, w którym to Trybunał Konstytucyjny orzekł, że w zakresie, w jakim przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie za względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucją. Odnośnie drugiej negatywnej przesłanki Kolegium stwierdziło, że pobieranie przez Skarżącą renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy nie wykluczało całkowicie możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, jednak uznało, że Skarżąca nie skorzystała z prawa wyboru jednego z konkurencyjnych świadczeń, pomimo tego, że była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu II instancji co do tego, że pobieranie renty rolniczej nie wyklucza możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, i że Skarżącej przysługuje w takiej sytuacji wybór.

Prawidłowo przeprowadzona przez organ II instancji analiza przepisów, w tym ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników doprowadziła do trafnych wniosków, że pomimo tego, że Skarżąca pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, ma prawo podjęcia pracy. Osiąganie przez rencistę przychodu z tytułu wykonywania działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego powyżej określnej wysokości powoduje zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103-106 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 34 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zatem brak jest podstaw do tego by odmówić prawa do zawieszenia renty z powodu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko to jest reprezentowane przez wojewódzkie sądy administracyjne, jak również Naczelny Sąd Administracyjny ( patrz wyrok WSA w Poznaniu z 27 października 2022 r., sygn. akt II SA/Po 481/22, wyrok WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 834/21, wyrok NSA z 25 listopada 2022 r., sygn. akt NSA I OSK 188/22).

Warunkiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sytuacji jest jak słusznie zauważyło Kolegium, zawieszenie prawa do renty.

Sąd nie zgadza się jednak z wyciągnięciem przez Organ II instancji negatywnych skutków dla Skarżącej z powodu niezłożenia przez nią wniosku o zawieszenie tego prawa, w sytuacji gdy ani Organ I instancji ani też Organ II instancji nie pouczyły Skarżącej o takim prawie oraz o skutkach nie skorzystania z niego.

W tym przypadku Skarżąca swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty rodzinnej na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 34 ustawy o ubezpieczaniu społecznym rolników. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty tego świadczenia poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Renta jest prawem niezbywalnym, ale zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jej wypłaty skutkuje odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. tj. posiadania prawa do renty, które w tym wypadku wiązane być musi nie tylko z samym prawem, ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty renty.

W takiej sytuacji zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złożyła wniosek wraz z decyzją o wstrzymaniu wypłaty emerytury. W miesiącu wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytura nie będzie wypłacana i strona nabędzie prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości.

O konieczności złożenia wniosku o zawieszenie renty i przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ powinien stronę poinformować i wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie, z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

W niniejszej sprawie Organ I instancji nie skierował do Skarżącej takiego wezwania, a Organ II instancji stwierdził, że z uwagi na to, że Skarżąca korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, który ma świadomość, że dla pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest przedłożenie decyzji o zawieszeniu prawa do renty, zwolniony jest z obowiązku informacyjnego.

Sąd z powyższym stanowiskiem się nie zgadza. Fakt, że Skarżąca korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika nie zwalnia Organu z obowiązku wyczerpującego i jasnego pouczania o przysługujących prawach i obowiązkach.

Zwrócić należy uwagę na to, że zawieszenie prawa do renty wywołuje daleko idące skutki dla strony, gdyż w jego wyniku strona świadczenia rentowego nie otrzymuje. Trudno więc wymagać od strony, aby ta zawiesiła prawo do świadczenia niejako z "góry" w sytuacji gdy nie ma pewności, że otrzyma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Tymczasem bez skierowania do Skarżącej pisma z takimi wyjaśnieniami Organ I instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania wnioskowanego świadczenia, a Organ II instancji tą decyzję utrzymał w mocy. Naruszono w ten sposób art. 8, 9 i 79 a k.p.a., a w konsekwencji również art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Ponadto stwierdzić należy, że przesłanka ta nie stanowiła jedynej podstawy do odmowy wnioskowanego świadczenia, a Organ I instancji nie przeprowadził nawet wywiadu środowiskowego mającego na celu wykazanie istnienia pozostałych przesłanek. W takiej sytuacji niepewne i ryzykowne z punktu widzenia Skarżącej i reprezentującego ją pełnomocnika było występowanie z wnioskiem o zawieszenie prawa do renty.

Nie można zatem przyjąć, jak twierdzi Organ II instancji, że pełnomocnik Skarżącej powinien zdawać sobie sprawę z tego, że jedynym warunkiem koniecznym do przyznania wnioskowanego świadczenia jest zawieszenie prawa do renty.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. Uchylenie decyzji organu I instancji znajduje dodatkowo oparcie w treści art. 135 p.p.s.a. Sąd kierował się bowiem obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 k.p.a., koniecznością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jak również koniecznością uprzedniego skierowania do właściwego organu wniosku o zawieszenie prawa do świadczenie emerytalnego. O kosztach na które składa się wyłącznie wynagrodzenie pełnomocnika Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2018 r., poz. 1265). Strona korzystała z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.