Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 835/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 57 § 5 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Dyrektora Izby Celnej w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia terminu zabezpieczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w T. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w B., na podstawie decyzji z dnia [...]. nr [...] orzekł o zabezpieczeniu na majątku G. P. zobowiązań podatkowych z tytułu podatku akcyzowego w łącznej przybliżonej kwocie należności głównej [...] zł oraz odsetek za zwłokę w przybliżonej kwocie [...] zł. Zabezpieczenie zostało dokonane na podstawie art. 33 § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązań.

W dniu [...]. wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w T. wystawił zarządzenie zabezpieczenia nr [...] i przekazał sprawę do postępowania zabezpieczającego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. Zarządzenie zabezpieczenia doręczone zostało G. P. w dniu [...].

Pismem z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej w T. złożył wniosek o przedłużenie terminu zabezpieczenia na majątku podatnika do dnia [...]. z uwagi na konieczność uzupełnienia zgromadzonego w toku kontroli podatkowej materiału dowodowego

oraz dokonania jego wnikliwej analizy umożliwiającej wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniem z dnia [...]. przedłużył termin zabezpieczenia na majątku podatnika do dnia [...].

Pismem z dnia [...]. (nadanym w placówce pocztowej w dniu [...]., wpływ do Urzędu Skarbowego w I. w dniu [...].) Dyrektor Izby Celnej w T. złożył ponowny wniosek o przedłużenie terminu trwania zabezpieczenia w przedmiotowej sprawie do dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż nie zostało zakończone postępowanie kontrolne i na obecnym etapie nie jest możliwe wydanie decyzji merytorycznej.

Rozpatrując złożony przez wierzyciela wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. Postanowieniem z dnia [...]. odmówił przedłużenia terminu zabezpieczenia na majątku G. P. wskazując, iż wniosek w tym zakresie wniesiony został z uchybieniem terminu.

W zażaleniu od powyższego postanowienia Dyrektor Izby Celnej podniósł, że organ egzekucyjny winien uwzględnić przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego do których, zgodnie z art. 18, odsyła ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przyjmować z założenia, że wniosek wierzyciela złożony został po upływie trwania zabezpieczenia. Skarżący powołał się na art. 57 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane lub złożone w określonych w tym przepisie placówkach, urzędach i jednostkach lub złożone wymienionym tam osobom. W niniejszej sprawie wniosek o przedłużenie terminu trwania zabezpieczenia nadany został w urzędzie pocztowym w dniu [...]., a więc w świetle powołanych regulacji, w terminie trwania zabezpieczenia.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. zaskarżonym postanowieniem utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał przepis art. 159 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zgodnie z którym organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa lub w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Dyrektor Izby Skarbowej podał jednocześnie, że zgodnie z treścią art. 159 § 2 powołanej ustawy termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy.

W konsekwencji zdaniem Dyrektor Izby Skarbowej termin zabezpieczenia może być przedłużony przez organ egzekucyjny, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: wierzyciel zgłosi stosowny wniosek w terminie trwania zabezpieczenia oraz wykaże, że z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie termin zabezpieczenia dokonanego na majątku G. P. został po raz pierwszy przedłużony do dnia [...]. Ponowny wniosek o przedłużenie tego terminu Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł w dniu [...]. poprzez nadanie przesyłki w placówce pocztowej operatora publicznego. Korespondencja ta wpłynęła do Urzędu Skarbowego w I. w dniu [...]., a zatem z tym dniem, stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego nastąpiło wszczęcie postępowania w przedmiocie przedłużenia do dnia [...]. terminu zabezpieczenia na majątku G. P.

Organ uznał za nieuzasadniony zarzut niezastosowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 57 § 5 tej ustawy, do czego był zobligowany mocą art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie. Jednak nie można pominąć faktu, że żądanie wierzyciela wpłynęło do właściwego organu już po upływie pierwotnie wyznaczonego terminu trwania zabezpieczenia tj. w dniu [...].

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej przedłużony przez organ może być tylko termin, który w momencie dokonywania przedłużenia jeszcze się nie skończył. W niniejszej sprawie rozpoznanie żądania wierzyciela przed upływem przewidzianego terminu było niemożliwe już w dniu wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny. Postępowanie to zostało bowiem wszczęte w dniu [...]., natomiast termin zabezpieczenia upłynął w dniu [...].

Dodatkowo organ II instancji wskazał, że w dotychczasowym postępowaniu, które obejmowało również sądowe wyjawienie majątku nie udało się ustalić składników majątku G. P., na których możliwe byłoby ustanowienie zabezpieczenia. Również z tego powodu przedłużenie zabezpieczenia nie ma uzasadnienia.

W skardze do sądu Dyrektor Izby Celnej w T. zarzucił naruszenie art. 57 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, że zasadna jest odmowa przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia.

Strona zgodził się z poglądem, iż przedłużenie zabezpieczenia może być dokonane tylko w czasie jego trwania, ale nie po upływie okresu, na który zostało ustanowione. W ocenie strony skarżącej, skoro wniosek o przedłużenie terminu zabezpieczenia został nadany w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jeszcze w terminie trwania zabezpieczenia, to zasadnym jest przyjęcie, iż został on wniesiony w terminie, niezależnie od tego, iż faktycznie wpłynął do organu po upływie terminu trwania zabezpieczenia. Zdaniem strony zasady wynikającej z art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie można odczytywać literalnie, gdyż wówczas należałoby oceniać możliwość przedłużenia zabezpieczenia uwzględniając datę wydania postanowienia w tym przedmiocie przez organ egzekucyjny, niezależnie od daty wpływu wniosku wierzyciela do organu. Równocześnie możliwość przedłużenia terminu zabezpieczenia byłaby zależna od podmiotów niezwiązanych z wykonywaniem jakichkolwiek funkcji publicznych i nieponoszących w tym zakresie jakiejkolwiek odpowiedzialności.

Jednocześnie od działania (zaniechania) organu zabezpieczającego, a nie od czynności wierzyciela zależałoby, czy termin ten nie zostanie uchybiony. Opieszałość organu wywierałaby zatem negatywne skutki dla wierzyciela, pomimo tego, że w terminie wskazanym w art. 159 ustawy dopełnił on obowiązku złożenia stosownego wniosku.

Dyrektor Izby Celnej stoi także na stanowisku, że wydając zaskarżone postanowienie organ nadzoru błędnie zastosował art. 57 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przyjął on co prawda, iż w przedmiotowej sprawie ma on odpowiednie zastosowanie, nie zastosował go jednak, powołując się na to, że żądanie wierzyciela wpłynęło do organu egzekucyjnego już po upływie wyznaczonego terminu zabezpieczenia. Przepis ten określa warunki zachowania terminu dokonania czynności, w przypadku gdy przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce pocztowej operatora publicznego i w ocenie strony skarżącej dopuszczalne a nawet konieczne było jego zastosowanie.

Dla poparcia swego stanowiska strona powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Strona skarżąca stwierdziła, że art. 61 § 3 ustawy dotyczy wszakże daty wszczęcia postępowania, nie uniemożliwia jednak poznania wniosku z tego tylko względu, iż wpłynął do organu egzekucyjnego po upływie terminu wyznaczonego w postanowieniu o przedłużeniu zabezpieczenia. Nie wyklucza on bowiem stosowania art. 57 § 5 powołanej ustawy.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej, skoro wniosek został złożony w terminie otwartym za jaki należy uznać termin z art. 159 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to nie data wszczęcia tego postępowania winna decydować, ale złożenie wniosku. W omawianej sprawie stosowny wniosek złożono w dniu [...]. Dotrzymano tym samym terminu, bowiem zabezpieczenie trwało do dnia [...].

Ponadto nie można pominąć faktu, iż postanowienie dotyczące przedłużenia terminu trwania zabezpieczenia jest wprawdzie wydawane w dacie późniejszej, ale ze skutkiem od daty złożenia, czyli nadania wniosku w placówce pocztowej. W tej sprawie nie może decydować wszczęcie postępowania czy wydanie postanowienia. Wierzyciel nie ma bowiem na to żadnego wpływu i musiałby antycypować wszelkie zdarzenia, które mogą wystąpić w okresie pomiędzy złożeniem wniosku w placówce pocztowej, a wydaniem przez organ zabezpieczający stosownego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ stwierdził, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której prawo wniesienia skargi na rozstrzygnięcie podjęte przez Dyrektora Izby Skarbowej przysługuje innemu organowi administracji publicznej, w konkretnej sprawie Dyrektorowi Izby Celnej. Podkreślono, że zarówno naczelnym organem służby celnej (art. 9 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej) jak i organem nadrzędnym nad dyrektorem izby skarbowej (art. 5 ust. 1 ustawy o urzędach i izbach skarbowych) jest ten sam naczelny organ administracji tj. minister właściwy do spraw finansów publicznych.

Wnosząc o oddalenie skargi organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na orzeczenia administracyjne.

W wyniku takiej kontroli orzeczenie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że zostały one wydane z naruszeniem prawa.

Podstawą prawną, zastosowaną w sprawie był przepis art. 159 § 2 ustawy

z 17 czerwca 1967 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.)w skrócie p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny zobowiązany jest przedłużyć termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze pieniężnym - w czasie trwania zabezpieczenia;

2/ termin zabezpieczenia należności pieniężnych, co wynika z art. 159 § 2 U.p.e.a. a contrario, może być przedłużany wielokrotnie. Z powyższym stanowiskiem strony sporu zgadzają się bez zastrzeżeń.

Zgodnie z art. 33a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) decyzja o zabezpieczeniu wygasa

z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego oraz

z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zwrotu podatku.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny sprawy, co do którego strony nie wnoszą zastrzeżeń.

Naczelnik Urzędu Celnego w B., na podstawie decyzji z dnia

[...]. nr [...] orzekł o zabezpieczeniu na majątku G. P. zobowiązań podatkowych z tytułu podatku akcyzowego w :

a. łącznej przybliżonej kwocie należności głównej [...] zł

b. oraz odsetek za zwłokę w przybliżonej kwocie [...] zł.

Zabezpieczenie zostało dokonane na podstawie cyt. wyżej przepisu art. 33 § 2 pkt 2,

§ 3 i § 4 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązań. Wierzyciel Dyrektor Izby Celnej w T. - w dniu [...]. wystawił zarządzenie zabezpieczenia nr [...] i przekazał sprawę do postępowania zabezpieczającego do organu egzekucyjnego, którym w niniejszej sprawie był Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. Zarządzenie zabezpieczenia doręczone zostało G. P. w dniu [...].

Pismem z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej w T. złożył wniosek o przedłużenie terminu zabezpieczenia na majątku podatnika do dnia [...]. z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w toku kontroli podatkowej oraz z uwagi na fakt, że materiał ten będzie poddany wnikliwej analizie, umożliwiającej wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Zgodnie z wnioskiem wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniem z dnia [...]. przedłużył termin zabezpieczenia na majątku podatnika do dnia [...]. Następnie wierzyciel pismem z dnia [...]. (nadanym w placówce pocztowej w dniu [...]., wpływ do Urzędu Skarbowego w I. w dniu [...].) złożył kolejny wniosek

o przedłużenie terminu trwania zabezpieczenia w przedmiotowej sprawie do dnia [...].

Organ egzekucyjny, do którego pismo Dyrektora Izby Celnej dotarło [...] r. uznał, że wniosek został złożony po terminie, który minął w dniu [...] r.

Kwestią sporną w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy wniosek Dyrektora Izby Celnej (DIC) nadany za pośrednictwem poczty w dniu [...] r. został złożony w terminie trwania zabezpieczenia, a co za tym idzie nie nastąpiło uchybienie terminowi, o którym mowa w art. 159 § 2 ustawy z 17 czerwca 1967 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w skrócie p.e.a. i w związku z czym organ winien wniosek ten rozpatrzyć ?

Czy rację ma organ egzekucyjny twierdząc, iż na podstawie art. 61 § 3 kpa termin ten liczy się od daty dotarcia tego wniosku do organu, gdyż dopiero w tym dniu może nastąpić wszczęcie postępowania z wniosku wierzyciela.

W opinii Sądu rację należy przyznać wierzycielowi, gdyż w tym postępowaniu Dyrektor Izby Celnej występuje jako strona, a co za tym idzie mają tu zastosowanie przepisy dotyczące terminów, o których mowa w art. 57 kpa.

Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 termin zostaje zachowany, gdy strona prześle wniosek za pośrednictwem operatora publicznego i w tym wypadku liczy się data stempla pocztowego, a nie jak chce tego organ egzekucyjny, dzień dostarczenia przesyłki, który jest dniem wszczęcia postępowania.

Ponadto jak wynika z akt sprawy wierzyciel składa kolejny wniosek o przedłużenie zabezpieczenia na majątku zobowiązanego, co zdaniem Sądu oznacza, że jest to nadal to samo postępowanie egzekucyjne a składane wnioski dotyczą tych samych zobowiązań, których wyegzekwowania domaga się wierzyciel.

W sprawie zatem należy odróżnić dzień wykonania czynności (złożenie nadanie) od dnia wszczęcia postępowania, który nie powinien zdaniem Sądu wpływać na dzień wykonania czynności, w tym wypadku złożenia wniosku o przedłużenia zabezpieczenia. W tym miejscu należy zgodzić się ze skarżącym, że w przypadku nadania przesyłki przy pomocy operatora publicznego nadawca traci z nią kontakt i od tego momentu nie odpowiada za dotrzymanie terminu. Dlatego, zdaniem Sądu, czynność nadania przesyłki zawierającej wniosek o przedłużenie terminu zabezpieczenia w urzędzie pocztowym jest czynnością techniczną, która ma znaczenie jedynie faktyczne, potwierdzające fakt złożenia wniosku w terminie zabezpieczenia. A zatem należy uznać, że wniosek wierzyciela został złożony w terminie trwania zabezpieczenia, co oznacza, że organy egzekucyjne niezasadnie uznały, iż wierzyciel uchybił terminowi, o którym mowa w art. 159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe wskazania Sądu.

Mając powyższe na względzie, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, iż narusza ono prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. O kosztach postanowiono w oparciu o art. 200, o wykonalności na podstawie art. 152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

E. Kruppik – Świetlicka L. Kleczkowski U. Wiśniewska