Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 498/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 16 lutego 2001 r. nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzyma! w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w [...] w przedmiocie wymiaru "A" Spółka z o.o. w likwidacji, reprezentowanej przez likwidatora J. R. W., opłaty manipulacyjnej dodatkowej za wykazanie różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że w dniu 04.08.1998 r. w Urzędzie Celnym w [...] został przedstawiony i zgłoszony do procedury tranzytu towar (materiały i dodatki krawieckie). Po zakończeniu procedury tranzytu w dniu 05.08.1998r. przedmiotowy towar został zgłoszony do procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. Zgłoszenie celne złożone prze A. L. - pracownika firmy "A" Sp. z o.o. w [...] zostało zarejestrowane pod numerem [...] [...]. W wyniku rewizji celnej, przeprowadzonej po przyjęciu zgłoszenia, stwierdzono nadwyżkę towaru- 1758 m tkaniny o wartości 17.665,- zł.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia 02.06.2000 r. wymierzył stronie opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie 17.665,- zł równej wartości towaru odpowiadającej różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, tj. towaru stanowiącego nadwyżkę w stosunku do ilości towaru ujętej w dokumentach. Pismem z dnia 19.06.2000 r., strona złożyła odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia 02.06.2000 r.

W odwołaniu strona podnosi, iż organ celny niewłaściwie wskazał Firmę "A" Sp. z o.o. jako adresata decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Zdaniem strony, osobą odpowiedzialną za powstanie sytuacji opisanej w art. 276 § 2 Kodeksu celnego był w niniejszej sprawie kierowca firmy "A" Sp. z o.o., tj. T. H., który wprowadził towar na polski obszar celny i przedstawił go w urzędzie celnym; do T. H. - osoby, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego - winna być skierowana decyzja o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Prezes GUC wskazał, że zgodnie z powołanym wyżej art. 276 § 2 Kodeksu celnego opłatę manipulacyjną dodatkową za wykazanie różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej pobiera się od osoby, o której mowa w art. 39 tego Kodeksu, a więc od osoby, która wprowadziła towary na polski obszar celny lub, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu.

W niniejszej sprawie, osobą, która wprowadziła towar na polski obszar celny, przedstawiła i dokonała zgłoszenia celnego towaru do procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń była ta sama osoba odpowiedzialna za towar, tj. Firma "A" Sp. z o.o. Jak wynika z akt sprawy, T. H., który wprowadził towar na polski obszar celny oraz A. L., która zgłosiła towar do procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń działali na rzecz i w imieniu Firmy "A" Sp. z o.o. W związku z powyższym, należało uznać, iż zasadnie obciążono w/w firmę opłatą manipulacyjną dodatkową na podstawie art. 276 § 2 Kodeksu celnego.

Stosownie do postanowień art. 276 § 2 ustawy Kodeks celny, jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, która wprowadziła towary na polski obszar celny lub od osoby, która przejęła odpowiedzialność za te towary o ich wprowadzeniu, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. Z powyższego przepisu nie wynika dla organów celnych obowiązek badania, w jakich okolicznościach i z jakiego powodu doszło do powstania różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. Wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie jest również uzależniony od winy osoby, która wprowadziła towary na polski obszar celny lub osoby, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu. Prowadzenie przeciwko T. H. postępowania karnego skarbowego, nie może mieć zatem wpływu na zasadność wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Postępowanie celne (administracyjne) jest postępowaniem odrębnym i niezależnym od postępowania karnego skarbowego, a rozstrzygnięcia w nim zapadłe nie pozostają w związku z rozstrzygnięciami zapadłymi w postępowaniu karnym skarbowym (art. 273 Kodeksu celnego).

Dodatkowo Prezes GUC wyjaśnił, że w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art.276 § 2 Kodeksu celnego wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny. Powyższy przepis, jak również inne przepisy prawa celnego, nie przewidują odstępstw od wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej w sytuacji, gdy wykazano różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej. Wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej osobie, która wprowadza towar na polski obszar celny lub osobie, która przejmuje odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu, jest sankcją za niedopełnienie przez tą osobę obowiązku celnego, jakim jest posiadanie pełnej wiedzy o towarach przedstawionych organowi celnemu, a także obowiązku przedłożenia organowi celnemu dokumentów stwierdzających rodzaj, jakość i ilość przewożonego towaru.

Cytowany wyżej przepis art. 276 § 2 Kodeksu celnego nie uprawnia zatem organu celnego do odstępowania od wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej również w sytuacji, gdy różnica między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej powstała na skutek okoliczności, na które strona nie miała wpływu. W związku z argumentami strony podniesionymi w odwołaniu, wyjaśnia się, iż załączony do odwołania wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dotyczący sprawy J. S. - Przewozy Krajowe i Zagraniczne) jest jednostkowym orzeczeniem w indywidualnej sprawie i nie stanowi ugruntowanego orzecznictwa w zakresie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej osobie, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego.

Należy ponadto zauważyć, że brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku o wypłacenie firmie "A" Sp. z o.o. odszkodowania w kwocie 6.000,00 zł stanowiącego równowartość opłaty za czynności radcy prawnego w przedmiotowej sprawie, zgodnie z § 7 w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12.12.1997r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 z póżn.zm.). Przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują bowiem możliwości przyznania przez organ odwoławczy odszkodowania za szkody powstałe w toku prowadzonego przed tym organem postępowania. Trzeba również stwierdzić, iż powołane przez stronę przepisy określające kwotę odszkodowania dotyczą stawek minimalnych w prowadzonych przed sądami powszechnymi sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych. Przepisy te nie mogą mieć zatem zastosowania do postępowań administracyjnych dotyczących stosunków publicznych.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. R. W. Zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wniesiono o uchylenie decyzji.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowany fakt ujawnienia towaru w postaci materiałów i dodatków krawieckich o wartości 17.655,- zł, ponad towar objęty zgłoszeniem celnym. Sporne jest ustalenie, czy osobą o której mowa w art. 39 kodeksu celnego jest przewoźnik tj. skarżąca Spółka czyjej kierowca T.H., który faktycznie w dniu 4.08.1998 r. na przejściu granicznym w [...] przewoził towar przez granicę i zgłosił go do procedury tranzytu, a następnie w Oddziale Celnym w [...] wraz z A. L., zgłosił go do odprawy celnej. Z przepisu art. 39 wynika, że towary, które zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego, bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny lub przez osobę, która przyjęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że osobą, która winna była przedstawić towary organowi celnemu był kierowca firmy "A" sp. z o.o., T. H., który zgodnie z przepisem art. 36 § 1 pkt. 1 kodeksu celnego był osobą wprowadzającą towary na polski obszar celny.

Przepisy kodeksu celnego w zakresie określenia obowiązków celnych w zakresie wprowadzenia towarów na polski obszar celny czy przedstawienia towarów w celu nadania im przeznaczenia celnego, nie zawierają przepisu, który stanowiłby odpowiednik przepisu art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 28.12.1998 r. prawo celne (Dz. U. Nr 71 poz. 312 z 1994 r.), określający, że przewoźnik lub spedytor przewożący towar przez granicę państwową jest zobowiązany dostarczyć j e do granicznego miejsca odpraw celnych czyli dokonania zgłoszenia towaru. Przepisy kodeksu celnego w art. 36 mówiąc o osobie wprowadzającej towary, czy w art. 39 o osobie przedstawiającej towar organowi celnemu nie określają czy tą osobą jest osoba fizyczna faktycznie przewożąca towar przez granicę, czy osoba na rzecz której towar jest przewożony (importer), czy też osobą jest podmiot przewożący towar w znaczeniu przewoźnika czy spedytora. Wyjaśniania tych wątpliwości nie usuwa "[...]" zawarty w art. [...] kodeksu celnego, skoro w pkt [...] zawiera definicję osoby jako osoby fizycznej, osoby prawnej czy jednostki organizacyjnej, nie mającej osobowości prawnej.

Z powyższego zatem wynika, że stosując w pierwszej kolejności wykładnię gramatyczną należy stwierdzić, iż osobą o której mowa w art. 39 kodeksu celnego jest osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny i jest nią w tej sprawie kierowca firmy przewozowej, który faktycznie te czynności wykonuje.

Inne rozumienie powyższych przepisów jest zatem nieuprawnione, co powoduje, iż organy celne naruszyły przepis art. 39 kodeksu celnego przez niewłaściwe określenie osoby, która dokonała przedstawienia towaru organowi celnemu. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w wyroku z dnia 1.12.1999 r. sygn. akt SA/Sz 2131/98 - załączonym do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy, z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poż. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie spór między stronami, przy bezspornym stanie faktycznym, sprowadza się do kwestii kto jest osobą zobowiązaną do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej w rozumieniu przepisu art. 276 § 2 kodeksu celnego, Spółka z o.o. "A" czy kierowca zatrudniony przez Spółkę. Przepis § 2 art. 276 kodeksu celnego stanowiąc, że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przestawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, o której mowa w art. 39 pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową...., odsyła do treści przepisu art. 39 - w zakresie określenia "osoby". Przepis art. 39 kodeksu celnego stanowi natomiast, że towary które zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski

obszar celny lub osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu

Zatem przepis ten stanowi o osobie przedstawiającej towar organowi celnemu, i osobą tą może być zarówno osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny (o której mówi art. 36 kodeksu celnego) jak i osoba która przejęła odpowiedzialność za ten towar po jego wprowadzeniu na polski obszar celny.

W rozpoznawanej sprawie towar fizycznie od niemieckiego nadawcy do Oddziału Celnego w [...] przywiózł kierowca, jednak w deklaracji jako zgłaszający został wpisany importer tj. skarżąca Spółka reprezentowana przez pracownika A. L. (pole [...]deklaracji), zatrudnioną na umowę o pracę.

W świetle powyższego, uwzględniając iż przedstawienie towarów organowi celnemu oznacza zawiadomienie organu celnego w wymaganej formie o dostarczeniu towarów do urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, należy przyjąć iż w rozpoznawanej sprawie przedstawiającym (w rozumieniu cyt. art. 3a) jest wpisany w polu 14 deklaracji importer tj. skarżąca Spółka.

Wbrew wywodom skargi kierowca T. H. nie miał przymiotu osoby przedstawiającej w rozumieniu art. 39 kodeksu celnego, nie legitymował się żadnym upoważnieniem importera czy eksportera do przedstawienia towaru organowi celnemu, wykonywał jedynie swoje obowiązki kierowcy zatrudnionego, jak wyjaśnił pełnomocnik do protokołu rozprawy w dniu 5.02.2004 r., na umowę zlecenia, działając w jego ramach na rzecz zleceniodawcy.

Nie zmienia stanowiska Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wskazywany przez skarżącą Spółkę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 1.12.1999 r. sygn. akt SA/Sz 2131/98. Jest bo bowiem orzeczenie w indywidualnej sprawie, nie wiążące innych sądów, zaś przedstawiony w nim pogląd nie jest aprobowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie.

Również fakt skazania kierowcy T. H. orzeczeniem karnym z dnia 25.08.1998 r, za przestępstwo skarbowe z art. 80 § 3 uks, nie może mieć wpływu na zasadność rozstrzygnięcia w zakresie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej przewidzianej przepisami art. 273 kodeksu celnego. Jak słusznie wskazały organy celne, postępowanie celne i postępowanie karnoskarbowe są odrębnymi i niezależnymi od siebie postępowaniami, a rozstrzygnięcie zapadłe w postępowaniu karnoskarbowym wobec T. H. nie przesądza o jego odpowiedzialności na gruncie konstrukcji przepisu art. 276 § 1 kodeksu celnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji i na mocy art. 151 cyt. ustawy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.