Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 179/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39, art. 41 ust. 1 pkt 1, art. 8, art.2, art. 3, art. 102
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska - Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 stycznia 2022 r., znak: SKO.41/3800/OS/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpatrzeniu odwołania T. W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), dalej jako "u.p.s." oraz art. 15o ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dalej jako "ustawa covidowa", utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Niemce przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Niemcach z dnia 2 września 2021 r., Nr OPS.450.38.2021 o odmowie przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego na opłacenie usług opiekuńczych we własnym zakresie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że T. W. złożyła wniosek z dnia 29 lipca 2021r. o świadczenie na opłacenie usług opiekuńczych w wysokości 1.400 zł. Organ podniósł, że w związku z wielokrotną prośbą skarżącej, aby nie kontaktować się z nią telefonicznie, pismem z dnia 5 sierpnia 2021 r. zwrócił się do niej o dostarczenie na piśmie informacji w sprawie jej aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej. Zaznaczył przy tym, że istotne znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku mają faktury, rachunki za zakupione lekarstwa, czy inne ponoszone wydatki. W odpowiedzi z 9 sierpnia 2021 r. T. W. wskazała, że informowała o swojej sytuacji w oświadczeniu z 16 lipca 2021r., jej sytuacja zdrowotna nie zmieniła się od 15 lipca 2020 r., podobnie sytuacja mieszkaniowo - posesyjna. Wyjaśniła, że "syn pomaga różnorodnie np. ostatnio na zasłony i firanki", wskazała następujące wydatki: na opiekę dorywczą 800 do 1.000 zł miesięcznie, leki 163 zł, środki higieny i sanitarne 150 zł (załączyła fakturę za leki z 29 lipca 2021 r. na kwotę 104,09 zł). Organ I instancji podniósł, że od sierpnia 2020 r. do lipca 2021r. skarżącej przyznawano trzykrotnie usługi opiekuńcze: na okres od sierpnia 2020 r. do grudnia 2020 r., od lutego 2021 r. do czerwca 2021 r. i od sierpnia 2021 r. do grudnia 2021 r., jednak skarżąca nie chciała z tych usług korzystać, odmawiając kontaktu z opiekunkami.

W związku z obostrzeniami wynikającymi ze stanu pandemii, organ nie przeprowadzał wywiadu środowiskowego, lecz ustalił stan faktyczny na podstawie innych, zgromadzonych w aktach dokumentów, w tym złożonych przez skarżącą wyjaśnień. Ustalił, że T. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze ogrzewane centralnym ogrzewaniem (c.o. dogrzewa również pokój męża). W tym samym budynku mieszka jej mąż, z którym pozostaje w separacji sądowej i który prowadzi własne gospodarstwo domowe, udzielając jej pomocy tylko w sprawach urzędowych.

Skarżąca jest osobą przewlekle chorą, systematycznie przyjmuje lekarstwa, jest pod stałą opieką lekarską; od 9 lipca 2020 r. legitymuje się orzeczeniem ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji, a w dniu 13 lipca 2021 r. została zaliczona przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tymi orzeczeniami skarżąca uzyskała dodatkowe świadczenia pieniężne: od 9 lipca 2020 r. pobiera dodatek pielęgnacyjny w wysokości 239,66 zł oraz świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł. Dochód skarżącej w czerwcu 2021r. wyniósł 1.305,96 zł (emerytura netto - 1.066,30 zł oraz dodatek pielęgnacyjny - 239,66 zł), a wraz ze świadczeniem uzupełniającym skarżąca łącznie dysponowała kwotą 1.655.73 zł (potrącenia egzekucyjne w wysokości 150,23 zł nie podlegały odliczeniu od dochodu).

Organ stwierdził jednocześnie, że mimo złego stanu zdrowia T. W. jest sprawna fizycznie, nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, systematycznie jest widywana w sklepie w centrum [...], samodzielnie nosi siatki, chodzi również do biblioteki.

Mając na uwadze powyższe ustalenia sytuacji materialnej i zdrowotnej T. W. oraz to, że specjalny zasiłek celowy – stosownie do art. 41 u.p.s. –powinien być przyznawany tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją odmówił skarżącej przyznania takiego zasiłku. Wyjaśnił, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, tym bardziej, gdy osoba wnioskująca osiąga dochody przekraczające kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i nie wykazuje dostatecznej woli współpracy z nimi w zakresie ustalenia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, finansowej, rodzinnej czy zdrowotnej, a więc co do kwestii decydujących o przyznaniu świadczenia i jego rozmiarze. Nie jest bowiem tak, że samo spełnienie kryterium dochodowego w powiązaniu z jedną z tych okoliczności jest wystarczające do otrzymania pomocy, gdyż pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania beneficjenta udzielanej pomocy.

Oceniając aktualną sytuację materialną i zdrowotną T. W., organ stwierdził, że nie można jej potraktować jako sytuacji nadzwyczajnej w rozumieniu art. 41 u.p.s. Organ wskazał, że skarżąca przez 30 lat korzystała systematycznie z pomocy Ośrodka, a więc w okresie, gdy jej dochód wynosił 1.025.00 zł netto, tj. gdy była tylko uprawniona do otrzymywania emerytury z ZUS. Łącznie w 2020 r. otrzymała świadczenia w wysokości 2.550,00 zł, co daje miesięczne wsparcie ze strony Ośrodka w wysokości 212.50 zł. Jej sytuacja uległa poprawie od sierpnia 2020r., gdy w związku ze wskazanymi wyżej orzeczeniami lekarskimi przyznano jej dodatek pielęgnacyjny i świadczenie uzupełniające, a więc kwota świadczenia wypłacanego z ZUS wzrosła o 739,65 zł.

Organ dodał, że T. W. powinna tak gospodarować swoimi środkami finansowymi, by pokryć swoje podstawowe niezbędne wydatki.

Po rozpatrzeniu jej odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podzielając jego stanowisko i ustalenia.

W pierwszej kolejności kolegium przedstawiło zasady przyznawania pomocy społecznej oraz przytoczyło obszernie przepisy art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 i art. 8 u.p.s. dotyczące zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i sposobu wyliczania dochodu.

W kwestii ustalenia przez organ I instancji dochodu Kolegium dodatkowo wyjaśniło, że w świetle art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu (ustalanego dla potrzeb oceny, czy skarżąca nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego 701 zł) podlegał doliczeniu dodatek pielęgnacyjny (przepis ten określa ściśle jakiego rodzaju dochody nie podlegają doliczeniu, wśród tych dochodów nie ma dodatku pielęgnacyjnego) Jednocześnie Kolegium wskazało, że stosownie do art. 8 ust. 4a u.p.s. - w dochodzie osoby lub rodziny nie uwzględnia się świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. poz. 1622).

Kolegium za prawidłowe uznało ustalenie dochodu skarżącej dokonane przez organ I instancji, wyjaśniając dodatkowo, że dochód został określony zgodnie z przepisami zawartymi w art. 8 u.p.s., jednak z uwzględnieniem przepisu art. 15o ust. 1 i ust. 1a ustawy covidowej. Zgodnie z tym przepisem - 1. Z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji (...), ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie: 1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym (...) oraz 2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub 3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy (...)".

W niniejszej sprawie nie było możliwości przeprowadzenia rozmowy telefonicznej ze skarżącą, dlatego w dniu 5 sierpnia 2021 r. zwrócono się do niej o złożenie na piśmie informacji o aktualnej sytuacji rodzinnej, materialnej, zdrowotnej i ponoszonych wydatkach; skarżąca udzieliła odpowiedzi w piśmie, które wpłynęło do organu w dniu 11 sierpnia 2021 r.

Precyzując ustalenia organu I instancji Kolegium wskazało, że skarżąca miała przyznawane usługi opiekuńcze: decyzją z dnia 11 stycznia 2021r. w okresie od 1 lutego 2021r. do 30 czerwca 2021r., decyzją z dnia 23 lipca 2021r. - od 2 sierpnia 2021r. do 31 grudnia 2021r., decyzją z dnia 14 października 2021r. - od 18 października 2021r. do 31 grudnia 2021r. oraz decyzją Kolegium z dnia 13 stycznia 2022 r. - od 18 października 2021 r. w wymiarze 5 dni w tygodniu po 4 godziny, a od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. w wymiarze 5 dni w tygodniu po 8 godzin (w wymiarze wskazanym przez lekarza i zgodnym z jej żądaniem). W dacie wydawania zaskarżonej decyzji przez Kolegium (tj. w dniu 14 stycznia 2022r.) T. W. miała więc zapewnione usługi opiekuńcze, jednak odmawiała przyjęcia opiekunek zgłaszających się do pracy, nie rozmawiała z nimi, upoważniła do tego męża Z. W.. Kolegium stwierdziło, że powyższe zachowanie rodziło wątpliwości, czy rzeczywiście wnioskodawczyni zależy na świadczeniu przyznanych usług opiekuńczych.

W przedstawionych okolicznościach, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania jej specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie usług opiekuńczych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. W. zarzucała m.in.: nieustalenie szczególnego przypadku i w konsekwencji "Brak usług z winy GOPS, inne zaniechania!" oraz "Brak dowodów na odmowę przyjęcia "opiekunek" wysłanych przez "OPS", które "nie miały zamiaru wykonywać świadczenia jako opiekunki w dacie wizyt, bez nawet umowy z agencją czy "OPS" z wiedzą o wykonującej opiekę i pomoc od lat opiekunce i wyłącznie zamierzały uzupełniać już wykonane potrzeby domowe lżejsze, a w zakresie palenia w kotle c.o. nie chciały obejrzeć urządzeń c.o., bo nie interesowała ich jako podstawowa potrzeba codzienna od rana, by skarżąca mogła ubrać się, itd."; "Oświadczenia pisane na zlecenie "socjalnych" są fałszem i bzdurą. Nie są dowodem w sprawie realizacji usług, a wyłącznie świadczą o zmowie, by w OPS zostały pieniądze z tytułu nieświadczenia usług od sierpnia 2020 r.". Podniosła, że musi korzystać z pomocy innych osób (opiekunów) w zakresie rozpalania kotła c.o., gdyż nie może tego wykonywać samodzielnie ze względu na stan zdrowia tj. astmę i problemy z oddychaniem. Organy bezzasadnie oceniły jej stan zdrowia odmiennie, niż w orzeczeniach lekarskich z 20 sierpnia 2021.r i 6 października 2021r., stwierdzających znaczny stopień niepełnosprawności od 1 marca 2020r. Decyzje organów do czasu wydania tych orzeczeń były "farsą", "dopiero od 1 lutego 2022r. przyznano jej wymiar opieki taki, jaki powinien być od sierpnia 2020r. Poza tym nawet wymiar 8 godzin w decyzji SKO z pominięciem wyroku WSA II SA/Lu 407/21 nie gwarantuje świadczenia przez OPS".

W kolejnych pismach procesowych z 4 i 25 kwietnia 2022r. skarżąca zarzucała "brak odpowiednich kwalifikacji opiekunek wyznaczonych przez GOPS do pełnienia usług opiekuńczych zwykłych i specjalistycznych (czynności w zakresie ogrzewania wykonywał mąż skarżącej); podnosiła, że opiekunki nie miały zamiaru wykonywać usług za 13 zł netto; "w dacie wizyt żadna osoba z GOPS nie miała umowy", skarżąca została obciążona odpłatnością w wysokości 25% za usługi, które faktycznie nie były świadczone, również Gmina ponosiła koszty usług niewykonanych; umowa była zawarta z opiekunką, a nie z agencją wykonującą usługi, gdyż agencje nie przyjmują osób niekompetentnych; od 18 października 2021r. do końca 2021r. nie przychodziła do niej żadna opiekunka; decyzja organu I instancji przyznającej jej usługi na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2021r. zostały "skasowane przez SKO, bo naruszały prawo i wymiar 8 godzin SKO przyznało od 1 lutego 2022r."; "nie mają znaczenia w sprawie piśmidła urzędnika, tylko protokół z udziałem skarżącej"; "wg decyzji GOPS ich osoba ma uzupełnić wykonanie usług opiekuńczych zwykłych przez męża, syna itp.". Skarżąca wniosła o uchylenie "decyzji rażąco naruszających prawo od początku stopnia znacznego niepełnoprawności".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że na wniosek organu i wobec niezgłoszenia sprzeciwu przez stronę skarżącą, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".

Sądy administracyjne co do zasady sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada wyłącznie to, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując skargę w niniejszej sprawie w takim zakresie Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzje organów obu instancji nie narusza obowiązujących przepisów.

Skarżąca we wniosku z 29 lipca 2021r. domagała się przyznania jej "świadczenia pieniężnego w wysokości 1400 zł na opłacenie usług opiekuńczych we własnym zakresie".

Wniosek został prawidłowo zakwalifikowany jako wniosek o zasiłek celowy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. - W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie takiego świadczenia uzależnione jest od wysokości dochodu, co wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., który nie może przekroczyć ustalonej przez ustawodawcę sztywno kwoty tzw. kryterium dochodowego. W dacie orzekania w niniejszej sprawie, w przypadku osoby samotnie gospodarującej (taką osobą jest skarżąca) wynosiło ono 701 zł (stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. z 2018 r., poz. 1358).

Stosownie zaś do art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s. - W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Należy podkreślić, że decyzja wydawana na podstawie art. 41 u.p.s. jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenia, nawet jeśli w sprawie występuje szczególnie uzasadniona sytuacja, o której mowa w tym przepisie. Odmawiając przyznania świadczenia organ powinien jednak rozstrzygnięcie szczegółowo, obszernie uzasadnić. Sądowa kontrola takiej decyzji nie obejmuje natomiast słuszności podjętego przez organ rozstrzygnięcia, lecz dotyczy wyłącznie tego, czy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo, wyczerpująco, czy należycie ustalono stan faktyczny i czy przekonująco, logicznie i spójnie odmowę uargumentowano.

Rozpatrując skargę należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają tym warunkom, a organom nie można zarzucić przekroczenia granic przysługującego im uznania.

Bezsporne okazały się ustalenia organów co do wysokości dochodu skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w czerwcu 2021r. dochód wyniósł 1305,96 zł i przekroczył kryterium dochodowe. Organy prawidłowo zatem stwierdziły, że nie ma podstaw do przyznania skarżącej zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 u.p.s.

Zasadnie w tej sytuacji organy rozważały możliwość przyznania jej specjalnego zasiłku celowego, niezależnego od dochodu i spełnienia kryterium dochodowego zgodnie z art. 41 u.p.s., a wobec stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, odmówiły przyznania zasiłku.

Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 k.p.a. Podejmowano próby skontaktowania się bezpośredniego ze skarżącą, co okazało się jednak niemożliwe. Organ uprawniony był w tej sytuacji do skorzystania z trybu ustawy covidowej, która umożliwia ustalenie stanu faktycznego bez konieczności przeprowadzania wywiadu środowiskowego, na podstawie złożonych na piśmie oświadczeń i dokumentów. Sąd nie stwierdza naruszeń w zakresie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 41 u.p.s.

Ponadto Sąd stwierdza, że argumentacja organów jest zasadniczo przekonująca i stanowi odzwierciedlenie dokonanych ustaleń, a także faktów wynikających ze zgromadzonych w toku postępowania dokumentów.

Organy obu instancji rozważając możliwość przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego prawidłowo miały na uwadze cel, na który skarżąca zamierzała zasiłek przeznaczyć tj. na opłacenie usług opiekuńczych. W związku z tym organy wskazały, że począwszy od sierpnia 2020r. skarżąca miała przyznane usługi opiekuńcze: dotyczy to okresu pięciu miesięcy w 2020r. (od VIII do XII), jedenastu miesięcy w 2021r. (od II do VI i od VIII do XII), a także od 1 stycznia do 22 czerwca 2022r. – w dacie wydawania zaskarżonej decyzja skarżąca miała zapewnione usługi opiekuńcze, w tym począwszy od 1 lutego 2022r. w wymiarze zgodnym z orzeczeniami lekarskimi i jej żądaniem, co skarżąca wprost potwierdziła w skardze.

Wiarygodnie przy tym organy ustaliły, że skarżąca nie chciała korzystać z przyznanych usług i nie wpuszczała do mieszkania wyznaczonych opiekunek; skarżąca nie przedstawiała przy tym racjonalnych powodów odmowy przyjęcia udzielonej jej pomocy. Stanowisko organów znajduje potwierdzenie w dokumentach sprawy. W aktach administracyjnych znajduje się mianowicie oświadczenie pracownicy socjalnej – T. L. (k.19 akt admin.), z którego wynika, że zatrudniona przez GOPS opiekunka – M. G. – L. w dniu 28 kwietnia 2021r. zgłosiła się do skarżącej w celu świadczenia usług, jednak nie została wpuszczona. Rozmawiał z nią mąż skarżącej, który podkreślał, że do obowiązków opiekunki należy m.in. palenie w piecu-kotle, przygotowywaniu opału, rąbanie drzewa, którym prawdopodobnie wskazana opiekunka by nie podołała. Ponadto złożył jej propozycję wzięcia udziału w "kombinacjach finansowych" związanych z opłatami za usługi. W związku z tym opiekunka oświadczyła, że nie wyraża zgody na dalsze świadczenie usług dla skarżącej. W aktach znajduje się także pismo innej wyznaczonej przez GOPS opiekunki – B. P. (k.24 akt admin.), skierowane do organu z prośbą o rozwiązanie umowy o świadczenie usług dla skarżącej. Opiekunka wskazała, że w środowisku była cztery razy, dostarczyła kartę pracy, którą odebrał od niej Z. W. i który zaproponował jej, by nie wykonywała usług, on na koniec miesiąc podpisze kartę pracy, zaś wynagrodzeniem za usługi podzielą się na pół. Skarżąca zaaprobowała tę propozycję, stwierdzając, że usług nie potrzebuje, a bardziej przydadzą się jej pieniądze.

W ocenie Sądu, w świetle powyższych okoliczności, wątpliwości organów co do tego, czy faktycznie w tej sytuacji w ogóle istniała uzasadniona potrzeba korzystania przez skarżącą z usług innych osób, niż wyznaczone przez Ośrodek, były usprawiedliwione. Skarżąca w pismach złożonych przez Sądem, podkreśla, że konieczna jej była pomoc przy rozpalaniu kotła c.o., czego ze względu na silną astmę nie mogła robić samodzielnie; w związku z tym w tych czynnościach musiał pomagać jej mąż Z. W.. W tym miejscu należy więc podnieść, że zgodnie z wszystkimi trzema decyzjami przyznającymi jej usługi opiekuńcze, znajdującymi się w aktach (k. 14, 18 i 23 akt admin.), zakres przyznanych usług obejmował także pomoc przy paleniu w piecu. Z akt nie wynika, by czynności tych nie były w stanie wykonywać wyznaczone przez organ opiekunki, obawy skarżącej są więc nieuzasadnione.

Natomiast ze złożonych przez nią do akt sądowych pism procesowych, w tym ze skargi, wynika, że w istocie domagała się ona od organu kwoty 1400 zł na pokrycie pomocy, której udzielił jej mąż, a więc sporny specjalny zasiłek celowy miałby być przeznaczony na pokrycie usług, które zostały już wykonane, tj. dotyczących okresu od 1 marca 2020r., czyli od daty powstania stwierdzonego przez lekarza ZUS znacznego stopnia niepełnosprawności skarżącej.

Przyznanie pomocy społecznej na taki cel nie było możliwe, ponieważ stanowiłoby to faktycznie refundację, co jest zasadniczo niedopuszczalne. Pomoc społeczna nie służy bowiem refundowaniu kosztów dokonanych już czynności (usług, zakupów etc.). Jej celem jest wyłącznie wsparcie osoby w jej aktualnych potrzebach, których osoba nie jest w stanie bez pomocy Państwa zaspokoić. Skoro natomiast skarżąca, pomimo swojej niepełnosprawności, z pomocą męża poradziła sobie z codziennymi życiowymi trudnościami w okresie, którego dotyczy wniosek w niniejszej sprawie, to organy słusznie stwierdziły, że nie ma obecnie podstaw do przyznania jej żądanej kwoty 1400 zł w ramach specjalnego zasiłku celowego.

Wniosek nie mógł być uwzględniony także dlatego, że w świetle pism skarżącej, zasiłek miałby zostać przeznaczony w istocie na wynagrodzenie dla jej męża Z. W. za udzieloną jej pomoc. Takiego rodzaju potrzeby nie mieszczą się natomiast w katalogu wsparcia udzielanego ze środków publicznych w ramach pomocy społecznej (art. 2 i 3 u.p.s.). Stosownie bowiem do art. 3 ust. 1 u.p.s. jej celem jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Przyznawanie świadczeń z pomocy społecznej ma charakter jedynie posiłkowy, organ nie musi więc przyznać świadczenia, pomimo niskiego dochodu osoby ubiegającej się o pomoc. Organ ma obowiązek zbadać wniosek z szerszej perspektywy, tj. uwzględniając cele i zasady udzielania pomocy społecznej, wydatkowanej przecież ze środków publicznych.

Niezależnie od tego należy podnieść, że w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nawet po rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód, na byłych małżonkach (w sytuacji niedostatku) ciąży obowiązek alimentacyjny względem siebie nawzajem (art. 60 § 1 k.r.i.o.). Wykonywanie tego obowiązku może polegać na nieodpłatnym świadczeniu doraźnej pomocy drugiemu z małżonków. Mąż Z. W. jest wprawdzie również osobą niepełnosprawną, co znane jest organowi i Sądowi z urzędu, jednak niekwestionowane jest, że rodzaj jego niepełnosprawności nie uniemożliwia mu wykonywania czynności związanych z ogrzewaniem budynku (rozpalanie kotła c.o., rąbanie drewna etc.), w którym zresztą i on również mieszka. Skarżąca miała (i ma) więc uzasadnione podstawy, by oczekiwać od niego nieodpłatnej pomocy, także w takim zakresie, a więc nie tylko w załatwianiu spraw urzędowych.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi kwestionujących wiarygodność oświadczeń urzędników (pracowników socjalnych), a także działających na ich zlecenie opiekunek należy podnieść, że oświadczenia takich osób, zawarte na piśmie, stanowią dokumenty urzędowe, korzystające z domniemania prawdziwości. Podważenie treści zawartej w takim dokumencie wymaga udowodnienia przez osobę, która zarzuca dokumentom fałsz. Skarżąca tylko ogólnie nazywa te dokumenty "piśmidłami", natomiast w żaden sposób nie podważa, że okoliczności w nich wskazane nie miały miejsca (dotyczy to w szczególności pisma opiekunki B. P. z 16 sierpnia 2021r., oświadczenia pracownika socjalnego T. L.).

Również zarzut skarżącej, że organy obu instancji nie uwzględniły obecnie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie sformułowanych w wyroku w sprawie II SA/Lu 407/21, nie jest trafne. Wyrok został wydany w innej sprawie, zaś stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w (tej) sprawie organy (...). Stanowisko sądu wyrażone w innej sprawie, nie ma wiążącego charakteru, co oznacza, że organ po dokonaniu ustaleń dla danej sprawy nie ma bezwzględnego obowiązku zastosować się do tego stanowiska, zwłaszcza, jeśli w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych ustalenia faktyczne prowadzą do odmiennej oceny tego stanu. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. We wskazanym wyroku tut. Sąd wyraził pogląd, że "w świetle art. 102 ust. 1 u.p.s. nie jest zgodne z prawem przyznanie usług opiekuńczych, jeśli osoba zainteresowania nie chce ich przyjąć. Przyznawanie tego rodzaju pomocy społecznej wbrew woli osoby zainteresowanej jest przede wszystkim nieefektywne, bo w istocie rzeczy nie niesie jakiejkolwiek realnej pomocy. Dodatkowo prowadzi do niecelowego dysponowania środkami publicznymi przeznaczonymi na pomoc społeczną, niezgodnie z potrzebami społecznymi w tym zakresie. Przyjmuje się nawet, że w takich sytuacjach może dochodzić do marnotrawstwa środków publicznych (por. opracowanie komentatorskie do art. 102 u.p.s., I. Sierpowska, dostępne w systemie elektronicznym LEX)". Sąd podziela ten pogląd, podkreślając jednak dodatkowo, że przepis art. 102 u.p.s. należy odnosić do etapu wydawania decyzji o przyznaniu usług opiekuńczych, w tym określenia jej zakresu i wymiaru, a nie do etapu jej wykonywania (świadczenia usług przez wskazanych opiekunów). Jeśli strona nie chce skorzystać z przyznanych usług, powinna formalnie z nich zrezygnować, składając do organu stosowne pismo. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła. Skarżąca pomimo korzystania z pomocy męża, konsekwentnie ubiegała się o przyznanie jej usług opiekuńczych przez GOPS, a pomimo tego, że nie przyjmowała wskazanych opiekunek, nie złożyła wniosków o rezygnację z przyznanych usług, lecz wnosiła odwołania domagając się usług w większym wymiarze. Skarżąca systematycznie zgłaszała potrzebę udzielania jej pomocy polegającej na usługach opiekuńczych, a następnie pomocy nie przyjmowała, nie przedstawiając racjonalnych, obiektywnych powodów nieskorzystania z udzielonej jej pomocy. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do zajęcia stanowiska, jakie zostało wyrażone w wyroku II SA/Lu 407/21.

W świetle powyższego zarzuty skargi okazały się niezasadne, dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.