Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 918/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 pkt 1 - 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 5 ust. 1, art 14 ust. 1, art 15 ust. 1
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie SO del. Piotr Popek WSA Tomasz Smoleń / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015r. spraw ze skarg Wspólnoty "B" na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2015 r. - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r., - nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2014 r., 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] i nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej Wspólnoty "B" kwotę 914 (dziewięćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] lipca 2015 r., Nr [...] Dyrektor P. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiające Wspólnocie Pastwiskowej Rolników Wsi T. ( dalej: Skarżącej lub Spółce) przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że Skarżąca zwracając się

o przyznanie wyżej wymienionej pomocy do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do każdego z wniosków zadeklarowała działki o łącznej powierzchni 41,48 ha, w tym działkę rolną A położoną na działce ewidencyjnej nr 321 o powierzchni 21,73 ha, działkę rolną B położoną na działce ewidencyjnej nr 321 o powierzchni 12,58 ha, działkę rolną C położoną na działce ewidencyjnej nr 324 o powierzchni 4,17 ha oraz działkę rolną D położoną na działce ewidencyjnej nr 468 o powierzchni 3,00 ha.

Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnych wniosków stwierdzono, że na część działki ewidencyjnej nr 321 objętej wnioskami Skarżącej wnioski o przyznanie płatności złożyli również inni producenci rolni. W związku z powyższym skierowano do Skarżącej wezwanie do złożenia wyjaśnień. W udzielonych odpowiedziach Skarżąca podtrzymała deklaracje i wyjaśniła, że zgodnie z protokołem zebrania wspólnoty z dnia 23 marca 2014 r. i 26 maja 2014 r. ogólne zebranie udziałowców Spółki podjęło uchwałę aby dopłaty bezpośrednie były przyznane Wspólnocie, w związku z czym zarząd wspólnoty złożył wniosek o przyznanie płatności.

W dniach 17-18 grudnia 2014 r. przeprowadzone zostały kontrole na miejscu

w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku których stwierdzono nieprawidłowości odnośnie poszczególnych działek rolnych. Jednocześnie działki poddano kontroli w zakresie wzajemnej zgodności, która wykazała nieprawidłowości na działkach rolnych A, B, C i D. Na powyższych działkach wykryto nieprzestrzeganie minimalnych norm DKR.

Z uwagi z kolei na to, że na działkę ewidencyjną o nr 321 wnioski o dopłaty złożyło kilku wnioskodawców, w celu wyjaśnienia sprawy w dniu 25 lutego 2015 r. w siedzibie Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem stron konfliktu krzyżowego oraz powołanych przez nich świadków.

Z protokołu z rozprawy nr 01/2015 z dnia 25 lutego 2015 r. wynika, że W. K. Przewodnicząca zarządu Spółki przymusowej stwierdziła, że działka ewidencyjna nr 321 na dzień 31 maja 2014 roku była własnością wspólnoty gruntowej i była przez wspólnotę użytkowana. Podkreśliła, że "(...) zarząd spółki jako organ prawnie umocowany do zarządzania i gospodarowania mieniem Wspólnoty nie zlecał osobom trzecim, podmiotom zewnętrznym wykonywania stosownych zabiegów agrotechnicznych mających na celu prowadzenie działalności rolniczej na pow. działki nr 321 (...)" Jednocześnie wskazała, że nie kwestionuje faktu, że R.S., A.Ż. i M.K. zagospodarowali i użytkowali części działki ewidencyjnej nr 321, jednak podkreśliła, że nie doszło do formalnego przekazania części działki.

A.Ż. oświadczyła, że na dzień 31 maja 2014 r. "(...) uprawiała część działki nr 321 w obrębie wsi T. Ponosiła osobiście koszty związane z uprawą i zbiorem. (...)". Zeznała również, że użytkowała na powyższej działce powierzchnię 1,91 ha w dwóch częściach. R.S. oświadczył, iż na dzień 31 maja 2014 r. użytkował działkę nr 321 w dwóch częściach o łącznej powierzchni 3,25 ha, natomiast M.K. zeznał że na dzień 31 maja 2014 r. był posiadaczem części działki ewidencyjnej nr 321 o łącznej powierzchni 4,00 ha i ponosił koszty związane z użytkowaniem tej części działki.

Powołani na rozprawę świadkowie oświadczyli zgodnie, że działka nr 321 stanowi własność wspólnoty gruntowej jednakże W. K., W. Cz., A. Sz., K. D., M. S., B. K., W. Ż. i E. S. zeznali że A.Ż., M.K. i R.S. byli użytkownikami części działki ewidencyjnej nr 321.

W dniu 2 marca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęło pismo zarządu Spółki Wspólnoty Pastwiskowej Rolników Wsi T., w którym wskazano, że "(...) bez zgody ogólnego zebrania Wspólnoty Pastwiskowej Rolników wsi T. A.Ż., R.S. i M.K. samowolnie użytkowali część gruntów w/w działki. Zarząd spółki nie zawierał żadnej umowy z w/w osobami nadającej im tytuł prawny do użytkownika, posiadania, władania, dysponowania i dzierżawienia działki nr 321 w 2014 r. (...)" Do pisma dołączono kserokopię zawiadomienia o zmianach w ewidencji gruntów, oraz kserokopię nakazu płatniczego podatku rolnego na 2014 r.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykluczył z wniosków Wspólnoty Pastwiskowej Rolników Wsi T. grunty o łącznej powierzchni 9,16 ha położone na działce ewidencyjnej nr 321 użytkowane przez A. Ż. (dwie działki rolne o łącznej powierzchni 1,91 ha), M. K. (dwie działki rolne o łącznej powierzchni 4,00 ha), i R. S. (dwie działki rolne o łącznej powierzchni 3,25 ha).

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] i [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania Wspólnocie Pastwiskowej Rolników Wsi T. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z tytułu jednolitej płatności obszarowej i ONW- strefa nizinna I ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną kwalifikującą się do objęcia jednolitą płatnością obszarową i płatnością ONW.

W odwołaniach od powyższych decyzji pełnomocnik Skarżącej wniósł

o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i orzeczenie co do meritum sprawy tj. przyznanie Wspólnocie Pastwiskowej Rolników Wsi T. płatności co do zadeklarowanych przez nią gruntów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Decyzjom zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:

-art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: Kodeks postępowania administracyjnego) polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu

całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,

-art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez działania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powodujące podważenie zaufania odwołującego się do organów państwa w szczególności poprzez nieprawidłową ocenę materiału zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego i przyjęcie, że to A.Ż., R.S. oraz M.K. użytkują części działki nr 321, jako podmioty niezależne od wspólnoty, w sytuacji gdy grunt ten pozostaje we wspólnym użytkowaniu określonej umownie grupy mieszkańców wsi T., w ramach powołanej w tym celu Spółki,

-obrazę art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie

w uzasadnieniu decyzji oceny faktów podanych przez stronę tj., że części działki 321 są użytkowane przez wspólnotę pastwiskową, a nie przez trzech wnioskodawców, którzy nie mieli zgody wspólnoty na gospodarowanie działką, a tym samym bezpodstawne zakwestionowanie zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności obszarowych powierzchni gruntów, co doprowadziło do błędnego obliczenia różnicy między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną, skutkującą odmową przyznania płatności,

-art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, które w oczywisty sposób mogłoby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a konkretnie nie zbadanie w jaki sposób spółka powołana do zarządzania gruntami należącymi do wspólnoty zarządza gruntem tj. czy poszczególnym udziałowcom przyznawane jest prawo uprawiania konkretnych gruntów, czy każdy może sobie uprawiać te działki, które chce bez zgody wspólnoty.

W dalszej kolejności zarzucono naruszenie prawa materialnego tj.:

-art. 2, 7 i 32 ust 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia wskazującego na

nierówne, dyskryminujące traktowanie.

Wskazanymi na wstępie decyzjami Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie podzielił podniesionych w odwołaniach zarzutów i utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.

W uzasadnieniach decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) w związku z art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. 2015 r., poz. 308; ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z 2015 r. ), rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych, wchodzących w skład jego gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady 73/2009, jeżeli posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1122/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha, wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności ONW określa Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz. 329 ze zm.; dalej Rozporządzenie Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r.), które w § 2 pkt 2 stanowi, iż płatność ONW przyznaje się rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.UE.L 316 z 02.12.2009, str. 65/4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha.

Na podstawie powyższych przepisów organ wskazał, że z punktu widzenia wnioskowanych płatności, istotne znaczenie ma określenie, który z producentów rolnych na dzień 31 maja 2014 r. był posiadaczem działek ewidencyjnych i położonych na nich działek rolnych zgłoszonych we wnioskach o przyznanie płatności.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, że prawidłowo przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, że posiadaczami części zadeklarowanej działki nr 321 na dzień 31 maja 2014 r. byli A.Ż., M.K. i R.S. Skarżąca faktu posiadania nie udowodniła.

Zaznaczył przy tym, że uzyskanie płatności rolnych przez producenta rolnego jest uzależnione od posiadania gruntów rolnych, a nie od dysponowania tytułem prawnym do tych gruntów.

Nie zgodził się z zarzutem naruszenia przepisów postepowania.

Odnosząc się do zarzutu że "(...) uczestnicy wspólnoty jako osoby fizyczne nie mają uprawnień do występowania w imieniu wspólnoty", wskazał, że A.Ż., M.K. i R.S. składając wnioski o przyznanie płatności nie występowali w imieniu wspólnoty gruntowej, ale w imieniu własnym.

Za nieuzasadniony uznał również zarzut niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Wskazał, że na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego wywodzi skutki prawne. Zatem, ciężar wykazania, że zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o ich przyznanie. To wnioskodawca powinien wykazać, że faktycznie użytkował grunty wskazane do przyznania płatności, tj. faktycznie nimi władał i rolniczo gospodarował na tych gruntach. (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt. III SA/Po 353/10).

W jednobrzmiących skargach wniesionych do tutejszego Sądu Skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, bowiem wbrew twierdzeniom organu, organy administracyjne mają obowiązek podejmowania wszelkich działań mających na celu wydanie sprawiedliwego i zgodnego z prawem orzeczenia, pominięcie faktu, że M.K. nie jest udziałowcem wspólnoty, bowiem udziałowcem jest jego matka K. K., która żyje, w związku z czym nie mógł nabyć udziału w drodze dziedziczenia, jak również w inny sposób gdyż zbycie udziału wymaga zgody Wójta,

- art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego przez podważenia zaufania Skarżącej do organów państwa, pominięcie okoliczności, że wspólnota gruntowa rządzi się innymi prawami i grunty przyznane do użytkowania jej udziałowcom są

w rzeczywistości gruntami użytkowanymi przez wspólnotę, odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji, że każdy z udziałowców, któremu przypadła w udziale określona część gruntu miałby prawo wystąpić z wnioskiem o dopłatę,

- art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez wybiórczą ocenę materiału dowodowego, polegającą na pominięciu okoliczności, że udziałowcy wspólnoty nie mogą działać na własną rękę, i że to Spółka jest powołana do zarządzania gruntami należącymi do wspólnoty ,

- obrazę art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji, że części działki nr 321 są użytkowane przez wspólnotę pastwiskową, nie przez trzech wnioskodawców, którzy nie mieli zgody na gospodarowanie działką,

- art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie

w mocy wadliwej decyzji.

Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

- art. 2, 7 i 32 ust. 2 Konstytucji RP przez wydanie rozstrzygnięcia wskazującego na nierówne traktowanie i dyskryminowanie strony Skarżącej.

W świetle powyższych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji

i orzeczenie co do meritum, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniach skarg, wskazała, że istotne z punktu widzenia niniejszych spraw jest rozstrzygnięcie sporu kto w rzeczywistości użytkował części działki nr 321 wspólnota gruntowa, jako całość czy udziałowcy.

Na poparcie swojego stanowiska powołała pracę dr Izabeli Lipińskiej z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu pt. "Rola i funkcjonowanie wspólnot gruntowych we współczesnych warunkach gospodarczych."

Skarżąca podkreśla, że oczywistym jest, że poszczególni udziałowcy wspólnoty gospodarują określone obszary gruntów należących do wspólnoty, niemożliwym byłoby aby kilkadziesiąt osób uprawiało te same grunty. Nie oznacza to, że każdy może niezależnie od siebie składać wnioski o dopłaty, bowiem czyni to wspólnota jako całość i to wspólnota decyduje kto użytkuje poszczególne grunty. Wspólnoty gruntowe nie mogą być przedmiotem podziału pomiędzy uprawnionych, a zarząd nad każdym gruntem wchodzącym w skład wspólnoty sprawuje powołana w tym celu spółka. To organy tej spółki podejmują działania służące celom wspólnoty, w tym występują o przyznanie płatności.

Wspólnota gruntowa jest to inna kategoria nieruchomości niż zwykła współwłasność, dlatego powinna być traktowana jako specyficzna prywatna współwłasność grupowa, nierządząca się zasadami opartymi na gruncie prawa cywilnego, ale administracyjnego.

Powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 914/05, w którym wskazano, że podmiotem uprawnionym do otrzymania płatności bezpośrednich z tytułu posiadania nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową jest spółka będąca osobą prawną, powołana obowiązkowo do występowania w imieniu wspólnoty, jak i podejmowania jakichkolwiek czynności prawnych w stosunku do nieruchomości wchodzących w skład wspólnoty, oraz na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Po 399/06, zgodnie z którym utworzona przez członków wspólnoty gruntowej spółka jest tym podmiotem wskazanym w art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz.U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40), który jest uprawniony na warunkach określonych w ustawie do płatności na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład wspólnoty, jako posiadacz gospodarstwa rolnego, a ściśle rzecz ujmując posiadacz gruntów rolnych, wchodzących w skład wspólnoty. Ponadto powołując się na § 8 pkt 2 i 3 statutu wskazała, że członkowie spółki mają obowiązek podporządkować się uchwałom ogólnego zebrania członków spółki jak również postanowieniom zarządu spółki wydanym w granicach zakreślonych statutem oraz wspólnie dokonywać prac związanych z zagospodarowaniem i użytkowaniem gruntów spółki. Skarżąca zaznaczyła, że członkami spółki są osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej - § 6 ust. 1 statutu. Zarząd spółki złożył oświadczenie, z którego wynika, że A.Ż., R.S. oraz M.K. samowolnie bez zgody ogólnego zebrania członków Nadmieniła, że A.Ż. poprzednia przewodnicząca nie dopuszczała innych udziałowców wspólnoty do działki nr 321, naruszając tym samym prawa członków wspólnoty do korzystania z gruntów wchodzących w jej skład.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Odnosząc się do zarzutu, że M.K. nie był udziałowcem wspólnoty gruntowej organ wskazał, że nie podlegało to badaniu ponieważ wnioskodawca nie musi wykazywać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z normami. Rolą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest ustalenie faktycznego użytkownika gruntów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270)- dalej P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz podstawą prawną. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa

w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Sąd stwierdza, że przy prawidłowo dokonanych ustaleniach, organ dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, która przesądziła o wyniku sprawy.

Przedmiotem decyzji są płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - decyzja z dnia [...] lipca 2015 r., Nr [...], oraz pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - decyzja z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...].

Podstawy materialnoprawne przyznania płatności zostały uregulowane między innymi w art. 7 ust. 1 pkt 1- 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r..

Jednym z warunków przyznania każdej z wnioskowanej pomocy jest posiadanie działek rolnych na dzień 31 maja 2014 r. Przeprowadzona kontrola wykazała, że wniosek o przyznanie dopłat w stosunku do tej samej działki - części działki 321 – działka A i B złożyły różne podmioty: Skarżąca – Wspólnota Pastwiskowa Rolników Wsi T. oraz: A.Ż., M.K. i R.S..

Organ powołując się na treść wyżej powołanych przepisów wskazał, że rozstrzygające jest, kto faktycznie użytkował te działki rolniczo. Przeprowadzone w tym zakresie przez organ postępowanie wykazało, że działki użytkowali: A. Ż., M.K. i R.S.. Skarżąca nie wykazała by na spornych działkach wykonywała jakiekolwiek czynności. Powołała się jedynie na prawo zarządzania gruntami wchodzącymi w skład wspólnoty gruntowej i prawo reprezentowania wspólnoty na zewnątrz, wynikające zarówno z ustawy o wspólnotach gruntowych jak również podjętej uchwały.

W sporze tym rację należy przyznać Skarżącej.

Oceniając wymóg posiadania, jako warunek konieczny przyznania wnioskowanych płatności organ nie uwzględnił szczególnego charakteru wspólnot gruntowych.

Istota i charakter wspólnot gruntowych podlega regulacjom zawartym w ustawie z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28 poz. 169 ze zm.; dalej: ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych: wspólnoty gruntowe nie mogą być dzielone pomiędzy uprawnionych do udziału w tych wspólnotach. Podział wspólnoty gruntowej następuje wyłącznie w razie objęcia jej gruntów scaleniem, za zgodą bezwzględnej większości osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie ( ust. 2 ).

Na podstawie art. 14 ust. 1: osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty.

Spółka jest osobą prawną i działa na podstawie statutu ( art. 15 ust. 1 ustawy

o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ).

Członkami spółki są osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej ( art. 16 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ).

Specyfika tych wybiórczo wskazanych uregulowań powoduje, iż w orzecznictwie Sądów jak i literaturze przedmiotu podkreśla się, że nie jest możliwe w odniesieniu do wspólnot gruntowych stosowanie bezpośrednio pojęć i instytucji Kodeksu cywilnego. Przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się do wspólnot gruntowych tylko odpowiednio tzn. o ile ustawa nie stanowi inaczej i jeżeli nie byłoby to niezgodne z materią prawną wspólnoty gruntowej. W uchwale z dnia 23 sierpnia 1968 r. III CZP 73/68 (OSNC 1969/5/90 ) Sąd Najwyższy wskazał, iż wspólnota gruntowa zbliża się do współwłasności, lecz jest to wspólnota szczególna. Wspólnoty gruntowe w świetle przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. obejmują wspólne nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne, należące do jednej z grup szczegółowo w ustawie wymienionych (art. 1 ustawy). Mają one służyć zaspokajaniu wspólnych potrzeb uprawnionych do udziału w tych wspólnotach (art. 6). Ustawa, co zresztą wynika z jej nazwy kładzie decydujący nacisk na zagospodarowanie tych wspólnot, a dla realizacji tego celu nakłada na osoby uprawnione do udziału we wspólnocie obowiązek utworzenia spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą i (co szczególnie istotne w niniejszej sprawie) do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych). Spółkę powołują uprawnieni z własnej inicjatywy (art. 14 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ) gdyby jednak jej nie powołali, a wspólnota obejmuje grunty użytkowane rolniczo i nadające się do zagospodarowania rolniczego, to spółkę tworzy się z urzędu (art. 25 ust. 1) a więc przymusowo. Powołana spółka ma charakter osoby prawnej (art. 15), działa na podstawie statutu, jej zadaniem jest sprawowanie zarządu nad wspólnotą oraz zagospodarowanie gruntów wchodzących w jej skład. Z kolei w uchwale z dnia 25 października 1995 r. III CZP 149/95 (OSNC 1996/2/26) Sąd Najwyższy podkreślił, specyfikę tych przyjętych w ustawie rozwiązań, odbiegających od uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym dotyczących stosunków prawnorzeczowych, gdzie sprawowanie zarządu rzeczami i majątkiem wspólnym pozostawiono podmiotom praw (art. 199-201 Kodeks cywilny, art. 36 Kodeks rodzinny i opiekuńczy). Rozwiązanie przyjęte w ustawie polega na stworzeniu korporacji, której substratem są osoby uprawnione. Mają one w stosunku do wspólnoty (rozumianej rzeczowo) uprawnienia i obowiązki ekonomiczne, natomiast w obrocie prawnym, jako podmiot sprawujący zarząd występuje spółka działająca przez swoje organy. Przyznanie wymienionych kompetencji spółkom wyłącza indywidualne działanie w tym zakresie osób uprawnionych.

W niniejszej sprawie zarządzeniem Wójta Gminy K. z dnia 20 czerwca 2013 r., nr 298/2013 utworzono przymusową spółkę dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej "WSPÓLNOTA PASTWISKOWA ROLNIKÓW WSI T.", której nadano statut. Zgodnie z postanowieniami statutu zawartymi w rozdziale 2 członkami Spółki są osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej. Mają oni prawo uczestniczyć we wszystkich korzyściach osiąganych przez Spółkę, brać udział w obradach ogólnych zebrań członków Spółki i współdecydować w zarządzaniu Spółką w granicach zakreślonych statutem, oraz obowiązek uczestniczenia w ogólnych zebraniach członków Spółki, podporządkować się uchwałom ogólnego zebrania członków Spółki, jak również postanowieniom zarządu Spółki wydanym w granicach zakreślonych statutem, wspólnie dokonywać prac związanych z zagospodarowaniem i użytkowaniem gruntów Spółki, świadczyć we właściwych terminach robociznę, dostarczać materiały i środki transportowe w rozmiarze odpowiadającym wielkości udziału, a w razie niemożności wykonania tych świadczeń w naturze wpłacać kwoty pieniężne na pokrycie zastępczego ich wykonania, jak również uczestniczyć w kosztach związanych z działalnością Spółki.

Uwzględniając specyfikę powyższych regulacji w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano, że uczestnikami postępowania o zasiedzenie własności nieruchomości wchodzącej w skład wspólnoty gruntowej jest spółka (uchwała SN z 25 października 1995 r. III CZP 149/95 OSNC 1996/2/26), spółka jest legitymowana czynnie do wytoczenia powództwa windykacyjnego co do działki gruntu stanowiącego część gruntu wspólnoty (uchwała SN 23.08.68 III CZP 73/68 OSNC 1969/5/90), spółka jest również podmiotem legitymowanym czynnie w postępowaniu sądowym w sprawie o zasiedzenie nieruchomości przez wspólnotę (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 1997 r. II CKU 28/97).

W ocenie składu orzekającego wnioski te są aktualne również w sprawie

o przyznanie płatności do gruntów wchodzących w skład wspólnoty gruntowej.

Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności mieści się w pojęciu właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład wspólnoty gruntowej

( art. 14 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ), w których posiadaniu znajduje się Spółka.

W ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie ma przepisu, który stanowiłby, że grunty wspólnot są własnością lub znajdują się w posiadaniu spółki, przy interpretacji tego pojęcia odnieść należy się do art. 336 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel ( posiadacz samoistny ), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą.

W ocenie Sądu należy przyjąć, że w przypadku wspólnoty gruntowej będzie to przypadek posiadania zależnego, gdzie podmiot, który rzeczą faktycznie włada ma "inne prawo" o którym mowa w art. 336 Kodeksu cywilnego z którym to prawem łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Tym "innym prawem" będą zawarte

w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, przepisy regulujące zagospodarowanie wspólnot gruntowych, nakładające na spółkę utworzoną obligatoryjnie przez członków wspólnoty obowiązek zarządzania i właściwego zagospodarowania gruntów wspólnoty. Nie narusza to uprawnień członków wspólnoty do korzystania w sposób przewidziany w statucie spółki oraz ustawie z gruntów wchodzących w skład wspólnoty.

Z istoty i charakteru wspólnoty gruntowej na tle przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wynika więc po pierwsze, że uprawnienie do działania na zewnątrz w imieniu i na rzecz członków wspólnoty należy do spółki działającej za pośrednictwem statutowych organów, po drugie zaś że spółka jest posiadaczem gruntów rolnych wchodzących w skład wspólnoty, uprawnionym, a zarazem zobowiązanym do zarządzania tymi gruntami i należytego ich zagospodarowania (art. 25 ust. 2 ustawy). Zagospodarowanie to wiąże się w sposób naturalny z fatycznym władztwem spółki nad rzeczą (gruntami wspólnotowymi).

Należy również zauważyć, że w dniu 23 marca 2014 r. podczas zebrania nadzwyczajnego Wspólnoty Pastwiskowej Wsi T. podjęto uchwałę, że środkami uzyskanymi z dopłat obszarowych zarządzać będzie spółka zarządzającą wspólnotą. Wobec powyższego stwierdzić należy, że nikt inny poza spółką nie mógł skutecznie wystąpić o dopłaty.

W świetle powyższego, co pozostaje również w zgodzie z powołaną przez Skarżąca pracą dr Izabeli Lipińskiej stwierdzić należy, że dla uzyskania płatności przez wspólnotę gruntową nie jest wymagane wykonywanie czynności przez samą wspólnotę lecz przez poszczególnych jej członków, zobowiązanych do tego na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz na podstawie statutu. Do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dopłat uprawniona jest wyłącznie Spółka. Bez wpływu na ocenę zasadności przyznania Spółce dopłat pozostaje podnoszona przez Skarżącą kwestia czy M.K. był udziałowcem wspólnoty tj. czy był właścicielem jednej z działek wchodzących w skład wspólnoty, czy też nie. Dla oceny zasadności wniosków istotne znaczenie ma kwestia wykonywania posiadania, a nie tytuł prawnego do nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.

Rozpoznając ponownie wnioski Skarżącej o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania organ weźmie pod uwagę zaprezentowaną wyżej wykładnię.