Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 830/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant sekretarz sądowy Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art.1 pkt 2 i art.4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tj. z 1998 r. Dz.U. Nr 90, poz.575 ze zm.) oraz § 1, 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.) stwierdził, że u J. D. występuje choroba zawodowa: [...] -w razie stwierdzenia niewydolności [...] , tj. choroba wymieniona w pozycji [...] cyt. wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do cyt. rozporządzenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wywiódł, iż rozpoznanie kliniczne stanu zdrowia pracownika dokonane zostało przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy Przychodnię Chorób Zawodowych w K. w dniu [...] r. Nadto organ stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wskazuje, iż pracownik pracując w latach [...] w [...] w O. na stanowisku [...], a w okresie [...] w Fabryce [...] w T. na stanowisku [...], był narażony na czynnik szkodliwy, który wywołał chorobę zawodową.

W odwołaniu od tej decyzji [...] SA wniosła o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołująca się przede wszystkim zarzuciła, że J. D. nigdy nie był pracownikiem tej firmy, bowiem był zatrudniony do dnia [...] r. w Fabryce [...] której następcą prawnym została Fabryka [...] z siedzibą w B. przy ul. [...] nr [...]. Odwołująca się podkreśliła, iż [...] SA nie jest zakładem, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynników wymienionych w uzasadnieniu decyzji. Ponadto zarzucono w odwołaniu, iż na stanowisku pracy, na którym był zatrudniony J. D. nie występowało narażenie na czynniki szkodliwe dla zdrowia. Natomiast w wydanej decyzji wadliwie przytoczono wyniki pomiarów z innych stanowisk [...] , na których zainteresowany nie był zatrudniony. Zakwestionowano podane [...] wskazując, że proces technologiczny [...] wyklucza możliwość występowania [...]. Odwołująca się zarzuciła, iż w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do faktu, że J. D. zakończył pracę w [...] roku, co oznacza, że domniemane narażenie na czynniki szkodliwe dla zdrowia ustało [...] lat temu. Zarzucono też, że podając wyniki z innych stanowisk pracy, nie uwzględniono stopnia i czasu narażenia pracownika na działanie tych czynników, co jest podstawowym elementem przy ocenie działania czynnika szkodliwego.

[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wywiódł, iż dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że J. D. w latach [...] pracował w F [...] w T. na stanowisku [...] , gdzie był eksponowany na działanie [...] przez ok. 6 godzin w ciągu zmiany roboczej, wobec czego był zatrudniony w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej [...] . Ponadto lekarze specjaliści Przychodni Chorób Zawodowych w K. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] r. rozpoznali chorobę zawodową [...] wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych organy inspekcji sanitarnej stwierdzają jedynie lub nie - chorobę zawodową, a nie wskazują zakładu "odpowiedzialnego" za jej po- wstanie, nadto przesyłają zakładowi, w którym pracownik był ostatnio narażony na czynniki wywołujące rozpoznaną chorobę jedynie decyzję wydaną w tej sprawie.

Decyzję tą zaskarżył do Sądu [...] S.A. w B. , podkreślając, iż zainteresowany nie był pracownikiem strony skarżącej. Powtórzono nadto argumenty zawarte w odwołaniu.

Wyrokiem z dnia 28 maja 2002 r. , sygn. akt II SA/Ka 1931/00 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał m.in., że wobec podniesionych w odwołaniu zarzutów organ odwoławczy zobligowany był wskazać dokładnie w oparciu, o które ze zgromadzonych w sprawie dowodów ustalił zakres pracy J. D. w okresie jego zatrudnienia w Fabryce [...]. Podniósł, iż pełna i wszechstronna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu orzekającego, zgodnie z treścią art.107 § 3 k.p.a., a nie spełnia tych wymogów uzasadnienie zaskarżonej decyzji, rozpoznaniu podobnie jak decyzji organu I instancji. Wskazano, że przy ponownym sprawy organ orzekający wyjaśni wskazane powyżej okoliczności dotyczące ustalenia zakładu pracy o jakim mowa w § 10 ust.3 pkt 2 cyt. Rozporządzenia (tzn. czy to strona skarżąca, czy też wskazany przez nią zakład pracy jest następcą prawnym F[...]) oraz ewentualnie uzupełni materiał dowodowy w celu ustalenia zakresu pracy poszkodowanego, a następnie dokona wnikliwej i wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stosownie do art.80 k.p.a. i w oparciu o tak dokonane ustalenia wyda ponownie decyzję w przedmiocie choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł uchylić decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. stwierdzającą chorobę zawodową [...] u J. D. i stwierdził, iż u J. D. brak podstaw do uznania choroby zawodowej [...] z poz. [...] wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. dot. chorób zawodowych.

W uzasadnieniu opisano dotychczasowy tok postępowania w sprawie. Nadto wskazano, że wobec oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, po uzupełnieniu dochodzenia epidemiologicznego i po uzyskaniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił decyzję I instancji i stwierdził zarazem brak podstaw do uznania choroby zawodowej [...] u J. D.. Podniesiono, iż lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. uznali bowiem , że biorąc pod uwagę analizę wywiadu zawodowego (ustanie narażenia na [...] w [...] r.), dane z wywiadu ( częste infekcje [...]), dane z dokumentacji lekarskiej (udokumentowany początek choroby w [...]r., tj. 9 lat od ustania narażenia) oraz wyniki aktualnie wykonywanych badań (w tym [...]), a także brak potwierdzenia w dokumentacji istnienia [...] , bądź [...] w okresie pracy oraz do 5-ciu lat po przerwaniu narażenia zawodowego na [...] -brak jest podstaw do rozpoznania zawodowej [...]. Całość obrazu chorobowego przemawia za [...]. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wskazał, że biorąc pod uwagę treść w/wym. wyroku i zawarte w jego uzasadnieniu zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wymienione wyżej okoliczności faktyczne sprawy, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej.

Decyzję ta zaskarżył do Sądu Administracyjnego J. D. . Domagał się jej uchylenia.

Wojewódzki Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 02 lutego 2005 r. , sygn. akt 3 / II SA/ Ka 1680/03 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, iż z materiałów uzupełnionego dochodzenia epidemiologicznego wynika wprost, że następcą prawnym F[...]w T., nie jest firma [...] S.A. , a F[...] w B. przy ul. [...]. Zaś organ pomimo, że posiadł w sposób niewątpliwy wiedzę na ten temat, nie powiadomił w ogóle F[...] w B. o toczącym się postępowaniu (uniemożliwiając jej tym samym udział w postępowaniu), co więcej zaskarżoną decyzję (co wynika z rozdzielnika zamieszczonego w końcowej części tej decyzji) ponownie doręczył firmie [...] S.A., pomimo, że poczynione przez niego ustalenia wprost wskazują, iż firma ta nie jest stroną niniejszego postępowania. Tym samym naruszono przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego m.in. art. 10, art. 40, art. 79, art. 109 k.p.a.. oraz przepis § 10 ust.3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wskazał nadto, iż opinia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. jest zasadniczo rozbieżna z orzeczeniem placówki diagnostycznej pierwszego stopnia, a orzeczenie to nie zawiera ustosunkowania się do treści orzeczenia placówki diagnostycznej I stopnia, wyjaśnienia różnic w rozpoznaniu placówki diagnostycznej pierwszego i drugiego szczebla.

Sąd podniósł , iż w toku dalszego postępowania organ winien zapewnić stronie - następcy prawnemu F[...] w T. prawo udziału w postępowaniu w charakterze strony, a następnie powinien podjąć starania o uzyskanie opinii jednostki diagnostycznej II stopnia, w której znajdzie się wyraźne odniesienie do rozbieżnej z nią opinii jednostki diagnostycznej I stopnia. W przypadku zaś niemożności uzyskania takiej opinii organ odwoławczy winien rozważyć zwrócenie się do innej (trzeciej) jednostki diagnostycznej , którą należy zobowiązać do wydania opinii rozstrzygającej rozbieżności wynikłe z treści opinii orzekających dotychczas w sprawie jednostek diagnostycznych.

Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K.. działając na podstawie art 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art 1 pkt 2, aft 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (.Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz 575 z późniejszymi zmianami) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zmianami) orzekł uchylić decyzję z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. stwierdzającą chorobę zawodową [...] u J. D. i stwierdził, iż u J. D. brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowe [...] z poz. [...] rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. dot. chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65. poz. 294) w związku z § 10 rozp. Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych.

W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy tok postępowania administracyjnego. Nadto wskazał, iż zgodnie z wyrokiem Sadu z dnia 02 lutego 2005 r. zapewnił stronom czynny udział w trybie art. 10 k.p.a. i uzyskał nowe orzeczenie lekarskie z IMP i ZŚ w S. z dnia [...]r. nr [...], w którym lekarze nie rozpoznali choroby zawodowej [...] u J. D., podtrzymując poprzednie orzeczenie IMP i ZŚ z dnia [...]r. i nie podtrzymując orzeczenia [...]OMP w K. z dnia [...] r. uznając, że całość obrazu chorobowego przemawia za pozazawodową etiologią choroby. Reasumując Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podniósł, iż biorąc pod uwagę orzeczenie IMP i ZŚ z [...] r., treść w/wym. wyroku i zawarte w jego uzasadnieniu zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz okoliczności faktyczne, sprawy uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej.

Należy tu zauważyć, iż przed wydaniem decyzji organ odwoławczy pismem z dnia [...] r. poinformował stronę skarżącą w trybie art. 10 k.p.a., iż w terminie dni 7 ma prawo do zajęcia stanowiska w sprawie "przed wydaniem decyzji". Pismo to doręczono skarżącemu w dniu [...] r..

W odpowiedzi na to pismo skarżący skierował do organu odwoławczego pismo z dnia [...] r. w którym domagał się dopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii (uzupełniającego orzeczenia lekarskiego) Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. na okoliczność ustalenia, że [...] ma etiologię zawodową. Podnosił , iż dotychczasowe orzeczenie wydane zostało w oparciu o dane dotyczące jego pracy zawodowej, które nie były pełne i precyzyjne. W toku przeprowadzonego badania (wywiadu) nie uwzględniono bowiem , iż przez cały okres pracy w F[...] w T. oprócz czynności wymienionych w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] r., wykonywał jeszcze cały szereg innych prac. W szczególności codziennie wymieniał [...]. Czynności te zajmowały zawsze minimum jedną godzinę pracy dziennie. Nadto wymieniał także [...]- czynność tą wykonywał wprawdzie rzadziej, ale zajmowała cały dzień. Identyczne czynności wykonywane były w odniesieniu do [...]. Nadto podniósł, iż orzeczenie lekarskie zawiera oczywistą nieprawdę, albowiem nie jest zgodne z rzeczywistością stwierdzenie, że rzekomo palił papierosy. Wskazał także, iż chorował na [...] nie dwa razy, lecz jeden raz, a okoliczności te mogą mieć zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego J. D. zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a to:

-§ 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z art. 7 kpa poprzez jego niezastosowanie;

-art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

-art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 81 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

-art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie;

-art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie;

-art. 138 § 1 pkt k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.

Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu [...] r. doręczono mu pismo organu II instancji datowane na dzień [...] r., informujące go, że ma prawo do zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji -wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. Stosownie do powyższego skarżący w dniu [...] r. wystosował stosowne pismo, w którym zawarł swoje stanowisko procesowe, złożył stosowne wyjaśnienia, a także wnioski dowodowe. Jednakże przed upływem zakreślonego skarżącemu terminu siedmiu dni do złożenia "ostatniego słowa", który kończył się w dniu [...] r., skarżący otrzymał decyzję , co oznacza, iż Inspektor Sanitarny w ogóle nie czekał na stanowisko skarżącego, całkowicie ignorując jego uprawnienia.

Skarżący podniósł, iż przeprowadzenie dowodu dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu, a zatem zbyt późne powiadomienie o terminie zapoznania się z aktami narusza art. 10 § 1 k.p.a. i przesądza o pominięciu strony w postępowaniu. pominięcie zaś strony w postępowaniu stanowi rażące naruszenie prawa w rozumienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z czym skutkuje nieważnością decyzji. Skarżący podnosił, iż organ II instancji w ogóle nie czekał na sformułowanie stanowiska przez skarżącego i pomimo formalnego wyznaczenia mu w tym względzie terminu, w istocie wydał zaskarżoną decyzję, zanim jeszcze doręczono skarżącemu pismo informujące go o możliwości złożenia wniosków dowodowych, oświadczeń, zajęcia stanowiska itp. W konsekwencji Inspektor zupełnie pominął zastrzeżenia skarżącego do dotychczasowych dowodów, nadto zaś nie uwzględnił złożonego na zasadzie art. 78 § 1 k.p.a. wniosku o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii (uzupełniającego orzeczenia lekarskiego) Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a to na okoliczność ustalenia, że [...] ma etiologię zawodową. W piśmie tym zaś skarżący wskazał, że dotychczasowe orzeczenie wydane zostało w oparciu o dane dotyczące mej pracy zawodowej, które nie były pełne i precyzyjne, gdyż oprócz czynności wymienionych w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] r., wykonywał jeszcze cały szereg innych prac (wymienionych w piśmie z dnia [...] r.). Reasumując skarżący wskazał, iż w tym stanie rzeczy nie sposób uznać, iż organ II instancji ocenił niniejszą sprawę na podstawie całokształtu okoliczności, jak tego wymaga art. 80 k.p.a.. Co więcej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do oceny poprzedniego orzeczenia lekarskiego Ośrodka z K.. Tymczasem obowiązek taki wynika wprost z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 maja 2002 r..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Zaś co do zarzutu dotyczącego art. 10 k.p.a., wskazał, iż jest on chybiony, gdyż Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. [...] r. wezwał skarżącego J. D. do zajęcia stanowiska w ciągu 7 dni w sprawie, po otrzymaniu orzeczenia z IMP i ZŚ z [...] r., które również otrzymał J. D. w [...] roku a decyzję PWIS w K. wysłano dopiero w dniu [...] r., czyli skarżący jako zainteresowany miał ponad dwa tygodnie na przedstawienie swoich racji dotyczących orzeczenia lekarskiego IMP i ZŚ w S. z [...] r..

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.

Skarga musiała odnieść skutek.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przystępując do rozważań odnośnie głównego zarzutu skargi, a to naruszenia przez organ przepisu art. 10 k.p.a. wskazać należy , co następuje. Przede wszystkim należy rozróżnić formalny i materialny wymiar prawa do obrony.

Formalne prawo do obrony to zespół norm prawnych, które gwarantują stronom możliwość podejmowania merytorycznej obrony ich stanowisk zaś obrona w znaczeniu materialnym to decyzja strony o korzystaniu z obrony formalnej a także treść i trafność argumentacji merytorycznej. Z powyższego w sposób oczywisty wynika, że przestrzeganie przepisów składających się na obronę formalną stanowi obowiązek tylko dla organu, strona zaś w zakresie posiadanego prawa do obrony nie posiada żadnych obowiązków a jedynie uprawnienia (patrz wyroki NSA z dnia 26 stycznia 1999, III SA 979/98 oraz z dnia 04 kwietnia 97, III SA1795/95 nie publikowane).

Przepis art. 10 § 1 kpa stanowi jedną z norm mieszczących się w ramach prawa do obrony formalnej. Zgodnie z jego treścią organy administracji publicznej przed wydaniem decyzji mają obowiązek umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów - a zatem umożliwić podjęcie obrony materialnej. Odstąpienie od powyższego obowiązku możliwe jest tylko w sytuacjach wyjątkowych i wymaga utrwalenia oraz podania przyczyn poprzez adnotację uczynioną w aktach sprawy (w niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała ani nie mogła mieć miejsca).

Wypełnienie przez organ administracji obowiązku opisanego w art. 10 § 1 k.p.a. polega na wyznaczeniu stronie takiego terminu zapoznania się z aktami postępowania, aby w rzeczywistości pozwalał on na przeczytanie akt oraz aby zawierał czas potrzebny na merytoryczne ustosunkowanie się do zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem jego obszerności i złożoności. A zatem już nawet zbyt późne powiadomienie o terminie zapoznania się z aktami narusza art. 10 § 1 k.p.a. i przesądza o pominięciu strony w postępowaniu. Tym bardziej narusza prawo sytuacja w której mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdzie zawiadomienie organu powiadamiające stronę o prawie zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji zostało doręczone stronie w dniu [...] r., a więc po dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. Uniemożliwiono w ten sposób skarżącemu zapoznanie i odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego, przez co rażąco naruszono prawo.

Zważając na dotyczące omawianej kwestii argumenty organu podnoszone w odpowiedzi na skargę , zauważyć należy , iż bez znaczenia dla naruszenia obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. jest, to że skarżący na bieżąco informowany był o prowadzonych w ramach postępowania czynnościach (doręczono mu odpis lekarskiej opinii uzupełniającej). Takie działanie jest również obowiązkiem organu administracji wynikającym z art. 10 § 1 kpa, przy czym podkreślić należy, że zapewnienie stronie udziału w każdym etapie postępowania oraz stworzenie możliwości zapoznania się i odniesienia do całości materiału dowodowego, są obowiązkami od siebie niezależnymi dlatego też oba muszą być, dla poprawności postępowania, wypełnione.

Skoro więc na organie ciąży obowiązek zapewnienia realnego terminu do dokonania stronie czynności, fakt że organ obowiązku tego nie dopełnił oznacza, że naruszył prawo strony do obrony formalnej gwarantowane w art. 10 § 1 k.p.a.. Na stronie zaś - wbrew twierdzeniu organu zaprezentowanemu w odpowiedzi na skargę - nie ciąży żaden obowiązek dbania o to by jej prawa nie były przez organ naruszane. Przerzucanie obowiązku przestrzegania podstawowych, gwarancyjnych norm postępowania z organu administracji na obywatela byłoby sprzeczne z zasadami funkcjonowania demokratycznego państwa prawa i standardami międzynarodowymi. W orzecznictwie utarty jest pogląd, że w państwie prawnym wymagane jest nie tylko zrozumiałe, precyzyjne i zgodne z regułami demokratycznego państwa prawa unormowanie procedury ale przede wszystkim prawidłowe i ścisłe jej stosowanie w praktyce, a szczególnie tych przepisów postępowania, które określają uprawnienia procesowe uczestników postępowania ( patrz wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 października 1993, V SA 250/93, ONSA 2/94 poz. 84).

Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem wymogów procesowych powoduje różne skutki w zależności od rodzaju tych naruszeń. O ile jednakże chodzi o uchybienie przez organ orzekający zasadom określonym w art. 10 § 1 k.p.a., to jest ono jednoznaczne. Poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje zatem zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej.

Takie stanowisko potwierdza także teza zawarta w wyroku NSA z dnia 06 października 2000 r. sygn. akt V SA 316/00 (zbiór orzeczeń LEX nr 50116), gdzie wskazano , iż prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie.

Zważyć należało również i to, że niewywiązanie się z obowiązków nałożonych na organ art. 10 § 1 k.p.a. miało wpływ także na możliwość uznania podnoszonych przez niego okoliczności faktycznych za udowodnione i oparcie na nich rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a., co nie miało miejsca w rozpatrywanym przypadku).

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze Sąd zważył, że w postępowaniu skutkiem, którego było wydanie zaskarżonej decyzji, doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej , w szczególności zaś art. 10 § 1 k.p.a. gwarantującego prawo skarżącego do obrony swoich interesów, co już jest wystarczającym powodem przemawiającym za uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.

Co do meritum sprawy, należy zgodzić się ze skarżącym, iż IMPiZŚ W S. nie sprostał nałożonemu nań przez zadaniu , a to wyraźnemu odniesieniu się do rozbieżnej z nią opinii jednostki diagnostycznej I stopnia, tym bardziej, że pośród pozazawodowych czynników rozwoju choroby u skarżącego placówka diagnostyczna II instancji wymieniła okoliczności nie zachodzące w sprawie - jak palenie tytoniu przez skarżącego (brak w aktach sprawy jakiegokolwiek potwierdzenia takiego faktu), czy też wskazanie, iż skarżący dwa razy chorował na [...] , gdy tymczasem z materiałów sprawy i oświadczeń skarżącego wynika, iż jeden raz zachorował na tą chorobę. Należy także zauważyć, iż jednostka diagnostyczna I instancji uznała jako czynnik chorobotwórczy m.in. [...] , zaś placówka diagnostyczna II szczebla stwierdziła w swojej opinii z dnia [...] r., iż "[...]nie może być łączone w aspekcie przyczynowo - skutkowym" z chorobą skarżącego, nie wyjaśniając przy tym w żaden sposób tego diametralnie odmiennego poglądu.

Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań. Po pierwsze zatem organ zważając na dotychczasowe rozbieżności w opiniach dotychczas wypowiadających się jednostek diagnostycznych, powinien podjąć starania o uzyskanie opinii innej jednostki diagnostycznej II stopnia, w której znajdzie się wyraźne odniesienie do rozbieżności zawartych w dotychczasowych opiniach jednostek diagnostycznych (mając także na uwadze uwagi i wnioski skarżącego zawarte w jego piśmie z dnia [...] r.). Następnie zaś po skompletowaniu materiału dowodowego , organ winien w sposób prawidłowy (wyżej już opisany) powiadomić skarżącego w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zajęcia stanowiska co do tego materiału, po czym wydać prawidłowo umotywowaną decyzję.

Organ winien w toku ponownego rozpoznania sprawy mieć także na uwadze stanowisko zaprezentowane w piśmie F [...] S.A. w likwidacji w B . z dnia [...]r. i podjąć kroki w celu jednoznacznego wyjaśnienia, kto jest następcą prawnym F[...]w T. .

Na zakończenie godzi się podkreślić, że w dniu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 , poz. 1115). W tej mierze wskazać trzeba, że w dalszym ciągu w sprawie będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Z brzmienia § 10 tegoż rozporządzenia wynika, iż postępowanie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (03 września 2002 r.), czyli postępowanie będące w toku, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Skoro więc nie zawężono granic owego postępowania, zwłaszcza do granic ostatecznie zakończonego postępowania administracyjnego, kiedy to po uchyleniu decyzji przez Sąd należałoby stosować nowe przepisy, przyjąć wypadnie, iż chodzi o postępowanie w jego całokształcie, a zatem obejmujące również postępowanie w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnych, czyli postępowanie przed sądem administracyjnym. Sformułowanie cytowanego przepisu prowadzi do konkluzji, iż postępowanie jest rozpoczęte (w domyśle niezakończone) wówczas, gdy sprawa nie została o ogóle rozstrzygnięta, bądź gdy decyzja wydana w sprawie nie nosi znamion ostateczności i prawomocności. Toteż nowe przepisy należy stosować wyłącznie do spraw wszczętych po wskazanej powyżej dacie wejścia w życie przywołanego rozporządzenia.

Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.