Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 430/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 146 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie NSA Jacek Surmacz SO del. Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa i odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r., [...]; II. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. M. i A. M. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej zwany WINB) z [...] listopada 2011 r. nr [...]. Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (zwany dalej PINB) z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] stwierdzającą, że decyzja PINB z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] udzielająca Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych na działce nr 2240/11 położonej w J., została wydana z naruszeniem prawa i jednocześnie orzekająca o odmowie uchylenia tej decyzji, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Organy obu instancji kierowały się następującymi okolicznościami prawnymi i faktycznymi: ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...], PINB udzielił Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych na działce nr 2240/11 położonej w J. Następnie PINB działając na wniosek A. M. i A. M. postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. wznowił postępowanie zakończone wyżej wskazaną ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2005 r.

Następnie PINB decyzją z [...] listopada 2005 r., nr [...], odmówił uchylenia źródłowej decyzji z [...] lutego 2005 r. Na skutek odwołania WINB decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, a ww. decyzja WINB została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (zwany dalej WSA) z 6 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 297/06.

WINB decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] uchylił decyzję PINB z [...] listopada 2005 r., a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

PINB decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] lutego 2005 r. Decyzja ta na skutek odwołania została uchylona w całości przez WINB decyzją z [...] lutego 2008 r. nr [...], a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę PINB wydał dwie decyzje: 1) decyzją

z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku A. M. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] lutego 2005 r., 2) decyzją z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] rozpoznając wniosek A. M. stwierdził, że decyzja własna z [...] lutego 2005 r. [...] została wydana z naruszeniem prawa i odmówił jej uchylenia. Od obu tych decyzji zostały wniesione odwołania, w wyniku których WINB decyzją z [...] maja 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję PINB z [...] marca 2008 r. nr [...], zaś decyzją z [...] czerwca 2008 r. nr [...] uchylił decyzję PINB z [...] kwietnia 2008 r. nr [...], a sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzja WINB z [...] maja 2008 r. nr [...] została zaskarżona przez A. M. i A. M. do WSA. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. II SA/Rz 463/08 WSA oddalił powyższą skargę. Na skutek wniesienia skargi kasacyjnej przez skarżących - Naczelny Sąd Administracyjny (zwany dalej NSA) wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 818/09 w pkt 1) odrzucił skargę kasacyjną A. M., w pkt 2) oddalił skargę A. M.

Wcześniej PINB ponownie rozpoznając wniosek A. M. decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], uchylił decyzję własną z [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych na działce nr 2240/11, położonej w J. oraz umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. M. i A. M. Po jego rozpoznaniu WINB decyzją z [...] września 2008 r. nr [...] uchylił decyzję PINB z [...] lipca 2008 r. oraz orzekł, że decyzja PINB z [...] lutego 2005 r. nr [...] udzielająca Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych na działce nr 2240/11 położonej w J. została wydana z naruszeniem prawa oraz odmówił jej uchylenia, gdyż w jego ocenie w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Decyzja ta była przedmiotem kontroli WSA, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 810/10 uchylił zaskarżoną decyzję WINB z dnia [...] września 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...].

Ponownie rozpatrując sprawę PINB decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie samowolnie wykonanych obwałowań stawów rybnych, wybudowanych na działce nr ewid. 2240/11, która obecnie posiada nr ewid. 2240/26, położonej w J., przed 1995 r. przez Gminę [...]. Decyzja ta została również uchylona decyzją WINB z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W dalszej kolejności PINB, po uzupełnieniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] orzekł, że decyzja PINB z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] udzielająca Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych na działce nr 2240/11 położonej w J., została wydana z naruszeniem prawa i jednocześnie orzekł o odmowie uchylenia tej decyzji, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

W uzasadnieniu wskazał, że teren obecnych stawów przed ich urządzeniem stanowił wyrobiska pożwirowe, powstałe po eksploatacji żwiru na budowę dróg gminnych. Organ wyjaśnił, że w latach 1979-1992 staraniem PZW Koło "[...]" w J., teren byłego żwirowiska został zrekultywowany łącznie z budową obwałowania i zagospodarowany na stawy rybne. Podniesiono, że stawy rybne, groble na obszarach nawadnianych (...) oraz inne podobne urządzenia zaliczone zostały do melioracji wodnych szczegółowych (art. 91 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), a te należy uznać za budowle ziemne w świetle art. 2 ust.1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., których budowa w dacie wykonania tych robót, wymagała pozwolenia na budowę. Organ zwrócił uwagę, że w związku z tym, że roboty budowlane polegające na budowie stawów rybnych na działce nr 2240/11 w J. wykonano przed 1 stycznia 1995 r., postępowanie legalizacyjne, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) przeprowadzono w oparciu o przepisy dotychczasowe tj. art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.). W okolicznościach sprawy nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Obwałowania stawów rybnych znajdują się na terenie, który w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...], zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady Gminy i Miasta [...] z dnia 2 marca 1992 r. (ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...] poz. [...] z dnia 18 maja 1992 r.) oznaczony jest symbolem 22 WR pow. 2,40 ha "Gospodarstwo Rybackie [...] - adaptacja. Projektowane obwałowanie terenu". Przedmiotowy obiekt nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, nie zachodzi więc przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Nie występują również okoliczności, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Samowolnie wybudowane stawy z obwałowaniami nie powodują niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz nie nastąpiło niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, które winno skutkować nakazem przymusowej rozbiórki. W sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 40 w/w ustawy, tj. stawy z obwałowaniem nie wymagają zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia ich do stanu zgodnego z przepisami. Ustalenia te organ dokonał, wykonując zalecenia WSA w prawomocnych wyrokach z 6 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 297/06 oraz z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 810/10, a dotyczących uwzględnienia zawnioskowanych przez A. M. oraz pozostałe strony postępowania opinii i ekspertyz, w oparciu o które dokonano oceny wpływu wybudowanych przez Gminę [...] stawów rybnych na budynek mieszkalny jednorodzinny w J. przy ul. N. [...]. Organ wskazał na opinię mgr inż. K. P. w sprawie oceny przepustowości koryta rzeki J. do ujścia potoku C., przedłożoną przez Gminę [...] w postępowaniu administracyjnym znak: [...] oraz opinie i orzeczenia techniczne sporządzone na poczet postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym [...] sygn. akt [...] oraz przed Sądem Apelacyjnym [...], sygn. akt[...], tj.: orzeczenie techniczne mgr inż. J. C. - rzeczoznawcy budowlanego, określającego stan techniczny budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się w J. przy ul. N. nr [...] oraz podającego zakres niezbędnych prac w celu jego zabezpieczenia przed dalszym niszczeniem, opinię z 1999 r. Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w sprawie oceny przepustowości koryta rzeki J. w kilometrze 17+250 do 17+350 do ujścia potoku C. w miejscowości J. gmina [...], orzeczenie techniczne z 2001 r. rzeczoznawcy mgr inż. B. S. dotyczące przyczyn powstania szkody w budynku mieszkalnym położonym w J. przy ul. N. nr [...], ekspertyzę geologiczno-budowlaną mgr inż. J. M. dotyczącą budynku gospodarczego zlokalizowanego nad skarpą zbiegającą w dół do koryta rzeki J., opinię geologiczną dr A. W. z 2003 r., dotyczącą zagrożenia osuwiskiem zabudowań w J. przy ul. N. [...], opinię techniczną inż. J. G. z 2007 r. dla Sądu Okręgowego [...], opinię geologiczną dr A. W. z 2007 r. dla Sądu Okręgowego [...] w sprawie osuwania się skarpy w J. Motywując swe rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że miał na względzie opinię rzeczoznawcy budowlanego w zakresie melioracji wodnych K. P., który opracowując swoje orzeczenie, uwzględnił m. in. z opinię z 1999 r. IMiGW w K. w sprawie oceny przepustowości koryta rzeki J. do ujścia potoku C. Zdaniem organu brak jest podstaw do podważania ustaleń zawartych w tym orzeczeniu technicznym i zarazem podstaw do uchylenia własnej decyzji ostatecznej. Z orzeczenia technicznego wynika, że nie występuje bezpośrednie oddziaływanie rzeki J. na stateczność wysokiej skarpy i zaistniałe uszkodzenia budynku nr [...] przy ul. N. oraz wnioskuje legalizację istniejących stawów i grobli stawowych. W ocenie organu pozostałe orzeczenia, opinie i ekspertyzy zostały wykonane przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną z innego zakresu, nie mogą więc podważać orzeczenia technicznego rzeczoznawcy d/s melioracji wodnych. Żadna z wyżej wskazanych opinii nie może stanowić podstawy do zanegowania orzeczenia technicznego K. P. Orzeczenia te zostały sporządzone przez osoby nie posiadające wiedzy specjalistycznej w specjalności melioracji wodnych, a opinie J. C., J. M. i B. S., J. G., nie miały za przedmiot opracowania wpływu obwałowań stawów rybnych na tereny i obiekty w bezpośrednim sąsiedztwie, w tym budynek mieszkalny Państwa M. i nie mogą stanowić podstawy do zanegowania orzeczenia technicznego K. P. - rzeczoznawcy d/s melioracji wodnych. Odnosząc się do opinii geologicznej dr hab. A. W. organ stwierdził, że nie wyklucza ona wprawdzie związku ruchów osuwiskowych skarpy z obwałowaniami stawów rybnych, jednakże opinia ta nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia, że rozbiórka stawów i obwałowań spowoduje ustabilizowanie się już naruszonej skarpy. Zdaniem organu nie zachodziła także, we wznowionym postępowaniu, konieczność zobowiązywania Gminy [...] do opracowania kolejnej ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego i zgodności z przepisami wykonania tej inwestycji, gdyż orzeczenie techniczne sporządzone przez K. P. nie zostało podważone żadnym innym orzeczeniem sporządzonym przez osobę posiadającą takie same kwalifikacje zawodowe. Jednocześnie organ wskazał, że A. M. był stroną prowadzonego postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie stawów, dlatego też po wznowieniu tegoż postępowania orzekł, że ostateczna decyzja PINB z [...] lutego 2005 r. została wydana z naruszeniem prawa procesowego, ponieważ nie zapewniono mu udziału w tym postępowaniu. Jednakże analiza przedmiotowej sprawy, ocena materiału dowodowego dotychczasowego i uzupełnionego we wznowionym postępowaniu powodują, że nie ma podstaw prawnych do wydania innej decyzji niż decyzja dotychczasowa.

Odwołanie od tej decyzji złożył A. M. - reprezentowany przez pełnomocnika A. M. zarzucając, że jest ona podważeniem wyroku WSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 810/10, a nie jego wykonaniem, organ nie uchyla decyzji i "działa ponad sąd". Podał, że rzeka działa bezpośrednio szkodliwie na jego grunt, przez zezwolenie na użytkowanie stawów bez poprawek, ciągłym zalewaniem i osuwiskiem. Decyzja organu I instancji "działa" bezpośrednio na jego szkodę. Jego zdaniem oboje z A. M. mają prawa strony.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] WINB utrzymał w mocy decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu uznał zarzuty odwołania za niezasadne i podał, że zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. przedmiotem postępowania po jego wznowieniu jest ustalenie, czy postępowanie było dotknięte wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. czy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną PINB z dnia [...] lutego 2005 r., znak: [...], udzielającą Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych na działce nr 2240/11 położonej w J. Zdaniem organu odwoławczego, zasadnie organ I instancji uznał, że A. M., jako właściciel działki nr 1061 w J. w dacie wydawania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie stawów rybnych ([...] lutego 2005 r.), posiadał przymiot strony w prowadzonym postępowaniu. Z akt sprawy wynika również, że nie brał on udziału w tym postępowaniu, zatem istnieje przesłanka z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. WINB wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku, z faktem, że powyższe roboty budowlane wykonano przed 1 stycznia 1995 r., a zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze. zm.) do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe tj. ustawę z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.). Wskazując na treść art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. organ podał, że w aktach sprawy zalega uwierzytelniona kopia wypisu i wyrysu z Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...], zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy i Miasta [...] z dnia 1 marca 1992r. (ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr [...] poz. [...] z dnia 18 maja 1992 r.). Z planu tego wynika, że stawy rybne wraz z obwałowaniami znajdują się na terenie oznaczonym symbolem 22 WR po w. 2,40 ha "Gospodarstwo Rybackie P. Z. W. - adaptacja. Projektowane obwałowanie terenu". Jednocześnie zauważono, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. W związku z koniecznością wyjaśnienia czy zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., tj. w celu zbadania, czy samowolnie wybudowane obwałowania stawów rybnych nie powodują niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, organ odwoławczy przeprowadził rozprawę administracyjną w dniu 26 października 2011 r. Powołując się na ustalenia dokonane w trakcie rozprawy, w tym przeprowadzony dowód z przesłuchania w charakterze biegłych autorów orzeczeń technicznych, opinii i ekspertyz oraz dokonaniu konfrontacji stanowisk autorów tych opracowań WINB uznał, że samowolnie wybudowane przez Gminę [...] stawy rybne na działce nr 2240/11 nie powodują niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych na budynek Państwa M. Żadne z opracowań nie wykazuje bezpośredniego wpływu wybudowania stawów rybnych wraz z obwałowaniami na powstałe uszkodzenia w budynku mieszkalnym przy ul. N. [...] w J. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazując na poszczególne opracowania, opinie i ekspertyzy podał, którym dowodom dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności bądź mocy dowodowej. WINB podał, że zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. do kompetencji organu nadzoru budowlanego należy ocena obiektu budowlanego (stawów rybnych) pod kątem możliwości zalegalizowania budowy tego obiektu. W tym celu zostało sporządzone orzeczenie mgr inż. K. P. Skoro stawy rybne wraz z obwałowaniami należą do urządzeń melioracji wodnych, a orzeczenie techniczne dotyczące tychże stawów sporządziła osoba posiadająca tytuł rzeczoznawcy z tego zakresu, brak jest podstaw do kwestionowania tego orzeczenia. Pozostałe orzeczenia, opinie i ekspertyzy znajdujące się w aktach sprawy zostały sporządzone w innych celach. Opracowania przedłożone przez A. M., jak i Gminę [...] zostały opracowane dla celów postępowania cywilnego w sprawie o odszkodowanie za uszkodzenia budynku. Ich przedmiotem nie był wpływ wybudowania stawów rybnych wraz z obwałowaniami na powstałe uszkodzenia w budynku mieszkalnym przy ul. N. [...] w J. Autorzy opinii, ocen technicznych i ekspertyz wskazywali na związek pomiędzy budową obwałowań stawów rybnych, a podmyciem skarpy przez rzekę i możliwość utraty jej stateczności. Jedynie hipotetycznie wskazywali, że możliwy jest związek pomiędzy budową obwałowań stawów rybnych a naruszeniem konstrukcji oraz uszkodzeniem budynku Państwa M. Brak było jednak stwierdzenia, że rozbiórka obwałowań stawów rybnych wyeliminuje erozję skarpy. Większość ekspertów stwierdza, że szacunkowo wpływ wykonania spornych grobli na warunki stateczności skarpy, w tym na stan przedmiotowego budynku może mieć stosunkowo niewielki, a może mieć znaczenie np. w razie "wysokiego stanu wód". Organ wyjasnił, że nakaz rozbiórki w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest niewątpliwie sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów regulujących usuwanie skutków samowoli budowlanej popełnionej przed 1 stycznia 1995 r. Prowadzi ona do nieodwracalnych bądź trudnych do odwrócenia skutków, nie można jej nadużywać w sytuacjach, kiedy nie zostało wykazane jednoznacznie zagrożenie dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Nakaz rozbiórki stawów rybnych nie może być oparty tylko na hipotetycznej przesłance ewentualnego zagrożenia czy pogorszenia warunków dla budynku Państwa M. np. potencjalnej możliwości wysokiego stanu wód rzeki J. W ocenie organu odwoławczego z orzeczeń, opinii i ekspertyz znajdujących się w aktach sprawy oraz z zeznań osób występujących w charakterze biegłych nie wynika, że budowa stawów rybnych wraz z obwałowaniami spowodowała niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wybudowanie grobli stawów rybnych, w przypadku wystąpienia wysokich stanów wody może powodować większe oddziaływanie rzeki J. na prawy brzeg, niż gdyby tych grobli nie było. Organ odwoławczy podzielił zdanie J. N. i M. C., że rozpatrywany odcinek rzeki jest to naturalny łuk i zawsze nurt będzie na łuku tworzył erozję skarpy i jej podmywanie. Samo oddziaływanie rzeki na brzeg nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, gdyż jest to zjawisko naturalne, szczególnie na zakolach rzeki. Nie ma podstaw do orzeczenia rozbiórki stawów rybnych, skoro eksperci wykazali, że rozbiórka tych stawów nie wyeliminuje erozji skarpy, a inne okoliczności faktyczne wskazane w w/w ekspertyzach naprowadzają, że zagrożenie dla fundamentów budynku Państwa M., może mieć źródło w działaniach samych właścicieli budynku czy to przez kierowanie ścieków sanitarnych na skarpę, czy też zlokalizowaniu budynku mieszkalnego nr [...] w pobliżu krawędzi skarpy bez przeprowadzenia stosownych badań geologicznych i analizy stateczności zbocza. W sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nie zachodzą również podstawy do zastosowania art. 40 tej ustawy (przedmiotowy obiekt nie wymaga zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami). Organ podał, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, dlatego jako słuszne uznał stanowisko organu I instancji. WINB podał, że zgodnie z prawomocnym wyrokiem WSA, sygn. akt II SA/Rz 810/10, obowiązkiem organu powiatowego było rozważenie, czy w świetle art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. dopuszczalne jest stosowanie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. jako podstawy prawnej rozstrzygnięć podejmowanych w stosunku do likwidacji samowoli budowlanej popełnionej przed 1995 r. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji wywiązał się z tego obowiązku. Uzupełniająco powołał się na uchwałę NSA z 26 listopada 2001 r., sygn. OPS 4/01, w której stwierdzono, że sprawy usunięcia skutków samowoli budowlanej popełnionej przed 1 stycznia 1995 r. obejmują nie tylko przesłanki uzasadniające nakazanie rozbiórki, ale także inne przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nierozerwalnie związane z usuwaniem skutków takiej samowoli. Tym przepisem, nierozerwalnie związanym z usuwaniem samowoli budowlanej powstałej przed 1 stycznia 1995 r., jest przepis art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wskazując na wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1622/09 jako uzasadnione organ uznał stanowisko, że w sytuacji stwierdzenia przez organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40, organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, ponieważ przepisy prawa obligują organ do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Reasumując WINB stwierdził, że decyzja PINB z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] udzielająca Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych na działce nr 2240/11 położonej w J., została wydana z naruszeniem prawa, gdyż A. M. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Jednak, jeżeli w wyniku ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy organ podejmuje decyzję w istocie odpowiadającą decyzji dotychczasowej, obowiązany jest zastosować przesłankę negatywną z art. 146 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Natomiast stosownie do art. 151 § 2 k.p.a. jeżeli w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. WINB dodał, że kwestia braku przymiotu strony u A. M. została przesądzona w wyroku WSA z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 463/08 oraz w wyroku NSA z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 818/09.

Skargę na powyższą decyzję złożyli do WSA A. M. i A. M. i wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie przepisów procesowych tj. art. 7, 8, 80, 84 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, przekroczenie granic uznania administracyjnego, niewyjaśnienie okoliczności mających znaczenie, poprzez niepowołanie dowodu z ekspertyzy niezależnego instytutu w zakresie skutków wykonania stawów i wysokości obwałowań. Skarżący zarzucili również naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że A. M. nie jest stroną postępowania, podczas gdy jest współwłaścicielem nieruchomości. Nadto zarzucili naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu przyczyn z powodu których organ odmówił wiarygodności dowodom wskazującym na związek przyczynowy między wzniesieniem obwałowań stawów rybnych, a powstaniem czynnego osuwiska skarpy, na którym zlokalizowana jest nieruchomość skarżących. Zarzucili także naruszenie art. 146 § 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w wyniku wznowienia zapadłaby decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej. Wskazali na błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wybudowanie stawów rybnych oraz kilkumetrowych obwałowań, w wyniku czego doszło do zawężenia koryta rzeki J., nie miało wpływu na erozję skarpy i sukcesywne osuwanie się powodujące pęknięcia konstrukcji budynku skarżących. Wskazali również na obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skarżący zakwestionowali oparcie się przez organy wyłącznie na opinii mgr inż. K. P. Podali, że w toku postępowania przedkładali opinie sporządzone przez innych biegłych, a które negują wniosków zawarte w opinii dopuszczonej w postępowaniu administracyjnym. Opinie, które sporządzili biegli z IMiGW w K., dr hab. W. i inż. J. C. dowodzą, że budowa grobli zabezpieczających stawy rybne miała wpływ na erozję skarpy, na której stoi ich budynek, któremu grozi katastrofa budowlana. Podnieśli, że organ nie wykonał zaleceń WSA zawartych w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 810/10 i niezasadnie odmawia A. M. przymiotu strony postępowania.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując motywy zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Rz 94/12 - WSA odrzucił skargę A. M. i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] czerwiec 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd powołał się na stanowisko WSA prezentowane w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r., o zasadności dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, gdyż nie ulega wątpliwości, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, a dołączone w sprawie opinie /tak jak podnoszą organy/ nie dają jednoznacznej odpowiedzi. Wątpliwości tych nie usuwają wypowiedzi biegłych w trakcie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej w dniu 26 października 2011 r., w tym: K. P., J. N., M. C., A. W., J. C. i B. S., a którzy, w dniu rozprawy nie potrafili odnieść się do zadawanych pytań wykraczających poza zakres sporządzonych opinii i przedmiot badania. Odnosząc się do skargi A. M. Sąd podniósł, że z uwagi na brak statusu strony, WSA w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r. zauważył, że nie jest ona stroną w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2005 r. w przedmiocie udzielenia Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych. Nadto pogląd ten został zaakceptowany przez WSA w wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r., II SA/Rz 463/08, a następnie w wyroku NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. II OSK 818/09. W tym stanie rzeczy skarga A. M., podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Gminy [...] – NSA wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2330/12 uchylił punkt II i III zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę WSA do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że trafnie podniesiono w obu skargach kasacyjnych, iż analiza poprzedniego wyroku WSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 810/10, nie daje podstaw do przyjęcia, iż doszło do naruszenie art. 153 P.p.s.a. w sposób opisany przez Sąd I instancji. Nadto NSA uznał, że wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku, nie uzasadnia przyjęcie tezy, iż w wyroku WSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 810/10 zobowiązano organy administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy do dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Wprawdzie wskazano na potrzebę dopuszczenia przez PINB w postępowaniu wznowieniowym takich dowodów, które m.in. odnoszą się do kwestii ujętych w dyspozycji art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., to jest wskazujących czy samowolnie wykonane obwałowania stawów rybnych nie powodują zagrożenia dla ludzi i mienia, jednakże nie można takiego stwierdzenia utożsamiać z przyjętą tezą Sądu I instancji, iż w przywołanym wyżej wyroku we wskazaniach co do dalszego postępowania nakazano przeprowadzenie nowej opinii biegłego opracowanej na poczet postępowania administracyjnego, która do tego powinna wskazywać bądź wykluczać okoliczności opisane w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane 1974 r. Wbrew stanowisku Sądu I instancji w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r. takich wskazań nie ma chociażby z tego powodu, że celem opinii biegłego nie mogą być przesłanki zastosowania przepisu prawa materialnego, ponieważ należy to do organu administracji publicznej. To właśnie organ administracji publicznej w oparciu o materiały dowodowe miał ocenić zaistnienie bądź wykluczenie takich przesłanek o jakich mowa w cytowanym wyżej przepisie. Poza tym przypomnienie w zaskarżonym wyroku o pozostającej w obrocie prawnym decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2000 r. utrzymanej następnie w mocy przez WINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. wobec której NSA O/Z w Rzeszowie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2002 r. skargę oddalił, w żadnym wypadku nie można wiązać z naruszeniem art. 153 P.p.s.a., albowiem kwestia ta nie była przedmiotem rozważań WSA w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 810/10, a obecnie - jak trafnie podniesiono to w motywach skargi kasacyjnej organu administracji - Sąd w ogóle nie zweryfikował czy decyzja ta odnosi się do przedmiotu sprawy i czego dotyczy. Brak rozważań w zakresie związku pomiędzy wcześniejszą decyzją ocenianą przez NSA O/Z w Rzeszowie z decyzją późniejszą PINB z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] udzielającą Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych na działce nr 2240/11 położonej w J., od której wznowiono postępowanie administracyjne i jej wpływu na wynik przedmiotowej sprawy powoduje, iż tak uczyniony zarzut wobec zaskarżonej decyzji nie pozwala na przeprowadzenie prawidłowej kontroli instancyjnej w opisanym zakresie, gdyż nie może być zweryfikowany w świetle okoliczności przedstawionych przez Sąd I instancji. Dlatego też oparcie przez Sąd I instancji wyłącznie na takiej tezie przyjętego naruszenia prawa w pełni uzasadniało przywołane zarzuty obu skarg kasacyjnych naruszenia art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 81 i art. 84 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Jednocześnie naruszenie tych norm wiązać należy z tym, iż Sąd I instancji przede wszystkim mając na uwadze wyrok WSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 810/10, powinien precyzyjnie, w jego kontekście, ocenić zgromadzony materiał dowodowego dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji poprzez ocenę realizację zaleceń wynikających z ww. wyroku przez organ administracji, czego w tej sprawie zabrakło. Brak w motywach zaskarżonego wyroku takiej oceny. NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd I instancji winien przeprowadzić prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem uwag zawartych w niniejszym uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie została uwzględniona z przyczyn, które Sąd obowiązany był dostrzec z urzędu.

Należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, iż istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną - decyzją PINB z dnia [...] lutego 2005 r. o nr [...]. Przepisy regulujące to postępowanie nadzwyczajne zostały zawarte w rozdziale 12 działu II K.p.a. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji (tak Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Komentarz, LexPolonica Maxima, Komentarz do art. 145 K.p.a., teza nr 2).

Zarówno Organ pierwszej jak i drugiej instancji oparły wydane przez siebie decyzję na przepisie art. 146 § 2 K.p.a. W myśl tej regulacji, nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Decyzję o której mowa w art. 146 § 2 K.p.a. wydaje się wówczas, gdy organ prowadzący postępowanie w wyniku wznowienia postępowania dochodzi do wniosku, że nowa decyzja, kształtowałaby stosunek administracyjnoprawny analogicznie jak decyzja wydana po przeprowadzeniu wadliwego postępowania, a więc że w świetle prawa nie może istnieć inny niż dotychczasowy sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W tej sytuacji, organ związany treścią art. 151 § 2 K.p.a. w osnowie decyzji kończącej postępowanie ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej w tym trybie decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji. Wówczas gdy decyzja kończąca wznowione postępowanie odpowiadałaby decyzji ostatecznej, to okoliczność tą wskazać należy w sentencji decyzji, zaś w jej uzasadnieniu koniecznym jest podanie argumentów przekonujących za tym stanowiskiem organu. Jednocześnie okoliczność ograniczająca organ do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jest nieodłącznym elementem rozstrzygnięcia a tym samym jest częścią wyniku sprawy. Nie ulega wątpliwości, że decyzja o której mowa w art. 146 § 2 k.p.a. może zapaść wyłącznie po ponownym przeanalizowaniu przesłanek stosowania przepisów prawa materialnego i formalnego, co powoduje iż ustalenie organu, że nowa decyzja odpowiadałaby co do istoty decyzji zaskarżonej, określa ponowny wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ostatecznie załatwionej.

Organ prowadzący postępowanie wznowione traci kompetencje do ponownego merytorycznego rozstrzygania sprawy zakończonej decyzją ostateczną wówczas gdy wystąpią okoliczności wskazane w art. 146 § 1 K.p.a. W myśl tej regulacji uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Powyższe terminy wyznaczają czas po którym następuje przedawnienie zdolności organu do merytorycznego orzekania w trybie wznowienia postępowania.

Trafnie zauważył WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 25 marca 2013 r., o sygn. akt II SA/Gl 1132/12, że termin pięcioletni określony w art. 146 § 1 k.p.a. ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli została wydana z naruszeniem prawa. Zatem upływ tego terminu skutkuje bezwzględnym zakazem merytorycznego orzekania w sprawie. Także zdaniem składu orzekającego WSA, bieg terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. nie przerywa żadna czynność procesowa, a jego upływ zobligowany jest uwzględnić organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dodatkowo zauważyć, należy że upływ terminu jest okolicznością powodującą, że organu nie wiąże już ocena prawna i wskazania wynikające z treści prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Innymi słowy, organ nie może działać wbrew woli ustawodawcy, czyli z naruszeniem art. 146 § 1 K.p.a., aby wykonać to do czego został zobowiązany przez Sąd Administracyjny. W konsekwencji upływu terminu, organ działając na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., winien ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz podania przyczyny dla której nie może uchylić decyzji kwestionowanej w trybie wznowienia postępowania, w tym wypadku w postaci upływu terminu z art. 146 § 1 k.p.a.

Istotne w niniejszej sprawie jest stanowisko, że upływ terminu przedawnienia powoduje po stronie organu zakaz merytorycznego rozstrzygania o sprawie a więc także zakaz badania i wiążącego wypowiadania się o tym czy w sprawie zapadłaby decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Procesowa instytucja przedawnienia orzekania w sprawie ostatecznie załatwionej, polega na zakazie wypowiadania się przez organ o trwale ukształtowanym decyzją stosunku administracyjnoprawnym. Ustawodawca w sposób kompromisowy rozstrzyga w ten sposób konflikt pomiędzy stabilnością stosunków ukształtowanych decyzją ostateczną a obowiązkiem władzy publicznej aby działała na podstawie i w granicach prawa. W tym przypadku, przyjmuje się prymat zasady trwałości aktu administracyjnego nad zasadą legalizmu (por. C. Martysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, Warszawa 2010 r. oraz powołane tam piśmiennictwo).

Ten pogląd znajduje wsparcie w tezach wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r., o sygn. VII SA/Wa 463/05, gdzie stwierdzono, iż upływ okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci kompetencję nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym, z powodu stwierdzenia przez organ administracji braku podstaw do jej uchylenia, gdyż jest to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Innymi słowy, przedawnienie orzekania nie pozwala organowi stosować art. 146 § 2 k.p.a. Przekonuje o tym także przyjęta w art. 146 § 1 i 2 K.p.a. kolejność przyczyn zakazujących organowi uchylenia decyzji ostatecznej.

Jednocześnie odmawiając uchylenia decyzji z powodu przedawnienia, czyli z przyczyny określonej w art. 146 § 1 K.p.a., organ nie może zaniechać zawarcia w sentencji decyzji wypowiedzi opartej o art. 151 § 2 K.p.a. o tym czy decyzję kontrolowaną w trybie nadzwyczajnym wydano z naruszeniem prawa, przy czym chodzi tu o stwierdzenie zaistnienia takich naruszeń prawa, które stanowiły podstawę wznowienia postępowania administracyjnego (por. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Komentarz, LexPolonica Maxima, Komentarz do art. 152 K.p.a., teza nr 4). W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa nie eliminuje z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ostatecznej, która nadal kształtuje stosunek prawny, ale stanowi podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przed sądem powszechnym na zasadach określonych prawem cywilnym (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 października 2012 r. o sygn. akt II SA/Gd 323/12, LEX nr 1248753).

W sprawie zakończonej zaskarżoną do WSA decyzją, jako podstawę wznowienia postępowania podano art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W sposób wyraźny ten przepis K.p.a. wskazał w podaniu o wznowienie postępowania z dnia 19 kwietnia 2005 r. pełnomocnik strony skarżącej. Nie stanowi sporu, że ostateczna decyzja PINB została wydana bez zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu A. M. Wobec tego, termin przedawnienia do orzekania w sprawie zakończonej decyzją PINB, ze względu na treść art. 146 § 1 K.p.a., upłynął po 5 latach od dnia doręczenia kwestionowanej w trybie wznowienia decyzji PINB.

Termin o którym mowa rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia decyzji ostatecznej, czyli decyzji PINB z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...], o udzieleniu Gminie [...] pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych. Sąd podziela stanowisko doktryny oraz orzecznictwa, iż przez doręczenie decyzji o którym mowa w art. 146 § 1, należy rozumieć doręczenie decyzji w odniesieniu do którejkolwiek ze stron biorących udział w danym postępowaniu, przy czym termin, od którego liczy się upływ pięcioletniego okresu, biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie (zob. wyrok NSA OZ w Gdańsku z 28 listopada 1996 r., II SA/Gd 766/96, Lex nr 44242; wyrok NSA OZ w Krakowie z 12 sierpnia 1997 r., II SA/Kr 865/96, LexisNexis nr 328469, ONSA 1998, nr 2, poz. 68; wyrok NSA z 12 stycznia 2009 r., II OSK 1776/2007, LexisNexis nr 2063006, P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LexPolonica Maxima, Komentarz do art. 146 K.p.a., teza nr 3).

Sąd na podstawie akt administracyjnych przedmiotowej sprawy ustalił, że ostatnie doręczenie decyzji PINB nastąpiło w dniu 15 lutego 2005 r. Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej [...] (karta akt administracyjnych PINB, I teczka, nr 37). Dlatego upływ pięcioletniego terminu, w ramach którego organ mógł merytorycznie wypowiadać się w sprawie z mocy art. 146 § 1 k.p.a. nastąpił w dniu 15 lutego 2010 r. Oznacza to, że po tym dniu organy nie mogły opierać swego rozstrzygnięcia na art. 146 § 2 K.p.a. Zaskarżona do WSA decyzja narusza ten przepis jak również art. 146 § 1 i 151 § 2 K.p.a., bowiem została wydana po dniu 15 lutego 2010 r., podobnie jak poprzedzająca ją decyzja PINB. Należy podkreślić, iż ten istotny dla wyniku sprawy fakt został zupełnie pominięty przez PINB oraz WINB. Upływ terminu przedawnienia był jednocześnie okolicznością prawną powodującą utratę mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 4 listopada 2010 r., o sygn. akt II SA/Rz 810/10.

Stwierdzone przez WSA naruszenie przepisów postępowania miało kluczowy wpływ na wynik sprawy, bowiem w tych okolicznościach Organy obu instancji pozbawione zdolności do rozpoznania sprawy, pomimo tego rozstrzygnęły ją merytorycznie stwierdzając, że nie mogą uchylić ostatecznej decyzji PINB, albowiem nowa decyzja odpowiadałaby w istocie decyzji dotychczasowej. Ten wniosek, Organy wyprowadziły poprzez ustalenie stanu faktycznego sprawy a następnie zastosowanie do tak wyjaśnionych okoliczności przepisów prawa materialnego w postaci m.in. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (z 1990 r. Nr 34, poz. 198 ze zm.), czego nie mogły czynić z uwagi na opisaną wyżej instytucję przedawnienia (art. 146 § 1 k.p.a.). WINB w swej decyzji wyraźnie podkreśla, iż po rozstrzygnięciu sprawy co do istoty nie dostrzega zaistnienia przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 wyżej powołanej ustawy, czyli podstaw do nakazania rozbiórki stawów rybnych wraz z obwałowaniami.

Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji o braku podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej nie odpowiada przepisom prawa z uwagi na zakaz płynący z art. 146 § 1 k.p.a. Nie narusza natomiast prawa zawarte w osnowie decyzji stwierdzenie, iż ostateczna decyzja PINB narusza prawo. Nie sposób kwestionować, że strona postępowania – A. M. - nie brała udziału w czynnościach procesowych bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Ponieważ osnowa decyzji wydawanej na podstawie art. 151 § 2 K.p.a., powinna obejmować stwierdzenie czy decyzja zaskarżona w trybie wznowienia narusza prawo oraz wskazanie przyczyn, dla których nie uchylono tej decyzji, to Sąd nie mógł uchylić decyzji wyłącznie w części obarczonej wadliwością.

Należy także podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2330/12, nie wypowiadał się na temat dostrzeżonej wadliwości decyzji WINB oraz PINB. Dlatego też WSA nie będąc w tym zakresie związany na podstawie art. 190 p.p.s.a. wykładnią dokonaną przez Sąd drugiej instancji, ponownie rozpatrując sprawę obowiązany był z urzędu uwzględnić opisane wyżej naruszenie prawa procesowego, skoro miało ono istotny wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Organy w toku ponownego rozpoznawania sprawy obowiązane będą uwzględnić na zasadzie art. 153 p.p.s.a. ocenę prawną swych działań. Powinno to zmierzać do rozważenia zastosowania w sprawie wznowienia postępowania art. 146 § 1 w związku z art. 151 § 2 K.p.a.

Z tych przyczyn orzeczono o uchyleniu decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie o zastosowaniu ochrony tymczasowej znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a.