Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 40/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 3, 4 i 5, art. 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 902
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 33 par. 2, art. 149 par. 1 pkt 1 i par. 1a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 61
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. P. na bezczynność Samodzielnego Koła Terenowego nr [...] Społecznego Towarzystwa Oświatowego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Zarząd Samodzielnego Koła Terenowego nr [...] Społecznego Towarzystwa Oświatowego w K. do załatwienia wniosku T. P. z dnia 4 kwietnia 2022 r., poza częścią dotyczącą żądania udostępnienia kopii sprawozdań finansowych Samodzielnego Koła Terenowego nr [...] Społecznego Towarzystwa Oświatowego w K., w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność Zarządu Samodzielnego Koła Terenowego nr [...] Społecznego Towarzystwa Oświatowego w K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Zarządu Samodzielnego Koła Terenowego nr [...] Społecznego Towarzystwa Oświatowego w K. na rzecz skarżącego T. P. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez T. P. (zwanego dalej wnioskodawcą lub skarżącym) jest bezczynność Samodzielnego Koła Terenowego nr [...] Społecznego Towarzystwa Oświatowego w K. (dalej zwanego również organem lub Towarzystwem) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2022 r. (data wpływu do organu) skarżący zwrócił się do Towarzystwa o udostępnienie za lata 2016-2022 następujących informacji:

1) kopii protokołów, uchwał, list obecności z posiedzeń Zarządu Towarzystwa;

2) kopii protokołów, uchwał, list obecności z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Towarzystwa;

3) kopii protokołów, uchwał, list obecności Walnego Zebrania Członków Towarzystwa;

4) kopii sprawozdań rzeczowych i finansowych Towarzystwa.

Jako podstawę wniosku skarżący wskazał art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dopisek Sądu), zwanej dalej ustawą lub w skrócie u.d.i.p.

Wnioskodawca wniósł o udostępnienie żądanych informacji pocztą elektroniczną na podany przez niego adres e-mail.

Przy piśmie z dnia 10 kwietnia 2022 r. organ, za pośrednictwem poczty elektronicznej, przesłał skarżącemu w dniu 14 kwietnia 2022 r. informację w zakresie sprawozdań finansowych. W odniesieniu do informacji wymienionych w punktach 1, 2 i 3 wniosku wskazał, że ich zakres nie dotyczy spraw publicznych, o których mowa w art. 1 ustawy, a zatem dokumenty te nie stanowią informacji publicznej. Z tego względu nie istnieje możliwość zastosowania przepisów ustawy, a podmiot zobowiązany kieruje do wnioskodawcy pismo informacyjne w tym zakresie.

Z powyższym stanowiskiem organu nie zgodził się skarżący, dowodząc w piśmie z dnia 26 kwietnia 2022 r., że zgodnie z umową użyczenia z 2002 r. zawartą pomiędzy Gminą K. a Towarzystwem organ dysponuje majątkiem publicznym. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności dysponujące majątkiem publicznym. Skarżący podniósł również, powołując się na poglądy orzecznictwa, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących zadania władzy publicznej i gospodarujących mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Wnioskodawca ponownie domagał się udostępnienia żądanych informacji.

W piśmie z dnia 9 maja 2022 r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie.

W kolejnym piśmie - z dnia 16 maja 2022 r. skarżący wskazał, że zgodnie z art. 16 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej powinna nastąpić w drodze decyzji. Podniósł też, że w przypadku braku wydania decyzji skieruje do sądu skargę na bezczynność organu.

W odpowiedzi na powyższe organ w piśmie z dnia 20 maja 2022 r. wyjaśnił skarżącemu, że wnioskowane informacje zostały już udostępnione w piśmie z dnia 10 kwietnia 2022 r. i z tego względu na Towarzystwie nie spoczywa obowiązek ich udzielenia po raz kolejny. Z kolei pozostałe żądane dokumenty nie stanowią informacji publicznej i z tego względu organ nie jest zobowiązany do wydania decyzji, ale skierowania do wnioskodawcy pisma informacyjnego w tym zakresie, co też uczyniono.

Pismem z dnia 13 czerwca 2022 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Towarzystwa w udostępnieniu wnioskowanych informacji i zarzucił organowi naruszenie:

- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,

- art. 1 ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, poprzez niezasadne uznanie, iż przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek,

- art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ustawy w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji, poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji publicznej.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 4 kwietnia 2022 r. w zakresie nieudostępnionych informacji publicznych oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi wnioskodawca opisał przebieg dotychczasowego postępowania i podniósł, że nie zgadza się z interpretacją organu, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Argumentował, że informacją publiczną są nie tylko dokumenty i informacje wytworzone przez podmiot publiczny (czyli wykonujący zadania publiczne lub wykorzystujący mienie publiczne), ale także dokumenty do takiego podmiotu odnoszone. Dlatego obowiązkiem organu było udzielenie wnioskowanej informacji lub wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia. Natomiast pisma kierowane do skarżącego nie miały formy decyzji administracyjnej. Z tego względu, zdaniem skarżącego, skarga jest w pełni uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi względnie jej odrzucenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma opisał czynności podejmowane w związku z wnioskiem skarżącego z dnia 4 kwietnia 2022 r. i podniósł, że z faktu, iż Towarzystwo jest podmiotem wykonującym zadania publiczne oraz dysponującym majątkiem publicznym nie wynika, że żądane dane są informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Imienne listy obecności zawarte w protokołach i uchwałach stanowią dane osobowe należące do sfery życia prywatnego członków Towarzystwa. Udzielenie wnioskowanej informacji mogłoby skutkować pociągnięciem członków Zarządu Towarzystwa do odpowiedzialności za ujawnienie danych osobowych. Dlatego organ przyjął, że udostępnieniu podlegać będzie tylko dokumentacja w postaci sprawozdań finansowych, zaś pozostałe dokumenty uznał za niestanowiące informacji publicznej.

Wnioskiem z dnia 19 sierpnia 2022 r. Fundacja I. w W. (zwana dalej Fundacją) wniosła, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu. W uzasadnieniu wniosku Fundacja wskazała, że jej głównym celem jest podejmowanie działań w zakresie zwiększania świadomości prawnej społeczeństwa oraz upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji, w szczególności dotyczących swobodnego dostępu do informacji publicznej. Podkreśliła również, że brała już wcześniej udział jako uczestnik postępowania w postępowaniach toczących się przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

W piśmie z dnia 12 września 2022 r. organ wniósł o oddalenie wniosku Fundacji i argumentował, że postępowanie nie dotyczy zakresu statutowej działalności Fundacji. W celach działania Fundacji nigdzie nie zostały bowiem wskazane kwestie związane z problematyką imiennych list obecności czy ujawnienia danych osobowych, które należą do sfery życia prywatnego członków objętych przedmiotem sprawy. Poza tym Fundacja nie wykazała merytorycznego powiązania przedmiotu postępowania z celami i zakresem jej działalności.

W wykonaniu wezwania Sądu, przy piśmie z dnia 16 września 2022 r. Fundacja przedłożyła Statut (tekst jednolity z dnia 31 grudnia 2021 r.).

Postanowieniem z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Op 40/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a., dopuścił Fundację do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

W piśmie z dnia 26 września 2022 r. Fundacja wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 4 kwietnia 2022 r. i stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Fundacja dowodziła, że Towarzystwo jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o którym mowa w art. 4a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Dalej podniosła, że udzielona przez organ odpowiedź na wniosek nie wskazuje, iż dokonano należytej analizy żądanych przez skarżącego dokumentów pod kątem tego, czy zawierają one informację publiczną. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że listy obecności z posiedzeń nie mają charakteru informacji publicznej. Tymczasem żądane przez skarżącego dokumenty mogą zwierać informację publiczną i nie sposób przesądzić o tym fakcie "z góry".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 cyt. już wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadal zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Towarzystwa w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, złożonego w trybie przywołanej wcześniej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w dalszym ciągu zwanej w skrócie ustawą lub u.d.i.p.

Oceniając dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu co do spraw rozpoznawanych w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Stosownie natomiast do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.

Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność co do udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości i jest to okoliczność niekwestionowana w niniejszej sprawie, że Samodzielne Koło Terenowe nr [...] Społecznego Towarzystwa Oświatowego w K. jest podmiotem zobowiązanym do podejmowania działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Zwrot "w szczególności" oznacza, że katalog podany w przepisie ma charakter otwarty, przykładowy. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy jest każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym. Przepis ten posługuje się alternatywą rozłączną, zatem wystarczy, że podmiot wykonuje zadanie publiczne (nawet jeśli nie dysponuje majątkiem publicznym) czy dysponuje majątkiem publicznym (nawet jeśli nie wykonuje zadań publicznych) - aby uznać go za zobowiązany do udostępniania informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt I OSK 4113/18, dostępny, jak wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu, na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia też wymaga, że ustawodawca posługując się w ustawie terminem "zadania publiczne" nie zdefiniował tego pojęcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że pojęcie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od pojęcia "zadania władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, zadania władzy publicznej mogą być bowiem realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne", użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej", użytego w art. 61 Konstytucji RP, ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli.

W niniejszej sprawie, jak wynika z art. 1 i art. 7 w zw. z art. 56 ust. 2 Statutu Społecznego Towarzystwa Oświatowego, organ prowadzi działalność na rzecz edukacji i wychowania dzieci i młodzieży oraz edukacji dorosłych. Niewątpliwie zaś oświatę i kształcenie w świetle przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082, z późn. zm.) należy zaliczyć do zadań publicznych, nawet gdy są wykonywane przez placówki niepubliczne. Skoro zatem Towarzystwo wykonuje zadania publiczne, to już tylko z tego powodu trzeba uznać, że jest podmiotem zobowiązanym na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej w zakresie wykonywanych zadań związanych z prowadzoną działalnością oświatową. Natomiast wbrew twierdzeniom Fundacji, Towarzystwo nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego, co wynika jednoznacznie z zapisów zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Okolicznością sporną w rozpoznawanej sprawie jest to, czy żądane przez skarżącego informacje stanowią informacją publiczną. W związku z tym odnotowania wymaga, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym m.in. treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.) oraz o majątku publicznym, w tym o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach (art. 6 ust. 1 pkt 5). Dostrzec należy, że przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych przepisów przyjąć trzeba, i jest to stanowisko powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądowym, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. Za informację publiczną uznaje się m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne bądź funkcje publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez te podmioty wytworzone, jak i te, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą bezpośrednio od nich. W doktrynie wyrażany jest ponadto trafny pogląd, że informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Przy czym pojęcie "dokumentu" trzeba rozumieć w szerokim tego słowa znaczeniu prawa do informacji publicznej. Na potrzeby konstytucyjnego prawa do informacji publicznej za "dokument" w ogólności uznaje się każdą informację o działalności władzy publicznej lub o sprawach publicznych.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że żądane przez skarżącego we wniosku z dnia 4 kwietnia 2022 r. kopie protokołów, uchwał, list obecności z posiedzeń organów Towarzystwa oraz sprawozdań rzeczowych stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w takim zakresie, w jakim obejmują w swej treści informacje dotyczące realizacji przez Towarzystwo zadań publicznych i gospodarowania majątkiem pochodzącym ze źródeł publicznych. Obowiązkiem organu jest zatem dokonanie oceny tych dokumentów i w zależności od poczynionych ustaleń udostępnienie ich w trybie u.d.i.p., o ile oczywiście znajdują się w posiadaniu organu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Podkreślenia też wymaga, że z treści § 2 ust. 1 oraz § 3 ust. 11 Regulaminu Zarządu Towarzystwa wynika, że Zarząd obraduje na posiedzeniach, z których sporządza protokół, zawierający m.in. imiona i nazwiska osób obecnych na posiedzeniu. Ponadto § 3 ust. 8 Regulaminu stanowi, że istotne decyzje Zarządu, w szczególności wywołujące skutki finansowe, merytoryczne lub prawne, podejmowane są w formie uchwał. Niewątpliwie żądane przez skarżącego dokumenty służą weryfikacji zasad funkcjonowania organu odnośnie do wykonywanych zadań publicznych.

Przesądzenie, że informacje objęte złożonym przez skarżącego wnioskiem w zakresie wykonywanych przez organ zadań publicznych stanowią informację publiczną oraz że organ jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia tej informacji, powoduje, iż w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia wniosku z dnia 4 kwietnia 2022 r. w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. W związku z tym celowe jest przedstawienie ogólnych zasad dotyczących załatwiania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Wedle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to - zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei w sytuacji, gdy zaistnieje podstawa do pobrania opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w myśl art. 15 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji powiadamia wnioskodawcę o jej wysokości, w terminie 14 dni do dnia złożenia wniosku, i następnie udostępnia informację zgodnie z wnioskiem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może także odmówić udostępnienia tej informacji z uwagi na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z tą regulacją prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega również ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej. Organ w drodze decyzji administracyjnej może ponadto umorzyć postępowanie w razie braku współdziałania wnioskodawcy z organem przez modyfikację wniosku, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W przypadku zaś zakwalifikowania żądanej informacji jako informacji przetworzonej, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organ o swojej ocenie powinien powiadomić stronę wnioskującą, tak aby miała możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przewidziana w tym przepisie przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, a mianowicie, że jej żądanie będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Po upływie wyznaczonego terminu, nawet w sytuacji milczenia strony, organ, dla zrealizowania obowiązków wynikających z u.d.i.p., powinien albo udostępnić wnioskowaną informację albo wydać decyzję odmowną, wykazując w niej brak przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wskazać jeszcze trzeba, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż informacja ma charakter informacji publicznej, jeżeli jest to informacja istniejąca i będąca w posiadaniu organu. Informacja ma pozostawać w dyspozycji organu w chwili złożenia wniosku o jej udostępnienie, a udzielenie informacji publicznej nie może w szczególności polegać na odtwarzaniu sytuacji mających miejsce w przeszłości i nadawaniu im obecnie konkretnego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3351/19 i powołane tam orzecznictwo). W przypadku zatem, gdy organ nie jest w posiadaniu żądanych informacji publicznych, właściwą reakcją winno być poinformowanie wnioskodawcy, że nie posiada informacji wskazanej we wniosku (por. Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, 3. wydanie, Warszawa 2016 r., s. 314).

Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest więc uzasadnione nie tylko w sytuacji niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie przedstawionego materiału dokumentacyjnego, że organ nie podjął w terminie 14 dni odpowiednich czynności, tj. nie udostępnił przedmiotowej informacji w formie czynności materialno-technicznej, nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia czy o umorzeniu postępowania, ani też nie poinformował wnioskodawcy, że nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej. W realiach sprawy czynnościami, jakie zostały podjęte przez organ po otrzymaniu wniosku, było udostępnienie żądanych sprawozdań finansowych oraz poinformowanie skarżącego, że listy obecności nie stanowią informacji publicznej. Jak trafnie dostrzegła Fundacja, organ nie przeprowadził jednak żadnej analizy dokumentów żądanych przez skarżącego pod kątem tego, czy zawierają one informacje dotyczące realizacji zadań publicznych przez Towarzystwo bądź gospodarowania majątkiem publicznym. W przekazanych przez organ aktach sprawy brak jest dokumentów, o które wnioskował skarżący, a więc nie jest możliwa ocena ich treści w zakresie związku z wykonywaniem przez organ zadań publicznych obejmujących działalność edukacyjną. Z treści pism kierowanych do skarżącego oraz odpowiedzi na skargę również nie wynika, jakie okoliczności przesądziły, że w ocenie organu dokumenty wskazane we wniosku skarżącego nie stanowią informacji publicznej. Poza tym stwierdzić należy, że organ w ogóle nie wypowiedział się na temat wnioskowanych przez skarżącego sprawozdań rzeczowych. Niewątpliwie zatem udzielona przez organ odpowiedź nie realizuje, poza udostępnieniem sprawozdań finansowych, żądań wniosku. Podjęte przez organ działanie nie wyczerpuje przedstawionych wyżej i przewidzianych w u.d.i.p. form załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Organ - w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - nie udostępnił bowiem informacji publicznej wskazanej przez skarżącego we wniosku, jak również nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Nie został też zastosowany tryb określony w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Niepodjęcie zaś stosownego aktu przewidzianego w przepisach u.d.i.p. lub niepoinformowanie wnioskodawcy o braku posiadania żądanej informacji jest równoznaczne z pozostawaniem skarżonego organu w stanie bezczynności.

Powyższe ustalenie skutkowało koniecznością zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 4 kwietnia 2022 r., poza częścią dotyczącą żądania udostępnienia kopii sprawozdań finansowych, w trybie przewidzianym w u.d.i.p., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Odnotowania jeszcze wymaga, że w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może określić, w jaki sposób adresat wniosku powinien załatwić sprawę. Przy rozpoznaniu skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej rola sądu sprowadza się jedynie do oceny, czy wniosek o udzielenie informacji podlegał rozpatrzeniu w trybie przepisów u.d.i.p. oraz czy został w tym trybie załatwiony przez jego adresata. Uwzględnienie skargi może zatem polegać jedynie na zobowiązaniu adresata wniosku do jego załatwienia w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p. Sąd nie mógł jednak na tym etapie postępowania ingerować w uprawnienia podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, w ramach których pozostawiona jest ocena, czy określona informacja publiczna, będąca w posiadaniu tego podmiotu, może być udostępniona, czy też zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia, wynikające choćby z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Zwrócić należy również uwagę, że możliwe jest udostępnienie informacji publicznej z wyłączeniem szczególnie istotnych informacji podlegających ochronie poprzez ich utajnienie w procesie anonimizacji. Jest to czynność o charakterze technicznym, dokonywana na dokumencie stanowiącym informację publiczną, polegająca na zasłonięciu części tego dokumentu, zawierającej dane niepodlegające udostępnieniu, tzw. dane wrażliwe. Zaznaczenia nadto wymaga, że status Towarzystwa wynikający z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. uzasadnia wniosek, że nie można do tego podmiotu stosować takich samych wymogów, jakie stawia się organom administracji publicznej w zakresie udostępniania informacji publicznej. Nie każda zatem informacja będąca w dyspozycji Towarzystwa lub odnosząca się do jego funkcjonowania będzie informacją publiczną podlegającą udostępnieniu przez ten organ w trybie u.d.i.p., lecz tylko ta, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych. Dlatego obowiązkiem organu przy ponownym rozpoznawaniu wniosku skarżącego jest konieczność rozważenia odrębnie co do każdego punktu wniosku, czy dotyczy informacji związanych z wykonywaniem tych zadań lub gospodarowaniem majątkiem publicznym i tym samym podlegających udostępnieniu przez ten podmiot.

W ocenie Sądu opisana bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności lub lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. W rozpoznawanej sprawie Sąd uwzględnił fakt, że organ w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. zareagował na wniosek skarżącego i częściowo udostępnił informację - w zakresie sprawozdań finansowych. Ponadto, w ocenie Sądu, nieudzielenie pełnej informacji mogło być wynikiem błędnego rozumienia przepisów u.d.i.p. oraz wadliwego przekonania o realizacji wniosku.

Natomiast orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 3 sentencji wyroku, uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł.

Końcowo wyjaśnienia jeszcze wymaga, w związku z dopuszczeniem przez Sąd do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania Fundacji I. w W., że zgodnie z art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Jak podkreśla się w orzecznictwie, o tym, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej, można mówić wówczas, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1007/19).

Z przedłożonego w niniejszej sprawie Statutu Fundacji (§ 7), jak również odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego (Dział 3 rubryka 3), wynika, że celem Fundacji jest podejmowanie działań w zakresie zwiększania świadomości prawnej społeczeństwa oraz upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji, w szczególności w zakresie: 1) swobodnego dostępu do informacji publicznej, 2) wolności otrzymywania i przekazywania informacji, 3) prawa do prywatności oraz ochrony danych osobowych. Fundacja swoje cele realizuje m.in. poprzez wszczynanie oraz przystępowanie do postępowań przed sądami powszechnymi oraz administracyjnymi, jak również postępowań administracyjnych (§ 8 pkt 4 Statutu). W przekonaniu Sądu rozpoznawana sprawa w przedmiocie bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej niewątpliwie dotyczy wskazanego zakresu statutowej działalności Fundacji, a zatem zaistniały przesłanki dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu, określone w art. 33 § 2 P.p.s.a.