Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 495/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2 i 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69  art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi C.N. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych płatności obszarowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, Nr [...], z dnia [...] r., Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. , poz. 1257, dalej: k.p.a.) w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2, i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania C. N. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z, Nr [...], z dnia [...] r., utrzymał w mocy ww. decyzję w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2015 w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny:

C. N. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności na rok 2015. W powyższym wniosku zadeklarował do płatności JPO działkę rolną A o powierzchni 13 ha, w tym 13 ha traw na gruntach ornych oznaczonych jako działka A 1.

Podczas kontroli administracyjnej nie stwierdzono nieprawidłowości, co skutkowało wydaniem w dniu [...]r. decyzji, Nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, którą przyznano C. N. płatności w łącznej wysokości [...] zł. Płatności przyznane tą decyzją zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniach 26 października [...] r. i 29 stycznia [...] r.

Następnie, decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z., w ramach wszczętego z urzędu postępowania wznowieniowego, uchylił ww. decyzję z [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznając C. N. płatności do gruntów rolnych na rok 2015 w zmniejszonej łącznej wysokości [...] zł.

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie po upływie ustawowego 14-dniowego terminu, co organ stwierdził postanowieniem o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Na to postanowienie strona nie wniosła skargi i tym samym decyzja organu z [...] r. stała się ostateczna.

Zawiadomieniem z 29 czerwca 2017 r. C. N. został poinformowany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych i wypłaconych na mocy decyzji z [...] r. W konsekwencji, decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. ustalił C. N. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015 w wysokości [...] zł zobowiązując do jej zwrotu w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji.

Od tej decyzji strona złożyła odwołanie do Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie.

W złożonym odwołaniu C. N. oświadczył, że nie zgadza się z decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] r., w szczególności ze stwierdzoną powierzchnią gruntów rolnych, które użytkował w roku 2015 na podstawie umowy dzierżawy z 2013 r. zawartej ze Starostwem Powiatowym w Z. do dnia [...]r. Powierzchnia gruntów nie uległa zmianie i taka była rozliczana przy dopłatach za ubiegłe lata.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie i ponownej weryfikacji dokumentacji pokontrolnej wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a)- współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b)- finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie C. N. środki finansowe za rok 2015 z tytułu jednolitej płatności obszarowej za zazielenianie i płatności redystrybucyjnej pochodziły z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji.

Z akt sprawy wynika, że płatności do gruntów rolnych na rok 2015 przyznane C. N. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] r. w łącznej wysokości [...] zł, zostały na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] r., pomniejszone do łącznej wysokości [...] zł. Różnica pomiędzy kwotą płatności zrealizowanych na mocy pierwotnej decyzji z [...] r., a kwotą płatności określonych w ostatecznej decyzji z [...] r. stanowi kwotę płatności nienależnie pobraną i wynosi łącznie [...] zł. W zaskarżonej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wykazał, że w przedmiotowej sprawie, w odniesieniu do nienależnie pobranej kwoty z tytułu jednolitej płatności obszarowej, nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 49 ustawy z 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2015r., poz. 1551 z późn. zm.). W przypadku bowiem określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 347, s. 549 z 20.12.2013 r.), gdy kwota płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, Kierownik Biura Powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.

Kurs wymiany euro na dzień 30 września 2015 r. wynosił 4,2448 zł, zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu wynosiła 424,48,30 zł.

W rozpatrywanej sprawie na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się: kwota nienależnie pobrana z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, kwota nienależnie pobrana z tytułu zazielenienia w wysokości [...] zł oraz kwota płatności redystrybucyjnej [...] zł.

Organ stwierdził, że ww. kwoty z tytułu jednolitej płatności obszarowej, z tytułu zazielenienia oraz płatność redystrybucyjna przekraczają kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Tym samym, w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Dalej wskazał, że kwestie poruszane przez C. N. w odwołaniu od decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dotyczące prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 w tym zagadnień związanych z utrzymywaniem całości zadeklarowanych gruntów rolnych w użytkowaniu są przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, Kwestia sposobu użytkowania gruntów rolnych objętych deklaracją we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, poruszana przez skarżącego w odwołaniu, została rozstrzygnięta przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. w zakończonym już postępowaniu decyzją Nr [...] z dnia [...]r. o uchyleniu decyzji tego organu z [...] r. oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w mniejszej wysokości. Organ stwierdził, że powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie skarżącego kwalifikująca się do uzyskania płatności wynosi 11,42 ha, a nie jak wskazano we wniosku 13 ha. Ponadto stwierdzono, że nieprawidłowość powstała z przyczyn leżących po stronie rolnika, który miał obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku.

Zdaniem organu należało zbadać, czy w niniejszej sprawie istnieją przesłanki określone w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UENr L 312, s. 1 z 23.12.1995r. z późn. zm.).

Zgodnie z wyżej powołanymi przepisami prawa wspólnotowego obowiązek zwrotu płatności nienależnie pobranej nie powstaje, jeżeli upłynął okres wynoszący 4 lata (maksymalnie 8 lat uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia) od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika, za którą należy uznać, w sprawie C. N., datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, tj. 23 marca 2015r. Zatem upływ ostatecznego terminu na ustalenie w drodze decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiłby z dniem 23 marca 2019r. Akta sprawy C. N. wskazują, że decyzja określająca wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015r. została doręczona stronie w dniu 20 września 2017r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa powyżej.

W konkluzji organ stwierdził, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł za rok 2015, przekazane na rachunek bankowy C. N. w dniach 26 października [...]r. i 29 stycznia [...]r. stanowią płatność nienależnie pobraną w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, i nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 7 ust. 3 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) Nr 809/2014. Dlatego też w zaskarżonej Decyzji Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z., zasadnie ustalił C. N. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...] zł.

Ponadto w ocenie organu tej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nadmiernie pobranej płatności nie ma zastosowania, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwie przesłanki, a mianowicie:

- jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, oraz

- jeżeli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Organ I instancji, w zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. wykazał, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wypłacone C. N. w dniach 26 października [...]r. i 29 stycznia [...]r. na podstawie decyzji z dnia [...]r. nie wynikały z pomyłki organu. W dniu wydania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że C. N. zadeklarował do płatności grunty nieuprawnione do jej uzyskania. Brak istnienia pierwszej przesłanki określonej w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji Nr 809/2014 wyklucza istnienie drugiej przesłanki określonej w tym przepisie. Płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015r. zostały przyznane na wniosek C. N. złożony w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. na urzędowym formularzu, w którym rolnik zadeklarował użytkowanie określonych gruntów rolnych, uprawnionych, wg wnioskodawcy, do uzyskania płatności. Integralną częścią wniosku, wskazaną w sekcji IX formularza, są oświadczenia i zobowiązania, gdzie wnioskodawca potwierdził własnoręcznym podpisem zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależne przyznanie płatności. Ponadto rolnik ubiegający się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę ewidencyjną wraz ze wstępnie wypełnionymi wnioskami o przyznanie pomocy (tzw. wnioskami spersonalizowanymi) oraz materiałem graficznym, który wskazuje granice działek referencyjnych oraz ich unikalną identyfikację, przekazywane rolnikom przez ARiMR, zgodnie z art. 25 ustawy o płatnościach. Maksymalny obszar kwalifikowany określony w prowadzonym przez ARiMR systemie identyfikacji działek rolnych dla danej działki ewidencyjnej stanowi powierzchnia gruntów rolnych spełniających kryteria określone w art. 124 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, rozporządzenie (WE) nr 247/2006, rozporządzenie (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31. 01 2009r. str. 16), obejmując m.in. grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, a także elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w obrębie działki rolnej obejmujące: drzewa będące pomnikami przyrody (objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody), oczka wodne o łącznej powierzchni niniejszej niż 100 m2 oraz rowy do 2 m szerokości. Maksymalny obszar kwalifikowany wyznaczany jest więc jako różnica powierzchni pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (np. lasy, wody, drogi, nieużytki, siedliska mieszkalne itp.). Jest to zatem powierzchnia odpowiadająca powierzchni rzeczywistej.

Zatem rolnik, zdaniem organu, otrzymując wstępnie wypełniony formularz wniosku o przyznanie płatności ma obowiązek dokonać zmian na tym formularzu, jeżeli stwierdzi, że jakakolwiek informacja tam zawarta jest błędna. To po stronie rolnika leży wskazanie położenia każdej działki rolnej. Rolnik ma zatem możliwość "zanegowania" wyznaczonego przez ARiMR maksymalnego kwalifikowanego obszaru w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych, jeżeli uzna, że nie znajduje on potwierdzenia w oparciu o aktualny stan faktyczny. W takim przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania płatności ma obowiązek przeprowadzić stosowne postępowanie, celem wyjaśnienia rozbieżności w deklaracji powierzchni zgłoszonej przez rolnika do płatności, a wartością maksymalnego kwalifikowanego obszaru ustalonego w systemie identyfikacji działek rolnych. Jeżeli w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ uzna, że powierzchnia zgłaszana do płatności przez rolnika znajduje potwierdzenie w stanie faktycznym, to wówczas płatności przyznawane są do powierzchni deklarowanej przez rolnika, a dane zawarte w systemie identyfikacji działek rolnych podlegają aktualizacji.

Na koniec organ wyjaśnił zasady naliczania odsetek od nienależnie pobranych płatności i stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstncyjnej.

Strona wniosła skargę na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego oraz materialnego tj.

1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, podczas gdy na dzień wydawania decyzji przez Organ II instancji obowiązek zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności nie miał zastosowania w świetle przepisów prawa art. 80 ust.3 Rozporządzenia Rady Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r., art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz art. 7 ust. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r.;

2. art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 105 Kpa , poprzez ich niezastosowanie i brak podjęcia przez Organ II instancji decyzji o uchyleniu decyzji Organu I instancji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości, w związku z ziszczeniem się przesłanek z art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Rady Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r., art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz art. 7 ust. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r.;

3. art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa, poprzez zaniechanie przez Organ II instancji podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a mianowicie bez rozpatrzenia dotychczasowej korespondencji kierowanej do Skarżącego przez Biuro Powiatowe ARiMR w Z. , w której to korespondencji nie była przez APJMR kwestionowana wielkość obszaru PEG uprawniająca do otrzymania wsparcia w ramach JPO, a składane przez Skarżącego wnioski o przyznanie płatności na rok 2014 i 2015 wraz z tymi danymi, były poddawane pozytywnej weryfikacji;

4. art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Rady Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r., poprzez nieprawidłowe niezastosowanie, w sytuacji gdy obowiązek zwrotu nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika;

5. art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie, w sytuacji gdy obowiązek zwrotu nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika;

6. art. 7 ust. 3 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r., poprzez jego nieprawidłowe niezastosowanie, w sytuacji gdy obowiązek zwrotu nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach;

Ponadto zarzucił oparcie zaskarżonej decyzji na wadliwym i przeprowadzonym z wykorzystaniem nieprawidłowej techniki pomiaru tj. ortofotomapy zadeklarowanych do przyznania płatności działek rolnych, w konsekwencji czego ustalenia w zakresie powierzchni PEG nie odpowiadają stanowi faktycznemu, co w sposób rażący rzutuje na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie wniósł o oddalenie skargi nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Ṥląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Częstochowie, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Ustalony w sprawie stan faktyczny jest niesporny pomiędzy stronami i sprowadza się do tego, że C. N. zostały przyznane i przekazane w dniach 26 października [...]r. i 26 stycznia [...] r. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za 2015r. w łącznej kwocie [...] zł. Nastąpiło to w wyniku wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia [...] r., Nr [...]. Decyzja ta następnie została usunięta z obrotu prawnego w wyniku jej uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z [...] r. Nr [...], którą organ przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015r. w pomniejszonej wysokości tj. w łącznej kwocie [...] zł.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny czy zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne uzasadniały wydanie decyzji ustalającej C. N. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w kwocie [...] zł.

Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż zasadnym i prawidłowym było wydanie decyzji ustalającej zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności przez C. N. w trybie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2014, poz. 1438), w zw. z art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69).

Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w kampanii 2015 roku, w przypadku dokonania nienależnej płatności, beneficjent zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Zdaniem organu odwoławczego nie zaistniały w sprawie przesłanki wykluczające zwrot , a określone w art. 7 ust 3 ww. Rozporządzenia Nr 809/2014.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Z regulacji art. 29 ustawy o Agencji wynika zatem, że w przepisie art. 29 jest mowa o dwóch rodzajach należności: kwocie nadmiernie pobranych środków publicznych i nienależnie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest to kwota wypłaty nadwyżki dokonanej przez organ wypłaty nad wynikającą z ustawy, decyzji. Kwota zaś nienależnie pobranych środków publicznych to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W obu przypadkach świadczenie dokonane przez organ przewyższa to czego wymaga od organu przepis prawa.

W konsekwencji powyższego rację ma organ, że skoro w ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z [...] r. wydanej w postępowaniu wznowieniowym przyznano C. N. płatności na rok 2015 r. w wysokości niższej od pierwotnie przyznanej na mocy uchylonej decyzji tego organu z [...] r. to wypłacona różnica w kwocie [...] zł stanowi kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Należy w tym miejscu dodać, że powoływane w skardze rozporządzenie (WE) nr 796/2004 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2010 r. i nie ma zastosowania w sprawie, podobnie jak kolejne rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 (Dz.U.UE L z 2 grudnia 2009r.316.65). Ponadto organ błędnie wskazał w zaskarżonej decyzji na przepisy art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UENr L 312, s. 1 z 23.12.1995r. z późn. zm.), które mają zastosowanie do kar administracyjnych i stanowią o okresie ich przedawnienia, a które nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie, której przedmiotem są środki nienależnie wypłacone, a nie kary administracyjne, co wyraźnie rozróżniają przepisy tego rozporządzenia.

Należy jednak rozważyć, czy w niniejszej sprawie obowiązek zwrotu nie ma zastosowania z uwagi na uregulowanie wynikające z art. 7 ust. 3 ww. Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie brak jest uzasadnienia dla przyjęcia zwolnienia rolnika z obowiązku zwrotu należności na tej podstawie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie tego stanowiska nie podziela.

Otóż wedle art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1 (tj. nienależnej płatności), nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W przedmiotowej sprawie organ stwierdził, że do wypłaty nienależnie przyznanych płatności nie doszło na skutek pomyłki organu lecz z przyczyn leżących po stronie rolnika. Jednak z akt sprawy wprost wynika, że organ w dacie wydania pierwszej decyzji tj. [...] r., na podstawie której doszło do wypłaty płatności, dysponował już aktualnymi zdjęciami satelitarnymi (ortofotomapy) nieruchomości dzierżawionej przez skarżącego z dnia 20 sierpnia 2015 r. (karta 37 akt), a zatem do płatności doszło na skutek błędu i niedopatrzenia organu. Ten błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w okolicznościach sprawy, w której deklarował od początku, również w poprzednich latach taką samą powierzchnię, co nie było kwestionowane przez organ. Ponadto doszło do upływu 12 miesięcznego terminu od dokonania płatności w dniach 26 października [...] r. i 29 stycznia [...] r. do doręczenia decyzji organu o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych należności z [...] r. co nastąpiło jak wynika z akt sprawy 20 września 2017 r. Jak stanowi art. 7 ust. 3 ww. Rozporządzenia, w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

A zatem wobec zaistnienia przesłanek z art. 7 ust. 3 powołanego Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie występuje, co organ będzie miał na uwadze.

Skoro zaskarżona decyzja narusza wyżej powołany przepis art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, Sąd na podstawie art. 145 § 1pkt 1) lit. a ) w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na wniosek skarżącego na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. według norm przepisanych.