Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 753/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2 ,  art. 156 par. 2,  art. 158 par. 2,  art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa w części oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] wydaną po rozpoznaniu wniosku M.G. (Skarżący) o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister Administracji i Cyfryzacji (Minister) utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z dnia [...] stwierdzającą, że decyzja Wojewody [...] (Wojewoda) z dnia [...] stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], uregulowanej w KW [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie Inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralną część tej decyzji (Nieruchomość), w zakresie dotyczącym lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z udziałem [...] w częściach wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali i z takim samym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu działki nr [...] - została wydana z naruszeniem prawa.

Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Wojewoda, decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej "ustawa"), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności Nieruchomości

Z wnioskiem o stwierdzenie, że ww. decyzja Wojewody w zakresie dotyczącym lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z udziałem w częściach wspólnych i prawie użytkowania wieczystego gruntu przynależnego do tego lokalu wywołała nieodwracalne skutki prawne wystąpiła T. S. (Wnioskodawczyni) - właścicielka tego lokalu mieszkalnego. W piśmie z dnia 30 września 2013r. Wnioskodawczyni wskazała, że podstawę togo wniosku stanowi art. 156 Kpa z uwagi na rażące naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy.

Pismem z dnia 15 września 2014 r. Skarżący (jeden z obecnych współwłaścicieli Nieruchomości) wniósł o wzięcie pod uwagę przy wydawaniu postanowienia o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia [...] prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] [...] (dołączając do pisma kopię powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem) oraz prawomocnego postanowienia sądu wieczystoksięgowego wraz z uzasadnieniem z dnia [...], którym sąd oddalił wniosek K. S. o wpis w dziale II KW [...] we współużytkowaniu wieczystym gruntu i współwłasności części wspólnych na rzecz właścicieli lokalu nr [...] dla którego wprowadzona jest KW [...]. Skarżący wyjaśnił, że w uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że Gmina [...] nie jest już właścicielem Nieruchomości z której został wyodrębniony lokal nr [...]. Skarżący podkreślił, że wobec tego, iż z KW [...] zostały wyodrębnione poszczególne lokale bezprawne sprzedane przez Gminę [...] to powyższe postanowienie sądu w stosunku do lokalu nr [...] ma swój skutek prawny także w stosunku do pozostałych wyodrębnionych lokali.

Minister decyzją z [...] stwierdził, że decyzja Wojewody z dnia [...] w zakresie dotyczącym lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z udziałem [...] w częściach wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali i z takim samym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu działki nr [...] - została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wyjaśnił, że podstawą uznania tytułu własności Skarbu Państwa do Nieruchomości było postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] sygn. akt [...], w którym stwierdzono, że Skarb Państwa nabył Nieruchomość przez zasiedzenie. Następnie Sąd Okręgowy w [...] prawomocnym wyrokiem z [...] sygn. akt [...] po rozpoznaniu skargi Z. G. o wznowienie postępowania zakończonego powyższym postanowienie zmienił to postanowienie w ten sposób, że oddalił powództwo Skarbu Państwa o ustalenie nabycia własności.

Minister wskazał następnie, że jak wynika z akta sprawy, nieodwracalnym skutkiem prawnym decyzji Wojewody z dnia [...] w zakresie lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w skomunalizowanym budynku było jego zbycie wraz z udziałem [...] w częściach wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali i z takim samym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu przez miasto [...] na podstawie aktu notarialnego z dnia [...]. Oznacza to, że decyzja wywołała bezpośredni skutek w sferze prawa cywilnego, który nie podlega uchyleniu czy zniesieniu aktem administracyjnym. Organ nadzoru nie może zatem własnym działaniem odwrócić skutków wydanej z rażącym naruszeniem prawa decyzji, która w zakresie lokalu nr [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem powyższej decyzji wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] w zakresie lokalu nr [...] oraz zawieszenie postępowania w trybie art., 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu kiedy Wnioskodawczyni nie wyjaśni sprawy w drodze orzeczenia sądowego co do istnienia prawa użytkowania wieczystego gruntu bowiem według zapisów w księdze wieczystej [...] Skarb Państwa i Gmina [...] został wykreślone jako właściciele Nieruchomości.

Skarżący wskazał dodatkowo, że w jego ocenie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 156 § 2 k.p.a. bowiem pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych winno być rozumiane wąsko, jako rzeczywista niemożliwość przywrócenia stanu prawnego bez względu na tryb administracyjny albo sądowy w którym miałoby to przywrócenie nastąpić. Skarżący na poparcie swojego stanowiska zacytował pogląd wyrażony w komentarzu do k.p.a. Małgorzaty Jaśkowskiej z 22 lipca 2014 r. oraz przywołany tam pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 24 czerwca 2008 r. I OSK 607/07.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] Minister utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że istotą przedmiotowego postępowania była kontrola zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej Wojewody z dnia [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności Nieruchomości, w zakresie dotyczącym lokalu mieszkalnego nr [...] wraz z udziałem [...] w częściach wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali i z takim samym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu działki nr [...].

Minister wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy Skarb Państwa nabył Nieruchomość przez zasiedzenie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...]. Następnie Sąd Okręgowy w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] w wyniku skargi Z. G. o wznowienie postępowania, zmienił ww. postanowienie, w ten sposób, że oddalił powództwo Skarbu Państwa o ustalenie nabycia własności działki nr [...]. Wzruszenie takiego postanowienia w wyniku wznowienia postępowania sądowego i oddalenie wniosku o zasiedzenie oznacza, że podmiot ubiegający się o własność w drodze zasiedzenia nigdy tej własności nie nabył. Wobec powyższego, nieruchomość będąca przedmiotem komunalizacji dokonanej w drodze decyzji Wojewody [...] z dnia [...] na dzień 27 maja 1990r. stanowiła własność osób fizycznych i w związku z tym nie podlegała jej.

Minister podzielił pogląd wyrażony w decyzji z [...] że w sprawie zaistniały okoliczności, które wyłączają możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem decyzja z [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne. W przedmiotowej sprawie niewątpliwym, nieodwracalnym skutkiem prawnym decyzji Wojewody [...] w zakresie lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w skomunalizowanym budynku przy ul. [...] wraz z udziałem [...] w częściach wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali i z takim samym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu działki nr [...], było jego zbycie przez Miasto [...] na podstawie aktu notarialnego z dnia [...], rep. A nr [...] . Nastąpiła bowiem zmiana podmiotów uprawnionych do rozporządzania częścią skomunalizowanej nieruchomości. Wywołany przez decyzję komunalizacją bezpośredni skutek prawny w sferze prawa cywilnego nie podlega uchyleniu, czy zniesieniu aktem administracyjnym. Odwrócenie wywołanych skutków prawnych jest bowiem niedostępne dla organów administracji publicznej.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego Skarżący wniósł o :

1. uchylenie powyższej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z [...], stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody,

2. dołączenie do niniejszej sprawy akt sprawy Sądu Okręgowego w [...] Wydział II Cywilny sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w [...] Wydział Cywilny Odwoławczy sygn. akt [...], Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział II Cywilny sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w [...] Wydział II Cywilny [...], oraz KW [...] wraz z aktami tejże księgo wprowadzonymi przez Sąd Rejonowy w [...],

3. zażądanie od Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji przesłania akt sprawy zakończonej prawomocną decyzją nr [...] z dnia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] i dołączenie ich do niniejszej sprawy,

4. zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Skarżący wskazał również, że podtrzymuje swoje wnioski i ich uzasadnienie zawarte w pismach procesowych z dnia 15 września 2014 r. i 2 stycznia 2015 r., do których nie ustosunkował się Minister.

W uzasadnieniu wskazał, że wydane w niniejszej sprawie decyzje naruszają art. 2, art. 7 i art. 8 Konstytucji a ich utrzymanie w mocy spowoduje bezpodstawne wzbogacenie jednostki samorządu terytorialnego, nie mające podstawy w przepisach prawa cywilnego.

W ocenie Skarżącego zastosowanie art. 156 par. 2 k.p.a. naruszyło zasadę prawidłowej legislacji w związku z ochroną własności. W ocenie Skarżącego niesprecyzowane pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych doprowadziło do zbyt daleko idącej swobody organów administracji publicznej, co spowodowałoby w rzeczywistości pozbawienie Skarżącego i pozostałych współwłaścicieli części własności gruntu.

W ocenie Skarżącego decyzje nie wyjaśniają skutków wydanych przez siebie orzeczeń a w szczególności skutków nabycia własności przez Gminę [...] w sposób nieprzewidziany w ustawach i z pominięciem prawomocnych orzeczeń sądów, ustalających tytuł własności gruntu.

Skarżący wskazał, że w sprawie innej właścicielki lokalu położonego w budynku przy ul [...] sąd rejonowy odmówił wpisania prawa własności części wspólnych budynku i gruntu na rzecz właścicielki lokalu, a orzeczenie to ma w ocenie Skarżącego skutek prawny także w stosunku do pozostałych [...] wyodrębnionych lokali.

W piśmie procesowym z dnia 29 czerwca 2015 r. Skarżący wniósł o odroczenie rozprawy z uwagi fakt, że w miesiącu lipcu przebywać będzie na urlopie połączonym z leczenie, który został zaplanowany i opłacony na początku roku oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazując dodatkowo, że w stosunku do drugiego lokalu (lokal nr [...] sprawa z wniosku R. M.) prawomocną decyzją z dnia [...] Minister stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...].

W toku rozprawy z dnia 10 lipca 2015 r. sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych Skarżącego oraz wniosku o odroczenie rozprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu.

Skarżący argumentował w skardze, że wydanie decyzja z [...] utrzymująca w mocy decyzję z [...] prowadzi o bezpodstawnego wzbogacenia jednostki samorządu terytorialnego jak również narusza wynikającą z art. 365 par. 1 k.p.a. zasadę związania prawomocnym orzeczeniem sądu.

W realiach niniejszej sprawy oba powyższe zarzuty należało uznać na niezasadne.

Na wstępie wskazać należy, że w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi znajdują się wypisy z księgi wieczystej lokalu nr [...], jak również wypis z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości gruntowej na której posadowiony jest budynek położony przy ul. [...]. Do akt administracyjnych dołączony został również akt notarialny z dnia [...] rep A [...] oraz z dnia [...] rep. A [...].

Skarżący dołączył do pisma z dnia 15 września 2014 r. odpis wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] sygn. akt. [...]. Do akt sprawy dołączony został również odpis uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wydanego w sprawie [...].

Na podstawie powyższych dokumentów wyłania się następujący stan prawny nieruchomości przy ul. [...] :

Dnia 21 grudnia 1982 Sąd Rejonowy w [...] w sprawie [...] stwierdził nabycie przez Skarb Państwa przez zasiedzenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W dniu [...] wydana została w stosunku do powyższej nieruchomości decyzja komunalizacyjna,

W dniu 21 października 1992 r. zawarta została pomiędzy Gminą [...] a P. R. umowa sprzedaży odrębnej własności lokalu nr [...] znajdującym się w budynku posadowionym na Nieruchomości wraz ze związanym z tym prawem udziałem we współwłasności części wspólnych budynku oraz w prawie użytkowania wieczystego gruntu.

W dniu 8 stycznia 1998 r. P. R. sprzedał na rzecz J.K. (której spadkobierczynią jest m.in. Wnioskodawczyni) lokal mieszkalny nr [...], przy czym w akcie notarialnym wskazane zostało, że lokal ten stanowi odrębną własność, z którą związana jest współwłasność części wspólnych budynku oraz współużytkowanie wieczyste działki a istnienie tych praw potwierdzają wpisy w księdze wieczystej.

W dniu 31 października 2000 r. Sąd Okręgowy w [...] w sprawie [...] wyrokiem wydanym w następstwie wznowienia postępowania w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia uchylił postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia na rzecz Skarbu Państwa i oddalił powództwo.

W dniu 24 marca 2010 r. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem w sprawie [...] nakazał miastu [...] wydanie nieruchomości położonej przy [...] poprzednim właścicielom. Apelacja od tego wyroku oddalona została wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...][...]. Wyrok z [...] został wykonany przez komornika.

Wyrokiem z [...] sygn. akt. [...], Sąd Okręgowy w [...] oddalił powództwo miasta [...] o zobowiązanie obecnych właścicieli do przeniesienia własności Nieruchomości.

W księdze wieczystej [...] prowadzonej dla lokalu mieszkalnego nr [...] jako współwaściciele wpisana jest Wnioskodawczyni oraz pozostali spadkobiercy J. K. ze wskazaniem, iż przysługuje im prawo współwłasności do części wspólnych budynku, jak również ostrzeżenie o niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym z uwagi na fakt, że użytkowanie wieczyste związane z własnością lokalu mieszkalnego uregulowane w księdze wieczystej KW nr [...] wygasło wobec przejścia prawa własności tej nieruchomości na rzecz osób fizycznych.

W księdze wieczystej [...] prowadzonej dla nieruchomości gruntowej w dziale [...] oznaczenie nieruchomości pdorubryce [...] wskazano, że na nieruchomości znajduje się budynek, oraz wpisano informację o wyodrębnieniu lokali w tym m.in. lokalu nr [...]. Jako właściciele nieruchomości gruntowej wpisani są spadkobiercy dawnych właścicieli nieruchomości na podstawie wyroku z dnia [...] sygn. akt [...] (w tym Skarżący). Wpisane jest również ostrzeżenie o niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ponieważ na skutek przejścia prawa własności na rzecz osób fizycznych i uprzedniego wydzielenia z księgi wieczystej lokali mieszkalnych, z którymi związany jest udział w częściach wspólnych budynku i w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, istnieje prawo współwłasności w częściach wspólnych budynku przysługujące właścicielom wydzielonych lokali zaś prawo użytkowania wieczystego wygasło.

W świetle powyższych faktów uznać należy, że w dacie wydawania decyzji komunalizacynej właścicielem nieruchomości na podstawie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia był Skarb Państwa. Decyzja komunalizacyjna uwzględniała więc istniejący w dacie jej wydania stan prawny nieruchomości.

Po wydaniu decyzji komunalizacyjnej doszło do ustanowienia prawa odrębnej własności lokalu nr [...] i zbycia go przez Gminę [...] najpierw na rzecz P. R, następnie w dniu [...] na rzecz T.K., po śmierci której prawo własności lokalu nr [...] przeszło na jej spadkobierców w tym na Wnioskodawczynię.

Podkreślenia wymaga fakt, że obrót lokalami dokonany został jeszcze przed wydaniem przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku z dnia [...] sygn. akt. [...], uchylającego postanowienie o stwierdzeniu nabycia przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...].

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę, fakt uchylenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia prawa własności Nieruchomości oznaczał, że decyzja komunalizacyjna dotycząca tejże Nieruchomości wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości dotyczyło tylko i wyłącznie tych nieruchomości, które stanowiły własność Skarbu Państwa, przysługiwanie prawa własności nieruchomości innemu podmiotowi wykluczało możliwość wydania decyzji komunalizacyjnej.

Z pism Skarżącego wynika, że nie neguje on braku podstaw prawnych do wydania decyzji komunalizacyjnej w stosunku do Nieruchomości jak również nie neguje faktu, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa (pismo Skarżącego z 15 września 2014 r.). Skarżący kwestionuje jedynie przyjęcie przez organy, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające stwierdzenie nieważności tejże decyzji w zakresie lokalu nr [...]. W ocenie Skarżącego, sam fakt dokonania dalszego obrotu cywilnoprawnego przedmiotowym lokalem nie wyłącza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący przywołuje poglądy doktryny oraz stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 607/07. W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazane zostało, że "w razie gdy organ administracji publicznej nie ma kompetencji do działania w formach prawnych dla odwrócenia skutku prawnego, a właściwość przyznana jest innemu organowi państwowemu: sądowi powszechnemu, nie oznacza to prawnej niedostępności dla organu orzekającego w sprawie. Przepisy prawa przewidują, że w obowiązującym systemie prawnym kompetencje organów państwowych (organów władzy publicznej) krzyżują się, a dotyczy to zarówno organów administracji publicznej, jak i krzyżowania się właściwości organów administracji publicznej i sądów powszechnych. W takich przypadkach, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, do rozpoznania której właściwy jest inny organ władzy publicznej, organ orzekający obowiązany jest zawiesić postępowanie (art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego). Skutki czynności cywilnoprawnej, w tym ocena wpisanego zastrzeżenia w księdze wieczystej, jest sprawą cywilną do rozpoznania której właściwy jest sąd powszechny."

Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest jednak również odmienny pogląd, dla którego reprezentatywny jest wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2759/12. W uzasadnieniu powyższego wyroku wskazano, że ustawodawca nie określił żadnych kryteriów pozwalających na zdefiniowane pojęcia "nieodwracalny skutek prawny". W doktrynie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu ww. przepisu ma miejsce wtedy, gdy decyzja wywołała taki stan prawny, że nie jest możliwy powrót do stanu pierwotnego, tj. przywrócenie stanu prawnego sprzed wydania decyzji.

NSA wyjaśnił dalej, że problematyka nieodwracalnych skutków prawnych doczekała się bogatego orzecznictwa zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W świetle tego orzecznictwa o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych można mówić w sytuacji, gdy:

1) nastąpiło zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (tak m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r., III AZP 4/92, publ. OSNC 1992/12/211, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 1998 r., IV SA 1050/96, publ. Lex nr 45938, z 26 lutego 1999 r., IV SA 1114/97, publ. Lex nr 45849);

2) organ administracji, działając w granicach przysługujących mu kompetencji, nie ma możliwości własnymi działaniami odwrócić skutków prawnych pozostałych po wydaniu dotkniętej wadą nieważności decyzji, nie może ich "znieść" na drodze postępowania administracyjnego (tak m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 1998 r., IV SA 1902/97, publ. nr Lex 45672, z 26 października 1999 r., I SA 149/99, publ. nr Lex 54116, z 11 października 2000 r., I SA 1185/00, publ. Lex nr 77612, z 12 października 2000 r., I SA 1145/00, publ. Lex nr 55757);

3) przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa (tak m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 1987 r., I SA 1406/86, publ. ONSA 1987, z. 2, poz. 81, z 30 czerwca 1998 r., IV SA 1347196, publ. Lex nr 43233).

Spośród wymienionych orzeczeń w tym kontekście na uwagę zasługuje uchwała Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r., sygn. III AZP 4/92, w której stwierdzono, że: Jeśli obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja obarczona jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna. Jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej, działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego, w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Decyzja wywoła wobec tego skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji publicznej – tylko ze względu na zakres jego kompetencji – będzie nieodwracalny. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4-7/98 stwierdzając, że kompetencja i właściwość organu administracji obejmuje ustalenie przedmiotu umowy sprzedaży i jej warunków, natomiast wszelkie dalsze skutki powstają na podstawie prawa cywilnego przy zachowaniu odpowiedniej formy i trybu składania oświadczenia woli. Organ administracji, działając w granicach swojej właściwości i kompetencji, nie ma żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych wskutek zawarcia umowy sprzedaży, lecz jedynie władny jest wykazać wadliwość określenia decyzją administracyjną przedmiotu sprzedaży lub jej warunków. Z tych względów skutek prawny takiej decyzji administracyjnej dotkniętej wadą nieważności będzie miał cechę skutku nieodwracalnego, oczywiście z punktu widzenia właściwości i kompetencji organu administracji publicznej. Wyłącza to dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji i daje podstawy do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 158 §. 2 k.p.a.

Dodać również należy w tym miejscu, że pogląd wyrażony w przywołanym przez Skarżącego komentarzu wydaje się być odosobniony.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 kwietnia 2014 r. I OSK 2336/12, przywołany pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r., III AZP 4/92, , aprobowany jest przez S. Rudnickiego w opracowaniu "Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Komentarz, LexisNexis 2010, s. 42, uw. 2.

NSA w uzasadnieniu swojego wyroku wskazał następnie, że nieodwracalność skutków prawnych nie dotyczy skutków wynikających z faktu wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności (cytując w tym zakresie poglądy wrażone przez M. Wincenciaka w: red. J. Niczyporuk, O tzw. "nieodwracalnych skutkach prawnych" decyzji administracyjnej, (w:) Kodyfikacja Postępowania Administracyjnego. Na 50-lecie KPA, Wyd. WSPA 2010, s. 901-902; wyrok NSA z: 24.11.2010 r., I OSK 148/10, Lex nr 745041; 5.6.2012 r., II OSK 292/ 11, Lex nr 1219128, akceptowane przez M. Jaśkowską w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, cz. IV, uw. 5, s. 1015).

NSA wskazał w cytowanym uzasadnieniu, że podobny pogląd wyrażony jest w przez W. Chróścielewskiego w artykule Pojęcie "nieodwracalne skutki prawne" w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. (we:) Współczesne zagadnienia prawa i procedury administracyjnej. Księga jubileuszowa dedykowana Prof. zw. dr. hab. Jackowi M. Langowi, Wolters Kluwer 2009, s. 75 : red. M. Wierzbowski, J. Jagielski, A. Wiktorowska, E. Stefańska. Jak wyjaśnił NSA z powołanej pracy wynika, że u podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego tkwi właśnie to, że administracja nie dysponuje instrumentami do tego, by tego rodzaju skutek odwrócić. Szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego, tj. gdy stała się ona podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego. NSA dodał, że pogląd taki podzielany jest również w pracy A. Kowalskiej, Nieodwracalne skutki prawne jako negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 2 kpa w odniesieniu do praw słusznie nabytych, Przegląd Prawa Publicznego 2012/7-8/76; jak również w orzecznictwie sądowym ( wyroki NSA z: 19.2.2002 r., I SA 1796/00, Lex nr 81755; 21.3.2013 r., I OSK 1480/12, LEX nr 1339586; 23.1.2014 r., I OSK 1585/12, Lex nr 1430368; wyrok WSA w Białymstoku z 26.6.2008 r., II SA/BK 134/08, Lex nr 517420).

Sąd rozpoznający sprawę powyższe stanowisko w pełni podziela i przyjmuje za własne. W realiach niniejszej sprawy już po wydaniu decyzji komunalizacyjnej doszło co całego szeregu zdarzeń prawnych, których organ administracji publicznej nie może odwrócić. Zdarzeniami tymi były zbycie lokalu przez Gminę w dniu [...] na rzecz P. R., następnie sprzedaż lokalu przez P.R. na rzecz J. K. a następnie nabycie prawa własności przedmiotowego lokalu spadkobierców J. K.

Wobec takiego rozumienia pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych brak było podstaw do uwzględniania przez organ zawartego wniosku Skarżącego zawartego w piśmie z [...] o zawieszenie postępowania administracyjnego w trybie art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. "do czasu kiedy wnioskodawczyni nie wyjaśni sprawy w drodze orzeczenia sądowego co do istnienia prawa użytkowania wieczystego gruntu". Wniosek taki byłby uzasadniony przy przyjęciu wykładni pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych zawartego w wyroku NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 607/07. Sąd rozpoznający sprawę jak już wyżej wskazani, wykładni tej nie podzielił, przychylając się do stanowiska zaprezentowanego w wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2014 r. I OSK 2759/12 oraz z dnia 29 kwietnia 2014 r. I OSK 2336/12.

Skarżący wskazywał, że decyzja z [...] doprowadza do sytuacji, w której Gmina [...]"odzyska" prawo własności nieruchomości.

W ocenie sądu, kwestia odzyskania przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości na skutek decyzji z [...] dotyczącej, co podkreślić należy wyłącznie lokalu nr [...], nie mogła być przedmiotem rozważań ani Ministra, ani obecnie sądu administracyjnego. W obrocie pozostają bowiem, na co słusznie zwrócił uwagę Skarżący, wyroki sądów powszechnych, z których wynika, że prawo własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym. Sama treść decyzji nie stanowi w ocenie Sądu naruszenia wynikającej z art. 365 k.p.c. zasady związania zarówno sądów jak i innych organów prawomocnymi wyrokami sądu. Podkreślić należy, że właśnie stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa w trybie art. 156 § 2 k.p.a. było następstwem związania organu treścią prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...][...]. Podniesiony więc w skardze zarzut naruszenia zasady związania prawomocnymi orzeczeniami sądów uznać należało za niezasadny.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazywał na wadliwości decyzji polegające na nieustosunkowaniu się do jego wniosków zawartych w pismach z 15 września 2014 r. i 2 stycznia 2015 r. Rzeczywiście, w decyzji z [...] organ nie odniósł się wprost do wniosku o zawieszenie postępowania. Jednak uchybienie to nie mogło skutkować uchyleniem decyzji, nie miało bowiem w ocenie sądu wpływu na wynik sprawy. Organ przyjął wykładnię pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych przedstawioną zacytowanych wyżej wyrokach NSA z 29 kwietnia 2014 r. i 27 czerwca 2014 r. a jak już wyżej wskazano, przy przyjęciu takiej wykładni brak było podstaw do zawieszenia postępowania z przyczyn wskazanych w piśmie Skarżącego z 2 stycznia 2015 r.

Rzeczywiście, organ nie odniósł się również wprost do powołanej w piśmie z 15 września 2014 r. okoliczności odmowy wpisania jednej z właścicielek wyodrębnionego lokalu jako osoby, której przysługuje prawo do współużytkowania wieczystego gruntu.

Jednak również ta okoliczność pozostaje w ocenie sądu bez wpływu na wynik sprawy a podstawą uchylenia decyzji mogą być tylko uchybienia procesowe mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Sąd oddalił również wnioski dowodowe zawarte w skardze – uznając zawarte w niej żądanie dołączenia akt spraw cywilnych i sprawy administracyjnej za zmierzające do przeprowadzenia dowodu z tychże akt. W ocenie sądu, zgromadzone w aktach dokumenty były wystarczające dla oceny prawidłowości i zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd wskazuje w tym miejscu, że uzasadnienia wyroków wydanych w sprawach [...] i [...] znajdowały się w aktach sprawy. W sprawie nie ma sporu co do tego, że postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia zostało uchylone wyrokiem z dnia [...], stan prawny Nieruchomości i lokalu, wynika wprost z odpisów z ksiąg wieczystych [...] oraz [...].

Okoliczność, że w innym postępowaniu administracyjnym w zakresie dotyczącym innego lokalu wyodrębnionego z budynku posadowionego na Nieruchomości wydana została decyzja stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody z [...] pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Sąd w ramach niniejszego postępowania badał zgodność z prawem decyzji Ministra stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Wojewody z dnia [...] w zakresie lokalu nr [...] i do tego ograniczała się jego kognicja.

Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącego o odroczenie rozprawy bowiem Skarżący w żaden sposób nie wykazał, by rzeczywiście zaistniały okoliczności uniemożliwiające mu stawiennictwo na rozprawie. Stosownie do art.107 p.p..a nieobecność stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy Zgodnie zaś z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron (które to okoliczności nie zaistniały w niniejszej sprawie) albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Skarżący w piśmie z dnia 29 czerwca 2015 r. stwierdził jedynie ogólnie, że zamierza wyjechać na zaplanowany wcześniej urlop połączony z leczeniem, nie przedstawił jednak żadnych dokumentów potwierdzających powyższą okoliczność. Dodatkowo, Skarżący w piśmie z dnia 29 czerwca 2015 r wskazał, że stanowi ono jego głos do protokołu rozprawy, co oznacza w ocenie sądu, że stanowiło ono podsumowanie stanowiska Skarżącego w niniejszej sprawie.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.