Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 359/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: § 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 92 ust. 1; art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2020 r. sprawy ze skarg M. B. na akt Starosty [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obwiązek Starosty [...] dokonania zwrotu na rzecz M. B. kwoty [...]zł ([...]) za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], kwoty [...]zł ([...]) za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz kwoty [...]zł ([...]) za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Starosty [...] na rzecz M. B. kwotę [...]zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt III SA/Lu [...]

Uzasadnienie

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. M. B. (dalej jako strona, skarżący) wystąpił do Starosty [...] (dalej jako organ) o zwrot kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionych opłat za wydanie kart pojazdów dla samochodów marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], [...] o numerze rejestracyjnym [...], oraz [...] o numerze rejestracyjnym [...] Skarżący wniósł również o zwrot kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu m-ki [...] o numerze rejestracyjnym [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że wyrokiem z dnia [...] stycznia 2006 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 119) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 – dalej rozporządzenie z 28 lipca 2003 r.) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło daninę publiczną, co naruszało art. 217 Konstytucji RP. Skarżący argumentował, że skoro uiścił na rzecz Starostwa Powiatowego w R. opłaty za wydanie kart pojazdów powyżej faktycznego kosztu ich wytworzenia, to zostały one pobrane bez podstawy prawnej. W konsekwencji wniosek o stwierdzenie jego uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów jest uzasadniony.

W odpowiedzi na wniosek Starosta [...] pismem z [...] maja 2020 r., nr [...] wyjaśnił, że nie ma podstaw do zwrotu żądanej części opłaty za wydanie kart pojazdów dla samochodów m-ki: [...] W uzasadnieniu tego stanowiska organ stwierdził, że w okresie od [...] sierpnia 2003 r. do 14 kwietnia 2006 r. opłaty za wydanie karty pojazdu były naliczane i pobierane w wysokości 500 zł, na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Wskazał, że nie jest rolą organu rejestrującego pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozstrzyganie, czy obowiązujące przepisy, które regulują zasady postępowania organów w tych sprawach, są zgodne z traktatami unijnymi. Dalej organ argumentował, że dochodzenie zwrotu opłaty za wydanie kary pojazdu jako zwrotu nienależnego świadczenia podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia, bowiem co do zasady, roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przedawniają się w tym terminie. W związku z powyższym organ nie znalazł podstawy do zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdów. Nie mógł również wydać decyzji odmawiającej zwrotu, ponieważ nie miał podstaw do takiego działania z uwagi na przedawnienie. Organ wskazał, że roszczenia przedawniły się odpowiednio: [...] listopada 2014 r. (pojazd [...]), [...] lipca 2014 r. (pojazd [...]) oraz [...] maja 2015 r. (pojazd [...]).

Odrębnym pismem także z [...] maja 2020 r. organ poinformował skarżącego, że pod wskazanym numerem rejestracyjnym podanego we wniosku czwartego samochodu m-ki [...] zarejestrowany jest zupełnie inny pojazd na inną osobę.

Skarżący M. B. wniósł trzy odrębne skargi na akt Starosty [...] z [...] maja 2020 r., nr [...]. Każda ze skarg dotyczyła opłaty za wydanie karty pojazdu innego auta, których zwrotu odmówił organ zaskarżonym aktem. Sprawy zostały zarejestrowane pod sygn. akt: III SA/Lu 359/20 (dotyczącej karty pojazdu nr [...] dla [...] o nr rej. [...]), III SA/Lu 360/20 (dotyczącej karty pojazdu nr [...] dla [...] o nr. rej. [...] oraz III SA/Lu 361/20 (dotyczącej karty pojazdu nr [...] dla [...] o nr rej. [...]).

W skargach pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu oraz o uznanie obowiązku organu do dokonania na rzecz skarżącego zwrotu części opłaty w wysokości po [...] zł za wydanie każdej z trzech ww. kart pojazdów i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W każdej ze skarg pełnomocnik skarżącego przywołał identyczne zarzuty. Pełnomocnik zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 - dalej k.p.a.);

2) naruszenie prawa materialnego, poprzez zastosowanie § 1 ust. 2 ww. rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

3) naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego.

4) naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie zasad pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE, przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r.

W uzasadnieniach skarg pełnomocnik skarżącego wskazał, że w wyroku z 17 stycznia 2006 r., (sygn. akt U 6/04), Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z [...] lipca 2003 r. z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie pełnomocnika skarżącego, pomimo iż Trybunał Konstytucyjny odroczył do 1 maja 2006 r. moc obowiązującą przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., to jednak należy przyjąć, że przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku, a sama odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo, jako pozbawiona podstawy prawnej. Zdaniem skarżącego podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło nową daninę publiczną, co naruszało przepis art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym daniny mogą być nakładane tylko na podstawie ustawy, a nie aktów podustawowych takich jak rozporządzenia. Pełnomocnik wywodził również, że organy administracji publicznej związane są bezpośrednio Konstytucją i mają obowiązek odmówić stosowania przepisów prawa, które stoją w sprzeczności z ustawą zasadniczą. W ocenie pełnomocnika, organ samorządowy pobierając zawyżoną opłatę za wydanie karty pojazdu dopuścił się również naruszenia art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), do którego stosowania był zobowiązany, zgodnie z zasadą nadrzędności nad prawem krajowym oraz bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego.

W odpowiedzi na skargi Starosta [...] wniósł o ich oddalenie (w uzasadnieniu o ich odrzucenie) podnosząc zarzut przedawnienia. Organ powołał się na art. 60 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 869, dalej jako u.f.p.), zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ustawy (niepodatkowych należności budżetu o charakterze publicznym), nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Stosownie zaś do treści art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po terminie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Według Starosty mając na uwadze art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie do zapłaty za kartę pojazdu przedawniło się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Tym samym w niniejszych spawach prawo do nadpłaty wygasło.

Z uwagi na fakt, że sprawy o sygn. akt: III SA/Lu 359/20, III SA/Lu 360/20 oraz III SA/Lu 361/20 mogły być objęte jedną skargą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej jako – p.p.s.a.), postanowił zarządzić ich połączenie w celu łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz dalej prowadzić je pod sygn. akt III SA/Lu 359/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie, albowiem odmowa zwrotu skarżącemu części opłat za wydanie kart pojazdów nastąpiła z naruszeniem prawa.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest akt Starosty [...] z [...] maja 2020 r., mocą którego organ odmówił skarżącemu zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej część opłat w łącznej kwocie [...]zł, jakie skarżący uiścił, na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z [...] lipca 2003 r. za wydanie kart pojazdów: nr [...] dla pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...], nr [...] dla pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] oraz o nr [...] dla pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...], zarejestrowanych po raz pierwszy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odpowiednio w dniach: [...] listopada 2004 r., [...] lipca 2004 r. i [...] maja 2005 r.

Na wstępie trzeba zauważyć, że w treści zaskarżonego aktu z [...] maja 2020r., jak również w treści odpowiedzi na skargi organ nie kwestionował powołanej we wniosku M. B. okoliczności uiszczenia przez skarżącego każdorazowo kwot po [...] zł za wydanie ww. kart pojazdów. Przeciwnie, w treści zaskarżonego aktu organ powoływał się na upływ [...] listopada 2014 r., [...] lipca 2014 r. i [...] maja 2015 r. - 10 letniego okresu przedawnienia, rozpoczynającego się z dniem uiszczenia opłaty za kartę pojazdu. Z kolei w odpowiedzi na skargę organ wskazywał jedynie na upływ 5 letniego okresu przedawnienia wynikającego z przepisów Ordynacji podatkowej.

Z uwagi na przedmiot zaskarżenia w pierwszej kolejności rozważenia wymaga charakter opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również forma, w jakiej powinien się wypowiedzieć organ administracji.

W uchwale siedmiu sędziów z 4 lutego 2008 r. (I OPS 3/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/21). Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, wedle którego skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Wątpliwości co do aktualności tezy wyrażonej we wskazanej uchwale powstały po wejściu w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Źródłem wątpliwości w kontekście spornej opłaty stała się treść przepisów art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy o finansach publicznych. Pierwszy z tych przepisów w katalogu środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym wymienia dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tej kategorii należy zaliczyć także opłaty za wydanie kart pojazdów pobierane przez starostów na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. Z kolei zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ustawy, nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej "Zobowiązania podatkowe", regulującego między innymi zagadnienia nadpłaty (rozdział 9). Odesłanie do przepisów k.p.a. oraz odpowiednio stosowanych przepisów dotyczących nadpłaty podatku oznacza, że w przypadku złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej opłaty, stanowiącej niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych, właściwy organ powinien załatwić sprawę przez wydanie decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nowe regulacje znajdują jednak zastosowanie tylko w odniesieniu do opłat pobranych od dnia 1 stycznia 2010 r., a więc po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych zwierają normę intertemporalną, która nie dotyczy stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy spraw "w toku", a nie już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidział decyzyjnego trybu załatwienia. Kwestie zwrotu kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu przed dniem 1 stycznia 2010 r. powinny być zatem rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych tzn. w drodze aktu lub czynności, a ww. teza NSA nie straciła na aktualności (por. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2883/16, z 21 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1282/12, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie sporne opłaty zostały pobrane w 2004 i 2005 r., co w konsekwencji przedstawionego wyżej stanowiska skutkuje zastosowaniem dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji administracyjnej opartej o art. 61 ustawy o finansach publicznych (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 925/13, CBOSA).

Powyższe stanowisko zaaprobował również Sąd Najwyższy stwierdzając, że od 1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której jest mowa w ustawie z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, stanowi - w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych - środki publiczne będące niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Nie ma to zastosowania do opłat nienależnie pobranych przed tym dniem i podlegających zwrotowi. Nie będą to nadpłaty w myśl przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72), gdyż takimi się stały dopiero po dniu 1 stycznia 2010 r., lecz świadczenia pieniężne pobrane bez podstawy prawnej (por. uchwała SN z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12, publ. OSNC 2013/1/5).

Konsekwencją prezentowanego stanowiska jest stwierdzenie, że w sprawach o zwrot części opłaty za kartę pojazdu uiszczonej przed 1 stycznia 2010 r. nie stosuje się instytucji przedawnienia, w tym również na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Upływ czasu mógłby być brany pod uwagę przez sąd administracyjny, a wcześniej przez organ administracji publicznej, tylko w przypadku istnienia administracyjnoprawnych regulacji wprowadzających materialne terminy realizacji roszczeń (terminy przedawnienia), jak np. w przypadku zwrotu nadpłaty podatku. W przypadku zaś spornego roszczenia o zwrot nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu takich regulacji brak, stąd stosowanie zasad prawa podatkowego jest tu niemożliwe, skoro przepisy Ordynacji podatkowej mogą znaleźć zastosowanie tylko do opłat pobranych od dnia wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. W świetle powyższych rozważań, podnoszony przez organ w niniejszej sprawie zarzut przedawnienia należało uznać za niezasadny.

W kontekście argumentacji organu odwołującej się do terminu przedawnienia roszczeń o zwrot opłaty wynikającego z przepisów prawa cywilnego należy zwrócić uwagę, że orzecznictwo dopuszcza alternatywną drogę dochodzenia tego rodzaju roszczeń: przed sądami powszechnymi (uchwała SN z 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 72) oraz przed sądami administracyjnymi (uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07). Sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu z zakresu administracji publicznej, polegającego na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Z punktu widzenia tej oceny, całkowicie nieistotne pozostają kwestie cywilnoprawnych regulacji dotyczących przedawnienia roszczeń. Zagadnienie to może mieć znaczenie w przypadku skorzystania z drogi dochodzenia roszczenia – przed sądem powszechnym, ale nie wpływa na ocenę legalności aktu administracyjnego.

Jak już wskazano upływ czasu mógłby być brany pod uwagę przez sąd administracyjny tylko w przypadku istnienia administracyjnoprawnych regulacji wprowadzających materialne terminy realizacji roszczeń (terminy przedawnienia). W przypadku zaś spornego roszczenia o zwrot nadpłaconej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu takich regulacji brak.

Dokonując oceny zasadności żądania skarżącego zwrotu nadpłaconych kwot za karty wskazanych powyżej pojazdów wskazać należy, że materialnoprawną podstawę pobrania opłat za wydanie kart pojazdów stanowił art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast wysokość opłaty w dacie jej pobrania określał § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do powołanego przepisu rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł.

Wyrokiem z 17 stycznie 2006 r., sygn. akt U 6/04, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności § 1 ust.1 ww. rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Równocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wyjaśnił, że niezgodność § 1 ust.1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie to ustaliło opłatę niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, dodatkowo uwzględniając koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Z tego względu też § 1 ust. 1 wskazanego rozporządzenia został uznany za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, nakazujący wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wykluczający przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie, jako akt wykonawczy do ustawy, może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego (nie opartego tylko na domniemaniu lub wykładni celowościowej) i szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał również, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, ponieważ ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej.

Pomimo, iż utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu została odroczona do 1 maja 2006 r., był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania. Wymaga podkreślenia, że analiza przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prowadzi do wniosku, że sędziowie zachowują uprawnienia do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami przy rozpoznawaniu spraw, a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie. Przytoczone stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00, ONSA 200/4/136 i z 15 grudnia 2000 r., sygn. akt OPK 20/00, ONSA 2001/3/104; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 30 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 256/06, LEX nr 256457 oraz z 29 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 3017/05, LEX nr 1888452). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i z ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 418/08, LEX nr 518241).

Spory dotyczące zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 były już wielokrotnie rozpoznawane i rozstrzygane przez sądy administracyjne, także przez tutejszy Sąd, a skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni aprobuje (zob. np. wyroki w sprawach sygn. akt: III SA/Lu 362/20, III SA/Lu 327/19 –CBOSA).

Trafny jest również zarzut skarżącego, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z prawem unijnym, co stanowi dodatkową podstawę do odmowy zastosowania tego przepisu. Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z przepisami unijnymi stała się przedmiotem wydanego w trybie prejudycjalnym postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia, a która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam zarejestrowany.

W relacji prawa unijnego i prawa krajowego obowiązuje zasada nadrzędności (pierwszeństwa) prawa unijnego nad prawem krajowym. Oznacza to, że sąd krajowy ma kompetencję niestosowania sprzecznych z prawem unijnym przepisów prawa krajowego, niezależnie przy tym od wyroku krajowego sądu konstytucyjnego, który odracza utratę mocy obowiązującej tych przepisów uznanych za niekonstytucyjne (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 37/10, LEX nr 578583).

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że naruszenie prawa przez organ administracji publicznej w niniejszej sprawie polegało na odmowie zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów, pobranych w oparciu o przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP i z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, obowiązujących w dacie ich pobrania. Oznacza to naruszenie przez organ prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji skargi w niniejszej sprawie należało uwzględnić i uchylić zaskarżony akt na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.

Sąd w wyroku może uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Jak wywiedziono wyżej, sprawa odmowy zwrotu opłaty (opłat) jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r.

Żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku organu wynikającego z przepisów prawa, zatem podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ma prawo żądać aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

Jak wskazano na wstępie niesporne jest, że karty dla wskazanych we wniosku i zaskarżonym akcie pojazdów zostały wydane po uiszczeniu przez skarżącego opłat w kwocie po 500 zł od każdego z pojazdów .

Uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłaty za karty pojazdów i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi w łącznej kwocie [...]zł, Sąd kierował się treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. Uiszczona przez skarżącego kwota po 500 zł za wydanie jednej karty pojazdu była zawyżona, gdyż opłata powinna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę, do zwrotu skarżącemu różnicy pomiędzy opłatą pobraną, a należną, z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanym przepisie.

Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 marca 2016 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz jej wtórnik (Dz. U. z 2016 r., poz. 457), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą 500 zł a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2016 r.) wynosi 425 zł. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest określenie w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. wysokości opłaty przewidzianej za wydanie wtórnika karty pojazdu także na kwotę 75 zł (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2009 r., l OSK 773/09 oraz z 15 lutego 2010 r., l OSK 842/09, CBOSA). Kwota w tej samej wysokości wyznaczona została też za wydanie wtórnika karty pojazdu w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2016 r.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 146 § 1 i § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I i II wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i w zw. z art. 206 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota uiszczonych przez skarżącego wpisów od skarg (3x200 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (3x17 zł) oraz wynagrodzenia adwokata (480 zł), ustalone jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Orzekając o kosztach postępowania sąd miał na uwadze, że odmowa zwrotu części opłat uiszczonych za wydanie kart trzech pojazdów nastąpiła jednym aktem Starosty [...] z [...] maja 2020 r. Zasadnym było więc wniesienie na ten akt jednej skargi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy. W okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie art. 206 p.p.s.a. jest w pełni uzasadnione, gdyż skarżący złożył jeden wniosek, na który organ odpowiedział jednym aktem, orzecznictwo w sprawach opłat za karty pojazdu jest ugruntowane, a wniesione skargi zawierały tożsamą argumentację (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2822/19, CBOSA).

Skargi zostały rozpoznane w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez pełnomocnika skarżącego w każdej ze skarg (k. 7 akt III SA/Lu [...], III SA/Lu [...] i III SA/Lu [...]). Organ, nie złożył w terminie czternastu dni wniosku o przeprowadzenie rozprawy.