Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2870/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 33, art. 110c, art. 27c, art. 1 a pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 29 par. 1, art. 26
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Artur Kuś (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi K. Ś. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K.S. (dalej Skarżąca/Strona) na podstawie wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w W. tytułów wykonawczych z dnia 5 grudnia 2013 r. (nr [...]) obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług. W tytułach wykonawczych wierzyciel wskazał małżonka Skarżącej – P.S. jako odpowiedzialnego majątkiem wspólnym za wskazane w nich zobowiązania.

W ramach prowadzonego postepowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. dokonał zajęcia nieruchomości należącej do małżonków, dla której Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (nr [...]) oraz wezwał do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, egzekwowanych należności wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ponadto, wnioskiem z dnia 30 marca 2015 r. organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w W. o dokonanie wpisu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z przedmiotowej nieruchomości.

2. Skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu nieruchomości wskazując, że działanie to narusza obowiązujące w tym zakresie przepisy, bowiem czynności egzekucyjne dokonane zostały w chwili trwania postępowań sądowych dotyczących zasadniczego przedmiotu sporu.

3. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej DIS/organ I instancji) oddalił skargę na czynności egzekucyjne.

4. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej upea) wskazując, że przepis ten nie sprzeciwia się rozpatrzeniu podnoszonych zarzutów co do zasadności egzekwowanego obowiązku. Strona podniosła także, że w chwili składania wniosku o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej zwykłej, tytuły wykonawcze skierowane zostały tylko i wyłącznie przeciwko Skarżącej jako dłużnikowi, a nie przeciwko obojgu małżonkom oraz że przedmiotowy wpis został dokonany na podstawie nieostatecznej decyzji doręczonej tylko dłużnikowi.

5. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Minister Finansów (dalej Minister/organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżone przez Spółkę czynności egzekucyjne zostały dokonane w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z art. 110c upea, mając na względzie, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego. Minister podkreślił, że wbrew stanowisku Skarżącej, zarzuty dotyczące wymagalności i istnienia obowiązku nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 upea.

Organ odwoławczy wskazał także, że w niniejszej sprawie odpowiedzialność małżonka Skarżącej za jej zobowiązania wynika z art. 29 Op w zw. z art. 27 c upea i ogranicza się majątku wspólnego małżonków, przy czym małżonek Skarżącej nie posiada statusu zobowiązanego w rozumieniu art. 1a pkt 20 upea.

Odnosząc się do wniosku Strony w zakresie wstrzymania czynności egzekucyjnych organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 6 upea organem właściwym do zajęcia stanowiska w tej kwestii jest organ egzekucyjny lub organ nadzoru. Tymczasem w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w W. w postanowieniu z dnia [...] maja 2015 r. nie znalazł przesłanek uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.

6. Skarżąca złożyła skargę do WSA w Warszawie na powyższe postanowienie, w której wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie czynności egzekucyjnych oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W ocenie Skarżącej, z art. 54 upea wynika, iż kontroli zgodności z prawem przeprowadzonych czynności egzekucyjnych należy dokonać w szczególności co do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego w powiązaniu z istnieniem samego egzekwowanego obowiązku. Jednocześnie Skarżąca zakwestionowała prawidłowość wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej wspólnością majątkową.

Zdaniem Strony, dokonane zajęcie dotyczy nieruchomości, której jest współwłaścicielką i jedyną dłużniczką długu zabezpieczonego hipotekami. Skarżąca wskazała, że nie posiada pełnych praw do dysponowania nieruchomością, bowiem nie jest jej jedynym właścicielem. W związku z tym, w jej ocenie, prowadzone postępowanie powinno być wstrzymane do czasu ukończenia wszystkich istniejących sporów. Ponadto Skarżąca zakwestionowała zasadność prowadzenia egzekucji wobec swojego małżonka, który nie jest współodpowiedzialny za jej długi, a tytuły wykonawcze skierowane zostały tylko wobec Skarżącej, a nie przeciwko obojgu małżonkom. Strona podniosła także zarzut wszczęcia postępowania egzekucyjnego po upływie terminu przedawnienia.

7. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje ustalenia oraz wcześniejsze stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

1. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; dalej Ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając skargę w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że podlega ona oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

2. Istota sporu pomiędzy stronami dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy w drodze skargi na czynność egzekucyjną można kwestionować dopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego. Strona kwestionuje to, że organy niezasadnie zastosowały środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości, gdy Skarżąca jest jedynie współwłaścicielką (wraz z mężem) nieruchomości i jedyną dłużniczką a decyzje stanowiące podstawę tytułów wykonawczych przedawniły się, gdyż dotyczą zdarzeń importu mających miejsce w roku 2001 roku.

3. Zdaniem Sądu, instytucja skargi na czynność egzekucyjną, unormowana w art. 54 upea, służy zaskarżaniu czynności o charakterze wyłącznie technicznym i wykonawczym. W jej ramach dopuszczalne jest podnoszenie takich zarzutów, które odnoszą się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, podnoszone zarzuty nie mogą natomiast dotyczyć tych ewentualnych wadliwości postępowania egzekucyjnego, którym poświęcone są inne przepisy ustawy egzekucyjnej. Inaczej mówiąc, nie można skutecznie wnieść skargi w trybie art. 54 upea, kiedy skarga taka sformułowana jest w oparciu o podstawy dotyczące zażalenia na postanowienie, żądanie umorzenia postępowania, wyłączenia rzeczy spod egzekucji, albo zarzutów unormowanych w art. 33 upea. Skarga z art. 54 upea uznawana jest bowiem za środek o charakterze ultima ratio - służy on wtedy, gdy zobowiązany nie dysponuje żadnym innym środkiem obrony swoich praw. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest zatem środkiem uniwersalnym, lecz ściśle sformalizowanym i ograniczonym do wspomnianych wyżej kwestii technicznych i wykonawczych.

W związku z tym, zdaniem Sądu nie było więc możliwe, aby organy analizowały w niniejszej sprawie kwestię dotyczącą przedawnienia zobowiązania. Wszelkie zarzuty wskazane w skardze z tym związane należy zatem uznać za bezzasadne.

4. Egzekucja administracyjna jest to stosowanie przewidzianych w ustawie środków przymusu państwowego, w celu doprowadzenia do wykonania przez osobę zobowiązaną ciążących na niej obowiązków. Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Administracja publiczna ustanawia organy, które w przypadku uchylania się od spełnienia nałożonego na podmiot obowiązku o charakterze pieniężnym wyegzekwują od zobowiązanego spełnienie przedmiotowego zobowiązania. Prawodawca określa również środki z jakich korzystają te organy. Jednym z nich jest egzekucja z nieruchomości. Zdaniem Sądu, należy przytoczyć treść przepisów mających faktyczne zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z cytowanym wcześniej art. 54 upea, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy upea nie stanowią inaczej. Skarga, o której mowa w art. 54 § 1 upea przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 316/17). W ramach postępowania w tym trybie ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zgodnie z art. 7 upea, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 upea środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit a upea. Jest to egzekucja z nieruchomości.

5. W niniejszej sprawie, zgodnie z art. 110 c upea, organ egzekucyjny przystąpił do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości należącej do małżonków oraz wezwał Zobowiązaną do zapłaty w terminie 14 dni egzekwowanych należności. Dodatkowo przesłał do sądu wniosek o dokonanie wpisu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Podstawę dokonania zajęcia nieruchomości były wskazane w decyzji tytuły wykonawcze, które zostały skutecznie doręczone Zobowiązanej.

Jak słusznie podniosły organy, odpowiedzialność małżonka na podstawie art. 29 Op w zw. z art. 27c upea obejmuje sytuacje, gdy tylko jeden z małżonków posiada status zobowiązanego (w tym przypadku - Pani K.S.) a drugi takiego statusu nie posiada. Z mocy prawa powstaje jednak odpowiedzialność małżonka również za dług zobowiązanego, ograniczona do majątku wspólnego małżonków. Podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki (art. 26 Op) a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka (art. 29 Op). Jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków (art. 27c upea). W związku z takimi regulacjami, małżonek staje się z mocy prawa zobowiązanym w rozumieniu art. 1apkt 20 upea. Należy podkreślić, że współmałżonek podatnika nie jest podatnikiem, a jedynie odpowiada majątkiem wspólnym za wynikające z zobowiązań podatkowych podatki. Jego odpowiedzialność wynika z długu małżonka - podatnika i ograniczona jest do odpowiedzialności z majątku wspólnego (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 146/05). W znaczeniu materialnym wymieniony przepis art. 29 § 1 Op nie tworzy statusu małżonka jako podatnika, lecz jedynie wyznacza zakres jego odpowiedzialności, ograniczając go do majątku wspólnego małżonków, co ma wyraźne przełożenie na przedmiot egzekucji administracyjnej, która w przypadku istnienia pomiędzy podatnikiem i jego małżonkiem wspólności majątkowej, poza majątkiem odrębnym podatnika, może być skierowana wyłącznie do przedmiotów majątkowych objętych tą wspólnością (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 456/12).

6. Zdaniem Sądu, twierdzenia Skarżącej o możliwości rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne przez pryzmat zasadności wszczęcia postepowania egzekucyjnego w powiązaniu z istnieniem egzekwowanego obowiązku są nieuzasadnione. Przypomnieć należy, że podstawę skargi stanowił art. 54 upea, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 upea przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia, co jest również zgodne z przyjętą linią orzecznictwa, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 379/07). W związku z powyższym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.

7. Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Uznając zarzuty skargi za niezasadne ze wskazanych przyczyn i uznając, że zarzuty skargi nie miały wpływu na zasadność i prawidłowość prowadzonego postępowania, Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł, jak w sentencji.