Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 616/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 616/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 stycznia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: WSA Anna Znamiec, Asesor WSA Beata Cieloch (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2007r., sprawy ze skargi J. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21 lutego 2005r nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r, I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złote ).


UZASADNIENIE

Małżonkowie J. S. i H. S. złożyli w dniu [...].08.2003 r. zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że małżonkowie złożyli wspólne zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. po upływie ustawowego terminu, co spowodowało utratę prawa do łącznego opodatkowania.

Decyzją z dnia [...].11.2004 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego określił J. S. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie [...] zł, a decyzją z dnia [...].11.2004 r. Nr [...] umorzył w stosunku do H. S. postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. Zgodnie z przepisem art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) podatek dochodowy wynikający z zeznania podatkowego jest podatkiem należnym za dany rok podatkowy, chyba że organ podatkowy wyda decyzję, w której określi wysokość podatku. Na mocy przepisu art. 45 ust. 1 cyt. ustawy podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym w terminie do dnia 30 kwietnia następnego roku. Z powodu złożenia przez podatników zeznania podatkowego po terminie nie przysługuje podatnikowi prawo opodatkowania wspólnie z małżonką. Przepis art. 6 ust. 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. stanowił, że małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów. Na mocy ust. 2 art. 6 cyt. ustawy małżonkowie podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, między którymi istnieje wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy mogą być jednak na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów. Wspólne opodatkowanie małżonków powstaje wskutek złożenia wniosku małżonków wyrażonego we wspólnym zeznaniu rocznym złożonym w terminie do 30 kwietnia następnego roku.

Od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].11.2004 r. Nr [...] J. S. złożył odwołanie, zarzucając naruszenie art. 6 ust. 2 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez bezzasadne wyłączenie możliwości wspólnego opodatkowania małżonków spełniających warunki przewidziane przez ustawę. Pismem z dnia [...].02.2005 r. J. S. reprezentowany przez pełnomocnika uzupełnił odwołanie. W ocenie odwołującego się, termin do złożenia zeznania podatkowego, wprowadzony w przepisie art. 45 ust. 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest terminem do złożenia zeznania podatkowego, a nie do skorzystania z uprawnień przyznanych podatnikowi przez prawo materialne. Ponadto podatnik wskazuje, że dopiero z dniem 01.01.2003 r. uległ zmianie stan prawny, poprzez wprowadzenie ust. 10 do przepisu art. 6 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zakazujący wspólnego rozliczania małżonków w przypadku złożenia zeznania podatkowego po terminie wynikającym z art. 45 ust. 1 cyt. ustawy. Odwołujący się zarzucił również naruszenie przepisów art. 18 i 71 ust. 1 Konstytucji RP. Bezpodstawne jest uznawanie przez organ podatkowy instytucji łącznego opodatkowania małżonków za instytucję prawną o charakterze wyjątkowym i stosowanie interpretacji o charakterze zawężającym.

H. S. złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].11.2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, zarzucając naruszenie art. 6 ust. 2 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez bezzasadne wyłączenie możliwości wspólnego opodatkowania małżonków spełniających warunki przewidziane przez ustawę.

Decyzją z dnia 21.02.2005 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w sprawie J. S. podzielając w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Złożenie przez małżonków wspólnego zeznania podatkowego za 2002 r. po dniu 30.04.2003 r. stało się podstawą do wydania decyzji w trybie przepisu art. 45 ust. 6 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie został spełniony warunek do łącznego opodatkowania.

Decyzją z dnia 21.02.2005 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w sprawie H. S.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21.02.2005 r. Nr [...] została zaskarżona przez J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Skarżący podniósł te same zarzuty, co w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz w piśmie procesowym uzupełniającym odwołanie.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) małżonkowie podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, między którymi istnieje wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy mogą być opodatkowani na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów. Bezspornym w sprawie jest, że H. i J. S. spełniali przesłanki do wspólnego opodatkowania, a wspólne zeznanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. złożyli w dniu [...].08.2003 r.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd, wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.10.2004 r. sygn. akt FSK 1165/04, że przepis art. 6 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani pozostałe postanowienia ustawy w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r., nie uzależniały możliwości skorzystania przez małżonków ze wspólnego opodatkowania od terminowego złożenia zeznania zawierającego wniosek, o wspólne opodatkowanie. Tego rodzaju warunku nie można było wyprowadzić z treści art. 45 ust. 1 ustawy. Ten przepis z kolei nakładał na podatników obowiązek składania zeznania o dochodzie i określał termin do złożenia takiego zeznania na dzień 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Upływ terminu nie zwalniał jednak podatnika z obowiązku złożenia zeznania; obowiązek ten dalej istniał, tyle że jego nieterminowe wypełnienie było wykroczeniem w rozumieniu Kodeksu karnego skarbowego, pociągającym za sobą określone sankcje na podstawie tej ustawy.

Z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani z postanowień ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) nie można było również wyprowadzić wniosku, iż małżonkowie, o których mowa w cytowanym art. 6 ust. 2 ustawy, nie mogli skorygować wcześniej złożonego (złożonych przez każdego z nich) indywidualnie zeznania, jeśli następnie doszli do przekonania, że wspólne opodatkowanie byłoby korzystniejsze. Osobom takim przysługiwało prawo żądania zwrotu ewentualnej nadpłaty podatku na podstawie art. 79 § 2 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych została znowelizowana przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1182 ze zm.). Zmiana polegała na dodaniu do art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ust. 10 ograniczającego możliwość, m.in. łącznego opodatkowania małżonków do wniosku o łączne opodatkowanie w zeznaniu rocznym, złożonym w terminie wskazanym w art. 45 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. i miała zastosowanie do dochodów (strat) uzyskanych od tego dnia.

W związku z powyższym w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie można było uznać, że zmiana przepisów miała charakter jedynie potwierdzający zasadność wcześniej stosowanej praktyki orzeczniczej, odnoszącej się do art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i stanowiącej doprecyzowanie przepisów. W stanie prawnym obowiązującym w 2002 r. przyjąć należy, że wszelkie warunki do wspólnego opodatkowania dochodów małżonków zostały określone w przepisie art. 6 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który pośród warunków nie wymieniał terminu złożenia wniosku, wyrażonego we wspólnym zeznaniu podatkowym. Brak było podstaw prawnych do wywodzenia tego terminu z przepisu art. 45 ust. 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który określał jedynie termin do złożenia zeznania podatkowego, a nie termin do korzystania z uprawnień przyznanych podatnikowi przez przepisy prawa materialnego (art. 6 cyt. ustawy).

Organy podatkowe wydając zaskarżone decyzje naruszyły zatem przepisy prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż warunkiem wspólnego rozliczenia się małżonków było złożenie wspólnego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).