Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 117/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 i 40
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z powodu powodzi 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] października 2010 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy [...], na podstawie § 2, § 3 pkt 1, § 4 pkt 1 i 2, § 5 pkt 1 i 2, § 6 pkt 1 ppkt 1, pkt 2 ppkt 1, § 7, § 8 ppkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz.U. z 2010 r., Nr 132, poz. 889), w związku z art. 24 ust. 2, art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 11 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw, prowadzących działalność związaną z wytwarzaniem produktów rolnych oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 70/2001 (Dz. Urz. UE L 358 z 16 grudnia 2006 r., s. 3), orzekł o odmowie przyznania S. K. jednorazowej pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego w kwocie 4.000 zł w związku z powodzią w 2010 r. oraz przyznał S. K. jednorazową pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego w kwocie 2000 zł w związku z powodzią w 2010 r. Na podstawie zebranych dokumentów organ ustalił, że wnioskodawczyni lub co najmniej jedna osoba w rodzinie, jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników, czego potwierdzeniem jest nakaz podatkowy na 2010 r. oraz dowód posiadania ubezpieczenia w K.R.U.S., a szkody spowodowane przez powódź zostały oszacowane przez komisję powołaną przez Wojewodę, przy czym średnia wysokość szkód spowodowana przez powódź w uprawach rolnych wynosi powyżej 30%. Potwierdzeniem jest protokół oszacowania strat. Ponadto organ podniósł, że przed dniem powstania szkód strona nie zawarła umowy ubezpieczenia upraw rolnych, obejmującej ochroną ubezpieczeniową gruntów, których powierzchnia w stosunku do ogólnej powierzchni upraw rolnych z wyłączeniem łąk i pastwisk stanowi wartość powyżej 50 %. Ustalono przy tym, że umowa ubezpieczenia została zawarta po dniu wystąpienia szkody (powodzi), ponieważ zgodnie z pismem Urzędu Gminy w [...] Nr [...] r., podpisanego przez przewodniczącego Komisji szacującej straty, powołaną przez Wojewodę, za datę powstania szkody w gospodarstwie przyjęto dzień 21 maja 2010 r., natomiast umowa ubezpieczenia upraw rolnych została zawarta w dniu 28 maja 2010 r., a okres trwania ubezpieczenia datowany jest od 11 czerwca 2010 r. tj. po wystąpieniu szkód w wyniku powodzi. Potwierdzeniem tego jest umowa ubezpieczenia upraw rolnych nr [...] z dnia 28 maja 2010 r. Organ zwrócił też uwagę, że strona wykazała w punkcie 7 oraz w punkcie 8 wniosku o zasiłek celowy w związku z powodzią w 2010 r., że nie otrzymała pomocy w związku z powodzią na podstawie odrębnych przepisów jak również odszkodowania z tytułu ubezpieczenia upraw rolnych. Reasumując organ stwierdził, że zgodnie z § 7 przywołanego rozporządzenia oraz wyjaśnieniami otrzymanymi z [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydział Środowiska, Rolnictwa i rozwoju Wsi (pismo Nr [...]r.), w celu ustalenia wysokości pomocy należy ustalić datę zawarcia umowy ubezpieczenia oraz datę powstania szkody, a biorąc pod uwagę, że strona nie spełniła jednego z warunków do otrzymania zasiłku w kwocie 4000 zł, jakim jest ubezpieczenie upraw rolnych na zasadach określonych w przywołanym rozporządzeniu, orzeczono jak w sentencji decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. wskazała, że dotrzymała terminu zawarcia umowy ubezpieczenia, ponieważ termin ubezpieczenia od gradobicia określony był: do 30 czerwca 2010 r., a umowa ubezpieczeniowa została zawarta 28 maja 2010 r. Strona podniosła również, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r., weszło w życie w lipcu 2010 r., czyli prawie 2 miesiące po zawarciu ubezpieczenia, przy czym [...] Urząd Wojewódzki w[...], Wydział Środowiska, Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie podał wcześniej do publicznej wiadomości daty, którą sam ustalił, aby się ubezpieczyć. Odwołująca się zaznaczyła również, że uprawy swoje ubezpiecza, odkąd wprowadzono dopłaty z budżetu państwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego dla zaistnienia przesłanki określonej w § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. priorytetowe jest określenie dwóch dat, a mianowicie daty powstania szkody oraz daty zawarcia umowy ubezpieczenia przez wnioskującą o pomoc, co zostało również nakreślone w piśmie z dnia 8 października 2010 r., wystosowanym przez [...] Urząd Wojewódzki w [...] w ramach odpowiedzi na zapytanie mającego wątpliwości w tej materii Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].

Organ podkreślił, że data zawarcia umowy ubezpieczenia nie budzi wątpliwości, gdyż wprost została w niej wskazana, bowiem umowa ubezpieczenia została zawarta w dniu 26 maja 2010 r., a okres ubezpieczenia określono na 11 czerwca 2010 - 10 czerwca 2011 r. W ocenie organu odwoławczego wątpliwości nasuwa data powstania szkody, ponieważ, jak podkreślił [...] Urząd Wojewódzki w [...] w piśmie z dnia 8 października 2010 r. - data ogłoszenia alarmu przeciwpowodziowego nie musi być tożsama z datą powstania szkody w przedmiotowym gospodarstwie. Dlatego też, dla precyzyjnego określenia tej daty organ zarekomendował zasięgnięcie informacji u powołanej przez Wojewodę komisji, która oszacowała zakres i wysokość szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi w postaci powodzi 2010 r. w gospodarstwie rolnym S. K. Tym samym uznano, że organ pierwszej instancji, zgodnie ze wskazaniem Komisji w piśmie z dnia [...] r., powołał się na datę ogłoszenia alarmu przeciwpowodziowego określoną przez Wójta Gminy [...] w zarządzeniu nr [...] z dnia [...] r., czyli na dzień 21 maja 2010 r. [od godz. 21.00]. Datę tą wskazała bowiem komisja określając ją jako "datę rozpoczęcia alarmu powodziowego i powstawania szkód wskutek zalania lub podtopienia gruntów na terenie gminy" wskutek powodzi w 2010 r.

W celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w związku z podkreśleniem przez Panią S. K. w odwołaniu faktu ubezpieczania upraw od momentu wprowadzenia dopłat z budżetu państwa, organ drugiej instancji zobowiązał wnioskodawczynię do dostarczenia do Kolegium w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, kserokopii umowy ubezpieczenia upraw rolnych na lata 2009 -2010, co wnioskodawczyni uczyniła. Na tej podstawie ustalono, że w potwierdzeniu zawarcia umowy ubezpieczeniowej przez S. K. okres trwania ubezpieczenia określono na 1 czerwca - 15 listopada 2009 r., natomiast w umowie ubezpieczenia upraw z dopłatami budżetu państwa na 17 listopada 2010 r. -16 listopada 2011 r. Tym samym, na podstawie analizy przedstawionych umów, organ stwierdził, że w żadnej z tych umów okres trwania ubezpieczenia nie obejmuje momentu powstania szkód w wyniku powodzi w 2010 r.

W skardze do sądu S. K. podniosła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i ponownie stwierdziła, że dotrzymała terminu zawarcia umowy ubezpieczenia, ponieważ termin ubezpieczenia od gradobicia wyznaczał datę końcową: do 30 czerwca 2010 r., a umowa skarżącej zawarta została z dniem 28 maja 2010 r. Ponadto strona skarżąca podniosła, że w zaskarżonym orzeczeniu, Kolegium Odwoławcze powołuje się na datę ogłoszenia alarmu przeciwpowodziowego określonego przez Wójta Gminy [...] w zarządzeniu nr [...]r., nie odnosząc się do okoliczności, że miał miejsce kolejny alarm przeciwpowodziowy, ogłoszony przez Wojewodę [...] w dniu 7 czerwca 2010 r., kiedy to poziom wody przekroczył 8 m i na areale skarżącej wyrządził największą szkodę.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, co uzasadnia uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły m. in. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz.U. Nr 132, poz. 889). W przypadku spełnienia przesłanek przyznania pomocy, określonych w § 2 cyt. rozporządzenia – prawodawca przewidział w § 5 tego rozporządzenia możliwość otrzymania zasiłku w dwóch różnych wysokościach:

1) 2.000 zł – w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni do 5 ha użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej, w których powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan,

2) 4.000 zł – w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 5 ha użytków rolnych, w których powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan.

W kontrolowanej sprawie w sposób nienaruszający prawa ustalono, że skarżąca, prowadząca gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych powyżej 26,09 ha użytków rolnych, spełnia przesłanki przyznania pomocy w wysokości, o której mowa w § 5 pkt 2 rozporządzenia.

Sporne pomiędzy stronami jest natomiast, czy zaszła określona w § 7 rozporządzenia przesłanka pomniejszenia zasiłku. Zgodnie z tym przepisem pomoc dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich, pomniejsza się o 50 %, jeżeli przed powstaniem tych szkód nie została zawarta umowa ubezpieczenia obejmująca ochroną ubezpieczeniową co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i pastwisk, lub co najmniej 50 % liczby zwierząt gospodarskich, co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny. Pomniejszenie zasiłku powinno mieć zatem miejsce w przypadku, jeżeli odpowiednia umowa ubezpieczenia nie została zawarta "przed powstaniem" szkód - a nie przed datą wystąpienia zjawiska, które mogło wywołać szkody.

Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy ustaliły wprawdzie, kiedy została zawarta umowa ubezpieczenia, ale nie ustaliły, kiedy dokładnie miała miejsce szkoda w gospodarstwie rolnym skarżącej. Wbrew twierdzeniu Kolegium z treści pisma Przewodniczącego Komisji powołanej ds. szacowania szkód powstałych w związku z powodzią 2010 r. z dnia 4 listopada 2010 r. nie wynika, kiedy miały miejsce szkody w gospodarstwie rolnym skarżącej. W piśmie tym podano jedynie datę ogłoszenia alarmu przeciwpowodziowego przez Wójta Gminy [...] w zarządzeniu nr [...] z dnia [...]r., tj. dzień 21 maja 2010 r. [od godz. 21.00], która to data według komisji stanowi "datę rozpoczęcia alarmu powodziowego i powstawania szkód wskutek zalania lub podtopienia gruntów na terenie gminy" wskutek powodzi 2010. Z informacji tej nie wynika jednakże, że szkody w gospodarstwie rolnym skarżącej powstały już w pierwszym z podanych terminów wystąpienia powodzi, jak to przyjmuje Kolegium. Ponadto rozważenia wymaga również podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż miał miejsce także kolejny alarm przeciwpowodziowy, ogłoszony przez Wojewodę [...] w dniu [...] r., kiedy to poziom wody przekroczył 8 m i na areale skarżącej wyrządził największą szkodę.

Należy przy tym zauważyć, że sam Przewodniczący Komisji nie jest organem administracji, w którego zakresie działania pozostaje ustalanie terminów wystąpienia szkody w gospodarstwie rolnym. Sporządzony przez niego dokument w tej kwestii nie ma zatem waloru dokumentu urzędowego. Powołana zaś do szacowania szkód komisja, o której mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia, w protokole z dnia 14 czerwca 2010 r. (k. 8 akt administracyjnych) określiła jedynie rozmiar szkód, nie podając daty ich powstania.

Tym samym zdaniem Sądu organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy, tj. dopuściły się naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mogło to mieć wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że szkoda w gospodarstwie rolnym skarżącej wystąpiła już po podpisaniu przez nią umowy ubezpieczenia o treści wymaganej przepisami rozporządzenia, a tym samym nie zachodzi przesłanka pomniejszenia zasiłku.

W ponownym postępowaniu sprawy, organy winny orzec o wysokości zasiłku po zgromadzeniu i rozważeniu materiału dowodowego na okoliczność wystąpienia ww. szkody w gospodarstwie rolnym skarżącej.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.