Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 1013/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 zo ust. 12
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2022 r. spraw ze skarg H. G. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2021 r. - nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 lutego 2021r. do 28 lutego 2021r. - nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 marca 2021r. do 31 marca 2021r. 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021r. nr [...] i [...], 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej H. G. kwotę 960 (dziewięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), po rozpatrzeniu wniosków skarżącej H. G. (dalej: skarżąca), o ponowne rozpatrzenie jej spraw, wydał następujące rozstrzygnięcia:

1) decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacenia składek należnych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 lutego do 28 lutego 2021 r.,

2) decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacenia składek należnych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 marca do 31 marca 2021 r.

Skarżąca, wnioskami z dnia 6 sierpnia 2021 r., zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników prowadzących dnia 30 września 2020 r, działalność w określonych branżach, na terenie jednostek systemu oświaty. Jako kod swojej przeważającej działalności wskazała kod PKD 47.11.Z.

ZUS, decyzjami z dnia [...] sierpnia 2021 r., odmówił uwzględnienia wniosków skarżącej, tj. zwolnienia jej zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek, za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 marca 2021 r.

W uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć organ stwierdził, że zgodnie z art. 31 zo ust. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., zwanej dalej: ustawą z 2 marca 2020 r.) na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów, słuchaczy lub wychowanków na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.11.Z albo 47.19.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 września 2020 r. i przychód z działalności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego był niższy co najmniej o 40% w listopadzie 2020 r., grudniu 2020 r., styczniu 2021 r., lutym 2021 r. lub w marcu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2019 r. lub we wrześniu 2020 r.

ZUS, mając na względzie powyższe stwierdził, że z zapisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że skarżąca od dnia 1 października 2003 r. prowadziła działalność oznaczoną kodem PKD 47.24.Z, tj. sprzedaż detaliczną pieczywa, ciast, wyrobów ciastkarskich i cukierniczych, prowadzoną w wyspecjalizowanych sklepach. Przedmiotowy kod nie dawał prawa do uzyskania zwolnienia o które skarżąca wystąpiła.

Występując do organu z wnioskami o ponowne rozpatrzenie spraw skarżąca stwierdziła, że uwidoczniony w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) kod jej przeważającej działalności, nie był adekwatny do rzeczywiście prowadzonej działalności. Wybrała go bowiem nieświadomie i przez wiele lat nie używała, gdyż nie było to jej do niczego potrzebne.

Skarżąca podkreśliła, że od wielu lat wykonuje działalność gospodarczą, prowadząc szkolny sklepik.

ZUS, w następstwie ponownego rozpatrzenia spraw, decyzjami z dnia [...] października 2021 r., utrzymał w mocy swoje decyzje z dnia [...] sierpnia 2021 r., odmawiające przyznania skarżącej zwolnień.

W uzasadnieniu tych decyzji organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, że wnioskowane przez skarżącą zwolnienia nie mogą zostać jej przyznane, gdyż ujawniony w CEIDG kod jej działalności przeważającej, nie daje możliwości zwolnienia ze składek.

Wnosząc skargi na decyzje ZUS z dnia [...] października 2021 r. skarżąca wystąpiła o ich uchylenie, uchylenie poprzedzających je decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 2021 r., a także zasądzenie kosztów postępowań.

Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie:

a) art. 31 zo ust. 11 i 12 ustawy z 2 marca 2020 r. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych spraw, związanych z rzeczywiście prowadzoną działalnością; w tym zakresie skarżąca zauważyła również, że organ dokonał swoich ustaleń nie na podstawie rejestru REGON, ale CEIDG,

b) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.) poprzez nienależyte wyjaśnienie stanów faktycznych spraw, nieuwzględnienie zasady nakazującej załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do organu władzy publicznej, a to w związku z powtórną odmową przyznania prawa do zwolnienia ze składek,

c) art. 7 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności i niepodjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu spraw, w tym zaniechanie przesłuchania strony, celem ustalenia rzeczywistego przedmiotu jej przeważającej działalności,

d) art. 79 a K.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia jej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także niewskazanie jej przesłanek od niej zależnych, które nie zostały spełnione lub wykazane,

e) art. 86 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, na okoliczność faktycznie prowadzonej przez nią działalności.

W uzasadnieniach swoich skarg, skarżąca podkreśliła, że sama firma prowadzonej przez nią działalności brzmi: "S. S. – G. R.- H. G." świadczy o tym czym ona się zajmuje.

Na dowód rodzaju prowadzonej działalności skarżąca przedłożyła kopie faktur i umów najmu, odnośnie których wystąpiła o dopuszczenie ich w charakterze dowodów z dokumentów.

ZUS, w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zaskarżone decyzje wydano na podstawie przepisów zawartych w ustawie z 2 marca 2020 r., w szczególności art. 31zo ust. 12 tego aktu, które zostały dodane do ustawy z 2 marca 2020 r. na mocy ustawy art. 1 pkt 31 lit. b ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. (Dz.U.2021.1192) zmieniającej nin. ustawę z dniem 23 lipca 2021 r. W art. 31 zo ust. 12 ustawy z 2 marca 2020 r. zawarto stwierdzenie, że na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność polegającą na sprzedaży środków spożywczych, papierniczych i piśmienniczych na rzecz uczniów, słuchaczy lub wychowanków na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.11.Z albo 47.19.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 września 2020 r. i przychód z działalności w rozumieniu przepisów prawa podatkowego był niższy co najmniej o 40% w listopadzie 2020 r., grudniu 2020 r., styczniu 2021 r., lutym 2021 r. lub w marcu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego we wrześniu 2019 r. lub we wrześniu 2020 r.

Natomiast art. 31zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. stanowi, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

W niniejszych sprawach ZUS oceniając zasadność wniosku skarżącej stwierdził, że z uwagi na niewpisanie (na dzień 30 września 2020 r.) w rejestrze CEIDG, jako przeważającego rodzaju działalności skarżącej, tej działalności, dla której właściwym kodem jest kodem PKD 47.11.Z., na której wykonywanie skarżąca się powołuje, jej wniosek nie może być załatwiony pozytywnie.

Skarżąca tymczasem podniosła, że pomimo wskazanej wyżej treści wpisu w rejestrach, w rzeczywistości wykonywała działalność, dla której właściwy jej kod działalności PKD 47.11.Z., uprawniający do uzyskania pomocy. W ramach tej działalności prowadziła szkolny sklepik, co też znajduje odzwierciedlenie w nazwie jej firmy.

Mając na względzie okoliczności przedmiotowych spraw stwierdzić należy, że niewpisanie działalności oznaczonej kodem PKD 47.11.Z., w rejestrze CEIDG, jako przeważającej działalności skarżącej, jest w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną pomiędzy stronami, które różnią się jednie co do prawnej doniosłości tego faktu, na gruncie ustawy z 2 marca 2020 r., w kontekście warunków przyznania zwolnień z opłacania składek.

Odnosząc się do przeciwstawnych stanowisk stron postępowania sądowego stwierdzić należy, że z brzmienia art. 31 zo ust. 12 ustawy z 2 marca 2020 r. wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Nastąpiło to jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia.

W art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. ustawodawca zdecydował się natomiast na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący daną sprawę, rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON, a w konsekwencji także w rejestrze CEIDG, odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów K.p.a., według której prowadzone jest postępowanie w sprawie oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych.

Postępowanie w sprawie ulgi, prowadzone jest na zasadach określonych w przepisach K.p.a (zob. art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r.), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

Dane pozyskiwane przez ZUS, w trybie określonym w art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. mają charakter urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm.) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a.

Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31 zo ust. 12 ustawy z 2 marca 2020 r., jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r., tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż ten wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON.

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona bezwzględnie od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie mające na celu uproszczenie postępowania w przedmiocie ulgi (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy jednak do strony inicjującej postępowanie administracyjne.

Dokonując wykładni powyższych przepisów ZUS powinien uwzględnić zasady wspólne dla systemu prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej, jakie wiążą się z wartością demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Ten sam wymóg powinien przyświecać ustawodawcy podczas konstruowania regulacji normatywnych. Pomoc, o jakiej mowa, na gruncie niniejszych spraw, powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadziły określony w art. 31 zo ust. 12 ustawy z 2 marca 2020 r. rodzaj działalności gospodarczej (co też w treści tego przepisu uczyniono), a nie [tylko] tym, które legitymują się określonym rodzajem wpisu wyłącznie o formalnym charakterze (o znaczeniu dla statystyki publicznej), niezależnie od tego, czy działalność taką faktycznie prowadziły.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego - por. art. 3 ustawy o statystyce publicznej (ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz. U. z 2020 r. poz. 443 z późn. zm.). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Niezależnie od powyższego zwrócić też należy uwagę na fakt, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa z 2 marca 2020 r., nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. poz. 2009 ze zm.), (por. § 9). Nawiązano w nim do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni art. 31 zo ust. 12 ustawy z 2 marca 2020 r. nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności.

W świetle powyższego należy więc uznać, że pomoc, o jakiej mowa między innymi w art. 31 zo ust. 12 ustawy z 2 marca 2020 r., nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tym przepisie, jako przeważających. Nie można jej także przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej, wymienionej w art. 31zo ust. 12 ustawy z 2 marca 2020 r., rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby bowiem konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można również przy wykładni przepisów ustawy z 2 marca 2020 r. tracić z pola widzenia także tego, że ustawa ta, w tym kolejne jej nowelizacje, miała (ma) na celu m.in. zwalczanie skutków, w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19, np. poprzez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

Omawiany rodzaj wsparcia nie został bezwzględnie uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.). Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanych kolejnymi rozporządzeniami nie była wprost określana odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r., Dz. U. poz. 1758 ze zm.). Dlatego też rozwiązania prawnego określonego w art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r. nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszych spraw stwierdzić należy, że w jej ramach organ, bazując wyłącznie na informacjach zamieszczonych w rejestrze CEIDG, stwierdził, kierując się wyłącznie domniemaniem z art. 31 zo ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r., że skarżąca nie prowadziła, jako przeważającego, tego rodzaj działalności, który uprawniałby ją do uzyskania zwolnienia ze składek. Tak więc, w istocie ZUS uchylił się od ustalenia przedmiotu rzeczywistej działalności skarżącej (co było niezbędne z punktu widzenia stwierdzenia uprawnienia do otrzymania wsparcia w postaci zwolnienia ze składek), mającej dla niej charakter działalności przeważającej, do czego w świetle wyżej przedstawionych rozważań był zobligowany.

ZUS ograniczył się do zbadania rodzaju przeważającej działalności skarżącej, ujawnionej w rejestrze CEIDG, pomimo tego, że przepis art. 31 zo ust. 12 odwołuje się do faktycznie prowadzonej działalności, a skarżąca podnosiła, w trakcie postępowania, okoliczności odnoszące się do rzeczywiście prowadzonej przez nią aktywności gospodarczej. W ramach postępowania sądowego przedstawiła zaś konkretne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Chodzi tu o dowody z dokumentów, w postaci: faktur, umów najmu itd.

ZUS nie tylko w błędny sposób zdefiniował rodzaj działalności uprawniającej do uzyskania zwolnienia, w oparciu o przepis art. 31 zo ust. 12 ustawy z 2 marca 2020 r., przyjmując, że nie chodzi w tym przepisie o faktycznie prowadzoną działalność, ale działalność ujawnioną w rejestrze REGON, ale również nie przeprowadził odpowiedniego postępowania wyjaśniającego, do czego był zobligowany. W zasadzie zignorował twierdzenia skarżącej, powołując się na formalne wymogi odnoszące się do prowadzonego przez niego postępowania, skutkujące możliwością czynienia ustaleń wyłącznie na podstawie zapisów w bazie CEIDG/REGON. Taki sposób procedowania organu, jego stanowisko w tym zakresie, było jednak nieuprawnione i nie znajdowało umocowania w obowiązujących przepisach. Organ był bowiem zobligowany do poczynienia ustaleń w zakresie rzeczywiście prowadzonej przez spółkę działalności, jako jej działalności przeważającej.

Opisane wyżej uchybienia, którymi dotknięte zostały przeprowadzone w sprawach postępowania, przesądzają o tym, że zaskarżone decyzje, podobnie jak utrzymane nimi w mocy decyzje z dnia [...] sierpnia 2021 r., dotknięte są istotnymi wadami (naruszenie przepisów prawa materialnego, skutkujące nieprawidłowym ustaleniem warunków zwolnienia, a także przepisów postępowania, pociągające za sobą wadliwe ustalenie stanów faktycznych spraw, które miało istotny wpływ na ich wynik). Z tego więc względu wszystkie te decyzje winny być wyeliminowane z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej: P.p.s.a.).

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS winien przede wszystkim ustalić jaki był rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, noszącej cechy jej działalności przeważającej. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów.

W omawianym zakresie ZUS odniesie się przede wszystkim do oferowanych przez skarżącą dowodów z dokumentów, dotyczących realizowanych przez nią czynności, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Stwierdzając zaś ewentualnie, w oparciu o opisane wyżej czynności, prowadzenie przez skarżącą działalności uprawniającej do zwolnienia, odpowiadającej opisanym w sposób abstrakcyjny, poprzez odwołanie do odpowiedniego kodu PKD, jej cechom, ZUS zbada skalę spadku przychodów skarżącej, pod kątem tego czy jej wskaźnik uprawnia ją do uzyskania wnioskowanej przez nią ulgi.

W przypadku, w którym ZUS uznałby, że skarżąca nie prowadzi jednak działalności uprawniającej ją do uzyskania zwolnienia, winien on uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie, w sposób jasny i rzeczowy. Tego rodzaju decyzja winna także, oprócz składników wskazanych w art. 107 K.p.a., zawierać również ustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącą, na poparcie jej twierdzeń argumentów, ze wskazaniem przyczyn, jakie legły u podstaw wypracowanego i przyjętego przez ZUS stanowiska w tym zakresie.

Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone decyzje, a także poprzedzające je decyzje ZUS z 25 sierpnia 2021 r.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę 960 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, wynoszących po 480 zł, w każdej ze spraw, połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.