Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1068/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 15 zzs ze zn. 4 ust. 3.
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 280-282, art. 200, art. 210 par. 2, art. 276, art. 282 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i par. 3.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 19, art. 18.
journal: Dz.U. 2021 poz 54
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. R. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 963/15 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 963/15; II. uchyla prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 963/15; III. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; IV. umarza postępowanie administracyjne; V. określa, że zwrotowi na rzecz skarżącego M. R. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych wraz odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] listopada 2016 roku do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; VI. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. R. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej także jako "GITD"), decyzją z dnia [...] lutego 2015 roku nr [...], utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej także jako "WITD" lub "organ I instancji") z dnia [...] września 2014 roku, nakładającą na M. R. (dalej także jako "skarżący" lub "strona") karę pieniężną w wysokości 5 000 złotych, za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, bez zezwolenia kategorii IV.

Postawę prawną ww. decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. dalej "k.p.a."), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 - dalej "p.r.d.") oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1376 - dalej "u.d.p.").

Podstawę faktyczną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej stanowiły z kolei ustalenia poczynione w trakcie kontroli w dniu 15 lipca 2014 r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] pojazdu członowego, składającego się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował A. P., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem wody mineralnej w butelkach umieszczonych na paletach (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego. GITD podkreślił, że droga krajowa nr [...], na odcinku po którym poruszał się kontrolowany pojazd, została wymieniona w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Tymczasem, w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm w zakresie nacisku na pojedynczej osi napędowej, który wyniósł 10,75 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) a więc doszło do przekroczenia o 0,75 tony. Podmiot wykonujący przejazd nie posiadał przy tym zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Mając na uwadze powyższe wyniki pomiarów Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom, na które kierowca winien posiadać zezwolenie kategorii IV. Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 roku M. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 roku.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 963/15 oddalił skargę M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 roku. Sąd podkreślił, że droga krajowa nr [...], została wymieniona w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. W rozpoznawanej sprawie natomiast, w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono nacisk 10,75 tony na pojedynczej osi napędowej pojazdu, co oznacza, że przejazd odbywał się z naruszeniem zakazu przewozu ładunku podzielnego kategorii IV.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 963/15, uprawomocnił się z dniem 4 lutego 2016 roku, po czym w ślad za pismem z dnia 10 marca 2016 roku, Sąd zwrócił akta administracyjne Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2021 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 963/15. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał art. 19 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2021 poz. 54, dalej: "ustawa zmieniająca"). Mając na uwadze wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 21 marca 2019 r. C-127/17, skarżący wniósł o uchylenie wspomnianego wyroku, uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 roku oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 roku, a także orzeczenie o zwrocie środków zapłaconych lub ściągniętych w wyniku wykonania prawomocnego orzeczenia wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych za okres od dnia zapłaty lub ściągnięcia tej kwoty do dnia wydania orzeczenia.

Przy piśmie z 9 sierpnia 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, przesłał informację [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2021 roku, z której treści wynika, iż kara pieniężna została przez skarżącego uiszczona w dniu 2 listopada 2016 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności, zaznaczyć należy, że przedmiotowa sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym.

Mając na uwadze, iż strona wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 963/15, podkreślić należy, że stosownie do przepisów art. 280-282 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej zwana: "p.p.s.a."), rozpoznanie tego typu skargi następuje w dwóch etapach. Na pierwszym z nich sąd bada pod względem formalnym dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, tj. czy skarga została wniesiona w terminie, dotyczy prawomocnego orzeczenia oraz czy skarżący wskazał ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania.

W sytuacji, gdy skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna, została wniesiona w terminie i istnieje powoływana w niej podstawa wznowienia (co w niniejszej sprawie wystąpiło), rozpoczyna się drugi etap postępowania - sąd rozpoznaje sprawę merytorycznie. Przedmiotem wznowionego postępowania jest ocena wpływu wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie, jako podstawę skargi o wznowienie postępowania, skarżąca wskazała art. 19 ustawy zmieniającej. Przepis ten statuuje ustawową podstawę wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej: ,,w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym".

Z kolei sprawą określoną w art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej, jest sprawa zakończona ,,decyzją ostateczną dotyczącą:

1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo

2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia

- w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. WE L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz. Urz. WE L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz. Urz. UE L 115 z 06.05.2015, str. 1)".

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że GITD ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2015 roku, nałożył na stronę karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV w wysokości 5 000 złotych, przewidzianą w art. 140 ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. Nadto sprawa dotyczyła przejazdu, który miał miejsce w dniu 15 lipca 2014 roku a zatem nastąpił we wspomnianym okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej (art. 19 ust. 1 w związku z art. 18 ust 1 ustawy zmieniającej).

Sąd zwraca uwagę, że wniesienie skargi o wznowienie jest uzależnione od zachowania terminu. I tak w ustawie zmieniającej został wskazany szczególny termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 3 tej ustawy ,,w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony". Wymogi formalne wynikające z ww. przepisów prawa zostały przez stronę dochowane.

Po pierwsze, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 963/15, uprawomocnił się z dniem 4 lutego 2016 roku. Po drugie, zarówno art. 19, jak i 18 wspomnianej ustawy, weszły w życie z dniem 26 stycznia 2021 roku a zatem wniesienie skargi w dniu 9 kwietnia 2021 roku, nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 19 ust. 3 ustawy zmieniającej. W tym stanie rzeczy Sąd wznowił postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 roku o sygn. akt VI SA/Wa 963/15 (punkt I sentencji).

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi o wznowienie postępowania, podkreślić należy, że podstawa wznowienia postępowania w niniejszej sprawie związana jest z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dnia 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17. W wyroku tym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53. Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania:

- w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów,

- w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów;

pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I.

Przepis stosuje się bez względu na fakt, że:

a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów,

b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE). W świetle wyroku TSUE nie ma zatem podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 562/17).

Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 tony, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 ton nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 5 000 zł. Zatem decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w niniejszej sprawie narusza art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, w myśl art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i § 3 p.p.s.a. uchylił ww. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r., jak również uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 roku nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 roku. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie istnieją podstawy do kontynuowania postępowania administracyjnego. Jak wyżej wykazano skarżący nie naruszył prawa, gdyż nacisk pojedynczej osi napędowej w przedmiotowej sprawie nie przekraczał dopuszczalnej wartości 11,5 t. (wynosił bowiem 10,75 tony). Z tych też względów Sąd umorzył postępowanie administracyjne w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. Nadto, w myśl art. 19 ust. 5 ustawy zmieniającej, Sąd określił, że zwrotowi na rzecz skarżącego podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł z odsetkami, o których mowa w art. 19 ust. 5 i 6 ustawy o zmianie, od dnia 2 listopada 2016 roku do dnia uprawomocnienia się orzeczenia. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 i art. 210 § 2 w związku z art. 276 p.p.s.a., prezy czym obejmują one wyłącznie zwrot kwoty wpisu sądowego od skargi o wznowienie (100 zł). W sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 963/15 skarżący, pomimo prawidłowego pouczenia, w piśmie z dnia 4 maja 2015 roku, nie zgłosił wniosku o przyznanie jej należnych kosztów.