Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 591/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 72 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia WSA (del.) Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 826/17 w sprawie ze skargi K. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od K. K. na rzecz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 826/17, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi K. K. (dalej jako "skarżący"), uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] października 2016 r

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

Skarżący pełniąc funkcję Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L., złożył wniosek o wpis na listę adwokatów i uchwałą z dnia [...] kwietnia 2016 roku Okręgowa Rada Adwokacka we W. wpisała zainteresowanego na listę adwokatów Izby Adwokackiej we W. a Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwił się wpisowi. W odpowiedzi na pismo Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia 9 września 2016 roku, zainteresowany poinformował, iż nadal pełni funkcję komornika sądowego.

Uchwałą z dnia [...] października 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. skreśliła z listy adwokatów skarżącego.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej uchwały.

Uchwałą z dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie na podstawie art. 58 pkt. 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1999; dalej jako: "p.o a.") i art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej we W. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów. W uzasadnieniu uchwały, organ odwoławczy przyjął m.in., że skreśleniu z listy adwokatów na podstawie art. 72 ust. 1 pkt. 4 p.o.a. podlegają osoby, które w chwili wpisu na listę adwokatów zajmowały stanowisko komornika sądowego i nie rezygnowały z niego po wpisie.

Skarżący złożył skargę do sądu pierwszej instancji, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i umorzenie wszczętego przez Okręgową Radę Adwokacką postępowania w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów niewykonujących zawodu a także zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oraz poprzedzającą ją uchwałę.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. nie daje podstaw do wywiedzenia z jego treści negatywnej przesłanki wpisu na listę adwokatów. W myśl tego przepisu okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Komentowany przepis dotyczy zatem przypadków, w których wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska. Nie ma natomiast zastosowania do sytuacji, w której osoba pozostająca na stanowisku komornika miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów. Za takim rozumieniem przemawia zarówno wykładnia językowa (przepis mówi o objęciu stanowiska, rozpoczęciu wykonywania zawodu, a nie pozostawaniu na stanowisku), jak i wykładnia systemowa. Tym samym przepis ten nie odnosi się do nabycia prawa do wykonywania zawodu.

Przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. stosuje się bowiem w sytuacji, gdy osoba - będąca adwokatem - zmieniła zawód obejmując stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości.

Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że ustawodawca wyraźnie odróżnił dwie sytuacje dotyczące statusu adwokatów. Pierwsza obejmuje nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata, druga - wykonywanie tego zawodu. W orzecznictwie nie jest kwestionowane, że wpis na listę adwokatów nie uprawnia jeszcze do występowania w charakterze profesjonalnego pełnomocnika. W tym celu niezbędne jest zarówno uzyskanie wpisu, jak i podjęcie wykonywania zawodu. Przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych adwokat zobligowany jest bowiem – mocą art. 5 ustawy - złożyć ślubowanie, a ponadto, co ma decydujące znaczenie, wyznaczyć siedzibę zawodową i zawiadomić o tym właściwą radę adwokacką w terminie określonym w art. 70 p.o.a.

Wpis na listę adwokatów nie stwarza obowiązku wykonywania zawodu adwokata. Prawo o adwokaturze nie zawiera w tej mierze w ogóle jakichkolwiek przepisów, z których można by wywieść taki wymóg. Sprawę wykonywania, bądź niewykowywania zawodu adwokata ustawodawca pozostawił wyłącznie woli adwokata, nie wiążąc żadnych negatywnych skutków z faktem niepodjęcia w ogóle wykonywania tego zawodu.

Konkludując, sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie, skarżący nabył jedynie prawo do wykonywania zawodu adwokata, ale go nie wykonuje (nie złożył ślubowania i nie wyznaczył siedziby zawodowej) - nie można było zastosować wobec niego sankcji w postaci skreślenia z listy adwokatów przewidzianej w art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący kasacyjnie organ, zaskarżając orzeczenie w całości. Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na podstawie 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi, a także o zwrot poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., skarżący kasacyjnie organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. i uznanie, że zastosowanie sankcji w postaci skreślenia adwokata z listy adwokatów dotyczy wyłącznie przypadków równoczesnego wykonywania zawodu adwokata i komornika, bowiem przepis ten stosuje się jedynie do sytuacji, gdy osoba będąca adwokatem zmieniła zawód obejmując stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości wbrew wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej wyżej wymienionego przepisu.

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. i uznanie, że zastosowanie sankcji w postaci skreślenia adwokata z listy adwokatów dotyczy wyłącznie adwokatów wykonujących zawód, bowiem przepis ten nie dotyczy sytuacji "nabycia prawa do wykonywania zawodu", wbrew wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej wyżej wymienionego przepisu, który nie wprowadza rozróżnienia na adwokatów wykonujących zawód oraz osób, które nabyły prawo do wykonywania zawodu.

3. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.a polegającą na uznaniu, że w kompetencji organów samorządu adwokackiego jest jedynie sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu przez adwokatów wykonujących zawód.

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Istotą sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia sądu pierwszej instancji dotyczącego oceny uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] października 2016 r., w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, wskazać należy, że odnoszą się one wyłącznie do naruszenia przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że skarżący kasacyjnie organ nie neguje okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.

Sposób sformułowania zarzutów opisanych w punkcie 1 oraz 2 petitum skargi kasacyjnych oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia.

W rozpatrywanej skardze kasacyjnej zarówno w punkcie 1, jak i punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a., zgodnie z którym okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza.

Skarżący kasacyjnie organ wywodzi, że naruszenie prawa materialnego w niniejszej sprawie dotyczy wadliwego uznania przez sąd pierwszej instancji, że zastosowanie sankcji w postaci skreślenia adwokata z listy adwokatów dotyczy wyłącznie przypadków równoczesnego wykonywania zawodu adwokata i komornika, bowiem przepis ten stosuje się jedynie do sytuacji, gdy osoba będąca adwokatem zmieniła zawód obejmując stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości. Ponadto, skarżący kasacyjnie organ wywodzi, że naruszenie prawa materialnego w niniejszej sprawie dotyczy także uznania przez sąd pierwszej instancji, że zastosowanie sankcji w postaci skreślenia adwokata z listy adwokatów dotyczy wyłącznie adwokatów wykonujących zawód, bowiem przepis ten nie dotyczy sytuacji "nabycia prawa do wykonywania zawodu", nie wprowadza on rozróżnienia na adwokatów wykonujących zawód oraz osób, które nabyły prawo do wykonywania zawodu.

W tym kontekście, na wstępie należy zaznaczyć, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego status prawny komornika sądowego na gruncie ustawy – Prawo o adwokaturze powinien być określony w odniesieniu do organizacyjnej specyfiki wykonywania tej funkcji przy sądzie rejonowym, a więc organizacyjnego i funkcjonalnego powiązania komornika z organami wymiaru sprawiedliwości. Komornik działa przy sądzie rejonowym, prezes właściwego sądu nadzoruje jego działalność, sąd sprawuje nadzór judykacyjny nad czynnościami egzekucyjnymi komornika. Wynikające z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (dalej jako: u.k.s.e.) usytuowanie komornika przy sądzie rejonowym i prowadzenie przez komornika czynności egzekucyjnych w związku z działalnością wymiaru sprawiedliwości, która ma wszelkie cechy wykonywania imperium państwowego, pozwala na zaliczenie zawodu komornika do pomocniczego organu wymiaru sprawiedliwości, pomimo że nie jest on organem władzy sądowniczej i nie sprawuje wymiaru sprawiedliwości. Decydujące znaczenie ma tu jednak specyfika wykonywania zawodu komornika. Powyższy pogląd jest od dawna utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki: z dnia 26 października 2018 r. sygn. akt II GSK 969/18; z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II GSK 128/07, z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1897/11, z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 302/12, z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1899/11; publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc do oceny wykładni art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. należy podkreślić, że w orzecznictwie i nauce prawa wskazuje się, że "wykładnia językowa jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym" (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r., FPS 14/99, ONSA z 2000 r. Nr 3, poz. 92). Odstępstwo od reguły prymatu językowego sensu przepisu dopuszczalne jest wtedy, gdy wykładnia gramatyczna prowadzi do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi lub do rażącej niesprawiedliwości, sankcjonuje nieracjonalność ustawodawcy, niweczy cel instytucji prawnej, prowadzi do wniosków niedorzecznych lub wynika z błędu legislacyjnego (wyrok z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 976/08; wyrok NSA z 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 637/10 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz powoływany tam L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 75 i n.).

Zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie powinna zatem prowadzić do wniosku, że interpretatorowi wolno zignorować wykładnię systemową i funkcjonalną (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002 r., s. 275). Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Z tego względu w każdym przypadku, gdy nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną. Ustalając zatem znaczenie językowe przepisu, należy brać pod uwagę także jego kontekst systemowy i funkcjonalny, a więc na przykład inne przepisy prawne, wolę prawodawcy oraz cel regulacji (zob. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74 oraz wyrok z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 976/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podzielając ten pogląd, Naczelny Sąd Administracyjny dodatkowo zwraca uwagę na to, że nigdy zasada prymatu wykładni językowej nie miała w orzecznictwie sądów administracyjnych absolutnego charakteru. W orzecznictwie podkreśla się, że przyjęcie zasady pierwszeństwa wykładni językowej nie oznacza braku obowiązku przeprowadzenia wykładni kompleksowej. Należy stosować wszystkie dyrektywy wykładni (językowe, systemowe, funkcjonalne), niezależnie od tego, czy uzyskano już wcześniej jednoznaczność interpretowanych zwrotów czy też nie. Wszystkie wskazane dyrektywy powinny być użyte, jeżeli chce się ustalić rzeczywiste znaczenie przepisu (W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Zakamycze 2006, s.551-555, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 21). W wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 93/08, publ. na stronie orzeczenia. nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast, że "wykładnia językowa musi być uwzględniona wraz z wykładnią systemową, wykładnią funkcjonalną. Obowiązek taki wynika z wartości przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która chroni prawa jednostki, stanowi też o prawie jednostki do działania organów państwa rzetelnie, sprawnie."

W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno jest znaleźć racjonalne uzasadnienie dla poglądu sądu pierwszej instancji, że: "komentowany przepis dotyczy przypadków, w których wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska. Nie ma natomiast zastosowania do sytuacji, w której osoba pozostająca na stanowisku komornika miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów. Za takim rozumieniem przemawia zarówno wykładnia językowa (przepis mówi o objęciu stanowiska, rozpoczęciu wykonywania zawodu, a nie pozostawaniu na stanowisku), jak i wykładnia systemowa".

W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wprawdzie przepis mówi o objęciu stanowiska, a nie pozostawaniu na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości, to wykładnia celowościowa, funkcjonalna, jak i systemowa prowadzą do wniosku, że ustawodawca wprowadził zakaz łączenia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości z jednoczesnym wpisem na listę adwokatów, bez względu na moment objęcie stanowiska komornika. Odmienne rozumienie tej normy prawnej prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej osób, które miałby podlegać skreśleniu z listy adwokatów z uwagi na to, kiedy objęły stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości. Z tego powodu uzasadnione jest odejście od literalnej wykładni omawianego przepisu.

Status adwokata uzyskuje się poprzez wpis na listę adwokatów. Lista ta obejmuje zarówno adwokatów wykonujących czynności zawodowe, jak i niewykonujących tych czynności. W świetle art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. bez znaczenia jest, czy adwokat pozostający na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości faktycznie wykonuje czynności zawodowe.

Jednocześnie przypomnieć należy, że ustawa Prawo o adwokaturze co prawda posługuje się pojęciem "adwokatów niewykonujących zawodu" (art. 8a ust.2 p.o.a.), jednak podkreślenia wymaga, że ustawodawca takiego rozróżnienia: na adwokatów wpisanych na listę adwokatów wykonujących bądź niewykonujących zawodu adwokata nie wprowadza w art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a., odnosząc się do każdego adwokata z listy adwokatów. Nadto brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek, aby różnicować sytuację adwokata, który objął stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości po dokonaniu wpisu na listę adwokatów od sytuacji adwokata, który przed wpisem zajmował takie stanowisko i nadal pozostaje na takim stanowisku.

Ustawodawca użył w omawianym przepisie zwrotu "w wypadku objęcia stanowiska", co – posługując się wykładnią językową – może sugerować, że przepis ten dotyczy tylko przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska, o którym mowa w tym przepisie i nie ma zastosowania do sytuacji odwrotnej, to znaczy takiej, w której osoba zajmująca to stanowisko uzyskała wpis na listę adwokatów i nie zrezygnowała z tego stanowiska.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzestanie na tej wykładni, w świetle wcześniejszych wywodów, prowadziłoby do stosowania tego przepisu w sposób sprzeczny z jego ratio legis. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw prawnych do różnicowania tych sytuacji. W obu przypadkach chodzi o adwokata wpisanego na listę, tj. legitymującego się statusem adwokata, obejmującego (zajmującego) stanowisko w organach przewidzianych w tym przepisie (por. np. wyroki: z 26 października 2018 r. sygn. akt II GSK 969/18 oraz z 24 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 302/12 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego nie można uznać za prawidłową wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 p.o.a. zaakceptowaną przez sąd pierwszej instancji. Skreśleniu z listy adwokatów podlegają bowiem zarówno osoby, które objęły stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęły wykonywanie zawodu notariusza po wpisaniu na listę adwokatów, jak i osoby, które już w chwili wpisu zajmowały te stanowiska i nie zrezygnowały z nich (por. wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1897/11; z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt II GSK 302/12, z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1899/11; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać także należy, że ustawodawca na gruncie ustawy Prawo o adwokaturze rozwiązał omawianą kwestię w odmienny sposób niż na gruncie ustawy o radcach prawnych, gdzie w art. 26 uregulował negatywną przesłankę wpisu na listę radców prawnych osób wykonujących zawód m.in. komornika. Rozwiązanie przyjęte w ustawie Prawo o adwokaturze umożliwia wpisanie na listę adwokatów osoby wykonującej zawód m.in. komornika sądowego (art. 66 ust.1 pkt 2 p.o.a.), co pozwala uniknąć wystąpienia sytuacji, w której dana osoba pretendująca do wpisu na listę adwokatów, zrezygnowała z wykonywania zawodu komornika, jednak z jakichś względów nie została wpisana na listę adwokatów. Taka regulacja daje możliwość wyboru wykonywanego zawodu (w tym przypadku adwokata albo komornika) w warunkach korzystniejszych z punktu widzenia zainteresowanej osoby. Nie budzi jednak wątpliwości, że wpisu na listę adwokatów nie można łączyć z pozostawaniem na stanowisku w organach wymiaru sprawiedliwości.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny także zarzut skargi kasacyjnej zawarty w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.a polegającą na uznaniu, że w kompetencji organów samorządu adwokackiego jest jedynie sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu przez adwokatów wykonujących zawód.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.a., wskazać należy, że zadaniem samorządu zawodowego adwokatury jest sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata. Poza dyskusją pozostaje, że art. 17 ust. 1 Konstytucji RP nakłada na organy samorządu adwokackiego obowiązek sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Przypisane samorządom korporacji "sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu" dotyczy - przedmiotowo sytuacji "wykonywania zawodu", podmiotowo zaś osób uczestniczących w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem odpowiedniej korporacji. Natomiast z art. 3 ust. 1 pkt 3 p.o.a. wynika, że zadaniem samorządu zawodowego adwokatury jest sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Prawo o adwokaturze zawiera cały szereg regulacji umożliwiających wykonanie tego zadania i określa instrumenty prawne, jakie przysługują właściwym organom, gdy osoby uczestniczące w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem korporacji adwokackiej postępują sprzecznie z prawem. Ponadto, nie ulega wątpliwości, że adwokat bez względu na to czy wykonuje zawód czy tego zawodu nie wykonuje jest zobowiązany do przestrzegania przepisów Prawa o adwokaturze oraz przepisów wewnętrznych regulujących uprawnienia, jak i obowiązki, zaś jak już wyżej zostało wskazane samorząd zawodowy adwokatury zobowiązany jest do nadzorowania przestrzeganie przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata. Odmienny pogląd prowadził by do sytuacji, w której organy samorządu zawodowego nie mają żadnej kontroli nad adwokatami niewykonującymi zawodu.

A zatem słusznie wskazał skarżący kasacyjnie organ, że kompetencją organów samorządu adwokackiego nie jest jedynie sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu wyłącznie przez adwokatów wykonujących zawód.

Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach, podniesione w niej bowiem zarzuty naruszenia prawa przez sąd pierwszej instancji okazały się zasadne. W tym stanie rzeczy uznając, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał stanowisko organów za wadliwe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.188 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.203 pkt 2 p.p.s.a.