Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1596/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 195 ust. 1 pkt. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z [...] marca 2018 r., nr

[...] (poprzednio [...]), na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U.2017.poz.2206 z późniejszymi zmianami) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 z późn. zmianami), dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania M. P., dalej "skarżącego" od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].12.2016r. nr [...] orzekającej o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały, utrzymano ją w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

[...].11.2015r. Skarżący wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powołując się w treści uzasadnienia wniosku na swoje polskie pochodzenie.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].12.2016r. nr [...] orzekł o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt stały stwierdzając, że nie wykazał on związków z polskością.

Skarżący wniósł odwołanie, zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 77, 110. K.p.a., art. 195 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, i art. 5 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji. (Dz.U.2018.609 j.t.).

Organ II instancji nie znalazł podstaw do odmiennej oceny zebranego materiału dowodowego niż to uczynił organ I instancji i wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w dniu 1 maja 2017r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r., poz. 858), która m. in. uchyliła art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji (Dz. U. z 2014r., poz. 1392, z późn. zm.) oraz zmieniła brzmienie art. 195 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach w ten sposób, że w zakresie ustalania polskiego pochodzenia odsyła wyłącznie do art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. W konsekwencji okoliczność posiadania w przeszłości obywatelstwa polskiego lub też okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy w przeszłości posiadaliby obywatelstwo polskie, przestała mieć znaczenie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wciąż znaczenie w tym postępowaniu okoliczność posiadania wstępnych (co najmniej jednego z rodziców, co najmniej jednego z dziadków lub co najmniej dwojga pradziadków), którzy byli narodowości polskiej. Niezmiennie dla udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach należy wykazać związek z polskością.

Jak stanowi art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony, na jego wniosek, jeżeli jest osobą o polskim pochodzeniu i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe.

Art. 195 ust. 2 w/w ustawy stanowi, że do ustalenia polskiego pochodzenia osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stosuje się przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki:

1) co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej;

2) wykaże ona swój związek z polskością.

Stosownie do postanowień art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli nie spełnia on wymogów, o których mowa w art. 195 ust. 1 tej ustawy.

Skarżący w trakcie postępowania administracyjnego toczącego się przed organem I instancji dołączył do akt sprawy własny akt urodzenia o nr [...], wydany w dniu [...].03.1994r., w którym wskazana jest [...] narodowość jego ojca M. P. oraz [...] narodowość jego matki, S. P., oraz wydane powtórnie w dniu [...].09.1985r., świadectwo urodzenia ojca cudzoziemca M. P. syn D. ur. w dniu [...].06.1965r.,w którym wskazano na [...] narodowość jego ojca pana D. P. oraz na polską narodowość jego matki A. P.. Na podstawie powyższego organ I instancji, stwierdził, iż przedstawione przez stronę dokumenty potwierdzają polską narodowość babci Strony tj. pani A. P..

W sprawie sporną kwestią jest natomiast posiadanie przez skarżącego związków z polskością. Przeprowadzone przez organ I instancji przesłuchanie wykazało, iż w rodzinie cudzoziemca nie kultywowano tradycji polskich, nie tylko jeśli chodzi o polską mowę, lecz także, tych związanych z polskimi tradycjami i zwyczajami - co potwierdził sam wnioskujący podczas przesłuchania. Poza tym skarżący oświadczył, że w jego domu nie były kultywowane tradycje rodzinne a Polakiem poczuł się gdy przyjechał na studia do Polski. Naukę języka, co wynika z akt sprawy, rozpoczął na rok przed wyjazdem do Polski w związku z planowanym przez niego podjęciem nauki na studiach wyższych w Polsce. Skarżący nie był także zainteresowany wystąpieniem o uzyskanie Karty Polaka zarówno w kraju swego pochodzenia, jak i przez pierwszy okres jego pobytu w naszym kraju. Podobnie wniosek o przedmiotowe zezwolenie złożył dopiero po pewnym okresie pobytu w Polsce - wyjaśniając, że Polska mu się spodobała, a koledzy powiedzieli mu o możliwości ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w naszym kraju. Cudzoziemiec wskazał także, że: "Każde miasto jest piękne, u nas na [...] tak nie było".

Z treści regulacji art. 5 ust. 1, ustawy o repatriacji wynika, iż celem przepisu jest ograniczenie przywilejów związanych z polskim pochodzeniem do osób które pomimo grożących represji pielęgnowały swoje związki z polskością. W przeciwnym wypadku ustawodawca ograniczyłby wymóg wykazania polskiego pochodzenia jedynie do przesłanki zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Organ dokonał analizy zeznań strony i uznał, że dają one podstawę do przyjęcia, że w jego domu rodzinnym, nie była pielęgnowana wiedza o Polsce, oraz nie kultywowano języka polskiego oraz polskich tradycji i zwyczajów. Skarżący nie podjął także prób zdobycia samodzielnie wiedzy o Polsce oraz o jej tradycjach i zwyczajach w kraju urodzenia, zarówno w swojej młodości, jak i w swoim dorosłym już życiu [...]. Naukę języka polskiego rozpoczął dopiero w związku z planowanym podjęciem nauki w polskiej uczelni wyższej. Natomiast wiedza jaką dysponuje została nabyta w trakcie pobytu w Polsce, bezpośrednio przed złożeniem przedmiotowego wniosku, na co wskazują jego wypowiedzi złożone podczas przesłuchania. Skarżący w punkcie 13 wniosku przekreślił wpis dotyczący narodowości [...] – zastąpiony został następnie słowem Polak - co może wskazywać, iż cudzoziemiec nie jest w pełni przekonany o poczuciu swojej tożsamości narodowej. W opinii organu odwoławczego, także fakt, iż cudzoziemiec nie podjął starań o uzyskanie Karty Polaka w swoim kraju pochodzenia, zaś zainteresował się tą możliwością dopiero po rocznym pobycie w Polsce, a także to, że wystąpił o przedmiotowe zezwolenie dopiero po dłuższym okresie pobytu w kraju (nie zaś bezpośrednio po tym, kiedy jak zeznał, poczuł się Polakiem) świadczą o braku posiadania przez cudzoziemca rzeczywistych związków z narodem polskim. Prawdziwym powodem wystąpienia przez niego o przedmiotowe zezwolenie, było pogorszenie się sytuacji gospodarczej w jego kraju pochodzenia, a przez to także pogorszenie się jego sytuacji osobistej w kraju goszczącym - nie zaś poczucie więzi wnioskującego z narodem do jakiego przynależność zadeklarował we wniosku o udzielenie przedmiotowego zezwolenia. Poza tym cudzoziemiec rozpoczął naukę języka polskiego dopiero na rok przed wyjazdem na studia do Polski i było to podyktowane zamiarem kształcenia się przez cudzoziemca w Polsce nie zaś z poczuciem więzi z narodem polskim, na co wskazują jego zeznania.

Reasumując organ stwierdził, że skarżący wykazał się wiedzą w niektórych kwestiach, takich jak znajomość podstawowych świąt kościelnych oraz umiejętność wymienienia kilku osobistości polskiej kultury oraz bohaterów narodowych. Z uwagi na całokształt jego zeznań, organ stwierdził, że wiedza ta została pozyskana na potrzeby prowadzonego w jego sprawie postępowania administracyjnego. Zeznania cudzoziemca świadczą jednoznacznie o braku zainteresowania wiedzą o Polsce, jak również pielęgnowaniem polskich tradycji i zwyczajów, zarówno w jego dzieciństwie, jak i w całym już dorosłym życiu w kraju jego pochodzenia.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie nie ulega wątpliwości, iż Skarżący, jako integralna osoba oraz członek swojej rodziny, która poprzez osobę jego babki powinna być związana z polskością - zarówno w domu rodzinnym, jak i w swoim dalszym życiu, już poza swoim domem rodzinnym nie był zainteresowany polskimi tradycjami i zwyczajami, nie interesował się także historią narodu do którego przynależność zadeklarował w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Skarżący włada wprawdzie językiem polskim, jednakże, umiejętność tą opanował - nie w toku procesu wychowawczego, lecz już w wieku dorosłym, kiedy to zamierzał podjąć naukę na polskiej uczelni wyższej.

Odnosząc się do treści odwołania organ uznał, iż Wojewoda [...] prawidłowo ocenił przesłankę zawartą w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji, dotyczącą związków Skarżącego z polskością. Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził wprawdzie posiadanie przez wnioskującego pewnej wiedzy na temat polskich tradycji i zwyczajów, jednakże, organ ten wskazał także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na zeznania Skarżącego w których to strona jednoznacznie stwierdziła, że nie obchodziła polskich tradycji i zwyczajów, oraz na jego zeznania związane z tym, kiedy cudzoziemiec po raz pierwszy poczuł emocjonalny związek z polskością.

Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego zastosowania przez Wojewodę [...] wadliwej wykładni obowiązujących przepisów prawa w tym poprzez pominiecie art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji, oraz wyinterpretowanie dwóch norm prawnych cytowanej ustawy zamiast trzech organ II instancji podtrzymał wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, iż relacja art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy o repatriacji wskazuje na ich uzupełnianie się (komplementarny charakter) a nie na to, że są one względem siebie konkurencyjne, jak podnosił w odwołaniu pełnomocnik strony. Zastrzeżenie zawarte w art. 5 ust. 3 uzupełnia przesłankę z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji, w ten sposób, że dla spełnienia warunku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy nie jest wystarczające wykazanie jedynie, że przodkowie pochodzą od osób polskiej narodowości, ale także konieczne jest ustalenie, że osoby te jednocześnie potwierdziły swoją przynależność do Narodu Polskiego. Organ I instancji, nawet przed dniem [...].05.2017r., nie był zatem zobligowany do badania, czy w sprawie został spełniony wymóg z art. 5 ust. 3 ustawy o repatriacji.

Kolejny z zarzutów postawionych w odwołaniu z dnia [...].03.2016r dotyczy stwierdzenia pełnomocnika strony, iż dotychczasowa sytuacja rodzinna cudzoziemca nie pozwalała mu na dostateczne pielęgnowanie polskości oraz, iż nie miał on od kogo czerpać wzorców w tym zakresie. Organ stwierdził, że z zeznań cudzoziemca nie wynika, aby sytuacja rodzinna wnioskującego wykluczała możliwość czerpania przez niego wiedzy o Polsce, o polskich tradycjach i zwyczajach w swoim domu rodzinnym, gdyby taka wiedza była w domu rodzinnym cudzoziemca pielęgnowana. Pomimo, iż strona deklarowała, że zarówno babka jak i ojciec strony posiadali polskie pochodzenie (a więc miał on od kogo czerpać wzorce w tym zakresie), jej zeznania jednoznacznie wskazują że w domu rodzinnym, nie pielęgnowano języka polskiego oraz nie kultywowano wiedzy o polskich tradycjach i zwyczajach. Co więcej, na co słusznie wskazał Wojewoda [...], nic nie wskazuje aby cudzoziemiec samodzielnie starał się pozyskać wiedzę o Polsce oraz o polskich tradycjach i zwyczajach w okresie poprzedzającym jego przyjazd do naszego kraju. Z przeprowadzonego przesłuchania wynika wręcz, iż samo poczucie polskości cudzoziemiec odczuł dopiero po przyjeździe do Polski. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na to, iż naukę języka polskiego rozpoczął on dopiero w wieku dorosłym, co było zresztą związane z planowanym podjęciem nauki na studiach wyższych w Polsce, nie zaś z wewnętrzną potrzebą cudzoziemca. Z akt postępowania wynika także, iż wnioskujący nie wypełnia także zawartej w cytowanym przez pełnomocnika strony wymogu tj. nie szukał on kontaktów z polskością poza domem rodzinnym, aż do dnia przyjazdu do Polski - nie zapisał się on do żadnej organizacji polonijnej .stowarzyszenia itp. Nic nie wskazuje, aby uczestniczył on w życiu religijnym lub też, aby starał się zdobywać związaną z pochodzeniem swoich wstępnych, na których polskie pochodzenie się on powołuje.

Odnosząc się do zawartego w przedmiotowym odwołaniu zarzutu, iż organ I instancji w sposób konsekwentny pominął fakt doskonałej znajomości języka polskiego podkreślono, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż cudzoziemiec naukę języka polskiego rozpoczął dopiero w związku z planowanym podjęciem studiów w Polsce. Natomiast następujący po tym zarzucie argument pełnomocnika stwierdzającego, iż: "To jakim językiem władamy jest dowodem na to z jaką kulturą i obyczajami się identyfikujemy oraz, z jakim krajem wiążemy swoją przeszłość teraźniejszość i przyszłość" uznano za nietrafiony, gdyż oznaczało by to, iż wszyscy cudzoziemcy biegle posługujący się językiem polskim identyfikują się z narodem Polskim, jego kulturą i obyczajami.

Natomiast wiele elementów, takich, jak zawarte w zeznaniach cudzoziemca odczucie przez niego polskiej świadomości narodowej dopiero po przyjeździe do Polski, brak zainteresowania polskimi organizacjami polonijnymi, zamiar zwrócenia się o Kartę Polaka dopiero po rocznym pobycie w Polsce oraz złożeniu wniosku o przedmiotowe zezwolenie dopiero po kilku latach jego pobytu w Polsce w momencie, kiedy to zainteresowany znalazł się trudniej sytuacji związanej z zaprzestaniem nauki i podjęciem pracy zarobkowej potwierdzają, iż wiedza jaką posiadł wnioskujący została nabyta na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego, zaś jego kompetencje językowe związane są z kształceniem się oraz długim pobytem w Polsce i przeczyć wypełnieniu przez w/w warunku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji.

Poprzez związek z polskością, mając na względzie podane przez ustawodawcę przykładowe jego formy, należy rozumieć uzewnętrznione poczucie przynależności do Narodu Polskiego, do polskich tradycji czy wspólnotę myśli i ludzi połączonych wspólną kulturą, językiem, historią, obyczajami a nawet na niektórych obszarach dawnej Rzeczypospolitej - wspólną religią. Pojęcia te obejmują więc nie tylko więzy z Rzecząpospolitą Polską jako współcześnie istniejącym państwem ale dotykają indywidualnego poczucia tożsamości jednostki, w jego uzewnętrznionych przejawach. Wprawdzie ustawodawca nie określił sztywno form, w jakich te związki mają być wykazane, ani stopnia intensywności tych związków, jednak poprzez przykładowe wyliczenie zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji prawodawca kładzie niewątpliwie nacisk na kwestie mowy, tradycji i zwyczajów dopuszczając także inne formy manifestacji więzi z polskością. W ustępie 3 art. 5 ustawy odnoszącym się do przodków cudzoziemca jest nawet mowa o przynależności do Narodu Polskiego.

Tym samym nie może być uznane za spełnienie przesłanki określonej w art. 5 ustawy o repatriacji wykazanie więzów np.: typu ekonomicznego, czy społecznego z Polską poprzez, przyjazd do Polski, nawiązanie kontaktów, podjęcie nauki lub pracy etc. Tego typu działania podejmują powszechnie cudzoziemcy, którzy zamierzają w Polsce pozostać przez dłuższy okres czasu i którzy przed przyjazdem do Polski nie mieli z "polskością" jakiegokolwiek związku. Także przyswojenie języka polskiego jedynie może, ale nie musi oznaczać nawiązania takich więzów. Ustawodawca posłużył się bowiem pojęciem "pielęgnowanie polskiej mowy" ( mowa tu o stanie prawnym w jaki istniał w dniu wydania zaskarżonej decyzji), której to przesłanki nie można utożsamiać każdorazowo z podjęciem nauki języka polskiego, np.: w związku z zamiarem wykonywania pracy czy studiowania w Polsce. Przesłanka "pielęgnowanie mowy polskiej" oznacza zachowanie mowy przodków, rozwijanie czy utrwalanie znajomości języka. Samo podjęcie nauki języka polskiego w związku z przyjazdem do Polski może okazać się niekiedy niewystarczające dla spełnienia kryterium określonego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o repatriacji. Na znaczenie kwestii pielęgnowania związków z polskością w domu rodzinnym, posługiwania się w rodzinie językiem polskim zwrócił zresztą uwagę WSA w Warszawie w przywołanym w skardze wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r. (IV SA/Wa 2810/12, LEX nr 1317367).

W sytuacji, w której w domu rodzinnym, czy też poza nim dana osoba deklarująca polskie pochodzenie nie kultywuje więzi z Polską jako ojczyną przodków nie jest możliwie stwierdzenie spełnienia przesłanki "związków z polskością" jedynie w oparciu o fakt nabycia umiejętności posługiwania się językiem polskim, czy też uzyskania wiedzy o współczesnej Polsce.

W przypadku skarżącego nie istnieją dowody na kultywowanie polskości także przez jego wstępnych na których polskie pochodzenie on wskazuje tj. jego babcię i ojca.

Orzecznictwo sądowe, zwłaszcza aktualne wskazuje, że w przypadku deklaracji nawiązania związków z polskością poza domem rodzinnym, czy też już na terenie Polski należy ustalić, czy cudzoziemiec nawiązał więzi mocniejsze niż sama chęć poznania języka, czy zwykłe więzy relacje z krajem goszczącym wynikające ze stopniowej asymilacji. Więzi te mogą wyrażać się w zwiększonym zainteresowaniu polską historią, językiem kulturą itd. O ich nawiązaniu nie może jednak świadczyć, krótkotrwałe wzmożone przyswajanie wiedzy encyklopedycznej dotyczącej Polski. Skarżący nie przedłożył żadnych innych, poza aktami stanu cywilnego, dokumentów potwierdzających jego związki z polską kulturą, tradycją, obyczajami. Organ odwoławczy nie kwestionuje treści wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r. (IV SA/Wa 2810/12, LEX nr 1317367), w którym stwierdzono, iż "wymagania, przyjmowane jako wzorzec w zakresie związku cudzoziemca z polskością, nie powinny być zbytnio wygórowane w sytuacji, gdyby ustalono pielęgnowanie mowy, zwyczajów czy pewnych innych istotnych tradycji. Dlatego też, wiedza o charakterze encyklopedycznym (z historii czy literatury) nie powinna mieć kluczowego znaczenia w kontekście oceny, czy dana osoba ma związek z polskością. " W tym samym wyroku Sąd zwrócił jednak uwagę, że : " Istotne znaczenie może mieć natomiast informacja o utrzymywaniu faktycznych związków z polskością w domu rodzinnym, czy posługiwanie się językiem polskim."

W toku postępowania organ I instancji podjął należyte starania aby wyjaśnić kwestię szeroko rozumianych związków skarżącego z polskością, podczas przesłuchania dążąc do ustalenia, zarówno tego, czy w domu rodzinnym skarżącego pielęgnowane były polskie tradycje i obyczaje, jak również usiłował ustalić stopień zainteresowania samego Skarżącego Polską, jej kulturą tradycją itd. Sam tylko fakt, że skarżący wykazał się pewną wiedzą na temat niektórych tradycji, czy polskiej symboliki nie wpływał decydująco na ogólną ocenę zeznań skarżącego i wnioski z niej wywiedzione a jedynie stanowił element składowy tej oceny.

Organ administracji nie kwestionuje sfery świadomości, co do polskiej tożsamości narodowej skarżącego. Ocenia jedynie przesłanki posiadania przez niego autentycznych związków z polskością. Kwestia identyfikacji narodowej może podlegać różnym ocenom jednak pewne elementy dotyczące wiedzy o Polsce oraz sposobu jej pozyskiwania stanowią fundament tożsamości narodowej i są niezbędne do stwierdzenia związków z Narodem Polskim. Przedmiotowa decyzja wydana została z uwagi na całokształt jego zeznań złożonych do protokołu, w wyniku których ustalono, iż cudzoziemiec nie nabył posiadanej przez siebie wiedzy, jak również kompetencji językowych w domu rodzinnym. Przesłuchanie skarżącego wykazało także, iż w/w nie podejmował w przeszłości w dłuższym okresie poprzedzającym złożenie wniosku prób samodzielnego zdobywania związków z Narodem Polskim poprzez naukę języka historii i kultury i tradycji, a także poprzez kontakty z Polakami, organizacjami polonijnymi itp.

Organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa proceduralnego, wskazanych przez pełnomocnika strony, czy materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy i uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. W sprawie nie zachodzi również okoliczność z art. 138 § 2 Kpa uzasadniająca uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż materiał dowodowy został zgromadzony w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia wniosku strony o udzielenie jej zezwolenia na pobyt stały w trybie art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach.

Skarżący zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik postępowania, tj:

1) art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja ta powinna zostać uchylona na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.k. z powodu naruszenia przez organ I instancji:

a. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a. poprzez dokonanie sprzecznych z logiką ustaleń co do braku polskiego pochodzenia skarżącego,

b. art. 42 § 1 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji przez organ I instancji pod nieprawidłowy i nieaktualny adres skarżonego,

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, ocenę zebranego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z logiką, a także niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności poprzez nieprawidłowe ustalenie, że skarżący nie posiada związków z polskością, podczas gdy jego związki z polskością zostały wykazane w toku postępowania administracyjnego,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji w zw. z art. 195 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez nieprawidłową wykładnię i błędne uznanie, że:

a. związek z polskością może zostać wykazany wyłącznie poprzez kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów w domu rodzinnym,

b. nabycie wiedzy historycznej oraz umiejętności władania językiem polskim na wysokim poziomie jeszcze przed dowiedzeniem się o swoim polskim pochodzeniu wyklucza możliwość ustalenia u takiej osoby związków z polskością, jeżeli umiejętności te nie zostały wyniesione z rodzinnego domu,

c. celem przepisu art. 5 ust. 1 jest ograniczenie przywilejów związanych z polskim pochodzeniem do osób, które pomimo grożących represji pielęgnowały swoje związku z polskością;

2) art. 195 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 195 ust. 2 oraz art. 197 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez wadliwe zastosowanie tychże przepisów, skutkujące odmową udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt stały w związku z niewykazaniem przez skarżącego polskiego pochodzenia stosownie do art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji, w sytuacji w której pochodzenie takie skarżący wykazał.

Wniósł o uchylenie obu decyzji i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a., przy jednoczesnym zrzeczeniu się rozprawy przez skarżącego, a nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu organ w sposób wyczerpujący dokonał ustaleń faktycznych a ocena zebranych dowodów doprowadziła go do niewadliwych wniosków, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do udzielenia mu zgody na pobyt stały.

Podstawę prawną żądania stanowi przepis art. 195 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 2 ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (D.U: 2017, poz. 858) i art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Zgodnie z tymi przepisami zgody na pobyt czasowy udziela się osobie deklarującej narodowość polską która zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Do ustalenia polskiego pochodzenia stosuje się przepisy art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Stanowi on, że za osobę polskiego pochodzenia uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą następujące warunki:

-co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej;

-wykaże swój związek z polskością.

W niniejszej sprawie niesporne było pomiędzy stronami, że skarżący spełnia pierwszą z przesłanek gdyż jego babcia była narodowości polskiej.

Przedmiotem oceny organu była zatem druga z przesłanek - związek z polskością.

Skarżący w zasadzie nie zaprzeczał ustaleniom organu co faktu rozpoczęcia kultywowania związków z Polską począwszy od roku poprzedzającego przyjazd do Polski na studia. Nie przeczył także tym ustaleniom z których wynikało, że w domu rodzinnym nie były kultywowane tradycje polskie.

Inaczej natomiast skarżący przedstawiał powody takiego stanu rzeczy wskazując, że był dzieckiem, ukrywano przed nim fakt polskiego pochodzenia babci od strony ojca. Mimo że jeździł z ojcem pomagać babci w pracach polowych, jego zdaniem matka [...] nie lubiła synowej [...] i odwrotnie i stąd brak w domu rodzinnym [...] jakichkolwiek tradycji polskich.

Na gruncie orzecznictwa sądowoadministracyjnego przyjmuje się, że wykazanie związku z polskością to przede wszystkim wykazanie, że pielęgnowano mowę polską, polskie tradycje i zwyczaje. Sąd w pełni zgadza się ze skarżącym, że nie musi to następować wyłącznie w domu rodzinnym. Wpływ na to może przecież mieć trudna sytuacja w domu rodzinnym, w którym były trudności w tego rodzaju działaniu czy kłopoty z wzorcami na podstawie których byłoby możliwe kultywowanie polskich tradycji. Na te aspekty zresztą zwraca uwagę pełnomocnik skarżącego.

Należy też zgodzić się ze skarżącym, że będąc dzieckiem miał ograniczony wpływ na sytuacją domową i wskazywany przez niego konflikt pomiędzy jego matką a jej teściową. Jak jednak wynika z zeznań strony skarżącej jeździł on wraz z ojcem do babci aby Jej pomagać w pracach polowych a więc miał styczność z babcią poza domem rodzinnym. Nie było zatem żadnych przeszkód aby jego ojciec przebywając u swej matki dbał o rozwój swojego syna w aspekcie tworzenia więzi z babcią i samym sobą. To oni powinni stanowić wzór do naśladowania i z ich zachowań skarżący mógł czerpać wiedzę na temat Polski. Po drugie z samych zeznań skarżącego wynika, że babcia zmarła gdy skarżący miał 10 lat. Oznacza to, że konflikt pomiędzy jego matką a babcią musiał utracić na sile. W ocenie sądu, w relacji skarżącego w ogóle nie ma mowy o jakichkolwiek związkach z polskością czy to w domu rodzinnym czy poza nim. Oznacza to, że dopiero od kilku lat (mimo że od wielu nie jest już dzieckiem) rozpoczął zainteresowanie kulturą polską, deklaruje, że nauczył się języka polskiego, zna podstawowe zdarzenia z historii Polski. Ma racją organ, że z zeznań skarżącego wynika, że zainteresowanie Polską pojawiło się wraz z chęcią studiowania w Polsce. To dlatego, jak wskazuje w zeznaniach skarżący, rozpoczął naukę języka polskiego i zainteresował się kulturą, historią i polskimi zwyczajami. Starania te można ocenić jako początek w dążeniu do powstania trwałych związków z Polską.

Ustawodawca wskazując na konieczność wykazania związków z polskością "promuje" te osoby które mimo istniejących trudności dążą do zachowania tożsamości narodowej. Pozwolenie na pobyt stały jest bowiem gwarancją, że dana osoba będzie mogła na stałe osiedlić się na terenie Polski. Osiedlenie się na terenie danego kraju powinno oznaczać co najmniej zaakceptowanie jego historii i zwyczajów (por. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/WA 1510/17). Celem przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji jest umożliwienie osobom które miały przodków o polskim pochodzeniu dalsze kultywowanie tradycji polskich na terenie Polski.

Zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy jak i ocenił dowody przedstawione przez stronę, choć rzeczywiście zbyt restrykcyjnie podszedł do przesłanki związku z polskością poprzez przyjęcie, że kultywowanie tradycji dotyczy przede wszystkim domu rodzinnego. Takie rozumienie przesłanki "związku z polskością" jest zbyt rygorystyczne. Jak jednak wskazuje się w orzecznictwie (np. wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt .IV SA/Wa 2810/12, LEX nr 1317367), przy ustalaniu związków z polską istotny nacisk kładzie się na kwestie mowy, tradycji i zwyczajów. Sama wiedza historyczna zaczerpnięta np. z internetu nie jest wystarczająca do spełnienia przesłanki istnienia związków z polskością. To właśnie pielęgnowanie wzorców w tym zakresie przez podmiot ubiegający się o uzyskanie prawa stałego pobytu powinno być wyznacznikiem spełnienia kryteriów ustawowych. Oznacza to, że nauczenie się historii Polski czy panujących w niej zwyczajach nie jest wystarczające do uznania istnienia związków z Polską. Chodzi bowiem o sytuację w której dana osoba swym działaniem dąży do zachowania swej tożsamości narodowej. W ocenie Sądu przygotowanie się do przyjazdu do Polski poprzez naukę języka polskiego i zaznajomienie się z podstawowymi świętami tej przesłanki nie spełnia.

Ponieważ okoliczności związane z wykazanie związków z polskością wymagają przede wszystkim inicjatywy ze strony samej zainteresowanej osoby to właśnie ona powinna przedstawić argumenty i dowody na te okoliczności. Skarżący przedstawił dowody z dokumentów –aktów stanu cywilnego. Organ przeprowadził dowód z przesłuchania strony i trafnie uznał, że skarżący, choć istotnie ma korzenie polskie, zainteresował się Polską w celu studiowania w Polsce. Nauka języka polskiego nie wynikała z chęci kultywowania związków z Polską ale była niezbędna aby móc łatwiej podjąć studia w Polsce.

Nietrafne są zatem twierdzenia zawarte w skardze, że organ wysnuł nieprawidłowe wnioski z przesłuchania strony. W trakcie przesłuchania skarżący jasno wskazywał dlaczego nauczył się polskiego, że nie były kultywowane tradycje i zwyczaje polskie w jego domu rodzinnym przy jednoczesnym stwierdzeniu, że jeździł z ojcem do babci której pomagali. Oznacza to, że nie było celem ani jego ojca ani jego samego zachowanie tożsamości narodowej. Nie identyfikował się z polską narodowością. Nie czynił tego także po śmierci babci i kiedy przestał być małym dzieckiem.

Pełnomocnik skarżącego wskazuje, że skarżący nie wiedział o swym polskim pochodzeniu a więc nie mógł pielęgnować związków z Polską. Generalnie taka konstatacja jest logiczna jednakże ustawodawca dając określonej grupie podmiotów prawo do domagania się udzielenia zgody na pobyt kładzie nacisk na istnienie więzi narodowej osoby ubiegającej się o uzyskanie pobytu w Polsce.

Każdy człowiek ma określoną tożsamość. Jest to grupa wyobrażeń i przemyśleń, uczuć i wspomnień, które odnoszą się do samej jednostki i kształtują własny jej obraz. W rozwoju tożsamości pojedynczego człowieka dużą rolę odgrywają grupy – jednostka rozwija swój własny obraz, porównując się, zgadzając lub nie ze wzorcami proponowanymi przez grupę. Jedną z odmian tożsamości jest tożsamość narodowa, czyli umacniane przez liczne czynniki narodowotwórcze poczucie odrębności własnej grupy – narodu od innych, obraz samego siebie jako członka pewnego narodu.

Na rozwój tożsamości narodowej wpływ mają pewne określone czynniki narodowotwórcze: wspólny język, symbole, świadomość wspólnego pochodzenia, wspólna kultura, zamieszkiwanie wspólnego terytorium, żywa pamięć wspólnej historii. W tym zatem aspekcie skarżący nie wykazał aby łączyła go z narodem polskim tego rodzaju więź, która sięga nie tylko przyszłości ale i przyszłości. W tym aspekcie organ prawidłowo zwrócił uwagę na brak zainteresowania się skarżącego Polską choćby poprzez uczestniczenie w życiu lokalnej społeczności czy zaangażowaniu się w działalność instytucji polonijnych które istnieją także [...]. Potwierdza to brak jego zaangażowania w aspekcie chęci kultywowania tradycji polskich.

W związku z tym, zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy ocenił, że skarżący nie spełnia jednego z warunków do przyznania mu prawa do pobytu stałego w Polsce. Nie było zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji (zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 42 § 1 K.p.a. skoro skarżący odebrał odpis decyzji i w terminie złożył odwołanie to wadliwość w doręczeniu wezwania nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Sąd nie stwierdził aby organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a.).

Skarżący nie wskazał jakie dowody zostały przez organ pominięte lub nie ocenione i jakie czynności powinny być przez organ przeprowadzone (art. 136 K.p.a.). W istocie skarżący polemizuje jedynie z prawidłowymi ustaleniami organu.

W związku z tym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego ani procesowego, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie 151 P.p.s.a.