Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1192/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art.7, art.77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2011r. sprawy ze skargi W. I. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] maja 2008 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego W. I. kwotę 5600 (pięć tysięcy sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. I., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego K. P., jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ") z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "WIOŚ") z dnia [..] maja 2008 r., nr [...], którą nałożono na skarżącego, jako odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, administracyjną karę pieniężną w wysokości 200.000 zł.

W uzasadnieniu decyzji I. instancji WIOŚ wskazał, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach 18, 27 i 28 grudnia 2007 r. w podmiocie M. - , K. stwierdzono, że na nieruchomości należącej do W. I. znajduje się około 40 sztuk samochodów. Samochody te zostały nielegalnie przywiezione z zagranicy z przeznaczeniem do demontażu na części. Samochody te należy traktować jako odpady, gdyż posiadają cechy, które znajdują się na tzw. liście zielonej poz. B1250 (pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów - kod 16 01 06 według katalogu odpadów Dz. U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1206) lub nie znajdują się na żadnej z list (kod 12 01 04* - odpad niebezpieczny).

Wysyłający, którego nie udało się zidentyfikować, nie dokonał wymaganego zgłoszenia. Nie przedstawiono w trakcie kontroli decyzji GIOŚ zezwalającej na przywóz odpadów do Polski. Zachodzą więc w ocenie WIOŚ - podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 32 i 33 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

WIOŚ stwierdził, że przy ustalaniu wysokości kary uwzględnił znaczną ilość odpadów, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska jednak bez stwierdzenia konkretnych szkód oraz fakt zatajenia danych osoby wysyłającej.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. I. podnosząc, iż wszystkie samochody zostały przez niego zakupione przez portal Allegro na terenie Polski i nigdy nie sprowadzał indywidualnie samochodów z Wysp Brytyjskich.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję GIOŚ stwierdził, że zdjęcia oraz ustalenia faktyczne zawarte w protokole z kontroli i oględzin przeprowadzonych

przez [...] WIOŚ dowodzą, że znajdujące się na przedmiotowym terenie uszkodzone, niekompletne pojazdy powinny być zakwalifikowane do kategorii Q2, określonej w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 39, poz. 251 z póź. zm.) - "produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym".

Nadto wskazał, iż dokumentacja fotograficzna oraz oświadczenie strony z dnia 28 grudnia 2007 r. bezsprzecznie dowodzi, iż odwołujący się sprowadził 40 sztuk uszkodzonych pojazdów w celu demontażu i pozyskania z nich części.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. I. podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 77 k.p.a. i art. 7 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania, niezgromadzenie całości materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji wadliwe ustalenie stanu faktycznego i błędną jego ocenę,

2. art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 2 pkt 14 i 34 i art. 1 ust. 2 i 3 Rozporządzenia WE 1013/2006 poprzez ich błędną i dowolną wykładnię, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że składowane przez skarżącego pojazdy są odpadami, które zostały przez niego sprowadzone nielegalnie z Wielkiej Brytanii do Polski i nałożenie na niego jako odbiorcy odpadów administracyjnej kary pieniężnej,

3. art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez jego niezastosowanie i niezbadanie przesłanek regulujących wysokość wymierzonej kary.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zgromadzony w sposób nierzetelny, co za tym idzie jest on niekompletny i nieodzwierciedla stanu faktycznego w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 25 listopada 2009 r. pełnomocnik skarżącego wskazała, iż - jak potwierdził organ odwoławczy - w aktach sprawy [...] Prokuratury Rejonowej K. P. znajduje się 41 szt. faktur zakupu przez skarżącego samochodów osobowych, przy czym 18 z nich datowanych jest na dzień

16 lutego 2007 r., 21 - na dzień 3 marca 2007 r., a 2 - na dzień 27 listopada 2009 r. Faktury te znajdują się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy. Z powyższego wynika jednoznacznie, że pojazdy zostały zakupione przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zaledwie 4 pojazdy zostały zakupione w czasie, gdy obowiązywały przepisy będące podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej. Jednocześnie ustawa z dnia 30 lipca 2004r. o międzynarodowym obrocie odpadami, która obowiązywała przed datą wejścia w życie ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, nie przewidywała obowiązku dokonywania zgłoszenia międzynarodowego przemieszczania odpadów, a co za tym idzie, nie przewidywała kary pieniężnej za brak takiego zgłoszenia. Nie ma zatem żadnej podstawy prawnej do obciążania skarżącego karą administracyjną na podstawie powołanych przez organ przepisów za zakup przez niego w lutym i marcu 40 sztuk samochodów.

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 649/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. I. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Sąd I. instancji wskazał, że materiał dowodowy został przez organ administracji zgromadzony prawidłowo, ocena materiału dowodowego jest również prawidłowa i nie budzi zastrzeżeń. Twierdzenie skarżącego, że organ administracji nie ustalił bezspornie, czy samochody znajdujące się w czasie kontroli na placu należącym do skarżącego zostały przez niego zakupione za granicą, czy też zakupione na terenie Polski - jest bezpodstawne. Organ administracji nigdy nie twierdził, że to skarżący zakupił samochody za granicą. Organ administracji stwierdził natomiast, że skarżący był odbiorcą sprowadzonych z zagranicy odpadów w postaci zużytych samochodów. Okoliczność, że samochody miały kierownicę z prawej strony, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie była dla organów administracji okolicznością rozstrzygającą o tym, że samochody zostały sprowadzone z zagranicy. Ustalenie, że odpady w postaci samochodów zostały sprowadzone z zagranicy oparte zostało na oświadczeniu złożonym przez skarżącego z dnia 28 grudnia 2007 r. Oświadczenie to znajduje się na karcie 2 akt administracyjnych i brzmi następująco: "Dot: zakupionych samochodów. Informuję, że ilość samochodów sprowadzonych z zagranicy w roku 2007 r. wynosi około 40 szt. wszystkie z przeznaczeniem na części". Późniejsze oświadczenie skarżącego, że samochody zakupione zostały przez portal Allegro na terenie Polski jest, w ocenie Sądu I. instancji, próbą uniknięcia konsekwencji wynikających ze złożenia pierwszego oświadczenia

Sąd wskazał nadto, że ustaleń organu administracji nie podważają - załączone po wydaniu zaskarżonej decyzji - znajdujące się w aktach administracyjnych kopie faktur Przeciwnie, z treści tych faktur wynika, że skarżący był bezpośrednio w Wielkiej Brytanii nabywcą pojazdów znajdujących się w stanie uniemożliwiającym poruszanie się po drogach. Jeśli przyjąć, że są to dokumenty potwierdzające zakup pojazdów, których dotyczy zaskarżona decyzja, to nie ulega wątpliwości, że pojazdy znajdujące się w Wielkiej Brytanii musiały zostać sprowadzone do Polski, a odbiorcą tych pojazdów był skarżący. Faktury wskazują, że zakupione zostały one bezpośrednio od osób zamieszkałych w Wielkiej Brytanii, a nie - jak twierdzi skarżący - od pośredników, wystawiających te pojazdy do sprzedaży na portalu Allegro.

Sąd I. instancji zauważył, że data sprowadzenia pojazdów do Polski nie ma znaczenia dla ustalenia jakie przepisy znajdą w sprawie zastosowanie. Organ administracji miał obowiązek zastosowania tej ustawy, która obowiązywała w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego, a więc ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, która weszła w życie z dniem 12 lipca 2007 r. Z art. 41 wymienionej ustawy wynika, ze do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego nosi datę 13 lutego 2008 r., zaś pierwsza decyzja wydana została w dniu [...] maja 2008 r.

Zdaniem Sądu I. instancji, zarzut skarżącego, że nie spełnia on wymogów uznania go za odbiorcę odpadów w rozumieniu przepisów Rozporządzenia WE 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, jest nieuzasadniony. Zarzut opiera się bowiem na twierdzeniu, że skarżący zakupił samochody w Polsce i przewoził je w granicach kraju. Ponadto twierdzenie, że pojazdy znajdujące się na terenie należącym do skarżącego arbitralnie zakwalifikowane zostały do dwóch kategorii odpadów, których jedna stanowi kategorię odpadów szkodliwych ze względu na zawartość cieczy, w ocenie Sądu I. instancji, jest nieuzasadnione. W świetle art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.), odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Sąd I instancji podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż pojazdy, które były w posiadaniu skarżącego spełniały wymienioną wyżej definicję odpadu.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2008 r., omyłkowo - zdaniem Sądu -, wskazano kod 12 01 04*. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazano już prawidłowy kod, tj. 16 01 04*. Z załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206) wynika, że są to zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy. Z kolei kod 16 01 06 oznacza zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy niezawierające cieczy i innych niebezpiecznych elementów.

Za nieuzasadniony Sąd I. instancji uznał zarzut skarżącego, że naruszone zostały: art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 2 pkt 14 i 34 i art. 1 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006. Zarzut skarżącego opiera się na stwierdzeniu, że przechowywane przez skarżącego pojazdy nie zostały przez niego sprowadzone z Wielkiej Brytanii do Polski.

Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. GIOŚ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał powody wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu administracji.

Zdaniem Sądu I. instancji, uznanie 40 sztuk samochodów za znaczną ilość odpadów jest kwestią ocenną, stąd Sąd to ustalenie organu administracji uznał za prawidłowe. Twierdzenie, że kara pieniężna została nałożona za naruszenie, które nie zostało bezspornie udowodnione, jest - zdaniem sądu -bezpodstawne. Analiza akt sprawy pozwala stwierdzić, że okoliczności faktyczne, które legły u podstaw wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 32 ust. 1 w związku z art. 41 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przez błędną ich wykładnię i w konsekwencji uznanie przez Sąd l. instancji,

że zawarty w art. 41 ustawy przepis prawa intertemporalnego stanowi podstawę nałożenia kary administracyjnej za czyn popełniony przed wejściem w życie tej ustawy,

- art. 2 i 42 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że organ administracji w każdym przypadku stosuje przepisy obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji bez uwzględnienia koniecznych wyjątków, w tym w szczególności wyjątku wynikającego z zasady niedziałania prawa wstecz, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji nakładającej na skarżącego administracyjną karę pieniężną za zdarzenie, które miało miejsce przed wejściem w życie ustawy stanowiącej podstawę nałożenia kary,

-art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 1 ust 1 i 2 oraz art. 2 pkt 14 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L z dnia 12 lipca 2006 r.) poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów, a polegające na uznaniu, że przepisy te znajdują zastosowanie w razie zakupienia przez odbiorcę i przemieszczenia odpadów w granicach jednego państwa członkowskiego,

- art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez niewłaściwe zastosowanie powołanej wyżej normy prawnej przejawiające się w całkowicie bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd I. instancji, że 40 sztuk samochodów znajdujących się w czasie kontroli jest znaczną ilością odpadów uzasadniającą nałożenie na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 200.000,00 zł, czyli w okolicach górnej granicy przewidzianej za takie naruszenie, przez co doszło do naruszenia granic swobodnego uznania administracyjnego,

2) rażące naruszenie przepisów postępowania:

- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a."] - w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że organ administracji rzetelnie zgromadził materiał dowodowy w sprawie i na jego podstawie dokonał prawidłowych i nie budzących zastrzeżeń ustaleń faktycznych wskutek których utrzymano w mocy nałożoną na skarżącego administracyjną karę pieniężną

za działanie podjęte przez niego przed wejściem w życie ustawy stanowiącej postawę ukarania, przez co naruszył zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, do czego zobowiązany był zasadą zupełności postępowania,

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek czego Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, podczas gdy zostały one wydane z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 41 i art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nałożenie na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej za zdarzenie, które miało miejsce przed wejściem w życie ustawy stanowiącej podstawę nałożenia kary.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Wniósł również od zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt IIOSK 751/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądził koszy postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd II. instancji wskazał, iż zasadny jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z ustaleń postępowania dowodowego w tej sprawie, a w szczególności z faktur zakupu przedmiotowych samochodów, wynika bowiem, że skarżący dokonał zakupu 18 samochodów w dniach 16 lutego 2007 r., 21 samochodów w dniu 3 marca 2007 r., zaś 2 samochodów w dniu 27 listopada 2007 r. Natomiast ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów weszła w życie dopiero z dniem 12 lipca 2007 r. Ponadto rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, s. 1) zostało także bezpośrednio transponowane do polskiego porządku prawnego z dniem 12 lipca 2007 r. Oznacza to, że w dacie wejścia w życie wyżej wymienionych aktów normatywnych, w świetle materiału dowodowego zebranego w aktach tej sprawy, tylko dwa przedmiotowe samochody zostały przez skarżącego zakupione. Natomiast pozostałe 38 sztuk

zostało zakupionych w poprzednim stanie prawnym, kiedy obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. Nr 191, poz. 1956), która de lege lata jest uchylona przez ustawę z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Natomiast dyspozycja art. 41 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. w istocie stanowi, że do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie tejże ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto w tej sprawie postępowanie - co należy podkreślić - może być tylko wszczęte z urzędu i nastąpiło to dopiero w dniu 13 lutego 2008 r. Jednak, zdaniem składu orzekającego NSA w tej sprawie, nie wyklucza to naruszenia zasady nieretroaktywności. Wynika to z tego, że przyjęta przez Sąd I. instancji wykładnia wyżej powołanych norm prawnych, której skutkiem było nałożenie na stronę powyższego obowiązku, statuowałaby sytuację, w której wyłączną przesłanką powstania nowego dla strony obowiązku byłaby tylko zmiana stanu prawnego. Spowodowałoby to w istocie naruszenie zasady nieretroaktywności prawa, w świetle której nie można stanowić norm prawnych znajdujących zastosowanie do stosunków i sytuacji prawnych, które istniały przed wejściem w życie tych norm. Ponadto także z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (dalej: "TK") wynika zakaz działania prawa wstecz w celu zapewnienia szczególnie intensywnej ochrony jednostce, a odstępstwa od niej mogą być wprowadzane tylko w wyjątkowych wypadkach, gdy jest to konieczne dla realizacji innej wartości konstytucyjnej (por. wyrok TK z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt P 27/05, OTK ZU-A 2006, nr 9, poz. 124), a co nie można uznać żeby miało miejsce w okolicznościach objętych niniejszym postępowaniem.

W doktrynie prawa administracyjnego - jak zauważył NSA - podkreśla się znaczenie zasady sformułowanej w Rekomendacji nr 91 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie sankcji administracyjnych, przyjętej 13 lutego 1991 r. Wynika z niej, że żadnej sankcji nie można nałożyć z racji czynu, który w czasie popełniania nie stanowił postępowania sprzecznego z obowiązującymi normami, a jeśli odpowiednie normy naruszono w czasie, gdy obowiązywała sankcja mniej uciążliwa, później wprowadzonej sankcji surowszej nie można nakładać.

Dalej NSA powołał wyrok TK z dnia 10 grudnia 2007 r. (sygn. akt P 43/07, OTK ZU-A 2007, nr 11, poz. 155, Dz. U. z 2007 r., nr 235, poz. 1734), w którym sformułowano tezę w zakresie przedmiotowym i podmiotowym - dotyczącym zasady równości wobec prawa w świetle art. 32 Konstytucji RP - w sprawach dotyczących

wymierzenia kary pieniężnej. Wynika z niej, że nie może funkcjonować przepis, który nakazuje w sytuacji, kiedy zostały naruszone odpowiednie normy w okresie obowiązywania sankcji mniej uciążliwej, stosować wprowadzoną później sankcję surowszą.

Powyższe oznacza, zdaniem NSA, iż w realiach przedmiotowej sprawy, właściwe organy powinny, uwzględniając prawidłowo ustalony na nowo stan faktyczny, zastosować odpowiednie przepisy prawa materialnego, zgodnie z regułą lex retro non agit i dokonać następnie ich właściwej wykładni, biorąc pod uwagę wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z dyspozycją art. 190 p.p.s.a.

Za chybione (przedwczesne z powodu wyżej podniesionych przesłanek) uznał Sąd II. instancji zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego przez Sąd I. instancji. Będą one mogły być rozpatrzone dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, w którym dokonano ich zastosowania. Dotyczy to w szczególności oceny, czy Sąd I. instancji popełnił błąd w subsumpcji, a więc niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa, powołanym w materialnoprawnej podstawie wydanej decyzji administracyjnej.

Niezasadny jest również, zdaniem Sądu II. instancji, zarzut kasacyjny dotyczący braku stwierdzenia przez Sąd I. instancji nieważności zaskarżonej decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz w związku z art. 41 i 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Jest bowiem oczywiste, że bez ponownego, prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w tej sprawie, nie jest możliwa ocena Sądu I. instancji w przedmiocie kontroli prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego, także pod kątem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 751/10.

W uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Sąd II. instancji wskazał, iż zasadny jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z ustaleń postępowania dowodowego w tej sprawie, a w szczególności z faktur zakupu przedmiotowych samochodów, wynika bowiem, że skarżący dokonał zakupu 18 samochodów w dniach 16 lutego 2007 r., 21 samochodów w dniu 3 marca 2007 r., zaś 2 samochodów w dniu 27 listopada 2007 r. Natomiast ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. nr 124, poz. 859 ze zm.) weszła w życie dopiero z dniem 12 lipca 2007 r. Ponadto rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, s. 1) zostało także bezpośrednio transponowane do polskiego porządku prawnego z dniem 12 lipca 2007 r.

Powyższe oznacza, że w dacie wejścia w życie wyżej wymienionych aktów normatywnych, w świetle materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, tylko dwa przedmiotowe samochody zostały przez skarżącego zakupione. Natomiast pozostałe 38 sztuk zostało zakupionych w poprzednim stanie prawnym, kiedy obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 30 lipca 2004 r. o międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. Nr 191, poz. 1956), która de lege lata jest uchylona przez ustawę z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Dyspozycja art. 41 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. w istocie stanowi, że do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie tejże ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie w przedmiotowej

sprawie - co wymaga podkreślenia - może być wszczęte tylko z urzędu i nastąpiło to dopiero w dniu 13 lutego 2008 r.

Jednak, nie wyklucza to naruszenia zasady nieretroaktywności. Wynika to z tego, że przyjęta przez Sąd I. instancji wykładnia wyżej powołanych norm prawnych, której skutkiem było nałożenie na stronę przedmiotowego obowiązku, statuowałaby sytuację, w której wyłączną przesłanką powstania nowego dla strony obowiązku byłaby tylko zmiana stanu prawnego. Spowodowałoby to w istocie naruszenie zasady nieretroaktywności prawa, w świetle której nie można stanowić norm prawnych znajdujących zastosowanie do stosunków i sytuacji prawnych, które istniały przed wejściem w życie tych norm.

Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (dalej: "TK") wynika zakaz działania prawa wstecz w celu zapewnienia szczególnie intensywnej ochrony jednostce, a odstępstwa od niej mogą być wprowadzane tylko w wyjątkowych wypadkach, gdy jest to konieczne dla realizacji innej wartości konstytucyjnej (por. wyrok TK z dnia 18 października 2006 r. sygn. akt P 27/05, OTK ZU-A 2006, nr 9, poz. 124). Nie można jednak uznać, żeby miało to miejsce w okolicznościach objętych niniejszym postępowaniem.

W doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się znaczenie zasady sformułowanej w Rekomendacji nr 91 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie sankcji administracyjnych, przyjętej 13 lutego 1991 r. Wynika z niej, że żadnej sankcji nie można nałożyć z racji czynu, który w czasie popełniania nie stanowił postępowania sprzecznego z obowiązującymi normami, a jeśli odpowiednie normy naruszono w czasie, gdy obowiązywała sankcja mniej uciążliwa, później wprowadzonej sankcji surowszej nie można nakładać.

W wyroku TK z dnia 10 grudnia 2007 r. (sygn. akt P 43/07, OTK ZU-A 2007, nr 11, poz. 155, Dz. U. z 2007 r., nr 235, poz. 1734) sformułowano tezę w zakresie przedmiotowym i podmiotowym - dotyczącym zasady równości wobec prawa w świetle art. 32 Konstytucji RP - w sprawach dotyczących wymierzenia kary pieniężnej. Wynika z niej, że nie może funkcjonować przepis, który nakazuje - w sytuacji, kiedy zostały naruszone odpowiednie normy w okresie obowiązywania sankcji mniej uciążliwej - stosować wprowadzoną później sankcję surowszą. Decyzja, jakie prawo należy stosować do określonych w czasie stanów faktycznych należy do ustawodawcy, nie zaś do organów stosujących prawo, a nadto sprawy o identycznych wręcz stanach faktycznych nie mogą być rozstrzygane zupełnie różnie w zależności tylko od tego, kiedy dany organ postanowi wydać decyzję administracyjną. Różnicowanie pozycji prawnej różnych podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej narusza zasadę równości w rozumieniu art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Biorąc pod uwagę wykładnię prawa dokonaną w przedmiotowej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 p.p.s.a.), właściwe organy powinny w pierwszej kolejności ustalić na nowo stan faktyczny (art. 7, 77 § 1 k.p.a.), zastosować odpowiednie przepisy prawa materialnego zgodnie z regułą lex retro non agit i dokonać następnie ich właściwej wykładni.

Powyższe, przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) czyniło zasadnym uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie na zasadzie art. 135 p.p.s.a.

Skoro sprawa wymaga ponownego ustalenia stanu faktycznego, Sąd za przedwczesne uznaje dokonywanie oceny wskazanych w skardze naruszeń prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Mając na względzie wszystko powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 190 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku.

W punkcie II. orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. - jak w pkt III. sentencji.