Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 835/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w związku z  art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Asesor WSA Tomasz Dziuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia w Gminie P. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...]r. nr [...]; 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (SWINB), po rozpoznaniu zażalenia Stowarzyszenia w Gminie P. z siedzibą w H. (strona, skarżący), gmina P., na postanowienie z dnia [...] r. nr [...], Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (PINB), dotyczące odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia w Gminie P. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, zlokalizowanej w miejscowości P., ul. [...], dz. nr ewid. 1 i 2, gm. P. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji w całości.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 rok - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 rok, poz. 256 ze zm.-dalej "K.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 rok – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 rok, poz. 1186 ze zm.- dalej "p.b.").

Z akt sprawy wynika, że w dniu 12 listopada 2019 r. do PINB wpłynął wniosek mieszkańców gminy P. o wydanie nakazu rozbiórki dla instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego w miejscowości P. przy ul. [...], na działce o numerze ewidencyjnym 1 i 2, gm. P. W dniu 9 grudnia 2019 r. PINB zwrócił się do "B" sp. z o.o., spółka komandytowa o potwierdzenie czy ww. podmiot gospodarczy jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, na co otrzymał odpowiedź twierdzącą dnia 11 grudnia 2019 r. Z protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. wynika, że na ww. działce jest wolnostojąca, niezadaszona instalacja do magazynowania emulsji asfaltowej. Przedstawiciel użytkownika stwierdził, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (WIOŚ) nie wydał zaleceń pokontrolnych co do ewentualnych uciążliwości instalacji. Kontrola WIOŚ - Delegatura w C. została przeprowadzone w dniach [...] r. – [...] r. w zakładzie "C" sp. z o.o. eksploatującego instalację do produkcji emulsji asfaltowej, zlokalizowanej na ww. działce. Nie stwierdzono negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, o czym WIOŚ - Delegatura w C. poinformował PINB pismem z dnia 14 maja 2019 r.

Pismem z dnia 25 lutego 2020 r. stowarzyszenie reprezentowane przez Prezesa R. C. złożyło do PINB wniosek o dopuszczenie do udziału w prowadzonym przed PINB postępowaniem w sprawie instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, zlokalizowanej w miejscowości P., ul. [...], dz. nr ewid. 1 i 2, gm. P. Do wniosku dołączono odpis z KRS, kopię statutu stowarzyszenia w Gminie P. oraz kopię pisma o wszczęcie postępowania administracyjnego, wniesionego wcześniej przez mieszkańców Gminy P. W uzasadnieniu wniosku powołało się na jeden z celów statutowych stowarzyszenia, jakim jest "Prowadzenie działań proekologicznych i działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego ", wskazując jednocześnie na zatruwanie mieszkańców gminy przez substancje wydobywające się z zakładu użytkującego ww. instalację. Ponadto strona podniosła, że "przedmiotowe postępowanie jest szczególnie istotne z perspektywy interesu lokalnej społeczności. " uzasadniając tym samym udział stowarzyszenia w powadzonym postępowaniu z uwagi na interes społeczny.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] PINB odmówił stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym dotyczącym instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, zlokalizowanej w miejscowości P. Zdaniem PINB stowarzyszenie nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 31 § 1 pkt. 2 K.p.a o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznej, z uwagi na to, że cele statutowe stowarzyszenia nie uzasadniają dopuszczenia do udziału w przedmiotowym postępowaniu. PINB poddał powziął także wątpliwość czy

stowarzyszenie spełnia przesłankę istnienia interesu społecznego. Zdaniem organu I instancji stowarzyszenie nie wykazało wartości istotnych i ważnych ze względu na interes społeczny, w odniesieniu do przedmiotu prowadzonego postępowania. PINB stwierdził ponadto, że zgodnie z wynikami działań kontrolnych prowadzonych przez WIOŚ, przedmiotowa instalacja nie wykazuje negatywnego oddziaływania na środowisko oraz uciążliwości zapachowej podczas jej użytkowania.

W zażaleniu stowarzyszenie wniosło o uchylenie postanowienia PINB oraz dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie nakazu wydania rozbiórki dla instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, zlokalizowanej w miejscowości P., ul. [...], dz. nr ewid. 1 i 2, gm. P. Nie zgodziło się ze stwierdzeniem PINB, podnosząc, że do celów statutowych stowarzyszenia należy m.in. "Prowadzenie działań proekologicznych i działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Czuwanie nad przestrzeganiem prawa. Podejmowanie inicjatyw politycznych, społecznych i gospodarczych na rzecz społeczności lokalnej. Kształtowanie społecznych, gospodarczych i politycznych warunków sprzyjających zaspokajaniu potrzeb społeczności lokalnej." Podkreśliło, że instalacja do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, której dotyczy postępowanie, jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, a produkcja emulsji asfaltowych odbywa się w samym centrum gminy. Substancje unoszące się z zakładu zatruwają zarówno środowisko jak i mieszkańców gminy. Wyraziło opinię, że w związku z powyższym związek, pomiędzy celami statutowymi stowarzyszenia m.in. działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego, a przedmiotem postępowania jest oczywisty. Dodatkowo stowarzyszenie stwierdziło że "interes społeczny realizowany jest poprzez ochronę środowiska naturalnego będącego dobrem ogólnym, jak również interesem lokalnej społeczności narażonej na ujemne skutki działalności związanej z produkcją emulsji asfaltowej. " Dodało, iż pod od wnioskiem skierowanym do PINB o wydanie nakazu rozbiórki dla instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego podpisało się 57 osób z najbliższego otoczenia zakładu produkcyjnego oraz radni miejscowości najbardziej narażonych na szkodliwe działania tego zakładu: K., P. oraz Z., a także sołtys miejscowości K.

Postanowieniem z dnia [...] r. SWINB, po rozpatrzeniu zażalenia stowarzyszenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy. Po dokonaniu analizy zgromadzonych akt sprawy oraz zapoznaniu się z zarzutami i twierdzeniami podnoszonymi przez skarżące stowarzyszenie w zażaleniu, SWINB wskazał, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt. 2 K.p.a. organizacja społeczna może zostać dopuszczona do prowadzonego postępowania administracyjnego po łącznym spełnieniu trzech przesłanek: postępowanie, do którego organizacja społeczna chce zostać dopuszczona, musi dotyczyć osoby trzeciej względem organizacji społecznej(1); udział organizacji społecznej w postępowaniu musi być uzasadniony celami statutowymi organizacji(2); za udziałem w organizacji społecznej w postępowaniu musi przemawiać interes społeczny(3). SWINB wskazał, że spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji, a niespełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji odmówi organizacji realizacji uprawnienia z art. 31 § 1 K.p.a. W przedmiotowej sprawie nie kwestionowano spełnienia przez stowarzyszenie pierwszej z ww. przesłanek. Prowadzone postępowanie dotyczy praw i obowiązków "B" sp. z o.o., spółka komandytowa czyli osoby trzeciej wobec stowarzyszenia.

W przekonaniu SWINB, przedmiotem postępowania pozostaje kwestia spełnienia przez stowarzyszenie dwóch kolejnych wymaganych prawem przesłanek.

Zauważył, że cele statutowe organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu muszą być określone możliwie najściślej, by związek pomiędzy przedmiotem prowadzonego postępowania, a celami organizacji był bezsporny, rzeczywisty i bezpośredni. Ponadto cele statutowe organizacji muszą być prawnie związane z materialnoprawnym przedmiotem sprawy, co oznacza, że cele te mogą realnie wpłynąć na sposób załatwienia sprawy. Przedmiotowe postępowanie dotyczy instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, będącej instalacją do produkcji mas bitumicznych, która zgodnie z 3 ust. 1 pkt. 22 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 roku poz. 1839) zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie z § 7 pkt 13 statutu stowarzyszenia, realizuje ono swoje cele m.in. poprzez "Prowadzenie działań proekologicznych i działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego." Zdaniem SWINB stwierdzenie to jest zbyt ogólnikowo sformułowane, by można na tej podstawie uznać ścisły związek celów stowarzyszenia z prowadzonym postępowaniem, które dotyczy skonkretyzowanej instalacji. ŚWINB stwierdził, że stowarzyszenie nie przedstawiło argumentów na swoje doświadczenie w realizacji działań z zakresu ochrony środowiska. Nie wykazało także okoliczności na merytoryczne działania ww. zakresie.

SWINB nadto stwierdził, że przesłanka "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny. Uznał, że odniesienie się do dóbr ogólnych oraz interesów lokalnej społeczności wskazywane przez stowarzyszenie nie jest wystarczające dla uznania, że wskazana przesłanka została spełniona przez stowarzyszenie. Organizacja społeczna powinna wskazać konkretne okoliczności faktyczne lub prawne, które będą świadczyć o powinności jej uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach stowarzyszenie - reprezentowane przez pełnomocnika, zaskarżyło w całości decyzję SWINB z dnia [...] r. zarzucając

1) naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 80 w zw. z art. 124 § 2 K.p.a. poprzez błędne i niekonkretne ustalenie celów statutowych skarżącego;

2) art. 31 § 1 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że dopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu w przedmiocie rozbiórki dla instalacji produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, zlokalizowanej w miejscowości P., ul. [...], dz. nr ewid. 1 i 2 nie jest uzasadnione celami statutowymi skarżącego. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego zaskarżone postanowienie jest błędne. Skarżący dokonał analizy art. 31 §1 K.p.a. akcentując, że organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Natomiast na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej. Dalej wskazał na cele stowarzyszenia wynikające z odpisu z KRS. Wskazał, że w niniejszej sprawie stowarzyszenie uczestniczy czynnie od co najmniej 2017 r. m.in. kontaktując się z mieszkańcami gminy, Wójtem Gminy oraz radnymi, a także zbierając podpisy pod wnioskiem o wydanie nakazu rozbiórki instalacji do produkcji emulsji asfaltowej. Podkreślił, że dzięki aktywnym działaniom stowarzyszenia, radna gminy A. P. oraz Wójt Gminy K. U. również zajęli stanowiska w sprawie - wyrażając dezaprobatę dla lokowania na terenie gminy przedsięwzięć takich jak wytwórnia asfaltu, mogących znacząco oddziaływać na środowisko gminy.

Ponadto skarżący wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa nie jest jedyną jaka toczyła się przed organami administracji. W dniu 4 października 2012 r. K. K. "D" (poprzednik prawny obecnego wnioskodawcy) wystąpił do Wójta Gminy P. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na "zmianie sposobu użytkowania istniejących pomieszczeń garażowych na wytwórnię emulsji asfaltu z asfaltu zwykłego na działce o nr ewid. 1 w K. ul. [...], gmina P.". Z uwagi na kwestię ochrony środowiska, stanowisko zajęło Stowarzyszenie [...], uzyskując prawa strony w postępowaniu. Wówczas Wójt Gminy zgodnie z art. 63 ust. 5 ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 353 z późn. zm.) wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę kompletnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ponieważ K. K. nie przedłożył żądanego dokumentu, postępowanie w sprawie zostało umorzone.

Skarżący nie zgodził się z stanowiskiem SWINB, iż cele statutowe, których głównym przesłaniem jest szeroko rozumiane działanie na rzecz ochrony środowiska nie uzasadniają udziału stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu, a to wobec faktu, że wybudowanie ww. instalacji jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko, tym bardziej iż zlokalizowane jest w samym centrum gminy, w bezpośrednim sąsiedztwie domów, szkoły i ośrodka zdrowia.

Odnosząc się do kwestii "interesu społecznego" skarżący stwierdził, że pojęcie to nie zostało w ustawie zdefiniowane i należy ono do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym wypadku. Przywołał stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowo administracyjnym dotyczące pojęcia interesu społecznego oraz istoty udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym. Skarżący zauważył, że organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Obowiązek ten powstaje jednak już w wyniku dodatkowej oceny, że organizacja wystąpiła w celu ochrony interesu zbiorowego i to nawet wówczas, gdy jednocześnie działania organizacji będą zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Na gruncie konkretnej indywidualnej sprawy rola określonej organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, musi być jednoznaczna. Musi być jasne, czy udział organizacji społecznej w postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko formą popierania interesów określonych podmiotów. Skarżący podkreślił, iż za działaniami stowarzyszenia opowiadają się mieszkańcy gminy, którzy stanowczo sprzeciwiają się instalacji wytwórni asfaltu w okolicy ich domów. Niewątpliwie takie działania stowarzyszenia świadczą o spełnieniu ostatniej z przesłanek tj. wystąpienia interesu społecznego. Skoro zatem podstawą działalności organizacji społecznej z założenia jest interes publiczny, zaś organizacja zgłaszając żądanie udziału w postępowaniu administracyjnym zmierza do realizacji zadań mających znaczenie dla interesu ogólnospołecznego, to dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie interesu społecznego organizacji w powyższym znaczeniu uprawnia do wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2523 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, wykazały, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego uchylenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, musiała zostać uwzględniona.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd jest postanowienie SWINB z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB dnia [...] r. w kwestii odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia w Gminie P. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, zlokalizowanej w miejscowości P.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanego postanowienia stanowi art. 31 § 1 i § 2 K.p.a. Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (art. 31 § 1 K.p.a.). W sytuacji, kiedy organ administracji publicznej uzna żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 zdanie 1 K.p.a.). Wnosząc o dopuszczenie Stowarzyszenia w Gminie P. do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, zlokalizowanej w miejscowości P., ul. [...], dz. nr ewid. 1 i 2, gm. P. stowarzyszenie podkreśliło, że w sprawę instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego jest zaangażowane w różny sposób (opisany ostatecznie w skardze) i to od 2017 r. a obecnie toczące się postępowanie dotyczy przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. Produkcja emulsji asfaltowych odbywa się w samym centrum gminy, a substancje unoszące się z zakładu zatruwają zarówno środowisko jak i mieszkańców gminy. Ponadto podkreślało, że działanie stowarzyszenia nie tylko wpływa na ochronę środowiska, ale też jest zgodna z interesem lokalnej społeczności zainteresowanych narażonej na ujemne skutki działalności związanej z produkcją emulsji asfaltowej. Interes społeczny realizowany jest poprzez ochronę środowiska naturalnego będącego dobrem ogólnym, jak również interesem lokalnej społeczności narażonej na ujemne skutki działalności związanej z produkcją emulsji asfaltowej. Zdaniem stowarzyszenia powyższe okoliczności wskazują, że zostały spełnione przesłanki warunkujące dopuszczenie do udziału we wskazanym postępowaniu albowiem jej żądanie uzasadnione jest celami statutowymi oraz interesem społecznym.

W ocenie organów cele stowarzyszenia określone w statucie są zbyt ogólnie sformułowane, by można było uznać ścisły ich związek z prowadzonym postępowaniem, które dotyczy skonkretyzowanej instalacji. Odnosząc się do przesłanki "interesu społecznego" organy, stwierdziły, że organizacja społeczna powinna wykazać konkretne okoliczności faktyczne lub prawne, które będą świadczyć o powinności jej uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu, a za takie nie można uznać odniesienie się do dóbr ogólnych oraz interesów lokalnej społeczności.

Sąd nie podziela wywodów organów obu instancji prawidłowego rozważenia przesłanek dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony zarówno uzasadnionego celami statutowymi stowarzyszenia, jak i interesu społecznego. Sąd nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa dla stanowiska SWINB, iż stwierdzenie zawarte w § 7 pkt 13 Statutu Stowarzyszenia "Prowadzenie działań proekologicznych i działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego." jest zbyt ogólnikowo sformułowane, by można na tej podstawie uznać ścisły związek celów stowarzyszenia z prowadzonym postępowaniem, które dotyczy skonkretyzowanej instalacji. Uregulowania prawne nie nakazują organizacjom społecznym umieszczania w statucie zapisów odnoszących się do konkretnych postępowań (w tym przypadku instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego, zlokalizowanej w miejscowości P.). Nie jest to przesłanka do wydania postanowienia odmownego w zakresie dopuszczenia stowarzyszenia do postępowania administracyjnego na podstawie art. 31 § 2 K.p.a., gdyż przepis ten takiego warunku nie formułuje.

Należy zauważyć, że stowarzyszenie wnioskowało o dopuszczenie go do prowadzonego przez PINB postępowania dotyczącego instalacji do produkcji emulsji asfaltowej z asfaltu zwykłego. Rzeczywiście sam wniosek stowarzyszenia z dnia 25 lutego 2020 r. jest skromnie uzasadniony co do przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Jednak w zażaleniu na postanowienie PINB skarżący rozwinął argumentację w zakresie obu wymaganych przesłanek. Organy pominęły w swoich rozważaniach wszelkie kwestie związane z sygnalizowaną przez stowarzyszenie aktywnością w środowisku lokalnym w odniesieniu do będącej przedmiotem postepowania PINB instalacji. Zauważyć należy, że ustalenie czy zakres działalności statutowej danej organizacji uzasadnia jej udział w postępowaniu administracyjnym polega na porównaniu zakresu tej działalności z przedmiotem danej sprawy. Przez cel statutowy uzasadniający dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie należy rozumieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innego podmiotu musi działać w interesie społecznym w ramach wyznaczonych celów statutowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że każdy cel działania określony w statucie może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej ze względu na czynności postępowania lub z uwagi na jego wynik (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1965/09, publ. LEX nr 746857). W wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2161/10 NSA wskazuje, iż organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów (wyrok NSA z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08). Natomiast na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej (por. wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09). Organy zatem powinny dokonać oceny całokształtu sprawy. Jeżeli z całokształtu sprawy, przede wszystkim wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie ale też z innych znanych organowi faktów nie wynika, że organizacja domaga się dopuszczenia jej do sprawy mając na uwadze przede wszystkim dążenie do prawidłowego, pełnego przebiegu postępowania administracyjnego, wniosek w tym przedmiocie jest pozbawiany podstaw.

Pojęcie interesu społecznego użyte w art. 31 § 1 K.p.a., nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że pojęciu temu nadaje treść organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie. Wymaga jednocześnie przypomnienia, że przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, skoro ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni. Interes społeczny jest pojęciem szerokim - ma służyć społeczeństwu, a nie wybranej tylko grupie interesów. Inaczej prowadziłoby to do nieuprawnionego uprzywilejowania członków organizacji społecznych. Udział organizacji społecznej w toczącym się postępowaniu nie może stanowić także formy nacisku na organy administracji. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby nie może poprzestać na przedstawieniu swoich celów statutowych. Organizacja społeczna powinna uprawdopodobnić, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Dopiero wówczas będzie można przyjąć, że za jej udziałem przemawia interes społeczny (por. glosa do wyroku NSA z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 756/09). Przyjmuje się także, iż za udział organizacji społecznej w postępowaniu uzasadniony będzie wtedy, gdy wykaże ona ,że dysponuje ona wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 24 kwietnia 2014r. sygn. akt VIII SA/Wa 1016/13; 26 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1925/10). Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony praw pewnej grupy ludności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA 2464/00, Lex nr 81984). Natomiast w postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z 28 września 2009 r. (sygn. II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2 poz. 23) podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspakajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem.

W niniejszej sprawie organy prowadzące postępowanie przedwcześnie uznały, że stowarzyszenie nie spełniło przesłanek wymienionych w art. 31 § 1 K.p.a., które uzasadniałyby dopuszczenie go do udziału w postępowaniu. Zauważyć bowiem należy, że jakkolwiek ocena wystąpienia przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu należy do organu administracji, to jednak ta ocena powinna być wszechstronna, rzetelna, a nie dowolna, oparta na cytowaniu tez z wyroków sądów administracyjnych w innych sprawach, a dotyczących omawianej instytucji procesowej. Wobec powyższego zarzuty skargi należy uznać za uzasadnione.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. Orzekając w pkt 2 Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 wskazanej ustawy w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 1 zasądzono koszty postępowania sądowego - wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego – 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa -17 zł.

Wskazówki co do postępowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku.