Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 297/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 16 ust. 7
journal: Dz.U. 2009 nr 48 poz 390
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju  Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Protokolant Anna Wojtowicz - Hess po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 listopada 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1203/11 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia płatności na zalesienie 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz H. M. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 7 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1203/11, po rozpoznaniu skargi H. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] marca 2011, nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia płatności na zalesienie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] stycznia 2011 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

W dniu [...] września 2007 r. W. M. złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2007. We wniosku zadeklarował do zalesienia działkę rolną położoną na działkach ewidencyjnych nr 476 i 477. Po złożeniu oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem, Kierownik Biura wydał w dniu [...] lipca 2008 r. decyzję, mocą której przyznał W. M. płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową w łącznej wysokości 31 835,00 zł.

W dniu [...] maja 2009 r. żona wnioskodawcy – H. M. - złożyła wniosek o przejęcie po zmarłym mężu płatności na zalesienie działek ewidencyjnych nr 476 i 477 oraz kontynuacji dotychczasowych zobowiązań dotyczących zalesienia. Do wniosku dołączyła m.in. odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] maja 2009 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po W. M. przez H. M., I. M., W. M. i M. M. (każdy w 1/4) oraz oświadczenie współspadkobierców o wyrażeniu zgody na przejęcie pomocy na zalesianie przez H. M.

Decyzją z [...] września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. orzekł w sprawie przejęcia przez H. M. płatności na zalesianie, przyznając jej premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową.

Pismem z [...] listopada 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystąpił do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji własnej z [...] września 2009 r., jako wydanej z naruszeniem § 16 ust. 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 48, poz. 390 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie zalesiania).

Decyzją z [...] stycznia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura z [...] września 2009 r. w sprawie przejęcia płatności na zalesianie. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z § 16 ust. 7 rozporządzenia w sprawie zalesiania, płatność z tytułu premii zalesieniowej przysługuje spadkobiercy jedynie w przypadku, gdy uzyskuje on co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Zauważył, że Kierownik Biura błędnie ustalił, iż dochód z rolnictwa H. M. przekracza 25% ogółu dochodów.

Prezes ARiMR decyzją z [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2011 r. Ustosunkowując się do argumentu, że skarżąca dzierżawi od pozostałych współspadkobierców zalesione działki i jest jedynym ich użytkownikiem, organ wskazał, że zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia w sprawie zalesiania, za dochód z rolnictwa uważa się "dochody z pracy w gospodarstwie rolnym obliczone na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych, stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem rolnym (...)". Z dokumentów dostarczonych przez wnioskodawczynię dotyczących wysokości opłacanego podatku rolnego wynika natomiast, że dochód z pracy w jej gospodarstwie jest mniejszy niż 25% ogółu dochodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: ppsa), stwierdził, iż kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W podstawie prawnej decyzji z [...] stycznia 2011 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: kpa), zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, w pierwszej kolejności Sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego.

Sąd wskazał, że organy założyły, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu § 16 rozporządzenia w sprawie zalesiania i przyjęły, iż dochód z rolnictwa skarżącej, o którym mowa w § 16 ust. 7 rozporządzenia wynosi 24,57% ogółu dochodów. Wyliczenie dokonane przez organ opiera się na przyjęciu, iż skarżącej - jako spadkobiercy W. M. - przysługują określone udziały w odziedziczonych (w wyniku nabycia spadku) nieruchomościach rolnych.

W ocenie Sądu, dokonane przez organy obliczenie jest błędne, bowiem ustalając liczbę hektarów przeliczeniowych nieprawidłowo przyjęto założenie, że wielkość udziału wynikająca z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym właścicielu gospodarstwa rolnego jest równoznaczna z liczbą hektarów przeliczeniowych, stanowiącą podstawę opodatkowania podatkiem rolnym, ustalonej na podstawie przepisów ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.).

Sąd zauważył, że § 3 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia w sprawie zalesiania wskazuje, iż ustalenie liczby hektarów przeliczeniowych następuje w oparciu o przepisy ustawy o podatku rolnym, bowiem chodzi o tę liczbę, która stanowi podstawę opodatkowania podatkiem rolnym. Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Jednocześnie, w myśl art. 3 ust. 5 tej ustawy, jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6. Przepis ust. 6 stanowi z kolei, iż jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości. W ocenie Sądu przyjąć więc należy, że liczba hektarów przeliczeniowych, na podstawie której obliczany jest dochód z rolnictwa, to powierzchnia faktycznie prowadzonego gospodarstwa rolnego, zaś zobowiązanym z tytułu podatku rolnego jest ten współwłaściciel (posiadacz), który to gospodarstwo prowadzi. Skoro zatem w postępowaniu w sprawie przejęcia płatności na zalesianie, kwestia dochodów z rolnictwa nie była przedmiotem analizy organu, to Sąd uznał, że przyznając H. M. płatności organ przyjął, iż spełnia ona przesłankę określoną w § 16 ust. 7 rozporządzenia w sprawie zalesiania, tj. uzyskuje ona co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Chodzi bowiem o to, że dla ustalenia, jaki jest udział tych dochodów należało w ocenie Sądu najpierw ustalić, czy skarżąca jako współwłaściciel odziedziczonego gospodarstwa rolnego prowadzi to gospodarstwo, a jeśli tak, to czy ma to miejsce w zakresie odziedziczonego udziału, czy też innym (większym). Takie ustalenie skutkowałoby następnie odpowiedzią na pytanie, czy i w jakiej części na skarżącej ciąży obowiązek podatkowy wynikający z ustawy o podatku rolnym.

Sąd przypomniał jednak, że w sprawie organy działały w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone jedynie do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowana decyzja. W konsekwencji, organ nadzoru nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, a jedynie jego zadaniem jest zbadanie stanu ustalonego w dacie wydania weryfikowanej decyzji.

Zdaniem Sądu, Dyrektor Oddziału przekroczył te granice, bowiem dokonał ustalenia nowych okoliczności faktycznych sprawy w ramach wszczętego z urzędu postępowania nieważnościowego. Postępowanie zmierzające do stwierdzenia, czy H. M. faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne, dziedziczone po zmarłym W. M., mogło być bowiem prowadzone jedynie w trybie zwykłym. Jak już wyżej wskazano, w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji badaniu podlegać mogło jedynie to, czy decyzja Kierownika Biura z [...] września 2009 r. sama w sobie nie zawiera takich wad, że koniecznym jest stwierdzenie, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Prezes Agencji ARiMR złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 3 pkt 1 lit. a/ w związku z § 9 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia w sprawie zalesiania.

Błędna wykładnia polega na przyjęciu przez Sąd, że:

dokonane przez organy obliczenie jest błędne, bowiem ustalając liczbę hektarów przeliczeniowych nieprawidłowo przyjęto założenie, że wielkość udziału wynikająca z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym właścicielu gospodarstwa rolnego jest równoznaczna z liczbą hektarów przeliczeniowych, stanowiącą podstawę opodatkowania podatkiem rolnym, ustalonej na podstawie przepisów o podatku rolnym;

dla ustalenia, jaki jest udział tych dochodów należało najpierw ustalić, czy skarżąca jako współwłaściciel odziedziczonego gospodarstwa rolnego prowadzi to gospodarstwo, a jeśli tak, to czy ma to miejsce w zakresie odziedziczonego udziału, czy też innym (większym),

2. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z § 16 ust. 7 rozporządzenia w sprawie zalesiania (w brzmieniu z 25 marca 2009 r.) poprzez brak uznania przez Sąd pierwszej instancji rażącego naruszenia prawa, pomimo że H. M. nie udokumentowała, że uzyskuje dochody z rolnictwa na poziomie co najmniej 25% zgodnie z prawidłową wykładnią § 3 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia w sprawie zalesiania,

3. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa w zw. z § 9 ust. 5 pkt 3, § 16 ust. 4 rozporządzenia w sprawie zalesiania, art. 77 § 1 kpa poprzez wskazanie, że "kwestia dochodów z rolnictwa nie była przedmiotem analizy organu" oraz, że "dokonane przez organ ustalenia były niedopuszczalne w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego". Zdaniem Sądu "postępowanie zmierzające do stwierdzenia, czy H. M. faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne, dziedziczone po zmarłym W. M., mogło być bowiem prowadzone jedynie w trybie zwykłym" oraz, że "w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji badaniu podlegać mogło jedynie to, czy decyzja Kierownika Biura z [...] września 2009 r. sama w sobie nie zawiera takich wad, że koniecznym jest twierdzenie, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa". W myśl powyższego - zdaniem Sądu - w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu płatności na zalesienie, organ przekroczył swoje uprawnienia gdyż dokonał ustalenia okoliczności faktycznych sprawy w ramach wszczętego z urzędu postępowania nieważnościowego, a w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji badaniu podlegać mogło jedynie to, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną H. M. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Objęte kontrolą instancyjną decyzje wydane zostały w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, to jest postępowaniu zmierzającym do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia z [...] stycznia 2011 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

To w ramach tego postępowania organ dokonywał ustaleń, w tym wyliczał uzyskiwany przez skarżącą dochód z rolnictwa. Decyzja z [...] września 2009 r. przyznająca H. M. płatność na zalesienie nie zawiera bowiem żadnego uzasadnienia, gdyż organ orzekł zgodnie z wnioskiem, a przyznając płatność niewątpliwie uznał, że wnioskodawczyni spełniła wymagane przepisami warunki.

Stwierdzenie nieważności decyzji, z uwagi na fakt, że jest ono wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest sprawa procesowa, co oznacza, że w postępowaniu tym organ nie może przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej, a jedynie - zbadać pod kątem wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych decyzji.

Skoro w stanie sprawy podstawą wydania decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji był art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to organ winien był wykazać, iż przyznająca płatność na zalesienie ostateczna decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Podając przyczyny stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, organ wskazał na rażące naruszenie przepisu § 16 rozporządzenia w sprawie zalesiania, zgodnie z którym w przypadku śmierci rolnika, który złożył wniosek o pomoc obejmujący grunty stanowiące jego własność lub współwłasność, płatność przysługuje rolnikowi, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich gruntów albo ich części objętych tym wnioskiem, jedynie w przypadku, gdy uzyskuje on co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. W niniejszej sprawie organy przyjęły, że dochód z rolnictwa strony skarżącej wynosi 24,57% ogółu dochodów.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, dokonane przez organy obliczenie jest błędne, bowiem ustalając liczbę hektarów przeliczeniowych nieprawidłowo przyjęto założenie, że wielkość udziału wynikająca z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym właścicielu gospodarstwa rolnego jest równoznaczna z liczbą hektarów przeliczeniowych, stanowiącą podstawę opodatkowania podatkiem rolnym, ustalonej na podstawie przepisów ustawy o podatku rolnym.

Ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone jedynie do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowana decyzja, to - zdaniem Sądu pierwszej instancji - organ nadzoru nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, a jego zadaniem jest jedynie zbadanie stanu z daty wydania weryfikowanej decyzji.

W sprawie Dyrektor Oddziału przekroczył te granice, bowiem dokonał ustalenia nowych okoliczności faktycznych sprawy w ramach wszczętego z urzędu postępowania nieważnościowego.

Z tym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji należy się zgodzić.

W postępowaniu nieważnościowym nie ma, co do zasady, miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się wyłącznie na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem takiej decyzji. Innymi słowy badany jest stan faktyczny jak i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.

Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że ustalenie liczby hektarów przeliczeniowych następuje w oparciu o przepisy ustawy o podatku rolnym. W skardze kasacyjnej Prezes ARiMR nawet nie podważa tej wykładni, wskazuje tylko, że to strona powinna przedstawić dokumenty na podstawie których organ mógłby stwierdzić liczbę hektarów przeliczeniowych w oparciu o liczbę hektarów, od których płacony jest podatek rolny. Jednak wszystkie wyliczenia w tym zakresie, to kwestia nowych ustaleń faktycznych, albo przynajmniej innych ustaleń faktycznych niż dokonał organ przyznający płatność. Dokonując tych ustaleń w postępowaniu nieważnościowym, organ naruszył art. 156 kpa.

Do rażącego naruszenia prawa może dojść również na tle przepisów procesowych, niemniej jednak, co wymaga podkreślenia, przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Stąd też, w odniesieniu do prawa procesowego, chociażby z uwagi na istnienie trybu wznowienia, tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane jako rażące, co wymaga przekonywującego uzasadnienia. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (materialnego, procesowego, czy ustrojowego) jest zatem wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące, pamiętając przy tym, iż nie każde, nawet bezsporne, naruszenie prawa skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji. (v. m.in. wyrok NSA z 22 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2098/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Autor skargi kasacyjnej w postępowaniu nieważnościowym powołał się na okoliczności, które nie zostały wskazane w treści decyzji przyznającej płatność na zalesienie, lecz - jak należy domniemywać - wynikają z innych materiałów dowodowych, będących w posiadaniu organu. Prowadzi to do wniosku, że na etapie postępowania nadzwyczajnego organ dokonał nowych ustaleń faktycznych, ograniczając się przy tym do wskazania przepisów materialnych i procesowych regulujących postępowanie pomocowe.

W literaturze przedmiotu podobnie jak w orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej. Tym samym decyzja dotknięta jest wadą istotną jedynie wówczas, gdy tkwi ona w samej decyzji, a więc gdy można ją wywieść wprost z samej treści decyzji. Z tego też względu skuteczne powołanie się na wady decyzji, oznacza w istocie możliwość dostrzeżenia ich poprzez proste zastawienie ustalonego w sprawie stanu faktycznego z przepisami prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny w jednym z orzeczeń (wyrok z 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, iż "Wady skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji - w przeciwieństwie do wad warunkujących wznowienie postępowania - tkwią w samej decyzji. Wobec tego, organ prowadzący postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma obowiązek ocenić, czy wskazane przesłanki decydujące o rażącym naruszeniu prawa wystąpiły na gruncie istniejącego w danej sprawie stanu faktycznego, wynikającego ze zgromadzonego w niej materiału dowodowego. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności".

Mając na uwadze powyższe należy dodatkowo zauważyć, iż autor skargi kasacyjnej zakwestionował stanowisko Sądu pierwszej instancji w części dotyczącej niezastosowania (w jego ocenie) jedynie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z § 16 ust. 7 rozporządzenia w sprawie zalesiania, "poprzez brak uznania przez Sąd pierwszej instancji rażącego naruszenia prawa, pomimo że H. M. nie udokumentowała, że uzyskuje dochody z rolnictwa na poziomie co najmniej 25%".

Powyższe oznacza, że w pozostałym zakresie (co do braku wskazania konkretnego przepisu i stopnia naruszenia) stanowisko Sądu pierwszej instancji nie jest kwestionowane.

Odnosząc się natomiast do poruszonej w zarzucie kwestii, należy zauważyć, iż w doktrynie i orzecznictwie dominujący jest pogląd, według którego o rażącym, tzw. kwalifikowanym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w oczywisty sposób sprzeczne z treścią niebudzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Niemniej jednak nie można nie zauważyć, iż prezentowane jest również stanowisko, w myśl którego dla oceny czy dane naruszenie ma charakter rażący niezbędne jest żeby skutki tego naruszenia były nie do pogodzenia z punktu widzenia praworządnego państwa (v. wyroki: SN z 27 marca 2012 r., sygn. akt III UK 77/11 OSNP 2013/5-6/67; WSA w Gdańsku z 28 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 45/12; WSA w Poznaniu z 8 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1224/11; NSA z 2 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 398/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione stanowiska nie wykluczają się nawzajem, a jedynie nadają nową, pełniejszą treść znaczeniu "rażące naruszenie prawa", zgodnie z którym decyzja rażąco naruszająca prawo to taka decyzja, która wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, w tym skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

W zakresie pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, to ich uzasadnienie w istocie jest powtórzeniem wcześniejszej argumentacji, bo jak sam autor skargi kasacyjnej stwierdza, naruszenie prawa procesowego to konsekwencja naruszenia prawa materialnego, aczkolwiek w samej skardze kasacyjnej Prezes ARiMR w zasadzie kwestionuje jedynie ustalenia faktyczne a nie wykładnię prawa materialnego.

Ze wskazanych powyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa.