Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 1881/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Skierowano pytanie prawne do Składu Siedmiu Sędziów
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 174, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 195a par. 1 i 2, art. 27, art. 187, art. 25
journal: Dz.U. 1997 nr 90 poz 557
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.
article: art. 291 par. 1, art. 292 par. 1, arty. 293 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: art. 230 par. 1, art. 18 par. 3 w zw. z art. 228 par. 3, art. 11 par. 2, art. 12
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art. 2 par. 1 pkt 5, art. 3, art. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 747
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński, Sędziowie: NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), WSA del. Tomasz Zborzyński, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2007 r. sygn. akt I SA/Po 869/07 w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kaliszu z siedzibą w Ostrowie Wlkp. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 marca 2007 r. nr A1-N-723/4/07 w przedmiocie odmowy wykonania postanowienia w sprawie zabezpieczenia przepadku majątku postanawia: 1) odroczyć rozpoznanie sprawy, 2) na podstawie art. 187 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przedstawić do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy w świetle art. 195a § 1 w związku z art. 187 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz. 557 ze zm.) prokurator może zlecić urzędowi skarbowemu wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku, czy też urząd skarbowy zobowiązany jest wykonać jedynie takie postanowienie prokuratora, którym kumulatywnie zastosowano zabezpieczenie grożącego przepadku oraz innych, wymienionych w tym przepisie, kar i obowiązków ?"


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.

1.1. Wyrokiem z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I SA/Po 869/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kaliszu z siedzibą w Ostrowie Wielkopolskim (zw. dalej skrócie: Prokuratorem) uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 marca 2007 r., nr A1-N-723/4/07 w przedmiocie odmowy wykonania postanowienia w sprawie zabezpieczenia przepadku majątku oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 17 stycznia 2007 r., nr EG-73/3/2007.

1.2. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Prokurator zabezpieczył na mieniu Z. P. - przepadek korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa w kwocie 7.000 zł poprzez zajęcie udziału we współwłasności samochodu osobowego marki Fiat Punto. Wskazano, że w okresie od 19 listopada 2005r. do 1 września 2006 r. podejrzany w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, powołując się na swoje wpływy w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K., podjął się pośrednictwa w załatwieniu pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy.

Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 4 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt II Kp 559/06 po rozpoznaniu wniosku Prokuratora o nadanie klauzuli wykonalności postanowieniu z 10 listopada 2006 r. odmówił jego uwzględnienia. Stwierdzono, że stosownie do przepisu art. 27 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r., Nr 90, poz. 557 ze zm.) zw. dalej w skrócie: k.k.w. egzekucje środka karnego przepadku na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W dniu 21 grudnia 2006 r. Prokurator jako wierzyciel na podstawie wydanego zarządzenia zabezpieczenia wniósł do Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim o dokonanie zabezpieczenia na podstawie art. 154 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zw. dalej w skrócie: u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 17 stycznia 2007 r. na podstawie art. 17 i art. 152 § 1 u.p.e.a. odmówił dokonania zabezpieczenia. Organ stwierdził, że w postanowieniu z dnia 10 listopada 2006 r. wskazano, że zabezpieczenie winno nastąpić w trybie przepisu art. 292 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r., Nr 89, poz. 555 ze zm.) zw. dalej w skrócie: k.p.k., to jest w sposób określony przepisami kodeksu postępowania cywilnego. W tej sytuacji postanowienie powinno być wykonane przez komornika sądowego a nie przez urząd skarbowy, który jest organem administracji publicznej.

Prokurator wniósł zażalenie domagając się uchylenia postanowienia. Wskazał, że w podstawie prawnej postanowienia błędnie wymieniono przepis art. 292 § 1 k.p.k. (zamiast prawidłowego art. 292 § 2 k.p.k.), jednakże z postanowienia tego wynika jednoznacznie, że przedmiotem zabezpieczenia jest środek karny przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 27 k.k.w. egzekucje takiego środka prowadzi urząd skarbowy w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

1.3. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Powołując się na przepis art. 27 k.k.w. organ wskazał, że odnosi się on wyłącznie do egzekucji przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. Wskazany przepis nie zawiera żadnej delegacji do prowadzenia przez urząd skarbowy zabezpieczenia tych należności, tak jak to określa przepis art. 25 k.k.w. Wykonanie więc zabezpieczenia przez urząd skarbowy wyłącznie grożącego środka karnego w postaci przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa jest prawnie niedopuszczalne.

Organ odwoławczy stwierdził również, że zarządzenie zabezpieczenia nie spełnia wymogu przepisu art. 156 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W pozycji 45 zarządzenia nie wskazano bowiem "okoliczności świadczące o możliwości utrudnienia lub udaremnienia egzekucji".

2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.

Prokurator wniósł skargę, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zarzucił, że kwestionowane postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 157 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 195a k.lk.w.

W ocenie Prokuratora nie ma żadnych podstaw do przyjęcia w oparciu o art. 195a k.k.w. "jakoby właściwość urzędu skarbowego dla zabezpieczenia grożącego przepadku warunkowana była koniecznością współwystępowania w zabezpieczeniu również innych dolegliwości finansowych grożących podejrzanemu".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

3. Uzasadnienie roztrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

Sąd pierwszej instancji uznał skargę za podlegającą uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienia naruszają przepisy prawa.

W rozpoznawanej sprawie Prokurator postanowił zabezpieczyć na mieniu podejrzanego grożący mu przepadek korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa w kwocie 7.000 zł. Zgodnie z przepisem art. 27 k.k.w. egzekucje środka karnego przepadku prowadzi urząd skarbowy, według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Powyższa regulacja uzasadnia zatem wniosek, że wskazany organ (urząd skarbowy) wykonuje również postanowienie o zabezpieczeniu przepadku.

Następnie Sąd pierwszej instancji powołał się na przepis art. 195a § 1 k.k.w., który stanowi, że jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne lub nawiązkę, to sąd lub prokurator, który wydał postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu. Treść przepisu art. 195a k.k.w. wskazuje także, że postanowienie o zabezpieczeniu przepadku wykonuje administracyjny organ egzekucyjny. Organ ten wykonuje bowiem zabezpieczenie również wtedy kiedy tym samym postanowieniem zabezpieczono inne świadczenia o charakterze cywilnym.

Zdaniem Sądu w świetle powyższych przepisów postanowienie o zabezpieczeniu przepadku wykonuje administracyjny organ egzekucyjny. Podstawową normą prawną upoważniającą urząd skarbowy do dokonania zabezpieczenia przepadku jest przepis art. 27 k.k.w., a regulacja zawarta w art. 195a k.k.w. jedynie rozszerza to upoważnienie. Podstawą odmiennej oceny zaskarżonego postanowienia nie może być twierdzenie organu, że zarządzenie zabezpieczenia nie spełnia wymogu, o którym mowa w pkt 5 § 1 art. 156 u.p.e.a i że z tego również powodu słuszna była odmowa dokonania zabezpieczenia.

4. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu zarzucając mu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej w skrócie: p.p.s.a. w związku z art. 27 oraz art. 195 k.k.w. poprzez ich błędną interpretację polegającą na mylnym przyjęciu, że przepisy te stanowią podstawę do dokonania przez urząd skarbowy zabezpieczenia przepadku.

Mając na uwadze powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów sądowych.

W uzasadnieniu podkreślono, że wyrok nie jest trafny, gdyż Sąd dokonał w nim błędnej wykładni obowiązującego prawa. Jedyną normą upoważniającą urząd skarbowy do wykonania orzeczonego przez Prokuratora zabezpieczenia jest art. 195a k.k.w. W sprawie postanowieniem z dnia 10 listopada 2006 r. Prokurator zabezpieczył na mieniu podejrzanego jedynie grożący mu przepadek korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa. Przesłanki z powołanego przepisu nie wystąpiły więc zabezpieczenie takiego obowiązku w trybie administracyjnym nie było dopuszczalne.

Pełnomocnik podkreślił, że art. 27 k.k.w. odnosi się wyłącznie do egzekucji środka karnego w postaci przepadku oraz nawiązki, która to czynność nie jest tożsama z zabezpieczeniem. Ogólne zasady prawa, na które powołuje się Sąd, nie mogą stanowić samoistnego źródła prawa określającego prawa i obowiązki.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

5.1. Skarga kasacyjna organu egzekucyjnego główny nacisk kładzie na zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię. Jest to efektem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołując się do treści przepisów art. 27 i art. 195 a k.k.w. uznał, że właściwym organem egzekucyjnym do dokonania zabezpieczenia na majątku podejrzanego grożącego mu przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa w kwocie 7.000 zł. jest egzekucyjny organ administracyjny. Ocena ta doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Jako podstawę roztrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. tj. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W takiej sytuacji jako sporne należało zakwalifikować wskazanie w oparciu o przepisy art. 27 i art. 195 a) k.k.w. organu właściwego do dokonania zabezpieczenia na majątku podejrzanego na podstawie postanowienia Prokuratora wydanego w oparciu o przepisy art. 291 § 1, art. 292 § 1 i art. 293 § 1 k.p.k., Wybór w oparciu o te przepisy organu właściwego przesadzał również o tym według jakich przepisów powinno toczyć się postępowanie zabezpieczające – na podstawie przepisu o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też przepisów postępowania cywilnego.

Od roztrzygnięcia tej spornej kwestii – wywiedzionej zarówno w zarzutach skargi kasacyjnej jak i w jej uzasadnieniu zależny jest wynik sprawy. W takim też zakresie przepisy w oparciu, o które należało określić właściwość organów i przesądzić o dopuszczalnej drodze postępowania administracyjnego czy sądowego należało podciągnąć pod podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Spór w takiej sytuacji dotyczy wykładni przepisu art. 195 a § 1 w związku z art. 27 k.k.w., prowadzącej do odpowiedzi, czy egzekucyjny organ administracyjny w tym wypadku był właściwym do prowadzenia postępowania zabezpieczającego na majątku podejrzanego.

5.2. Zaprezentowane zagadnienie prawne jest uzasadnione niespornymi elementami stanu faktycznego dotyczącymi istoty sporu w rozpatrywanej sprawie. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że postanowienie Prokuratora z dnia 10 listopada 2006 r. stanowiło o zabezpieczeniu na majątku podejrzanego wyłącznie przepadku korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa. Zauważyć ponadto należy, iż zgodnie z kwalifikacją prawną czynu zarzucanego podejrzanemu (art. 230 § 1 i art. 18 § 3 w związku z art. 228 § 3 i art. 11 § 2 i art. 12 Kodeksu Karnego) za popełnienie tego typu przestępstwa w ogóle nie przewidziano kary grzywny.

5.3. Przepisem na podstawie, którego Prokurator zalecił wykonanie wydanego postanowienia był art. 195 a k.k.w.

Przepis ten został wprowadzony w art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r.o zmianie ustawy – Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 111, poz. 1061/ i w niezmienionym brzmieniu obowiązuje od dnia 1 lipca 2003 r. Zgodnie z jego treścią, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznana krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zalecić jego wykonanie w całości organowi określonemu w art. 187 (§ 1). Z kolei przepis art. 187 k.k.w. stanowi, że Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę Sądu pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. Uzupełnienie tej regulacji stanowi przepis art. 195 a § 2 k.k.w. wskazujący, że w wypadku, o którym mowa w § 1, jeżeli orzeczono przepadek urząd skarbowy prowadzi również egzekucję orzeczonej jednocześnie grzywny i zasądzonych od skazanego kosztów sądowych oraz egzekucję orzeczonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki. Treść przytoczonych przepisów art. 195 a § 1 i 2 oraz art. 187 k.k.w. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2003 r. dopuszczała w przewidzianych w nich przypadkach zlecenie wykonania postanowienia prokuratora o zabezpieczenia na mieniu podejrzanego urzędowi skarbowemu właściwemu do wykonania środka karnego w postaci przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.

Omawiając wskazane przepisy należy odnotować, iż jak wynika z uzasadnienia do projektu rządowego nowelizacji z dnia 13 czerwca 2003 r. (projekt Rządowy z dnia 10 września 2002 r. Druk Sejmowy nr 869 Sejmu IV kadencji) istota proponowanych zmian zmierzała do wprowadzenia do polskiego prawa karnego materialnego i wykonawczego rozwiązań prawnych umożliwiających skuteczniejsze, bardziej efektywne zwalczanie przestępczości korupcyjnej. Temu służyły przede wszystkim zaproponowane zmiany w przepisach prawa materialnego – art. 1 nowelizujący kodeks karny lecz również zmiany w kodeksie karnym wykonawczym stanowiące logiczną konsekwencję zmian w kodeksie karnym w zakresie przepadku mienia. W szczególności temu celowi służyły wprowadzone zmiany nadające nowe brzmienie w art. 3 ustawy nowelizującej przepisom art. 25 (pkt 1) art. 27 (pkt 2), art. 187 (pkt 7) oraz art. 195 a (pkt 12) kodeksu karnego wykonawczego. Z tego względu przepisy te powinny być rozważane z punktu widzenia zapewnienia skutecznej realizacji kary przepadku oraz zabezpieczenia jej wykonania w trakcie postępowania przygotowawczego.

5.4. Problemy w stosowaniu omówionych przepisów pojawiły się w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych. Ich stosowanie w praktyce doprowadziły do sporów pomiędzy organami egzekucyjnymi, a organami prokuratury co do określenia właściwego organu do dokonania zabezpieczenia w oparciu o przepis art. 195 a § 1 k.k.w. oraz przesądzenia właściwego trybu w jakim powinno toczyć się postępowanie zabezpieczające (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1895/05, publ. ONSA i WSA 2007/4/83; sygn. akt I SA/Gl 1894/05; Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 304/07; z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt 424/07; z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1140/07; z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 1797/07, 1798/07, 1779/07 oraz 833/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W wyrokach tych przyjęto, że przepis art. 195 a k.k.w. stanowił podstawę do dokonania przez uprawniony organ (prokuratora lub sąd) wyboru urzędu skarbowego jako organu właściwego do wykonania zabezpieczenia środków karnych i innych należności w postępowaniu karnym, co jednocześnie przesądzało o trybie administracyjnym postępowania egzekucyjnego.

W orzeczeniach tych nie podzielano argumentacji organów egzekucyjnych odwołujących się do regulacji art. 292 § 1 k.p.k. w ich ocenie definitywnie zwalniającego te organy od prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Wyjaśniono, że treść tego przepisu wskazuje jedynie generalne odesłanie do przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm./, w szczególności przepisu art.747 k.p.c., w zakresie sposobu zabezpieczenia roszczeń majątkowych oraz grzywien. Jeśli jednak chodzi o zabezpieczenie grożącego przepadku, to w przepisie art. 292 § 2 k.p.k. ustawodawca zrezygnował z odesłania do k.p.c. i wymienił możliwe sposoby zabezpieczenia, stanowiąc, że zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Przepis ten przesadza zatem jedynie o sposobach dokonania zabezpieczenia, co oznacza że pozostałe kwestie dokonania zabezpieczenia majątkowego w procedurze karnej są uregulowane innymi przepisami w tym w szczególności Kodeksu karnego wykonawczego (k.k.w.). Określenie sposobów zabezpieczenia w art. 292 k.p.k. oznacza więc odesłanie wyłącznie do art. 747 k.p.c., który zawiera wyczerpujący katalog sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych.

Jednocześnie przepis ten jest adresowany przede wszystkim do organu upoważnionego do wydania postanowienia o zabezpieczeniu, wskazując temu organowi jakie są prawnie dopuszczalne sposoby zabezpieczenia poszczególnych kar majątkowych. Jego adresatem jest także osoba, na majątku której dokonywane jest zabezpieczenie, a w tym sensie, że powyższe przepisy gwarantują jej, że żaden inny sposób zabezpieczenia (niewymieniony w art. 292 § 2 k.p.k. lub k.p.c.) nie może być określony w postanowieniu sądu lub prokuratora.

Przepis ten nie jest natomiast adresowany do organu egzekucyjnego (ani sądowego, ani administracyjnego), a w żadnym razie w jego treści nie można dopatrywać się przesłanek decydujących o właściwości organu egzekucyjnego.

Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym odbywa się według ustawy kodeks karny wykonawczy (k.k.w.), a zatem w celu ustalenia organu właściwego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu należało odwołać się do przepisów tej ustawy normujących postępowanie egzekucyjne.

Przepisami w oparciu, o które należało dokonać wyboru organu właściwego do zabezpieczenia były przepisy art. 25, art. 27 i art. 187 i art. 195a § 1 i § 2 k.k.w. Z przepisami tymi korespondowały regulacje art. 2 § 1 pkt 5, art. 3 i art. 4 u.p.e.a. zgodnie, z którymi środki przepadku oraz nawiązka na rzecz Skarbu Państwa należało zaliczyć do " należności pieniężnych przekazanych do egzekucji na podstawie innych ustaw".

5.5. Przedstawiony problem prawny nie był już jednak jednolicie traktowany w tych orzeczeniach co prowadziło do powstania dwóch przeciwstawnych poglądów, a tym samym kształtowania rozbieżnego orzecznictwa sądów administracyjnych. Według pierwszego poglądu z treści przepisu art. 195 a § 1 k.k.w. wynika, że prokurator może zlecić urzędowi skarbowemu wykonywanie jedynie takiego postanowienia, którym kumulatywnie zastosowano zabezpieczenie grożącego przepadku oraz innych, wymienionych w tym przepisie kar i obowiązków (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1140/07 z dnia 11 marca 2009 r. syng. akt II FSK 883/08, oraz WSA z dnia 2 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/ Gl 1895/05). W wyrokach tych jednoznacznie oddzielono sytuację, w której zabezpieczenie obejmowało łącznie grożący przepadek oraz grzywnę od sytuacji zabezpieczenia wyłącznie grożącego przepadku. Tylko w tym pierwszym przypadku (kumulatywnego zabezpieczenia) za dopuszczalne w oparciu o przepis art. 195 a § 1k.k.w. należało uznać zlecenie przez prokuratora lub Sąd wykonanie zabezpieczenia przez urząd skarbowy właściwy ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji (prokuratora). Szersza wypowiedź na temat wykładni przepisu art. 195 a § 1 k.k.w w tym zakresie znalazła się w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1140/07. W ocenie Sądu stanowisko, to znajdowało uzasadnienie w wykładni gramatycznej art. 195 a § 1 k.k.w. Użycie przez ustawodawcę słowa "oraz", które w unormowaniu tym pełni rolę spójnika – koniunkcji przesądzało, że możliwość zlecenia urzędowi skarbowemu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu na majątku dotyczy tylko takiego postanowienia, w którym kumulatywnie zastosowano nie tylko zabezpieczenie grożącego przepadku, lecz także innych (wymienionych w tym przepisie kar i obowiązków). Zatem tylko łączne orzeczenie tym samym (przepis używa słowa "jednym") postanowieniem przepadku i grzywne względnie przepadku i jednego z obowiązków wskazanych w tym przepisie, otwiera przed sądem lub prokuratorem możliwości zlecenia wykonania zabezpieczenia urzędowi skarbowemu. W przypadku zabezpieczenia wyłącznie przepadku postępowania zabezpieczające winno być prowadzone według przepisów kodeksu postępowania cywilnego (art. 292 § 1 k.p.k.), ze wszelkimi konsekwencjami, w tym także organu wykonującego czynności zabezpieczające.

Drugie stanowisko dopuszcza możliwość zlecenia wykonania samego przepadku (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FSK 304/07 oraz z dnia 15 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 424/07). W wyrokach tych nie podano szerszej argumentacji na uzasadnienie przyjętego poglądu odnosząc się przede wszystkim do zarzutu dopuszczalności dokonywania zabezpieczenia w oparciu o postanowienie wydane na podstawie art. 195 a § 1 k.k.w., w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.).

Z opisu stanu faktycznego przyjętego za podstawę roztrzygnięcia jednoznacznie wynika, że postanowienie o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanego obejmowało wyłącznie przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio albo pośrednio z przestępstwa w postaci środków płatniczych zdeponowanych na rachunku bankowym (tak w sprawie o sygn. akt II FSK 424/07) lub zabezpieczenie wykonania orzeczenia o przepadku (tak w sprawie o sygn. akt II FSK 304/07). Tym samym pośrednio zaaprobowano pogląd o dopuszczalności zlecenia wykonania zabezpieczenia przez urząd skarbowy wyłącznie przepadku.

5.6. Poczynione uwagi skłaniają do twierdzenia, że przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Ma ono zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż wybór określonej interpretacji art. 195a § 1 w związku z art. 187 k.k.w. wprost rzutuje na uznanie zasadności albo bezzasadności skargi kasacyjnej organu egzekucyjnego. Wątpliwości wynikają ze stanu ustawodawstwa, na tle którego doszło do rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W rezultacie wydawane są różne orzeczenia w sprawach prowadzonych przez organy Prokuratury wydłużając postępowanie zabezpieczające w prowadzonych przez te organy postępowaniach przygotowawczych.

Z przytoczonych względów konieczne stało się przedstawienie wspomnianego zagadnienia do roztrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a.

Równocześnie odroczono rozpoznanie sprawy do czasu uzyskania stanowiska składu poszerzonego.