Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 617/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka (spr.) Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Z. S. kwotę116 (sto szesnaście) złotych tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA 617/03

Uzasadnienie

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r., nr [...] na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę J. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha - jako drogi. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 1994 r.

Z. S. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2002 r. o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa zakończonego powyższą decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 145 § 1pkt 4 i art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ podał, że postępowanie komunalizacyjne określone w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma na celu zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy stwierdzenie nabycia z mocy prawa mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa na rzecz właściwej gminy, w takim zakresie, w jakim przysługiwało ono Skarbowi Państwa. Z. S. nie wykazał, żeby dysponował jakimikolwiek uprawnieniami do skomunalizowanej nieruchomości., a zatem nie mógł być uznany za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzyła postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2002r., nr [...] odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę J. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości – jako drogi. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wszystkie argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji.

Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. S. domagając się jej uchylenia. W skardze zarzuca naruszenie przepisu art. 28, art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa przez błędne zdaniem skarżącego umorzenie postępowania i przyjęcie przez organ II instancji, że nie posiada on przymiotu strony w tym postępowaniu. Natomiast właścicielem działek [...], [...] i [...] powstałych z podziału byłych parcel katastralnych był Z. S., jako spadkobierca po W. S., po którym odziedziczył całość gospodarstwa rolnego i nieruchomości te pozostawały w jego użytkowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2002 r. reformy sądownictwa administracyjnego – podlegała – w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem.

Zgodnie z art.147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. W tej sytuacji obowiązkiem organu było ustalenie, czy skarżącemu Z. S. przysługuje przymiot strony dający legitymację do żądania wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę J. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oraz, czy wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony w ustawowym terminie.

O tym, kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego określa art. 28 kpa, który stanowi, że "stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu, ze względu na swój interes prawny lub obowiązek" Interes prawny, o którym stanowi art. 28 kpa, to interes chroniony przez normy prawa. Treścią interesu prawnego są uprawnienia i obowiązku oparte na prawie, a źródłem interesu są przepisy prawa materialnego.

W przedmiotowej sprawie podstawą materialnoprawną kwestionowanych decyzji jest art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) Przepis ten stanowi, że mienie ogólnonarodowe ( państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. mieniem właściwych gmin. Stosownie do przepisów cytowanej powyżej ustawy postępowanie komunalizacyjne toczy się pomiędzy Skarbem Państwa, reprezentowanym przez wskazany w ustawie organ administracji, a właściwą gminą. Inne podmioty mogą brać w nim udział, o ile wykażą tytuł prawno-rzeczowy do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania komunalizacyjnego.

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by organy ponad wszelką wątpliwość, wykazały, że przedmiotowe działki stanowiły własność Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990r. Jednoznaczne ustalenie przez organy powyższej kwestii stanowiłoby podstawę do uznania, że skarżący nie posiadał interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym komunalizacji nieruchomości.

Organ nie wyjaśnił także wszystkich okoliczności dotyczących przedmiotowych nieruchomości. W przesłanym materiale dowodowym sprawy brak jest dokumentów odnoszących się do działek nr [...], [...] i [...], z których wynikałby ich stan prawny na dzień 27 maja 1990 r. Organ nie wyjaśnił też z jakich działek powstały sporne działki będące przedmiotem komunalizacji.

Należy podkreślić, że komunalizacja dotyczy prawa własności i może zostać potwierdzona deklaratoryjną decyzją wojewody, kiedy bezspornie nieruchomość stanowi mienie Skarbu Państwa. Skoro strona twierdzi, że przysługuje jej tytuł własności do nieruchomości, to – bez odniesienia się do twierdzenia strony i wykazania, że jest ono nieuzasadnione - nie można uznać, że postępowanie nie dotyczy jej interesu prawnego.

W pierwszej kolejności obowiązkiem organu orzekającego w drugiej instancji było wyjaśnienie okoliczności, na które skarżący powołał się w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Wnikliwe zbadanie przedłożonych dokumentów pozwoliłoby na ustalenie, czy w świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego wnoszący o wznowienie postępowania Z. S. rzeczywiście nie posiadał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a oceny dopuszczalności żądania wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania organ dokonał wbrew zasadzie określonej w art. 80 kpa. Te uchybienia przepisom postępowania uzasadniają zarzut naruszenia art. 7,art. 77 i art. 78 § 1 oraz art. 80 kpa, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c art.152 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.