Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1829/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów
Powołane przepisy: article: Art. 245  par. 3, art. 246  par. 2  pkt 2  w zw. z art. 258 par. 1  i par. 2  pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w N o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w N na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 października 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 grudnia 2016 roku o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.080 zł skarżąca Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 28.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 28.415,65 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 34.096,11 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje dwoma rachunkami bankowymi: w [...] S.A. i [...] S.A., których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił odpowiednio: 23.685,94 zł i 0,00 zł.

W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy podniesiono, iż obecnie A Sp. z o.o. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Spółka inwestuje w rozwój, niemniej jednak w 2015 roku poniosła stratę w wysokości 34.096,11 zł. Na chwilę obecną za okres od dnia 1 stycznia do 30 listopada 2016 roku poniosła stratę w wysokości 4.772,59 zł i nie ma gwarancji, czy za cały rok 2016 nie poniesie straty, gdyż nad Spółką ciąży zapłata kar na podstawie 15 decyzji Dyrektora Izby Celnej. Ponadto Spółka ponosi liczne wydatki miesięczne, na które składają się: leasing w Banku [...] S.A. w kwocie 9.565,35 zł, wynagrodzenia w wysokości ok. 31.679,16 zł, podatek VAT za III kwartał w kwocie ok. 36.133 zł, opłaty za rozmowy telefoniczne i internet w kwocie 1.721,27 zł i opłaty za czynsz w kwocie ok. 17.028,54 zł. Podniesiono, iż nad Spółką ciąży obowiązek uiszczenia 14-tu innych kar, na podstawie 14 innych decyzji Dyrektora Izby Celnej, na które również zostały wniesione skargi do WSA, a łączna wysokość kar wynosi 480.000 zł. Z tych względów Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Pomimo informacji w uzasadnieniu wniosku o dowodach w postaci: rachunku zysków i strat (od 01.01.2016 r. do 30.11.2016 r.), bilansu za rok 2015, umów leasingu, informacji o ilości pracowników na dzień 30.11.2016 r., informacji o składkach ZUS, żaden z tych dokumentów nie został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie orzekającego A Sp. z o.o. w N nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Orzekający uwzględnił fakt, że oprócz skargi w niniejszej sprawie strona złożyła do tut. Sądu skargę zarejestrowaną pod sygn. III SA/Kr 1828/16, a suma wpisów sądowych w tych dwóch sprawach wynosi 2.160 zł (1.080 zł + 1.080 zł zł).

Jak wynika z akt sprawy (Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień 20.01.2016 r.) skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonującą w obrocie prawnym od lutego 2014 roku, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Jest w stanie wygospodarować środki, z których finansowane jest wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w niniejszej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie do zaakceptowania jest tym samym sytuacja, w której strona żąda zwolnienia od kosztów sądowych spłacając np. opłaty leasingowe wynoszące ponad 9.500 zł, opłacając rozmowy telefoniczne i internet w kwocie ponad 1.700 zł i ponosząc wydatki na rozwój.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Wykazana przez A Sp. z o.o. w N strata za 2015 rok obrotowy w wysokości 34.096,11 zł nie musi oznaczać utraty przez stronę płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). Ponadto Spółka nie wskazała by rozważano jej likwidację, czy też ogłoszenie jej upadłości. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Podkreślić należy, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 28.000 zł, a wartość jej środków trwałych według bilansu na ostatni rok wyniosła 28.415,65 zł. Tymczasem zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpatrywanej sprawie.

Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia również okoliczność, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy rachunku bankowym Spółka posiadała środki finansowe w wysokości 23.685,94 zł. Kwota ta jest wielokrotnie wyższa niż wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji nie można uznać, aby opłacenie kosztów sądowych przekraczało możliwości finansowe podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym.

Zaakcentować również należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 roku, sygn. akt I OZ 191/11). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2012 roku, sygn. akt II FZ 796/11, zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko takie zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, m. in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego, w ocenie orzekającego nie zaszły w sprawie przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez Spółkę postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.