Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1596/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną Prezesa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] o ustaleniu F. M. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 12 stycznia 2005 r. F. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Wniosek ten był dwukrotnie zmieniany przez wnioskodawcę. Po ostatniej modyfikacji wniosek obejmował 15 działek o łącznej powierzchni 160,62 ha, w tym działki nr:

- [...] – położona: województwo [...], powiat [...], gmina C., obręb J., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01b), na powierzchni 93,80 ha,

- [...] - położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01b), na powierzchni 23,00 ha,

- [...] - położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01a), na powierzchni 3,00 ha,

- [...] - położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01a), na powierzchni 6,50 ha,

- [...] - położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01b), na powierzchni 3,50 ha,

- [...] - położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01b), na powierzchni 0,75 ha,

- [...] - położona jw., o powierzchni użytkowanej rolniczo 3,20 ha, na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01b), na powierzchni 3,20 ha,

- [...] - położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01b), na powierzchni 11,00 ha.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Kierownik BP ARiMR przyznał F. M. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Łączna kwota przyznanej płatności wyniosła 80 227,50 zł.

Następnie w dniu 26 kwietnia 2006 r. F. M. złożył w BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na kolejny rok. Całkowita powierzchnia gospodarstwa wynosiła 170,89 ha, a wnioskiem objętych zostało 18 działek ewidencyjnych, w tym działki nr:

- [...]- położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01a), na powierzchni 93,80 ha,

- [...]- położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01a), na powierzchni 23,00 ha,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...] - położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01c), na powierzchni 3,50 ha,

- [...] - położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01c), na powierzchni 0,75 ha,

- [...]- położona jw., o powierzchni użytkowanej rolniczo 3,20 ha, na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01c), na powierzchni 3,20 ha,

- [...]- położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01c), na powierzchni 11,00 ha.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Kierownik BP ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, a łączna kwota przyznanej płatności wyniosła 48.138,00 zł.

W kolejnym wniosku o przyznanie płatności złożonym w dniu 14 maja 2007 r. wnioskodawca zadeklarował 16 działek ewidencyjnych, w tym działki nr:

- [...]- położona j w., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...] - położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01c), na powierzchni 2,00 ha,

- [...] - położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność.

Wniosek ten nie obejmował działki nr [...], do której w poprzednich latach przyznano wnioskodawcy płatność z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Kierownik BP ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, do powierzchni 2,00 ha, w wysokości 1.040,00 zł.

We wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008 wnioskodawca (z uwzględnieniem późniejszych zmian wniosku) zadeklarował 16 działek ewidencyjnych, w tym działki nr:

- [...]- położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K0lb), na powierzchni 66,80 ha,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...] - położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., do której nie wnioskowano o płatność,

- [...]- położona jw., na której zadeklarowano realizację pakietu (K01), wariant (K01b), na powierzchni 2,00 ha.

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Kierownik BP ARiMR przyznał F. M. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych do powierzchni 68,80 ha, w wysokości 39.216,00 zł.

Wnioskiem z dnia 15 maja 2009 r. (zmodyfikowanym w dniu 23 lipca 2009 r. i 26 października 2009 r.) F. M. wystąpił o przyznanie płatności na rok 2009. We wniosku tym producent nie zadeklarował posiadania działek ewidencyjnych nr [...] i [...], do których w poprzednich latach przyznano płatność z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

W dniu [...] grudnia 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, , wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych F. M. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. oraz nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.

Następnie w dniu [...] lutego 2011 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...], mocą której ustalił F. M. kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości 144.560,30,00 zł.

Od powyższej decyzji F. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił organowi:

- niedostrzeżenie wystąpienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających brak konieczności zwrotu pomocy otrzymanej przez wnioskodawcę oraz naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisów art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz przepisów art. 7 i 77 k.p.a.,

- naruszenie przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) w 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

W uzasadnieniu wniosku producent wskazał, że wbrew własnej woli został zmuszony do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na części działek będących w jego posiadaniu. W jego ocenie organ całkowicie pominął okoliczności dotyczące przyczyn zmniejszenia powierzchni użytków rolnych oraz dat, w których to zmniejszenie nastąpiło. Powołał się również na przesłankę “dobrej wiary" wymienioną w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W ocenie producenta organ nieprawidłowo zdefiniował to pojęcie. Wnioskodawca zauważył, że dobra wiara jest faktem o charakterze stanu mentalnego i intelektualnym polegającym na usprawiedliwionej niewiedzy określonego podmiotu o istnieniu określonych stanów prawnych, w szczególności jest to błędne przeświadczenie o przysługiwaniu określonego prawa lub istnieniu określonego stosunku prawnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy pojęcie dobrej wiary powinno się zatem odnosić do usprawiedliwianego przekonania wnioskodawcy co do możliwości spełnienia warunków udzielenia pomocy finansowej na wnioskowane cele. Wnioskodawca podkreślił, iż pozostawał w dobrej wierze przez cały czas, począwszy od dnia złożenia wniosku o płatności do dnia przymusowego zaprzestania działalności rolniczej.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu przedstawił w pierwszej kolejności dotychczasowy przebieg postępowania – w szczególności kolejne wnioski producenta wraz z zadeklarowanymi w nich działkami oraz wydane w przedmiocie tych wniosków decyzje o przyznaniu płatności. Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restruktuiyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634, z późn. zm.) Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wskazał, że wypłacone nienależnie F. M. środki finansowe z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ww. ustawy.

Następnie organ zaznaczył, iż z akt sprawy wynika, że płatność z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt przyznana stronie decyzjami nr: [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. oraz nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. wydanymi przez Kierownika BP ARiMR w K. zostały przekazane na rachunek bankowy strony. Podkreślił też, że po stronie producenta powstało zobowiązanie do realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, z późn. zm.) wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat.

F. M. nie dotrzymał zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Zobowiązanie to zostało określone w art. 23 rozporządzenia Rady nr 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w spra wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z dnia 26.06.1999 r. ze zm.), według którego wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat.

W złożonym wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt z dnia 14 maja 2007 r. wnioskodawca nie zadeklarował posiadania działki ewidencyjnej nr [...], na której w latach poprzednich realizował program rolnośrodowiskowy. Natomiast we wniosku z dnia 15 maja 2009 r. (ze zmianami z dnia 23 lipca i 26 października 2009 r.) producent nie zadeklarował posiadania działek ewidencyjnych nr [...], na których w latach poprzednich realizował program rolnośrodowiskowy. Ponadto zadeklarował nowe działki ewidencyjne, powstałe z podziału działki ewidencyjnej nr [...]. Zadeklarowana, łączna powierzchnia nowo powstałych działek użytkowana rolniczo 2,68 ha była mniejsza od powierzchni sprzed podziału wynoszącej 3,20 ha.

Prezes ARiMR wskazał następnie, że zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 20 lipca 2004 r., płatność podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. W związku z tym, F. M. zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranej płatności w wysokości 144.560,30 zł, na którą składa się:

a) wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych do działki ewidencyjnej nr [...]:

- rok 2005: 93,80 ha x 570,00 zł/ha - 53 446,00 zł,

- rok 2006: 93,80 ha x 330,00 zł/ha - 30 954,00 zł,

- rok 2008: 66,80 ha x 570,00 zł/ha - 38 076,00 zł

b) wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych do działki ewidencyjnej nr [...]:

- rok 2005: 23,00 ha x 570,00 zł/ha = 13 110,00 zł,

- rok 2006: 23,00 ha x 330,00 zł/ha - 7 590,00 zł,

c) wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych do działki ewidencyjnej nr [...]:

- rok 2005: 0,75 ha x 570,00 zł/ha - 427,50 zł,

- rok 2006: 0,75 ha x 520,00 zł/ha - 390,00 zł,

d) wysokość kwoty nienależnie pobranych płatności przyznanych do działki ewidencyjnej nr [...]:

- rok 2005: 0,52 ha x 570,00 zł/ha - 296,40 zł,

- rok 2006: 0,52 ha x 520,00 zł/ha - 270,40 zł.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ARiMR stwierdził, że nie znajdują one uzasadnienia. Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie nie można wbrew twierdzeniom zawartym w powyższym wniosku mówić o usprawiedliwionej niewiedzy wnioskodawcy. Podpisami składanymi na wnioskach o przyznanie płatności wnioskodawca potwierdzał bowiem, że zna zasady przyznawania wnioskowanej płatności, oraz obowiązki wynikające z podjętego zobowiązania. Organ podkreślił, że w momencie składania wniosków strona nie miała pewności, że podjęte zobowiązanie będzie dotrzymane. Wnioskodawca podejmując się realizacji programu na działkach ewidencyjnych, których nie był właścicielem miał świadomość, że działki te mogą zostać mu w każdej chwili odebrane.

Prezes ARiMR wyjaśnił też, że zgodnie z art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. L 153 , 30/04/2004 P. 0030 - 0083, z późn zm.) przewiduje następujące kategorie siły wyższej, których wystąpienie powoduje, że zwrot płatności nie jest wymagany:

śmierć rolnika,

długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu,

wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania,

klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa,

wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt,

choroba epizootyczna dotykająca część łub całość należących do rolnika zw gospodarskich.

W sprawie F. M. nie wystąpiły przypadki siły wyższej zawarte powyższym przepisiew art. 39 rozporządzenia nr 817/2004.

W skardze na powyższą decyzję F. M. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Przeciwko zaskarżonym decyzjom skarżący podniósł zarzuty:

- naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 oraz innych przepisów poprzez nieuwzględnienie wystąpienia wyjątkowych okoliczności uzasadniających brak konieczności zwrotu otrzymanej pomocy,

- naruszenie przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004,

- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz przepisów art. 7 i 77 k.p.a.,

- braku podstawy prawnej zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący zaznaczył, że katalog możliwości wyłączenia żądania zwrotu otrzymanej pomocy wymieniony w art. 39 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 ma charakter otwarty. Skarżący, który wbrew własnej woli został zmuszony do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na części działek rolnych będących w jego posiadaniu mógł więc podlegać wyłączeniu na podstawie powyższego przepisu. Następnie skarżący wskazał, że działał w dobrej wierze i zamierzał w całości wykonać zobowiązania w zakresie użytkowania wszystkich działek rolnych będących w jego posiadaniu. W znacznej mierze zobowiązania te zostały wykonane, w szczególności co do płatności uzyskanych na podstawie wniosków złożonych w 2006 r. Zaznaczył też, że istotna jest okoliczność, iż pomimo braku formalnego tytułu do posiadania nieruchomości był traktowany jak dzierżawca, a decyzje o przyznaniu płatności, które były wydawane po roku 2004 potwierdzały ten stan. Wskazał również, że przepis art. 7 kc. wprowadza domniemanie istnienia dobrej wiary i takim domniemaniem powinien posługiwać się również Prezes ARiMR prowadzący postępowanie.

Dalej skarżący zwrócił uwagę na możliwość zastosowania per analogiam przepisu § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., który określa, że płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej nastąpiło na skutek rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności.

Następnie skarżący podniósł, że Prezes ARiMR w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wskazał w sposób dostateczny podstawy ustalenia kwoty niezależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Organ całkowicie pominął w treści uzasadnienia okoliczności dotyczące opisu przyczyn zmniejszenia powierzchni użytków rolnych oraz dat, w których to zmniejszenie nastąpiło, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę F. M. we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR – Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego lub też w sytuacji, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej przez cały wymagany okres – tak jak to ma miejsce w sprawie niniejszej.

Skarżący nie kwestionuje faktu, iż zaprzestał realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego na znacznej części pierwotnie zadeklarowanych gruntów. Twierdzi jednak, że w jego przypadku obowiązek zwrotu nie ma zastosowania z uwagi na treść art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji ( WE) nr 796/2004 zgodnie z którym obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Skarżący twierdzi, że właśnie działał w dobrej wierze, gdyż nie spodziewał się , że nie zostanie z nim przedłużona umowa dzierżawy gruntów zgłoszonych do płatności.

Stanowisko skarżącego jest w sposób oczywisty błędne. Składając wniosek po raz pierwszy zadeklarował, że zna zasady przyznawania płatności, w tym obowiązek realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na całym zadeklarowanym obszarze. Powinien więc mieć pewność, że pozostanie on w jego posiadaniu przez cały okres. Jak wynika z twierdzeń rolnika umowa dzierżawy zadeklarowanych do płatności gruntów na okres obejmujący zobowiązanie była dopiero w fazie negocjacji, poprzednia uległa rozwiązaniu z upływem terminu, na który została zawarta. Trudno więc mówić , że F. M. pozostawał w dobrej wierze , skoro do momentu podpisania nowej umowy nie mógł mieć pewności, że do tego dojdzie. Zwłaszcza, że jak wynika z twierdzeń samego rolnika, między nim a właścicielem gruntów – Agencją Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa istniała poważna rozbieżność co do wysokości czynszu dzierżawnego, o czym sam skarżący wspomina w skardze. W takich okolicznościach nie sposób mówić, że skarżący wbrew własnej woli został zmuszony do zaniechania działalności rolniczej na części działek rolnych będących w jego posiadaniu, bowiem do zaniechania doszło z powodu doszło na skutek wygaśnięcia umowy dzierżawy, a nie z powodu zdarzeń nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia.

W sprawie niniejszej nie zachodzą także przypadki siły wyższej wymienione w art. 39 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 zgodnie z którym bez uszczerbku dla rzeczywistych okoliczności, które należy uwzględnić w indywidualnych przypadkach, Państwa Członkowskie mogą uznać, w szczególności, następujące kategorie siły wyższej:

a) śmierć rolnika;

b) długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania;

d) klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich.

Państwa Członkowskie notyfikują Komisji kategorie, które uznają za siłę wyższą.

Zgodnie z ust. 2 tegoż artykułu o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania.

Skarżący co prawda wskazuje, że wyliczenie to ma charakter przykładowy, jednak w polskim ustawodawstwie nie przewidziano innych przypadków, które można uznać za wystąpienie "siły wyższej" zwalniającej z przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W szczególności nie sposób zastosować w sprawie niniejszej rozwiązań zawartych w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 35 poz. 217 ze zm. ) , gdyż jak wynika z art. 1 pkt. 2 tej ustawy nie reguluje ona płatności rolnośrodowiskowych. Płatności rolnośrodowiskowe są przyznawane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. Nr 222 poz. 229 poz. 2273 zez zm. ) oraz wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 174 poz. 1809 ze zm. ). Zwrot płatności reguluje § 17 tegoż rozporządzenia, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli:

1) producent rolny:

a) nie realizuje pakietu objętego wnioskiem,

aa) realizuje zadania w ramach wariantu lub pakietu na innych użytkach rolnych niż użytki, na których zadania te powinny być realizowane zgodnie z wymaganiami określonymi w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych znajdujących się na tych innych użytkach rolnych,

b) nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4, z zastrzeżeniem § 19 ust. 2,

c) zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem;

2) u producenta rolnego, któremu na podstawie § 16 ust. 2 zawieszono płatność rolnośrodowiskową, ponownie stwierdzono uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2.

Zgodnie z § 17 ust. 2 płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, została wydana w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, stan faktyczny został prawidłowo ustalony i oceniony pod względem prawnym.

Z powyższych względów brak jest podstaw do uznania zarzutów skargi za uzasadnione i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.