Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 108/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 37 ust. 2, art. 122 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 273 ust. 1 pkt 2, art. 276 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2, art. 292 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Z.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Marszałek Województwa [...] orzekł o wymierzeniu Z. O. – prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "W. S. Z. O." – nieuiszczonej opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi za I półrocze 2012 r. w wysokości 8.026,00 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że podczas kontroli interwencyjnej zakładu należącego do przedsiębiorstwa "W. S. Z. O.", przeprowadzonej w dniach od [...] marca 2012 r. do [...] kwietnia 2012 r. przez pracowników Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w L. - Delegatury w C. stwierdzono, że ze znajdującego się w tym zakładzie zbiornika ścieków surowych ubyło 150 m3 ścieków. Kontrolujący ustalili, że Z. O. dysponował pozwoleniem wodnoprawnym na wprowadzanie ścieków garbarskich do kanalizacji Spółki Wodno-Ściekowej (z dnia [...] listopada 2006 r., znak: [...]), jednak pozwolenie to straciło ważność z dniem [...] listopada 2010 r., a od dnia [...] maja 2011 r. należący do strony Zakład w O. nie ma możliwości wprowadzania ścieków do instalacji Spółki Wodno-Ściekowej Jezioro Białe-Glinki oraz do kanalizacji innych podmiotów. W związku z tym inspektorzy uznali, że firma odprowadziła brakujące ścieki do środowiska i w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. zwrócili się do Marszałka Województwa [...] o naliczenie dla powyższego podmiotu opłaty podwyższonej za wprowadzenie do środowiska bez pozwolenia 150 m3 nienależycie oczyszczonych ścieków technologicznych.

Organ podniósł, że firma "W. S. Z. O.", korzystając ze środowiska w I półroczu 2012 r. przedłożyła Marszałkowi Województwa wykazy zawierające informacje o korzystaniu ze środowiska, z których wynikało, że podmiot ten odprowadza do środowiska bez wymaganego prawem pozwolenia jedynie wody opadowe z terenu zakładu w O. i nie ponosi z tego tytułu żadnych opłat. Wykazy te, w zakresie, w jakim odnosiły się do gospodarki wodno-ściekowej, uwzględniały jednak tylko dane o powierzchni dróg i parkingów o nawierzchni szczelnej. W tej sytuacji organ I instancji wszczął w przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające.

W toku postępowania organ ustalił, że zakład w O. nie prowadzi rejestru pobranej wody oraz powstałych ścieków, co utrudnia dokonanie bilansu ilości pobranej wody i odprowadzonych ścieków, a pośrednio również naliczanie opłat za korzystanie ze środowiska. Zdaniem organu, firma "W. S. Z. O." narusza w ten sposób zasady ogólne prawa ochrony środowiska, a przede wszystkim regułę najlepszych dostępnych technologii w rozumieniu art. 3 pkt 10 w związku z art. 207 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz zasadę zanieczyszczający płaci (art. 7 powołanej ustawy).

Organ I instancji wskazał, że z oświadczenia złożonego przez Z. O. do protokołu nr [...] wynika, iż przyczyną różnicy w poziomach ścieków znajdujących się w zbiornikach jest to, że ścieki w ilości 150 m3 zostały "wpompowane na kratę celem jej oczyszczenia" i następnie "ścieki zostały w kanałach". W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia jednak wątpliwości, że strona nie wprowadzała ścieków do kanalizacji Spółki Wodno-Ściekowej, lecz nie posiadając ważnego pozwolenia wodnoprawnego w pierwszym półroczu 2012 r. nielegalnie odprowadziła je do środowiska. Tym samym przedłożone przez stronę wykazy organ uznał za niezgodne ze stanem rzeczywistym. Zdaniem Marszałka w przedmiotowej sprawie jedyną miarodajną płaszczyzną do określenia opłat za korzystanie ze środowiska są wyniki kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Jednocześnie – ustalając wysokość opłaty – organ podkreślił, że zgodnie z art. 292 pkt 2 Prawa ochrony środowiska podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia ponosi opłaty podwyższone o 500 %.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji Z. O. zakwestionował twierdzenie, jakoby prowadząc działalność gospodarczą korzystał bez zezwolenia ze środowiska. Podniósł, że jego wyjaśnienia, iż brakujące ścieki w ilości 150 m3 zostały wpompowana na kratę kanalizacyjną, a następnie zostały w kanałach, nie mogą być negowane, bowiem organ nie obliczył pojemności hydraulicznej wskazanych kanałów. Ponadto organ bezpodstawnie przyjął, iż odwołujący nie miał możliwości odprowadzenia brakujących ścieków w ilości 150 m3 do kanalizacji Spółki Wodno-Ściekowej Jezioro Białe Glinki, bowiem w toku postępowania nie stwierdzono faktycznego zamknięcia zaworów oraz nie sprawdzono ich szczelności.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] – zaskarżoną w niniejszej sprawie – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie na Z. O. opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska. Podniósł, że odwołujący nie posiada ważnego pozwolenia wodnoprawnego oraz nie podjął działań zmierzających do jego uzyskania. Jednocześnie organ II instancji podzielił przekonanie Marszałka Województwa, iż strona nie odprowadziła brakujących w zbiorniku ścieków stałych ścieków w ilości 150 m3 do kanalizacji Spółki Wodno-Ściekowej. Badania osadu z pryzmy oraz osadu z dna rowu przy wylocie z kolektora ściekowego wykazały bowiem zawartość chromu ogólnego odpowiednio w wysokości 5737 mg/kg sm. i 2198 mg/kg sm., co świadczy o odprowadzaniu ścieków garbarskich z naruszeniem zasad ochrony środowiska.

Organ II instancji – odwołując się do art. 37 pkt 2 i art. 122 ust. 1 ustawy Prawo wodne – stwierdził, że wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi stanowi szczególne korzystanie z wód, które wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (będącego pozwoleniem w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska). Jego brak rodzi określone skutki, albowiem zgodnie z art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska każdy podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia czy też innej wymaganej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Zdaniem Kolegium sformułowanie tego przepisu jest kategoryczne i nie pozostawia żadnych możliwości wartościowania przyczyn korzystania ze środowiska bez zezwolenia, a samo tylko korzystanie ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji – w swietle tego unormowania – pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej. Opłata podwyższona nie jest przy tym uzależniona od stopnia winy korzystającego ze środowiska lub przyczynienia się innego podmiotu do tego faktu.

Z. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia w całości. Skarżący ponownie zakwestionował stanowisko wyrażone przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, iż nie miał on możliwości wprowadzania ścieków do instalacji Spółki Wodno-Ściekowej Jezioro Białe Glinki lub do kanalizacji innych podmiotów. Podniósł, iż ustalenia organów w tym zakresie są dowolne, a o zarzucanym mu odprowadzeniu scieków do środowiska nie mogą świadczyć wykonane badania osadu ściekowego z pryzmy oraz z dna rowu przy wylocie kolektora ściekowego. Osad z pryzmy został bowiem zdeponowany po oczyszczaniu zbiorników i odwodnieniu osadu wytworzonego przez pierwotnego eksploatatora oczyszczalni tj. Zakłady Przemysłu Skórzanego P. w O. Z kolei osad z dna rowu przy kolektorze wylotowym został pobrany po wykonaniu nieudolnego czyszczenia rowu w 2011 r. Tym samym skarżący podtrzymał swe dotychczasowe twierdzenie, iż nie dokonał "zrzutu" ścieków do środowiska, a jedynie "na terenie Spółki E. przepompowano ścieki do własnych kolektorów kanalizacyjnych w trakcie czyszczenia krat na oczyszczalni scieków".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, ze zm.), dalej "p.o.ś." za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ponoszona jest opłata za korzystanie ze środowiska.

Podkreślić należy, że korzystanie ze środowiska polegające na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi stanowi – w myśl art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.), dalej "p.w."– szczególne korzystanie z wód, dla którego – zgodnie art. 122 ust. 1 tej ustawy – konieczne jest posiadanie pozwolenia wodnoprawnego.

W myśl art. 276 ust. 1 p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. W świetle zaś art. 292 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. za korzystanie ze środowiska, polegające na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia, ponoszone są opłaty podwyższone o 500%.

Powołane wyżej przepisy p.o.ś. – stanowiące materialnoprawną podstawę wydanych w niniejsze sprawie rozstrzygnięć - wiążą odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagań ochrony środowiska poprzez korzystanie z niego bez koniecznego pozwolenia. W świetle uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt II OPS 2/11, LEX nr 1074802) w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie jedynie wówczas, gdy podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący posiadał pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie ścieków do kanalizacji Spółki Wodno-Ściekowej wydane w dniu [...] listopada 2006 r., które utraciło ważność z dniem [...] listopada 2010 r., po czym skarżący nie podjął działań zmierzających do jego ponownego uzyskania. Okoliczność ta nie była w toku postępowania przez skarżącego kwestionowana. Brak jest również w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów na to, by skarżący, po utracie ważności powyższego pozwolenia, wystąpił o wydanie takiego pozwolenia na kolejny okres.

W tej sytuacji uznać należy, że wina braku pozwolenia wodnoprawnego leży po stronie skarżącego, wobec czego organ administracji - w razie ustalenia, że skarżący korzysta ze środowiska odprowadzając ścieki do wód lub do ziemi - zobowiązany był do nałożenia na niego podwyższonej opłaty z tego tytułu na podstawie art. 276 ust. 1 w zw. z art. 292 ust. 1 pkt 2 p.o.ś.

W niniejszej sprawie organy administracji ustaliły, że skarżący wprowadzał do wód bez pozwolenia w I półroczu 2012 r. uwzględnione w wykazach z dnia [...] lipca 2012 r. (k. 29 – 32 akt adm. I instancji) wody opadowe (będące ściekami w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "c" p.w.), jak również ścieki technologiczne (przemysłowe – art. 9 ust. 1 pkt 17 p.w.) w ilości 150 m3. Podstawą twierdzenia, o odprowadzeniu przedmiotowych ścieków przemysłowych były wyniki kontroli przeprowadzonej w zakładzie "W. S. Z. O." przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L. w dniach od 30 marca do 16 kwietnia 2012 r. Wynikało z niej bowiem, że ze znajdującego się na terenie zakładu skarżącego zbiornika ścieków stałych (stanowiących własność Spółki E.) ubyło 150 m3 ścieków, zaś skarżący nie udokumentował ich wywozu do oczyszczalni. Organy, określając wysokość nałożonej na skarżącego opłaty, uwzględniły zatem brakujące ścieki jako odprowadzone do środowiska, kwestionując tym samym informacje o zakresie korzystania ze środowiska zawarte w powyższych wykazach, do czego upoważnione były na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 2 p.o.ś.

Podkreślić należy, że skarżący nie kwestionował faktu opróżnienia zbiornika ścieków stałych o przedmiotowe 150 m3 ścieków. Zanegował jednak twierdzenie, jakoby ścieki te zostały przez niego odprowadzone do środowiska, wskazując, że zostały one wpompowane do kanalizacji Spółki Wodno-Ściekowej przez kratkę kanalizacyjną celem jej oczyszczenia. Stanowisku skarżącego przeczą jednak badania osadu z pryzmy oraz osadu z dna rowu, wykonane przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w L., które Sąd uznał w niniejszej sprawie za miarodajne. Należy bowiem zauważyć, że zawarte w skardze argumenty, jakoby zawartość chromu stwierdzona w badanym osadzie nie pochodziła ze ścieków usuniętych z zakładu skarżącego, nie zostały przez niego w żaden sposób uwiarygodnione. W ocenie Sądu w tej sytuacji uzasadnione jest stanowisko organów, iż przyczyną wykrytego stężenia chromu jest wprowadzenie do środowiska przedmiotowych ścieków garbarskich.

Należy więc uznać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał nałożenie na skarżącego podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska poprzez wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za I półrocze 2012 r. Wysokość przedmiotowej opłaty została zaś ustalona w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z dyspozycją art. 292 ust. 1 pkt 2 p.o.ś. jako równowartość opłaty podstawowej (1.338,00 zł) podwyższonej o 500% (6.688,00 zł).

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę Z. O. jako bezzasadną.