Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1303/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 70 § 1 i § 6 pkt 1, art. 86 § 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 44 § 5, art. 113
journal: Dz.U. 2007 nr 111 poz 765
law: Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - tekst jednolity
article: art. 313
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1303/09 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do sierpnia 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. S. kwotę 1200 zł (słownie: jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1303/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez J. S. (dalej jako "skarżący") decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do sierpnia 2003 r.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji podał, że decyzją z dnia 29 grudnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił J. S. zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za wskazane miesiące 2003 r. oraz kwotę różnicy podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za czerwiec 2003 r. U podstaw rozstrzygnięcia organu I instancji legło w szczególności ustalenie w toku postępowania kontrolnego, że w dokumentach firmy prowadzonej przez skarżącego zaewidencjonowano faktury dokumentujące zakup oleju napędowego do samochodów ciężarowych wystawione przez spółkę z o.o. C. J.. Z materiałów zgromadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wynikało zaś, że ww. spółka nie prowadziła we własnym imieniu działalności gospodarczej, lecz firmowała działalność osób trzecich, tj. S. F., S. J. oraz B. K.. Spółka nie posiadała prawa własności sprzedawanego paliwa, nie mogła więc skutecznie przenosić własności rzeczy na nabywców. Z tej przyczyny faktury VAT wystawione przez tę spółkę nie mogły dokumentować rzeczywistych transakcji pomiędzy podmiotami w nich wymienionymi, a co za tym idzie skarżący nie mógł dokonywać obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tychże faktur.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji bądź umorzenie postępowania na podstawie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 27, poz. 60 ze zm.; dalej jako "O.p.") wobec upływu z dniem 1 stycznia 2009 r. okresu przedawnienia zobowiązania w podatku VAT za okresy objęte decyzją. Ponadto zarzucono obrazę: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 i art. 193 § 1 O.p. oraz art. 535, art. 7 i art. 169 Kodeksu cywilnego.

Decyzją z dnia 28 maja 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Ustosunkowując się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego organ odwoławczy wyjaśnił, że z pism Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że wobec skarżącego nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego, który miałby wpływ na przerwanie biegu terminu przedawnienia. Nie wszczęto również postępowania karnego bądź karnoskarbowego. Jednakże Prokuratura Okręgowa w K. w dniu 4 marca 2005 r. wszczęła śledztwo w sprawie osób podejrzanych o udział w zorganizowanej grupie przestępczej, zajmującej się nielegalną produkcją i wprowadzaniem do obrotu paliw płynnych za pośrednictwem różnych podmiotów, w tym między innymi C. J. Sp. z o.o. Do dnia wydania decyzji śledztwo nie zostało zakończone. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał także na zmianę z dniem 1 wrześnie 2005 r. treści art. 70 § 6 pkt 1 O.p. wprowadzoną na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199; dalej jako "nowela z dnia 30 czerwca 2005 r.") i wynikającą z art. 21 tej ustawy zasadę bezpośredniego działania nowego prawa w kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed wejściem w życie ww. noweli ale tylko w odniesieniu do zakresu wynikającego z art. 70 § 4 O.p. Z okoliczności tych wywiódł, że w pozostałym zakresie do takich zobowiązań należy stosować przepisy dotyczące przedawnienia zawarte w art. 70 O.p. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Organ odwoławczy wyraził pogląd, że postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w K. wobec C.-J. sp. z o.o. niewątpliwie miało wpływ na określenie zobowiązań podatkowych J. S.. Tym samym wywołało mocą art. 70 § 6 pkt 1 O.p. skutek zawieszający bieg terminu przedawnienia zobowiązań wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Odnosząc się do pozostałych przedstawionych w odwołaniu zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej uznał je za bezzasadne. W tym względzie stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał podjęcie zaskarżonej decyzji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu, za wyjątkiem zarzutu przedawnienia, a także dodatkowo zarzucił naruszenie: art. 2 i art. 5 podatku od towarów i usług z 1993 r., art. 17 ust. 1 i ust. 2 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG) /Dz. Urz. WE z 1977 r. Nr L145, s. 1 i n., ze zm.; Polskie Wydanie Specjalne, Rozdział 9, tom 1, s. 23 i n.; dalej jako "VI Dyrektywa"/ oraz art. 167 i art. 168 Dyrektywy Rady Nr 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 2006 r., Nr L347, poz. 1 ze zm.; dalej jako "Dyrektywa 112")

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy dotyczące przedawnienia. W ocenie sądu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo ustalił stan prawny, w oparciu o który analizować należało materialnoprawną kwestię przedawnienia. Sąd I instancji wywiódł, że do zobowiązań podatkowych powstałych w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. odnosi się treść art. 70 § 1 - § 3 i § 5 - § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2005 r., nadanym nowelą z dnia 13 września 2002 r., oraz art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., nadanym nowelą z dnia 30 czerwca 2005 r. Tak brzmiące przepisy znajdowały więc zastosowanie w rozpoznanej sprawie. Następnie sąd I instancji stwierdził, że dla rozliczeń podatku VAT objętych zaskarżoną decyzją przedawnienie winno nastąpić z końcem 2008 r., tj. z upływem 31 grudnia 2008 r., o ile nie zaistniały przesłanki mające wpływ na bieg tego terminu, a mianowicie uniemożliwiające rozpoczęcie biegu terminu (art. 70 § 2 O.p.), powodujące jego zawieszenie (art. 70 § 2 i § 6 O.p.) lub przerwanie (art. 70 § 3 i § 4 O.p.), bądź skutkujące wyłączeniem przedawnienia (art. 70 § 8 O.p.). Sąd zwrócił uwagę, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego została wydana z zachowaniem wskazanego terminu, natomiast decyzja Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji w przedmiocie podatku VAT, wydana została już po tym terminie.

W ocenie sądu I instancji ustalenia faktyczne nie dawały podstaw do stwierdzenia, że w rozpoznanej sprawie nastąpił skutek przewidziany w art. 70 § 6 pkt 1 ab initio O.p. Zdaniem WSA, Dyrektor Izby Skarbowej w istocie dokonał zbyt szerokiej interpretacji zastosowanego przepisu plasując w nim podaną okoliczność faktyczną. Przepis art. 70 § 6 pkt 1 O.p. należało odczytywać nie w sposób dosłowny, lecz przy uwzględnieniu istnienia związku postępowań i zobowiązania podatkowego objętego przedawnieniem. Związek ten przejawia się wszczęciem postępowań: karnego, w sprawie o przestępstwo skarbowe lub w sprawie o wykroczenie skarbowe, motywowanych podejrzeniem popełnienia czynów zabronionych związanych z niewykonanym zobowiązaniem podatkowym. Sąd I instancji stwierdził dodatkowo, że wszczęte postępowania winny odnosić się do sfery penalizowanej związanej z niewykonaniem zobowiązania przez konkretnego podatnika. W istocie zdarzenia procesowe zawieszające bieg terminu przedawnienia winny zatem dotyczyć podatnika, który ma zaległość podatkową w postaci niewykonania zobowiązania objętego instytucją przedawnienia. Nie można więc zdaniem sądu I instancji akceptować sytuacji, w której wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie karnej albo w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, których podejrzenie popełnienia nie zasadza się na istnieniu bezpośredniego związku z niewykonaniem konkretnego zobowiązania podatkowego i nie odnosi się do strony podmiotowej tego zobowiązania, tj. konkretnego podatnika, miałoby być postrzegane jako okoliczność powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, które nie zostało wykonane.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przedstawiony wyżej sposób wykładni art. 70 § 6 pkt 1 O.p., przy uwzględnieniu ustaleń faktycznych dokonanych przez Dyrektora Izby Skarbowej, nie upoważniał do uznania, że wszczęte w dniu 4 marca 2005 r. śledztwo, które obejmowało spółkę z o.o. C. J. skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązań w podatku VAT określonych skarżącemu decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jak wskazał organ odwoławczy prowadzone śledztwo toczyło się w sprawie osób podejrzanych o udział w zorganizowanej grupie przestępczej, zajmującej się nielegalną produkcją i wprowadzaniem do obrotu paliw płynnych za pośrednictwem różnych podmiotów, w tym między innymi C. J sp. z o.o. Te podejrzane działania przestępcze nie wiązały się zatem z niewykonaniem zobowiązań podatkowych skarżącego, lecz z penalizowanymi działaniami, które miały polegać na nielegalnej produkcji i wprowadzeniu do obrotu paliw płynnych. Jako takie nie mogły zatem wywołać skutku przewidzianego w powołanym wyżej przepisie. W ten sposób doszło do jego naruszenia również poprzez nieuprawnione zastosowanie. W ocenie sądu I instancji przy obecnych ustaleniach faktycznych przedstawionych w zaskarżonej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej nie mógł wydać po dniu 31 grudnia 2008 r. decyzji utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem pełnomocnik organu wniósł skargę kasacyjną, w całości zaskarżając wyrok sądu I instancji. Jako podstawę kasacyjną wskazano naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. poprzez przyjęcie, że wszczęcie postępowania karnego wobec osób podejrzanych o udział w zorganizowanej grupie przestępczej, zajmującej się nielegalną produkcją i wprowadzaniem do obrotu paliw płynnych za pośrednictwem różnych podmiotów, w tym między innymi C. J. sp. z o.o. nie miało wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego J. S.. Podnosząc powyższe Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia pytania skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 30/11. Następnie postanowieniem z dnia 5 września 2012 r., z uwagi na rozpoznanie powyższego pytania prawnego przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 17 lipca 2012 r., Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej nie jest zasadny, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddalenia.

W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów opartych na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym kasator nie kwestionuje stanu faktycznego zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji. Z tego też powodu NSA na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku oddalił wniosek pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej o dopuszczenie dowodu z szeregu dokumentów na okoliczność, że strona wiedziała o toczącym się postępowaniu karnym w stosunku do kontrahentów. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. zakres kontroli instancyjnej zakreśla każdorazowo autor skargi kasacyjnej. Poza podstawy kasacyjne wskazane przez kasatora Sąd drugiej instancji nie ma prawa, a nawet nie może wyjść.

Rozpatrywana skarga kasacyjna została oparta na jednym zarzucie, a mianowicie błędnej wykładni art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r. poprzez przyjęcie, że wszczęcie postępowania karnego wobec osób podejrzanych o udział w zorganizowanej grupie przestępczej, zajmującej się nielegalną produkcją i wprowadzaniem do obrotu paliw płynnych za pośrednictwem różnych podmiotów, w tym między innymi C J. sp. z o.o. nie miało wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego J. S.. Na ocenę zasadności powyższego zarzutu zasadnicze znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11, OTK-A 2012, nr 7, poz. 81. W orzeczeniu tym uznano, że art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 O.p., jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał podkreślił, że zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje z mocy prawa z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Wszczęcie takiego postępowania następuje w drodze postanowienia, które nie jest ogłaszane lub doręczane podatnikowi, gdyż do momentu przedstawienia mu zarzutów nie jest on stroną toczącego się postępowania karnoskarbowego. Nie jest mu również doręczane postanowienie o umorzeniu postępowania "w sprawie", a zatem, jeżeli nie zostaną mu przedstawione zarzuty, może on w ogóle nie dowiedzieć się o tym, że zostało wszczęte postępowanie "w sprawie", które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego. Podkreślono, że ta sama czynność, tj. wszczęcie postępowania karnoskarbowego "w sprawie" nie powoduje przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa (wykroczenia) skarbowego. Zgodnie bowiem z art. 44 § 5 k.k.s., skutek taki następuje dopiero z momentem wszczęcia postępowania "przeciwko sprawcy". Analogiczne rozwiązania występują w procedurze karnej, gdzie art. 102 k.k. skutek w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa wiąże dopiero z wszczęciem postępowania "przeciwko osobie", która popełniła przestępstwo. W obu wypadkach negatywne skutki dla sprawcy przestępstwa, a także przestępstwa (wykroczenia) skarbowego w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności następują dopiero w momencie wszczęcia postępowania przeciwko niemu. Inaczej jest w prawie podatkowym, gdzie skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wywołuje już wszczęcie postępowania "w sprawie" o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, niezależnie od tego, czy do wszczęcia postępowania przeciwko podatnikowi w ogóle dojdzie.

Zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. (stosowanym na podstawie art. 113 k.k.s. w postępowaniu karnym skarbowym), postanowienie o przedstawieniu zarzutów rozpoczynające fazę postępowania in personam jest sporządzane, jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba. To postanowienie ogłasza się niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego mu czynu i jego kwalifikacji prawnej. Dopiero zatem na tym etapie podatnik uzyskuje informację o wszczętym przeciwko niemu postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, które rodzi skutek w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa lub przestępstwa (wykroczenia) skarbowego. Dopiero też na tym etapie dowiaduje się on, że już wcześniej został zawieszony bieg terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego, tj. z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co znaczy, że zobowiązanie to nie przedawniło się. Mógł on w tym czasie wyzbyć się ksiąg podatkowych i związanych z ich prowadzeniem dokumentów, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 O.p. jest on zobowiązany do ich przechowywania tylko do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego i w ten sposób pozbawić się dowodów prawidłowego rozliczenia się z podatków.

Przedstawiony wyżej mechanizm narusza, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem 5-letniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 70 § 1 O.p. Nie znaczy to, że - zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe powinno być jawne dla podatnika, a w szczególności, że powinien on być zawiadamiany o wszczęciu postępowania in rem. Byłoby to sprzeczne z zasadą tajności tej fazy postępowania przygotowawczego, która ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady prawdy materialnej. Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa nie polega więc na tym, że podatnik nie jest informowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe. Co więcej, organy skarbowe w trakcie 5-letniego okresu przedawnienia mają prawo wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co skutkować będzie, zgodnie z zakwestionowanym przepisem, zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie. W gestii ustawodawcy pozostaje natomiast wybór instrumentów, które to zapewnią. Realizacja celów postępowania podatkowego musi jednak odbywać się bez naruszania zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Uwzględniając wyżej cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz treść uzasadnienia tego orzeczenia należy uznać zarzut skargi kasacyjnej za chybiony. Sąd pierwszej instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji trafnie bowiem uznał, że wszczęcie postępowania karnego w stosunku do kontrahentów podatnika nie stanowi zdarzenia określonego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., powodującego zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązania tego podmiotu. Organ podatkowy zastosował bowiem zbyt rozszerzającą wykładnię tego przepisu. Podatnik w toku prowadzonej działalności gospodarczej wchodzi w relacje handlowe z wieloma kontrahentami. W sytuacji, gdy w stosunku do jednego z nich wszczęte zostanie postępowanie karnego, nie sposób takiego zdarzenia kwalifikować w ramach hipotezy art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, że ewentualny skutek zawieszający bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może wywoływać jedynie postępowanie karne, czy też postępowanie karnoskarbowe, które odnosi się do wywiązywania się tego podatnika z obowiązków podatkowych. Oczywiście, tak jak wskazał Trybunał w cytowanym wyroku, o ile podatnik o takim postępowaniu dowie się przed upływem terminu przedawnienia.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego określono w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 2 lit. c), § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a/ i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).