Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 740/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 44c ust. 6 i 7
journal: Dz.U. 2016 poz 224
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie z zakresu nadzoru sanitarnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. działając na podstawie art. 27 c ust. 4 i 7 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1412, ze zm.), art. 44c ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2016 r. poz. 224, ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako "K.p.a.") orzekł o obciążeniu D. G. zamieszkałego w K. przy ul. [...] kosztami w kwocie [...]zł za badanie składu jakościowego 3 produktów zatrzymanych w wyniku kontroli pomieszczeń obiektu w K., ul. [...], [...] przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2016 r. przez przedstawicieli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K..

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, że w dniu [...] lipca 2016 r. pracownicy upoważnieni przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. przeprowadzili kontrolę, w asyście funkcjonariuszy Policji, w pomieszczeniach obiektu przy ul. [...] w K.. W trakcie kontroli kontrolujący ujawnili i zatrzymali następujące produkty: TALIZMAN KIEROWCY MAŁY - 28 szt, TALIZMAN KIEROWCY ŚREDNI - 10 szt., AMULET POGROMCA DUCHÓW MAŁY - 16 szt., TALIZMAN FORTUNY MAŁY-9 szt., TALIZMAN POGROMCA WAMPIRÓW MAŁY - 17 szt., AMULET OCHRONY MAŁY - 23 szt. Cała partia produktów wymienionych powyżej została zatrzymana.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w celu sprawdzenia, czy zatrzymane produkty są środkami zastępczymi lub innymi produktami zagrażającymi życiu lub zdrowiu ludzi, zlecił pismem z [...] sierpnia 2016 r. zbadanie ich przez Narodowy Instytut Leków w W., ul. [...],[...], który posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w W. - [...] (dot. między innymi badań chemicznych wyrobów farmaceutycznych, związków/substancji organicznych, wyrobów medycznych, wyrobów konsumpcyjnych, wyrobów chemii gospodarczej). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. przekazał Narodowemu Instytutowi Leków w W. do badań w zakresie identyfikacji składu jakościowego 6 próbek produktów (po dwa opakowania produktu na jedną próbkę) – zlecenie z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Przeprowadzone badania składu jakościowego (identyfikacja substancji aktywnych) 6 próbek produktów (Protokół Badań: [...] z dnia [...] października 2016 r. wydany przez N. Laboratorium Kontroli Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Zakład Leków Sfałszowanych i Używek Narodowego Instytutu Leków, wykazały, że 1) w próbce o kodzie [...] - Talizman kierowcy mały- stwierdzono obecność śladowych ilości a-PEP (w obu opakowaniach), 2) w próbce o kodzie [...] - Talizman kierowcy średni- stwierdzono obecność śladowych ilości chlorometkatynonu (w obu opakowaniach), 3) w próbce o kodzie [...] - Amulet pogromca duchów mały- nie stwierdzono obecności substancji zgodnie z celem badania. Stwierdzono obecność kofeiny (w obu opakowaniach), 4) w próbce o kodzie [...] - Talizman fortuny mały - nie stwierdzono obecności substancji zgodnie z celem badania. Stwierdzono obecność kofeiny (w obu opakowaniach). Stwierdzono obecność kofeiny bezwodnej; wykluczono obecność kofeiny uwodnionej. Zawartość procentowa kofeiny - 99,9%, 5) w próbce o kodzie [...] - Talizman pogromca wampirów mały- nie stwierdzono obecności substancji zgodnie z celem badania. Stwierdzono obecność kofeiny (w obu opakowaniach), 6) w próbce o kodzie [...] - Amulet ochrony mały - stwierdzono obecność śladowych ilości a-PEP (w jednym opakowaniu); w drugim opakowaniu nie stwierdzono obecności substancji zgodnie z celem badania.

Narodowy Instytut Leków w W. ustalił zatem, iż w badanych produktach 1, 2 i 6 zidentyfikowano analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tj.: chlorometkatynon i a-PEP. W swojej opinii Instytut wyjaśnił, że: 1) w badanych produktach nie zidentyfikowano substancji psychotropowych ani środków odurzających w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomani; 2) w badanych produktach 1, 2 i 6 zidentyfikowano analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii: chlorometkatynon i a-PEP, 3) substancja chlorometkatynon (CMC) spełnia kryteria ustalone w definicji nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu art. 4 pkt 1 i 1a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. 2-CMC, 3-CMC i 4-CMC występują w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2016 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1393). Ze względu na śladową zawartość w produkcie nie można określić położenia podstawnika chlorowego, 4) substancja a-PEP spełnia kryteria ustalone w definicji środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani, 5) w produktach nr 3, 4 i 5 stwierdzono obecność kofeiny, która jest substancją psychoaktywną i surowcem farmaceutycznym wykorzystywanym do sporządzania lub wytwarzania produktów leczniczych, którymi obrót reguluje ustawa z dnia 06 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2016 r. poz. 2142).

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. zawiadomił D. G. o wszczęciu postępowania w sprawie obciążenia D. G. go kosztami niezbędnymi, które zostały poniesione w związku z przeprowadzeniem oceny i badań próbek produktów zabezpieczonych w dniu [...] lipca 2016 r., zgodnie z art. 44c ust. 6 i ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. strona w odpowiedzi na powyższe zawiadomienie poinformowała, iż nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej, w substancjach zabezpieczonych nie zidentyfikowano substancji psychotropowych, środków odurzających oraz środków zastępczych ani nowych substancji psychoaktywnych, przy czym substancja CMC występuje dopiero w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2016 r. a próbki zabezpieczono dnia 06 lipca 2016 r. oraz wniosła o powtórne badanie próbek i ponowne rozpatrzenie sprawy i materiałów dowodowych, oraz o odstąpienie od ukarania karą grzywny, jak również odstąpienie od decyzji która zrobiła z niego stronę postępowania, a której nie otrzymała i odstąpienie jej obciążania kosztami badań.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani wprowadzeniem środków zastępczych do obrotu jest ich udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie. Odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych wskazano, że sprzedawca może być uznany za osobę wprowadzającą środki zastępcze do obrotu. W obrocie środka zastępczego bez znaczenia jest rola i status osób trzecich w procesie dystrybucji owych środków. Karze pieniężnej podlega każda osoba uczestnicząca w procederze wprowadzania środków zastępczych do obrotu, gdyż wymierza się ją każdemu podmiotowi udostępniającemu te środku osobom trzecim. Z punktu widzenia ustawy obojętne jest zatem zarówno to, czy dane udostępnienie środka zastępczego było pierwotnym, czy też kolejnym etapem wprowadzenia do obrotu, jak również to, jaką rolę spełniała osoba udostępniająca środek zastępczy, a więc czy działała na własny rachunek, czy w ramach współsprawstwa, w tym w ramach łączącego ją stosunku prawnego z inną osobą (np. stosunku pracy, zlecenia). Tym samym karze pieniężnej podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Za bezskuteczne uznano zatem wyjaśnienia D. G., który wskazywał że dokonywał sprzedaży przedmiotowych środków zastępczych jako pracownik zatrudniony przez Spółką [...] Sp. z o.o. ul. [...], [...]. Zdaniem organów D. G. był w pełni świadomy sprzedaży "dopalaczy" lub produktów niedozwolonych, gdyż wykonywał pracę w obiekcie, który na rynku działał w sposób odbiegający od przyjętych norm prowadzenia działalności gospodarczej oraz dostępności obiektu dla konsumenta. Forma sprzedaży wykonywana przez D. G. wskazuje już na jej podejrzliwy i nielegalny proceder. Adresatem niniejszej decyzji ustanowiono D. G., jako bezpośredniego sprzedawcę powyższych środków.

D. G. nieprzerwanie od dnia [...] czerwca 2015 r., w obiekcie mieszczącym się w K. przy ul. [...], dokonywał sprzedaży środków, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż są środkami zastępczymi lub nowymi substancjami psychoaktywnymi. Za każdym razem podawał kontrolującym inne dane rzekomego pracodawcy, mimo wezwań nie przedkładał we wskazanych terminach umów potwierdzających jego wyjaśnienia, co do zatrudnienia. Jego wyjaśnienia wskazywały na kłamliwy, pokrętny charakter, mający zdezorientować i utrudnić ustalenie prawdy obiektywnej kontrolującym. Powyższe zachowania D. G. prowadziły do wniosku, że w sposób świadomy i przemyślany chroni podmiot/osobę wprowadzającą ww. produkty do obrotu. Doświadczenie życiowe i logika nakazują domniemywać, iż w taki sposób postępuje najczęściej osoba, która chce ochronić swoje zachowania.

Stanowisko powyższe uzasadnia także zachowanie D. G. podczas kontroli w dniu [...] lipca 2016 r., kiedy oświadczył, że jest pracownikiem zatrudnionym na umowę o pracę na cały etat od dnia [...] lutego 2016 r. w firmie [...] Sp. z o.o. w P. w sklepie w K. ul. [...] gdzie wykonuje czynności we wtorki, czwartki i soboty w godz. od 7.00 do 11.00 oraz jest zatrudniony na umowę o dzieło od dnia [...] lipca 2016 r. w firmie [...] Sp. z o.o. ul. [...] w P. gdzie wykonuje czynności w sklepie w K. ul. [...] w poniedziałki, środy i piątki od 12.00 do 16.00. Podczas kontroli w dniu 01 lipca 2016 r. zobowiązano go do przedstawienia, w terminie do dnia [...] lipca 2016 roku, do godz. 12.00, w siedzibie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w K., stosownych dokumentów potwierdzających ustne oświadczenie o zatrudnieniu. Zobowiązany nie zjawił się w wyznaczonym terminie, jak również w żaden inny sposób nie dostarczył dokumentów potwierdzających zatrudnienie przez firmę [...] Sp. z o.o. Brak udokumentowania zatrudnienia przez powyższego sprzedawcę następował również podczas kontroli w dniach [...] i [...] kwietnia 2016 r.

W dniu [...] lipca 2016 r. przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. ponownie przeprowadzili kontrolę w obiekcie mieszczącym się w K. przy ul. [...]. Jedyną osobą zastaną w środku obiektu handlowego, oferującą do sprzedaży produkty, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi lub nowymi substancjami psychoaktywnymi był D. G.. Tym razem D. G. zmienił wersję dotyczącą swego zatrudnienia i oświadczył, iż: od dnia 06 lipca 2016 r. jest pracownikiem firmy [...] Sp. z o.o. (brak dowodów potwierdzających zatrudnienie). Podczas kontroli w dniu [...] lipca 2016 r. D. G. przedstawił kontrolującym umowę o pracę zawartą w dniu [...] lutego 2016 r. między [...] Sp. z o.o. ul. [...], [...], a D. G. zam. K. ul. [...]. Umowa w imieniu [...] Sp. z o.o. podpisana została przez R. Ł., który zgodnie z KRS [...] nie figuruje jako osoba uprawniona do reprezentowania spółki. Porównanie powyższej umowy z pozostałymi dokumentami posiadanymi w sprawie wskazuje na pozorność przedłożonej umowy o pracę. Nie jest możliwe by sprzedawca - D. G., jako dorosła osoba nie był zorientowany co do realiów swojego zatrudnienia. Z jego zachowań i matactw należało wywieść wniosek, iż celowo dezorganizuje pracę organów Inspekcji Sanitarnej. D. G., od co najmniej roku był pouczony przez kontrolujących, a tym samym dobrze zorientowany co do faktu jakie dokumenty są wymagane podczas kontroli oraz jakiego rodzaju środki sprzedaje i kto potencjalnie jest ich odbiorcą. Nie ulega wątpliwości, iż to on sprzedawał bezpośredniemu odbiorcy produkty do dalszego wykorzystania. Z prowadzonych wcześniej postępowań dotyczących obiektu w K. ul. [...], przy udziale D. G., wyraźnie wynika, iż wszelkie uprzednio wskazywane przez niego podmioty prowadzące rzekomo działalność handlową w ww. obiekcie, mimo iż wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego, nie funkcjonują na rynku gospodarczym. Podjęte przez organ próby dostarczenia, na wskazane przez D. G. adresy firm, korespondencji, jako do stron postępowania odpowiedzialnych za wprowadzanie do obrotu produktów, co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że stanowią środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, nie przyniosło pożądanych rezultatów (firmy zarejestrowane pod fikcyjnymi adresami, gdzie nikt nie odbiera korespondencji). Ponadto wskazać należy, iż placówka handlowa prowadzi zawoalowaną sprzedaż (na dzwonek, po uprzednim pukaniu). Obiekt jest monitorowany na zewnątrz w celu sprawdzania potencjalnych klientów. Powyższe działania wskazują jednoznacznie, iż sklep w K. ul. [...] nie jest placówką ogólnodostępną, lecz dla wyselekcjonowanych odbiorców. Od co najmniej 2014 r., w powyższej placówce handlowej, nieprzerwanie, wprowadzane są do obrotu, przez każdą z wynajmujących lokal firm, w niestandardowy dla działań handlowych sposób, produkty co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stanowią środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne. Sprzedaż środków legalnie występujących w obrocie nie jest prowadzona w sposób opisany jak wyżej, ich dostępność jest możliwa dla wszystkich potencjalnych klientów. W interesie sprzedawcy leżało zatem zweryfikowanie rodzaju działalności placówki handlowej, by nie brać udziału w niedozwolonym prawem procederze. D. G. świadom był również, iż usuwane są plomby zakładane przez przedstawicieli organu (albowiem w obecności jego osoby były zakładane), a mimo to każda kolejna kontrola wykazywała jego obecność w lokalu, który de facto nie powinien funkcjonować. Na podstawie powyższego stanu faktycznego organ stroną postępowania ustanowił D. G..

Strona, jako sprzedawca we wskazanym sklepie, wprowadzała do obrotu produkty, co do których wykonane badania fizyko - chemiczne potwierdziły, że są środkami zastępczymi w rozumieniu powołanej ustawy. Kolejne kontrole przeprowadzone w sklepie powodowały jedynie to, że zmieniały się zgodnie z oświadczeniem lub przedstawionymi dokumentami umów o pracę (podpisanych jak wyżej wspomniano przez osobę nie umocowaną w KRS do ich podpisywania) spółki (firmy krzak) prowadzące w tych sklepach działalność gospodarczą, natomiast strona była przez nie niezwłocznie zatrudniana na tym samym stanowisku, w tym samym charakterze i sprzedawała te same lub podobne produkty. Powyższe wskazuje, że D. G. miał świadomość uczestniczenia we wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych.

Po przeprowadzeniu kontroli w dniach [...] lipca 2016 r. oraz [...] lipca 2016 r., na każdym etapie postępowania administracyjnego, D. G. jako strona postępowania, zawiadamiany był zgodnie z obowiązującymi przepisami o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszaniu żądań. W ramach przysługujących mu praw wypowiadał się wielokrotnie oraz kierował do organu pisma wyjaśniające.

Organ zwrócił uwagę, że do przeprowadzenia badania ilościowego środka zastępczego, jak również wyjaśnienia, co oznacza słowo śladowe, o co wniosła strona postępowania, brak jest podstaw prawnych, gdyż wykaz środków psychotropowych i odurzających nie zawiera dopuszczalnych stężeń zawartych w nich substancji. Zatem wykrycie w produkcie każdej ilości nosi znamiona czynu zabronionego. Ilość środka zakazanego ma znaczenie przy zastosowaniu art. 62a. ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zgodnie z którym, jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w art. 62 ust. 1 lub 3, są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości. Przytoczony zapis ma zastosowanie w przypadku zastosowania przepisu karnego, a nie prowadzonego postępowania administracyjnego.

W dalszej kolejności organ wskazał, że zgodnie z art. 44 c ust. 6 i ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii koszty prowadzonego postępowania i badań, w wyniku których stwierdzono, że badany produkt jest środkiem zastępczym albo nową substancją psychoaktywną, oraz koszty zniszczenia tego produktu ponosi strona postępowania. W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wydał niniejszą decyzję ustalającą wysokość kosztów, o których mowa w ust. 6, określając 7-dniowy termin płatności, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kosztów stała się ostateczna. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 27c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzekł o pobraniu kosztów za badania 3 produktów w wysokości [...] zł (słownie zł: [...]) Na etapie postępowania administracyjnego koszty badania powyższych produktów poniosła Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w K.. Mając na uwadze powyższe należało obciążyć D. G., który wprowadził do obrotu w dniu [...] lipca 2016 r. w pomieszczeniach obiektu w K., ul. [...], środki zastępcze kosztami wykonanych badań.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. G. podnosząc zarzut naruszenie art. 4 ust. 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez błędne zastosowanie prowadzące do przyjęcia, iż wprowadzał on do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy; naruszenie prawa materialnego tj. art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji wymierzenie kary administracyjnej za zachowanie odwołującego nie wyczerpujące znamion czynu określonego w jego dyspozycji; naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. poprzez niezbadanie meritum sprawy, przyjęcie, iż odwołujący wprowadził do obrotu środki zastępcze na podstawie materiału dowodowego nie dającego podstaw do dokonania takich ustaleń.

Odwołujący zaprzeczył ustaleniom poczynionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K., dotyczącym wprowadzenia środków zastępczych do obrotu w pomieszczeniach przy ul. [...], podnosząc, że jego obecność w lokalu, wynikała z prowadzonych prac modernizacyjnych, mających na celu odnowienie pomieszczeń w związku z wypowiedzeniem umowy wynajmu tego lokalu, co potwierdzają przedstawione umowy o dzieło ze spółką [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o., które podnajmowały ten lokal. Odwołujący wskazał, że organ błędnie ustalił stronę postępowania. Być może w tym lokalu, wcześniej była prowadzona działalność o takim charakterze co wiąże się z pozostawionym asortymentem, natomiast obecność odwołującego związana była z wykonaniem zleconych prac remontowych.

Przebywanie w pomieszczeniu, którym dokonano kontroli, nie może podlegać karze równoważnej z wprowadzaniem do obrotu zabezpieczonych podczas kontroli przedmiotów. Legalną definicję pojęcia "wprowadzanie do obrotu" zawiera przepis art. 4 ust. 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zgodnie z którym, jest to czynność polegająca na udostępnianiu osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie między innymi środków zastępczych. Kluczowe dla wykładni tego przepisu jest rozporządzenie na rzecz osoby trzeciej danym środkiem w celu jego użycia lub dysponowania. Samo zatem zabezpieczenie środków zastępczych nie przesądza o tym, iż do obrotu tymi środkami doszło. Posiadanie nie zostało uregulowane w ustawie, co oznacza, iż nie jest zachowaniem zagrożonym karą. Odwołujący podkreślił, że wielokrotnie składał wyjaśnienia, uczestniczył w całym postępowaniu ponieważ dążył do rozwiązania tej kuriozalnej sytuacji, natomiast działanie organu było nastawione na szybkie zakończenie postępowania i nałożenie kary, przez co nie dokonano wyczerpujących ustaleń pozwalających na przyjęcie, czy w ogóle doszło do deliktu administracyjnego.

Ponadto podniesiono, że po nowelizacji z dnia 01 lipca 2015 r., zgodnie z przepisem art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, środkiem zastępczym uznaje się obecnie produkt zawierający, co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest uregulowane na podstawie odrębnych przepisów. Nową substancją psychoaktywną jest substancja naturalna lub syntetyczna, w każdym stanie fizycznym, działająca na ośrodkowy układ nerwowy, określona w przepisach rozporządzenia ministra właściwego do spraw zdrowia. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2015 r., określiło cztery substancje jako nowe substancje psychoaktywne mające wpływ na zdrowie i życie człowieka. Kolejne aktualnie obowiązujące rozporządzenie z 24 sierpnia 2016 r. wprowadziło 16 nowych substancji psychoaktywnych. Oznacza to, że przed dniem 01 lipca środkiem zastępczym mogło być praktycznie wszystko, co uznał za to biegły. Po dniu 01 lipca 2015 r. środkiem zastępczym może tylko być to, co ma w swym składzie nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu, wpisaną na listę przez Ministra Zdrowia. Ponadto nowelą z dnia 01 lipca 2015 r., wprowadzono rewolucyjny z punktu widzenia polskich doświadczeń legislacyjnych zapis: ustawodawca po raz pierwszy umożliwił definiowanie substancji zabronionych nie tylko w oparciu o indywidualne listy takich substancji, ale w oparciu o grupy substancji (tzw. definicje generyczne). To rozwiązanie prawne należy jednak odróżnić od prawa analogowego, obejmującego kontrolą substancję mające podobne do pierwotnej substancji, już objętej kontrolą, właściwości chemiczne. I w tym rozwiązaniu bierze się pod uwagę także rodzaj efektów, jakie dana substancja wywołuje lub może wywołać.

Zatem niezasadne jest twierdzenie, iż zatrzymane substancje były analogami strukturalnymi wymienionymi w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, gdyż w dniu kontroli nie były uwzględnione w rozporządzeniu z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych. Aktualnie obowiązujące rozporządzenia z dnia 24 sierpnia 2016 r. zostało wydane po dokonanej kontroli, która odbyła się w dniu 06 lipca 2016 r.

Abstrahując od błędnej interpretacji definicji środka zastępczego, nie zasługiwał w ocenie skarżącego na uwzględnienie również argument organu o braku podstaw przeprowadzenia badania ilościowego zatrzymanych produktów, gdyż jak stwierdzono w decyzji z dnia 15 lutego 2017 r., wykaz środków psychotropowych i odurzających, nie zawiera dopuszczalnych stężeń zawartych w nich substancji, co oznacza według organu, iż wykrycie w produkcie każdej ilości nosi znamiona czynu zabronionego. Natomiast uważna analiza art. 52 a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, stanowi, iż ustalając wysokość kary pieniężnej, uwzględnia się właśnie ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego lub wytworzonej lub wprowadzonej do obrotu nowej substancji psychoaktywnej. Co więcej, ilość stanowi podstawę przy ustaleniu wysokości nałożonej kary pieniężnej. Dlatego bardzo istotne jest przeprowadzenie badania ilościowego w zabezpieczonych produktach, jak również sprecyzowanie, co oznacza "śladowa ilości" w protokole badań, przeprowadzonych w N. Instytucie Leków w W. z dnia [...] października 2016 r.

Ponadto w protokole badań ujęto wagę oraz zawartość procentową jedynie kofeiny, co budzi wątpliwość, dlaczego pozostałe produkty nie zostały przebadane w taki sam sposób. W przedmiotowej sprawie to ich wartość jest kluczowa i może stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Co ciekawe, ich zawartość określono enigmatycznym zwrotem - śladowe ilości. Protokół badań nie zawierał nawet gramatury badanych substancji, a przecież organ zobligowany jest do ustalenia ilości zabezpieczonej substancji oraz ustaleniu zawartości niedozwolonej substancji w danym produkcie. Jest to niezwykle istotne, gdyż w przedmiotowej sprawie "śladowe ilości" mogą być interpretowane zarówno jako 0,001 % czy 10 % substancji w produkcie. Gdy przyjmiemy, że śladowa ilość w przedmiotowej sprawie to 0,001 % można domniemywać, iż wynika to z błędnie przeprowadzonego badania lub jest to wynik niedbałości bądź nieuwagi przez biegłego wykonującego ekspertyzę.

Ponadto w dokumencie użyto nazw alfa -PEP i chlorometkatynon. Nazwy te nie określają jednoznacznie substancji, jakie znalezione zostały w przebadanych próbkach. Aby wyczerpać znamiona, o których mowa w art. 52 a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, niezbędne jest prawidłowe nazwanie substancji będących przedmiotem czynu zabronionego. Pod zwyczajowymi nazwami alfa-PEP i chlorometkatynon, kryje się kilka różnych substancji. Tylko zastosowanie nomenklatury IUPAC, pozwala jednoznacznie nazwać daną substancję chemiczną.

Inspektor Sanitarny w P. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. D. Grzelalaczyk podtrzymując w całości zarzuty zawarte w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości obciążeniu D. G. kosztami w kwocie [...]zł za badanie składu jakościowego 3 produktów zatrzymanych w wyniku kontroli pomieszczeń obiektu w K., ul. [...], [...] przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2016 r. przez przedstawicieli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K..

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii możliwości nałożenia powyższego obowiązku na skarżącego, a więc ustalenia, czy może być on uznany za stronę postępowania. Skarżący stoi bowiem na stanowisku, że jego obecność w miejscu dokonywania kontroli była incydentalna i była związana bezpośrednio z działalnością prowadzoną w powyższym punkcie, lecz miała związek z pracami remontowymi, które tam wykonywał.

Organy administracji publicznej w powyższym zakresie odwołały się do stanowiska zajętego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 296/16, Baza NSA, gdzie wskazano, że zgodnie z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzeniem środków zastępczych do obrotu jest ich udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie. Podobnie jak bez znaczenia jest rola i status tych osób trzecich w procesie dystrybucji owych środków, tak i karze pieniężnej podlega każda osoba uczestnicząca w procederze wprowadzania środków zastępczych do obrotu, gdyż wymierza się ją każdemu podmiotowi udostępniającemu te środku osobom trzecim (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 975/14, Baza NSA). Z punktu widzenia ustawy obojętne jest zatem zarówno to, czy dane udostępnienie środka zastępczego było pierwotnym, czy też kolejnym etapem wprowadzenia do obrotu, jak również to, jaką rolę spełniała osoba udostępniająca środek zastępczy, a więc, czy działała na własny rachunek, czy w ramach współsprawstwa, w tym w ramach łączącego ja stosunku prawnego z inną osobą (np. stosunku pracy, zlecenia). Tym samym odpowiedzialności podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Zaznaczyć wypadnie wyraźnie, że nie ma żadnych powodów do zastosowania jakiejś ścieśniającej wykładni w powyższym zakresie. Przeciwnie – wyklucza ją szczególna szkodliwość obrotu środkami zastępczymi, których używanie przeważnie przez młodych ludzi, rujnuje ich zdrowie i funkcjonowanie w społeczeństwie, a nawet prowadzi do tragedii, o których często informują media.

Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów skarżący nieprzerwanie od dnia [...] czerwca 2015 r., w obiekcie mieszczącym się w K. przy ul. [...], dokonywał sprzedaży środków, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż są środkami zastępczymi lub nowymi substancjami psychoaktywnymi. Co istotne, skarżący za każdym razem podawał kontrolującym inne dane rzekomego pracodawcy, mimo wezwań nie przedkładał we wskazanych terminach umów potwierdzających jego wyjaśnienia, co do zatrudnienia. Nie można zatem odmówić racji organom, które wskazują, że działania skarżącego mają "kłamliwy, pokrętny charakter, mający zdezorientować i utrudnić ustalenie prawdy obiektywnej kontrolującym" (cyt. za decyzją organu I instancji). Istotnie, zachowania skarżącego wskazuje, że w sposób świadomy i przemyślany chroni podmiot/osobę wprowadzającą nielegalne produkty do obrotu. W szczególności, podczas kontroli w dniu [...] lipca 2016 r., skarżący oświadczył, że jest pracownikiem zatrudnionym na umowę o pracę na cały etat od dnia 01 lutego 2016 r. w firmie [...] Sp. z o.o. w P. w sklepie w K. ul. [...] gdzie wykonuje czynności we wtorki, czwartki i soboty w godz. od 7.00 do 11.00 oraz jest zatrudniony na umowę o dzieło od dnia 01 lipca 2016 r. w firmie [...] Sp. z o.o. ul. [...] w P. gdzie wykonuje czynności w sklepie w K. ul. [...] w poniedziałki, środy i piątki od 12.00 do 16.00. Już podczas kontroli w dniu [...] lipca 2016 r. skarżący oświadczył, iż od dnia [...] lipca 2016 r. jest pracownikiem firmy [...] Sp. z o.o. Mając na względzie sposób zorganizowania sprzedaży przyznać należy rację organom, że doświadczenie życiowe i logika nakazują domniemywać, iż skarżący faktycznie zajmował się sprzedażą produktów, co do których zachodziło podejrzenie, iż stanowią środki zastępcze. Konsekwentnie skarżący mógł zostać uznany za stronę postępowania.

Przechodząc do merytorycznej oceny wniesionej skargi wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia odpłatności za badanie składu jakościowego 3 produktów zatrzymanych w wyniku kontroli pomieszczeń obiektu w K., ul. [...], [...] przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2016 r. Materialną podstawą nałożenia powyższego obowiązku był przepis art. 44c ust. 6 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zgodnie z którym koszty prowadzonego postępowania i badań, w wyniku których stwierdzono, że badany produkt jest środkiem zastępczym albo nową substancją psychoaktywną, oraz koszty zniszczenia tego produktu ponosi strona postępowania. Za nietrafne i niezrozumiałe uznać należało tym samym zarzuty związane z naruszeniem art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, związanego z wymierzeniem kary administracyjnej związanej z wprowadzeniem do obrotu niedozwolonych środków.

Okolicznością bezsporną, niekwestionowana również przez skarżącego pozostaje, że w dniu [...] lipca 2016 r. pracownicy upoważnieni przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. przeprowadzili kontrolę, w asyście funkcjonariuszy Policji, w pomieszczeniach obiektu przy ul. [...] w K.. W trakcie kontroli kontrolujący ujawnili i zatrzymali następujące produkty: TALIZMAN KIEROWCY MAŁY - 28 szt, TALIZMAN KIEROWCY ŚREDNI - 10 szt., AMULET POGROMCA DUCHÓW MAŁY - 16 szt., TALIZMAN FORTUNY MAŁY-9 szt., TALIZMAN POGROMCA WAMPIRÓW MAŁY - 17 szt., AMULET OCHRONY MAŁY - 23 szt. Cała partia produktów wymienionych powyżej została zatrzymana.

Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w celu sprawdzenia, czy zatrzymane produkty są środkami zastępczymi lub innymi produktami zagrażającymi życiu lub zdrowiu ludzi, zlecił pismem z 08 sierpnia 2016 r. zbadanie ich przez Narodowy Instytut Leków w W., ul. [...],[...], który posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji w W. - AB 774.

Przeprowadzone badania składu jakościowego (identyfikacja substancji aktywnych) 6 próbek produktów (Protokół Badań: [...] z dnia [...] października 2016 r. wydany przez N. Laboratorium Kontroli Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Zakład Leków Sfałszowanych i Używek Narodowego Instytutu Leków, wykazały, że 1) w próbce o kodzie [...] - Talizman kierowcy mały- stwierdzono obecność śladowych ilości a-PEP (w obu opakowaniach), 2) w próbce o kodzie [...] - Talizman kierowcy średni- stwierdzono obecność śladowych ilości chlorometkatynonu (w obu opakowaniach), 3) w próbce o kodzie [...] - Amulet pogromca duchów mały- nie stwierdzono obecności substancji zgodnie z celem badania. Stwierdzono obecność kofeiny (w obu opakowaniach), 4) w próbce o kodzie [...] - Talizman fortuny mały - nie stwierdzono obecności substancji zgodnie z celem badania. Stwierdzono obecność kofeiny (w obu opakowaniach). Stwierdzono obecność kofeiny bezwodnej; wykluczono obecność kofeiny uwodnionej. Zawartość procentowa kofeiny - 99,9%, 5) w próbce o kodzie [...] - Talizman pogromca wampirów mały- nie stwierdzono obecności substancji zgodnie z celem badania. Stwierdzono obecność kofeiny (w obu opakowaniach), 6) w próbce o kodzie [...] - Amulet ochrony mały - stwierdzono obecność śladowych ilości a-PEP (w jednym opakowaniu); w drugim opakowaniu nie stwierdzono obecności substancji zgodnie z celem badania.

Oznacza to, że Narodowy Instytut Leków w W. ustalił, iż w badanych produktach 1, 2 i 6 zidentyfikowano analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tj.: chlorometkatynon i a-PEP. W swojej opinii Instytut wyjaśnił, że: 1) w badanych produktach nie zidentyfikowano substancji psychotropowych ani środków odurzających w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomani; 2) w badanych produktach 1, 2 i 6 zidentyfikowano analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii: chlorometkatynon i a-PEP, 3) substancja chlorometkatynon (CMC) spełnia kryteria ustalone w definicji nowej substancji psychoaktywnej w rozumieniu art. 4 pkt 1 i 1a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. 2-CMC, 3-CMC i 4-CMC występują w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 sierpnia 2016 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych. Ze względu na śladową zawartość w produkcie nie można określić położenia podstawnika chlorowego, 4) substancja a-PEP spełnia kryteria ustalone w definicji środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani, 5) w produktach nr [...] i 5 stwierdzono obecność kofeiny, która jest substancją psychoaktywną i surowcem farmaceutycznym wykorzystywanym do sporządzania lub wytwarzania produktów leczniczych, którymi obrót reguluje ustawa z dnia 06 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne.

Skarżący argumentuje, że nie powinien ponieść odpowiedzialności, gdyż środki zastępcze, które zostały wykryte przez Narodowy Instytut Leków w W. nie były wymienione w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2017), a więc w akcie obowiązującym w dacie zabezpieczenia próbek. Sąd stoi jednak na stanowisku, że w ramach prowadzonego postępowania podstawowe znaczenie ma to, czy skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze, co stanowi fakt niezaprzeczalny. Regulacja ustawowa, mająca chronić najistotniejsze, z punktu widzenia ustawodawcy dobro, jakim jest zdrowie i życie ludzkie, wymaga dokonania takiej interpretacji, w której punktem granicznym, dla wszelkich obciążeń związanych z wprowadzeniem przedmiotowych środków, nie będzie data ich wprowadzenia do obrotu, czy też kontroli miejsca sprzedaży, lecz data orzekania w sprawie. Skoro w dacie orzekania przedmiotowe środki stanowiły środki zastępcze, możliwe stało się zobowiązanie skarżącego do poniesienia opłaty, o jakiej mowa w art. 44c ust. 6 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.