Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2809/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. S., D. S., M. S., M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej organ), po rozpatrzeniu odwołania [...], [...], [...] oraz [...] (dalej skarżący) od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., znak [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1972 r., znak [...] uchylającej decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r., znak [...] w części ustalającej odszkodowanie na rzecz [...] za działkę nr [...] o pow. 0,18 ha (pkt 4 decyzji) oraz ustalającej odszkodowanie w wysokości 2 808 zł na rzecz [...] za nieruchomość położoną we wsi [...], powiat [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,13 ha, przejętą na własność Państwa, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy był następujący:

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 1972 r., częściowo zmienioną uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] ustaliło granice terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi [...] i [...] gromady [...]. Uchwała została wydana na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27 poz. 216). Ogłoszenie uchwały nastąpiło w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r., nr 3, poz. 15.

Decyzją z dnia [...] maja 1972 r. znak [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzekło o przyznaniu odszkodowania między innymi na rzecz [...] w wysokości 3 240 zł za nieruchomość położoną we wsi [...], powiat [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,18 ha, przejętą na własność Państwa.

Decyzją z dnia [...] listopada 1972 r. znak [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], działając na podstawie ówcześnie obowiązującego art. 136 Kpa (obecnie art. 155 Kpa), uchyliło decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r., znak [...] w części ustalającej odszkodowanie na rzecz [...] za działkę nr [...] o pow. 0,18 ha (pkt 4 decyzji) oraz ustaliło odszkodowanie w wysokości 2 808 zł na rzecz [...] za nieruchomość położoną we wsi [...], powiat [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,13 ha, przejętą na własność Państwa.

Pismem z dnia 17 lutego 2017 r. [...], [...], [...] oraz [...] wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1972 r., znak [...] uchylającej decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r., znak [...] w części ustalającej odszkodowanie na rzecz [...] za działkę nr [...] o pow. 0,18 ha (pkt 4 decyzji) oraz ustalającej odszkodowanie w wysokości 2 808 zł na rzecz [...] za nieruchomość położoną we wsi [...], powiat [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,13 ha, przejętą na własność Państwa. ;

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., znak [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności – zgodnie z w/w wnioskiem.

Dnia [...] czerwca 2017 r. [...], [...], [...] oraz [...] wnieśli odwołanie od ww. Decyzji.

Zaskarżoną decyzją, Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że obowiązujące w 1972 r. przepisy nie precyzowały jednoznacznie trybu w jakim miało nastąpić naliczenie odszkodowania. Minister Infrastruktury i Budownictwa podniósł również, że ustawa o terenach budowlanych na obszarach wsi zawierała podobne rozwiązania prawne w zakresie ustalania i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, co ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972 r. Nr 27, poz. 192). Wobec braku przepisów szczególnych regulujących tryb ustalania odszkodowania za przejęte grunty, zastosowanie miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie przewidywały obligatoryjnej rozprawy, ani też nie nakazywały stosowania konkretnych środków dowodowych jak operat szacunkowy. Zdaniem organu, odszkodowanie za grunt zostało przyznane w prawidłowej wysokości, w oparciu o obowiązujące ówcześnie przepisy prawa.

W świetle powyższego organ stwierdził, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1972 r., znak [...] uchylająca decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r., znak [...] w części ustalającej odszkodowanie na rzecz [...] za działkę nr [...] o pow. 0,18 ha (pkt 4 decyzji) oraz ustalająca odszkodowanie w wysokości 2 808 zł na rzecz [...] za nieruchomość położoną we wsi [...], powiat [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,13 ha, przejętą na własność Państwa, nie jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Z takim stanowiskiem nie zgodzili się skarżący zaskarżając w całości decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] sierpnia 2017 r., (znak [...]), o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1972 r., nr [...], orzekającej o wysokości należnego [...] odszkodowania z tytułu przejęcia z dniem 15 marca 1972 r. na własność Państwa nieruchomości położonej we wsi [...] o powierzchni 1.300 m2 i zarzucając jej:

1) błędną wykładnię przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, mającą wpływ- na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez brak wnikliwej oceny okoliczności sprawy w aspekcie istnienia przesłanek określonych w ww. przepisie prawa, w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.),

- art. 9 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27 poz. 216 zezm.);

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art, 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie aktualnych sądowoadministracyjnych linii orzeczniczych.

W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wnieśli o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2) uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...]) w przypadku zastosowania przez Organ II Instancji trybu postępowania przewidzianego w art. 54 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnoszę o uchylenie w całości decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] sierpnia 2017 r. (znak [...]) oraz decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...]i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...]listopada 1972 r. nr [...],

4) zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], rażąco naruszała prawo, bowiem wysokość odszkodowania ustalono bez przeprowadzenia obligatoryjnej odszkodowawczej i bez uzyskania jakiejkolwiek opinii biegłego. Nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że obowiązujące w 1972 r. przepisy nie precyzowały jednoznacznie trybu w jakim miało nastąpić naliczenie odszkodowania. Przepisy były bowiem w tym zakresie precyzyjne. Wymóg powołania biegłych i przeprowadzenia rozprawy poprzedzającej wydanie decyzji w przedmiocie odszkodowania za grunty przejęte na własność Państwa na podstawie przepisów ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi wynikał z:- art. 9 ust. 1 ww. ustawy, w którym zawarto bezpośrednie odesłanie, w zakresie ustalenia odszkodowania, do zasad określonych w przepisach ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości; odesłanie to obejmuje zatem między innymi art. 22 ww. ustawy, z którego wynika, iż odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, - wydanego w dniu 20 sierpnia 1970 r. przez Ministra Rolnictwa - w oparciu o art. 16 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi - Rozporządzenia w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1970 r. Nr 22, poz. 183 ze zm.). Analiza tego rozporządzenia prowadzi do wniosku, że jedyną regulacją odnoszącą się do trybu wydawania decyzji w sprawie odszkodowania jest §1, stanowiący, że wysokość odszkodowania za grunty przejęte na własność Państwa jako tereny budowlane na podstawie art. 8 ustawy z 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi oraz sposób wypłaty ustala organ do spraw rolnych prezydium powiatowej rady narodowej, stosownie do przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości. Oznacza to, że ww. rozporządzenie, jeśli chodzi o tryb postępowania w sprawach w przedmiocie odszkodowania, odsyła do przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości, czyli do ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.Ponadto nie można zgodzić się z poglądem przedstawionym przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa, iż ustawa o terenach budowlanych na obszarach wsi zawierała podobne rozwiązania prawne w zakresie ustalania i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, co ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972 r. Nr 27, poz. 192). Rozwiązania te były bowiem odmienne. W przypadku ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. w istocie nie było obowiązku przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu. Stosowny przepis kwestię odszkodowania regulujący - art. 10 ust. 1 - stanowił bowiem, że "za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2, wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości". Odmienna sytuacja miała miejsce w przypadku odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości przeprowadzonego na podstawie ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi. Przepis kwestię odszkodowania regulujący - art. 9 ust. 1 tej ustawy - stanowił, iż odszkodowanie za grunty przejęte na własność Państwa ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Różnica jest zatem istotna. Ustawodawca dodając słowo "ustala się" w istocie zdecydował, iż ustalając wysokość odszkodowania należało stosować pełną procedurę określoną w ustawie o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w tym w szczególności należało powołać biegłych, a ich opinie dotyczące wartości wywłaszczonej nieruchomości, wraz ze szczegółowym uzasadnieniem, przedstawić na rozprawie administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Minister Infrastruktury i Budownictwa było stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1972 r., znak [...] uchylającej decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r., znak [...] w części ustalającej odszkodowanie na rzecz [...] za działkę nr [...] o pow. 0,18 ha (pkt 4 decyzji) oraz ustalającej odszkodowanie w wysokości 2 808 zł na rzecz [...] za nieruchomość położoną we wsi [...], powiat [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,13 ha, przejętą na własność Państwa

W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący to postępowanie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 Kpa, to znaczy, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 Kpa. Należy w związku z tym podkreślić, że instytucja stwierdzenia nieważności postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Jako wyjątkowe, kolejne przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 156 § 1 kpa, powinny być ściśle interpretowane.

Sąd podziela stanowisko organu, że rażące naruszenie o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze. Jego wyjątkowość wynika stąd, że prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Przyjmuje się, że nie każde - nawet oczywiste - naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony, ani też racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzać o rażącym naruszeniu prawa. Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji to kwalifikowane naruszenie prawa - dochodzi do niego, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Zastosowanie danej normy prawnej musi - przy rażącym naruszeniu prawa - pozostawać w sprzeczności z literalną wykładnią danego przepisu - nie stanowi zaś rażącego naruszenia prawa odmienna interpretacja przepisu dokonana przez organ administracyjny.

Jak wynika z akt sprawy uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 1972 r., Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego we wsi [...] i [...] gromady [...], przejęto na własność Państwa między innymi nieruchomość położoną we wsi [...], powiat [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,18 ha, stanowiącą własność [...] (pkt f uchwały).

W wyniku ww. uchwały decyzją z dnia [...] maja 1972 r., znak [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzekło o przyznaniu odszkodowania między innymi na rzecz [...] w wysokości 3 240 zł za przejętą na podstawie ww. uchwały z dnia [...] lutego 1972 r. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,18 ha. Jednakże uchwałą Nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w sprawie częściowej zmiany uchwały Nr [...] z dnia [...] lutego 1972 r" zmieniono pierwotną powierzchnię przejętej na własność Państwa nieruchomości należącej do [...] z 0,18 ha na 0,13 ha pozostawiając tym samym przy właścicielu część działki nr [...] o pow. 0,05 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Wobec powyższej zmiany powierzchni nieruchomości przejętej na własność Państwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] listopada 1972 r., znak [...] uchyliło decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r., znak [...] w części ustalającej odszkodowanie na rzecz [...] za działkę nr [...] o pow. 0,18 ha (pkt 4 decyzji) oraz ustaliło odszkodowanie w wysokości 2 808 zł na rzecz [...] za nieruchomość położoną we wsi [...], powiat gryficki, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,13 ha.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 136 Kpa w brzmieniu ówcześnie obowiązującym, tj stanowiącym, że decyzja, na mocy której strony nabyły prawo, mogła być za ich zgodą uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który decyzję wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiały się uchyleniu lub zmianie decyzji.

Organowi I instancji nie udało się odnaleźć żadnego pisemnego oświadczenia wyrażającego zgodę właściciela przedmiotowej nieruchomości na dokonane zaskarżoną decyzją uchylenie decyzji z dnia [...] maja 1972 r. w zakresie jego uprawnienia do odszkodowania. Jednakże, Sąd podziela stanowisko organu, że brak dokumentu w aktach archiwalnych nie dowodzi, że go w ogóle nie było, zwłaszcza jeżeli inne zgromadzone dokumenty wskazują na jego istnienie.

Z treści zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 1972 r. wynika, iż została ona wydana po rozpatrzeniu podania [...] i uwzględnieniu sprawy pobudowania domu jednorodzinnego na części przedmiotowej działki. Zapis ten sugeruje, iż [...] wiedział o zmianie powierzchni przejętej na własność Państwa nieruchomości, a uchylenia decyzji z dnia [...] maja 1972 r. dokonano za jego zgodą a wręcz na jego wniosek, bowiem w wyniku tego podania odzyskał dom jednorodzinny objęty pierwszą uchwałą z dnia [...] lutego 1972 r. Pomimo prawidłowego pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych, co wynika z treści decyzji z dnia [...] listopada 1972 r. [...] nie zaskarżył ww. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1972 r" znak [...] orzekającej o uchyleniu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r., a zatem nie kwestionował treści ww. rozstrzygnięcia. Powyższe doprowadziło organ do słusznej - w ocenie Sądu - konkluzji, że zaskarżona decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1972 r, została wydana zgodnie z określonymi w art. 136 Kpa przesłankami.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących ustalenia odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz bez przeprowadzenia dowodu z opinii szacunkowej biegłego rzeczoznawcy wskazać należy, iż zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 20 sierpnia 1970 r. w sprawie odszkodowania za przejęte na własność Państwa tereny budowlane oraz zbywania działek budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1970 r. Nr 22, poz. 183) wysokość odszkodowania za grunty przejęte na własność Państwa jako tereny budowlane na podstawie art. 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216 i z 1972 r. Nr 49, poz. 312) oraz sposób wypłaty ustalał organ do spraw rolnych prezydium powiatowej rady narodowej, stosownie do przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości.

Podobnie stanowił art. 9 ust. 1 ww. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, zgodnie z którym za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustalane i wypłacane było według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) z uwzględnieniem postanowień ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi.

Sąd podziela dokonaną przez organ wykładnię, że użyty w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. zwrot "ustala się" odnosi się do określenia wysokości odszkodowania oraz jego formy (pieniężnej lub rzeczowej), a zwrot "wypłaca się" oznacza czynność techniczną, polegającą na przekazaniu odszkodowania uprawnionemu adresatowi decyzji odszkodowawczej.

Organ słusznie zauważył, że ani przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r., ani przepisy wykonawcze do tej ustawy, nie precyzowały jednoznacznie trybu ustalania odszkodowania. W myśl art. 16 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Minister Rolnictwa w porozumieniu z Ministrem Finansów miał określić właściwość organów oraz tryb ustalania i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Państwa zgodnie z art. 8 i art. 15 ust. 2, zasady i tryb dokonywania obniżek podlegających zwrotowi kwot zgodnie z art. 15 ust. 2 oraz ponadto w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości zasady unormowania długów hipotecznych i innych obciążeń w przypadkach określonych w art. 13-15. W w ww. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa z dnia 20 sierpnia 1970 r. wskazano, iż wysokość odszkodowania ustalał właściwy organ, stosownie do przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. W obowiązujących ówcześnie przepisach przy ustalaniu odszkodowania brak było odesłania do stosowania przepisów proceduralnych zawartych w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego, z przytoczonych przepisów nie wynika, aby ustalanie odszkodowania za przejęte grunty następowało według trybu określonego w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. odnoszącego się do wywłaszczenia nieruchomości tj. w szczególności na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy oraz po przeprowadzeniu rozprawy odszkodowawczej. W rozporządzeniu wykonawczym brak jest jednoznacznego stwierdzenia, że odszkodowanie ustala się na podstawie opinii szacunkowej po przeprowadzeniu rozprawy. Zasady ustalania odszkodowania w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. uregulowano w rozdziale zatytułowanym "Odszkodowanie", natomiast kwestia związana z przeprowadzeniem rozprawy znajdowała się w rozdziale 3 "Postępowanie wywłaszczeniowe". W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko organu, że przeprowadzenie rozprawy i sporządzenie operatu szacunkowego wiązało się z postępowaniem wywłaszczeniowym, a nie odszkodowawczym. Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. nie wskazywała wprost na obowiązek przeprowadzenia rozprawy przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu. Wskazanie, że odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. budzi wątpliwości interpretacyjne. Nie można jednoznacznie stwierdzić, które konkretnie przepisy miały zastosowanie z ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wątpliwości interpretacyjne związane z wykładnią przepisu nie mogą – jak słusznie zauważył organ - stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższe oznacza, iż brak rozprawy odszkodowawczej oraz przeprowadzenia dowodu w postaci opinii biegłego rzeczoznawcy nie może stanowić rażącego naruszenia prawa

Sąd podziela stanowisko, na jakim w świetle wyżej opisanych regulacji stanął organ, że wobec braku przepisów szczególnych regulujących tryb ustalania odszkodowania za przejęte grunty, zastosowanie miały przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, które nie przewidywały obligatoryjnej rozprawy, ani też nie nakazywały stosowania konkretnych środków dowodowych jak operat szacunkowy. Stosownie do art. 70 Kpa w ówczesnym brzmieniu, jako dowód należało dopuścić wszystko co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Zaś na podstawie art. 74 Kpa organ administracji oceniał na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Opinia biegłego była wymagana tylko jeżeli w sprawie konieczne było posiadanie wiadomości specjalnych (art. 78 § 1 Kpa). Rozprawa nie była w żadnym przypadku obligatoryjna, a decyzja o jej przeprowadzeniu należała do swobodnej oceny organu (art. 82 § 1 Kpa).

W przypadku ustalenia odszkodowania za grunty niezabudowane oraz pozbawione naniesień procedura wyceny była (w okresie wydania kwestionowanej decyzji odszkodowawczej) w sposób skrajny uproszczona, gdyż ustalano kwotę odszkodowania w oparciu o sztywne stawki i tabele: Nie brano zaś pod uwagę indywidualnych cech każdej nieruchomości tak jak to odbywa się według aktualnie obowiązujących przepisów. Nie sposób uznać w tych warunkach, aby konieczne do prawidłowego określenia wysokości odszkodowania było posiadanie wiedzy specjalnej.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odszkodowanie za grunty rolne ustalane było według stawek przewidzianych przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, powiększonych najwyżej do pięciokrotnej wysokości, a w razie wywłaszczenia gruntów rolnych osób fizycznych i osób prawnych nie będących jednostkami państwowymi, dla których rolnictwo było wyłącznym źródłem utrzymania, mogło być ustalone wyższe odszkodowanie. Art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. stanowił, że właściwy organ mógł w drodze uchwały ustalić dla obszaru wsi lub określonego obszaru powiatu wyższą stawkę odszkodowania za grunt, niż przewidują to przepisy o wywłaszczeniu nieruchomości, nie wyżej jednak od przeciętnej ceny rynkowej. Podejmowana w tej sprawie uchwała nie mogła dotyczyć pojedynczych nieruchomości. Cena za grunt o jakim mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. ustalana była w oparciu o zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 24 lipca 1972 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. z dnia 9 sierpnia 1972 r.), zgodnie z którym, cena nieruchomości uzależniona była od rodzaju użytku rolnego i klasy gruntu, którą ustalało się w myśl przepisów w sprawie klasyfikacji gruntów, a także od grupy powiatów i strefy ekonomicznej - ustalanych w myśl przepisów w sprawie podatku gruntowego. Ponadto zgodnie z § 1 ust. 5 ww. zarządzenia cenę sprzedażową 1 ha gruntów ustala się w wysokości 60 % ceny określonej w ust. 1-4 m.in. w województwie [...].

Z powyższego wynikało, że właściciele nieruchomości otrzymywali odszkodowanie obliczane w drodze przemnożenia stawki odszkodowania za 1 m2 ustalanej zarządzeniem właściwego organu, przez liczbę metrów kwadratowych przejmowanej przez Państwo nieruchomości. Natomiast zgodnie z § 2 ww. uchwały Nr [...] z dnia [...] lutego 1972 r., stawka odszkodowania za przejęte na własność Państwa odszkodowania za grunty rolne we wsi [...] i [...] gromady [...] została podwyższona o 500 %.Jak wynika z załącznika nr 1 i nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1971 r. w sprawie podatku gruntowego (Dz. U. z dnia 26 listopada 1971 r.) powiat gryficki został zaliczony do III grupy powiatów, natomiast miejscowość [...] została zaliczona do strefy ekonomicznej wiejskiej. Z wyciągu z wykazu zmian gruntowych wsi [...] z 1969 r. oraz opisu nieruchomości sporządzonego w dniu 30 maja 1972 r. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowiła grunt klasy R \

W oparciu o wymienione powyżej zasady dotyczące ustalania wysokości odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Państwa, Sąd uznaje rozważania organu w tej części za prawidłowe.

Reasumując, należy stwierdzić, iż decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1972 r., znak [...] uchylająca decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1972 r., znak [...] w części ustalającej odszkodowanie na rzecz [...] za działkę nr [...] o pow. 0,18 ha (pkt 4 decyzji) oraz ustalająca odszkodowanie w wysokości 2 808 zł na rzecz [...] za nieruchomość położoną we wsi [...], powiat [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,13 ha, przejętą na własność Państwa, nie jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Badana decyzja z dnia [...] listopada 1972 r. nie naruszała także pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 Kpa. Decyzja ta wydana została przez organ właściwy rzeczowo i miejscowo oraz powołano w niej prawidłową podstawę prawną. Nie dotyczyła ona również sprawy rozstrzygniętej poprzednio inną decyzją administracyjną i została skierowana do osób będących stroną postępowania. Również wykonanie tej decyzji, w dacie jej wydania, nie prowadziło do czynu zagrożonego karą ani też nie zawierała wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Zaskarżona decyzja była ponadto wykonalna w dacie jej wydania (jej mocą ustalono odszkodowanie, a adresat mógł skutecznie je wyegzekwować). W związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, także i tych powodów.

Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszne zarzutów skargi.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art.151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi