Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2259/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia... października 2019 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz S. Z. kwotę 1500 zł (tysiąc pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. Z. ("skarżący", "beneficjent", "strona") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ("Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") z [...] października 2019 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ("Dyrektor ARiMR", "organ I instancji") z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w ramach mechanizmu o przyznaniu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...] przyznał skarżącemu pomoc w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w łącznej kwocie [...] zł tj. [...] euro. Pomocy udzielono w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych (Dz. U. z 2017 r. poz. 499 ze zm., zwanym dalej "rozporządzenie RM z 23.02.2017 r.) oraz rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2016/1613 z dnia 8 września 2016 r. przewidującego nadzwyczajną pomoc dostosowawczą dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych (Dz. Urz. UE L 242 z 9.09. 2016 r. str. 10 ze zm., zwanym dalej "rozporządzenie Komisji (UE) nr 2016/1613"). Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego [...].08.2017 r.

[...].04.2019 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu w gospodarstwie skarżącego, z której sporządzono "Raport z czynności kontrolnych nr [...]". Organ I instancji na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalił, że skarżący kupił 29 jałówek hodowlanych ras mlecznych (PL[...] ur. [...].08.2015 r., PL [...] ur. [...].07.2016 r., PL [...] ur. [...].11.2015 r., PL [...] ur. [...].04.2015 r., PL [...] ur. [...].06.2015 r, PL [...] ur. [...].01.2015 r., PL [...] ur. [...].02.2015 r., PL [...] ur. [...].11.2015 r., PL [...] ur. [...].07.2016 r., PL [...] ur. [...].07.2016 r., PL [...] ur. [...].09.2015 r., PL [...] ur. [...].11.2015 r., PL [...] ur. [...].03.2015 r., PL [...] ur. [...].07.2016 r., PL [...] ur. [...].08.2015 r., PL [...] ur. [...].11.2015 r., PL [...] ur. [...].09.2015 r., PL [...] ur. [...].11.2015 r., PL [...] ur. [...].09.2016 r., PL [...] ur. [...].062016 r., PL [...] ur. [...].06.2016 r., PL [...] ur. [...].08.2015 r. , PL [...] ur. [...].09.2015 r., PL [...] ur. [...].07.2016 r., PL [...] ur. [...].08.2016 r., PL [...] ur. [...].08.2016 r., PL [...] ur. [...].09.2015 r., PL [...] ur. [...].12.2015 r., PL [...] ur. [...].01.2015 r.) od syna – T. Z., którego siedziba stada zlokalizowana jest pod tym samym adresem co skarżącego (miejscowość [...], poczta [...]). Transakcje kupna 29 jałówek dokumentują faktury: nr [...] z [...].01.2017 r., nr [...] z [...].01.2017 r., nr [...] z [...].02.2017 r., nr [...] z [...].03.2017 r., nr [...] z [...].05.2017 r., nr [...] z [...].07.2017 r., nr [...] z [...].07.2017 r., nr [...] z [...].07.2017 r., nr [...] z [...].07.2017 r. Na podstawie świadectw potwierdzających pochodzenie zakupionych jałówek oraz danych zawartych w administrowanym przez ARiMR Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (System IRZ), o którym mowa w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2019 poz. 1149), organ ustalił, że jałówki, do których przyznano pomoc, urodziły się w gospodarstwie beneficjenta. Beneficjent sprzedał te jałówki synowi, który ma siedzibę stada w tej samej lokalizacji, a następnie w 2017 r. odkupił od syna te same zwierzęta. Transakcje kupna zwierząt, przeprowadzone w okresie od 10 stycznia 2017 r. do 24 lipca 2017 r., zostały uwzględnione do płatności udzielonej skarżącemu w ramach mechanizmu WPR pomoc w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych. Organ I instancji w oparciu o powyższe ustalenia stwierdził, że konkurencyjność gospodarstwa beneficjenta nie wzrosła, ponieważ ogólna sytuacja gospodarstw beneficjenta i jego syna (wykorzystywanie wspólnej infrastruktury w obydwu stadach), prowadzących w praktyce jedno gospodarstwo, nie zmieniła się po otrzymaniu pomocy. Nie nastąpiła również wymiana zwierząt na zwierzęta hodowlane o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej oraz nie wzrosła jakość bydła w stadzie, ponieważ zwierzęta objęte analizowanymi transakcjami podlegały tej samej ocenie wartości użytkowej bydła. Ponadto zagrożenie epizootyczne nie zmieniło się, gdyż wszystkie zwierzęta objęte transakcjami pochodziły z tej samej lokalizacji i były utrzymywane w tym samym miejscu. W konsekwencji organ I instancji uznał, że brak jest wartości dodanej, o której mowa w art. 1 lit. f rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613.

Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Dyrektor ARiMR ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych środków finansowych, w ramach mechanizmu o przyznaniu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych, w wysokości [...] zł.

W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego Prezes ARiMR decyzją z [...] października 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] sierpnia 2019 r. nr [...]. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji odwołał się do treści art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 poz. 1505), jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że Agencja Rynku Rolnego w oparciu o § 2a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 23.02.2017 r. udzielała producentowi mleka pomocy, o której mowa w art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613, w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych lub ras dwukierunkowych, utrzymywanych wyłącznie w celu produkcji mleka, mających powyżej 3 miesięcy i nie więcej niż 24 miesiące. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia RM z 23.02.2017 r. pomoc, o której mowa w § 2a ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, jest wypłacana na wniosek, w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania alb siedzibę producenta mleka albo producenta świń ubiegającego się o pomoc. Art. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613 stanowi, że środki przyjmowane przez państwa członkowskie służą wsparciu producentów mleka lub rolników w innych sektorach hodowlanych, którzy podejmują, co najmniej jedno z następujących działań, mających na celu wzmocnienie stabilności gospodarczej ich gospodarstw oraz przyczynienie się do stabilizacji rynku: a) ograniczenie produkcji wykraczające poza ograniczenie objęte zakresem rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2016/1612 albo niezwiększenie produkcji; b) rolnictwo na małą skalę; c) stosowanie ekstensywnych metod produkcji; d) stosowanie metod produkcji przyjaznych dla środowiska i klimatu; e) wdrażanie projektów współpracy; f) wdrażanie systemów jakości lub projektów mających na celu propagowanie jakości i wartości dodanej; g) szkolenie w zakresie instrumentów finansowych i narzędzi zarządzania ryzykiem. Organ odwoławczy wskazał, że celem mechanizmu "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada", zwanego również "podśrodkiem", określonego w oparciu o art. 1 lit. f rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613, było wsparcie producentów mleka poprzez dofinansowanie zakupu jałówek hodowlanych pochodzących ze stad objętych oceną wartości użytkowej, umożliwiające rolnikom wprowadzenie do ich stad wartościowego materiału hodowlanego o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, przyczyniając się tym samym do wyeliminowania zagrożenia epizootycznego dla stada producenta. Jednocześnie pomoc ta miała na celu zwiększenie konkurencyjności gospodarstw mleczarskich, przyczyniając się tym samym do wzmocnienia ich sytuacji ekonomicznej wobec prognozowanych wysokich wahań cen na rynku mleka i przetworów mlecznych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z treści rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 312 z 23.12.1995 r. str. 1, zwanego dalej "rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95") wynika, że prawo unijne nakłada na Komisję Europejską i państwa członkowskie obowiązek badania czy środki z budżetu Unii są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Państwa członkowskie UE zobligowano do prowadzenia postępowań sprawdzających, czy nie zostały stworzone sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Podstawy takich działań zostały zawarte w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 – zwanym dalej "rozporządzenie (UE) nr 1306/2013" oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 – zwanym dalej "rozporządzenie (UE) nr 1307/2013". Organ odwoławczy wskazał, że Komisja Europejska w dniach 9 – 13 lipca 2018 r. przeprowadziła postępowanie wyjaśniające nr INT/2018/006/PL w zakresie mechanizmu "Pomoc w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych", realizowanego przez Agencję Rynku Rolnego (do 31.08.2017 r.) oraz przez ARiMR (od 1 do 30.09.2017 r.). W ramach tego postępowania Komisja Europejska stwierdziła przypadki braku realizacji celu podśrodka, o którym mowa w art. 1 lit. f rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613 oraz sztuczne tworzenie warunków wymaganych do otrzymania pomocy finansowej. Komisja Europejska zobowiązała agencję płatniczą do przeprowadzenia postępowań administracyjnych w celu odzyskania kwot niekwalifikowanych płatności ze środków funduszu EFRG. Organ odwoławczy odwołał się do treści art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 i art. 4 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z 12.09.2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła, wyrok z 12.05.1998 r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in.), wyjaśniając, że podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie. Organ przytoczył wyrażone w powołanych wyrokach stanowisko TSUE, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny). Zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami. Organ odwoławczy ocenił, że w rozpoznawanej sprawie nie mógł zostać osiągnięty cel zamierzony przez dany mechanizm wsparcia oraz że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania wsparcia, skarżący ubiegając się o płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego mechanizmu. W tym względzie organ odwoławczy oparł się na elementach takich jak więzi prawne, ekonomiczne lub personalne pomiędzy osobami ubiegającymi się o pomoc oraz na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Według organu działanie skarżącego, polegające na odkupieniu jałówek urodzonych w siedzibie stada beneficjenta i sprzedanych do siedziby stada syna beneficjenta, świadczy o stworzeniu pozornej czynności prawnej tj. wygenerowaniu transakcji kupna-sprzedaży poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania pomocy finansowej. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zbycie i odkupienie zwierząt nastąpiło w krótkich odstępach czasu. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził brak osiągnięcia celu podśrodka w odniesieniu do 29 sztuk jałówek hodowlanych. Kwotę [...] zł należną do zwrotu organ ustalił w odniesieniu do tych zwierząt, do których przyznano refundację do zakupu według kategorii wiekowych na podstawie § 21e ust. 1 i 2 rozporządzenia RM z 23.02.2017 r.: w kwocie [...] PLN/szt. – do 5 sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych (łączna kwota pomocy [...] zł) mających w dniu zakupu powyżej 6 miesięcy i nie więcej niż 12 miesięcy; w kwocie [...] PLN/szt. – do 4 sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych (łączna kwota pomocy [...] zł) mających w dniu zakupu powyżej 12 miesięcy i nie więcej niż 18 miesięcy; w kwocie [...] PLN/szt. – do 13 sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych (łączna kwota pomocy [...] zł) mających w dniu zakupu powyżej 18 miesięcy i nie więcej niż 24 miesiące; w kwocie [...] PLN/szt. – do 7 sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych (łączna kwota pomocy [...] zł) mających w dniu zakupu powyżej 18 miesięcy i nie więcej niż 24 miesiące. Organ odwoławczy stwierdził, że kwota wsparcia [...] zł została przyznana w oparciu o złożony przez producenta wniosek o płatność, a dopiero wskutek analizy całej dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w tym raportu z kontroli na miejscu, ustalono, że warunki do uzyskania korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami podśrodka "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada". Organu odwoławczy uznał, że wyjaśnienia skarżącego, złożone w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych, pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący podał, że sprzedaje odchowane cielęta synowi T. Z., który posiada odrębne gospodarstwo wraz z zabudowaniami w miejscowości [...], poczta [...]. Organ zwrócił uwagę, że z danych z Systemu IRZ wynika, że T. Z. do [...].06.2019 r. posiadał tylko jedną siedzibę stada, w tej samej lokalizacji, w której znajduje się siedziba stada beneficjenta. Organ wyjaśnił że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zobowiązany jest zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji siedzibę stada nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada lub miejsca gromadzenia zwierząt. Organ ustalił, że T. Z. zgłosił siedzibę stada w adresie [...] dopiero [...].06.2019 r. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że z Systemu IRZ wynika, iż badane jałówki były przemieszczane w latach 2016 – 2017 do siedziby stada syna beneficjenta pod adresem [...], co potwierdzają także zgłoszenia beneficjenta, a w toku postępowania strona nie przedstawiła dowodów, że zwierzęta nie były przetrzymywane w tym samym miejscu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że włączone do akt sprawy dokumenty, w postaci faktur nr [...] r. z [...].05.2017 r. i nr [...] z [...].09.2017 r., nie stanowią dowodu, że zwierzęta należące do S. Z. (ojca) i T. Z. (syna) nie były utrzymywane w jednym stadzie. Organ zwrócił uwagę, że założenia samego mechanizmu są wielowymiarowe i nie sprowadzają się tylko do aspektu ekonomicznego. Celem podśrodka było przede wszystkim: wsparcie producentów mleka poprzez dofinansowanie zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych, pochodzących ze stad objętych oceną wartości użytkowej, umożliwiające rolnikom wprowadzenie do swoich stad wartościowego materiału hodowlanego o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, przyczyniając się tym samym do wyeliminowania zagrożenia epizootycznego dla stada producenta. Według organu odwoławczego zagrożenie epizootyczne nie zmieniło się, gdyż wszystkie zwierzęta objęte analizowanymi transakcjami pochodziły z tej samej lokalizacji i były utrzymywane w tym samym miejscu, co w rzeczywistości świadczy o tym, że jest to jedno i to samo stado, tylko do zwierząt objętych tymi transakcjami został przypisany nowy właściciel. Według organu w takiej sytuacji brak jest zarówno wartości dodanej jak i jakości, o której mowa w art. 1 lit. f rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613. Organ odwoławczy wskazał, że główną przesłanką wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było ujawnienie w sporządzonym przez kontrolerów ARiMR [...].04.2019 r. raporcie z czynności nr [...] nowych okoliczności, które nie były znane Dyrektorowi Oddziału Terenowego ARR w [...] w chwili wydawania decyzji z [...].08.2017 r. przyznającej pomoc skarżącemu. Organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję posiadł nowy materiał dowodowy świadczący o stworzeniu sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności przez stronę postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów, przeprowadzonego przez Komisję Europejską postępowania wyjaśniającego dotyczącego mechanizmu "Pomoc w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych", kontroli na miejscu, z której sporządzono raport z czynności kontrolnych nr [...] oraz danych zawartych w Systemie IRZ ustalił następujące obiektywne elementy potwierdzające, że cele mechanizmu "Pomoc w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych" nie zostały osiągnięte:

- beneficjent i jego syn utrzymują swoje stada bez fizycznego rozdzielenia, co uzasadnia stwierdzenie, że chociaż beneficjent i jego syn stanowią dwa odrębne podmioty prawne, to w praktyce funkcjonują jako jedno gospodarstwo rolne;

- zwierzęta nie zostały fizycznie przemieszczone w związku z ich sprzedażą i deklarowaną przez stronę zmianą stada oraz łączna liczba zwierząt w posiadaniu beneficjenta i jego ojca nie uległa zmianie;

- nie nastąpiła wymiana zwierząt na zwierzęta hodowlane o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, nie wzrosła też jakość bydła w stadzie, ponieważ wszystkie zwierzęta objęte transakcjami podlegały tej samej ocenie wartości użytkowej bydła;

- beneficjent dokonał zakupu zwierząt pierwotnie należących do niego (urodzonych w jego stadzie); dokonano tzw. "odkupienia" własnych jałówek; beneficjent dokonał sprzedaży jałówek do siedziby stada swojego syna (znajdującego się w tym samym miejscu co siedziba stada beneficjenta), które następnie zakupił i ponownie wprowadził do swojego stada; takie działanie świadczy o stworzeniu pozornej czynności prawnej tj. wygenerowaniu transakcji kupna – sprzedaży poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania pomocy finansowej;

- zagrożenie epizootyczne nie zmieniło się, gdyż wszystkie zwierzęta objęte przedmiotowymi transakcjami pochodziły z tej samej lokalizacji i były utrzymywane nadal w tym samym miejscu;

- konkurencyjność gospodarstw nie wzrosła, ponieważ ogólna sytuacja gospodarstw ojca i syna – prowadzących w praktyce jedno gospodarstwo – nie zmieniła się po otrzymaniu pomocy.

Organ odwoławczy uznał, że opisane wyżej okoliczności faktyczne stanowią skutek zamierzonego działania, zatem wystąpiły przesłanki stworzenia sztucznych warunków w zakresie elementów subiektywnych. Według organu elementem potwierdzającym stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania finansowania jest fakt, że beneficjent sprzedał jałówki urodzone w jego siedzibie stada do siedziby stada syna (w tej samej lokalizacji), które następnie zakupił, ponownie wprowadzając do swojej siedziby stada. Według organu nie ma dowodów, iż w sytuacji, w której bydło urodzone u beneficjenta i hodowane przez niego blisko rok, wskutek sprzedaży do stada syna, znajdującego się w tej samej lokalizacji, odkupione już po kilku miesiącach, przyczyniło się do wzrostu jakości bydła, albo zmiany zagrożenia epizootycznego. Według organu strona oświadczając, że zapoznała się i oraz zobowiązuje się do przestrzegania "Warunków udzielenia pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych", miała pełną świadomość zasad wynikających z uczestnictwa w mechanizmie, w tym, że celem podśrodka "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada", określonego w oparciu o art. 1 lit. f rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613, było: "wsparcie producentów mleka poprzez dofinansowanie zakupu jałówek hodowlanych pochodzących ze stad objętych oceną wartości użytkowej umożliwiające rolnikom wprowadzenie do ich stad wartościowego materiału hodowlanego o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, przyczyniając się tym samym do wyeliminowania zagrożenia epizootycznego dla stada producenta. Jednocześnie pomoc ta miała na celu zwiększenie konkurencyjności gospodarstw mleczarskich, przyczyniając się tym samym do wzmocnienia ich sytuacji ekonomicznej wobec prognozowanych wysokich wahań cen na rynku mleka i przetworów mlecznych." W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że analizowane transakcje stanowiły obejście prawa, a tym samym płatność w odniesieniu do 29 jałówek hodowlanych stanowiła nienależnie pobraną pomoc. Organ odwoławczy uznał też za udowodniony, w odniesieniu do zakupu tych zwierząt, brak realizacji celu zamierzonego przez mechanizm "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada".

W złożonej do WSA w Warszawie skardze na decyzję Prezesa ARiMR z [...] października 2019 r. skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący wskazał na następujące naruszenia:

1) niezgodne ze stanem faktycznym ustalenie posiadania siedziby stada przez skarżącego i jego syna w tej samej lokalizacji – skarżący podniósł, że organ nie uwzględnił jego wyjaśnień złożonych podczas kontroli na miejscu oraz w siedzibie oddziału ARiMR [...].07.2019 r., iż urodzone w jego stadzie cieliczki sprzedaje do gospodarstwa rolnego prowadzonego przez syna, które jest funkcjonalnie i przestrzennie odrębne od gospodarstwa skarżącego; bydło ras mlecznych, które odchowuje T. Z. znajduje się w dwóch lokalizacjach – [...] (działka nr [...]) i [...]; działka nr [...] w [...] stanowi część gospodarstwa T. Z. odrębną od działki [...], na której znajduje się siedlisko skarżącego, pomimo że obie te działki figurują pod tym samym adresem [...] - działka nr [...] jest ogrodzona i ma oddzielny wjazd na posesję; zwierzęta przebywające w siedzibie stada T.Z. nie mają kontaktu z innymi zwierzętami, w tym również ze zwierzętami skarżącego;

2) błędne ustalenia faktyczne, że skarżący prowadzi z synem jedno gospodarstwo rolne oraz że ich stada są utrzymywane bez faktycznego rozdzielenia i nie było fizycznego przemieszczenia zwierząt – skarżący podniósł, że od wielu lat on i jego syn prowadzą odrębne gospodarstwa rolne, ukierunkowane na inny co do zasady i specjalistyczny rodzaj produkcji rolnej; T. Z. prowadzi gospodarstwo rolne nastawione na produkcję roślinną i zwierzęcą oraz zajmuje się odchowem i sprzedażą dobrej jakości jałówek ras mlecznych; gospodarstwo skarżącego nastawione jest na produkcję mleka krowiego; skarżący współpracuje ze swoim synem m.in. w zakresie zakupu produktów rolnych czy wykonywania usług, a wszystkie zdarzenia zachodzące pomiędzy oboma gospodarstwami są potwierdzane fakturami VAT, przedstawianymi w cyklu miesięcznym do US w [...]; fakt sprzedaży cieliczek do gospodarstwa syna skarżącego, odchów ich przez niego i późniejsza odsprzedaż jest normalną działalnością, której ARiMR nie może ograniczać; powierzenie odchowu cieliczek do znanego skarżącemu gospodarstwa powoduje lepszą organizację pracy, a z drugiej strony pewność zakupu dobrej jakości materiału hodowlanego; wyspecjalizowanie gospodarstwa w danej dziedzinie pozwala też na obniżenie kosztów; gospodarstwa skarżącego i jego syna mają nadane przez ARiMR odrębne numery producentów rolnych; skarżący i jego syn corocznie składają odrębne wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, które podlegają corocznie kontroli i po ich zatwierdzeniu ARiMR wypłaca wsparcie skarżącemu i jego synowi na odrębne konta bankowe;

3) bezpodstawne uznanie, że doszło do stworzenia przez skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy finansowej – skarżący podniósł, że od wielu lat prowadzi działalność związaną z produkcją mleka krowiego i jest to jego jedyne zajęcie zawodowe, a zakwestionowane transakcje zakupu jałówek rozpoczęły się w czasie, kiedy nie były znane warunki przyznania pomocy w ramach nadzwyczajnej pomocy dla producentów mleka, z uwagi na brak przepisów krajowych w tym zakresie;

4) błędne ustalenie, że cele podśrodka określonego w oparciu o art. 1 lit. f rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613 nie zostały przez skarżącego spełnione – skarżący podniósł, że ARiMR nie dokonała prawidłowej oceny ekonomicznej jego gospodarstwa gdyż konkurencyjność gospodarstwa wzrosła m.in. z uwagi na: odnowienie i odmłodzenie stada poprzez zakup wysokiej jakości jałówek hodowlanych oraz zmniejszenie obciążenia kosztami inwestycji budżetu gospodarstwa wskutek otrzymanego dofinansowania; wartość jakości bydła w stadzie wzrosła z uwagi na zakup jałówek bardzo dobrej jakości, w których hodowli i odchowie specjalizuje się T. Z. – są to zwierzęta hodowlane o bardzo dobrze znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej z uwagi na to, że zostały wyhodowane w gospodarstwie syna skarżącego, mają odpowiednie dokumenty, karty hodowlane, oznaczenia, są kolczykowane oraz ewidencjonowane zgodnie z przepisami prawa w systemie rejestracji i identyfikacji zwierząt prowadzonym przez ARiMR; zagrożenie epizootyczne zmalało poprzez zakup jałówek o znanym pochodzeniu gdyż T.Z. prowadzi gospodarstwo gdzie produkcja zwierzęca jest ukierunkowana na odchów jałówek ras mlecznych, a kupowanie zwierząt wyłącznie ze źródeł o znanym statusie zdrowotnym jest podstawową zasadą ochrony stada i i zmniejszeniem zagrożenia epizootycznego;

5) ograniczanie swobody prowadzenia działalności gospodarczej (rolniczej) poprzez negowanie możliwości nabywania zwierząt o bardzo dobrej jakości użytkowej od innego podmiotu gospodarczego tylko dlatego, że jest to syn skarżącego;

6) niewłaściwe i bezpodstawne zastosowanie przepisów krajowych i unijnych w zakresie ustalenia nienależnych płatności – skarżący podniósł, że spełnił kryteria kwalifikowalności i realizuje wszystkie obowiązki związane warunkami przyznania pomocy, określonymi w sektorowym prawodawstwie rolnym UE i krajowym, zaś ARiMR w decyzjach o zwrocie pomocy nie wskazała aby skarżący nie spełnił warunków i zobowiązań niezbędnych do przyznania pomocy;

7) brak wskazania w zaskarżonej decyzji konkretnego przepisu, którego skutkiem byłaby konieczność dochodzenia należności w okolicznościach niniejszej sprawy;

8) bezpodstawną zmianę stanowiska ARiMR, skutkującego ustaleniem nienależnie pobranych środków, pomimo istnienia w chwili wydawania przez ARiMR decyzji o dochodzeniu należności identycznego stanu prawnego i faktycznego oraz posiadania przez ARiMR identycznych informacji jak w momencie wydawania decyzji przyznającej pomoc – skarżący podniósł, że przy wydawaniu decyzji ARR posiadała wszystkie niezbędne informacje o jego gospodarstwie (w tym dane siedziby stada, dane dotyczące sprzedawanych zwierząt, dane dotyczące kupowanych zwierząt, świadectwa hodowlane, dane dotyczące tego, od kogo kupowane są zwierzęta, w tym szczegółowe dane sprzedawcy zwierząt, jego siedziby stada itp.), a źródło pochodzenia zwierząt wynikało z dołączonych do wniosku załączników – świadectw PFHBiPM; skarżący zakwestionował ustalenia organu, że zwierzęta nie zostały fizycznie przemieszczone, że utrzymuje swoje stado wraz z synem bez fizycznego rozdzielenia zwierząt i że ich gospodarstwa w praktyce funkcjonują jako jedno – skarżący zarzucił że te ustalenia są nieudowodnione, organ nie sprawdził tych okoliczności na miejscu tylko dokonał ustaleń w oparciu o błędnie przypisany adres siedziby stada;

9) przypisywanie przez ARiMR w decyzji o konieczności zwrotu należności okoliczności, które wystąpiły jako skutek zamierzonego działania a nie jako zbieg okoliczności, jest dalece krzywdzący i w tym zakresie stanowi nadużycie uprawnień władzy publicznej;

10) brak przyjęcia za prawdziwe wyjaśnień skarżącego pomimo przedstawienia ich zgodnie z prawdą i stanem faktycznym;

11) rażące naruszenie zasad współżycia społecznego;

12) rażące naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów sąd uznał, że została ona wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego - art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 oraz art. 4 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania – art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia, czy skarżący wspólnie z innym podmiotem w sposób sztuczny wykreował warunki wymagane do uzyskania pomocy jako korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego i w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Podstawą materialnoprawną ustalenia skarżącemu przez organy ARiMR nienależnie pobranych środków publicznych, pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, był art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 oraz art. 4 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95.

Art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W preambule powołanego rozporządzenia (motyw 39) wskazano: "W celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 18. W przypadkach naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego, gdy na mocy unijnych aktów prawnych nie zostały ustanowione szczegółowe przepisy dotyczące kar administracyjnych, państwa członkowskie powinny nakładać kary krajowe, które powinny być skuteczne, odstraszające i proporcjonalne."

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Z kolei art. 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia przewiduje, że zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi Państwa Członkowskie podejmują środki niezbędne dla zapewnienia prawidłowości i rzeczywistej realizacji transakcji związanych z interesami finansowymi Wspólnot.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, o których mowa w art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, należy rozumieć celowe stworzenie takiego stanu faktycznego, który formalnie spełnia przesłanki określone w przepisach prawnych statuujących warunki przyznania korzyści, ale w rzeczywistości działanie to nie zmierza do realizacji celów prawodawstwa wspólnotowego, dla których te przepisy zostały ustanowione, a jego jedyną intencją jest uzyskanie korzyści. Problematyka takiego obchodzenia prawa była już przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (vide: wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 Kefalas i in.).

Istotne znaczenie ma też wyrok TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12 Słynczewa, odnoszący się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, regulacji zbliżonej do art. 60 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. TSUE stwierdził w wyroku w sprawie C-434/12 (vide: pkt 29 wyroku), iż art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny). Element subiektywny dotyczy zaś woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Jak wskazano w powołanym wyroku TSUE, do dokonania oceny, czy sztuczne stworzenie warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustaleń w zakresie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania (zmaksymalizowania) płatności nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób, czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie II GSK 2576/14 - dostępnym na stronie nsa.gov.pl - baza CBOSA). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze. Takie rozumienie kwestii uznania podmiotów za powiązane znajduje odzwierciedlenie w przepisach podatkowych (vide: np. art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2018 r. poz. 1509). Nie ma przeszkód, by w drodze szerokiej analogii kwestia ta na gruncie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 nie była rozumiana podobnie.

Podobne stanowisko wyrażone zostało też przez TSUE w wyroku z 21 lipca 2005 r., w sprawie C-515/03 Eichsfelder Schlachtbetrieb (vide: pkt 39 wyroku). Z orzeczenia tego wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Trybunał stwierdził, że to do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy ARiMR uznały, że sztuczne stworzenie warunków polegało na zakupie przez skarżącego jałówek, w odniesieniu do których udzielono mu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu, od podmiotu powiązanego, mającego zarejestrowaną siedzibę stada pod tym samym adresem co skarżący, a kupione przez skarżącego zwierzęta były wcześniej sprzedane przez niego do tego samego podmiotu powiązanego.

Analiza materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych prowadzi do wniosku, że dokonana przez organy ARiMR ocena prawna, co do zaistnienia przesłanki stworzenia przez skarżącego sztucznych warunków do uzyskania korzyści, jest błędna wobec niezaistnienia w sprawie elementu subiektywnego. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych raportów wygenerowanych z Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt wynika, że wszystkie zwierzęta objęte spornymi transakcjami urodziły się w stadzie skarżącego i zostały sprzedane przez niego jego synowi, który ma zarejestrowaną odrębną od skarżącego siedzibę stada, w dniach [...] kwietnia 2016 r. (14 sztuk) i [...] stycznia 2017 r. (15 sztuk). Sprzedaż zwierząt przez skarżącego miała więc miejsce jeszcze przed wydaniem aktu normatywnego określającego warunki przyznania pomocy tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych, natomiast § 2a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM z 23.02.2017 r., statuujący mechanizm pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych, został wprowadzony do powołanego rozporządzenia dopiero przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 czerwca 2017 r. (Dz.U. 2017, poz. 1328), zmieniającego rozporządzenie RM z 23.02.2017 r. z dniem 6 lipca 2017 r. Również kupno części zwierząt objętych refundacją kosztów zakupu miało miejsce jeszcze wprowadzeniem przepisów regulujących mechanizm przyznanej skarżącemu pomocy, ponieważ transakcje te zostały udokumentowane fakturami m.in. z [...] stycznia 2017 r. (dot. zakupu 2 sztuk jałówek objętych pomocą), [...] lutego 2017 r. (dot. zakupu 1 jałówki objętej pomocą), [...] marca 2017 r. (dot. zakupu 1 jałówki objętej pomocą), [...] maja 2017 r. (dot. zakupu 2 sztuk jałówek objętych pomocą). Tym samym nie można uznać, że skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania pomocy poprzez sprzedaż zwierząt synowi wyłącznie po to by uzyskać korzyść w postaci refundacji kosztów późniejszego ich zakupu od syna, skoro w momencie dokonywania tych transakcji nie zostały jeszcze określone przez państwo członkowskie warunki udzielenia pomocy.

Zasadny jest ponadto zarzut skarżącego, że organy ARiMR oparły swoje rozstrzygnięcia na ustaleniach fatycznych, z których część nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ustalenia organów, że skarżący w rzeczywistości prowadzi z synem jedno gospodarstwo i utrzymuje swoje stado oraz stado syna bez fizycznego rozdzielenia zwierząt, oraz że po zawarciu transakcji kupna zwierzęta nie zostały fizycznie przemieszczone, nie zostały w sposób przekonujący wykazane materiałem dowodowym. Stanowisko organów, że okoliczności te zostały potwierdzone w raporcie z kontroli na miejscu jest niczym nieuzasadnione, albowiem w tym dokumencie brak jest jakichkolwiek ustaleń co do miejsca i sposobu przetrzymywania zwierząt w stadach skarżącego i jego syna, a w szczególności że zwierzęta z obu stad są przetrzymywane bez ich fizycznego rozdzielenia. W raporcie z czynności kontrolnych ustalono jedynie, że pod adresem siedziby stada beneficjenta zarejestrowana jest też siedziba stada innego producenta oraz że jałówki, do których została przyznana pomoc zostały zakupione ze stada znajdującego się pod tym samym adresem. W tych okolicznościach dokonana przez organ ocena materiału dowodowego w postaci raportu z czynności kontrolnych i wywiedzione z niej ustalenia należy uznać za zupełnie dowolne. Organ odwoławczy nie przeprowadził też żadnego postępowania wyjaśniającego co do podnoszonych w odwołaniu okoliczności fizycznego i funkcjonalnego rozdzielenia gospodarstw skarżącego i jego syna. Organ nie wyjaśnił ponadto w sposób dostateczny podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących charakteru działalności gospodarstw rolnych beneficjenta i jego syna, a w szczególności ich specjalizacji oraz zakresu i długości ich współpracy, a fakty te miały istotne znaczenie dla ustalenia czy doszło do stworzenia przez skarżącego sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści. Skarżący udowodnił fakt fizycznego i funkcjonalnego rozdzielenia obu gospodarstw oraz okoliczności ich współpracy wskazując na okoliczność, że od wielu lat mają z synem nadane przez ARiMR odrębne numery producentów rolnych, składają odrębne wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, które podlegają corocznie kontroli i zatwierdzeniu. Przedstawione przez skarżącego przy odwołaniu faktury zakupu produktów rolnych, jak też faktury zakupu jałówek dołączone do wniosku o udzielenie pomocy, wskazują na wiarygodność twierdzeń skarżącego o odrębności gospodarstw jego i syna, albowiem wynika z nich, że transakcje kupna – sprzedaży zwierząt i produktów rolnych pomiędzy tymi gospodarstwami były dokonywane w znacznie większym zakresie, niż tylko na potrzeby udzielenia wnioskowanej pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych.

Wadliwe jest również ustalenie organu, że strona oświadczając we wniosku, iż zapoznała się i oraz zobowiązuje się do przestrzegania "Warunków udzielenia pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych", miała pełną świadomość zasad wynikających z uczestnictwa w mechanizmie, w tym, że celem podśrodka "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada" było: "wsparcie producentów mleka poprzez dofinansowanie zakupu jałówek hodowlanych pochodzących ze stad objętych oceną wartości użytkowej umożliwiające rolnikom wprowadzenie do ich stad wartościowego materiału hodowlanego o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, przyczyniając się tym samym do wyeliminowania zagrożenia epizootycznego dla stada producenta. Jednocześnie pomoc ta miała na celu zwiększenie konkurencyjności gospodarstw mleczarskich, przyczyniając się tym samym do wzmocnienia ich sytuacji ekonomicznej wobec prognozowanych wysokich wahań cen na rynku mleka i przetworów mlecznych." Tak opisany cel nie został wyrażony ani w treści powołanych "Warunków udzielenia pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych", stanowiących załącznik do zarządzenia nr 115/2017/Z Prezesa ARR z 6 lipca 2017 r., opublikowanych na stronie internetowej ARR, ani też nie wynika z treści art. 1 lit. f rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613, jak również z treści przepisów rozporządzenia RM z 23.02.2017 r., a w szczególności § 2a ust. 1 pkt 2 i § 21d tego drugiego rozporządzenia, które to przepisy określają szczegółowe warunki udzielenia pomocy. Organ nie wyjaśnił, gdzie został opublikowany wskazany przez niego szczegółowy cel podśrodka "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada" i w jaki sposób skarżący mógł się z nim zapoznać. Art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/1613 stanowi jedynie bardzo ogólnie, że środki przyjmowane przez państwa członkowskie służą wsparciu producentów mleka lub rolników w innych sektorach hodowlanych, którzy podejmują co najmniej jedno z enumeratywnie wymienionych w tym przepisie działań mających na celu wzmocnienie stabilności gospodarczej ich gospodarstw oraz przyczynienie się do stabilizacji rynku i jako jedno z tych działań przepis wymienia "f) wdrażanie systemów jakości lub projektów mających na celu propagowanie jakości i wartości dodanej".

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów sąd zaliczył 1 500 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.