Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1400/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Katarzyna Kotulińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie ilości, rodzaju, wartości celnej, zastosowanej stawki celnej oraz kwoty długu celnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz A. W. kwotę 1.115,00 zł (słownie jeden tysiąc sto piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] czerwca 2006 r., Nr [...] uchylająca w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. o uznaniu zgłoszenia celnego z [...] maja 2000 r. za nieprawidłowe i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego przez A. W., według dokumentu SAD z [...] maja 2000 r. nr [...], Dyrektor Urzędu Celnego w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu towar w postaci tenisówek dziecięcych.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. uznał zgłoszenie celne według dokumentu SAD nr [...] dokonane przez A. W. dnia [...] maja 2000 r. za nieprawidłowe w zakresie ilości, rodzaju, wartości celnej zaimportowanego towaru, zastosowanej stawki oraz kwoty długu celnego i orzekł w tym zakresie.

Decyzja została wysłana na adres miejsca zamieszkania Strony i odebrana dnia [...] maja 2003 r. przez E. W. mieszkającą pod w/w adresem matkę strony, figurującą w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej strony jako pełnomocnik.

Postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. została odebrana dnia [...] maja 2003 r. przez E. W. matkę skarżącego A. W., figurującą we wpisie do ewidencji gospodarczej Strony jako pełnomocnik i uznał, że została prawidłowo doręczona w tej dacie. Ponieważ odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym dnia [...] czerwca 2003 r. zostało ono nadane z uchybieniem terminu.

A. W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w postanowienie Dyrektora Izby Celnej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zwrócił uwagę, że Naczelnik Urzędu Celnego w P. odmówił przymiotu pełnomocnika dla doręczeń K. N., podczas gdy K. N. została ustanowiona pełnomocnikiem w trybie art. 147 Ordynacji podatkowej w związku z czym winna ona spełniać kryteria określone w art.137 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę A. W. wyrokiem z 15 grudnia 2004 r., sygn. akt V SA 4148/03 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że decyzja nie została prawidłowo doręczona, w związku z czym brak jest podstawy do przyjęcia, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. Zgodnie z art. 148 §1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, natomiast zgodnie z art. 145 §2 Ordynacji podatkowej, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. W niniejszej sprawie jest niesporne, że wskazana na wstępie decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. została zaadresowana " A. W. , ul. [...] W." . Przesyłka została zaadresowana i wysłana na adres zamieszkania Strony, a nie na adres pełnomocnika.

Jest również niesporne, że odbiór przedmiotowej decyzji dnia [...] maja 2003 r. pokwitowała E. W., mieszkająca pod tym adresem matka A. W.. Dnia [...] marca 2003 roku do Urzędu Celnego w P. wpłynęło pisma A. W. informujące o okresowym wyjeździe za granicę, zawierające równocześnie informację o ustanowieniu K. N. pełnomocnikiem do doręczeń zgodnie z art. 147 Ordynacji podatkowej. Od daty powiadomienia organ celny miał obowiązek doręczania wszelkiej przeznaczonej dla Strony korespondencji ustanowionemu pełnomocnikowi, na wskazany adres pełnomocnika dla doręczeń. Konsekwencją wadliwego zastosowania wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej było wydanie przez Dyrektora Izby Celnej w W. postanowienia, naruszającego przepis art. 228 Ordynacji podatkowej.

Rozpatrując sprawę, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2004 r., Dyrektor Izby Celnej w W. [powołując się na ocenę prawną oraz wnioski zawarte w wyroku] rozpoznał odwołanie pełnomocnika strony i zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2006 r., nr [...] uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] kwietnia 2003 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania celnego w zakresie powstania długu celnego i określenia osób zobowiązanych do uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego. W szczególności organ podał, że należy ustalić czy i jakie towary zostały wprowadzone na polski obszar celny pod osłoną karnetów TIR, czy wystąpiły nieprawidłowości polegające na nieprzedstawieniu w docelowym urzędzie celnym całości towaru przewożonego na podstawie karnetów TIR. Dyrektor stwierdził, że w sprawie nie nastąpiło przekroczenie terminu do wymiaru należności celnej. Zgodnie z art. 230 § 5 pkt 1 kodeksu celnego bieg terminów o których mowa w § 4 i 4a art. 65 kodeksu celnego ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem 06.01.2003 r. w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego w sprawie zgłoszenia celnego z [...] maja 2000 r.

W skardze wniesionej [...] lipca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. A. W. wniósł w o jej uchylenie. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów dotyczących postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

art. 65 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celnego (Dz. U. 1997r., Nr 23, poz. 117 z późn. zmianami);

art. 122, art. 123, art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.), a poprzez to obrazę przepisów art. 120, art. 121 § 1 i art. 124 tej samej ustawy.

W uzasadnieniu skargi A. W. stwierdził, że istotą sporu są wątpliwości w zakresie wydania decyzji weryfikacyjnej przez Dyrektora Izby Celnej po upływie terminu przewidzianego w art. 65 § 5 kodeksu celnego w układzie nierozszerzonym o warunki przerwania biegu przedawnienia wprowadzone ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 120, poz. 1122). Skarżący podał, że wprowadzony powyższą nowelizacją § 5a art. 65 kodeksu celnego zaczął obowiązywać od 8 sierpnia 2003 r. Zaznaczył, że nowelizacja kodeksu celnego weszła w życie po przedawnieniu się możliwości wydania decyzji weryfikacyjnej przez co postępowanie w sprawie powinno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Skarżący podkreślił, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. doręczona została pełnomocnikowi do doręczeń w dniu [...] czerwca 2003 r. a zatem po terminie przedawnienia, który upłynął z dniem 19 maja 2003 r. uwzględniając, że zgłoszenie celne nr [...] nastąpiło w dniu [...] maja 2000 r. Zdaniem skarżącego istotne znaczenie dla oceny naruszenia art. 65 § 5 kodeksu celnego ma doręczenie [w dniu [...].06.2003 r.] decyzji organu I instancji a nie jej podpisanie przez organ w dniu [...].04.2003 r. W ocenie skarżącego postępowanie weryfikacyjne prowadzone przez organ II instancji rozpoczęło się po upływie terminu wskazanego w art. 65 § 5 kodeksu celnego Ponadto skarżący stwierdził, że naruszenie art. 65 § 5 kodeksu celnego skutkuje naruszeniem przez Dyrektora Izby Celnej w W. zasad postępowania ujętych w art. 120, 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej w tym zasadę praworządności. Jednocześnie skarżący zarzucił organom celnym, że naruszyły zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu celnym poprzez nie wyznaczenie stronie 7 - dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 65 § 5 kodeksu celnego organ opierając się na wyroku NSA z 8.12.2004 r., sygn. akt GSK 747/04 zauważył, że termin określony w art. 65 § 5 kodeksu celnego dotyczy wydania decyzji przez organ I instancji.

W piśmie procesowym z [...] września 2006 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

Rozważając w tym kontekście skargę stwierdzić należy, iż jest ona uzasadniona chociaż z innych powodów niż wskazanych w skardze.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, do spraw dotyczących długu celnego stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zatem z normą przejściową zawartą w powyższym przepisie, w rozpatrywanej sprawie, w której dług celny powstał w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. 18 maja 2000 r., zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.).

Zarzuty i wnioski zawarte w skardze sprowadzają się do generalnego stwierdzenia, iż dokonana weryfikacja zgłoszenia celnego [w trybie art. 65 § 4 kodeksu celnego] nastąpiła z naruszeniem 3 - letniego terminu przewidzianego w art. 65 § 5 kodeksu celnego w związku z czym Dyrektor Izby Celnej rozpatrując odwołanie od decyzji Naczelnika powinien ją uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie.

Poza sporem w jest to, że zgłoszenie celne nr [...] objęte decyzjami organów celnych zostało dokonane w dniu [...] maja 2000 r. Zgodnie z treścią art. 65 § 4 pkt 2 lit b) kodeksu celnego - po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. Stosownie natomiast do § 5 art. 65 kodeksu celnego decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe nie może zostać wydana jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. nr [...] [którą organ uznał zgłoszenie celne z [...] maja 2000 r. za nieprawidłowe w zakresie ilości, rodzaju, wartości celnej zaimportowanego towaru, zastosowanej stawki oraz kwoty długu celnego i orzekł w tym zakresie] wydana została w dniu [...] kwietnia 2003 r. Samo wydanie decyzji bez skutecznego jej doręczenia stronie nie wywołuje skutków w zakresie uprawnień i obowiązków strony. W wyroku z 19 października 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił: ,,W dacie doręczenia stronie decyzji wchodzi ona do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu-- [sygn. akt I FSK 132/05, LEX nr 173287].

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] kwietnia 2003 r., - wyrokiem z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt V SA 4148/03 uchylił to postanowienie stwierdzając, że decyzja ta nie została prawidłowo doręczona, w związku z czym brak jest podstawy do przyjęcia, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu [podkreślenie własne, k. - 18 akt administracyjnych]. Sąd zaznaczył, że od daty [...] marca 2003 r., tj. powiadomienia organu celnego przez A. W. o wyjeździe za granicę i ustanowienia pełnomocnika do doręczeń - K. N., zgodnie z art. 147 Ordynacji podatkowej, organ celny miał obowiązek doręczania wszelkiej korespondencji ustanowionemu pełnomocnikowi, na wskazany adres pełnomocnika. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15.12.2004 r. jest prawomocny.

Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.] ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W nauce prawa administracyjnego, jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się trwałość związania organu oceną sądu wyrażoną w wyroku jak również wagę następstw zignorowania tej oceny przez organy. W ramach powyższego dominuje pogląd, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych czy wzruszenia wyroku sądowego. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły okoliczności wyłączające moc wiążącą wyroku sądu.

Dyrektor Izby Celnej, błędnie zinterpretował ocenę prawną zawartą w wyroku z 15.12.2004 r. - jako zobowiązującą do rozpatrzenia odwołania nadanego w urzędzie pocztowym 24 czerwca 2003 r. Tym samym organ nie zastosował się do oceny Sądu, wskazującej na wadliwość dręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. Takie postępowanie organu, jako oczywiście sprzeczne z oceną prawną Sądu, narusza cytowany powyżej art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając powyższe w tym także związanie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, oceną zawartą w wyroku z 15.12.2004 r., zaskarżoną decyzję należało uchylić. W omawianym zakresie aktualna pozostaje teza NSA [oparta na nieobowiązującym art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, którego treść jest zbliżona do brzmienia obowiązującego art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi] zgodnie z którą: Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ administracji. Oznacza to, że niezastosowanie się przez organ administracyjny do ceny prawnej NSA musi skutkować uchyleniem decyzji [vide wyrok NSA z dnia 21.10.1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 opublikowany w systemie LEX nr 47848].

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia art. 65 § 5 kodeksu celnego należy wskazać, że w dniu 10 sierpnia 2003 r. weszła w życie ustawa z 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej [Dz. U. z 2003 r., Nr 120, poz. 1122]. Zgodnie z wprowadzonym tą ustawą § 5a art. 65 kodeksu celnego w związku z art. 230 § 5 pkt 1 kodeksu celnego - bieg 3 letniego terminu [określonego w art. 65 § 5 kodeksu celnego, do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe] ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Stosownie natomiast do treści art. 230 § 6 pkt 1 kodeksu celnego [mającego również zastosowanie do weryfikacji zgłoszenia celnego w trybie art. 65 § 4 kodeksu celnego] wymieniony termin do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia za nieprawidłowe biegnie dalej z dniem prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy z 23 kwietnia 2003 r. do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie tej ustawy a dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe stosuje się przepisy kodeksu celnego w brzmieniu nadanym nowelizacją. Oznacza to, że w sytuacji gdy przed upływem terminu określonego w art. 64 § 5 Kodeksu celnego wszczęte zostało postępowanie karne w sprawie o przestępstwo skarbowe termin do weryfikacji zgłoszenia nie upłynął, pod warunkiem, że postępowanie to nie zostało prawomocnie zakończone.

Uwzględniając omówiony powyżej stan prawny w kontekście okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że powołanie się przez Dyrektora Izby Celnej w W. na wszczęcie postępowania karnego skarbowego w dniu [...] stycznia 2003 r. jest niewystarczające do oceny przez Sąd czy termin określony w art. 64 § 5 Kodeksu celnego został skutecznie przerwany a w związku z tym czy możliwa jest weryfikacja zgłoszenia celnego z [...] maja 2000 r. Pomijając brak załączenia do akt administracyjnych odpisu postanowienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego organ nie wyjaśnił nawet na jakim etapie jest to postępowanie w tym czy nie zostało ono prawomocnie zakończone. Obowiązkiem organu twierdzącego, że termin do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego z [...] maja 2000 r. za nieprawidłowe, został przerwany i w dalszym ciągu nie upłynął jest pełne wyjaśnienie przesłanek z art. 65 § 5a w związku z art. 230 § 5 i 6 kodeksu celnego, w oparciu oczywiście o załączone do akt administracyjnych dokumenty postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Brak omawianej analizy przepisów wobec zupełnego braku dokumentów postępowania karnego skarbowego powoduje, że niemożliwa jest kontrola Sądu w zakresie zbadania zasadności twierdzenia organu o przerwaniu biegu terminu z art. 65 § 5 kodeksu celnego do weryfikacji zgłoszenia celnego z [...] maja 2000 r..

Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.