Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 649/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-06-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" Sp. z o.o. w upadłości w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na w/w decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku, strona skarżąca stwierdziła, że obecnie znajduje się w upadłości likwidacyjnej i nie prowadzi działalności gospodarczej. Okoliczność ta, zdaniem wnioskodawcy, przesądza o braku środków u wnioskodawcy. W stosunku do spółki ogłoszono upadłość, a upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Wierzytelności spółki zgłoszone do masy upadłości na dzień dzisiejszy stanowią [...] zł. W drodze przetargu, syndyk zbył większość majątku upadłego. Posiadane należności wnioskodawcy są dochodzone na drodze sądowej i w większości przypadków należą do należności trudno ściągalnych.

Kapitał zakładowy spółki (podstawowy) wynosi [...] zł, wartość środków trwałych zamyka się w kwocie [...] zł, a w ubiegłym roku obrotowym, wnioskodawca poniósł wg bilansu stratę w kwocie [...] zł.

Co istotne, wnioskodawca zawarł w rubryce 9 urzędowego formularza PPPr (stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku) oświadczenie, zgodnie z którym spółka w upadłości posiada dwa rachunki bankowe: w "A" Banku S.A. (nr rachunku: [...]) oraz w "B" Bank S.A. (nr rachunku: [...]). Stan konta na tych rachunkach bankowych wynosi, odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł.

W tym stanie rzeczy, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych o swoim stanie majątkowym. Wezwanie to miało na celu wykazanie faktycznego obrazu aktualnej kondycji finansowej spółki i jej możliwości płatniczych. Wnioskodawca została wezwana do przełożenia zeznań podatkowych CIT – 8 za lata 2010 i 2011; deklaracji VAT – 7 za sześć ostatnich miesięcy; wyciągu ewidencji środków trwałych; raportu kasowego obrazującego stan gotówki na koniec ostatniego miesiąca oraz wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych, obrazujących wszelkie operacje dokonywane na nich w ciągu ostatnich trzech miesięcy.

W odpowiedzi na to wezwanie strona skarżąca nadesłała wszelkie dokumenty i materiały źródłowe, o które była wzywana.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca złożyła żądanie przyznania jej prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącej spółki należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części) może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W tym miejscu należy podkreślić generalną zasadę, zgodnie z którą to same strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Prawo pomocy jest instytucją proceduralną, która tworzy wyłom od tej generalnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego. W sytuacji, w której stronie zostanie przyznane prawo pomocy, koszty postępowania sądowego są pokrywane z budżetu państwowego. Fakt ten powoduje, że korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wtedy, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Odnosi się to więc do sytuacji, w których wnioskodawca nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Należy stwierdzić, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania.

W uzasadnieniu wniosku, strona skarżąca dokonała interpretacji instytucji prawnej, jaką jest upadłość. Faktem jest, że upadłość ogłasza się w stosunku do podmiotu będącego dłużnikiem, który stał się niewypłacalny. Sama niewypłacalność jest pod względem językowym i ekonomicznym tożsama z pojęciem "braku środków". To ma, zdaniem wnioskodawcy, przesądzać o zasadności złożonego wniosku o prawo pomocy. Dokonując jednak analizy rachunków bankowych spółki należy dojść do wniosku, że spółka posiada jednak środki pieniężne, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że z analizy rachunku bankowego posiadanego przez wnioskodawcę w "A" Banku, wynika, że na rachunku tym stale znajduje się relatywnie wysoka kwota pieniężna. Kwota ta określona jest, jako "LOKATA O/N". W dniu, w którym kwota ta wpływa na rachunek spółki (operacja uznaniowa) – określana jest ona mianem "ROZLICZENIA LOKATY O/N" (od [...] r. – "powrót środków z lokaty"). W tym samym dniu, ta sama kwota opuszcza to konto (operacja obciążająca) i kwota tej transakcji określona jest mianem "ZAWARCIA LOKATY O/N" (od [...] r. – "autoinwestycja"). sytuacja taka ma miejsce wtedy, kiedy na rachunek bankowy spółki nie wpływają żadne inne kwoty pieniężne.

Jeżeli natomiast w określonym dniu występują na tym rachunku jakiekolwiek dodatkowe operacje (zarówno obciążeniowe, jak i uznaniowe), to kwota określona, jako kwota zawarcia lokaty stanowi łączne saldo kwoty wpływu środków z lokaty (czyli rozliczenia lokaty, powrotu środków z lokaty) i pozostałych transakcji dokonanych danego dnia na przedmiotowym rachunku bankowym.

W aktach znajdują się wyciągi z przedmiotowego rachunku bankowego spółki sporządzone za każdy, kolejny dzień w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. W całym tym okresie strona skarżąca w ogóle nie posiadała debetu (ujemnego bilansu środków pieniężnych zdeponowanych na rachunku bankowym) na rachunku bankowym prowadzonym w "A" Banku. Przeciwnie, każdego dnia znajdowała się na tym rachunku relatywnie wysoka kwota pieniężna.

W aktach znajduje się również wyciąg z "B" Banku S.A. za ten sam okres. Jest to rachunek bankowy, z którego wypłacane są głównie wynagrodzenia pracownicze oraz inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, jak również kwoty będące honorariami wypłacanymi zleceniobiorcom z tytułu umów zlecenia. Jednak również i na tym rachunku nie było w tym okresie debetu. Co więcej, środki z tego konta, w kwocie [...] zł zostały przelane w dniu [...] r. na rachunek spółki prowadzony przez "A" Bank. W tym samym dniu, kwota ta łącznie z kwotą określoną, jako powrót środków z lokaty O/N została skierowana do autoinwestycji. Przedmiotem tej operacji była kwota [...] zł.

Wynika z tego, że spółka posiada jednak środki finansowe, zgromadzone na rachunkach bankowych, które umożliwiają uiszczenie wpisu sądowego od skargi w całości.

Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi bowiem 1.289.864 zł, a wpis sądowy od skargi od takiej kwoty wynosi 12.899 zł (zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, Nr 221, poz. 2193 ze zmianami).

Należy również dla porządku zaznaczyć, że już na druku urzędowego formularza PPPr wnioskodawca zaznaczyła, że na swoich dwóch kontach posiada zdeponowane określone środki pieniężne: w "A" Banku – [...] zł, a w "B" Banku [...] zł. Tak wiec już samo to oświadczenie zawarte na formularzu urzędowym było podstawą do nieuwzględnienia wniosku. Nadesłane natomiast przez spółkę wyciągi z tych dwóch rachunków bankowych potwierdziły, że spółka posiada zgromadzone na nich środki finansowe, które pozwolą jednak na poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości. Środki te nie są przedmiotem zajęcia komorniczego, spółka może wiec nimi swobodnie dysponować, w tym przeznaczyć określoną kwotę na pokrycie kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca oświadczyła, że jej majątek nie pozwala na zaspokojenie wszystkich wierzycieli, a wierzytelności zgłoszone do masy upadłości na dzień złożenia wniosku wynosiły [...] zł. Abstrahując od tego, że strona posiada jednak zdeponowaną na rachunkach "żywa gotówkę", to nie może w swoich działaniach zakładać, że zaspokajanie wszelkich zobowiązań prywatnych ma wyprzedzać regulowanie zobowiązań publicznych.

Należy w tym miejscu podkreślić, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Stanowisko to prezentowane jest w wielu orzeczeniach sądowych (postanowienia NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., I FZ 500/08, LEX nr 551929 i z dnia 27 listopada 2008 r., II FZ 512/08, LEX nr 530038 oraz postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., I SA/Po 1433/07, LEX nr 507290 i WSA we Wrocławiu z dnia 16 października 2008 r., I SA/Wr 559/08, LEX nr 507298).

Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie panuje pogląd, że prawo pomocy, jako instytucja wyjątkowa powinno znaleźć zastosowanie tylko i wyłącznie w tych przypadkach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (tak w postanowieniu NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt: GZ71/04, publ. W ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz.8)

W realiach przedmiotowej sprawy z pewnością nie można stwierdzić, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Tak więc wnioskodawca nie wykazał, że rzeczywiście nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i w tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.