Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2751/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie : Przewodniczący : NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie : WSA Halina Jakubiec NSA Wiesław Kisiel Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r sprawy ze skargi P. H. " [...] "Spółka Jawna , J. N., L. K., na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 18 października 2002 r nr [...] w przedmiocie ulgi celnej s k a r g ę o d d a l a


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2001 r P. H. Import-Export "[...] " Spółka cywilna J. N., L. K. - dokonało zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z całkowitym zwolnieniem od cła 24 butelek ( 0,751) wina białego , musującego , 36 butelek ( 0,751) wina białego oraz 48 butelek (0,751) wina czerwonego , przywiezionych z Węgier , według dokumentu SAD nr [...]

Jako podstawę zwolnienia skarżący wskazali art.190 § 1 pkt.14 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny ( Dz.U.z 2001 r Nr 38, poz.221 ), który stanowi, że " przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła , jeżeli przedmiotem przywozu są wzory , modele , próbki i materiały nie mające wartości handlowej , służące do reklamy lub akwizycji, przywożone w niewielkich ilościach przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą".

Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie w/w zgłoszenia celnego , a następnie decyzją z dnia [...] marca 2001 r uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe , odmówił objęcia zaimportowanego towaru wnioskowaną procedurą celną oraz objął ten towar procedurą tranzytu w celu powrotnego wywozu.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził , że warunkiem zwolnienia od cła zaimportowanego towaru jest jednoczesne spełnienie dwóch kryteriów :

- przeznaczenia - towar służy jedynie uzyskaniu zamówienia na towary tego samego rodzaju,

- wartości - towar nie może posiadać wartości handlowej , co oznacza , że w postaci zgłoszonej do odprawy celnej nie występuje w obrocie wewnętrznym , przy równoczesnym zachowaniu jego walorów jako próbki lub wzoru.

W ocenie Dyrektora Urzędu Celnego samo przeznaczenie towaru do reklamy i

akwizycji nie wystarczy do uznania go za wolny od cła.

Z uwagi na fakt , że przedmiotowy towar jest w opakowaniach przeznaczonych do obrotu handlowego , o czym świadczy wielkość opakowania oraz jego oznakowanie , sprowadzone wino nie może być zwolnione od cła. Konsekwencją powyższego był obowiązek przedstawienia przez skarżącego banderol podatkowo-legalizacyjnych , którego to obowiązku w/w nie spełnił, co skutkowało orzeczeniem o zwrocie towaru za granicę.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając błędną wykładnię art.190 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego oraz nie uwzględnienie Art. II ust. 1 Konwencji

Międzynarodowej podpisanej w Genewie dnia 7.11.1952 r Dla Ułatwienia Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego (Dz.U. z 1960 r Nr38,poz.221).

Skarżący zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Urzędu Celnego , że dla zastosowania zwolnienia od cła w oparciu o wnioskowany przepis konieczne jest spełnienie dwóch kryteriów tj. przeznaczenia i braku wartości handlowej. Jednak odmiennie niż organ celny skarżący twierdził , że w rozpatrywanej sprawie kryteria te zostały spełnione.

Kryterium wartości handlowej ma charakter ocenny , zależny od rodzaju prowadzonej przez podmiot działalności. Skarżący wyjaśnił , że posiada liczne kontakty handlowe i musi sobie zapewnić nowych kontrahentów . Środkami do tego celu jest reklama , akwizycja i w danych przypadkach degustacja. Firma "[...] " wyraziła zainteresowanie zakupem znacznej ilości wina musującego , białego i czerwonego z przedstawionej przez skarżącego oferty pod warunkiem dostarczenia próbek towaru do swoich 11 oddziałów na terenie całej Polski . Na dowód powyższych twierdzeń skarżący załączył pismo z dnia [...] .02.2001 r oraz dossier firmy "[...] ".

Ponadto skarżący wyjaśnił , że producent nie wytwarza win w specjalnych opakowaniach do reklamy czy jako próbki , a jedyną możliwością dostarczenia próbek dla nabywcy było importowanie 9 rodzajów różnych win po 12 sztuk w kartonie.

Wskazane okoliczności uzasadniają- zdaniem skarżącego - twierdzenie , że sprowadzony towar spełnia kryteria ilościowe i przeznaczenia , wymagane przez polskie przepisy oraz Konwencję Genewską.

Wykładnia art.190 § pkt.14 dokonana przez organ celny narusza wskazane przepisy.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] , po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia [...] września 2001 r uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na naruszenie m.in. art.210 § 1 pkt.3, 4 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2001 r Nr 75, poz.802 ) poprzez nie wskazanie dokładnych danych wspólników spółki cywilnej jako adresatów decyzji, nie powołanie w podstawie prawnej przepisów Konwencji Genewskiej i nie spełnienie wymogów w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego .

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2001 r :

1. uznał zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...] 02.2001 r za nieprawidłowe ,

2. odmówił uznania za wolny od cła towar objęty w/w zgłoszeniem celnym,

3. odmówił objęcia przedmiotowego towaru procedura dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym ,

4. nakazał powrotny wywóz tego towaru w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszej decyzji pod warunkiem złożenia zabezpieczenia.

W uzasadnieniu decyzji organ celny stwierdził , że przywieziony towar posiada wartość handlową co wynika z faktu , że zaimportowane wino znajduje się w butelkach przeznaczonych do obrotu handlowego ; świadczy o tym wielkość butelek i ich oznaczenie . Zarówno przepisy Kodeksu celnego , jak i Art.II pkt.2 Konwencji Genewskiej obligują do spełnienia wymogu , aby próbki pozbawione zostały wartości użytkowej , czy to przez ostemplowanie , rozdarcie, dziurkowanie , czy w inny sposób , bez naruszenia jednak ich wartości jako próbek. To kryterium w rozpatrywanej sprawie - zdaniem organu - nie zostało spełnione .

Ponadto kolejną przesłanką zwolnienia od cła towaru w oparciu o wnioskowany przez skarżącego przepis jest , aby towar był przywieziony w niewielkich ilościach . Zgodnie z Art.II pkt.1 Konwencji Genewskiej importowane próbki muszą mieć nieznaczną wartość i będą użyte jedynie dla ubiegania się o zamówienia na towary przez nie reprezentowane z zamiarem ich importowania . Skarżący sprowadził 108 butelek wina , co w ocenie organu celnego odpowiada raczej warunkom hurtowym w obrocie towarowym.

Brak oznaczenia zaimportowanego wina wymaganymi znakami akcyzy uniemożliwia jego wprowadzenie na polski obszar celny , dlatego konsekwencją powyższego było wydanie nakazu dokonania jego powrotnego wywozu .

Dyrektor Izby Celnej w [...] , działając na podstawie art.4 ust. 1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 ) - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego , decyzją z dnia 18 października 2002 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł w tym zakresie , natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Decyzja została skierowana do skarżącego jako spółki jawnej ( skarżący zmienił formę prawna prowadzenia działalności gospodarczej ).

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji , że w rozpatrywanej sprawie zaimportowany towar posiadał wartość handlową, może bowiem być sprzedany w normalnych warunkach obrotu , gdyż nie został pozbawiony wartości użytkowej. Butelki wina nie posiadały żadnych oznakowań świadczących o tym , że jest to bezpłatna próbka , czy też że służą do reklamy lub akwizycji. Ostemplowanie towaru - zdaniem organu celnego -mogło mieć zastosowanie w niniejszej sprawie i wbrew twierdzeniom skarżącego - nie spowodowałoby zasadniczej zmiany w zakresie rozmiaru butelek, grafiki, rozmiaru etykiet, stosowanych korków i zamknięć.

Rozmiar prowadzonej działalności przez importera jest brany pod uwagę przy ocenie kryterium ilościowego. Kryterium to jest oceniane z uwzględnieniem prawideł logiki i doświadczenia , bowiem nie zostało zdefiniowane w przepisach celnych. Powołany przez skarżącego wyrok NSA syg.akt I SA/Kr 221/99 z dnia 30.07.1999 r dotyczy wykładni " niewielka ilość" , jednak nie ma zastosowania w niniejszej sprawie wprost , gdyż według oświadczenia skarżącego , zaimportowany towar był przeznaczony dla jednej firmy "[...]" , która nie była importerem .

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie terminów prowadzenia postępowania , co spowodowało szkodę związaną ze składowaniem przedmiotowego towaru w obcym składzie celnym i ponoszeniem z tego tytułu opłat oraz utratę przez towar przydatności do spożycia , z uwagi na niewłaściwe warunki przechowania dla tego typu artykułów.

W związku z przekształceniami w administracji celnej w czasie trwania postępowania , organ odwoławczy de facto był organem , który wydał decyzję w I instancji , co - zdaniem skarżącego - stanowiło naruszenie podstawowej zasady dwuinstancyjności.

W ocenie skarżącego organ celny dokonał błędnej interpretacji art.190 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego oraz Art.II Konwencji Genewskiej , które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia . Powołany wyrok NSA z dnia 30.07.1999 r - wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Celnej - miał zastosowanie w niniejszej sprawie , bowiem jak wynikało z akt sprawy , potencjalny nabywca firma "[...] " posiadała na terenie całej Polski 11 oddziałów i chciała dostarczyć próbki - po l butelce każdego rodzaju wina do każdego oddziału. Organ celny stwierdził, że ocena rozmiaru działalności tej firmy leży poza kompetencjami tego organu. Zdaniem skarżącego należało w tym zakresie przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe.

Stosowną ilość próbek skarżący miał obowiązek przedłożyć również w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] w celu uzyskania pozytywnej opinii.

W świetle powyższych okoliczności zostało spełnione - zdaniem skarżącego - kryterium niewielkiej ilości.

Odnośnie braku wartości handlowej skarżący podniósł , że zgodnie z Art.II Konwencji Genewskiej organy celne " mogą żądać" dla uzyskania zwolnienia od cła , aby próbki były pozbawione wartości użytkowej np. poprzez ostemplowanie. Oznacza to fakultatywność postępowania władz celnych. Skoro nie jest to działanie obligatoryjne wynikające z Konwencji , to nie można uznać generalnie , że próbki pozbawione takiego oznaczenia posiadają wartość handlową. Skarżący wyjaśnił , że za pośrednictwem firmy "[...]" często patronuję różnego rodzaju konferencjom i spotkaniom, dostarczając napoje i wina i niewłaściwa byłaby ich degustacja , gdyby butelki posiadały oznaczenia " próbka nie do sprzedaży ". Taka wykładnia przepisu prowadziłaby do absurdu . W związku z tym skarżący jest zdania , że przy ocenie tej przesłanki należy uwzględniać nie oznaczenie , lecz przeznaczenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Odnośnie zarzutu dotyczącego nie przestrzegania terminów w postępowaniu administracyjnym do załatwienia sprawy , organ celny wyjaśnił, że wpływ na czas trwania postępowania w przedmiotowej sprawie miały okoliczności niezależne od administracji celnej tj. znaczny wpływ spraw oraz przekształcenia i reorganizacja tej administracji. Sprawy uprzednio przesłane do Prezesa Głównego Urzędu Ceł należało przekazać nowo utworzonemu organowi II instancji tj. Dyrektorowi Izby Celnej w [...] . O zaistniałych trudnościach skarżący został poinformowany pismem z dnia [...].09.2002 r .

Odnośnie zepsucia towaru spowodowanego długotrwałym przechowywaniem w nieodpowiednich warunkach Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił , że organy celne nie biorą odpowiedzialności za sposób przechowywania towarów w składzie celnym , bo odpowiedzialność ta spoczywa na prowadzącym skład i do niego należy kierować żądanie naprawienia szkody z tytułu nienależytego wykonania umowy przechowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie , gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa .

Stan faktyczny jest bezsporny . Skarżący zaimportowali do Polski łącznie 108 butelek wina ( 3 rodzaje ) zgłaszając ten towar do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z całkowitym zwolnieniem od cła na podstawie art.190 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego i Art.II Konwencji Genewskiej . Organ celny odmówił zastosowania ulgi celnej wobec przedmiotowego towaru wobec nie spełnienia przesłanek warunkujących zwolnienie od cła tj. braku wartości handlowej i ich niewielkiej ilości. Zdaniem skarżącego odmowa zwolnienia od cła narusza obowiązujące przepisy.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych jako zgodne z prawem.

Zgodnie art.2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego , jeżeli przepisy prawa , w tym umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art.85 w/w ustawy należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Podkreślić należy , że zasadą prawa celnego jest płacenie cła , a zwolnienie z należności celnych jest wyjątkiem od tej zasady , dlatego przepisy dotyczące stosowania ulg celnych nie wolno interpretować rozszerzające. Próbki i materiały reklamowe wprowadzane na polski obszar celny - co do zasady - podlegają cłu, jednak przy spełnieniu pewnych wymogów wynikających z przepisów prawa krajowego i międzynarodowego mogą być objęte ulgą celną w postaci całkowitego zwolnienia od cła. Podstawą tego zwolnienie jest art.190 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego oraz Konwencja Międzynarodowa podpisana w Genewie dnia 7.11.1952 r Dla Ułatwienia z Importu Próbek Handlowych i Materiału Reklamowego , ratyfikowana przez Polskę (Dz.U. z 1960 r Nr 38, poz.221) i stanowiąca na podstawie art.9 i 91 Konstytucji RP część krajowego porządku prawnego.

Na podstawie wskazanych przepisów zwolnienie od cła próbek i materiałów reklamowych uzależnione jest od spełnienia łącznie niżej wymienionych kryteriów :

1. działalności - importerem jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą,

2. przeznaczenia - towar przeznaczony jest do reklamy lub akwizycji,

3. wartości - towar nie posiada wartości handlowej,

4. ilości - towar jest przywożony w niewielkiej ilości.

Organ celny odmówił zwolnienia od cła zaimportowanego przez skarżącego wina zarzucając nie spełnienie kryteriów wymienionych w pkt.3 i 4.

Cecha braku wartości handlowej musi występować obiektywnie , a nie jedynie w przekonaniu importera . Należy przyjąć , że towar jest pozbawiony wartości handlowej , jeżeli w stanie zgłoszonym do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym nie występuje w obrocie wewnętrznym , ale jednocześnie zachowuje walory towaru reklamowego. Sugestia Dyrektora Izby Celnej dotycząca ostemplowania towaru pozwala na pozbawienie towaru wartości handlowej bez zniszczenia jego wartości . Skarżący nie zgodził się z tą sugestią, ale podkreślić należy , ż to importerze spoczywa obowiązek spełnienia tego kryterium , a zatem sposób pozbawienia towaru wartości handlowej jest sprawą tego importera.

Zaimportowany przez skarżącego towar posiadał wartość handlową , gdyż był w stanie, w jakim występuje w obrocie wewnętrznym. Argumentacja skargi w tym zakresie nie mogła odnieść skutku , bowiem fakt degustacji wina na różnego rodzaju konferencjach i spotkaniach nie uzasadnia od odstąpienia od spełnienia tego kryterium. Zgodnie z Art.II Konwencji Genewskiej próbki mają być użyte jedynie dla ubiegania się o zamówienia na towary przez nie reprezentowane z zamiarem ich importowania . Skarżący nie wykazał , że konferencje i spotkania , na których miałyby być degustowane zaimportowane wina służą takim celom . Podkreślić należy , że jak wynika ze skargi , organizatorem tych konferencji i spotkań jest nie skarżący , lecz firma "[...]" . Warunkiem zwolnienie od cła towaru jest spełnienie wskazanych kryteriów przez importera tego towaru , a nie jego kontrahentów.

Powyższego stanowiska nie mogła też zmienić argumentacja skargi dotycząca fakultatywnego sformułowania żądania pozbawienia towaru wartości handlowej , bowiem jest to uprawnienie organu celnego i tylko od tego organu zależy , czy z niego skorzysta. Jeżeli zatem organ celny zażądał spełnienia tej przesłanki , to zadziałał w granicach przysługującego mu prawa. Żądanie importera , by odstąpił od wymogu pozbawienia towaru wartości handlowej , jest sprzeczne z w/w Art.II Konwencji.

Sąd podzielił stanowisko organu celnego , że skarżący nie spełnił kryterium "niewielkiej ilości" towaru . Jest to pojecie nieostre i nie zdefiniowane w przepisach prawa celnego , jego interpretacji należy dokonywać każdorazowo przy rozpatrywaniu konkretnego stanu faktycznego , mając na względzie rodzaj i charakter towaru oraz obszar działalności gospodarczej podmiotu , dla którego towar został przywieziony. Podkreślić należy , że pojęcie " niewielkiej ilości " użyte w art.190 § 1 pkt.14 Kodeksu celnego musi być rozpatrywane w odniesieniu do rozmiaru działalności gospodarczej importera , a nie jego odbiorców , kontrahentów , czy klientów.

Argumentacja skargi mająca na celu przedstawienie rozmiaru działalności gospodarczej dotyczy w istocie nie skarżącego jako importerem spornego towaru , lecz jego kontrahenta tj. firmy " [...] " , która w 98% jest odbiorcą to warów . Dla oceny spełnienia przedmiotowego kryterium istotne jest , że skarżący ma jednego , znaczącego odbiorcę dla swoich towarów , a nie to , że odbiorca ten ma 11 oddziałów w Polsce. Idąc tokiem rozumowania przedstawionym w skardze , importer dla wykazania rozmiarów swojej działalności gospodarczej mógłby powoływać się nie tylko na oddziały swoich kontrahentów , ale np. na ilość ich sklepów, stoisk, czy klientów,... Oczywiście doprowadziłoby to do tak powszechnego stosowania ulgi celnej , że zwolnienie od cła byłoby zasadą, a nie wyjątkiem , jak chce tego ustawodawca .

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi dotyczących zniszczenia towaru w związku z jego długotrwałym przechowywaniem związanym z przewlekłym prowadzeniem postępowania , Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej zawarte w odpowiedzi na skargę. Dodać należy , że za zgodą organu skarżący mógł zmienić miejsce przechowywania przedmiotowego towaru . W tym celu należało złożyć stosowny wniosek do organu celnego . Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy towar był złożony w magazynie [...][...] i uzyskał status towarów składowanych czasowo . Zgodnie z art.50 Kodeksu celnego towary składowane czasowo mogą znajdować się jedynie w magazynie celnym lub w innych miejscach za zgodą organu celnego i na warunkach określonych przez ten organ.

Uzasadniony jest zarzut skarżącego dotyczący prowadzenia postępowania administracyjnego przewlekle , z naruszeniem terminów przewidzianych dla załatwienia sprawy . Terminy te zostały określone w art.139 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego ,( a nie jak wskazano w skardze w Kodeksie postępowania administracyjnego ) . Organ celny , działając na podstawie art.140 w/w ustawy , powiadomił skarżącego o przyczynach niedotrzymania terminu pismem z dnia [...].09.2002 r . W rozpatrywanej sprawie bez wątpienia miało miejsce naruszenie terminów do załatwienia sprawy przez organy celne , jednak naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy .

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji.