Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 682/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 23, art. 3 i 5
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 116 poz 1203
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw
article: art.184, art 203
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia NSA Anna Lech ( spr.) Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1686/06 w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uprawnień do osobnej kwatery stałej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1686/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uprawnień do osobnej kwatery stałej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku S. P. z dnia 1 października 1996 r., w którym ubiegała się o nabycie uprawnień do kwatery na swoją rzecz oraz na rzecz małoletnich dzieci: M. G. i M. G.

M. G. i M. G. są dziećmi S. P. i R. G. - żołnierza służby stałej, zmarłego w dniu 3 października 1995r, po którym dzieci pobierają rentę rodzinną.

W dniu 13 czerwca 1997 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ł. zawiadomił S. P., że została przydzielona osobna kwatera stała w Ł. przy ulicy [...] składająca się z dwóch izb, o powierzchni mieszkalnej 20,18 m2 i powierzchni użytkowej 33,64 m2.

Decyzją z dnia [...] nr [...], Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ł. orzekł, że S. P. jako opiekunka dzieci oraz M. G. i M. G. nie nabyli uprawnień do osobnej kwatery stałej, ponieważ nie spełnili łącznie warunków wymaganych do uzyskania takiej kwatery, to jest uzyskania wojskowej renty rodzinnej i wspólnego zamieszkiwania ze zmarłym żołnierzem w dniu jego śmierci w kwaterze, o czym stanowił art. 23 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433 ze zm.).

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją nr [...] Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...].

Po rozpatrzeniu skargi S. P., Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 2181/98 stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji uznając, że decyzje te rażąco naruszają prawo, gdyż rozstrzygają w sprawie już rozstrzygniętej, ponieważ pismo z dnia [...] nr [...] ma wszelkie cechy decyzji rozstrzygającej o uprawnieniach skarżącej i jej dzieci do osobnej kwatery stałej.

Decyzją nr [...] z dnia [...], Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. stwierdza nieważność decyzji (pisma) z dnia [...] nr [...], uznając że rażąco narusza prawo, gdyż R. G. w chwili śmierci nie zajmował osobnej kwatery stałej, a zatem nie było podstaw do przyznania osobnej kwatery stałej pozostałym po nim dzieciom M. i M., które nabyły uprawnienia do renty rodzinnej.

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

W wyniku rozpatrzenia skargi na te decyzje złożonej przez S. P., Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 26 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 948/01, uchylił obie zaskarżone decyzje i wskazał, że należy zbadać czy skarżący w chwili śmierci R. G. zamieszkiwali z nim razem w kwaterze, gdyż fakt wspólnego zamieszkania nie oznacza jeszcze, że zamieszkiwali w osobnej kwaterze stałej, co powinno zostać ocenione na dzień śmierci żołnierza, a wtedy obowiązywała ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ł. stwierdził wygaśnięcie decyzji (pisma) z dnia [...] nr [...], ponieważ S. P. odmówiła przyjęcia osobnej kwatery stałej z powodu małego metrażu i obniżonego standardu.

Decyzja nr [...] z dnia [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ł. stwierdził, że S. P., M. G. i M. G. nie nabyli uprawnień do osobnej kwatery stałej i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektora Oddziału Rejonowego w B. z tego względu, że R. G.w chwili śmierci nie zajmował osobnej kwatery stałej, lecz zamieszkiwał w wynajętym lokalu mieszkalnym.

Od decyzji z dnia [...] złożyła skargę S. P., a po jej rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt SA/Bd 2204/03 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji skazując, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ł. z dnia [...] stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o przydziale lokalu nie była ostateczna w chwili wydawania decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...], a zatem zaskarżona decyzja z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] rażąco naruszała prawo.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B., uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Ł., z uwagi na naruszenie przepisów postępowania i wydanie tej decyzji w sytuacji, gdy nie była jeszcze ostateczna decyzja z dnia [...].

Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 105 k.p.a. oraz art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203) art. 13 i art. 23 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zachowania przez S. P. uprawnień do osobnej kwatery stałej po zmarłym 3 października 1995 r. R. G.

Od tej decyzji S. P. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie.

Decyzją z dnia [...] nr [...], Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398), uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. z [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji podnosząc, że radca prawny skierował do S. P. pismo (bez numeru i daty), w którym stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji o zachowaniu prawa do osobnej kwatery stałej, co należy potraktować jako rozstrzygnięcie w sprawie, to zaś skutkuje uznaniem, że sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, a zatem późniejsza decyzja, to jest z dnia [...] musi zostać uchylona.

Natomiast decyzją z [...], nr [...], Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził nieważność decyzji wydanej z upoważnienia Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w B. przez radcę prawnego (bez daty i numeru), gdyż rażąco naruszała prawo. Decyzja ta wobec niewniesienia odwołania stała się ostateczna.

Na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...], S. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1237/05, uchylił powyższą decyzję stwierdzając, że wydanie decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. jest możliwe jedynie w przypadkach określonych w tym przepisie, tj. gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

Sąd wskazał, że organ odwoławczy rozpatrując ponownie odwołanie jest obowiązany uwzględnić nie tylko ocenę prawną odnoszącą się do art. 138 k.p.a., ale także fakt wydania w dniu [...] decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wydanej przez radcę prawnego i tym samym przywrócenie możliwości orzekania w sprawie wniosku S. P. o zachowanie uprawnień do osobnej kwatery stałej.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] wskazując, ze organ odwoławczy rozpatrując ponownie odwołanie jest związany oceną prawną odnoszącą się do art. 138 k.p.a., ale także winien uwzględnić fakt wydania [...] decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wydanej przez radcę prawnego, która stała się ostateczna.

Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził, iż w aktualnym stanie prawnym, rozpatrując wniosek S. P. o nabycie uprawnień do kwatery, zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r., nie ma przepisów będących podstawą orzekania w sprawie nabycia uprawnień do kwatery, bowiem dotychczasowe przepisy obowiązujące w tym zakresie zostały uchylone z mocy art. 1 pkt 17 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) Skutkowało to bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w tej sprawie i koniecznością wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Na tę decyzję S. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1686/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uprawnień do osobnej kwatery stałej.

Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie sądy administracyjne przed wniesieniem aktualnej skargi, orzekały czterokrotnie i za każdym razem wydawały wyroki kasacyjne, eliminujące z obrotu prawnego decyzje podejmowane przez Prezesa WAM - wyrok NSA OZ w Gdańsku z 13 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 2181/98, wyrok NSA w Warszawie z 26 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 948/01, wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 lutego 2004 r. sygn. akt SA/Bd 2204/03 i wyrok WSA w Warszawie z 23 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1237/05.

Sąd zauważył, że głównymi powodami uchylenia lub stwierdzenia nieważności wydawanych przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzji były przyczyny natury proceduralnej, które nie pozwalały sądom odnieść się do sprawy od strony merytorycznej, poprzez przesądzenie, czy decyzje o odmowie przyznania skarżącej prawa do nabycia osobnej kwatery stałej po zmarłym żołnierzu zawodowym, były podjęte zgodnie z prawem czy też nie. Natomiast organ stosował się do oceny prawnej każdego z tych wyroków, lecz niestety za każdym razem przy wydawaniu decyzji popełniał dalsze, innego rodzaju błędy nie pozwalające sądowi merytorycznie rozstrzygnąć kolejnej skargi na te decyzje. Skutkiem tego było przewlekłe, niemal 11-letnie postępowanie administracyjne, które ze względu na czas trwania, w ocenie Sądu zasługuje na naganę, jednakże nie wpływa to na prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w zaskarżonej decyzji trafnie uznał, iż do wniosku skarżącej z dnia 1 października 1996 r. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, o czym stanowił art. 19 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej, w myśl którego - do spraw wszczętych do dnia wejścia w życie tej ustawy (tj. 1 lipca 2004 r.), lecz niezakończonych ostatecznymi decyzjami lub umowami, stosuje się przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu nadanym tą ustawą.

Wskazano także, iż w powołanej ustawie z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP - na podstawie art. 1 pkt 17 ww. ustawy nowelizacyjnej - dotychczasowe przepisy art. 21-26 zostały zmienione i od 1 lipca 2004 r. nie przewidują instytucji zachowania prawa do kwatery po zmarłym żołnierzu przez osobę wspólnie z nim zamieszkującą.

Jednak Sąd zaznaczył, że nawet w sytuacji, w której nie doszłoby do nowelizacji ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i sprawa uprawnień skarżącej do zachowania osobnej kwatery stałej miałaby być rozstrzygana na podstawie obowiązującej w dniu śmierci R. G. ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych , to skarżąca tych uprawnień by nie nabyła, ponieważ nie spełniała dwóch koniecznych warunków określonych przez art. 12 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. Po pierwsze - nie zamieszkiwała w kwaterze z R. G., przede wszystkim dlatego, iż zmarły nie zajmował osobnej kwatery stałej, a wspólne zamieszkanie w lokalu mieszkalnym niebędącym kwaterą, nie spełnia tego warunku, a pod drugie -- skarżąca nie była uprawniona do wojskowej renty rodzinnej po zmarłym żołnierzu, co trafnie zostało przedstawione przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W Warszawie z dnia 11 stycznia 2007 r., skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik S. P., adwokat E. G., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 172 punkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nienadanie przymiotu strony M. G. i M. G. po dojściu przez nich do pełnoletności, tj. gdy ich matka S. P. nie mogła już działać jako ich przedstawiciel ustawowy, a przez to nierozpatrzenie ich uprawnienia do osobnej kwatery stałej;

2) naruszenie prawa materialnego przez przyjęcie, że do wniosku skarżącej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu nadanym nowelizacją ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. w sytuacji, gdy żądanie powinno być rozpatrzone w oparciu o poprzednio obowiązującą ustawę z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz.19 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że M. G. i M. G. są dziećmi zmarłego starszego sierżanta sztabowego R. G., pobierały po nim wojskową rentę rodzinną i od początku był stroną niniejszego postępowania.

Wskazano, że po dojściu do pełnoletności nabyli oni uprawnienie do samodzielnego działania, a wskutek pominięcia ich przy rozstrzyganiu, pozbawieni zostali prawa do działania i nie byli traktowani jako strona w dalszym postępowaniu administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym.

W związku z tym, w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, zostali oni pozbawieni możności obrony swych praw, co powinno skutkować nieważnością postępowania na podstawie art. 183 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zwrócono uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargę S. P. po raz pierwszy w wyroku z dnia 26 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 948/01, wyraził pogląd, że w sprawie ma zastosowanie ustawa o zakwaterowaniu sił zbrojnych z dnia 20 maja 1976 r. odnosząc to do ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej. Istotne znaczenie według tego wyroku ma data śmierci R. G. (3 października 1995 r.) i uprawnienie powinno być oceniane na ten dzień. W związku z tym, zdaniem skarżącej, błędne było kwestionowanie w zaskarżonym wyroku wyrażonego wcześniej w tej sprawie stanowiska. Przyznano, że co prawda po wydaniu tego wyroku nastąpiła dalsza zmiana ustawy (od 1 lipca 2004 r.), to jednak nie powinno to pogarszać praw osób, które pod rządem wcześniejszej ustawy domagały się realizacji swoich roszczeń.

Wyrażono także wątpliwość interpretacyjną, czy osobna kwatera stała znaczy to samo co kwatera w rozumieniu art. 11 ust.1 ustawy z dnia 20 maja 1976 r., czy chodzi o wspólne zamieszkiwanie rodziny wojskowej w jakimkolwiek innym mieszkaniu określanym wojskowo jako kwatera. Natomiast w późniejszej ustawie z 22 czerwca 1995 r. (art. 23 ust. 2) jest mowa o kwaterze wojskowej i kwaterze.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wskazał, że na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...], zostało rozpoznane odwołanie skarżącej od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z [...]. Organ zaznaczył, że odwołanie wniosła tylko S. P., nie dołączając do niego pełnomocnictwa od pełnoletnich już wówczas M. G. i M. G., wobec czego w zaskarżonych decyzjach będących przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy rozstrzygały jedynie o uprawnieniach S. P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.

Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało polegać - zdaniem skarżącej - na nienadaniu przymiotu stron w postępowaniu M. G. i M. G.

Zarzut ten nie jest trafny.

Wprawdzie we wniosku z dnia 1 października 1996 r. skarżąca S. P. działała w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci M. G. urodzonej w dniu 9 maja 1984 r. i M. G. urodzonego w dniu 17 lutego 1986 r., lecz w trakcie postępowania sądowego osoby te stały się pełnoletnie odpowiednio w 2002 r. i 2004 r.

Od 2004 r. skarżąca S. P. prowadziła więc sprawę we własnym imieniu, nie przedstawiła bowiem pełnomocnictw od dorosłych dzieci, sama podpisywała pisma procesowe, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył prawa dokonując oceny decyzji kierowanej wyłącznie do S. P.

Zaznaczyć należy, że nie rozstrzyga to sprawy w odniesieniu do M. G. i M. G.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się bowiem na wniosek, a w takim przypadku oparte jest ono na zasadzie skargowości. Inicjatywa do występowania w sprawie należała zatem do osoby mającej legitymację procesową strony. Jeżeli taka inicjatywa nie miała miejsca, jak w niniejszej sprawie, w której M. G. i M. G. po dojściu do pełnoletniości nie udzielili pełnomocnictwa do występowania w sprawie S. P., ani sami nie przystąpili do toczącego się postępowania, to w tym działaniu nie mógł tych osób zastąpić organ administracji.

Drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego przez przyjęcie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, podczas gdy żądanie powinno być rozpatrzone w oparciu o ustawą z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych.

Twierdzenie to skarżąca wywodzi z wydanego wcześniej w tej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 948/01.

Zgodnie z art. 153 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przepis ten ma jednak zastosowanie tylko wtedy, gdy stan prawny nie uległ zmianie.

Natomiast w toku postępowania w niniejszej sprawie, stan prawny w sposób bardzo istotny się zmienił.

Wprawdzie w dacie wyrokowania w sprawie o sygn. akt I SA 948/01 obowiązywała już ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, lecz w początkowym okresie jej obowiązywania istniała jeszcze instytucja zezwalająca w razie śmierci żołnierza zawodowego na nabycie prawa do kwatery (lokalu mieszkalnego) wspólnie zamieszkujących w kwaterze z żołnierzem w dniu jego śmierci następującym osobom: małżonek, zstępni, wstępni, osoby przysposabiające i przysposobione oraz osoba, która pozostawała we wspólnym pożyciu małżeńskim, co wynikało z art. 23 ust. 3 i 5 tej ustawy.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) wskazała, że ilekroć w ustawie jest mowa o lokalu mieszkalnym, to należy przez to rozumieć samodzielny lokal mieszkalny w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903) będący w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Z akt sprawy wynika, że w dacie śmierci R. G. - żołnierza zawodowego, rodzina zamieszkiwała w lokalu wynajmowanym od H. L.

Sama skarżąca S. P.w skardze na decyzję nr [...] z dnia [...] podaje, że R. G. nie korzystał z kwatery wydzielonej przez Wojskowa Agencję Mieszkaniową, ponieważ spodziewał się, iż dzięki temu będzie mógł skorzystać z dodatkowych świadczeń, przy pomocy których po przejściu na emeryturę będzie w stanie wybudować własny dom na działce odziedziczonej po ojcu.

Ustawa nowelizacyjna z dnia 16 kwietnia 2004 r., która weszła w życie z dniem 1 lipca 2004 r. nadto w art. 19 ust. 1 wskazała, że do spraw wszczętych do dnia jej wejścia w życie, lecz niezakończonych ostatecznymi decyzjami lub umowami, stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.

W art. 19 ust. 5 ustawy nowelizującej wskazano nadto, że postępowania w sprawach wniosków o przydział osobnej kwatery stałej, dyrektorzy oddziałów regionalnych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej umarzają.

Dodać należy, że w ustawie nowelizującej zmieniono przepisy dotyczące prawa do kwatery, w tym przepis art. 23 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a nowe przepisy nie przewidują zachowania prawa do kwatery po zmarłym żołnierzu.

Skoro zatem stan prawny uległ zasadniczej zmianie, to ocena prawna oraz zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazane w wyroku z dnia 26 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 948/01 straciły aktualność i nie mogą już być realizowane, co trafnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na postawie art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Nie mógł zostać uwzględniony wniosek zawarty w skardze kasacyjnej o zwrot kosztów postępowania, gdyż zgodnie z art. 203 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrot niezbędnych kosztów postępowania należy się stronie, która wniosła skargę kasacyjną, jeżeli w wyniku uwzględnienie tej skargi został uchylony wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę.