Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 160/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3;  art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80  art. 14 ust. 2 tiret drugie
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 37 ust. 2;  art. 50a,  art. 51
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 2 pkt 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi L. W.-L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; II. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej w skrócie: Dyrektor ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej w skrócie: Kierownik ARiMR) z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania płatności finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 dla L. W.– L.

W zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny. W dniu [...] kwietnia 2012 r. L. W.-L. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012. W sekcji VII Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku skarżąca wskazała pięć działek ewidencyjnych. W sekcji VIII Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych skarżąca zadeklarowała dwie działki rolne o łącznej powierzchni 10,89 ha.

W dniu [...] września 2012 r. J. W. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. pismo, w którym zakwestionował fakt rzeczywistego uprawiania gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] (gospodarstwo w S.) przez L. W.-L. Do pisma załączono odpis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w J. G. oraz kserokopię części mapki działek ew. nr [...], [...], [...], [...].

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Kierownik ARiMR we W. przyznał skarżącej płatność ONW na rok 2012. Powierzchnia, do której została przyznana płatność ONW wyniosła 10,89 ha.

Według notatki służbowej z dnia [...] stycznia 2013 r., skarżąca w siedzibie Biura Powiatowego we W. oświadczyła, że jest właścicielką działek nr [...], [...], [...] i [...], jednak nie użytkowała ich rolniczo w 2012 r., nie zlecała nikomu wykonania na tych działkach prac agrotechnicznych, ani też nie udostępniała ich do użytkowania innym osobom.

W dniu [...] stycznia 2013 r. skarżąca złożyła do Kierownika ARiMR oświadczenie, w którym podała, że J. W. nie jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości S. nr [...] oraz podała, że w 2012 r. nie był on również jego użytkownikiem. Oświadczyła także, iż w 2012 r. była użytkownikiem działek ew. nr [...], [...], [...] i [...]. Działki były użytkowane jako TUZ i służyły do wypasu zwierząt domowych.

W dniu [...] stycznia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR we W. zostały złożone następujące oświadczenia:

- oświadczenie M. S., zgodnie z którym pomaga on od 2008 r. na prośbę J. W. w zbiorach siana w sezonie letnim z działek nr [...], [...], [...], [...] i [...], co również będzie miało miejsce w roku bieżącym,

- oświadczenie A. K. (sołtysa Gminy M.), potwierdzające, iż w roku 2012 J. W. kosił trawę i zbierał siano w miejscowości S. z działek ew. nr [...],[...] i [...],

- oświadczenie A. B., z treści którego wynika iż od 10 lat na prośbę J. W. pomaga przy całorocznym zwożeniu prasowanego siana z działek ew. nr [...],[...], [...], [...] i [...],

- oświadczenie K. K. (zam. w L., przy ul. [...]), zgodnie z którym od 2008 r. na prośbę J. W. pomaga w zbiorach siana w sezonie letnim z działek ew. nr [...],[...],[...],[...]i [...],

- oświadczenie K. J., z którego wynika iż od 2008 r. na prośbę J. W. prasuje siano w miejscowości S. na działkach ew. nr [...],[...],[...],[...]i [...],

- oświadczenie K. T., zgodnie z którym od 2006 r. na prośbę J. W. pomaga przy zbiorze siana i pracach gospodarczych w sezonie letnim na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],

- oświadczenie J. W., z treści którego wynika, iż kosi i zbiera on trawę z działek nr [...],[...],[...].

W dniu [...] marca 2013 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu DOR ARiMR we W. przeprowadzili wizytację terenową działek ew. nr [...],[...],[...]i [...], położonych w miejscowości S. Z notatki z przeprowadzonej wizytacji wynika, że nie stwierdzono dla obszarów oznaczonych na szkicu jako łąka koszona i sad dowodów świadczących o braku użytkowania rolniczego tych powierzchni.

W dniu [...] maja 2013 r. Dyrektor ARiMR we W. – w wyniku postępowania wszczętego z urzędu – wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika ARiMR we W. nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 dla L. W.-L., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Po rozpatrzeniu złożonego przez skarżącą od powyższej decyzji odwołania, Prezes ARiMR w W. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wobec powyższego, Kierownik ARiMR we W. wyznaczył skarżącej siedmiodniowy termin do złożenia wyjaśnień w przedmiocie rolniczego użytkowania działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...]i [...] (położonych w gminie M., obręb S.) w 2012 roku. W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, iż wszystkie prace na działkach położonych w S. [...] były przeprowadzane przez K. L. Podała, iż ponosiła wszystkie koszty rolniczego użytkowania gruntów, na co składają się każdorazowe koszty przyjazdu z W. do S. oraz opłaty podatku rolnego. Zaznaczyła ponadto, iż dowodem potwierdzającym fakt użytkowania gruntów w 2012 r. jest oświadczenie K. L. Nie posiada umów dzierżawy, najmu, użyczenia. Jak wskazał organ odwoławczy, K. L. złożył oświadczenie, zgodnie z którym w 2012 r. kilkakrotnie przyjeżdżał do S. aby wykonywać prace agrotechniczne związane z uporządkowaniem łąk przynależnych do gospodarstwa nr [...]. Prace te polegały na wyrównywaniu podłoża działek zniszczonych przez dziki, zasypywaniu zrytych łąk, wyrównywaniu darnią i utwardzaniu powierzchni. Inne prace polegały na wycince drzew samosiejek, podcięciu gałęzi drzew. Z kolei częściowe wykoszenie traw zostało wykonane okazyjne przez pracującego na pobliskich łąkach rolnika. Strona załączyła również potwierdzenie przelewu na rzecz Urzędu Gminy w M. tytułem opłaty podatku rolnego.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...]Kierownik ARiMR we W. odmówił L. W.-L. przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części na obszarze ONW i nałożył sankcję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał m.in., iż powierzchnia zgłoszona do płatności ONW wyniosła 10,89 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 0,00 ha. Organ w sposób obszerny przedstawił stan faktyczny sprawy oraz powołał przepisy regulujące zasady przyznawania płatności ONW. Z ustaleń organu wynika, iż skarżąca w 2012 r. nie była faktycznym posiadaczem zadeklarowanych we wniosku pomocowym działek rolnych. Zdaniem organu I instancji zebrane dowody w postaci licznych oświadczeń potwierdziły, iż faktycznym posiadaczem spornych działek był inny rolnik. Organ I instancji dokonał oceny zgromadzonych środków dowodowych, w wyniku czego wykluczył z płatności wszystkie zadeklarowane na rok 2012 działki rolne, jako nieużytkowane rolniczo przez skarżącą. Organ wskazał ponadto, że skarżąca złożyła sprzeczne oświadczenia – w dniu [...] stycznia 2013 r. podała, że nie użytkowała spornych gruntów i nie wie kto jest rzeczywistym użytkownikiem, w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2013 r. podała, że grunty wypasane są przez zwierzęta, natomiast w oświadczeniu z dnia [...] września 2013 r. wskazała, że użytkuje grunty rolniczo, a prace wykonuje K. L. Ponadto z oświadczenia K. L. wynika, jak podał organ, że podejmowane prace miały charakter rekultywacyjny i wykonywane były w celu przywrócenia gruntu do użytkowania rolniczego, a nie bieżącego rolniczego użytkowania. Organ I instancji podkreślił przy tym, że trudno odmówić wiary oświadczeniom siedmiu osób potwierdzających, że na prośbę J. W. pomagały w koszeniu i zbiórce siana na wymienionych gruntach, bądź też były świadkiem wykonywania tych prac przez J. W.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podała, że podczas rozmowy wyjaśniającej w dniu [...] stycznia 2013 r. nie składała żadnego oświadczenia o nieużytkowaniu rozpatrywanych działek. Pisemne wyjaśnienia złożyła dnia [...] stycznia 2013 r., w związku z powyższym sporządzona notatka służbowa jest niewiarygodna. Skarżąca zakwestionowała wiarygodność oświadczeń złożonych przez J. W., jak i przez powołanych przez niego uczestników postępowania twierdząc, iż między świadkami a J. W. istnieje pokrewieństwo. Zarzuciła, iż dwukrotne podnoszenie i przyjęcie oświadczeń sołtysa przez Kierownika ARiMR we W. jest wadliwe. Nieprawidłowe jest także, zdaniem skarżącej, stanowisko organu I instancji polegające na przyjęciu, iż J. W. zamieszkały w S. specjalnie przyjeżdża do S. aby skosić trawę. Ponadto nieprawidłowe są ustalenia organu I instancji polegające na przyjęciu, iż L. W.-L. złożyła sprzeczne oświadczenia. W dalszej części odwołania strona nie zgodziła się z tym, iż Kierownik ARiMR we W. kwestionuje wszystkie prace i wysiłki K. L., stwierdzając, iż wykonane przez niego prace nie mają nic wspólnego z rolniczym użytkowaniem. Dodatkowo skarżąca podniosła, że zastrzeżenia budzi również wizytacja terenowa, z uwagi na brak powiadomienia jej o terminie jej przeprowadzenia.

Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy powołał przepisy regulujące tryb i warunki przyznawania płatności ONW, w tym w szczególności przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm., w dalszej części uzasadnienia zwanym "rozporządzeniem"). Wskazano przy tym, że warunkiem ubiegania się o płatności ONW jest m.in. wykazanie, że na deklarowanych obszarach prowadzona jest gospodarka rolna. Nie wszystkie bowiem posiadane przez beneficjenta grunty mogą korzystać z przywileju dopłat, ale tylko te, na których jest prowadzona przez stronę działalność rolnicza. Jednocześnie organ podkreślił, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW, rolnikowi przysługuje płatność ONW na będące w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Posiadanie jako warunek przyznania płatności ONW przewidziany w powyższej regulacji należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Do takiej konkluzji prowadzą inne uregulowania określające przesłanki przyznania płatności ONW powiązane z gospodarczym wykorzystaniem, w szczególności wymóg utrzymywania gruntów zgodnie z normami. Takie rozumienie posiadania na gruncie przepisów o płatnościach wynika również z samej istoty płatności, których zasadniczym celem jest dofinansowanie produkcji rolnej. Zaznaczono ponadto, iż posiadanie jako warunek przyznania płatności ONW jest stanem faktycznym, a nie prawnym, co oznacza, że posiadanie daje podstawę do przyznania płatności, choćby było ono niezgodne z prawem, bez tytułu prawnego lub w złej wierze. Organ podkreślił ponadto, że jednym z dowodów stanowiących postawę ustaleń faktycznych analizowanej sprawy były dostarczone przez uczestników postępowania wyjaśniającego liczne oświadczenia dotyczące faktycznego użytkowania spornych gruntów rolnych. W ocenie Dyrektora ARiMR we W. treść złożonych przez skarżącą oświadczeń, jak i również oświadczenia złożone przez innych uczestników postępowania wyjaśniającego spowodowały, iż organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, uwzględniając całokształt materiału dowodowego uznał, iż L. W.-L. w roku 2012 nie była faktycznym użytkownikiem działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...]i [...]. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że co prawda w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżąca podała, iż w 2012 r. była faktycznym użytkownikiem spornych działek, a w piśmie z dnia [...] września 2013 r. podała, iż dowodem potwierdzającym fakt użytkowania działek jest oświadczenie K. L., jako osoby upoważnionej do przeprowadzania prac w gospodarstwie rolnym. W oświadczeniu tym K. L. wskazał: "od miesiąca kwietnia rozpocząłem wyrównywanie podłoża działek zniszczonych przez dziki. Prace te polegały na zasypywaniu zrytych łąk, wyrównywaniu darniną i utwardzaniu powierzchni." Ponadto inne prace polegały na wycince drzew samosiejek oraz podcięciu gałęzi drzew, które zwisały na łąką i utrudniały wjazd ciągnika z kosiarką. Mając na względzie powyższe w ocenie organu odwoławczego z treści złożonych pism nie wynika, aby to właśnie L. W.-L. była faktycznym posiadaczem spornych gruntów. Charakter wykonywanych przez K. L. prac nie potwierdza, aby miały one charakter rolniczy, lecz rekultywacyjny, mający na celu przywrócenie gruntu do rolniczego użytkowania. Zdaniem organu odwoławczego rację pod tym względem ma organ I instancji twierdząc, iż prace te nie mają charakteru rolniczego użytkowania gruntu. Ponadto z treści oświadczenia nie wynika również, na jakich działkach były one wykonywane i jaki miały zakres. Okolicznością nie mającą znaczenia w kwestii ustalenia stanu posiadania spornych gruntów jest ponadto powołany przez skarżącą fakt ponoszenia kosztów dojazdu z W. do S., czy też opłacania podatku rolnego. Są to okoliczności nie mające żadnego znaczenia w kwestii ustalenia stanu faktycznego, jakim jest posiadanie. Dodatkowo, jak podkreślił organ odwoławczy, poza powyższymi oświadczeniami skarżąca nie złożyła żadnych innych środków dowodowych potwierdzających fakt rzeczywistego uprawiania tychże działek, natomiast przedstawione oświadczenia nie potwierdzają, aby była faktycznym posiadaczem zadeklarowanych we wniosku pomocowym gruntów. Z treści złożonych przez L. W.-L. oświadczeń wynika jedynie, jak wskazał organ, iż jest ona płatnikiem podatku od nieruchomości oraz przysługuje jej tytuł prawny do deklarowanych gruntów rolnych. Na niekorzyść skarżącej, w ocenie organu, przemawia również fakt, iż oświadczenia dotyczące wykonywania prac polowych zostały złożone licznie przez uczestników postępowania, którzy wykonywali tę pracę na prośbę J. W. Dodatkowo organ podkreślił, że kwestia tytułu prawnego do deklarowanych gruntów rolnych nie stanowi dla ARiMR żadnego argumentu w przedmiocie przyznania płatności ONW. Nawet w sytuacji bezprawnego użytkowania gruntów rolnych, płatności będą przysługiwać rolnikowi, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki określone w przepisach krajowych i unijnych nawet w przypadku bezprawnego użytkowania. Sprawa natomiast bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi. Takie kwestie nie mogą mieć wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności ONW.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu podnosząc, że J. W. w piśmie z dnia [...] września 2012 r. potwierdził, że w 2012 r. nie był faktycznym użytkownikiem spornych działek. Ponadto, zdaniem skarżącej wizytacja terenowa w dniu [...] marca 2013 r. nie stwierdziła dowodów świadczących o braku użytkowania rolniczego działek nr [...],[...],[...],[...],[...], natomiast zdjęcia z wizytacji terenowej dotyczą obszarów nieużytków niezgłoszonych do dopłat lub tylko niewielkiej, nieokreślonej procentowo przez komisję części obszarów stykających się z obszarami zadeklarowanymi. Ponadto, jak wskazała skarżąca, żaden inny użytkownik nie złożył oświadczenia, czy też deklaracji, iż był użytkownikiem spornych działek w 2012 r.

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżąca podała, że niewątpliwie jest posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych, natomiast J. W. od 2006 r. przebywa w S., nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie jest rolnikiem. Do pisma tego skarżąca dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [...] grudnia 2003 r. dotyczące działu spadku i zniesienia współwłasności.

Na rozprawie w dniu [...] września 2014 r. skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia [...] lipca 2014 r. stanowiące odpowiedź na pozew, w którym J. W. oświadczył, że nigdy nie użytkował gruntu należącego do powódki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył, co następuje;

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał skargę za uzasadnioną.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w np. art. 156 k.p.a. Jednocześnie, przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu określonym w powołanym wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do ustalenia faktycznego użytkownika gruntów rolnych zgłoszonych do płatności na 2012 r. przez L. W. - L. Tryb i warunki przyznawania płatności ONW uregulowano w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm., w dalszej części uzasadnienia zwanym "rozporządzeniem"). Na podstawie § 2 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009:

który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1698/2005";

jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65) , zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencją producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Jeżeli chodzi o tryb postępowania w sprawie przyznania płatności ONW, wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy, w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Natomiast przepis art. 21 ust. 3 ustawy stanowi, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepis ten wyłącza więc zastosowanie niektórych zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Jednakże równocześnie, ustawodawca nakazał organom Agencji stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz - na żądanie stron - udzielanie im niezbędnych informacji i zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu. Obowiązek strzeżenia praworządności a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony.

Zdaniem Sądu dokonana w art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach ONW modyfikacja zasad dowodzenia nie może być pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem Sądu, że na Agencji istotnie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony, jednak w związku z jej twierdzeniami i zarzutami organy Agencji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości jej twierdzeń. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 k.p.a., zaś określone w art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach ONW przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu zaistniały liczne wątpliwości dotyczące ustalenia faktycznego użytkownika gruntów rolnych zgłoszonych do płatności ONW na 2012 r., a zebrany w sprawie materiał dowodowy tych wątpliwości nie wyjaśnił. Podkreślić należy, że w oświadczeniach samej skarżącej występują rozbieżności co do rolniczego użytkowania spornych gruntów (notatka z dnia [...] stycznia 2013 r. i oświadczenie z dnia [...] stycznia 2013 r.), których organ nie wyjaśnił, zwłaszcza wobec treści oświadczenia K. L. z dnia [...] września 2013 r. Z oświadczenia tego, wbrew twierdzeniom organu, wynika, że na spornych gruntach wykonywane są nie tylko prace porządkowe, ale także prace polegające na wykaszaniu traw przez pracującego na pobliskich łąkach rolnika. Z drugiej strony w aktach sprawy znajdują się przedłożone przez J. W. oświadczenia, z których wynika, że to J. W. jest faktycznym użytkownikiem spornych gruntów. Z przeprowadzonej natomiast wizytacji na działkach zgłoszonych do płatności wynika jedynie, że nie stwierdzono dla obszarów oznaczonych na szkicu jako łąka koszona i sad dowodów świadczących o braku użytkowania rolniczego tych powierzchni. Istotny jest także fakt przedłożenia przez skarżącą na rozprawie w dniu [...] września 2014 r. pisma procesowego, w którym J. W. oświadcza, że nigdy nie użytkował gruntu należącego do powódki. Podkreślić także należy, że wobec faktu uprzywilejowania przez przepisy prawa w zakresie przyznania płatności faktycznego użytkownika gruntów, a nie ich właściciela, organy powinny tym bardziej - realizując zasadę praworządności - dążyć do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien wyeliminować wszystkie wątpliwości poprzez przeprowadzenie np. rozprawy administracyjnej, ponieważ, jak już wyżej wskazano, określone w art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach ONW przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na mocy art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, że decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.