Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 680/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 8a, art. 17 ust. 1a pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2012r. sprawy ze skargi P. W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [....] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu (...) stycznia 2012 r. P. W. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu – upoważnionego przez Ministra Finansów do wydawania w jego imieniu interpretacji indywidualnych, z wnioskiem o udzielenie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych wymiany udziałów.

W opisie stanu faktycznego wnioskodawca wskazał, iż w 2011 r. wniósł do P. sp. z o.o. (dalej w skrócie: X sp. z o.o.) z siedzibą w P. jako wkład niepieniężny część posiadanych przez siebie akcji w E. S.A. z siedzibą w P.(dalej w skrócie: Y. S.A.).Wniesieniu wkładu niepieniężnego do X. sp. z o.o. w postaci akcji w Y S.A. dokonał również inny akcjonariusz Y S.A. (dalej w skrócie: wspólnik B). Wniesienie tych wkładów niepieniężnych do X. sp. z o.o. miało następujący szczegółowy przebieg.

W dniu (...) listopada 2011 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników X sp. z o.o. podjęło uchwałę w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego X sp. z o.o. poprzez ustanowienie 55 686 nowych udziałów. Zgodnie z tą uchwałą wnioskodawca i wspólnik B mieli objąć (każdy z nich) po 27 843 nowoustanowionych udziałów w X sp. z o.o. w zamian za wkład niepieniężny (aport) w postaci należących do każdego z nich 154 688 akcji w Y S.A. (co dawało łącznie 309 376 akcji w Y S.A.). Wszystkie akcje w Y S.A. mające być przedmiotem aportu do Y S.A. były uprzywilejowane w zakresie prawa głosu poprzez przyznanie 2 głosów na akcję. Dawały więc łącznie prawo do 618 752 głosów w Y S.A. Stanowiło to ok. 76 % głosów w Y S.A., ponieważ na całkowitą liczbę akcji w kapitale zakładowym Y. S.A., tj. 500 000 akcji, przypadało łącznie 809 376 głosów (nie wszystkie akcje w Y S.A. były uprzywilejowane co do głosu). W związku z powyższym notariusz nie pobrał z tytułu zmiany umowy spółki X sp. z o.o. (podwyższenia jej kapitału zakładowego) podatku od czynności cywilnoprawnych opierając się w tym zakresie na przepisie art. 2 pkt 6 lit c) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.; dalej w skrócie "u.p.c.c.").

Po podjęciu wspomnianej uchwały, w wykonaniu jej postanowień dokonano - we wskazanej niżej kolejności - następujących czynności:

W dniu (...) listopada 2011 r. wnioskodawca złożył oświadczenie o objęciu 8 578 udziałów w X sp. z o. o. i pokryciu ich wkładem niepieniężnym w postaci należących do niego 47 657 akcji w Y S.A. (dających 95 314 głosów w Y S.A.), a następnie - w wykonaniu tego oświadczenia o objęciu udziałów i pokryciu ich wkładem niepieniężnym - przeniósł te akcje na X sp. z o. o. na podstawie umowy przeniesienia przedmiotu aportu.

W dniu (...) listopada 2011 r. (po dokonaniu czynności wskazanych w pkt 1 powyżej) wspólnik B złożył oświadczenie o objęciu 27 843 udziałów w X sp. z o.o. i pokryciu ich wkładem niepieniężnym w postaci należących do niego 154 688 akcji w Y S.A. (dających 309 376 głosów w Y S.A.), a następnie - w wykonaniu tego oświadczenia o objęciu udziałów i pokryciu ich wkładem niepieniężnym - przeniósł te akcje na X sp. z o. o. na podstawie umowy przeniesienia przedmiotu aportu.

W dniu (...) listopada 2011 r. wnioskodawca złożył oświadczenie o objęciu 19 265 udziałów w X sp. z o.o. i pokryciu ich wkładem niepieniężnym w postaci należących do niego 107 031 akcji w Y S.A. (dających 214 062 głosów w Y S.A.), a następnie - w wykonaniu oświadczenia o objęciu udziałów i pokryciu ich wkładem niepieniężnym - przeniósł te akcje na X sp. z o.o. na podstawie umowy przeniesienia przedmiotu aportu.

W związku ze wskazanymi wyżej okolicznościami, na skutek wniosku złożonego przez X sp. z o.o., w dniu (...) listopada 2011 r. Sąd Rejonowy P. wpisał do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (jednym wpisem, na podstawie jednego postanowienia Sądu) całe podwyższenie kapitału zakładowego w X sp. z o. o. poprzez ustanowienie 55 686 nowych udziałów.

Wnioskodawca dodał, że zarówno on, jak i wspólnik B oraz X sp. z o .o. i Y S.A. podlegają w Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów.

W związku z przedstawionym powyżej stanem faktycznym wnioskodawca zadał organowi podatkowemu następujące pytanie: czy w związku z przekazaniem wnioskodawcy nowoustanowionych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym X sp. z o.o. w zamian za wkład niepieniężny w postaci akcji Y S.A. i będącym tego konsekwencją nabyciem od zainteresowanego przez X sp. o.o. akcji w Y S.A. - powstał dla wnioskodawcy przychód do opodatkowania?

Wyrażając własne stanowisko w sprawie wnioskodawca stwierdził, że wymiana należących do niego akcji w Y S.A. na udziały w podwyższonym kapitale zakładowym X sp. z o. o. (w odniesieniu do zbycia akcji w Y S.A. na rzecz X sp. z o. o. na podstawie obydwu umów przeniesienia własności przedmiotu aportu, tj. umowy z dnia (...) listopada 2011 r. i umowy z dnia (...) listopada 2011 r.) nie generuje dla niego przychodu podlegającego opodatkowaniu, gdyż w tym przypadku zastosowanie znajdzie art. 24 ust. 8a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361; dalej w skrócie "u.p.d.o.f.").

W interpretacji indywidualnej z dnia (...) kwietnia 2012 r., nr (...), Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, uznał stanowisko spółki, wyrażone w powyższym wniosku, za nieprawidłowe. W ocenie organu, w okolicznościach faktycznych przedstawionych przez wnioskodawcę, warunek wielkości prawa głosu wymagany do zastosowania art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. przy wymianie akcji nie został spełniony, w sytuacji, gdy zainteresowany dokonał wniesienia aportem akcji spółki Y do spółki X w ten sposób, że czynność ta została dokonana jednocześnie z czynnością wniesienia aportu akcji przez drugiego z akcjonariuszy spółki Y. W tej sytuacji wartość nominalna otrzymanych przez wnioskodawcę udziałów będzie zaliczona do przychodów z kapitałów pieniężnych podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wnioskodawca wezwał Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, działającego z upoważnienia Ministra Finansów, do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego wydanie powyższej interpretacji indywidualnej. W odpowiedzi na to wezwanie organ podatkowy stwierdził brak podstaw do zmiany tego aktu.

W skardze do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości, zarzucając organowi podatkowemu naruszenie art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że stanowisko organu podatkowego wyrażone w zaskarżonym akcie świadczy o błędnym zastosowaniu u.p.d.o.f. Zdaniem strony skarżącej, bezspornym jest, że z dniem złożenia oświadczeń przez skarżącego i wspólnika B w dniu (...) listopada 2011 r. X sp. z o.o. nabyła bezwzględną większość głosów na walnych zgromadzeniach Y S.A., a tym samym X sp. z o. o. przejęła kontrolę nad Y S.A. Oświadczenie strony z dnia (...) listopada 2011 r. prowadziło już tylko do zwiększenia kontroli nad Y S.A. Według skarżącego, nie budzi żadnych wątpliwości również to, że podwyższenie kapitału zakładowego w spółce X sp. z o. o., zgodnie z art. 262 § 4 Kodeksu spółek handlowych, nastąpiło dopiero z chwilą wpisania tego podwyższenia do KRS, czyli w dniu (...) listopada 2011r.

Skarżący zwrócił uwagę, że art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. nie wskazuje szczególnych właściwości podatników, których posiadanie umożliwia zwolnienie ich spod opodatkowania czy wspólne rozliczenie podatku. Podejmowane we wzajemnym związku ze sobą działania spółki nabywającej i udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywanej - stanowią bowiem elementy tzw. negatywnego stanu faktycznego (hipotezy normy prawnej), których realizacja skutkuje wyłączeniem objęcia udziałów w zamian za aport spod opodatkowania. Jedyną przesłanką wymiany udziałów o charakterze podmiotowym jest wymóg, by wszystkie uczestniczące w operacji podmioty podlegały w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia.

Strona skarżąca zwróciła uwagę, że analiza treści art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, że hipoteza normy prawnej zawarta w przepisie została sformułowana z punktu widzenia spółki nabywającej (podmiotu, który nie jest podatnikiem p.d.o.f.). W ocenie skarżącego, opisana w art. 24 ust. 8a wymiana udziałów nie powoduje powstania przychodu po stronie podatnika również w sytuacji, gdy w wyniku dokonanej transakcji spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w wyniku nabycia udziałów (akcji) spółki nabywanej od więcej niż jednego udziałowca (akcjonariusza) tej spółki.

Skarżący podkreślił, że konstruując w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. tzw. negatywny stan faktyczny ustawodawca konsekwentnie odnosi się do udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywanej w liczbie mnogiej, podczas gdy spółka nabywająca wskazywana jest w liczbie pojedynczej. Oznacza to, że ustawodawca dopuszcza również taki model operacji, w której większość głosów w spółce nabywanej jest uzyskiwana przez spółkę nabywającą w wyniku nabycia udziałów (akcji) w tej spółce od kilku udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki. Zdaniem skarżącego, do wymiany udziałów opisanej w art. 24 ust. 8a ustawy doszło, zgodnie z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.p.d.o.f. w dniu rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego X sp. z o.o. w KRS.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał zarzuty podniesione przez stronę skarżącą za nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi. Organ zwrócił uwagę, że podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych są osoby fizyczne postrzegane jako odrębne od siebie podmioty. W świetle przepisów u.p.d.o.f. sytuację prawnopodatkową każdego podatnika ocenia się zatem indywidualnie. Z treści art. 24 ust. 8a nie wynika, by ustawodawca odnosił instytucję wymiany udziałów do grupy podatników współdziałających ze sobą, w taki sposób, by zostały spełnione przesłanki jej zastosowania. W ocenie organu, posługiwanie się przez ustawodawcę konsekwentnie liczbą mnogą odnośnie akcjonariuszy (udziałowców) nie oznacza, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że instytucja ta znajdzie zastosowanie w przypadku wspólnego działania kilku osób. Przyjęcie za zasadne sposobu wykładni proponowanego przez skarżącego prowadziłoby do wniosku, że wymiana udziałów możliwa jest wyłącznie w sytuacji, gdy spółka dokonuje nabycia od co najmniej dwóch udziałowców (akcjonariuszy).

Organ podatkowy stwierdził, że wykładnia gramatyczna wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że badanie spełnienia przesłanek określonych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. następuje odrębnie w odniesieniu do jednostkowej transakcji, na co wskazuje zwrot : "(...) pod warunkiem, że podmioty biorące udział w tej transakcji". Wobec tego w odniesieniu do każdego podatnika oraz każdej dokonanej odrębnie transakcji należy badać, czy zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Według organu, przepis ten nie przewiduje ani możliwości kumulacji czasowej, ani przedmiotowej, która pozwalałaby uznać, że warunki zostały spełnione, gdy kilka podmiotów łącznie bądź ten sam podmiot w wyniku kolejnych transakcji doprowadza do spełnienia warunków opisanych w tym przepisie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kwestia sporna pomiędzy stronami niniejszego postępowania dotyczyła możliwości zastosowania w okolicznościach faktycznych przedstawionych we wniosku o wydanie zaskarżonej interpretacji art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., a ściślej rzecz ujmując – czy w wyniku opisanej w tym wniosku transakcji spółka nabywająca (X sp. z o.o..) uzyska bezwzględną większość praw głosu w wyniku nabycia akcji spółki nabywanej (Y S.A.) od więcej niż jednego akcjonariusza tej spółki, a w konsekwencji, czy wartość udziałów X. sp. z o.o. przekazanych w tej drodze akcjonariuszom Y. S.A. (wartość udziałów nabytych przez Y. S.A.) nie będzie podlegało zaliczeniu do przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący oraz wspólnik B w dniach (...) listopada 2011 r. złożyli oświadczenia o objęciu udziałów w X sp. z o. o. i pokryciu ich wkładem niepieniężnym w postaci należących do nich akcji w Y S.A., a następnie - w wykonaniu tych oświadczeń przenieśli te akcje na X sp. z o. o. na podstawie umowy przeniesienia przedmiotu aportu. Czynności tych dokonali w następstwie podjęcia w dniu (...) listopada 2011 r. przez nadzwyczajne zgromadzenie wspólników X sp. z o.o. uchwały w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego tej spółki poprzez ustanowienie nowych udziałów. Uchwała ta została ujawniona w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu (...) listopada 2011 r. Przy tym już w dniu (...) listopada 2011 r., na mocy wskazanych czynności skarżącego oraz wspólnika B, spółka X sp. z o.o. nabyła bezwzględną większość głosów na walnych zgromadzeniach Y S.A. (404 690 głosów).

Skarżący wyraził przekonanie, że w niniejszym przypadku art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. znajdzie zastosowanie, gdyż wymiana należących do niego akcji w Y S.A. na udziały w podwyższonym kapitale zakładowym X sp. z o.o. nie generuje dla niego przychodu podlegającego opodatkowaniu. Natomiast w ocenie Ministra Finansów w okolicznościach faktycznych przedstawionych przez wnioskodawcę warunek wielkości prawa głosu wymagany do zastosowania art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. przy wymianie akcji nie został spełniony, w sytuacji, gdy zainteresowany dokonał wniesienia aportem akcji spółki Y do spółki X w ten sposób, że czynność ta została dokonana jednocześnie z czynnością wniesienia aportu akcji przez drugiego z akcjonariuszy spółki Y. Stąd, według organu, w analizowanej sytuacji wartość nominalna otrzymanych przez wnioskodawcę udziałów będzie zaliczona do przychodów z kapitałów pieniężnych podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie Sądu, stanowisko organu wyrażone w przedmiotowej interpretacji, w świetle powołanego przepisu u.p.d.o.f., jest błędne.

W pierwszej kolejności niezbędne jest zdekodowanie treści normy z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. W myśl tego przepisu, jeśli spółka nabywa od udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia: albo spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce - do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem, że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów).

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że przy wykładni wskazanego przepisu należy więc mieć na względzie cele przyświecające tej regulacji prawnej, która obowiązuje w polskim krajowym systemie prawnym od dnia 1 stycznia 2011 r.

Otóż, zagadnienie wymiany udziałów pomiędzy podmiotami z różnych państw członkowskich Unii Europejskiej regulują przepisy Dyrektywy 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz.U. UE L 2009.310.34). Pierwsze regulacje odnoszące się do transakcji wymiany udziałów pomiędzy polskimi podmiotami gospodarczymi (spółkami kapitałowymi) zostały wprowadzone do krajowego porządku prawnego z dniem 1 maja 2004 r., poprzez wprowadzenie do ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm. – dalej: u.p.d.o.p.) art. 12 ust. 4d i art. 16 ust. 1 pkt 8d. Ustawodawca polski, mając na względzie zakres regulacji objętych Dyrektywą 2009/133/WE w procesie implementacji, uregulował wówczas skutki podatkowe transakcji wymiany udziałów po stronie udziałowca będącego podatnikiem podatku od osób prawnych. Jednak nie mogło ujść uwadze polskiego ustawodawcy, że przepisy obowiązujące w większości państw członkowskich UE obejmują przywilejami wynikającymi z Dyrektywy także podatników będących osobami fizycznymi (zob. projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, druk 3500 Sejmu RP VI kadencji, publ.: http:www.sejm.gov.pl). Należy wskazać, że Trybunał Sprawiedliwości UE orzekał w sprawach związanych z Dyrektywą 2009/133/WE (uprzednio: Dyrektywa 90/434/EWG), w których stroną postępowania była osoba fizyczna (zob.: wyrok z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C-28/95 Leur-Bloem; wyrok z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawie C-321/05 Kofoed). W polskim orzecznictwie sądowoadministracyjnym również podkreślano, iż przepis art. 8 ust. 1 Dyrektywy 2009/133/WE jest bezwarunkowy i dostatecznie precyzyjny, albowiem jednoznacznie nakazuje wyłączenie spod opodatkowania wskazanych w nim czynności (także wymiany udziałów/akcji) wobec akcjonariuszy, nie czyniąc przy tym rozróżnienia na akcjonariuszy będących osobami prawnymi i akcjonariuszy - osób fizycznych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 603/09, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając to na uwadze, po wkroczeniu w obszar prawa unijnego powstała konieczność wprowadzenia do polskiego prawa krajowego – a ściślej: u.p.d.o.f. - regulacji odnoszących się do wymiany udziałów, analogicznych do tych zawartych w zmienianej u.p.d.o.p. Stosowną regulację w tym względzie zawarto właśnie w art. 24 ust. 8a - 8c u.p.d.o.f., wprowadzonych ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 226, poz. 1478). Według projektodawcy tej ustawy, wprowadzenie zaproponowanych zmian ma zapewnić wewnętrzną spójność polskiego systemu podatku dochodowego, tj. podatku dochodowego od osób prawnych i podatku dochodowego od osób fizycznych i zrealizować założenia Dyrektywy 2009/133/WE.

Należy dodać, że harmonizacji uregulowań prawa polskiego z prawem innych państw członkowskich UE oraz z prawem unijnym w zakresie omawianej transakcji wymiany udziałów – na co zwrócił uwagę skarżący - służyło także wprowadzenie do u.p.c.c. przepisu art. 2 pkt. 6 lit. c), w myśl którego nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych umowy spółki i ich zmiany związane z wniesieniem do spółki kapitałowej, w zamian za jej udziały lub akcje, udziałów lub akcji innej spółki kapitałowej dających w niej większość głosów albo kolejnych udziałów lub akcji, w przypadku gdy spółka, do której są wnoszone te udziały lub akcje, posiada już większość głosów. Zwolnieniem od podatku od czynności cywilnoprawnych jest objęta uchwała zgromadzenia wspólników, a nie konkretny akt każdego wspólnika zmierzający do wykonania podjętej uchwały. Wynika z tego, iż polski ustawodawca zmierzał do kompleksowego uregulowania prawnopodatkowej problematyki transakcji wymiany udziałów według standardów wypływających z prawa Unii Europejskiej, polegających na zbudowaniu gwarancji neutralności podatkowej transakcji w kształcie określonym powyżej.

W świetle treści wprowadzonego w powyższej drodze art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. należy stwierdzić, że zagwarantowanie neutralności podatkowej omawianej transakcji ułatwiać ma spółce nabywającej udziały (akcje) od udziałowców innej spółki koncentrację praw głosu (a więc z reguły i kapitału) w tej innej spółce, a równocześnie ma umożliwiać podwyższanie własnego kapitału zakładowego poprzez wydawanie nowych udziałów (emisję akcji), obejmowanych (nabywanych) przez dotychczasowych udziałowców tej innej spółki. Jeżeli zatem spółka nabywająca osiąga te cele, poprzez wymianę własnych udziałów (akcji) na udziały wspólników innej spółki i równocześnie uzyskując w tej innej spółce większość praw głosu albo posiadając już taką większość, zwiększa ilość udziałów w tej innej spółce, wówczas do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę – przy spełnieniu dodatkowych warunków wymienionych w przepisie, nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie.

W toku rozpoznania niniejszej sprawy Sąd miał na uwadze, iż – jak słusznie zwraca na to uwagę strona skarżąca – biorąc pod uwagę wspomniane cele regulacji z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie, obejmująca transakcje wymiany udziałów, została sformułowana z perspektywy działania spółki nabywającej udziały ( akcje) tj. podmiotu, który nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, a dopiero dyspozycja tej normy odnosi się do podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, stanowiąc, że do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom). Zarówno treść powołanego przepisu, jak i przytoczona jego wstępna analiza wskazuje na ścisły związek pomiędzy działaniami udziałowców spółki zbywającej udziały (akcje) a sytuacją prawnopodatkową spółki nabywającej, która przekłada się na sytuację prawnopodatkową tych udziałowców. W związku z tym należy stwierdzić, że wprawdzie zasadnie w interpretacji organ wskazał, iż zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje u konkretnego podatnika i jest ściśle związane z jego zachowaniem oraz z zaistniałymi po jego stronie zdarzeniami, jednak wskazana wymiana udziałów (akcji) realizowana jest między spółkami jako podmiotami ich pierwotnych majątków. Zbywalne udziały (akcje) wspólników (akcjonariuszy) odzwierciedlają jedynie liczbowo oznaczony ułamek kapitału zakładowego spółki, dlatego opisana w hipotezie normy zawartej w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. sytuacja nie stanowi o nabyciu udziałów (akcji) "udziałowców (akcjonariuszy)" i uzyskaniu bezwzględnej większości praw głosu w spółce "przez udziałowców (akcjonariuszy)", lecz o nabyciu udziałów (akcji) "spółki" przez "spółkę nabywającą". Tym samym - w rozumieniu wskazanego przepisu - to spółka nabywająca uzyskuje bezwzględną większość praw głosu w tej innej spółce, w wyniku czego jedynie niejako "wtórnie" do przychodów osoby fizycznej będącej udziałowcem (akcjonariuszem) nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych jej oraz nabytych przez spółkę. Należy wskazać, iż taki sposób rozumienia analizowanego przepisu odpowiada założeniom Dyrektywy 2009/133/WE, na gruncie której pod pojęciem "podmiotów biorących udział w transakcji" (art. 3 i art. 8 ust. 3 tego aktu) należy rozumieć spółkę nabywającą i nabywaną. Jednocześnie takie pojmowanie treści art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. realizuje cel ustawodawcy w zakresie zapewnienia wspomnianej wewnętrznej spójności polskiego systemu podatku dochodowego w odniesieniu do zagwarantowania neutralności podatkowej transakcji wymiany udziałów. W związku z powyższym jako całkowicie bezzasadne jawi się stanowisko organu podatkowego, który w istocie rzeczy opisaną we wniosku o interpretację wymianę udziałów pomiędzy spółkami kapitałowymi rozpoznaje u ich udziałowców (akcjonariuszy) – w tym u skarżącego – gdy tymczasem transakcję tę powinien rozpoznać pomiędzy spółkami, a jedynie skutek prawnopodatkowy w postaci zwolnienia przychodu od opodatkowania winien zdiagnozować u akcjonariuszy spółki nabywającej. Skarżący trafnie zwrócił uwagę, że w wymianie udziałów nie chodzi o jedną konkretną czynność wspólnika, lecz o pewne z góry zaplanowane działania, które prowadzą do określonego skutku, jakim jest uzyskanie większości praw głosu przez spółkę nabywającą.

Faktu powyższego nie zmienia to, iż w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący oraz wspólnik B złożyli w powyższym celu w dniach (...) listopada 2011 r. oświadczenia o objęciu udziałów w X sp. z o. o. i pokryciu ich wkładem niepieniężnym w postaci należących do nich akcji w Y S.A., a następnie - w wykonaniu tych oświadczeń przenieśli te akcje na X sp. z o. o. na podstawie umowy przeniesienia przedmiotu aportu. Czynności tych dokonali bowiem w następstwie podjęcia w dniu (...)listopada 2011 r. przez nadzwyczajne zgromadzenie wspólników X sp. z o.o. uchwały w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego tej spółki poprzez ustanowienie nowych udziałów, która została ujawniona w rejestrze przedsiębiorców KRS w dniu (...) listopada 2011 r. Z tym też dniem doszło do wskazanej wymiany udziałów pomiędzy X spółką z o.o. a Y S.A.

W konsekwencji powyższych rozważań Sąd podzielił przekonanie strony skarżącej co do wniosków, jakie wyprowadziła ona z literalnego brzemienia art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. odnośnie do oraz sumowania udziałów (akcji) w ramach transakcji wymiany udziałów. Otóż, wspomniany przepis nie przewiduje żadnych wymogów co do ilości udziałów (akcji) nabywanych przez spółkę nabywającą od poszczególnych udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywanej. W związku z tym możliwe jest zsumowanie udziałów przenoszonych przez kilku wspólników w celu dokonania wymiany udziałów – według proporcji określonej w tym przepisie. Skarżący trafnie zauważył, iż ze sformułowania zawartego w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wynika, że w przepisie tym ustawodawca konsekwentnie odnosi się do udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywanej w liczbie mnogiej, podczas gdy spółka nabywająca wskazywana jest w liczbie pojedynczej. Oznacza to, że ustawodawca dopuszcza również taki model operacji, w której większość głosów w spółce nabywanej jest uzyskiwana przez spółkę nabywającą w wyniku nabycia udziałów (akcji) w tej spółce od kilku udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki. Kierując się zasadą racjonalności prawodawcy nie można uznać, że zastosowanie w tym wypadku liczby mnogiej i pojedynczej jest przypadkowe. Argumentacja strony skarżącej jest uzasadniona również z punktu widzenia założeń Dyrektywy 2009/133/WE. Ze względu na fakt, iż analizowany przepis u.p.d.o.f. - tak samo jak art. 12 ust. 4d i art. 16 ust. 1 pkt 8d u.p.d.o.p. oraz art. 2 pkt 6 lit. c) u.p.c.c. - został wprowadzony wraz z implementacją tej Dyrektywy do polskiego porządku prawnego, nie może dochodzić do dyskryminacji stron transakcji pomiędzy podmiotami krajowymi w stosunku do analogicznych transakcji, lecz dokonywanych pomiędzy podmiotami mającymi siedzibę w różnych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Dlatego za uzasadnione należy przyjąć, że zasady określone w przepisach wskazanej Dyrektywy powinny mieć również zastosowanie do transakcji krajowych. Dotyczy to przede wszystkim reguły, iż transakcja, do której odnoszą się przepisy Dyrektywy, nie może być dzielona na poszczególne czynności przeniesienia przez poszczególnych udziałowców (akcjonariuszy) posiadanych udziałów (akcji) na spółkę kapitałową, ale powinna być oceniana jako całościowa transakcja podwyższenia kapitału zakładowego. To wynik tej właśnie transakcji, dotyczący uzyskania większości praw głosu przez spółkę nabywającą, przesądza o zastosowaniu przedmiotowego zwolnienia od opodatkowania przychodów w odniesieniu do udziałowców (akcjonariuszy) w związku z objęciem przez nich udziałów (akcji) spółki.

Zważywszy na powyższe okoliczności, Sąd stwierdził, że zaskarżony akt naruszył art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Rozpatrując ponownie wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej organ podatkowy będzie zobowiązany, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "P.p.s.a."), do uwzględnienia zaprezentowanego w niniejszym wyroku stanowiska. Wskazania dla organu wynikają wprost z motywów uzasadnienia wydanego przez Sąd orzeczenia.

W tym stanie rzeczy, uznając, Sąd orzekł na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie II w oparciu o treść art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu wpisowi i kosztom zastępstwa procesowego oraz niezbędnych wydatków w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.