Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1734/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6259 Inne o symbolu podstawowym 625
Skarżony organ: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi W. M., P. R., R. D., R. G. oraz W. M. na wezwanie Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zaniechania działań przez nadawcę programu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącym W. M., P. R., R. D., R. G. oraz W. M. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Pismem Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT) z dnia [...] kwietnia 2011 r. poinformowano Dyrektora [...], że w związku ze skargą radiosłuchacza, dotyczącą nadawania treści dyskryminujących ze względu na narodowość w audycjach wyemitowanych w programie [...]:[...] marca 2011 roku - audycja z udziałem m.in. J. K., prezesa [...] oraz [...] marca 2011 roku - felieton S. M. z cyklu "[...]", zostało przeprowadzone postępowanie w celu rozpatrzenia zasadności przedstawionych zarzutów.

Na wniosek KRRiT opinię w tej sprawie przedstawili pracownicy Zakładu Praw Człowieka Wydziału Prawa i Administracji [...] (...), którzy zbadali ww. audycje pod kątem ewentualnego naruszenia obowiązujących przepisów, w szczególności art. 18 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 226). Przedmiotem analizy były przede wszystkim w/w wypowiedzi wyemitowane w programie [...].

Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że wypowiedzi, które padły na antenie [...][...] marca 2011 r. miały charakter nie tylko nierównego traktowania, ale były także dyskryminujące ze względu na narodowość.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji Przewodniczący KRRiT wezwał dnia [...] kwietnia 2011 r. nadawcę programu [...] do zaniechania działań polegających na emitowaniu audycji, które mogą zawierać treści dyskryminujące ze względu na narodowość.

W nawiązaniu do powyższego wezwania Dyrektor [...] wystosował prośbę o umożliwienie zapoznania się z opinią pracowników Zakładu Praw Człowieka Wydziału Prawa i Administracji [...], która legła u podstaw przedmiotowego wezwania.

Przewodniczący KRRiT poinformował Dyrektora [...], że treść w/w opinii prawnej, jest dostępna jest na stronie internetowej KRRiT, w zakładce "Wiadomości". Niezależnie od dostępności opinii w Internecie, przekazał w załączeniu kopię opinii do wiadomości nadawcy.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., skierowanym do Przewodniczącego KRRiT, Dyrektor [...] stwierdził, że po zapoznaniu się z nadesłaną opinią prawną nt. ew. naruszenia przepisów prawa w audycjach nadanych w [...] w marcu 2011 r., podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie, iż brak jest podstaw zastosowania sankcji z art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji wobec nadawcy programu [...].

Zakwestionowane wypowiedzi w programie [...] nie zawierały treści dyskryminujących ze względu na narodowość. Przywołana ekspertyza nie dała odpowiedzi i nie wskazała żadnych grup społecznych czy narodowych, które były dyskryminowane zakwestionowanymi wypowiedziami. Nie uczyniła tego, gdyż ww. wypowiedzi na takie ustalenia nie pozwalały. Eksperci nie wskazują w jaki sposób doszło do rzekomej dyskryminacji, gdyż nadany przekaz również na takie ustalenia nie pozwalał. Natomiast oceny sformułowane przez ekspertów mogą prowadzić do wniosku, że żadna grupa społeczna czy etniczna, narodowa nie może odwoływać się do swych korzeni i tradycji, bez posądzania jej o nacjonalizm czy dyskryminację itp. Bowiem z wywodów opinii wynika, że należy zakazać posługiwania się wszelkimi określeniami identyfikującymi te grupy, w tym przypadku Polaka, Polaka - katolika, prawdziwego Polaka, gdyż wywołuje to obawy o chęci szerzenia nacjonalizmu m.in. wykluczenia innych osób. Eksperci więc nie zauważyli, że w ten sposób sami dopuszczają się dyskryminacji ze względu na narodowość, bowiem de facto postulują zakazania posługiwania się i odwoływania się do jednostek narodowości polskiej z racji ich pochodzenia etnicznego.

W ocenie Dyrektora [...], eksperci w swej opinii dokonali nadinterpretacji zakwestionowanych wypowiedzi, posługując się własnymi opiniami przy ich ocenie, uzupełniając własnymi poglądami treści tych wypowiedzi np. błędnie wywodzą, że wypowiedzi te uznawały kryterium narodowo - religijne za jedynie dopuszczalne przy selekcji klasy rządzącej, jednocześnie deprecjonując i poniżając osoby, które nie należą do grupy uznawanej za jedynie dopuszczalną i zdolną do sprawowania władzy; że wypowiedzi te podważają sens istnienia partii politycznych. Eksperci także w sposób nieuprawniony i niezrozumiały posługują się historycznymi porównaniami na potrzeby swojej interpretacji treści wypowiedzi, które wywołują sugestię przekazywania przez nadawcę nazistowskich haseł (str. 6 opinii). Jest to zabieg całkowicie niedozwolony i wymagający wyrażenia kategorycznego sprzeciwu wobec takich praktyk - czynionych z niewiadomą intencją.

Eksperci nie wskazali w oparciu o jakie metody badawcze dokonali interpretacji kwestionowanych wypowiedzi, co nie pozwalało Krajowej Radzie uczynić tej opinii jedyną podstawą dla zastosowania sankcji wobec nadawcy. Tym bardziej, że eksperci jednoznacznie stwierdzili, że ".....omawiane audycje nie mogą być uznane za propagujące działania sprzeczne z prawem...".

W tych warunkach, jeśli weźmie się pod uwagę, że dyrektywy zawarte w art. 18 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, jak eksperci sami stwierdzają, mają jedynie charakter ogólny i deklaratywny, a ustawodawca w żaden sposób nie zdefiniował użytych przez siebie terminów, który to stan rzeczy nie budzi żadnych wątpliwości w doktrynie, to ew. wypowiedzi dyskryminujące z uwagi na narodowość można jedynie interpretować z punktu widzenia konstytucyjnej zasady wolności słowa. A więc dyrektywy te, mające charakter klauzuli generalnej, nie mogą być podstawą sankcji, do czasu ich jednoznacznego zdefiniowania przez judykaturę i ustawodawcę. W tych warunkach zastosowana przez Przewodniczącego KRRiT, w trybie art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji, sankcja nie może odnosić się do materii pozostającej w sferze poglądów i opinii. A nie wymaga tutaj podkreślenia, że przecież Krajowa Rada jako organ państwowy stoi na straży wolności słowa, którą to rolę i pozycję nadała Krajowej Radzie Konstytucja RP.

Co więcej, w świetle obowiązującego prawa korzystanie z prawa nakładania sankcji wobec nadawcy przez Krajową Radę, kiedy te sankcje ingerują w sferę wolności słowa, mogą być podejmowane (o ile w ogóle mogą) wyjątkowo i z ogromną ostrożnością oraz w sposób nie naruszający konstytucyjnej zasady wolności słowa. W tej konkretnej sprawie Krajowa Rada weszła w rolę cenzora, podążając za poprawnością polityczną wytyczoną przez ekspertów w ich opinii.

Nadto Dyrektor [...] scharakteryzował osobę autora wniosku o nałożenie sankcji wobec [...], wskazując, że Krajowa Rada została instrumentalnie potraktowana przez skarżącego do swoich celów i na to się godzi.

Dyrektor [...] wyraził nadzieję, że przedstawione stanowisko skłoni Przewodniczącego KRRiT do ponownego rozpatrzenia tej sprawy, w imię wartości wolności słowa i pluralizmu poglądów, i odstąpienia od swojej decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...].

W odpowiedzi Przewodniczący KRRiT w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., poinformował, że zapoznał się z przedstawioną argumentacją, dotyczącą wezwania z [...] kwietnia 2011 r. i podtrzymuje treść ww. wezwania, skierowanego na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji, do zaniechania działań polegających na emitowaniu audycji, które mogą zawierać treści dyskryminujące ze względu na narodowość.

Równocześnie, szereg osób, w tym: p. W. M., p. R. D., p. P. R., p. R. G., p. W. M., wystosowało w dniu [...] maja 2011 r. do Przewodniczącego KRRiT, na podstawie art. 52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, którego Przewodniczący KRRiT– w ocenie wzywających - dopuścił się w piśmie z [...] kwietnia 2011 r., skierowanym do Dyrektora [...] - poprzez brak podania uzasadnienia faktycznego stawianych zarzutów, brak wskazania prawidłowej podstawy prawnej i jej wyjaśnienia.

Jak wskazali wzywający, powołane pismo zostało opublikowane w "[...]" w dniu [...] maja 2011 r.

Od takiego pisma - ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji - nie przewiduje środków zaskarżenia, ale art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przewiduje możliwość zaskarżenia takiego aktu administracyjnego do sądu administracyjnego, w tym przypadku - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zgodnie z art. 50 § l w/w ustawy z 30.08.2002r. - uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny.

Wzywający wskazują, że są osobami wierzącymi i należą do Kościoła Katolickiego. Powyższe pismo narusza ich prawa konstytucyjne, tj.:

- prawo dostępu do korzystania z wolnej prasy i wolnych środków społecznego przekazu, zagwarantowanego w art. 14 Konstytucji RP,

- prawo korzystania z wolności wypowiedzi i zakaz stosowania prewencyjnej cenzury środków społecznego przekazu - zagwarantowanych w art. 54 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Zdaniem wzywających, w w/w piśmie z [...] kwietnia 2011 r. Przewodniczący KRRiT twierdzi, że wypowiedzi, które padły na antenie Radia w dniu [...] marca 2011 r. miały charakter nierównego traktowania i były dyskryminujące ze względu na narodowość.

Powyższe stanowisko nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego, tj. nie wskazuje:

- na czym to nierówne traktowanie polegało?

- na czym polegało " dyskryminowanie ze względu na narodowość" ?,

- kto w tej audycji został nierówno potraktowany i był dyskryminowany?

Zacytowanie wypowiedzi, które padły w w/w audycji - nie stanowi uzasadnienia faktycznego.

Powyższe pismo nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej postawionych zarzutów, tj. nie wskazuje: prawidłowej podstawy prawnej i interpretacji zastosowanego przepisu prawnego w odniesieniu do analizowanej sprawy.

Wzywający wskazali nadto, że przewodniczący KRRiT podał jedynie, że dwaj przedstawiciele Zakładu Praw Człowieka Wydziały Prawa i Administracji [...] zbadali w/w audycje pod kątem ewentualnego naruszenia obowiązujących przepisów, w szczególności art. 18 ustawy o radiofonii i telewizji. Przepis ten, w ocenie skarżących, zwiera 11 różnych norm prawnych, tj. art. 18 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 5a, ust. 5b, ust. 6 pkt 1, ust. 6 pkt 2, ust. 6 pkt 3, ust. 7. Tymczasem pismo Przewodniczącego KRRiT z 29 kwietnia 2011 r. nie wskazuje precyzyjnie, które z tych przepisów Radio Maryja naruszyło w w/w audycjach.

Przedmiotowe pismo zawiera cytaty wypowiedzi z dwóch audycji Radia, tj. z [...] marca 2011 r. i z [...] marca 2011 r. Natomiast powyższe zarzuty zostały postawione tylko audycji z [...] marca 2011 r.

Wobec czego wzywający wnoszą o wskazanie uzasadnienia, dlaczego wypowiedzi z audycji z [...] marca 2011r. zostały zawarte w przedmiotowym piśmie?

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jest organem konstytucyjnym.

Wszystkie organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa - zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Z tego względu zainteresowani wezwali Przewodniczącego KRRiT do usunięcia naruszenia prawa, zawartego w piśmie z [...] kwietnia 2011 r. - zgodnie z w/w zarzutami.

W odpowiedzi na powyższe wezwania Przewodniczący KRRiT powiadomił wzywających, że w piśmie z [...] czerwca 2011 r. poinformował dyrektora [...] o podtrzymaniu treści ww. wezwania.

Wyjaśnił nadto, że wezwanie, skierowane na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji, jest jedną z form działań podejmowanych przez KRRiT w stosunku do nadawców, które są przewidziane w ustawie o radiofonii i telewizji.

Jednocześnie wyjaśnił, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w związku ze skargą radiosłuchacza, który przedstawił zarzut emitowania w programie [...], w audycjach z [...] i [...] marca 2011 r., treści dyskryminujących ze względu na narodowość. Obie audycje zostały poddane analizie, o czym nadawca został poinformowany w piśmie z [...] kwietnia 2011 r. Stwierdzone naruszenie art. 18 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji ("Audycje lub inne przekazy nie mogą propagować działań sprzecznych z prawem, z polską racją stanu oraz postaw i poglądów sprzecznych z moralnością i dobrem społecznym, w szczególności nie mogą zawierać treści nawołujących do nienawiści lub dyskryminujących ze wzglądu na rasą, niepełnosprawność, płeć, wyznanie lub narodowość.") dotyczy audycji z 13 marca 2011 r.

Dnia [...] lipca 2011 r. wzywający do usunięcia naruszenia prawa wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wspólną skargę na akt administracyjny Przewodniczącego KRRiT z [...] kwietnia 2011 r., nr [...], skierowany do Dyrektora [...].

Według skarżących, przedmiotem ich skargi jest ten sam w/w akt administracyjny- z tego względu przesłanki z art. 51 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - są spełnione.

Zaskarżonemu aktowi zarzucono:

1. naruszenie prawa, polegające na braku uzasadnienia faktycznego zaskarżonego aktu, tj. braku wskazania- odnośnie przedmiotowych audycji:

- na czym polegało nierówne traktowanie i kto był nim pokrzywdzony,

- na czym polegało "dyskryminowanie ze względu na narodowość" i kto był dyskryminowany oraz

- braku prawidłowej wskazania normy prawnej, do której naruszenia doszło w audycjach z [...] i [...] marca 2011r.,

2. brak wskazania podstawy prawnej wydanego aktu,

3. brak wskazania zarzutów prawnych i faktycznych wobec audycji z [...] marca 2011 r.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli uchylenie w całości zaskarżonego aktu, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący podnieśli w uzasadnieniu, że ich wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wniesione w ustawowym terminie, pozostały bez odpowiedzi.

Według skarżących, posiadają oni interes prawny w sprawie, albowiem są katolikami i słuchaczami [...], które jest nadawcą społecznym - zgodnie z art. 4 ust. 1 a ustawy z 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji. Skarżący popierają upowszechnianie w mediach działalności wychowawczej i edukacyjnej, działalności charytatywnej, respektowanie chrześcijańskiego sytemu wartości, ugruntowywanie polskiej tożsamości narodowej. Ponadto zaskarżony akt narusza, w ocenie skarżących ich konstytucyjne prawa do:

- korzystania z wolnej prasy i wolnych środków społecznego przekazu - art. 14 Konstytucji RP

- poprzez bezpodstawne wezwania do ograniczania swobody wypowiedzi, oraz

- jest próbą zastosowania cenzury prewencyjnej wobec [...] i jest próbą pozbawienia skarżących możliwości dostępu do mediów katolickich. Zakaz cenzury prewencyjnej jest prawem obywatelskim- wynikającym z art. 54 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Podstawą wydania zaskarżonego aktu była skarga innego słuchacza.

Z tego względu skarżący jako słuchacze [...] także mają, w ich ocenie, prawo bycia stroną w tej sprawie z uwagi na zasadę równości wobec prawa -wynikającą z art. 2 Konstytucji RP.

Zaskarżonemu aktowi zarzucono:

- brak wskazania podstawy prawnej wydania tego aktu,

- wskazanie błędnego przepisu prawnego- art. 18 ustawy o radiofonii i telewizji, który został naruszony w audycjach wyemitowanych w [...] z [...] marca 2011 r. i z [...] marca 2011 r.

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, a organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa - zgodnie z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w zaskarżonym akcie prawnym -to działanie dowolne i arbitralne Przewodniczącego KRRiT, pozbawiające możliwość weryfikacji prawidłowości podstaw przedstawionych zarzutów w zaskarżonym akcie administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Przewodniczący KRRiT wniósł o odrzucenie skargi w całości.

W ocenie organu, w związku z przedstawionym powyżej stanem faktycznym w ww. sprawie stwierdzić należy, iż skarżący nie są uprawnieni do wniesienia skargi w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Stanowisko doktryny dotyczące ustalenia istnienia interesu prawnego w rozumieniu ww. przepisu jest jasne. Mianowicie, "Skarżący (...) musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga może dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej", rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi". T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, W-wa 2005, LexisNexis, s. 214

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 2500/10.

Ponadto, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn.. akt II SA/Łd 645/08, LEX nr 481594, "Interes prawny, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. ma charakter materialnoprawny. Jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca, w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu, możliwość wydania określonego aktu lub też podjęcia określonej czynności."

Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu, skarżący nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu ww. przepisu do złożenia skargi w przedmiotowej sprawie, ponieważ nie dotyczy ona ich "własnej sprawy administracyjnej", a co za tym idzie ich praw i obowiązków.

Pismo będące przedmiotem skargi było kierowane do nadawcy programu [...] i dotyczyło obowiązków tego podmiotu, a nie obowiązków skarżących.

Wbrew twierdzeniu skarżących, nie może dowodzić istnienia ich interesu prawnego w niniejszej sprawie okoliczność, iż są oni katolikami oraz słuchaczami [...]. Ww. okoliczności nie uzasadniają istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.

W związku z powyższym, zgodnie z art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga złożona w niniejszej sprawie powinna zostać odrzucona z uwagi na fakt, iż została złożona przez osoby nieuprawione w rozumieniu art. 50 ww. ustawy, a zatem jest niedopuszczalna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Nadto, w przypadkach określonych w art. 58 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek skargę odrzucić.

Taka też sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na akt (czynność) Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT), podjęty dnia [...] kwietnia 2011 r. i podtrzymany w piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., w trybie art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji, polegający na wezwaniu nadawcy programu Radio Maryja do zaniechania działań polegających na emitowaniu audycji, które mogą zawierać treści dyskryminujące ze względu na narodowość.

Skarżący podnieśli, iż wezwanie Prezesa KRRiT zostało wystosowane z naruszeniem prawa, polegającym na braku: 1) uzasadnienia faktycznego zaskarżonego aktu, 2) prawidłowego wskazania normy prawnej, do której naruszenia doszło w audycjach z [...] i [...] marca 2011 r., oraz 3) wskazania zarzutów prawnych i faktycznych wobec audycji z [...] marca 2011 r.

Nadto wzywając do usunięcia naruszenia prawa skarżący podnieśli zarzuty naruszenie przepisów Konstytucji RP, a w szczególności art. 14 oraz 54 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (prawo dostępu do korzystania z wolnej prasy i innych środków społecznego przekazu, a także prawo korzystania z wolności wypowiedzi i zakazu stosowania prewencyjnej cenzury środków społecznego przekazu).

Uzasadniając swoją legitymację skargową skarżący uznali, że wobec tego, iż podstawą wydania zaskarżonego aktu była skarga innego słuchacza, to również oni, jako słuchacze [...], mają prawo bycia stroną w tej sprawie z uwagi na zasadę równości wobec prawa (art. 2 Konstytucji RP).

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli jest, w ocenie Sądu, akt (czynność) z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt p.p.s.a.

Zgodnie z brzmieniem art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji, obowiązującym w dacie wystosowania wezwania, "Przewodniczący Krajowej Rady może wezwać nadawcę do zaniechania działań w zakresie tworzenia i rozpowszechniania programów, jeżeli naruszają one przepisy ustawy, uchwały Krajowej Rady lub warunki koncesji." Z dniem 23 maja 2011 r. brzmienie tego przepisu uległo zmianie, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 25 marca o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 85, poz.459). Ze wspomnianą wyżej datą przepis ten uzyskał następujące brzmienie:

"3. Przewodniczący Krajowej Rady może wezwać dostawcę usługi medialnej do zaniechania działań w zakresie dostarczania usług medialnych, jeżeli naruszają one przepisy ustawy, uchwały Krajowej Rady lub warunki koncesji."

W rozpatrywanej sprawie przedstawione zmiany stanu prawnego nie mają istotnego znaczenia.

W komentarzach do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a wskazuje się, że akty lub czynności, o których mowa w tym przepisie, powinny spełniać następujące cechy:

a) nie mają one charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.;

b) są podejmowane w sprawach indywidualnych, ponieważ akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.;

c) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli;

d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa; oznacza to, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.

(Tak J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wyd. Prawnicze, Warszawa 2004 r., str.22). W b. podobny sposób określono też te przesłanki w Komentarzu pod red. T. Wosia (Wyd. Prawnicze, Warszawa 2005, str. 59 i n.). W tym ostatnim Komentarzu zwrócono uwagę, że: "Ratio legis tego postanowienia rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji i postanowień (...) jest umożliwienie sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach (jurysdykcyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym), zapewniających ich uczestnikom określone gwarancje procesowe, a dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznoprawnej, w stosunkach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy oraz inne (państwowe i niepaństwowe) jednostki organizacyjne, za pośrednictwem których państwo realizuje swoje zadania."

Należy przypomnieć, że wezwanie Przewodniczącego Rady zostało wystosowane w związku ze stwierdzeniem naruszenia art. 18 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji. W myśl tego przepisu, "audycje lub inne przekazy nie mogą propagować działań sprzecznych z prawem, z polską racją stanu oraz postaw i poglądów sprzecznych z moralnością i dobrem społecznym, w szczególności nie mogą zawierać treści nawołujących do nienawiści lub dyskryminujących ze wzglądu na rasą, niepełnosprawność, płeć, wyznanie lub narodowość."

Sąd nie podziela oceny, że postanowienia (dyrektywy) zawarte w art. 18 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji mają jedynie charakter ogólny i deklaratywny. Mimo swojej przedmiotowej, wręcz cywilistycznej redakcji, nakładają one bowiem wprost obowiązki – dotyczące treści audycji lub innych przekazów – na nadawcę (dostawcę usługi medialnej), formułując wyraźne zakazy dotyczące treści przekazu.

Dalej, w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w obowiązującym porządku prawnym Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wykonuje zadania władzy publicznej w ujęciu konstytucyjnym (art. 213 -215 Konstytucji RP).

Reasumując, w ocenie Sądu, wezwanie przez Przewodniczącego Krajowej Rady nadawcy (dostawcę usługi medialnej) w trybie art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji do zaniechania działań w zakresie dostarczania usług medialnych, jeżeli naruszają one przepisy ustawy, uchwały Krajowej Rady lub warunki koncesji, jest działaniem podejmowanym w niesformalizowanym postępowaniu; spełnia ono wszystkie cechy (przesłanki) pozwalające uznać takie wezwanie za akt (czynność) podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Uznanie możliwości zaskarżenia wezwania dokonanego przez Przewodniczącego KRRiT za akt lub czynność podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie oznacza jeszcze, że skarga na takie wezwanie przysługuje słuchaczom radia (w rozpatrywanym przypadku – [...]).

Dla Sądu nie ulega wątpliwości, że stroną w takim postępowaniu może być nadawca (w rozpatrywanym przypadku – Dyrektor [...]), który zresztą wnioskował o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Natomiast Sąd podziela stanowisko pełnomocnika organu, że nie można dowodzić istnienia interesu prawnego słuchaczy [...] w rozpatrywanej sprawie z uwagi na okoliczność, iż są oni katolikami oraz słuchaczami tegoż Radia.

Art. 50 § 1 p.p.s.a. przyznaje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego dwu kategoriom podmiotów:

- każdemu, kto ma w tym interes prawny,

- w sprawach dotyczących interesów innych osób: prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i organizacji społecznej, jeżeli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym.

W piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że każdy uprawniony do wniesienia skargi, a więc mający interes prawny, powinien legitymować się własnym interesem administracyjnym, występować we własnej sprawie administracyjnej. Tak rozumiany interes ma charakter materialnoprawny – wynika z konkretyzacji przez uprawniony organ określonej normy prawa materialnego, łączącej się ze sferą praw i obowiązków strony (uczestnika postępowania).

Skarżący, którzy złożyli skargę na podstawie art. 51 p.p.s.a., nie stanowią organizacji społecznej. Trudno w tej sytuacji w ogóle twierdzić, że sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym – tym bardziej, że jak wskazano wyżej, wezwanie przez Przewodniczącego Krajowej Rady nadawcy (dostawcy usługi medialnej) w trybie art. 10 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji następuje w nie sformalizowanym postępowaniu.

Nie istnieje też żadna norma materialnego prawa administracyjnego, na podstawie której skarżący mogą wywieść prawo do złożenia skargi do sądu administracyjnego.

Nieporozumieniem jest również wywód skarżących, którzy swoją legitymację procesową uzasadniają niejako w opozycji do skargi innego słuchacza [...] i z tego wywodzą wniosek, że również oni, jako słuchacze [...], mają prawo bycia stroną w tej sprawie z uwagi na zasadę równości wobec prawa (art. 2 Konstytucji RP). Należy bowiem zauważyć, że czym innym jest skarga uregulowana – jako instytucja prawna – w Dziale VIII K.p.a., stanowiącym rozwinięcie uregulowanego w Konstytucji RP prawa, zagwarantowanego każdemu, składania petycji, skarg i wniosków m.in. do organów państwowych (art. 221 Konstytucji RP), uruchamiająca w rozpatrywanym przypadku jedynie działania właściwego organu państwowego (Przewodniczącego KRRiT), a czym innym legitymacja skargowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Inaczej mówiąc, pojęcie skargi w obu tych sytuacjach (stanach) oznacza zupełnie inną instytucję prawną.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd zgadza się z takim wnioskiem pełnomocnika organu zawartym w odpowiedzi na skargę. Niewątpliwie bowiem taką przyczyną jest w rozpatrywanej sprawie brak legitymacji skargowej po stronie skarżących.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 202 w/w ustawy.