Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1369/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lipca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat ( spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2005r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] 2000r., II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego Z. S. o kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2000 r., nr[...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U., 1997, Nr 142, póz. 950 z późn. zmianami), pozbawił uprawnień kombatanckich Z.S., ur. [...] 1922 r., przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w K. w 1980 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej za okres od [...] 1944 r. do [...] 1947 r. W uzasadnieniu organ podał, opierając się na aktach ZBoWiD, że w okresie, za który zostały przyznane Z. S. uprawnienia kombatanckie, odbywał on służbę w Milicji Obywatelskiej. Organ powołał następnie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach..., stanowiący, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Organ dodał, że nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach... . W odniesieniu do złożonego w dniu [...] 2000 r. wniosku Z. S. o przyznanie mu uprawnień z tytułu przynależności do Armii Krajowej w okresie od marca 1943 r. do kwietnia 1945 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że nie może on zostać rozpatrzony z powodu przekroczenia przez stronę ustawowego terminu, a mianowicie do 31 grudnia 1998 r. (art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach...).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. S. powołał się na swoją przynależność do AK w okresie od marca 1943 r. do kwietnia 1945 r. Ponadto stwierdził, że nie przekroczył terminu do składania wniosku, bowiem od 1990 r. należy do Światowego Związku Żołnierzy AK.

W dniu [...] 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wydał decyzję Nr[...], w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach... oraz art. 138 § l pkt l w związku z art. 127 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu organ powtórzył motywy zawarte w uzasadnieniu swojej wcześniejszej decyzji. Co do deklarowanej przez stronę działalności w Armii Krajowej, organ stwierdził, ze Z. S. do tej pory nie wystąpił do Urzędu poprzez ŚZŻAK z formalnym wnioskiem wraz z dowodami co do przyznania mu uprawnień kombatanckich.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. S. wniósł o uchylenie obu decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Zarzucił, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania, co do tego, czy uprawnienia kombatanckie przysługują tylko z tytułu utrwalania władzy ludowej, czy także w związku z działalnością w szeregach AK. Skarżący dołączył oświadczenia trzech świadków: S. D., E. R. i M. M. oraz pismo koła Światowego Związku Żołnierzy AK w S.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł ojej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § l ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do § l rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach... .

Sąd stwierdza, że służba w Milicji Obywatelskiej nie stwarza tytułu do uprawnień kombatanckich na podstawie obowiązującej ustawy. Takie stanowisko jest jednolicie reprezentowane w orzecznictwie; por. np. uchwałę 7 sędziów NSA z 12.06.2000, OPS 5/00, ONSA 2001/1/3.

Jednakże, wbrew twierdzeniom Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. możliwe jest wykazywanie przez stronę w ramach postępowania weryfikacyjnego tego, że uprawnienia kombatanckie przysługują jej nie tylko z tytułu udziału w utrwalania władzy ludowej lecz także na podstawie innego tytułu prawnego. Wynika to z orzecznictwa sądowego (np. z wyroku SN z 22.02.2001, III RN 77/00, OSNAP 2001/15/475). Taki wniosek jest tym bardziej uzasadniony w przypadkach, w których w wyniku późno wszczętego postępowania weryfikacyjnego - na co osoby posiadające uprawnienia kombatanckie nie mają przecież żadnego wpływu - pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje w terminie uniemożliwiającym wystąpienie z nowym wnioskiem.

Należy dodać, że Trybunał Konstytucyjny orzekł, w wyroku z dnia 15.04.2003 r., SK 4/02, OTK - A 2003 nr 4, póz. 31, że art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach..., ustalający końcowy termin do składania wniosków o uprawnienia kombatanckie, jest niezgodny z Konstytucją RP.

Sąd stwierdza, że jeszcze przed wydaniem pierwszej decyzji organu, Z. S. powoływał się na swoją działalność w AK. Organ przywołał natomiast na art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach... i nie odniósł się do tych stwierdzeń. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ natomiast powołał się na brak formalnego wniosku Z. S. o uprawnienia kombatanckie. Organ powinien był jednak pouczyć stronę o wymaganiach formalnych składania takich wniosków. Taki obowiązek ciążył na organie na mocy art. 9 k.p.a. Następnie organ powinien ocenić, czy dowody przedstawione przez Z. S., wraz z dowodami już zgromadzonymi, także w postępowaniu przez ZBoWiD, stwarzają podstawy do zachowania jego uprawnień, gdyby się okazało, że uprawnienia skarżącego z tytułu utrwalania władzy ludowej nie są wyłączne.

Sąd stwierdza zatem, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § l pkt l lit. cl ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U., Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.