Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3212/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1, art. 140aa ust. 1 i 3, art. 2 pkt 36.
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, 77, 107 par. 3, 80.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej R. L. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "GITD"), po rozpatrzeniu odwołania R. L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej jako: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 260, dalej jako: "u.d.p."), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2003 r. Nr 32 poz. 262) – utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2013 r. w [...] na ul. [...], na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd specjalny (żuraw samochodowy) marki [...] o nr rej. [...], którego dopuszczalna całkowita masa wynosiła 60 ton. Kierowca kontrolowanego pojazdu J. T., wykonywał przejazd w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy R. L.

W toku kontroli pojazd został poddany ważeniu, w wyniku którego stwierdzono

następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 12,4 t na I pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 2,4 t;

- nacisk 12,41 na II pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 2,41 t;

- nacisk 11,5 t na pojedynczej osi nienapędowej pojazdu - przekroczenie o 1,5 t;

- nacisk 12,85 t na III pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 2,85 t;

- nacisk 12,75 t na IV pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 2,75 t;

- łączna masa pojazdu 61,9 t - przekroczenie o 1,9 t;

- przewoźnik nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII.

Przebieg kontroli został utrwalony protokołem nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami - [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął postępowanie administracyjne, o czym zawiadomił jego stronę R. L.

W złożonych w toku postępowania wyjaśnieniach strona m. in. podniosła, że skontrolowany pojazd specjalny - żuraw samochodowy nie realizował przewozu drogowego w rozumieniu art. 6a ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym.

Organ I instancji odpierając argumentację strony powołał się na orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stwierdził, że aktualnie po zmianie stanu prawnego Inspekcja Transportu Drogowego może kontrolować pod kątem normatywności przejazd pojazdami specjalnymi pod warunkiem, że wykonują one przewóz drogowy tj. nie przewożą osób lub rzeczy, które nie są niezbędne dla pełnienia specjalnej funkcji tego pojazdu, a przewożony ładunek osób lub rzeczy można było przewieźć innymi środkami transportu bez istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji kontrolowanego pojazdu lub zaistniały inne przesłanki o których mowa w art. 129a ust. 1 P.r.d.

Zdaniem organu I instancji oznacza to, że pojazd specjalny - żuraw samochodowy marki [...] o nr rej. [...], który w momencie kontroli przewoził ładunek rzeczy w postaci blach oraz stalowych lin o łącznej masie ok. 2 t, (który mógł być przewożony innymi środkami transportu bez istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji kontrolowanego pojazdu-żurawia samochodowego) - podlegał prawnej możliwości kontroli drogowej w zakresie normatywności pojazdu przeprowadzonej na podstawie przepisów P.r.d. przez funkcjonariusza inspekcji transportu drogowego na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 129a ust. 1 pkt 1 P.r.d.

Mając powyższe na uwadze, w dniu 8 lipca 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 P.r.d. wobec stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej przez kontrolowany pojazd o 1,90 t ustalił karę pieniężną w wysokości 15 000 zł.

GITD rozpoznając niniejszą sprawę, w związku z odwołaniem R.L. od decyzji organu I instancji na wstępie przytoczył treść przepisów regulujących ruch pojazdów nienormatywnych oraz sankcjonujących przejazdy pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami zezwoleń. Wyjaśnił, że droga krajowa nr [...] została zaliczona do dróg po których mogą poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Stwierdził, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia równości terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] lipca 2012 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu [...] o nr fabrycznych [...] i [...], które w chwili kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w [...] w dniu 6 czerwca 2011 r. na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 90/2009/23/WE. Organ odwoławczy wskazał, że powołane dokumenty zostały okazane kierowcy kontrolowanego pojazdu przed dokonaniem ważenia, który został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], w którym kierowca podniósł, że odmawia podpisania protokołu.

Organ odwoławczy podkreślił, że podmiot wykonujący przejazd kontrolowanym pojazdem powinien legitymować się zezwoleniem kategorii VII na wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.

Podkreślił, że w trakcie kontroli stwierdzono, że naciski poszczególnych osi wynosiły 12,4 t (przekroczenie 24 %), 12,4 t (przekroczenie 24%), 11,5 t (przekroczenie o 15%), 12,85 t (przekroczenie o 28,5 %) i 12,75 t (przekroczenie 27,5%), co oznacza, że organ I instancji zgodnie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) P.r.d. prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII: "w pozostałych przypadkach".

Odnosząc się do okazanego podczas kontroli zezwolenia kategorii V – organ odwoławczy stwierdził, że nie uprawniało ono do wykonywania przejazdu po drogach publicznych przedmiotowym pojazdem nienormatywnym. GITD wyjaśnił, że zezwolenie kategorii V uprawnia do przejazdu pojazdu nienormatywnego o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi; o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m; o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu/23 m dla zespołu pojazdów/30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach; o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m oraz o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.

Ponadto organ podał definicję legalną pojazdu specjalnego zawartą w art. 2 pkt 36 P.r.d. oraz stwierdził, że w niniejszej sprawie przewożoną rzeczą był żuraw samochodowy zamontowany na pojeździe, przeznaczony do wykonywania specjalnej funkcji: świadczenie usług dźwigowych.

Z przepisów art. 129a P.r.d., art. 55 ust. 1 pkt 4 i art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym GITD wywiódł uprawnienie inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego do kontroli pojazdów wykonujących transport drogowy na potrzeby własne, w tym do kontrolowania masy, nacisków osi i wymiarów pojazdu.

Jego zdaniem procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości.

Organ odwoławczy wywodził, że zgodnie z instrukcją producenta wag [...] w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Proces ważenia może być przeprowadzony na co najmniej dwa sposoby: jednoczesne ważenie wszystkich osi pojazdu, pod warunkiem, że wagi znajdują się jednocześnie pod wszystkimi kołami (i pod wszystkimi osiami) (1), ważenie etapami, w zależności od liczby osi pojazdu (oś w znaczeniu faktycznym, tj. bez względu na odległość między osiami składowymi) (2). W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu.

Zdaniem GITD fakt, że w instrukcji zaleca się ważenie równoczesne nie oznacza, że instrukcja nie dopuszcza od takiego sposobu dokonywania pomiarów odstępstw. Organ podkreślił, że jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe wówczas należy pod koła położyć tzw. ślepe podkładki (nr 2.4. instrukcji). Jednakże ślepe podkładki można wyeliminować jeśli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do nr 2.4. instrukcji).

GITD stwierdził, że taki sposób ważenia, zgodny z instrukcją producenta, stosuje Inspekcja podczas pomiarów masy całkowitej pojazdu oraz nacisków kół pojazdu. Podkreślił, że pomiar wygląda w ten sposób, że pojazd najeżdża po kolei poszczególnymi osiami na parę wag. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, w wyniku czego otrzymuje się naciski na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu.

Organ odwoławczy podniósł, że ze świadectwa homologacji nr [...] załączonego do instrukcji wag [...] wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. z 2004 r. nr 4, poz. 23), z którego § 2 pkt 2 wynika, że jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania kar lub podobnych typów opłat.

GITD wskazał także na pkt 2.5 instrukcji obsługi wag użytych do kontroli, który dopuszcza sumowanie nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego typu pojazdów, w tym z osiami wielokrotnymi. Podkreślił, że użycie w sprawie wag IIII klasy dokładności nie miało żadnego wpływu na wymiar kary. Podniósł, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia świadectwa zgodności wag użytych w sprawie z których wynika, iż są one wagami IIII klasy dokładności przy czym wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. Zauważył, że w załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 26, poz. 152) określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, że największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 75 kilogramów. Stosownie do § 6 ust 2 powołanego rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 150 kilogramów. Tymczasem uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę.

Ponadto GITD podniósł, że sam producent wag typu [...] T.Sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] października 2012 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego stwierdził, że wyznaczenie masy pojazdu za pomocą pary wag typu [...] poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi, (odpowiednie spadki, równość nawierzchni), technicznie jest możliwe z uwzględnieniem błędu wagi.

Natomiast stanowisko Głównego Urzędu Miar zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 roku w zakresie dopuszczalności zastosowania przenośnych wag do pomiarów stycznych do wyznaczenia DMC pojazdu, zdaniem organu odwoławczego nie może być wiążące dla organów stosujących prawo. Ponadto nie zawiera ono jakiejkolwiek rzeczowej argumentacji, która stanowiłaby podstawę dla postawionej w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. tezy.

Natomiast odjęcie błędu pomiarowego w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 w górę dla każdej osi obowiązek nie wynikało z żadnego przepisu, lecz zostało wprowadzone wewnętrznym zarządzeniem na korzyść stron postępowania.

Organ odwoławczy omówił także określoną w art. 140aa ust. 4 P.r.d. instytucję uwolnienia się od odpowiedzialności administracyjnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oraz stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki umożliwiające jej zastosowanie.

Skargę na decyzję GITD z dnia [...] września 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła R. L., zwana dalej skarżącą.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

• naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów P.r.d.;

• naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia;

• naruszenie art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 K.p.a. poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom przedsięwziętym przez organ I instancji bez podstawy prawnej;

• naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym;

• naruszenie art. 75 § 1 K.p.a. (legalność dowodu) poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiaru nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta wagi.

Wniosła o:

• uchylenie zaskarżonej decyzji:

• zwrot poniesionych kosztów postępowania i obciążenie nimi Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przypomniała, że w toku postępowania przed organami wskazywała na rażące błędy w ocenie materiału dowodowego, których jej zdaniem dopuścił się organ I instancji, w tym na nieprawidłowości związane z ustaleniem parametrów technicznych kontrolowanego pojazdu. Wskazała, że organ przyjął, iż każda z pomierzonych osi pojazdu stanowiła oś pojedynczą, w rozumieniu § 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia, podczas gdy ze złożonej przez nią dokumentacji technicznej wynika, że zawieszenie pojazdu nie składało się z osi pojedynczych, lecz osi wielokrotnych. Zdaniem skarżącej w przypadku osi wielokrotnych, istotą określenia dopuszczalnego nacisku osi jest nie pojedynczy nacisk cząstkowy osi składowej, ale suma nacisków osi cząstkowych osi wielokrotnej. Konsekwencją powyższego jest – jak dalej podnosiła skarżąca nieprawidłowe ustalenie wartości nacisków cząstkowych przy ustalaniu kary pieniężnej na podstawie P.r.d. Jej zdaniem stanowisko GITD, że nawet jeśli w postępowaniu dopuszczono się nieprawidłowości związanych z wadliwym określeniem parametrów technicznych to i tak pozostaje to bez wpływu na wynik sprawy - przeczy ogólnym zasadom procesowym określonym w art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a.

W ocenie skarżącej - zasadnicze zastrzeżenie budzi sposób zrealizowania samej czynności pomiaru, a w szczególności użytych do tej procedury wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych. Skarżąca zarzucała, że organ powołując się na kwestie związane z przekroczeniem nacisku osi nie uwzględnił treści protokołu kontroli, w którym w rubryce "przekroczenia" dotyczące pomiaru nacisków osi - wskazano na cyfrę "0" oznaczającą jej zdaniem brak naruszeń w tym zakresie.

Skarżąca zakwestionowała również prawidłowość użycia do pomiaru rzeczywistej masy całkowitej wag typu [...].

Jej zdaniem z instrukcji obsługi producenta wagi, tj. przedsiębiorstwa [...]wynika, że waga SAW służy do pomiaru obciążenia koła pojazdu bądź, w przypadku utworzenia systemu połączonych dwóch wag, do pomiaru nacisku osi (pkt 1.2 tiret I i III instrukcji).

Skarżąca podkreśliła, że w niniejszym przypadku kontroli poddano dźwig wyposażony w pięć osi - 4 napędowe i jedną nienapędową. Zarzuciła, że organ dokonując pomiaru masy rzeczywistej nie podał podstawy ani technicznej, ani prawnej, potwierdzającej możliwość wykorzystania posiadanej wagi do takich czynności. Podniosła, że również informacje naniesione przez producenta na urządzeniu pomiarowym potwierdzają, że waga SAW nie służy do pomiaru całkowitej masy pojazdu. Wywodziła, że producent zawierając odpowiednią klauzulę na obudowie wagi przenośnej do pomiarów statycznych SAW jednoznacznie wskazał na zadania urządzenia pomiarowego. Jej zdaniem gdyby waga była dopuszczona do pomiaru masy całkowitej, z pewnością odpowiednia informacja znalazłaby się również na tabliczce urządzenia. Zatem konsekwencją powyższego jest brak możliwości wykorzystania tego typu wag do pomiarów masy całkowitej pojazdów.

Mając powyższe na uwadze skarżąca stwierdziła, że wynik zawarty w komentowanym protokole kontroli nie spełnia wymogów określonych w art. 75 § 1 K.p.a., zatem nie może być uwzględniony w ewentualnym rozstrzygnięciu w komentowanej sprawie.

W ocenie skarżącej, z punktu widzenia dokładności zrealizowanych pomiarów warta podniesienia jest również klauzula zawarta na stronie 29 instrukcji obsługi wagi, z której jak podkreślała wynika, że producent urządzenia pomiarowego jednoznacznie wskazuje, że niestandardowe typy przewozów (ładunków, pojazdów) mogą wpłynąć na dokładność urządzenia, co z kolei może wpłynąć na wysokość ewentualnej kary z tytułu przekroczenia nacisków osi.

W ocenie skarżącej brak pewności co do jednoznaczności wyników skłania ku konkluzji, że procedury penalizacyjne w niniejszej sprawie będą obarczone wysokim stopniem niepewności i niejednoznaczności.

Skarżąca podniosła, że problematyka ta znana jest również organowi, co potwierdza treść artykułu zawartego w biuletynie szkoleniowym GITD nr 5(11)/2010, adresowanym do inspektorów wykonujących czynności kontrolne, treść pisma GUM z dnia [...] marca 2010 r., stanowisko GUM zaprezentowane podczas spotkania w dniu [...] czerwca 2010 r. w siedzibie GITD oraz raport NIK o tytule: Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przed niszczeniem przez przeciążone pojazdy, sygnatura dokumentu [...].

Odnośnie zaś powoływanego się przez organ pisma z dnia [...] października 2012 roku skierowanego przez producenta wag typu [...] T. sp. z o. o. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego informującego, że wyznaczanie masy pojazdu za pomocą pary wag typu [...]poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi technicznie jest możliwe z uwzględnieniem błędu wagi tabela 2.3 – skarżąca podkreśliła, że oświadczenie producenta wagi nie znajduje się nawet w aktach sprawy, co z kolei stanowi rażące naruszenie zasad określonych w art. 10 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.").

Rozpoznając sprawę z punktu widzenia powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] września 2013 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

W myśl art. 64 ust. 1 P.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

- uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1);

- przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a P.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 P.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się na podmiot wykonujący przejazd, karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 P.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III – VI przewiduje karę w wysokości 5000 zł (pkt 2); za brak zezwolenia kategorii VII – 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 2 000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c).

W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej został poddany pojazd specjalny - żuraw samochodowy, którym przewożono ładunek rzeczy w postaci blach oraz stalowych lin. Zgodnie z art. 2 pkt 36 P.r.d., pojazdem specjalnym jest pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.

Sąd podziela pogląd organu, że kontrolowanym pojazdem specjalnym wykonywany był przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 ust. 6a ustawy o transporcie drogowym, skoro pojazdem tym, tj. urządzeniem dźwigowym (stanowiącym o jego funkcji specjalnej) przewożono ładunek rzeczy, który można było przewieźć innymi środkami transportu bez wpływu na wykonanie specjalnej funkcji kontrolowanego pojazdu – żurawia samochodowego.

Jak wynika z protokołu kontroli, kontrolowany pojazd składający się z czterech pojedynczych osi napędowych i jednej nienapędowej osi został zważony przy użyciu jednej pary wag [...]. W wyniku ważenia stwierdzono, iż masa całkowita pojazdu przekroczyła dopuszczalną o 21,9 t, a nacisk osi przekroczył wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku osi napędowej do 11,5 t.

Zdaniem Sądu przeprowadzone przez organy administracji drogowej postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło w sposób niewątpliwy do ustalenia, że przeprowadzone jedną parą wag typu [...] ważenie pojazdu wieloosiowego było zgodne z procedurą zawartą w instrukcji wag wskazanego typu i odzwierciedlało w sposób niewątpliwy zastaną w momencie kontroli sytuację, która znalazła odbicie w protokole kontroli.

W tym zakresie Sąd podziela zarzuty skargi o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. co do poczynionych ustaleń w zakresie wyników ważenia pojazdu i użycia jednej pary wag typu [...] do ważenia pojazdu wieloosiowego, w sposób który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Z załączonej do akt sprawy instrukcji obsługi wag SAW wynika, że wagę tę można eksploatować w grupach od 4 do 6 wag – przy pomiarach obciążenia grupowego osi lub pomiarach wagi netto pojazdów dwu lub trzyosiowych podczas jednej procedury pomiaru wagi. Ponadto z zamieszczonego w instrukcji szkicu ustawienia pomiaru dla różnych typów pojazdów wynika, że czterech par SAW używa się podczas jednej procedury ważenia, przy pomiarach ciężarówek z czterema osiami.

Sąd pozostaje na stanowisku, że wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Wyniki kontroli utrwalone w protokole kontroli stanowią bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony, co oznacza, że w postępowaniu o nałożenie na określony podmiot kary administracyjnej szczególnego znaczenia nabiera respektowanie wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a przeprowadzone przez właściwy organ postępowanie administracyjne, aby mogło zakończyć się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, musi dowieść w sposób niewątpliwy naruszenia zasad i rygorów określonych obowiązującymi przepisami (por. np. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 317/11, LEX nr 1170283).

W rozpoznawanej sprawie GITD nie wyjaśnił kwestii prawidłowości przeprowadzonego ważenia jedną parą wag typu [...] w kontekście liczby osi ważonego pojazdu, mimo podnoszenia tej okoliczności przez skarżącą w toku postępowania.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu i istotnych okoliczności spornych w sprawie, narusza art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Nie wykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 693/11).

GITD w uzasadnieniu skarżonej decyzji powołał się na pismo z dnia [...] listopada 2011 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, w którym wskazał, że producent wag typu [...] T.. z o.o. przedstawił wyjaśnienia co do możliwości wyznaczania masy pojazdu za pomocą pary wag typu [...] poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wag i z uwzględnieniem błędu wagi.

Pismo to nie zostało jednak włączone do akt sprawy, nie zostało również przedstawione stronie postępowania tak by mogła ustosunkować się do twierdzeń w nim zawartych, a Sąd mógł dokonać oceny prawidłowości stanowiska organu w tym względzie. Co więcej, jak wynika z akt sprawy [...] T.Sp. z o.o. jest jedynie dystrybutorem wag typu [...], a ich producentem jest [...], Kanada.

W tym miejscu warto podnieść, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 7 marca 2013 r. w sprawach o sygn. akt II GSK 2280/11 oraz II GSK 2281/11, wskazał, że za pomocą wag typu [...] możliwe jest wyznaczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów.

W ocenie Sądu ze stanowiska tego nie można jednak wyprowadzić możliwości ważenia dowolną liczbą wag, pojazdu o dowolnej ilości osi, tym bardziej, że instrukcja wag typu [...]zawiera wyraźne wytyczne w tym względzie, w tym wyraźnie określa w punkcie 2.5 instrukcji obsługi wagi [...], ustawienia pomiarów w zależności od typów pojazdów. Do tego, to od prawidłowości przeprowadzenia pomiarów poszczególnych osi uzależniony jest wynik nacisków na osiach wielokrotnych oraz masa całkowita pojazdu stanowiąca sumę wyników poszczególnych pomiarów.

W tym miejscu wskazać należy, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 K.p.a. - wynika, że organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Niemniej należy wyraźnie wskazać, iż zasada ta nie oznacza jednak, że organ administracji uprawniony jest do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, gdyż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem nauki swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (tak m.in.: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 410 i cyt. tam poglądy doktryny; podobnie: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Zakamycze 2005, s. 723).

Zarówno w nauce, jak i praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. Według Sądu, zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący.

W niniejszej sprawie należy zauważyć, że GITD, wydając sporną decyzję, pominął w swych rozważaniach analizę argumentów i związanych z nimi zarzutów strony skarżącej przestawionych zarówno w uzasadnieniu odwołania wniesionego od decyzji organu I instancji, jak i we wcześniejszych pismach składanych w toku postępowania administracyjnego.

Organ nie wyjaśnił kwestii prawidłowości przeprowadzonego ważenia jedną parą wag typu [...] pojazdu pięcioosiowego, mimo podnoszenia tej okoliczności przez skarżącą w toku postępowania przed organami obu instancji.

Mając powyższe na uwadze, należy uznać, iż w toku ponownie przeprowadzonego postępowania GITD wyjaśni sporne w niniejszej sprawie kwestie, dokona wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustosunkuje się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdzając, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.