Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 105/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2, art. 216 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 69
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 12 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, , Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi J. J., A. L. i R. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 105/19

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 25 maja 2011 r. do Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej wpłynął wniosek J.J., B. K., K. M., R. M., A. L. i R. L. spadkobierców byłego właściciela, tj. W. M. w sprawie zwrotu części nieruchomości położonej w m. O., w obr. [...] oznaczonej m.in. starym numerem 1914/11 m.in. w zakresie dz. nr 115/4.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o zwrocie działki nr 115/10 (powstała w wyniku podziału działki nr 115/4), która odpowiadała części działki objętej wnioskiem oraz o rozliczeniach z tym związanych. Odwołanie od decyzji złożył Burmistrz Miasta O. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 grudnia 2013 r., II SA/Łd 942/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...].

Następnie Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza O., uchylił decyzję Starosty [...] do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] r. orzekł o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w O. obr. [...], oznaczonej starym numerem działki 1914/11, której według aktualnej ewidencji gruntów odpowiada część działki nr 115/4 o pow. 0,1191 ha, stanowiącej własność Gminy O., dla której w Sądzie Rejonowym w O. V Wydziale Ksiąg Wieczystych urządzona jest KW Nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w O. nr [...] z dnia [...] r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w m. O. w obr. [...], oznaczoną starym numerem działki nr 1914/11 o pow. 0,6118 ha od W. M. na potrzeby Zjednoczonych Zakładów A pod budowę zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...] r. nr [...].

Starosta wskazał, że według opinii geodezyjnej uprawnionego geodety, która wpłynęła do organu w dniu 26 sierpnia 2011 r. porównano stary numer działki, zawartej w ww. decyzji wywłaszczeniowej do aktualnej ewidencji gruntów i budynków. Według opinii geodezyjnej części dz. nr 1914/11 o pow. 0,6118 ha, która została wywłaszczona ww. decyzją od W. M., w aktualne ewidencji gruntów i budynków odpowiada część dz. nr 115/4 o pow. 0,1191 ha. Organ I instancji wskazał, że o tożsamości działek świadczą również zapisy w ewidencji gruntów, których porównanie przedstawił Zespół ds. ewidencji gruntów i budynków pismem z dnia 10 czerwca 2011 r. nr [...]. Stosownie do treści księgi wieczystej nr [...] obecnie właścicielem dz. nr 115/4 o pow. 0,1191 ha jest gmina O.

Jak ustalił organ I instancji, na działce nr 115/4 o pow. 0,1191 ha posadowiony jest również słup A sp. z o.o. z siedzibą w W., na podstawie umowy użytkowania zawartej w dniu 10 lipca 1996 r. pomiędzy Zarządem Miejskim w O., a A sp. z o.o. z siedzibą w W., na okres 20 lat. Obecnie stroną postępowania jest B S.A., ponieważ z ustaleń Starosty wynika, że stała się następcą prawnym A sp. z o.o.

Jak natomiast wynika z postanowień Sądu Rejonowego w O.:

- o sygn. I Ns 753/78 z dnia 11 grudnia 1978 r. spadek po W.M. nabyli: żona M. M. z domu T. oraz dzieci – M. M. c. W., J. L. i J. J. po 1/4 części każde z nich,

- o sygn. I Ns 56/94 z dnia 29 marca 1994 r. spadek po J.L. nabyli: mąż T. L. oraz dzieci – R. L. i A. L., po 1/3 części każde z nich,

- o sygn. I Ns 128/97 z dnia 25 marca 1997 r. spadek po M. M. c. W. nabyli: mąż F. M. oraz dzieci – K. M., R. M. i B. K. po 1/4 każde z nich,

- o sygn. I Ns 123/08 z dnia 19 marca 2008 r. spadek po T. L. nabyły A.L. i R. L. po ½ z każda z nich,

- o sygn. I Ns 183/11 z dnia 4 kwietnia 2011 r. spadek po F. M. nabyły dzieci K. M., R. M. i B. K. po 1/3 każde z nich,

- o sygn. I Ns 212/11 z dnia 4 kwietnia 2011 r. spadek po M. M. z domu T. nabyły córki M.M. i J. J. po 2/6 części każda z nich i wnuczki A.L. i R. L. po 1/6 części każda z nich.

W dniu 3 lipca 2017 r. B. K., K. M. i R. M. -spadkobiercy byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, wycofali swój wniosek z 2011 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] postępowanie w tej części w stosunku do ww. osób zostało umorzone.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ I instancji stwierdził, że na rzeczonej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia, w związku z tym należało orzec o odmowie zwrotu przedmiotowej działki.

Odwołanie od decyzji złożyli J.J., A. L. i R. L., reprezentowani przez radcę prawnego T. N.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 w związku z art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli i w konsekwencji rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów poprzez niepodjęcie przez organy wszelkich możliwych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, czego konsekwencją był brak należytego wyjaśnienia istotnej dla sprawy i kwestionowanej przez skarżących okoliczności zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej i dowolne przyjęcie, że cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany, podczas gdy brak jest jakiegokolwiek dowodu na tę okoliczność. Zdaniem odwołujących naruszono również art. 78 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z nowej wyceny w postaci opinii rzeczoznawcy majątkowego jako podstawowego dowodu kształtującego prawa i obowiązki stron w zakresie rozliczeń finansowych związanych ze zwrotem nieruchomości, w sytuacji gdy konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego w ocenie organu odwoławczego uzasadniała uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji i było to niezbędne w celu zapewnienia pełnej realizacji gwarancji procesowych stron, oraz gdy konieczne jest umożliwienie oceny nowego operatu przez organy obydwu instancji. Jednocześnie w dalszej części odwołania podniesiono, że naruszony został art. 79a k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ I instancji przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Ponadto zdaniem odwołującego organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego, a mianowicie: art. 137 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 z późn. zm.) zwanej dalej u.g.n. poprzez jego błędna wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie tylko wtedy, jeżeli w ogóle nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo iż w przedmiotowej sprawie nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, a organ rozpoznający przedmiotowa sprawę nie wyjaśnił w sposób należyty tej okoliczności i w sposób zupełnie dowolny przyjął, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, mimo braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających tę istotną dla sprawy okoliczność.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wywłaszczono m.in. nieruchomość nr 1914/11 na rzecz Państwa "na potrzeby Zjednoczonych Zakładów A, pod budowę zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dn. [...] r. nr [...].

Jak wskazał organ I instancji, załącznik mapowy do decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny potwierdza, że dz. nr [...] w O. znajdowała się w lokalizacji inwestycji polegającej na budowie zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P. Zarówno załącznik mapowy jak i projekt zagospodarowania przestrzennego terenu tymczasowego zaplecza PBB (w opisie technicznym) przewidywały na przedmiotowym terenie: portiernię (obiekt nr 1 później zwany przetwórnią), budynek socjalno-administracyjny (obiekt nr 2), magazyn (obiekt nr 6), magazyn (obiekt nr 7), a także dojścia, ogrodzenia i wiaty. Na podstawie opinii geodezyjnej organ I instancji ustalił, że części dz. nr 1914/11 o pow. 0,6118 ha, która została wywłaszczona ww. decyzją od W. M., w aktualnej ewidencji gruntów i budynków odpowiada część dz. nr 115/4 o pow. 0,1191 ha. Z powyższego wynika zatem, że celem wywłaszczenia przedmiotowej działki była budowa zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P. Ustalając czynności podjęte na działce objętej mniejszym postępowaniem, organ I instancji przywołał decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste PGKiM w O., załączonej do pisma Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w O. Nr [...] z dnia 9 grudnia 2011 r. Stosownie do treści jej punktu 8 orzeczono, że rozliczenie kosztów istniejących budynków i ogrodzenia stanowiących własność [...] Kombinatu Budowlanego w P. baza w O. winno nastąpić bezpośrednio pomiędzy przekazującym a przejmującym.

W dniu 18 stycznia 2012 r. do organu I instancji wpłynęło pismo z Archiwum Państwowego w P. przekazujące dokumenty związane z budową tymczasowego zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P. na terenie O. Z przesłanych dokumentów wynika, że przeprowadzone 6 lutego 1980 r. oględziny wykazały, iż wykonano w stanie surowym magazyny oznaczone numerami 6, 7 wg planu zagospodarowania, budynek socjalno-administracyjny oznaczony numerem 2 z podjęciem robót wykończeniowych, przetwórnię oznaczoną numerem 1 w stanie surowym, wykonano ogrodzenie. Również z przekazanego przez Archiwum pisma zastępcy Dyrektora ds. techniki [...] Kombinatu Budowlanego z dnia 27 lipca 1979 r. w sprawie terenów budowlanych — PKB w P. wynika, że na wywłaszczonym terenie wykonano ogrodzenie oraz poniesiono koszty związane z zagospodarowaniem nieruchomości. Realizację tych obiektów potwierdza pismo Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w P. z dn. 11 lutego 1980 r. Poza tym dokumentacja geodezyjna sporządzona przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Ł. w dniu [...] r. na podstawie pomiaru uzupełniającego w terenie potwierdza istnienie m.in. ogrodzenia terenu, utwardzonego terenu, magazynów oznaczonych numerem 6 i numerem 7 oraz budynku socjalno-administracyjnego nr 2.

Poza dowodami pochodzącymi z przywołanych dokumentów, organ I instancji na okoliczność ewentualnej zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia przesłuchał świadków. I tak, E. G. zeznał, że w latach 70., 80. i 90. oraz obecnie jeździł i jeździ w pole na swoją działkę, która znajduje się w pobliżu przedmiotowej nieruchomości. Świadek stwierdził, że "jeżdżąc w pole widział budynki i magazyny, które powstały w kształcie w jakim istnieją do dnia dzisiejszego" oraz były one ogrodzone. Jednocześnie wskazał, że budynki te nie były na przestrzeni lat rozbierane ani rozbudowywane. Świadek poza tym podniósł, że w ostatnich latach na nieruchomości pojawił się jedynie maszt. Drugi z przesłuchanych świadków, tj. R. G. i w okresie od 12 listopada 1980 r. do 15 września 1982 r. pracował w pełnym wymiarze czasu pracy jako dozorca w [...] Kombinacie Budowlanym. Świadek podniósł, że cały teren był ogrodzony, ale w ogrodzeniu znajdowały się dziury i ubytki. Na nieruchomości znajdował się barak z drewna oraz szopy na składowanie materiałów. Stwierdził że na nieruchomości nie było murowanych naniesień. Znajdował się tam natomiast sprzęt budowlany, składowane były materiały budowlane takie jak: wapno, żwir, papa. W dołach przy ogrodzeniu znajdowała się smoła. Na placu ułożone były również okna. Świadek zeznał, że barak i szopy nie były nigdy rozbierane i zostały w niezmienionej postaci po zakończeniu przez niego pracy.

Oceniając zebrany w sprawie materiału dowodowy, zdaniem organu odwoławczego Starosta słusznie stanął na stanowisku, że należało orzec o odmowie zwrotu przedmiotowej działki. Przytoczone dowody świadczą, że na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia polegający na budowie zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P.

Jak ustalił organ I instancji, teren został ogrodzony, wybudowane zostały magazyny, pomieszczenia biurowe, place składowe, boksy na materiały budowlane. Teren wykorzystywany był jako zaplecze do składowania materiałów niezbędnych do budowy osiedla mieszkaniowego. Stąd zdaniem organu odwoławczego podzielić należy stanowisko Starosty, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Odnosząc się zarzutu odwołującego wskazującego na brak realizacji celu wywłaszczenia na wydzielonym z większej całości fragmencie nieruchomości organ II instancji przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 4 grudnia 2014 r. sygn. I OSK 1049/13, w którym wskazano, że nie można przyznać byłym właścicielom nieruchomości lub ich następcom prawnym roszczenia o zwrot nieruchomości po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nawet gdy w subiektywnym przekonaniu byłego właściciela teren inwestycji nie został w pełni zagospodarowany dla potrzeb jej funkcjonowania i część nieruchomości - w jego ocenie - mogłaby zostać zwrócona. W cytowanym orzeczeniu wskazuje się, że sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej przed laty, na której zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie może z mocą wsteczną zmienić oceny "konieczności" i "niezbędności" dokonanego wówczas wywłaszczenia na określony cel publiczny. Jeżeli ważność lub skuteczność decyzji o wywłaszczeniu nie została podważona we właściwym postępowaniu, sam sposób gospodarowania częścią nieruchomości nie zmienia oceny prawidłowości dokonanego przed laty wywłaszczenia nieruchomości i przekazania jej do wykorzystania zgodnie z treścią decyzji wywłaszczeniowej. Dokonane w przeszłości wywłaszczenie należy nadal uważać za "konieczne" i "niezbędne" dla realizacji celu publicznego, choćby sposób gospodarowania nieruchomością na jej części rodził subiektywne przekonanie byłego właściciela o jej zbędności i niezrealizowaniu na tej części nieruchomości celu wywłaszczenia. W takiej sytuacji prawo własności wywłaszczonej części nieruchomości nie podlega zwrotowi.

Wojewoda powołał się również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. I OSK 1603/17, który dotyczył części wywłaszczonej działki nr 1914/11, aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów numerami 115/6 i 115/7, a w którym Sąd stwierdził, że na działce cel wywłaszczenia w postaci rzeczonego zaplecza został zrealizowany.

Zdaniem organu II instancji użyte w cytowanym wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r argumenty w połączeniu z ustaleniami potwierdzonymi w wyroku z dnia 10 listopada 2017 r. w zakresie realizacji celu wywłaszczenia w postaci zaplecza prowadzą do jednoznacznego wniosku, że nie można mówić o zbędności przedmiotowej działki na cel wywłaszczenia.

Skoro zrealizowano określony w decyzji wywłaszczeniowej cel to nawet subiektywne przekonanie skarżącego, że na poszczególnych wycinkach wywłaszczonej nieruchomości nie zagospodarowano nieruchomości w sposób zgodny z tym celem, nie może świadczyć o zbędności nieruchomości i konieczności jej zwrotu.

Sąd w wyroku z dnia 10 listopada 2017 r. wypowiedział się również w przedmiocie poruszonych w odwołaniu terminów rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Miałyby one znaczenie wtedy gdyby nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia

1998 r. bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia przed dniem 22 września 2004 r. Wyjaśnić bowiem należy, że dopiero w przywołanym czasie uregulowano kwestię terminów rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z celem wywłaszczenia. Jak wskazał Sąd, nie można bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej okoliczności faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie danej normy prawnej oceniać przez pryzmat tej normy, ponieważ ocena ta byłaby naruszeniem konstytucyjnie ukształtowanej zasady nie działania prawa wstecz. Odnosząc się do terminu realizacji poszczególnych elementów przedmiotowego zaplecza Sąd wskazał, iż nastąpiło to przed 1980 r. Takie stanowisko organ odwoławczy w niniejszej sprawie podzielił. Z kolei oddanie nieruchomości decyzją z dnia [...] r. Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O., pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem nie ma znaczenia z punktu widzenia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, późniejsze jej wykorzystanie czy też rozporządzanie nią po realizacji tego celu.

Odnosząc się do kwestii braku przeprowadzenia przez organ I instancji dowodu z nowej wyceny w postaci opinii rzeczoznawcy majątkowego, organ odwoławczy wskazał, że wykonanie operatu szacunkowego dla potrzeb niniejszego postępowania byłoby zasadne wówczas, gdyby w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Organ II instancji co prawda uchylając poprzednią decyzję Starosty w przedmiotowej sprawie zwrócił uwagę na konieczność sporządzenia nowej wyceny, jednakże jak zauważył organ I instancji z tym zastrzeżeniem, że jedynie wówczas, gdy przeprowadzone ponownie postępowanie wyjaśniające uwzględniające analizę podniesionych przez Burmistrza O. argumentów nie doprowadzi do wniosku, że należy w sprawie odmówić zwrotu działki. Zatem wobec orzeczenia o braku zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia i wydania decyzji odmownej, nie było potrzeby sporządzania nowego operatu szacunkowego.

W ocenie Wojewody nie może przynieść również zamierzonego skutku zarzut związany z przywołanymi przez organ II instancji zaleceniami odnośnie do uzupełnienia przez Starostę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W odwołaniu wskazano, że złożone w ramach rzeczonego uzupełnienia zeznania świadków nie wniosły żadnych istotnych okoliczności do przedmiotowej sprawy. Zdaniem organu odwoławczego zarówno zeznania E. G., który od 70. lat XX wieku do teraz jeździ w pole na swoja działkę sąsiadującą z przedmiotową nieruchomością, jak również dowód z przesłuchania R. G., ówczesnego dozorcy w [...] Kombinacie Budowlanym wraz z przytoczonymi wcześniej dowodami składają się w jedną całość potwierdzającą, że przedmiotowe zaplecze powstało. Jeszcze raz podkreślono, że istotne z punktu widzenia orzeczenia w przedmiocie zwrotu nieruchomości jest realizacja celu wywłaszczenia, nie subiektywne przekonanie byłego właściciela, sprowadzające się do stwierdzenia, że konkretny wycinek z wywłaszczonej nieruchomości nie został w pełni zagospodarowany, na co zwrócono uwagę w cytowanym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. J., A. L. i R. L., reprezentowane przez radcę prawnego T. N., podniosły zarzut naruszenia:

- art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli i w konsekwencji rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów poprzez niepodjęcie przez organy wszelkich możliwych kroków do wyjaśnienia stanu taktycznego sprawy oraz uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, czego konsekwencją był brak należytego wyjaśnienia istotnej dla sprawy i kwestionowanej przez skarżących, okoliczności zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej i dowolne przyjęcie, że cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany, podczas gdy brak jest jakiegokolwiek dowodu na tę okoliczność;

- art. 7, 77, 80 i 107 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnianie stanu faktycznego oraz błędną ocenę dowodów (dowolną), w tym dowodu z zeznań świadków E. G. i R. G., co doprowadziło w szczególności do nieprawidłowego przyjęcia przez organy obu instancji, iż na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia polegający na budowie zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P. podczas, gdy w rzeczywistości organy obu instancji pomijają fakt, iż niniejsze postępowanie dotyczy żądania zwrotu części nieruchomości oznaczonej starym numerem działki 1914/11, której według aktualnej ewidencji gruntów odpowiada część dz. nr 115/4 o pow. 0,1.191 ha stanowiącej własność Gminy O., dla której w Sądzie Rejonowym w O. V Wydziale Ksiąg Wieczystych urządzona jest KW nr [...], na której nie zrealizowano jakichkolwiek prac i nie była wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia;

- art. 78 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z nowej wyceny w postaci opinii rzeczoznawcy majątkowego jako podstawowego dowodu kształtującego prawa i obowiązki stron w zakresie rozliczeń finansowych związanych ze zwrotem nieruchomości, w sytuacji, gdy konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego w ocenie Wojewody [...] jako organu odwoławczego w poprzednio wydanej decyzji uzasadniała uchylenie decyzji Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji i było to niezbędne w celu zapewnienia pełnej realizacji gwarancji procesowych stron, oraz gdy konieczne jest umożliwienie oceny nowego operatu przez organy obydwu instancji jak wskazał wówczas Wojewoda jako organ odwoławczy;

- art. 137 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie tylko wtedy, jeżeli w ogóle nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak, jest podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo iż w przedmiotowej sprawie nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, a organy rozpoznające przedmiotową sprawę nie wyjaśniły w sposób należyty tej okoliczności i w sposób zupełnie dowolny przyjęły, ze cel wywłaszczenia został zrealizowany, mimo braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających tę istotną dla sprawy okoliczność.

W uzasadnieniu skargi skarżące podniosły m.in., że organ I instancji zlecił uprawnionemu geodecie porównanie planu realizacyjnego z dnia [...] r. zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia [...] r. z aktualną mapą zasadniczą oraz aktualnym stanem na gruncie. W powyższej opinii geodeta dokonał wpasowania rastra planu realizacyjnego i rastra mapy zasadniczej. Efektem prac był załącznik graficzny przedstawiający kolorem niebieskim zamierzenie inwestycyjne określone w planie realizacyjnym oraz kolorem pomarańczowym realizację tego zamierzenia w postaci istniejącego aktualnie na mapie zasadniczej zagospodarowania przedmiotowego terenu z jednoczesnym wskazaniem granie i oznaczenia działek z podziału dziatki nr 115/4. Ze wskazanego dowodu w sposób jednoznaczny wynikało, że umiejscowione na planie realizacyjnym obiekty w tym części budynków nie zostały zrealizowane na dz. 115/4, bowiem dokonano odstępstw od planu realizacyjnego w ten sposób, że na działce będącej przedmiotem niniejszego postępowania nie zrealizowano celu wywłaszczenia i nie była ona wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia, bowiem zgodnie z planem realizacyjnym miała na niej znajdować się część budynku, który nic został zrealizowany zgodnie z planem realizacyjnym. Skarżące zwróciły również uwagę na dowody z przesłuchań świadków, podważając ich wiarygodność i wskazując, że jeden z nich R. G. nie potrafił nawet zidentyfikować spornej nieruchomości.

Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Punktem wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie uczynić należy fakt, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.), decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w O. nr [...] z dnia [...] r., wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w m. O. w obr. [...], oznaczoną starym numerem działki nr 1914/11 o pow. 0,6118 ha od W. M. na potrzeby Zjednoczonych Zakładów A pod budowę zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P., zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...] r. nr [...].

Porównanie numer działki wskazany w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] r. z aktualną ewidencją gruntów i budynków wskazuje, iż części dz. nr 1914/11 o pow. 0,6118 ha, która została wywłaszczona aktualnie odpowiada część dz. nr 115/4 o pow. 0,1191 ha, której zwrotu domagają się skarżące.

Stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. regulujące zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wobec takiego brzmienia przepisu nie ulega wątpliwości, że dla rozpatrzenia wniosku skarżących o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości rozważenia wymagało zastosowanie przepisów art. 136 i art. 137 u.g.n.

I tak, w myśl art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie natomiast do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeśli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Jednocześnie przypomnienia wymaga, co już wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny, że jakkolwiek w art. 137 ust. 1 u.g.n. zdefiniowano przesłanki zbędności nieruchomości na cel jej wywłaszczenia, to w przypadku zrealizowania tego celu przed dniem 1 stycznia 1998 r., terminy określone w powołanym przepisie nie znajdują zastosowania. Do dnia 1 stycznia 1998 r. problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych była unormowana w art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), w którego ust. 1 wskazano, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W ówcześnie obowiązującej ustawie nie określono jednak szczegółowych warunków uznawania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Dopiero w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., uchylając z tym dniem ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, w art. 137 ust. 1 zdefiniowane zostały przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Z dniem 22 września 2004 r. znowelizowano natomiast art. 137 ust. 1 pkt 2 poprzez określenie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (por. art. 1 pkt 89 lit. a w zw. z art. 19 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustawy - Dz. U. z 2004 r. poz. 1492 w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt K 37/03 - M.P. Nr 15, poz. 247).

Określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje zatem dopiero od 1 stycznia 1998 r. Natomiast określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na zrealizowanie tego celu, obowiązuje dopiero od 22 września 2004 r. Nie można zatem tych terminów odnosić do stanu faktycznego opisanego w powołanym art. 137 ust. 1, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie do prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 22 września 2004 r. odnośnie do zrealizowania tego celu. Nie można bowiem bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej okoliczności faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie danej normy prawnej oceniać przez pryzmat tej normy, ponieważ ocena ta byłaby naruszeniem konstytucyjnie ukształtowanej zasady niedziałania prawa wstecz (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., I OSK 1981/11, CBOSA).

Wnioskodawczynie swoje żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części obejmującej działkę nr 115/4 wywodzą właśnie z treści art. 137 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 u.g.n., twierdząc, że na części wywłaszczonej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia - teren ten nie został bowiem trwale zagospodarowany, tj. nie powstały na nim żadne budynki.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do oceny, czy i kiedy został zrealizowany cel wywłaszczenia i czy zaistniały przesłanki warunkujące uznanie wywłaszczonej nieruchomości bądź jej części za zbędną w rozumieniu art. 137 u.g.n.

Oceniając kwestię realizacji celu wywłaszczenia nie sposób abstrahować od wyroków tut. Sądu z dnia 21 marca 2017 r., II SA/Łd 47/17 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2017 r., I OSK 1603/17, które dotyczyły sprawy odmowy zwrotu działek oznaczonych aktualnie jako działki nr 115/6 i 115/7, stanowiących części pierwotnej działki nr 1914/11.

Sąd Wojewódzki uznał na podstawie zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego, że celem wywłaszczenia była budowa tymczasowego zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P. Cel ten wynika zarówno z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] r., jak i choćby poprzedzającej ją decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji z dnia [...] r. Cel ten potwierdza także wniosek Zjednoczonych Zakładów A z dnia 3 marca 1978 r. oraz decyzja Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia planu zagospodarowania tymczasowego zaplecza [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego na terenie miasta O. Sąd podkreślił, że załącznik mapowy do decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny, potwierdza, że działka nr 1914/11 w O. znajdowała się w lokalizacji inwestycji polegającej na budowie zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P. Zarówno załącznik mapowy, jak i projekt zagospodarowania przestrzennego terenu tymczasowego zaplecza [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego (w opisie technicznym) przewidywały na przedmiotowym terenie: portiernię (obiekt nr 1, później zwany przetwórnią), budynek socjalno-administracyjny (obiekt nr 2), magazyn (obiekt nr 6), magazyn (obiekt nr 7), a także dojścia, ogrodzenia i wiaty. W dniu 6 lutego 1980 r., podczas oględzin terenu zaplecza, stwierdzono wykonanie w stanie surowym magazynów oznaczonych numerami 6 i 7 według planu zagospodarowania, budynku socjalno-administracyjnego oznaczonego nr 2 z podjęciem robót wykończeniowych, przetwórni ozn. nr 1 w stanie surowym oraz wykonanie ogrodzenia, czego potwierdzeniem jest pismo Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w P. z dnia 11 lutego 1980 r. Dodatkowo, dokumentacja geodezyjna sporządzona na podstawie dokonanego przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Ł. w dniu 3 maja 1984 r. pomiaru uzupełniającego w terenie potwierdza istnienie m.in. ogrodzenia terenu, utwardzonego terenu, magazynów oznaczonych nr 6 i 7 oraz budynku socjalno-administracyjnego nr 2. Ustalenia te potwierdzając również zeznania świadków przesłuchanych w 2012 r. Wynika z nich między innymi, że przed 1980 r. wybudowano na przedmiotowym terenie budynek socjalno-administracyjny, dwa magazyny, przetwórnię i wiaty (W. B., R. K.), wykonano ogrodzenie i utwardzenie terenu (W. B., R. K., T. S., B. B.). Świadkowie wyjaśnili, że zaplecze służyło do składowania niezbędnych materiałów do budowy osiedla mieszkaniowego, a nieruchomość wykorzystywano także jako miejsce postoju maszyn, urządzeń i samochodów.

Powyższe ustalenia dały podstawy do przyjęcia przez Sąd Wojewódzki, że na przedmiotowej nieruchomości, objętej celem wywłaszczenia, planowana inwestycja została zrealizowana, co definitywnie uniemożliwia zwrot nieruchomości w części objętej wnioskiem skarżących.

Zrealizowanie celu wywłaszczenia potwierdził również w przytoczonym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując, iż teren był wykorzystywany jako zaplecze do składowania materiałów niezbędnych do budowy osiedla mieszkaniowego, jak również wykorzystywano tę nieruchomość jako miejsce postoju maszyn, urządzeń i samochodów. Teren był ogrodzony i utwardzony. Urządzenie terenu świadczy zatem, że był on wykorzystywany jako tymczasowe zaplecze [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego.

Przywołane orzeczenia zostały, jak wskazano wcześniej, wydane w sprawach dotyczących działek nr 115/6 i 115/7, jednakże w ocenie Sąd rozpoznającego skargę, mają one znaczenie również w odniesieniu do oceny zasadności żądania zwrotu części działki nr 115/4 na podstawie art. 137 ust. 2 u.g.n.

Otóż, cała nieruchomość oznaczona dawniej nr 1914/11 wywłaszczona została na potrzeby Zjednoczonych Zakładów A pod budowę zaplecza dla [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego w P.

Na terenie wywłaszczonej nieruchomości przewidziana została budowa budynków - wybudowano na przedmiotowym terenie budynek socjalno-administracyjny, dwa magazyny, przetwórnię i wiaty, wykonano ogrodzenie i utwardzenie terenu. Jak wynika z akt sprawy na terenie części pierwotnej działki nr 1914/11, która jest przedmiotem aktualnie rozpatrywanego żądania zwrotu nie zostały zrealizowane żadne naniesienia budowlane. Nie oznacza to, w ocenie Sądu, że można uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, co automatycznie oznacza możliwość zwrotu części objętej wnioskiem.

Jak już zostało potwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego cel wywłaszczenia wynikający z decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. nr [...] z dnia [...] r. został zrealizowany w całości. Na realizację tego celu uznano za właściwe dokonanie wywłaszczenia całej działki nr 1914/11, co znajduje uzasadnienie w sposobie sformułowania w decyzji wywłaszczeniowej tegoż celu. Pojęcie "zaplecze", na co zwracano już uwagę, jest nieostre, a jak wynika ze Słownika języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego zapleczem jest "obszar położony na tyłach czegoś, obszar, gdzie znajdują się instytucje, środki pomocnicze zapewniające funkcjonowanie czegoś". Na zaplecze składać się będą zatem nie tylko budynki, dojazd i dojście do nich, ale również wolna od zabudowy powierzchnia działki, które ma zapewniać możliwość składowania, magazynowania, stanowić przestrzeń do postoju lub choćby manewrowania pojazdów, a nawet przestrzeń socjalną dla pracowników. Brak naniesień budowlanych nie świadczy zatem o jej niewykorzystywaniu w roli części zaplecza. Natomiast fakt ogrodzenia całości wywłaszczonej nieruchomości, w ocenie Sądu, świadczy o tym, że cała dawna działka nr 1914/11 pełniła funkcję zaplecza. Wobec powyższego nie sposób twierdzić, że cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na części nieruchomości i znajduje zastosowanie art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.

Przeprowadzone w dniu 6 lutego 1980 r. oględziny wykazujące istnienie w stanie surowym magazynów, budynku socjalno-administracyjnego, przetwórni, ogrodzenia, pismo Zastępcy Dyrektora ds. techniki [...] Kombinatu Budowlanego z dnia 27 lipca 1979 r. w sprawie terenów budowlanych — PKB w P., z którego wynika, że na wywłaszczonym terenie wykonano ogrodzenie oraz poniesiono koszty związane z zagospodarowaniem nieruchomości, pismo Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w P. z dnia 11 lutego 1980 r. czy dokumentacja geodezyjna sporządzona przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Ł. w dniu 3 maja 1984 r. potwierdzająca istnienie m.in. ogrodzenia terenu i budynków wskazują na zrealizowanie celu wywłaszczenia już w tym czasie, tj. przed wejściem w życie u.g.n.

Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie za drugorzędne uznać należy dowody z przesłuchania świadków, gdyż pozostały zebrany materiał aktowy wskazuje na zrealizowanie celu wywłaszczenia na całej dawnej działce nr 1914/11. Za pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie należy w konsekwencji uznać zarzuty skargi dotyczące wiarygodności świadka R. G.

Oceny tej nie zmienia również podnoszony przez skarżące zarzut realizacji obiektów na terenie zaplecza w ramach samowoli budowlanej. Do tak sformułowanego zarzutu odniósł się zresztą również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt I OSK 1603/17, wyjaśniając już wówczas, iż dla oceny zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. na cel jej nabycia, kwestie dotyczące realizacji inwestycji bez pozwolenia na budowę nie są zasadne, ponieważ z powołanych przepisów w żaden sposób nie wynika, aby okoliczność ta miała jakiekolwiek normatywne znaczenie dla skuteczności żądania zwrotu nieruchomości.

Co istotne, podnoszone przez skarżące argumenty dotyczące późniejszych losów nieruchomości, zwłaszcza związanych z późniejszym stanem nieruchomości i ewentualnym jej właścicielem, nie mają znaczenia. Wobec zrealizowania celu wywłaszczenia nie ma zatem znaczenia fakt późniejszego wykorzystania części nieruchomości na inne cele, w tym fakt posadowienia masztu telefonii komórkowej.

Zupełnie nietrafny jest natomiast wciąż eksponowany zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. odnoszący się do braku przeprowadzenia dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego w sytuacji, gdy w sprawie z wniosku skarżących o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości zapadła decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości. Fakt, iż pierwotnie organ I instancji orzekł o zwrocie części działki nr 115/4, a Wojewoda [...] decyzję tę uchylił, nie może mieć wpływu na ocenę aktualnie zaskarżonej do tut. Sądu decyzji Wojewody [...].

Reasumując, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy prawa materialnego ani przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który uzasadniałby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

A.B.