Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1172/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i  art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas Protokolant starszy inspektor Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi T. B. i A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A.B. i T.B. od decyzji Starosty C. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej o powierzchni [...] m z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w miesicie P. przy ul. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty C..

Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 30 stycznia 2009 r. A. B. złożył wniosek do Starosty P. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości - o pow. [...] m2 z działki oznaczonej nr [...] - wywłaszczonej od A. B. (babki) i T. B. (ojca), lub o notarialne ustanowienie prawa służebności gruntowej drogi po działce [...], która zapewniałaby przejazd maszynami rolniczymi z jego siedliska . Następnie w dniu 8 maja 2009 r. taki sam wniosek złożył T. B.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. - Wydział I Cywilny z dnia [...] lipca 2009 r. Sygn. akt [...] - prawo do spadku po zmarłej A.B. nabyły dzieci: T.B., M.R., B.T. i A.B. po 1/4 części każde z nich.

Umową z dnia 26 października 2009 r. zawartą w Kancelarii Notarialnej notariusza L. T. w P., M. R., B. T. i A. B. dokonali nieodpłatnego przelewu na rzecz T.B. jako współspadkobiercy przysługujących im praw majątkowych po A.B., co do praw i roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

A. B. jest właścicielem działek nr [...], [...] i [...] na mocy darowizny dokonanej przez T. i M. małż. B.

Z działki będącej przedmiotem postępowania zwrotowego A. B. korzysta w celu przejazdu i przechodu.

Przedmiotowa nieruchomość o zwrot części której wystąpił A.B. i T. B. stanowi własność Powiatu P. i z tego względu Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., wyznaczył Starostę C. jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej.

Starosta C. ustalił, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] września 1969 r. Nr [....] - wywłaszczona została na Skarb Państwa nieruchomość, położona w P. o pow. [...] m2., składająca się z działki nr [...] . o pow. [...] mtr.kw. i [...] o pow. [...] m2., od A. B. i T. B. – na cele użyteczności publicznej - pod budowę Stacji Obsługi [...].. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] z dnia [...] stycznia1969 r., wywłaszczona nieruchomość przeznaczona była pod [...] Zakłady P. Budowę Stacji rozpoczęto w roku 1970 lub w 1971. Stacja działała do 1991 r. (bezsporne).

Starosta C. ustalił, że działka [...] wg obowiązującej ewidencji gruntów to część działek nr: [...] i [...] ( przed podziałem dz. [...]), natomiast działka [...] to część działki [...].

Przedmiotowe działki od dnia 23 lutego 2007 r. stanowią własność Powiatu P., co wynika księgi wieczystej KW Nr [...].

Organ I instancji wskazał, ze decyzją z dnia [...] marca 1991 r. Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że Przedsiębiorstwo P. w O. stało się z mocy prawa użytkownikiem wieczystym nieruchomości, położonej w P. przy ul. [....], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2., właścicielem budynków i urządzeń oraz lokali znajdujących się na tej nieruchomości.

Na mocy powołanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. Nr [...], w dniu 2 grudnia 1991 r. Sąd Rejonowy Wydział IV Ksiąg Wieczystych w P., dokonał w księdze wieczystej KW Nr [...], wpisu prawa użytkowania wieczystego w do działki [...] o pow. [...] ha.

Organ I instancji podniósł, że decyzją z dnia [...] października 1992 r. nr [...] Wojewoda [....] zmienił swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 1992 r. Nr [...] i przekazał nieodpłatnie na własność Miasta P. nieruchomości zabudowane oznaczone nr działek [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha.

Następnie aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. - Burmistrz Miasta P.-darował na rzecz Powiatu P. własność działek nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z przeznaczeniem na potrzeby Centrum K.

Organ I instancji zakres żądania T. B. i A.B. ustalił w oparciu o załącznik mapowy, który został złożony przy wniosku skierowanym do Starosty P. przez A. B. o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej.

Organ I instancji ustalił, ze wkreślony grunt do zwrotu w kolorze żółtym, to część działki [...], z czego 1/3 części wnioskowanego terenu do zwrotu to część starej działki [...] wywłaszczonej od A. B. i T. B. natomiast pozostałe 2/3 zaznaczonego terenu to grunty nie stanowiące przed wywłaszczeniem ich własności.

Wnioskowany o zwrot grunt to teren stanowiący dojazd, z którego korzystał T. B. od dnia 5 marca 1993 r. za zgodą Zarządu Miasta P., a po przejęciu działki przez Powiat P. za zgodą Zarządu Powiatu P. Korzystanie z dojazdu ułatwiało dojazd ponadgabarytowymi maszynami rolniczymi do własnej posesji T. B., a obecnie A. B.

Organ I instancji stwierdził, że T. B. występując o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej - wystąpił o zwrot nieruchomości, która nie była przedmiotem wywłaszczenia co jest sprzeczne z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) Organ I instancji odnosząc się do żądania zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej część działki [...] ( według dawnej numeracji [...]) ustalił, że nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia została wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu. Organ wskazał, ze w przedmiotowej sprawie art. 137 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania. ( prace związane z realizacją celu wywłaszczenia rozpoczęto już w 1970 – 1971 r.).

Ponadto organ I instancji podniósł, że wywłaszczona nieruchomość została przekazana w użytkowanie wieczyste w dniu 5 marca 1991 r. Przedsiębiorstwu Państwowemu [...] w O. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 2 grudnia 1991 roku, a więc przed dniem 1 stycznia 1998 r tj. dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, ze w przedmiotowym stanie faktycznym ma zastosowanie art. 229 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazany art. 229 stanowi, że "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej".

Organ I instancji poinformował skarżącego, ze z wnioskiem o ustanowienie drogi koniecznej może wystąpić do sądu powszechnego.

W tej sytuacji Starosta C. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej o powierzchni [...] mtr. kw. z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w P., przy ul. [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. B. i T. B. od wskazanej decyzji Starosty C. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że z pisma Sądu Rejonowego w P., Wydział IV Ksiąg Wieczystych z dnia 29 stycznia 2010 r. wynika, że w księdze wieczystej [...] prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości Skarbu Państwa położonej w P., stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w O. zostało wpisane w dniu 2 grudnia 1991 r. z mocy decyzji Urzędu Wojewódzkiego w O. z dnia [...] marca 1991 r. [....]. Prawo to zostało wykreślone w dniu 29 grudnia 2003 r.

Organ odwoławczy wskazał, ze w świetle materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych oraz bezspornej kwestii rozpoczęcia realizacji celu wywłaszczenia w 1970 lub 1971 roku poprzez budowę Stacji Obsługi [...] przez inwestora tj. [...] Zakłady P. w M., wykluczona jest możliwość orzeczenia zwrotu gruntów wywłaszczonych.

Organ odwoławczy podniósł, ze wywłaszczona nieruchomość została przekazana w użytkowanie wieczyste w dniu 5 marca 1991 r. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., co skutkuje, iż w rozpatrywanej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie w zakresie wnioskowanego przy okazji zwrotu nieruchomości wywłaszczonej ustalenia dojazdu do działki nr [...] stanowiącej własność wnioskujących zwrot A. i T. B., nie jest w gestii organu orzekającego w sprawie o zwrot wywłaszczonych gruntów ustanowienie drogi koniecznej pozostającej sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 kc.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T.B. i A.B.

W skardze wnosili o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty C. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie:

- art. 7 kpa, poprzez naruszenia zasady prawdy obiektywnej,

- art. 8 kpa, poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwowego organu administracji państwowej stosującego prawo,

- art. 77 §1 kpa, poprzez naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie,

- art. 80 kpa, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego.

W skardze podnieśli, że zwracali się do Gminy Miasta P., a następnie do Powiatu P., o ustanowienie służebności przejazdu po nieruchomości stanowiącej obecnie działkę działki [...] do sąsiedniej zabudowanej nieruchomości siedliskowej w P. jako działki nr [...].

Podnieśli, że Burmistrz Miasta P. wyraził zgodę na korzystanie z działki nr [...] jako drogi pod warunkiem, wykonania we własnym zakresie bramy przejazdową w ogrodzeniu, który to warunek został spełniony.

Skarżący wskazali, ze starania o zwrot objętej wnioskiem nieruchomości podjęli z powodu odmowy ustanowienia, przez organy administracji publicznej, służebności przejazdu w prawem przewidzianej formie, tj. ugody administracyjnej, decyzji administracyjnej lub czynności notarialnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) (zwaną dalej ugn), nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137.

Przepis art. 137 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem ww. terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione.

Organ ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, ze cel wywłaszczenia jakim była budowa Stacji Obsługi [...] przez inwestora [...] Zakłady P. w M., został zrealizowany, co wyklucza możliwość orzeczenia zwrotu gruntów wywłaszczonych. Realizacja prac związanych z budową stacji, co jest okolicznością bezsporną i potwierdzoną przez skarżących rozpoczęła się w 1970 lub 1971 roku, co oznacza, że prace związane z realizacją tego celu zostały rozpoczęte przed upływem 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Stacja obsługi [...] działała do 1991 roku.

Podzielić należy stanowisko organu, ze całkowicie bezpodstawne jest żądanie skarżących dotyczące zwrotu tej części nieruchomości, która nigdy do nich nie należała i nie była w związku z tym przedmiotem wywłaszczenia.

Z treści skargi wynika, ze celem skarżących było doprowadzenie do ustanowienia służebności przejazdu i przechodu na działce nr [...] ( według dawnej numeracji [...]) w formie decyzji administracyjnej.

Żądanie zwrotu tej części nieruchomości, która jest niezbędna dla przejazdu dużymi maszynami rolniczymi do gospodarstwa skarżących, jest konsekwencją skierowania skarżących przez organy administracji publicznej na drogę postępowania sądowego, w celu ustanowienia służebności drogowej.

Należy zwrócić uwagę, że zdaniem Sądu w niniejszej sprawie art. 229 ugn nie może mieć zastosowania.

Z zaświadczenia Sądu Rejonowego Wydział IV Ksiąg Wieczystych wynika, że wywłaszczona nieruchomość została przekazana w użytkowanie wieczyste w dniu 5 marca 1991 r. Przedsiębiorstwu Państwowemu [...] w O. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 2 grudnia 1991 r, jednakże prawo to zostało wykreślone na wniosek Urzędu Miasta w P. z dnia 20 października 2003 r. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1992 r. nr [...].

Z uwagi na to, że wpis do księgi wieczystej w przedmiocie wykreślenia prawa użytkowania wieczystego ma charakter deklaratoryjny, a podstawą wykreślenia była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1992 r. należy stwierdzić że z tą datą prawo to zostało wykreślone.

Oznacza to, że przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nie było ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Jednakże kwestia ta nie ma znaczenia w niniejszej sprawie albowiem organ administracji publicznej ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, iż w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki negatywne biorąc pod uwagę art. 136 ust. 3 i 137 ustawy, co stanowi przeszkodę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Stwierdzić należy, ze zarzuty skargi są niezasadne i nie odnoszą się do przesłanek z art. 136 i 137 ugn.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.