Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 793/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 4 i 5, art. 151, art. 152, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 149 par. 2, 145 par. 1,  art. 145a,  art. 151 par. 1 pkt 1,  art. 77,  art. 131 par. 1, 16 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 25 par. 2 pkt 1 i 2,  art. 1 ust. 2 pkt 6,  art. 21 ust. 2  pkt 4
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: 228  par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art. 153
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 marca 2008 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak WSA/wyr.1-sentencja wyroku


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E :

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej Kierownik Urzędu) decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) na podstawie art. 25 ust. 2 p. 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.- dalej ustawa) pozbawił H.M. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. decyzją z dnia [...] r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej od [...] r. do [...] r. (łącznie [...] ).

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że H. M. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancką pełnił służbę w Wojsku Polskim. Z akt sprawy wynika, że podczas służby nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy (k. [...] akt administracyjnych).

H. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał w szczególności, że do Jego obowiązków należała ochrona i konserwacja linii telekomunikacyjnych do patrolowania należało przejść odcinek 30 km pieszo. Posterunki były rozmieszczone w miejscowościach [...] [...] [...] [...], na tych terenach dochodziło często do walk, a ubranemu w mundur, posiadającemu broń był łatwym celem do ostrzelania, co miał miejsce w okolicach [...]a...zostałem przymusowo skierowany jako dziecko niespełna [...] letnie do pracy u Niemca po 12 godzin dziennie... zostałem skierowany tam gdzie ludziom było za mało 6-ciu lat wojny z okupantem zaczęli strzelać Polak do Polaka (k. [...] akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.138 § 1 p.1, art.127 § 3 kpa i art. 25 ust. 2 p. 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/ 97/950 ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. Motywując decyzję Kierownik Urzędu powtórzył argumenty podniesione w decyzji z [...] r. Zainteresowany nabył w b. ZBoWiD uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej". W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy (k. [...] akt administracyjnych).

Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r.- [...] Wojewódzki Sad Administracyjny w P. oddalił skargę H.M. na decyzję z dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] r. H. M. wniósł o ponowną weryfikację Jego uprawnień wskazując, że wystąpił do Archiwum MSWiA o potwierdzenie udziału w walkach z UPA i Werwolfem (k. [...] akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.154 § 1 kpa i art. 25 ust. 2 p. 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 p. 1 kpa i art. 25 ust. 2 p. 2 i ust. 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (dalej Sąd) prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r.- [...]: uchylił decyzję z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r.; zasądził od Kierownika Urzędu na rzecz Skarżącego [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Sąd w szczególności wskazał, że prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie Skarżącego dopuszczalne było wyłącznie w trybach nadzwyczajnych. Argumenty, podnoszone przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] r., odnoszą się do uzyskania nowych dowodów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowi to podstawę wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Mimo, że Skarżący wskazywał na taką przesłankę, organ prowadził postępowanie w trybie art. 154 kpa- w trybie zezwalającym na uchylenie bądź zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Tryb ów pozwala na weryfikację decyzji obarczonych wadami niekwalifikowanymi, a kryteriami wskazanymi przez ustawodawcę jest interes społeczny lub słuszny interes strony. Nie jest dopuszczalne zamienne stosowanie wskazanych dwu trybów postępowań nadzwyczajnych, ze względu na odmienną strukturę i funkcję (k. [...] akt administracyjnych).

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 149 § 1 i art. 145 § 1 p. 5 kpa w zw. z art. 1 ust. 2 p. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.) wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] r. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] r. Kierownik Urzędu wskazał, że dnia [...] r. do Urzędu wpłynęło pismo IPN z dnia [...] r. informujące, że [...] Brygada [...] w okresie [...] r. brała udział w walkach zbrojnych z UPA (k. [...] akt administracyjnych).

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 151 § 1 p. 1 kpa i art. 25 ust. 2 p. 2 i art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania była merytoryczna ocena, czy w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wzruszenie decyzji z dnia [...] r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. Na podstawie kserokopii książeczki wojskowej nr [...] Kierownik Urzędu ustalił, od [...] do [...] r. H. M. odbył szkolenie rekruckie w [...] brygadzie [...] ; od [...] do [...] r. pełnił służbę w Samodzielnym Pułku Łączności. Pismem z dnia [...] r. IPN poinformował, że [...] Brygada [...] w okresie od [...] r. brała udział w walkach z UPA; Samodzielny Pułk Łączności w latach [...] brał udział w zabezpieczeniu i ochronie linii telefonicznych. H. M. od [...] do [...] r. przechodził w [...] Brygadzie [...] przeszkolenie rekruckie (okres przed przysięgą wojskową), stąd wykluczony jest Jego jakikolwiek udział w walkach z bronią w ręku z oddziałami UPA. Dokumenty zgromadzone w sprawie nie stanowią dowodu na osobisty udział Wnioskodawcy w walkach z UPA lub Werwolfem, co nie pozwala na zachowanie uprawnień kombatanckich, przyznanych z tytułu utrwalania władzy ludowej z tytułu prowadzenia działalności kombatanckiej określonej w art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy (k. [...] akt administracyjnych).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. M. podniósł w szczególności, że szkolenie rekruckie odbywało się nie w koszarach w L., lecz w obozie po zlikwidowanej bazie UPA w L. D. pod L.. Służbę pełnił na terenach toczących się walk. W [...] r. odbywało się zjednoczenie partii i w związku z tym zarządzono ostre pogotowie do końca roku- w tym okresie co 6 godzin musiał wychodzić na patrol. Zwracanie się do IPN o opis udziału Wnioskodawcy w walkach z UPA ocenił jako bezsensowne, gdyż IPN tym nie dysponuje. Naiwnością byłoby myśleć, że IPN dysponuje filmem lub może reportażem z tych walk, które toczyły się na terenach Polski w tamtych latach. Żołnierz w mundurze [z] bronią był celem. Narażony w każdej sytuacji na śmierć, musiał przeżyć [...] miesięcy w ciągłym napięciu. Według urzędnika był to nieznaczący epizod (k. [...] akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 p. 1 kpa i art. 1 ust. 2 p. 6, art. 25 ust. 2 p. 2 i ust. 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

Kierownik Urzędu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Nadto organ administracji w szczególności wskazał, że akta postępowania nie zawierają żadnych dowodów potwierdzających, że H. M. prowadził działalność opisaną w art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy. Ubiegając się o przyjęcie do ZBoWiD (w deklaracji członkowskiej i życiorysie) H. M. w żadnym miejscu nie wspomniał, że walczył z bandami UPA; wskazywał lakonicznie, że brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem na obszarze powiatów l., p. i k. W toku postępowania weryfikacyjnego i w skardze do Sądu Administracyjnego nie wskazał, że brał udział w walkach z oddziałami UPA. H. M. konsekwentnie wówczas podawał, że Jego służba wojskowa w pionie łączności polegała na ochronie, konserwacji i patrolowaniu linii telekomunikacyjnych. Z pierwszej skargi do Sądu Administracyjnego wynika, że Zainteresowany zwalczał podziemie niepodległościowe (którego członków następnie goszczono w Sejmie). Z pism Instytutu Pamięci Narodowej (z dnia [...], [...] r.) wynika, że [...] Brygada w okresie [...] r. brała udział w walkach zbrojnych z UPA, ale nie ma dokumentów potwierdzających osobisty udział Strony w walkach. Konfrontacja owych dokumentów z innymi dowodami i relacjami Strony zawartymi w pismach z [...] i [...] r. każe wykluczyć, że Weryfikowany- mimo udziału Jego jednostki- brał osobisty udział w walkach z UPA. H. M. wcielony został do wojska w [...] do [...] Brygady [...], ale już w [...] r., po przeszkoleniu rekruckim wybył do Samodzielnego Pułku Łączności. Źródła historyczne wskazują, że rekruci nie brali udziału w walkach zbrojnych. Uprawnienia kombatanckie obejmowały ponad dwuletni okres sięgający [...] r. W tym okresie nie były aktywne nawet niedobitki oddziałów UPA. Uzasadnia to tezę, że Strona otrzymała uprawnienia w związku z walkami z reakcyjnym podziemiem, jak w tamtych latach określano formacje podziemia niepodległościowego. W aktualnym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. M. nie podaje wprost, że walczył z UPA, a tylko, że przebywał w obozie po zlikwidowanej bandzie UPA na terenie, na którym nadal trwały walki. Uprawnienia kombatanckie mogą być przyznane tylko osobie biorącej udział w walkach, a nie pełniącej służbę w jednostce, która takie walki w jakimś okresie pełniła (wyrok NSA z 24.5.01- V SA 2614/00). Nie stanowi spełnienia przesłanki z art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy, sama przynależność do większej jednostki, która pozostawała w gotowości bojowej, lecz w okresie służby kombatanta nie prowadziła (np. kompania, drużyna, batalion) walki z oddziałami UPA (wyrok NSA z 8.3.06- II OSK 600/05; k. 168-169 akt administracyjnych).

H. M. wniósł skargę z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. i postanowienie z dnia [...] r. Skarżący podniósł, że ma wiele zastrzeżeń do ww decyzji i postanowienia. Od siedmiu lat uzasadnienia decyzji rozpoczynają się od sformułowania "utrwalanie władzy ludowej". Sześciu wysokich urzędników pracowało, by pozbawić starego, [...] -letniego człowieka uprawnień kombatanckich, po [...] latach kombatanctwa i [...] latach "represji psychicznej ze strony tych urzędników". Wyrok WSA z dnia [...] "[...] " [winno być "[...] "- k. [...] akt [...]) r. wskazał uchybienia w postępowaniu i orzekł, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Na przeszkodzie w uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej nie stoi wyrok WSA z [...] r. Szkolnie rekruckie odbywało się nie w koszarach w L. lecz w obozie po zlikwidowanej bazie UPA w L. D. pod L.. Skarżący pełnił służbę na terenach toczących się walk. Potwierdzeniem udziału Skarżącego w walkach jest pismo IPN z dnia [...] r. Domysły urzędników opierają się na źródłach historycznych, nie odzwierciedlających w pełni ówczesnej sytuacji. Były to walki o charakterze partyzanckim, żołnierz w mundurze z bronią był celem narażonym w każdej sytuacji. Walka polegała również na obronie i ochronie linii telefonicznych. Łączność jest nerwem armii, a w walkach z UPA na bardzo rozległych terenach była konieczna. Kompania łączności Samodzielnego Pułku KBW działała i walczyła w składzie [...] Brygady [...] Lublin. Skarżący nie ubiega się o zaszczyt bohatera, lecz o przywrócenie uprawnień niesłusznie Mu odebranych.

Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadną.

1. Decyzja z dnia [...] r. jest decyzją ostateczną i prawomocną, chronioną przez zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa). Kierownik Urzędu prawidłowo uznał, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa, że w sprawie nie zachodzą podstawy do uchylenia decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 145 § 1 ani art. 145a kpa (art. 151 § 1 p. 1 kpa).

2. Zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia [...] r.- [...], wiążą w tej sprawie Sąd i Kierownika Urzędu.

W szczególności Kierownik Urzędu, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa) trafnie stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 145 § 1 kpa. W sprawie w ogóle nie zachodziły przesłanki z art. 145a kpa, bowiem Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niezgodności aktu normatywnego, będącego podstawą wydania decyzji z dnia [...] r., w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą.

3. W piśmie z dnia [...] r. H. M. uzasadnił swój wniosek o wznowienie postępowania możliwością potwierdzenia przez Archiwum

MSWiA o prowadzonych walkach UPA i Werwolfu na terenie województwa l. (k. [...] akt administracyjnych). Użycie takiego sformułowania, odpowiadającego ustawowemu określeniu "uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego...z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu" (art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy) wskazuje na to, że Skarżący nie odwołuje się do własnych, skonkretyzowanych przeżyć, lecz odwołuje się jedynie do ustawowej przesłanki, z którą wiąże nadzieje na przywrócenie uprawnień kombatanckich. Na możliwość wszczęcia przez H.M. nowego postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich w przypadku uzyskania dokumentów z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji potwierdzających, że jednostka w której Zainteresowany służył walczyła z UPA i Werwolfem, co stanowiłoby przesłankę do ich ponownego przyznania, wskazał H. M. wprost Jego Pełnomocnik z urzędu pismem z dnia [...] r. (k. [...] akt administracyjnych).

Zgodnie z art. 25 ust.2 p. 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...] w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust. 2, w art. 2 i art. 4. Z tej przyczyny we wszystkich wskazywanych przez Skarżącego decyzjach, Kierownik Urzędu musiał nawiązywać do tego sformułowania ustawowego.

4. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że obowiązkiem organów stosujących prawo ( organów administracji publicznej i sądów administracyjnych) jest korzystanie z wiedzy historycznej

(odpowiednio- Gustaw Romanowski "Odmowa na wszelki wypadek. Gdy brakuje wiedzy historycznej", K. Lesiakowski- Rzeczpospolita z 29 sierpnia 2002- C1). Dotyczy to zarówno ustaleń faktów, jak i oceny dowodów.

Zgodnie z art. 106 § 4 ppsa, Sąd Administracyjny bierze pod uwagę fakty powszechnie znane, nawet bez powołania się na nie strony; do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio kpc ( art. 106 § 5 ppsa). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że ustawowe określenie "fakty powszechnie znane" (art. 228 § 1 kpc, art. 77 § 4 kpa, art. 153 kpk z 1969 r., art. 168 kpk z 6 czerwca 1997 r.- Dz.U. 89/97/555 ze zm.) obejmuje również fakty historyczne, utrwalone w piśmiennictwie naukowym- te relacje o pewnych mających miejsce w przeszłości zdarzeniach, w tym także politycznych, które w sposób zgodny z zasadami metodologii naukowej, a więc w oparciu o różnorakie źródła, ujawnione zostały przez historyków (wyrok SN z 9.3.1993- WRN 8/93- OSNKW 7-8/93/49; OSP 6/94/ 117 z glosą J. Tylmana; WPP 2/94/101 z glosą S. Przyjemskiego; PS 4/96/67 z omówieniem J. Gudowskiego; PS 5/96/38 z omówieniem Z. Dody i J. Grajewskiego, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr.1998 t.1 s.473 uw.8).

Należy zatem zauważyć, że Werwolf (błędnie nazywany przez ustawodawcę "Wehrwolfem"; Ch. Whiting "Werwolf ostatni żołnierze Hitlera"- Warszawa 2001; "Nowa Encyklopedia Powszechna PWN" t.6 1997 s. 701), organizowany był m.in. w P. i na P. tylko na terenach o zdecydowanej większości ludności niemieckiej; był najbardziej aktywny od zakończenia wojny do [...] r.; prowadził dywersję zbrojną na Ś. i P. Z. do [...] r., gdy został rozbity przez Urząd Bezpieczeństwa ( NEP- t. 6 s. 701; "Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce ludowej w latach 1944-56"- Wyd. MSW- Biuro C W-wa 1964 s. 155- 156; "Opinia historyczna o działalności organizacji "Werwolf" na ziemiach polskich (1945-46)" prof. dr hab. Mariana Wojciechowskiego). Kres działań Werwolfu na ziemiach polskich to koniec [...] r., gdy wysiedlono podstawową część ludności niemieckiej, ograniczając do minimum zaplecze w zakresie zaopatrzenia i wywiadu. Werwolf nigdy nie działał i nie walczył na terenie województwa lubelskiego, na terenie którego nie było terenów o zdecydowanej większości ludności niemieckiej.

Z deklaracji członkowskiej z dnia [...] r. i z życiorysu Skarżącego ( z dnia [...] r.- załączonego do tej deklaracji) wynika, że w dniu [...] r. H. M. został powołany do [...] Brygady [...] w L.; w czasie służby wojskowej brał udział w "walkach z bandami reakcyjnego podziemia" pod dowództwem por. Z. na terenie powiatów l., p. i k.. Przeniesiony został do rezerwy dnia [...] r. Z kolei z życiorysu Skarżącego ( z dnia [...] r.- załączonego do tej deklaracji) wynika, że do służby wojskowej powołany został [...] r. w [...] Brygadzie [...] w L., "której zadaniem było zwalczanie band reakcyjnych" (k. [...] akt administracyjnych). Z odpisu zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień P. 1 z dnia [...] r. wynika, że Skarżący służył w Ludowym Wojsku Polskim od [...] do [...] r., w tym w Jednostce Wojskowej która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej od [...] do [...] r. ( k. [...] akt administracyjnych). Okresy służby i jednostki w których służył potwierdzają wpisy w odpisie książeczki wojskowej (k. [...] akt administracyjnych). To, że zadaniem [...] Brygady [...] było "zwalczanie band reakcyjnych", nie pozwala na ustalenie, że Skarżący rzeczywiście walczył z oddziałami UPA- tym bardzie, że w [...] Brygadzie [...] służył jedynie w okresie przeszkolenia rekruckiego.

H. M. w istocie służył w dwu różnych jednostkach KBW: w okresie szkolenia rekruckiego- od [...] r. do [...] r.- w [...] Brygadzie [...] L. (która była jednostką operacyjną), a od [...] do [...] r. w Samodzielnym Pułku Łączności Międzymiastowej (który był jednostką specjalną; pismo Instytutu Pamięci Narodowej z [...] r. nr [...]- k. [...] akt administracyjnych). Prawdziwość tej informacji potwierdza tabela nr 7- Struktura organizacyjna KBW w [...] r.- opracowana na podstawie sprawozdania oddziału organizacyjnego sztabu KBW za rok [...] . Zmiany etatowe w roku [...] , A. KBW t. 219/89 s. 233; Rozkaz operacyjny nr [...]. ministra bezpieczeństwa publicznego z dnia [...]- A. KBW t.707/5 s. 111 w: M. Jaworski "Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego 1945-65" Wyd. MON- Wojskowy Instytut Historyczny 1984 s. 368 oraz rozkaz organizacyjny nr [...]. Dcy KBW z [...], A KBW t. 306/5 s. 11-12, powołany przez M. Jaworskiego- op.cit. s. 130).

Po wcieleniu kwietniowym ([...] r.) program szkolenia dla młodego rocznika przedłużono od miesiąca do 8 tygodni. W zajęciach z wyszkolenia politycznego, prowadzonych najbardziej systematycznie, zwracano szczególną uwagę na kształtowanie postaw moralno- politycznych, ideowe zaangażowanie żołnierzy w przemiany społeczne, krzewienie przyjaźni z ZSRR oraz rozbudzanie nienawiści do reakcyjnego podziemia zbrojnego. Po przeszkoleniu unitarnym żołnierze bezpośrednio przystępowali do wykonywania zadań bojowych, czyli do pełnienia służby ochronno-konwojowej lub działalności operacyjnej, związanej z walką przeciwko zbrojnemu podziemiu (M. Jaworski- op.cit. s. 244-245, 252).

Najdalej na północ wysunięty Odcinek taktyczny nr 3 "Danyliw" Ukraińskiej Powstańczej Armii sięgał w województwie lubelskim na południe od rzeki Krzna- nie obejmując Białej Podlaskiej ( mapa załączona do monografii Grzegorza Motyki i Rafała Wnuka: "Pany i rezuny. Współpraca AK- WiN i UPA 1945-47" OW VOLUMEN 1997; "Tak było w Bieszczadach" OW VOLUMEN 2000; "Atlas" s. 29 Polska- mapa administracyjna; "Informator" s.144-146).

W literaturze przedmiotu trafnie wskazuje się, że po zakończeniu akcji "Wisła" (jesień 1947 r.), śmierci krajowego kierownika OUN Jarosława Starucha- "Stiacha"

( 18.9.1947 r.) i komendanta grupy "San"- "Oresta" ( 2. 3. 1948 r.; T. Walichnowski- "U źródeł walk z podziemiem reakcyjnym w Polsce" Książka i Wiedza 1980- wyd. II s. 262- 263,266- 267; M. Jaworski op. cit. s. 164-165), na terenie województwa rzeszowskiego nie było oparcia w miejscowej ludności ukraińskiej dla UPA, co doprowadziło wiosną 1948 r. do całkowitego oczyszczenia południowo- wschodniego rejonu kraju z nacjonalistycznego podziemia ukraińskiego (M. Jaworski- op.cit. s. 166). Okres służby Skarżącego obejmuje okres po całkowitej likwidacji oddziałów UPA i wysiedleniach ludności ukraińskiej i łemkowskiej z województw rzeszowskiego i lubelskiego.

Próby odbudowy UPA po rozbiciu UPA w 1947 r. były krótkotrwałe i ograniczały się- prócz terenów województwa lubelskiego- do powiatów Mrągowo, Bartoszyce, Kętrzyn, Pasłęk, Morąg w województwie olsztyńskim oraz do Wrocławia, Wołowa i Środy Śląskiej, gdzie w skład organizacji weszło ok. 15 osób i została zlikwidowana w latach 1947-51- "Informator" s. 153-154).

5. W latach 1948- 50 wytworzono dokumenty, szczegółowo przedstawiające, z kim walczyły jednostki Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wbrew ocenie Skarżącego, szczegółowość tych dokumentów z okresu po 1947 r. jest znaczna- zwłaszcza w sferze opisów wszelkich zdarzeń, w których dochodziło do starć zbrojnych (przykładowo- precyzyjne opisy zdarzeń, przywołanych wraz ze źródłami przez Rafała Wnuka w: "Lubelski Okręg AK DSZ i WiN 1944-1947" OW VOLUMEN 2000 s. 268-453). Szczegółowość dokumentów wytwarzanych przez KBW, UB pogłębiała się wraz z krzepnięciem nowej władzy- w tym w latach [...]. Dokumenty takie znajdują się w różnych zbiorach- w szczególności w zespołach akt Instytutu Pamięci Narodowej. W niniejszej sprawie Kierownik Urzędu zadośćuczynił zasadzie dochodzenia prawdy obiektywnej i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, występując z kolejnymi pismami do IPN ( art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Z wiarogodnego pisma IPN z [...] r. wynika, że BUiAD brak akt osobowych H.M.. Komisja na szczeblu MON, opracowująca wykaz jednostek walczących z "bandami" dokonała weryfikacji jednostek, które rzeczywiście uczestniczyły bezpośrednio w zwalczaniu operacyjnym "wrogiego podziemia i utrwalaniu władzy ludowej". [...] Brygada [...] w [...] walczyła z UPA, NSZ, WiN, NZW i bandami rabunkowymi (k. [...] akt administracyjnych, dołączonych do sprawy [...] ). Samodzielny Pułk Łączności, nie będący jednostką operacyjną, w latach [...] w ogóle nie brał udziału w walkach z UPA, ani z innymi oddziałami- w tym podziemia niepodległościowego. Żaden z dokumentów nadesłanych po dniu [...] r. (w szczególności: wyciąg z księgi ewidencyjno-statystycznej [...] Brygady [...] cz. I z dnia [...] r.; informacja IPN z dnia [...] r. nr [...] ; informacja IPN z [...] r. nr [...] ; odpis książeczki wojskowej Skarżącego F nr [...]- k. [...] akt administracyjnych), nie prowadziły do odmiennych ustaleń, niźli poczynione w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] r. W szczególności nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne ani nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję z dnia [...] r.- Kierownik Urzędu nie naruszył prawa.

6. W sprawie nie doszło także do błędu w subsumcji. Służba wojskowa w Wojsku Polskim w okresie po [...] r. nie stanowi tytułu zachowania uprawnień kombatanckich określonego w ustawie; podobnie nie doszło do spełnienia pozostałych przesłanek określonych w art. 25 ust. 2 p. 2 ustawy. W żadnym ze sporządzonych przez siebie dokumentów Skarżący nie podawał, że walczył z oddziałami UPA ni z grupami Werwolfu ( art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy), a jedynie deklarował, że "szkolenie rekruckie odbywałem nie w koszarach w L. lecz na [w] obozie po zlikwidowanej bazie UPA w L. D. pod L.. Służbę tę pełniłem na terenie toczących się walk" (k. [...] akt [...]= k. [...] akt [...] ). Jest rzeczą oczywistą, że przesłanką uzyskania uprawnień kombatanckich jest rzeczywiste "uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz w zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu" (art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy), a nie jedynie pełnienie służby na terenach, na których inne pododdziały toczyły rzeczywiste walki z oddziałami UPA. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że uprawnienia kombatanckie mogą być przyznane tylko osobie biorącej osobisty udział w walkach, nie zaś pełniącej służbę w jednostce, która takie walki w jakimś okresie toczyła; nie stanowi przesłanki z art. 1 ust. 2 p. 6 ustawy, sama przynależność do większej jednostki, która pozostawała w gotowości bojowej, lecz w okresie służby kombatanta nie prowadziła (np. drużyna, kompania, batalion) walki z oddziałami UPA (wyrok NSA z: 24.5.2001 r.- V SA 2614/00; 8.3.2006 r.- II OSK 600/ 05).

7. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia to, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był wojskowo- policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. KBW był utworzony na wzór wojsk NKWD; był jednostką bezpieczeństwa wewnętrznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Żołnierze KBW wykonywali zadania śledcze, bądź zadania operacyjne, w zwalczaniu osób, organizacji walczących na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 25 ust. 2 p. 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 p. 4 ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, wymienione w art. 21 ust. 2 ustawy (wyrok NSA z: 13.12.2007 r.- II OSK 1707/06; 10.2.2005 r.- OSK 1126/04 i przytoczone w uzasadnieniu wcześniejsze wyroki NSA). Z tychże zatem względów, nawet gdyby Skarżący walczył z oddziałami UPA (co w istocie nie miało miejsca), jako służący w KBW, nie mógłby skutecznie ubiegać się o uchylenie decyzji z dnia [...]r.

8. Skarżący subiektywnie ocenia, że "6-ciu wysokich urzędników...pracowało, by pozbawić starego [...] -letniego człowieka uprawnień kombatanckich, po [...] latach i siedmiu latach represji psychicznych". W istocie Kierownik Urzędu i podlegli mu pracownicy, obowiązani byli stosować nową ustawę kombatancką. Ustawodawca w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego odmiennie niż w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. (Dz. U. 16/82/122 ze zm.) bądź w ustawie z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. 34/75/186), rozłożył akcenty w procesie definiowania kombatanta, kładąc nacisk na członkostwo w formacji militarnej i walkę o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej (A. Świątkowski "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych, kombatantów, osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s. 72-73,82-83). W art. 25 ust. 2 p. 2 ustawy o kombatantach ustawodawca zadecydował o utracie uprawnień kombatanckich przez osoby, które uzyskały owe uprawnienia pod rządem dawnych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (A. Świątkowski- op. cit. s. 92). Zachowania tych uprawnień ustawodawca nie uzależnił od jakichkolwiek "okoliczności łagodzących", a jedynie od wykazania obiektywnych przesłanek zachowania owych uprawnień. Tych przesłanek Skarżący nie wykazał, a nawet nie podnosił, że go dotyczyły. Zachowanie uprawnień kombatanckich, nabytych pod rządem dawnych ustaw, ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach nie uzależnia od długości trwania uprzednio nabytych uprawnień kombatanckich. Z tych samych względów nie zachodziły przesłanki uchylenia decyzji z dnia [...]r.

Postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich trwało jedynie [...] miesięcy (od wszczęcia postępowania dnia [...] r. do [...]r. - gdy zapadła ostateczna decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich ( k. [...] akt administracyjnych). Decyzja ta stała się prawomocną dnia [...] r., po oddaleniu skargi H.M. wyrokiem WSA w P. z dnia 0[...] r. - sygn. [...]. Postępowanie ze skargi na decyzję z dnia [...]r. toczyło się z inicjatywy H.M.. Skarżący po wydaniu wyroku z dnia 0[...] r. korzystał w postępowaniu [...] z pomocy adwokata, ustanowionego na koszt podatników, który dnia [...] r. sporządził opinię o niedostrzeżeniu podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (k. [...] akt [...]). Odrębne postępowanie- o uchylenie decyzji z dnia [...]r. toczyło się wyłącznie z inicjatywy H.M., od dnia [...] r. (prezentata Urzędu do spraw Kombatantów- k. [...] akt administracyjnych).

8. Błąd pisarski, sprostowany został postanowieniem z dnia [...] r. w trybie przewidzianym ustawą (art. 113 § 1 kpa) i nie miał wpływu na wynik sprawy; omyłkowe wpisanie daty "[...] ", miast prawidłowej "[...] ", miało charakter techniczny, nie zaś merytoryczny (podobnie, jak omyłkowe powołanie przez Skarżącego daty wyroku z dnia [...] r.; k. [...] akt administracyjnych).

9. Uregulowania zawarte w art. 25 ust. 2 p. 2 ustawy nie naruszają Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 78/97/483, sprost. Dz.U. 28/01/319, zm. 200/06/ 1471)- w szczególności art. 2- w tym zasady zachowania praw słusznie nabytych. Trybunał Konstytucyjny wyrokami z dnia: 15.2.1994 r.- K 15/93- OTK I/94/4 i 15.9. 1999 r.- K 11 /99- OTK 6/99/116; 15.4.2003 r.- sygn. SK 4/02 (Dz.U. 72/03/658), stwierdził konstytucyjność owych uregulowań z zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Za takową wykładnią opowiedział się Sąd Najwyższy w: uchwale 7 Sędziów SN z dnia 7.7.1992 r.- II UZP 7/91- OSNC 10/92/174 i wyroku z dnia 29.3. 1995 r.- III ARN 6/95- OSNAP 16/95/199, a nadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów NSA z dnia 21.10.2002 r.- Prok. i Pr. 12/02/53).

10. Wykładnia ta nie narusza też art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. 61/93/284 ze zm.) czy art. 1 Protokołu 1 do Konwencji, podpisanego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. 36/95/175; decyzja ETPC z: 1.6.1999 r.- nr 39860/98 Skórkiewicz v. Polska; 15.6.1999 r.- nr 34610/97 Domalewski v. Polska).

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji (art. 151 ppsa). Nie zachodziła potrzeba orzekania na podstawie art. 152 ppsa.

/-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/D. Rzyminiak - Owczarczak

mb