Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 360/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany dalej: "organem II instancji", "organem odwoławczym") decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celnego - Skarbowego w S. (zwanego dalej: "organem I instancji")

z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] [...], na podstawie której wymierzono P. B. (zwany dalej: "stroną", "skarżącym") karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach: dwóch bez nazwy i numeru, [...] nr [...], [...] bez numeru, [...] bez numeru, [...]

nr [...], [...] bez numerów, poza kasynem gry, w wysokości [...] zł.

Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego przedstawiają się następująco:

W dniu [...] września 2016 r. w lokalu o nazwie L. C., przy

ul. [...] w S., funkcjonariusze celni w trakcie przeprowadzania czynności przeszukania stwierdzili, że w ww. lokalu znajdowało się siedem automatów

do gier, gotowych do eksploatacji.

Na okoliczność przeprowadzonych czynności procesowych sporządzono: protokół przeszukania z dnia [...] września 2016 r., protokół oględzin rzeczy oraz czynności odtworzenia możliwości przeprowadzenia gier z dnia [...] września 2016 r., protokół z przeprowadzenia czynności odtworzenia możliwości przeprowadzenia gry/gier na automatach z dnia [...] września 2016 r., protokół oględzin rzeczy w lokalu z dnia [...] września 2016 r., protokół oględzin rzeczy wewnętrznych z dnia [...] września 2016 r.

W związku z podejrzeniem urządzania gier na automatach poza kasynem gry ww. materiały zostały przekazane do równoległego prowadzenia postępowania administracyjnego oraz postępowania karnego skarbowego.

Organ wezwał osobę obsługującą automaty w dniu [...] września 2016 r. w lokalu L. C., do wskazania pracodawcy i ewentualnego nadesłania dokumentów potwierdzających świadczenie pracy. Organ wezwał także E. S.A. do udzielenia informacji na temat osoby, która zawarła umowę na dostawę energii elektrycznej do lokalu, w którym ujawnione zostały ww. automaty. W odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia [...] października 2016 r. E. S.A. poinformowała, że odbiorcą energii elektrycznej jest strona. Za pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Referat Dochodzeniowo Śledczy Urzędu Celnego w S. przekazał umowę najmu z dnia [...] maja 2014 r. zawartą ze stroną, której przedmiotem jest najem 30% powierzchni lokalu przy ul. [...] w S..

Po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia stronie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach, postanowieniem z dnia 8 listopada

2016 r. organ I instancji włączył do akt sprawy ww. dokumenty sporządzone w toku czynności procesowych przeprowadzonych w dniu [...] września 2016 r., pozyskaną

w postępowaniu karnym skarbowym umowę najmu ww. lokalu z dnia [...] maja 2014 r. oraz umowę najmu z dnia [...] września 2016 r.

W dniu [...] listopada 2016 r. organ powołał z urzędu biegłego sądowego W. L. w celu wydania opinii z badania automatu [...]

nr [...], który był zablokowany w dniu [...] września 2016 r. Opinia z dnia

[...] grudnia 2016 r. została przekazana organowi w dniu [...] grudnia 2016 r.

Z dniem [...] marca 2017 r., w związku z reformą administracji celnej i skarbowej organem właściwym do wymierzenia kary pieniężnej stał się Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego.

W trakcie dalszego postępowania administracyjnego, ww. organ I instancji ustalił, na podstawie zgromadzonych dokumentów, że osoba znajdująca się w lokalu z automatami nie była tam zatrudniona, była tam w zastępstwie znajomego, nie zna właściciela lokalu ani właściciela automatów. Zarządca nieruchomości - Spółka

D. poinformowała, że składającym opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w budynku, w którym znajduje się lokal z automatami jest Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości, natomiast umowę na dostawę energii elektrycznej do lokalu zawiera bezpośrednio użytkownik lokalu.

Ponadto, organ włączył do akt sprawy materiał dowodowy ze sprawy karnej skarbowej sygn. akt [...] oraz dokumenty ze sprawy administracyjnej (dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach ujawnionych w wyniku czynności procesowych z dnia [...] października 2016 r.), szczegółowo opisane w decyzji organu.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. organ I instancji wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na siedmiu automatach poza kasynem gry.

We wniesionym odwołaniu strona zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, a w szczególności rażące naruszenie: art. 120, art. 121 § 1,

art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 197 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800, ze zm. - zwanej dalej: "o.p.");

2) przepisów prawa materialnego, a w szczególności: art. 2 ust. 5, art. 89 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 471, ze zm., dalej: "u.g.h.") oraz art. 89 ust. 1 u.g.h. w związku z art. 2 Konstytucji RP.

Mając powyższe na względzie, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej

za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2018 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, nakreślił ramy prawne sprawy, następnie wskazał, że decyzja organu I instancji, została wydana na podstawie obowiązującego do dnia 31 marca 2017 r. przepisu art. 89 u.g.h., który z dniem 1 kwietnia 2017 r. został zmieniony przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia

15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 88 - zwanej dalej: "ustawą nowelizującą") zmieniającej ustawę

z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (u.g.h.). Jak wskazał organ odwoławczy ustawodawca nie przewidział okresu przejściowego dla spraw z zakres art. 89 u.g.h., wobec czego organ przeprowadził analizę reguł rozwiązania problemów intertemporalnych. Uwzględniając orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ wskazał, że należy porównać obie ustawy celem ustalenia, które rozwiązania są korzystniejsze dla strony, w tym sankcje wynikające z ustawy dawnej i nowej. Porównując zatem sankcje wynikające z ustawy u.g.h. aktualnie obowiązującej

i poprzedniej, organ wskazał, iż nie budzi wątpliwości, że na gruncie dotychczasowych przepisów sankcja za urządzanie gier poza kasynem (a zatem niewątpliwie bez koncesji) jest po pierwsze: korzystniejsza w stosunku do sankcji przewidzianej znowelizowanym przepisem art. 89, po drugie: sankcja ta, nadal podlega penalizacji

w znowelizowanym art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., a zatem organ odwoławczy zastosował dotychczas obowiązujące przepisy u.g.h., tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – notatki służbowej z dnia [...] września 2016 r. funkcjonariusza, który brał udział w czynnościach zatrzymania ww. automatów w dniu [...] września 2016 r. w lokalu wynikało, że po wejściu do ww. lokalu stwierdzono siedem sztuk ww. automatów do gier hazardowych, włączonych do sieci i na każdym były wyświetlone gry. W wyniku oględzin automatów stwierdzono, że w ich wnętrzu znajdowała się gotówka - łącznie [...] zł (poza gotówką, którą funkcjonariusze zakredytowali automaty w celu przeprowadzenia eksperymentu). Dodatkowo w trakcie przeszukania lokalu, ujawniono kasetkę z gotówką w kwocie [...]zł przeznaczoną na wypłaty wygranych. Powyższe okoliczności dały podstawy do twierdzenia, że w dniu [...] września 2016 r. w ww. lokalu urządzane były gry na automatach.

Organ odwoławczy po analizie zebranych dowodów, stwierdził, że wygląd

i działanie przedmiotowych automatów świadczyło o tym, że są to urządzenia elektroniczne, co spełniło jedną z przesłanek określonych w art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Ponadto, gry na tych automatach rozgrywały się o wygrane pieniężne oraz wypełniały określone w art. 2 ust. 4 u.g.h. definicje "gier na automatach" w części dotyczącej określenia występujących w nich wygranych rzeczowych. W ocenie organu, wyniki gier prowadzonych na ww. automatach były nieprzewidywalne i niezależne od możliwości zręcznościowych gracza, ale zależne od przypadkowego "trafienia" na wygrywający układ symboli, tym samym gry miały charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości. Ponadto gry organizowane były w celach komercyjnych.

Mając na uwadze ustalony stan faktyczny sprawy oraz przeprowadzoną wykładnię przepisów prawa materialnego, organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynikało, że właściciel skontrolowanego lokalu - S. S. - w dniu [...] maja 2014 r. zawarł ze stroną umowę najmu 30% z 89 m2 powierzchni ww. lokalu. Z tytułu tej umowy strona została zobowiązana płacić czynsz w kwocie [...]zł netto. Dodatkowo zgodnie z § 4 ww. umowy, strona ponosiła koszty związane z eksploatacją lokalu (media): c.o. i zużycie wody, zużycie energii elektrycznej i wywóz nieczystości, koszty zarządu. Z końcem sierpnia 2016 r. umowa ze stroną została rozwiązana i w dniu [...].09.2016 r. S. S. zawarł umowę najmu z S. P..

W ocenie organu odwoławczego, podejmowane przez stronę czynności,

tj. zawarcie umów na dostawę prądu oraz monitoring lokalu i wnoszenie z tych tytułów opłat, w czasie, w którym w lokalu ujawnione zostały przedmiotowe automaty dały podstawy do twierdzenia, że rzeczywistym najemcą lokalu w dniu [...] września 2016 r. zgodnie z umową najmu z dnia [...] maja 2014 r. pozostawała strona. Tym samym informacja właściciela lokalu, że z końcem sierpnia 2016 r. rozwiązał umowę najmu ze stroną i zawarł nową umowę z S. P., nie mogła być przyjęta

za odzwierciedlającą stan faktyczny.

O pozornym charakterze umowy najmu lokalu z dnia [...] września 2016 r.

z S. P. świadczyły informacje pozyskane przez organ I instancji z urzędu skarbowego w piśmie z dnia [...] maja 2018 r., z którego wynikało, że w okresie wrzesień - październik 2016 r. z tytułu wynajmu lokalu objętego umową z dnia

[...] września 2016 r. właściciel lokalu nie wystawiał faktur, gdyż zgodnie z aneksem

z dnia [...] września 2016 r. w okresie pierwszych trzech miesięcy od dnia zawarcia umowy najemca, czyli S. P. został zwolniony z ponoszenia opłat,

a w zamian został zobowiązany odnowić przedmiotowy lokal we własnym zakresie. Ponadto z dniem [...] listopada 2016 r. umowa najmu z dnia [...] września 2016 r. została rozwiązana na mocy porozumienia stron.

Zdaniem organu odwoławczego, zestawienie powyższych informacji

z wyjaśnieniami udzielonymi przez właściciela lokalu w piśmie z dnia [...] października 2017 r. ujawniła oczywiste sprzeczności odnośnie wynajmu lokalu w okresie od

[...] września 2016 r. Zdaniem organu wiarygodność umowy najmu z dnia [...] września 2016 r. podważały również sprzeczne informacje dotyczące rozwiązania tej umowy, a także okoliczność, że S. P. nie rozpoznał właściciela lokalu na okazanej mu tablicy poglądowej, nie miał wiedzy o zainstalowanym w lokalu monitoringu i zawartej umowie na dostawę prądu. Rolę S. P. jako faktycznego najemcy podważały także jego zeznania odnośnie właściciela automatów ujawnionych w lokalu.

Według organu, brak wiedzy S. P., co do okoliczności faktycznych najmu skontrolowanego lokalu oraz osoby będącej właścicielem zatrzymanych tam automatów, a także niespójne wyjaśnienia właściciela lokalu co do otrzymywanego czynszu za wynajem lokalu po [...] września 2016 r. oraz odnośnie czasu obowiązywania umowy najmu z dnia [...] września 2016 r. z S. P. nakazywały stwierdzić, że umowa najmu z dnia [...] września 2016 r. nie była wiarygodnym dowodem i została zawarta jedynie dla stworzenia pozoru, że strona z dniem [...] września 2016 r. przestała być najemcą lokalu. Ponadto, ustalone w sprawie czynności faktycznie wykonywane przez stronę, tj. zorganizowanie dostawy prądu

i monitoringu lokalu oraz ponoszenie z tego tytułu kosztów, potwierdzały,

że rzeczywistym najemcą ww. lokalu w dniu [...] września 2016 r. zgodnie z umową z dnia [...] maja 2014 r. pozostawał nim dalej skarżący.

Odnośnie do właściciela, który zgłosił się do czterech automatów zatrzymanych

w dniu [...] września 2016 r. w lokalu, organ wskazał, że był nim K. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą M. K. M..

Organ stwierdził następnie, że podjęcie się i faktyczne realizowanie przez stronę,

jako wynajmującego dodatkowych obowiązków związanych z przedmiotami najmującego niewątpliwie wykraczało poza zakres zwyczajowych obowiązków wynajmującego, wynikających z umowy najmu lokalu i pozwalało stwierdzić, że sytuacja faktyczna skarżącego nie polegała na oddaniu części lokalu do używania podnajemcy, ale podejmował on działania zapewniające warunki do rozgrywania gier na automatach. Organ zwrócił uwagę, że koszty ponoszone przez stronę w związku z dzierżawą lokalu, tj. czynsz płacony właścicielowi lokalu w wysokości [...] zł oraz opłaty za prąd

i monitoring przewyższały przychód uzyskiwany z tytułu podnajmu części lokalu K. M. ([...] zł), co sugerowało, że strona świadomie ponosiła straty z tytułu wynajęcia lokalu w celu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Oczywiście taki stan rzeczy był niewiarygodny i przeczył istocie prowadzenia działalności gospodarczej, tym bardziej, że w lokalu poza automatami

do gier nie była prowadzona inna działalność gospodarcza przynosząca dochody.

Tym samym niewątpliwe było, że działalność strony w lokalu nie ograniczała się

do podnajmu lokalu, lecz realizowane były czynności związane z organizowaniem gier na automatach dostarczonych przez podnajemcę, a także na pozostałych trzech automatach zatrzymanych w miejscu prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej – ww. lokalu.

Mając na uwadze, że w dniu [...] września 2016 r. w lokalu - miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę, udostępnionych zostało do publicznego użytku siedem automatów włączonych do prądu i gotowych do rozgrywania gier, znajdowała się tam gotówka na wypłatę wygranych w kwocie [...]zł oraz obecna była osoba obsługująca lokal – A. A., organ stwierdził, że strona w miejscu prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej stworzyła i zorganizowała warunki do rozgrywania gier na tych automatach.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że strona w ramach prowadzonej w lokalu działalności gospodarczej podejmowała szereg działań składających się

na urządzanie gier na automatach, tj. zorganizowała i pozyskała odpowiednie miejsce do wstawienia automatów - wynajęła ww. lokal, nawiązała współpracę z innym podmiotem gospodarczym - K. M. polegającą na wstawieniu automatów i zapewnieniu warunków ich sprawnego i niezakłóconego funkcjonowania. W wynajętym pod prowadzoną działalność gospodarczą lokalu zorganizował wyłącznie gry na automatach i co istotne działania te nie miały incydentalnego charakteru, ale były powtarzane, co świadczyło o tym, że strona prowadziła proces komercyjnego organizowania gier na automatach w miejscu nie będącym kasynem gry. W dniach

[...] września 2016 r. i [...] października 2016 r. ujawnione i zatrzymane zostały kolejne automaty, a w sprawach tych zebrane zostały dowody, które były wspólne dla niniejszej sprawy, tj. umowy najmu, protokoły przesłuchania S. P., korespondencja z firmami dostarczającymi energię, jak również firmą instalującą monitoring. Sytuacja ujawniona w lokalu w dniach [...] września 2016 r. i [...] października 2016 r. była analogiczna, jak w niniejszej sprawie, tzn. w lokalu znajdowały się włączone do prądu i gotowe do rozgrywania gier automaty, w zastępstwie obsługującego lokal była obecna osoba, która bliżej nie znała zastępowanej osoby,

jak również nie znała właściciela lokalu i właściciela automatów, w lokalu znajdowały się pieniądze na wypłatę wygranych, do zatrzymanych automatów zgłosił się właściciel. Organ zauważył, że przed [...] września 2016 r. w lokalu również zatrzymane zostały automaty do gier. Na potwierdzenie powyższego organ I instancji powołał się na kontrolę przeprowadzoną w dniu [...] maja 2014 r. w lokalu, w wyniku której stronie wymierzona została kara pieniężna za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry i wśród dowodów potwierdzających udział Strony znalazły się te same umowy najmu, co w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia

20 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1995/17 oddalił skargę strony, podzielając tym samym stanowisko, co do uznania strony za urządzającą gry w ww. lokalu. Aktywność przejawiająca się kontynuowaniem nielegalnego procederu, pomimo wiedzy

i świadomości jego bezprawności świadczyła o udziale w działalności sankcjonowanej przepisami u.g.h.

Wobec tego, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że strona w wynajmowanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej lokalu podejmowała szereg zorganizowanych czynności, wskazujących na jej zaangażowanie w urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, organ był uprawniony do nałożenia na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. w związku

z ust. 1 pkt 2 orzeczona skarżoną decyzją. Tym samym organ odwoławczy za uzasadnione uznał wymierzenie stronie kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów podniesionych w odwołaniu, uznając je za nieuzasadnione.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, strona zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, a w szczególności rażące naruszenie:

a) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 190 § 1

i § 2, art. 191, art. 197 § 1 o.p., przez:

- brak zebrania całego materiału dowodowego i jego rzetelnego rozpatrzenia, skutkującego przyjęciem, że skarżący urządzał gry na automacie poza kasynem gry, w sytuacji gdy nie był on właścicielem automatów zlokalizowanych w miejscu prowadzonej przez niego działalności, nie wykazano, by z faktu umieszczenia tychże automatów w jego lokalu uzyskiwał on jakiekolwiek korzyści majątkowe, wykraczające poza wynajem powierzchni, a wszelkie twierdzenia organu w tym zakresie są pozbawione umocowania dowodowego,

- niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i brak rzetelności w analizie

i prezentacji zebranego materiału dowodowego, a także jej zdawkowość oraz powierzchowność,

b) art. 197 o.p., przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu teorii gier i probabilistyki i zastąpienie tego dowodu dowodem z eksperymentu procesowego, sporządzonym przez osobę nieposiadającej wiedzy fachowej umożliwiającej dokonanie oceny charakteru badanego urządzenia w świetle ustawy o grach hazardowych, a nadto formułującym niedopuszczalne

i bezprawne tezy, niepoparte materiałem dowodowym zebranym w sprawie;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

a) art. 89 ust. 1 pkt. 2 u.g.h., przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że skarżący urządzał gry na automatach będących przedmiotem niniejszego postępowania, w sytuacji gdy automaty nie należały do skarżącego, a z zeznań świadków nie wynikało, aby skarżący mógł został uznany

za urządzającego grę, a zatem - nie sposób obciążać skarżącego odpowiedzialnością za ich funkcjonowanie w lokalu,

b) art. 2 ust. 5 u.g.h., przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie,

że automaty będące przedmiotem postępowania były automatami, na których gra organizowana była komercyjnie, w sytuacji gdy skarżący nie uzyskiwał z tego tytułu żadnych zysków, a automaty te nie przyciągały do lokalu nowych klientów, a co za tym idzie - skarżący nie osiągał z gry na nich żadnych, choćby pośrednich czy epizodycznych korzyści majątkowych,

c) art. 89 ust. 1 u.g.h. w zw. art. 2 Konstytucji RP, przez ukaranie skarżącego grzywną za urządzanie gier poza kasynem gry, podczas gdy w tej samej sprawie przeciwko skarżącemu prowadzone jest postępowanie karne skarbowe

i w przypadku ukarania go grzywną z ustawy dojdzie do sytuacji dwukrotnego ukarania za ten sam czyn (administracyjnie i karnie), co jest niezgodne z zasadą demokratycznego państwa prawa.

Wobec powyższego skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry,

2) zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych,

3) ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi strona szczegółowo odniosła się do przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Decyzje organu II i I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, a zatem należało uznać skargę za niezasadną.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadzała się do ustalenia tego,

czy w okolicznościach sprawy w sposób zasadny organy celne nałożyły na skarżącego karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych na przedmiotowych automatach poza kasynem gry, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Na wstępie Sąd stwierdził, że na mocy art. 90 ust.1 u.g.h, od dnia 1 marca

2017 r. właściwy miejscowo dla kontrolowanego podmiotu na dzień zakończenia postępowania (wydania decyzji w pierwszej instancji) był Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., a w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej.

Ponadto wskazać należało, że decyzje organów obu instancji zostały wydane na podstawie art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. Treść powyższego przepisu z dniem 1 kwietnia 2017 r. została zmieniona przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 88) – dalej: "ustawa nowelizująca" - zmieniającej ustawę z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Wyjaśnić przy tym należało, że w ustawie nowelizującej ustawodawca nie zamieścił przepisów przejściowych regulujących kwestę właściwego prawa materialnego do stanów faktycznych zaistniałych przed 1 kwietnia 2017 r. albo spraw wszczętych

i niezakończonych przed tą datą. W takiej sytuacji, rozstrzygając o tym, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, należy uwzględnić okoliczności konkretnej sprawy, charakter przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady.

Na bezpośrednie działanie ustawy nowej, do zdarzeń mających miejsce przed jej wejściem w życie, ustawodawca powinien zdecydować się tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki (por. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego K 9/92 - OTK 1993 cz. I str. 69 i nast.,

K 14/92 - OTK 1993 cz. II str. 328 i nast.). Poza tym, bezpośrednie działanie prawa nowego niesie liczne zagrożenia w postaci naruszenia zasady zaufania obywatela do państwa, zasady ochrony praw nabytych, czy też zasady nieretroakcji prawa, które to zasady wynikają z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego

(art. 2 Konstytucji RP) – por. uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06.

W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy więc przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w rozpoznawanej sprawie. Stwierdzone naruszenie przepisów u.g.h. zakończyło się bowiem w dniu kontroli, tj. w dniu [...] września 2016 r. Przyjęcie więc stanowiska, że mają w tej sprawie zastosowanie przepisy art. 89 u.g.h., które weszły

w życie od dnia 1 kwietnia 2017 r., prowadziłoby do naruszenia zasady

lex retro non agit. Zakaz działania prawa wstecz stanowi jeden z elementów konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą legislacyjną skierowaną do organów stanowiących prawo, jak również dyrektywą interpretacyjną dla organów stosujących prawo, dokonujących wykładni przepisów prawnych. Mając na względzie te zasady stwierdzić zatem należy, że organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia (9 września 2016 r.), a nie po ich zmianie w dniu

[...] kwietnia 2017 r.

Dodatkowo jedynie zauważyć należało, że zastosowanie tych przepisów w nowym brzmieniu spowodowałoby niekorzystne skutki z punktu widzenia skarżącego, bowiem kara pieniężna przewidziana w zmienionym przepisie wymierzana wobec urządzającego gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia w przypadku gier na automatach wynosi 100.000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h.), a wobec urządzającego gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia, lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia, lub dokonanego zgłoszenia lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do gry w przypadku gier urządzanych na podstawie koncesji lub zezwolenia wynosi do 200.000 zł, a w przypadku gier urządzanych na podstawie zgłoszenia do 10.000 zł

(art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 4 pkt 2 u.g.h.). Porównując zatem sankcje wynikające

z art. 89 u.g.h. w dawnym i nowym brzmieniu nie budzi wątpliwości, że na gruncie dotychczasowych przepisów, sankcja za urządzanie gier wbrew przepisom ustawy, poza kasynem gry, jest łagodniejsza w stosunku do sankcji przewidzianej znowelizowanym przepisem.

Przechodząc do kolejnego etapu oceny zasadności skargi w pierwszej kolejności należało wskazać, że tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego.

Zdaniem Sądu, organy obu instancji przeprowadziły postępowanie dowodowe w prawidłowy sposób, nie naruszając wskazanych w skardze przepisów prawa,

tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 180, art. 187, art. 190, art. 191, art. 197 o.p.

W ocenie Sądu, prawidłowo zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budził wątpliwości w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy i dał podstawę do stwierdzenia, że w sprawie zaistniały podstawy do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.

Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego braku ustaleń oraz wadliwości uznania skarżącego za podmiot urządzający gry na automatach należało wskazać,

że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której - jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. - nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynikało, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należało, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji lub zezwolenia - od 14 lipca 2011 r. także bez zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry - podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa

w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podzielił wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA

w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15).

Zdaniem Sądu, o takich zachowaniach można było bezspornie mówić w przypadku skarżącego. Skarżący w toku postępowania i w skardze nie zaprzeczył prowadzeniu działalności gospodarczej w przedmiotowym lokalny w ww. okresie. Organ, na podstawie dowodów zgromadzonych podczas czynności kontrolnych oraz w toku postępowania administracyjnego zasadnie stwierdził, że działania skarżącego polegające na oddaniu części wynajętego na potrzeby własnej działalności gospodarczej lokalu do używania podnajemcy, ale także zorganizowanie monitoringu lokalu, zapewnienie stałych dostaw energii elektrycznej, zapewnienie środków pieniężnych na wypłaty wygranych, służyły organizowaniu i zapewnieniu rozgrywania gier na automatach. Z bezspornych ustaleń organu wynikało także, że w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego udostępniono siedem automatów włączonych do prądu i gotowych do rozgrywania gier, w lokalu znajdowała się również gotówka na wypłatę wygranych w kwocie [...]zł, zaś wewnątrz automatów gotówka w kwocie [...]zł oraz obecna była osoba obsługująca lokal.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, kwestia, że właścicielem zatrzymanych automatów była inna osoba – podnajemca, pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż zasadnicze znaczenie miały wyżej opisane, faktycznie wykonywane czynności.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniu skarżącego, organy zatem w sposób dostateczny wyjaśniły i wykazały w uzasadnieniu obu decyzji, jakie zebrane dowody (i poczynione na ich podstawie ustalenia) przesądziły o zakwalifikowaniu stanu faktycznego do określonej normy prawnej, wykazując, że zachowanie skarżącego wyczerpało ustawowe znamiona deliktu administracyjnego przewidzianego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym podlegało karze pieniężnej stosownie do treści art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

Należało podkreślić, że poprzez wyrażenie zgody na zainstalowanie automatów do gier w miejscu prowadzenia swojej działalności gospodarczej przez podnajemcę, zapewnienie ciągłości dostępu energii elektrycznej, organizację czasu pracy lokalu, a przez to organizację czasu urządzania gier na automacie, skarżący był urządzającym gry na automacie poza kasynem gry. Bez zgody skarżącego na wstawienie do lokalu ww. automatów do gier, urządzanie gier na automacie, w rozumieniu art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h, przez dysponenta automatu nie byłoby w ogóle możliwe. Warunkiem niezbędnym do urządzania gier na automacie o niskich wygranych jest postawienie automatu w miejscu ogólnodostępnym dla nieograniczonej ilości potencjalnych graczy. Podmiot natomiast, który w lokalu, w którym prowadzi własną działalność umożliwia postawienie automatu do gier w celu czerpania z tego faktu korzyści materialnych w różnej formie, współpracuje z dysponentem urządzenia, w celu zapewnienia jego niezakłóconego działania, a więc zapewnia warunki techniczne i organizacyjne aby gry mogły być prowadzone - współuczestniczy w urządzaniu gier na automatach.

Ponadto należało podkreślić w niniejszej sprawie, na co również słusznie zwróciły uwagę organ odwoławczy, że skarżący posiadał wiedzę w związku z kolejnymi kontrolami, że gry urządzane na ujawnionych w lokalu automatach są nielegalne i nie podjął żadnych działań celem odstąpienia od udziału w nielegalnym procederze. Takie zachowanie również wskazywało na zaangażowanie skarżącego w działalność w zakresie urządzania gier na automatach wbrew przepisom u.g.h.

W wynajmowanym lokalu przeprowadzone były bowiem co najmniej cztery kontrole tj. w dniach [...] maja 2016 r., [...] września 2016 r., [...] września 2016 r.

i [...] października 2016 r., gdzie skarżący prowadził działalność gospodarczą (czemu nie zaprzeczał) i wszystkie kontrole obejmowały funkcjonowanie automatów do gier hazardowych, na zasadach opisanych w przedmiotowej sprawie. Dowodziło to zatem, że skarżący zdawał sobie sprawę z urządzania nielegalnych gier na automatach poza kasynem gry i z tego rodzaju działalności uczynił sobie stałe źródło dochodu. Prawidłowości tego stanowiska nie podważa umowa najmu z dnia [...] września 2016 r., do której szeroko odniósł się organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji uznając ją za niewiarygodny dowód w sprawie. Wbrew bowiem argumentom skarżącego całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy wskazywał, że organy wyciągnęły uprawnione wnioski odnośnie uznania skarżącego za urządzającego nielegalne gry na automacie przyjmując szeroki zakres definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", w perspektywie eliminowania sytuacji obejścia, bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej.

W sprawie niniejszej nie było również sporne, że skarżący nie legitymował się którymkolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i 7 u.g.h.), a jednocześnie nie wykazał, że przed udostępnieniem urządzeń grającym zadośćuczynił obowiązkowi ich rejestracji stosownie do art. 23a u.g.h.

Nie ulegało także wątpliwości, że skontrolowane automaty był automatami do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości oraz gry na urządzeniach mechanicznych, elektronicznych lub elektrycznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.

W ocenie Sądu, w sprawie wykazano, że gry na badanych automatach charakteryzowały się wszystkimi wymaganymi prawem cechami warunkującymi stwierdzenie, że urządzenia oferowały gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Organy zasadnie przyjęły, że na badanych urządzeniach oferowane były gry losowe. Wynik gry nie zależał od umiejętności uczestnika gry, jego predyspozycji fizycznych lub intelektualnych. Po wniesieniu odpowiedniej opłaty i uruchomieniu mechanizmu, grający nie miał już żadnego wpływu na ustawienie się bębnów

w odpowiedniej konfiguracji. Gry organizowane były celach komercyjnych, gdyż uruchomienie automatu (gry) było odpłatne, a wygrane wypłacane w gotówce. Sąd nie stwierdził zatem naruszenia art. 2 ust. 5 u.g.h.

Za niezasadny należało uznać w tym zakresie także zarzut naruszenia art. 197 o.p. przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu probabilistyki na okoliczność charakteru gier i zastąpienie tego dowodu dowodem z eksperymentu procesowego. Zdaniem Sądu, przeprowadzanie dodatkowych dowodów z opinii biegłego w sprawie było zbędne, zwłaszcza, że dowód taki dotyczyłby okoliczności stwierdzonej już innym dowodem (art. 188 o.p.). Bez wątpienia funkcjonariusze urzędu celnego, jako pracownicy realizujący kompetencje w zakresie kontroli przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych dysponują specjalistyczną wiedzą wymaganą do oceny charakteru gry oferowanej na kontrolowanym automacie, zatem posiadanie wiadomości z zakresu teorii gier i probabilistyki nie było tu konieczne. Skarżący

w żaden sposób nie podważył legalności oraz rzetelności eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych.

Ponadto, wskazać należało, że zasadnie organ z uwagi na niemożność przeprowadzenia eksperymentu procesowego z gry na jednym z zatrzymanych automatów z powodu jego zablokowania, powołał w tym celu biegłego sądowego w celu ustalenia sposobu jego działania. Wbrew zarzutom skargi, przeprowadzone dowody – zarówno eksperyment procesowy, jak i opinia biegłego z dnia [...] grudnia 2016 r. dotyczyły zatrzymanych podczas kontroli w dniu [...] września 2016 r. konkretnych siedmiu automatów, organ nie wydawał zatem decyzji na podstawie przykładowych opinii biegłych z badania podobnych automatów. Dowody te w sposób wystarczający wykazały, że gry urządzane na zatrzymanych automatach miały charakter gier hazardowych, o których mowa w u.g.h.

Przypomnieć należało jednakże w tym kontekście, odnośnie do włączenia w poczet materiału dowodowego dokumentów z postępowania karnego skarbowego,

że zasadą w postępowaniu administracyjnym jest reguła bezpośredniego prowadzenia postępowania dowodowego przez organ, od której odstępstwo wprowadza art. 181 o.p. Przepis ten dopuszcza w postępowaniu administracyjnym wykorzystanie dowodów i materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach, ale nie jest to zezwolenie bezwarunkowe. Korzystanie przez organy z tak uzyskanych dowodów samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, ani też nie narusza jakichkolwiek innych przepisów Ordynacji podatkowej, pod warunkiem jednak, że w przypadku dowodów uzyskanych bez udziału strony (np. włączenie do akt sprawy protokołów przesłuchań z innych postępowań, opinii biegłych) zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 § 1 o.p.) - a więc i prawo strony do obrony jej stanowiska, zostaje zrealizowane poprzez zaznajomienie strony z tymi dowodami i umożliwienie jej wypowiedzenia się w ich zakresie, co też uczyniono w niniejszej sprawie (zawiadomienie w trybie art. 200 o.p. przesłane profesjonalnemu pełnomocnikowi k. 235 akt adm.). Sąd nie dopatrzył się zatem wadliwości w postępowaniu organu, który wykorzystał materiały dowodowe zgromadzone w postępowaniu karnym skarbowym.

W kwestii zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 u.g.h. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, Sąd wskazać należało, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2015r. o sygn. akt P 32/12 stwierdził, że "Art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 612 i 1201) w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186, ze zm.), są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa."

W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że art. 89

ust. 1 pkt 2 u.g.h. statuuje tylko jedną, obiektywną przesłankę wymierzenia kary pieniężnej, tj. urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Równocześnie Trybunał zaaprobował, jako trafne, stanowisko sądów administracyjnych,

że urządzającym grę jest każdy podmiot, który organizuje grę hazardową, w tym grę na automacie (art. 4 ust. 2 u.g.h.) bez względu na to, czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji (zezwolenia) w postaci odpowiedniej, ustawowo określonej formy prawnej prowadzonej działalności regulowanej (spółka z o.o., spółka akcyjna). Trybunał Konstytucyjny uznał,

że konstytucyjny zakaz ne bis in idem (nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie), nie stoi na przeszkodzie ustanowieniu przez ustawodawcę jednocześnie sankcji administracyjnej (kara pieniężna) i sankcji karnej (kara grzywny) za ten sam czyn polegający na urządzaniu gry bez koncesji na automatach poza kasynem gry. Państwo ma bowiem swobodę wyboru sankcji prawnych w celu zapewnienia ochrony konsumentów przed uzależnieniem od gry oraz zapobiegania przestępczości

i oszustwom związanym z grami losowymi. Sankcje prawne mogą więc być sankcjami administracyjnymi, sankcjami karnymi lub oboma rodzajami tych sankcji jednocześnie (łącznie). W przypadku odpowiedzialności administracyjnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.,

a więc kara pieniężna o określonej kwocie, nie mamy do czynienia z sankcją penalną

o charakterze odwetowym. Celem administracyjnej kary pieniężnej nie jest odpłata za naruszenie dóbr chronionych (takich jak zdrowie obywateli, porządek publiczny, mienie - zarówno prywatne, jak i państwowe), co wymagałoby, aby odpłata była adekwatna przede wszystkim do stopnia zawinienia. Administracyjna kara pieniężna stanowi konsekwencję stwierdzenia (obiektywnego) naruszenia określonego w ustawie zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jej celem nie jest odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale prewencja oraz restytucja niepobranych należności i podatku od gier prowadzonych nielegalnie.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził zatem, że nie można mówić o naruszeniu zasady

ne bis in idem, ponieważ tylko kara przewidziana w art. 107 Kks ma charakter odwetowy (penalny), natomiast kara administracyjna z art. 89 u.g.h. nie ma takiego charakteru. Ochrona interesu publicznego wymaga zatem wprowadzenia do systemu prawnego skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji prawnych za naruszenie realizujących interes publiczny obowiązków prawnych, takich jak obowiązek urządzania gier na automatach wyłącznie w kasynach gry. Ustanowienie sankcji prawnych za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o grach hazardowych jest konieczne, ponieważ nie ma innego, alternatywnego środka prawnego, który zapewniałby skuteczną realizację legitymowanych konstytucyjnie celów ustawy. Realizacja wskazanych celów, a przez to ochrona interesu publicznego, wymaga bowiem nie tylko ustanowienia sankcji administracyjnych za naruszenie obowiązku wynikającego z ustawy o funkcji głównie prewencyjnej, takich jak administracyjna kara pieniężna, ale także - ze względu na wagę i znaczenie chronionych dóbr, wartości

i zasad - sankcji karnych o funkcji głównie odwetowej. Wyeliminowanie możliwości pociągnięcia osoby urządzającej gry na automatach poza kasynem gry do odpowiedzialności administracyjnej, po uprzednim skazaniu za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe za takie urządzanie gier, osłabiłoby prewencyjną funkcję regulacji zawartej w art. 89 u.g.h. W ocenie Trybunału, określona w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. hazardowych kara pieniężna w zbiegu z karą grzywny przewidzianą w art. 107 § 4 Kks nie była niewspółmiernie dolegliwą lub nieracjonalna i dlatego nie stanowiła nadmiernej reakcji państwa na naruszenie prawa.

Zgodnie zaś z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Powyższy wyrok został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 2015 r. poz. 1742.

Sąd podzielił pogląd Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowany w ww. wyroku. W ocenie Sądu, złożenie zdania odrębnego przez członka składu Trybunału jest wyrazem jego stanowiska, a nie zaś stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, które jest wyrażone w zapadłym wyroku. Podkreślić należało, że Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku szeroko ustosunkował się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Dodatkowo wskazać należało, iż NSA uchwałą z 16 maja 2016 r. o sygn. akt

II GPS 1/16 jednoznacznie rozstrzygnął wątpliwości dotyczące stosowania ustawy o grach hazardowych i nakładania kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem. Przyjął, że art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

(Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu, lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

W uzasadnieniu tej uchwały podkreślono m.in., że relacji między sankcją administracyjną a deliktem prawa administracyjnego towarzyszy założenie,

że (pieniężna) kara administracyjna nakładana jest wobec podmiotu dopuszczającego się deliktu bez związku z jego zawinieniem, albowiem odpowiedzialność za ten delikt ma charakter obiektywny. Z tego wynika, że instytucja kary administracyjnej stanowi nieodłączny element przymusu państwowego, który polega na stosowaniu przymusu typu administracyjnego, zwłaszcza w sytuacjach dotyczących wykonywania nakazów bądź przestrzegania zakazów ustanowionych przez administrację albo wprost wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Aktywność administracji publicznej w omawianej sferze zawsze więc będzie determinowana prawnym obowiązkiem podjęcia skutecznych działań zmierzających do pełnej ich realizacji i doprowadzenia do stanu korespondencji zaistniałych stanów, sytuacji, czy zdarzeń z obowiązującymi aktami normatywnymi. Sankcja w postaci administracyjnej kary pieniężnej stanowi więc dolegliwość za popełniony delikt administracyjny, przez który z kolei należałoby rozumieć czyn polegający na bezprawnym działaniu lub bezprawnym zaniechaniu podjęcia nakazanego działania skutkujący naruszeniem norm prawa administracyjnego i zagrożony sankcją administracyjną. Zatem kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 u.g.h., rekompensuje nieopłacony podatek od gier i inne należności uiszczane przez legalnie działające podmioty. Celem tej kary nie jest więc odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat.

Przepis artykułu 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony NSA (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt

II GSK 1518/14; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 1474/14). Jeżeli skład sądzący w sprawie nie stwierdzi zasadności uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 p.p.s.a. – a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie - to obowiązany jest respektować stanowisko wyrażone w uchwale składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1632/13).

Sąd nie dopatrzył się również w rozpoznawanej sprawie sprzeczności przepisów u.g.h. z prawem Unii Europejskiej. W orzecznictwie TSUE ugruntowany jest pogląd,

że państwom członkowskim przysługuje szeroki zakres swobody regulacyjnej

w określaniu zasad prowadzenia gier hazardowych, uzasadniony specyfiką gier hazardowych, a przede wszystkim wiążącego się z nimi poważnego niebezpieczeństwa zarówno dla podmiotów w nich uczestniczących, jak i je organizujących.

Podsumowując powyższe rozważania, należało stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego, regulującymi przypadki urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Podnoszone zarzuty skargi należało uznać za niezasadne. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie kontrolowanych decyzji.

Przytoczone w sprawie orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając

na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.