Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1732/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 80,  art. 105 par. 1, art. 107 par. 3,  art. 138 par. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28,
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2008 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nalezności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 16 czerwca 2008 r. wniesionej przez Pana K. G. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2008 r. nr [...], wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 17 stycznia 2008 r. skarżący - K.G. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek. Uzasadniając wniosek wskazał na swoją trudną sytuację, spowodowaną przewlekłą chorobą. Podał, że ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Do wniosku załączył decyzje Prezesa KRUS o przyznaniu zasiłku chorobowego z tytułu czasowej niezdolności do pracy i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2007r.

W toku postępowania administracyjnego wnioskodawca złożył do akt sprawy oświadczenie, w którym wskazał, że jego dochód z tytułu prowadzenia działalności rolniczej za 2007 r. wyniósł 3.417,75 zł. Złożył także faktury za energię elektryczną oraz fakturę dotyczącą sprzedaży żyta konsumpcyjnego, opiewającą na kwotę 3.417,75 zł.

Postanowieniem z [...] lutego 2008 r. ZUS zawiesił postępowanie w oparciu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dniu 7 listopada 2007 r. wpłynęło odwołanie Pana K.G. od decyzji ZUS określającej wysokość jego zadłużenia. Następnie organ rentowy stwierdził, iż rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności zależy od uprzedniego prawomocnego zakończenia sporu przed sądem powszechnym co do wysokości zadłużenia.

W dniu 8 kwietnia 2008 r. wnioskodawca złożył do akt sprawy kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w [...] - Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 12 marca 2008 r. oddalającego jego odwołanie od decyzji ZUS z [...] października 2007 r. określającej wysokość zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Jednocześnie, w piśmie złożonym wraz z wyrokiem zainteresowany wskazał, że nie będzie wnosił apelacji.

Pismem z 10 kwietnia 2008 r. ZUS poinformował wnioskodawcę, iż w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] oraz oświadczeniem zainteresowanego o nie wnoszeniu apelacji, przystąpił do rozpatrzenia wniosku o umorzenie zadłużenia. Jednocześnie pouczył stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Po przeprowadzonym w sprawie postępowaniu wyjaśniającym, w dniu [...] kwietnia 2008 r. ZUS wydał decyzję, którą:

-w pkt. 1 na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w części dotyczącej należności finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek jako bezprzedmiotowe (w łącznej kwocie 2.949,66 zł),

-w pkt. 2 na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm., dalej: u.s.u.s.) odmówił umorzenia należności finansowanych przez płatnika na własne ubezpieczenia społeczne i za pracownika (w łącznej kwocie 90.681,39 zł), oraz

-w pkt. 3 na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmówił umorzenia należności finansowanych przez płatnika na własne ubezpieczenia społeczne (w łącznej kwocie 88.345,37 zł), i w związku z tym

-w pkt. 4 na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w części dotyczącej należności finansowanych przez płatnika składek za pracownika (w łącznej kwocie 2.336,02 zł), wskazując, że art. 28 ust. 3a nie dopuszcza umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnianych pracowników.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż przedmiotem sprawy są należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne własne płatnika oraz za pracownika za okres od czerwca 1999 r. do października 2006 r., w łącznej kwocie 90.681,39 zł. Wyjaśnił też, że kwota ta nie obejmuje składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek w łącznej kwocie 2.949,66 zł, albowiem do tych składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie ma zastosowania art. 28 i w tej części należało postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Następnie, organ przedstawił ustalenia faktyczne, wymieniając dowody zgromadzone w sprawie. Wskazał m.in., że skarżący nie pracuje i jedynym źródłem jego utrzymania jest gospodarstwo rolne o powierzchni 2,1929 ha przeliczeniowych. Mieszka z rodzicami, którymi według oświadczenia się opiekuje. Jest współwłaścicielem w - części domu oraz właścicielem samochodu osobowego marki [...] z 1991 r. Nie posiada innych osób na utrzymaniu i nie ma innych zobowiązań. We wniosku podał, że ma problemy ze zdrowiem i orzeczony stopień niepełnosprawności. Organ wymienił też dokumenty złożone przez wnioskodawcę, w tym faktury za energię oraz fakturę za sprzedaż żyta. Wskazał również na dokumenty dotyczące stanu zdrowia zainteresowanego oraz jego rodziców.

Dalej ZUS wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia zadłużenia. W pierwszej kolejności, powołując art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności, albowiem zobowiązany posiada majątek ruchomy, jest też właścicielem nieruchomości. Następnie organ rentowy stwierdził, że brak jest także podstaw umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Analizując sprawę w kontekście art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i przesłanek wynikających z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wskazał, że z dokumentów dostarczonych przez zobowiązanego oraz będących w posiadaniu ZUS nie wynika jednoznacznie, że opłacenie należności pozbawiłoby wnioskodawcę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ podniósł też, że zobowiązany nie udowodnił, iż konieczność sprawowania opieki nad rodzicami oraz stan jego zdrowia uniemożliwiają mu podjęcie zatrudnienia i uzyskiwanie dochodu. Nadto organ wyjaśnił, iż art. 28 ust. 3a ww. ustawy nie dopuszcza możliwości umorzenia należności z tytułu składek opłacanych przez płatnika za pracownika. Dlatego też w świetle tego przepisu rozpatrzono wyłącznie należności z tytułu nieopłaconych składek przez płatnika za siebie w łącznej kwocie 88.345,37 zł.

We wniosku z 8 maja 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany podtrzymał swoje żądanie dotyczące zastosowania ulgi w postaci umorzenia zadłużenia. Podał, że opiekuje się chorymi rodzicami, oraz że jego miesięczny dochód wynosi około 300 zł. Zwrócił też uwagę na swój stan zdrowia - od roku jest na zwolnieniu lekarskim, ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Wskazał, że organ nie uwzględnił żadnych okoliczności dotyczących jego sytuacji rodzinnej i finansowej.

Decyzją z [...] czerwca 2008 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego postanowił uchylić w części decyzję z [...] kwietnia 2008 r. i:

-w pkt. 1 na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć postępowanie w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek jako bezprzedmiotowe ( w łącznej kwocie 1.082,66 zł),

-w pkt. 2 na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. odmówić umorzenia należności finansowanych przez płatnika na własne ubezpieczenia społeczne i za pracownika (w łącznej kwocie 90.681,39 zł), odsetek należnych od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek (w łącznej kwocie 1.867,00 zł na dzień 17.01.2008 r.) oraz kosztów upomnienia w kwocie 8,80 zł,

-w pkt. 3 na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmówić umorzenia należności finansowanych przez płatnika na własne ubezpieczenia społeczne (w łącznej kwocie 88.345,37 zł), oraz kosztów upomnienia w kwocie 8,80 zł, i w związku z tym

-w pkt. 4 na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć postępowanie w części dotyczącej należności finansowanych przez płatnika składek za pracownika (w łącznej kwocie 2.336.02 zł), oraz odsetek należnych od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek (w łącznej kwocie 1.867,00 zł), wskazując, że art. 28 ust. 3a nie dopuszcza umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnianych pracowników.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu sprawy i podstaw faktycznych oraz przepisów prawa materialnego regulujących umarzanie należności z tytułu składek, organ podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji wydanej w I instancji.

Wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek ujętych w ust. 3 art. 28. Stwierdził też, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 28 ust. 3a ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W skardze na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący - K.G. wniósł o przeanalizowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie oceny, czy rzeczywiście brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek, tak jak to stwierdził ZUS.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać trzeba, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że narusza ona prawo i jako taka nie może pozostać w obrocie prawnym.

Po pierwsze Sąd uznał, iż skarżona decyzja Prezesa ZUS z [...] czerwca 2008 r. narusza w sposób istotny art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zatem, decyzja po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne powinna być wydana przez Prezesa ZUS reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych i odpowiadać treści art. 138 § 1 k.p.a.

Powołany art. 138 § 1 k.p.a. zawiera zamknięty katalog sposobów rozstrzygnięć podejmowanych przez organy odwoławcze. Według dyspozycji tego artykułu, w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych, organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (§ 1 pkt 1) - gdy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy uznaje w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości, albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (§ 1 pkt 2 ab initio) - gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych lub gdy w toku postępowania nastąpiła zmiana tych okoliczności, mająca wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) w ramach art. 138 § 1 k.p.a. może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3).

W niniejszej sprawie Prezes ZUS w sentencji zaskarżonej decyzji wskazał przepis § 1 pkt 2 art. 138 i na tej podstawie postanowił "uchylić w części decyzję z dnia (...) 04.2008 r.", a następnie orzekł w sposób podobny jak w decyzji wydanej w I instancji, tj. odmówił umorzenia należności i umorzył w części postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe.

Rozstrzygnięcie to -zdaniem Sądu- jest nie tylko nieczytelne, ale także narusza ww. art. 138.

W szczególności organ rentowy uchylając w części zaskarżoną decyzję I instancji nie określił w jakim zakresie decyzję tą -z uwagi na jej wadliwość- uchyla. Tylko zaś w uchylonej części mógł orzec co do istoty sprawy, a więc jako organ I instancji. Natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję powinien utrzymać w mocy. Wydane w niniejszej sprawie w dniu [...] czerwca 2008 r. -na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- rozstrzygnięcie organu rentowego tych wymogów zupełnie jednak nie spełnia. Organ rentowy po uchyleniu -jak zaznaczył- w części decyzji wydanej w I instancji (przy czym nie określił w jakiej części), orzekł jako organ I instancji w stosunku do całego zadłużenia objętego decyzją I-instancyjną.

Nadto należy podnieść, iż sentencja skarżonej decyzji sugeruje, że zadłużenie wnioskodawcy jest prawie dwukrotnie wyższe niż rzeczywista kwota jego zadłużenia, wynikająca z akt sprawy. Powodują to zapisy zawarte w sentencji tego orzeczenia, odwołujące się do prawa materialnego i wprowadzające w błąd osobę zapoznającą się z decyzją.

Wprawdzie na podstawie tej decyzji i jej uzasadnienia można przyjąć, iż organ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, tj. art. 28 z uwzględnieniem art. 30 u.s.u.s. Miał bowiem na względzie, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Słusznie więc w uzasadnieniu decyzji zauważył, iż umorzenie zadłużenia wnioskodawcy może dotyczyć tylko należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika oraz odsetek od składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami. Jednakże, zdaniem Sądu, błędnie organ uznał, że z uwagi na art. 30 u.s.u.s. sprawa w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami jest bezprzedmiotowa, a to uzasadnia umorzenie postępowania w tej części na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd z takim stanowiskiem organu się nie zgadza i wyraża pogląd, iż art. 30 u.s.u.s. nie czyni wniosku strony w powyżej wskazanej części bezprzedmiotowym. Sprawę -zdaniem Sądu- w zakresie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami należało rozpatrzeć, tyle że negatywnie, tj. poprzez odmowę umorzenia, wyjaśniając jednocześnie w uzasadnieniu decyzji powody takiej decyzji - wynikające z cytowanego powyżej art. 30.

Analizując sentencję skarżonej decyzji Sąd stwierdza również, iż całkowicie błędne jest także orzeczenie organu rentowego o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w tej części, która dotyczy należności finansowanych przez płatnika składek za pracownika oaz odsetek należnych od składek finansowanych przez ubezpieczonych z uwagi na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W oparciu o ten przepis, tak jak zauważył organ w uzasadnieniu decyzji, mogą być umorzone tylko należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia (a więc należności finansowane przez płatnika za samego siebie). Nie uzasadnia to jednak umorzenia postępowania w części dotyczącej pozostałych należności, do których to przepis ten nie ma zastosowania. Z orzeczeniem takim także nie można się zgodzić. Należności z tytułu składek finansowane przez płatnika za pracownika mogą być umorzone, tyle że jedynie w oparciu o ust. 3 art. 28. Nie czyni to jednak wniosku o umorzenie w zakresie tych składek bezprzedmiotowym. Organ zamiast umarzać postępowanie w tej części, winien w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić do jakiego rodzaju należności art. 28 ust. 3a ma zastosowanie i wskazać kwotę zadłużenia, która wobec tego na tej podstawie może być umorzona. Brak jest natomiast podstaw prawnych do wydawania w związku z tym rozstrzygnięcia o umorzeniu w części postępowania administracyjnego, tj. w tej części, która w oparciu o art. 28 ust. 3a nie może być rozpatrzona. "Bezprzedmiotowość", o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Taka zaś sytuacja w kontrolowanej sprawie nie występuje. Skarżący posiada zadłużenie, wystąpił z wnioskiem o umorzenie, a w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych uregulowano ulgę w postaci umorzenia takich należności.

Reasumując powyższe Sąd stwierdza, iż w skarżonej decyzji zawarto kilka rozstrzygnięć odnoszących się do jednego przedmiotu, tj. w przypadku na przykład należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika za pracownika organ najpierw odmówił umorzenia tych należności, a następnie umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w tej części. Takie orzeczenie jest niedopuszczalne i musiało skutkować uwzględnieniem skargi, przy czym z powodów w niej nie podniesionych.

Dostrzegając powyższe Sąd wskazuje, iż po ponownej analizie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy (na skutek niniejszego - prawomocnego wyroku), Prezes ZUS winien uchylić w całości decyzję wydaną w I instancji i orzec raz jeszcze w pełnym zakresie co do istoty sprawy, poprzez umorzenie (o ile uzna, że zachodzą przesłanki z art. 28) lub odmowę umorzenia należności z tytułu składek - wszystkich bez względu na ich rodzaj. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji należy wyjaśnić jaka kwota zadłużenia i na jakiej podstawie może być (ewentualnie) umorzona bądź nie, i dlaczego. W przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami może tu zapaść tylko jedno rozstrzygnięcie, tj. odmowa umorzenia, albowiem przesądza to treść art. 30 - powyżej cytowany. Nadto, Sąd podkreśla, iż w sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. Nie ma więc podstaw do umorzenia postępowania w części.

Zdaniem Sądu takie orzeczenie wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest w niniejszej sprawie konieczne z uwagi na to, że decyzja wydana w I instancji jest równie nieczytelna i wprowadzająca w błąd jak ta, będąca przedmiotem niniejszej skargi.

Po drugie, w ocenie Sądu, skarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Analizując sprawę w tym zakresie przede wszystkim podnieść trzeba, że uzasadnienie skarżonej decyzji nie zawiera żadnego wyjaśnienia odnośnie "częściowego" uchylenia decyzji I-instancyjnej.

Nadto, treść uzasadnienia skarżonego orzeczenia w części odnoszącej się do art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazuje -zdaniem Sądu- na pobieżną ocenę stanu faktycznego sprawy. Argumentacja w nim przyjęta sprowadza się właściwie do stwierdzenia, że zobowiązany nie ujawnił nowych dowodów i okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia i zmianę dotychczasowego w sprawie stanowiska. Zauważyć zaś trzeba, iż Prezes ZUS wydając zaskarżoną decyzję w II instancji, tj. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, obowiązany był rozpatrzeć sprawę od początku na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i bez znaczenia zupełnie jest, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały przedstawione -w jego ocenie- nowe, inne niż dotychczas okoliczności.

W tym miejscu Sąd zaznacza, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tej części, która odnosi się do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a więc i przesłanek wynikających z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 13 sierpnia 2003 r., winno wskazywać na szczególnie wnikliwe wyjaśnienie przez organ w toku postępowania dowodowego sytuacji majątkowej strony, a w konsekwencji ustalenie, czy zapłata zaległych należności rzeczywiście może zagrozić jej egzystencji. Wymienione powyżej przepisy dają bowiem organowi dużo szerszy niż art. 28 ust. 2 i 3 ustawy systemowej, zakres swobody uznania. Aby więc nie narazić się na zarzut wydania decyzji dowolnej konieczne jest dokonanie w oparciu o wszelkie możliwe w sprawie dowody (które -w przypadku takiej konieczności- winny być przez organ uzupełnione), analizy możliwości płatniczych wnioskodawcy, jego dochodów i niezbędnych wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego. Dopiero takie ustalenia są przydatne w sytuacji rozważania przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Brak takich ustaleń i rozważań w powyższym zakresie oraz brak odzwierciedlenia tego w uzasadnieniu decyzji, zwłaszcza przy jednoczesnym powoływaniu się przez stronę na okoliczności, wskazujące na jej kłopoty finansowe, świadczy o naruszeniu przez organ art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisów procesowych regulujących postępowanie dowodowe, w tym art. 7 k.p.a.

W ocenie Sądu, z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika aby organ postępowanie dowodowe w powyżej przedstawionym zakresie w sprawie przeprowadził, a więc zbadał -w sposób wyczerpujący- okoliczności związane z sytuacją majątkową i rodzinną skarżącego w kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., mając na względzie wysokość dochodów 3-osobowej rodziny skarżącego jak i stan zdrowia jego oraz jego rodziców.

Organ rentowy nie odniósł się ani do wykazanego przez skarżącego miesięcznego dochodu (300 zł), ani do wykazanych przez niego miesięcznych wydatków. Nie ustalił przy tym w sposób bezsporny, czy skarżący sprawuje opiekę nad rodzicami oraz, czy osoby te uzyskują jakikolwiek dochód miesięczny (skoro osoby te pozostają z zobowiązanym we wspólnym gospodarstwie domowym należy także i ich dochód w sprawie uwzględnić; nadto - organ twierdzi, że nie pozostają one na utrzymaniu wnioskodawcy - stanowiska swojego w tym zakresie jednak nie uzasadnia).

Tym samym nie można przyjąć, iż organ dokonał w sposób wyczerpujący oceny całego materiału dowodowego i wydał rozstrzygnięcie nie wykraczając poza ramy przyznanego mu uznania administracyjnego, stosując przy tym w sposób prawidłowy normy prawa materialnego.

Powyższe zdaniem Sądu świadczy bezspornie o tym, że skarżona decyzja została wydana również z istotnym naruszeniem art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a to także czyniło zasadnym jej uchylenie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, uwzględniając poczynione przez Sąd uwagi, ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.

Zaznaczyć przy tym trzeba, iż Prezes ZUS swoją decyzję winien oprzeć na aktualnych okolicznościach dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego. Niezbędne jest więc uzupełnienie akt sprawy o taki materiał dowodowy, który pozwoli na ustalenie wszystkich dochodów tej rodziny, tak zobowiązanego jak i pozostałych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, oraz niezbędnych ich wydatków. Przydatne w sprawie może okazać się także skorzystanie z pomocy pracownika socjalnego z ośrodka pomocy społecznej, celem ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej zobowiązanego (poprzez przeprowadzenie wywiadu w miejscu jego zamieszkania). Należy też wziąć pod uwagę aktualny stan zdrowia skarżącego i ustalić wpływ tej okoliczności na wynik sprawy. Nadto, Sąd podkreśla, iż w uzasadnieniu decyzji organ rentowy obowiązany jest nie tylko wymienić dowody i opisać ustalone fakty, ale także poddać cały materiał dowodowy odpowiedniej ocenie w kontekście przepisów regulujących ulgę w postaci umarzania należności z tytułu składek.

Na koniec Sąd zauważa, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję należy także i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając.

Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.