Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1014/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji w części, w pozostałym zakresie oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 80 ust. 1a, art. 87 ust.1, art. 88 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 138 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 892/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania rodzinie zastępczej świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje ona w mocy punkt 2 decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2018 r. [...], a także punkt 2 decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 2018 r. [...], 2. oddala skargę w pozostałym zakresie, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] (Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie (Kolegium) z 19 czerwca 2018 r. w przedmiocie przyznania rodzinie zastępczej świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka.

Wyrok wydany został w następujący stanie faktycznym i prawnym sprawy :

Decyzją z 13 kwietnia 2018 r. Prezydent Miasta Tarnowa (Prezydent) przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego [...] przebywającego w niezawodowej rodzinie zastępczej za okres od 1 października 2017 r. do 15 listopada 2017 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie, odmawiając jednocześnie przyznania tego świadczenia za okres od 16 listopada 2017 r. Organ wypłacił stronie świadczenie za powyższy okres w łącznej wysokości 1500 zł.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Kolegium decyzją z 19 czerwca 2018 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 80 ust. 1a, art. 87 ust. 1, ust. 1a, ust. 4, art. 88 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2017, poz. 697 ze zm., dalej "ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium podniosło, że jak wynika z akt sprawy małoletni [...], postanowieniem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 17 lutego 2005 r., sygn. akt R III Nsm 311/04 został umieszczony w niezawodowej rodzinie zastępczej u Skarżącej.

Z załączonych do akt sprawy decyzji wydawanych przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Bochni wynika, że Skarżąca 5 września 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w niezawodowej rodzinie zastępczej oraz dodatku w wysokości świadczenia wychowawczego z uwagi na zamieszkiwanie na terenie miasta Bochnia. Po przyznaniu powyższych świadczeń przez PCPR w Bochni począwszy od 1 września 2017 r. tamtejszy organ decyzjami z 9 października 2017 r. uchylił wcześniejsze decyzje z mocą od 1 października 2017 r., wskazując w uzasadnieniu, że 5 października .2017 r. Skarżąca złożyła oświadczenie, iż od 1 października 2017 r. zamieszkuje wraz z umieszczonym w pieczy zastępczej dzieckiem w Tarnowie przy ul. [...]. Następnie wnioskami z 26 października 2017 r. Skarżąca zwróciła się do MOPS w Tarnowie o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej oraz dodatku w wysokości świadczenia wychowawczego, uzasadniając to faktem, że od 1 października 2017 r. zamieszkuje na terenie miasta Tarnowa. W trakcie prowadzonego przez organ postępowania Skarżąca 16 listopada 2017 r. złożyła oświadczenie, iż wycofuje wniosek złożony 26 października 2017 r. o przyznanie świadczeń na Piotra Raka, informując dodatkowo, iż od 16 października 2017 r. zamieszkuje na terenie miasta Dębica, gdzie będzie ubiegać się o przedmiotowe świadczenia. Z pisma MOPS w Krośnie z 15 listopada 2017 r. wynika zaś, że w tym dniu Skarżąca zgłosiła się do Ośrodka informując, że za dwa dni planuje zamieszkać na terenie Krosna. Oświadczyła także, że jej poprzednim miejscem zamieszkania był Tarnów.

Organ odwoławczy wskazał, że w związku z oświadczeniem Skarżącej z 16 listopada 2017 roku w sprawie wycofania złożonego wniosku z 26 października 2017 r. w przedmiocie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego Piotra Raka w niezawodowej rodzinie zastępczej organ l instancji umorzył postępowanie w całości jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Od powyższego rozstrzygnięcia Skarżąca wniosła odwołanie, w wyniku którego Kolegium decyzją z 18 stycznia 2018r., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi l instancji do ponownego rozpoznania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ l instancji zwrócił się pismem z 29 stycznia 2018 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Boguchwale w trybie art. 52 k.p.a. z prośbą o wezwanie Skarżącej celem odebrania pisemnego oświadczenia, w jakim dokładnie okresie zamieszkiwała razem z małoletnim Piotrem Rakiem w Tarnowie i pod jakim adresem, nadto kiedy zmieniła wraz z dzieckiem miejsce zamieszkania oraz gdzie zamieszkała z małoletnim po opuszczeniu mieszkania w Tarnowie. Dodatkowo organ zwrócił się do MOPS w Boguchwale z prośbę o rozpytanie Skarżącej, czy posiada jakieś materialne dowody potwierdzające fakt zamieszkiwania w Tarnowie (np. umowa najmu lokalu mieszkalnego, bilety MPK, rachunki, faktury za zakupy spożywcze, opłacone media, itp.). W odpowiedzi MOPS w poinformował, iż 14 lutego 2018 r. wystosował pismo do Skarżącej z prośbą o zgłoszenie się do Ośrodka. Zgodnie z przekazaną informacją Skarżąca nie stawiła się jednak na wezwanie w Ośrodku w Boguchwale, nadto po nawiązaniu z nią osobistego kontaktu przez pracownika socjalnego nie wyraziła zgody na współpracę. Następnie organ l instancji przesłał do Skarżącej na adres: [...],[...] oraz [...] ul. [...] pisemne prośby o przesłanie informacji potwierdzających fakt zamieszkiwania przez skarżącą na terenie Tarnowa. Również w tym piśmie ww. została poproszona o przesłanie dowodów potwierdzających jej zamieszkiwanie w Tarnowie. Pismo kierowane na adres w Tarnowie, ul. [...] nie zostało odebrane i zalega w aktach sprawy z adnotacją, że osoba, która zamieszkuje pod wskazanym adresem nie zna Skarżącej. Pismo adresowane: [...], [...] zostało odebrane przez [...] - bratanka Skarżącej. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie uzyskano jednak od Skarżącej żadnej odpowiedzi, nie przedstawiła ona też jakichkolwiek dowodów, że zamieszkiwała bądź zamieszkuje na terenie miasta Tarnowa.

W tak ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy uznał, że odwołanie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organ wskazał, że zgodnie ze złożonym przez Skarżącą 26 października 2017 r. oświadczeniem, z dniem 1 października 2017 roku zmieniła ona miejsce zamieszkania na mieszkanie w Tarnowie. Powyższe znajduje także potwierdzenie w zalegających w aktach sprawy decyzjach nr 216/2017 i 217/2017 Starosty Bocheńskiego wydanych 9 października 2017 r., gdzie w uzasadnieniu wskazano, iż Skarżąca 5 października 2017 r. złożyła oświadczenie, iż od 1 października 2017 roku zamieszkuje w Tarnowie, wraz z umieszczonym w pieczy zastępczej dzieckiem Piotrem Rakiem.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Krośnie pismem z 15 listopada 2017 r. poinformował, że 15 listopada 2017 roku do tamtejszego Ośrodka zgłosiła się [...] informując, iż jest rodziną zastępczą dla 17-letniego chłopca, jak również, że za dwa dni planuje zamieszkać na terenie Gminy Miasta Krosno. Potwierdzenie zamiaru zmiany miejsca zamieszkania znajduje się także w oświadczeniu skarżącej złożonym 16 listopada 2017 roku w MOPS w Tarnowie, w którym Skarżąca oświadczyła, iż od 16 października 2017 r. (w ocenie organów administracji jest to błąd pisarski i powinno być "16.11.2017 roku") zamieszka na terenie miasta Dębica z zamiarem osiedlenia się.

Zdaniem organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału wynika, że Skarżąca nie zamierzała i nie przebywała w Tarnowie z zamiarem stałego pobytu po dniu 15 listopada 2017 roku. W ocenie organu odwoławczego biorąc pod uwagę zebrane w sprawie dowody należało przyjąć, iż Skarżąca zgodnie z jej oświadczeniem zamieszkiwała wraz z małoletnim [...] na terenie Tarnowa w okresie od 1 października 2017 r. do 15 listopada 2017 r., zaś po tym okresie miasto to nie było już dla niej centrum osobistych i majątkowych interesów. Tym samym organ l instancji prawidłowo przyznał Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego [...] w niezawodowej rodzinie zastępczej za okres od 1 października 2017 roku do 15 listopada 2017 r. w wysokości 1.000 zł miesięcznie, odmawiając jednocześnie w punkcie 2 decyzji przyznania świadczenia za okres od 16 listopada 2017 r.

Odnosząc się do żądania strony zawartego w odwołaniu, dotyczącego wypłaty odsetek od przyznanego dodatku wychowawczego, organ odwoławczy podniósł, że wniosek w tym zakresie Skarżąca powinna w pierwszej kolejności złożyć w organie l instancji, a organy orzekające w niniejszej sprawie nie są uprawnione do naliczenia i wypłaty żądanych odsetek za opóźnienie w wypłacie przyznanego stronie świadczenia.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Skarżąca, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie zmiany zaskarżonej decyzji i wypłaty kwoty 10500 zł wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. przywołał brzmienie z art. 80 ust. 1 i ust. 1a, art. 87 ust. 1 i art. 88 ust.1 ustawy wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Wyjaśnił, że jak wynika z ustawy świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 1a oraz art. 81 i art. 88 ust. 1, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a w przypadku dodatku wychowawczego nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku, o którym mowa w art. 88.

Wskazał, że właściwość miejscowa określona jest w ust. 3 art. 88 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którym wniosek, o którym mowa w ust. 1, rodzina zastępcza, rodzina pomocowa oraz prowadzący rodzinny dom dziecka składają w powiatowym centrum pomocy rodzinie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania.

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej posługując się w art. 88 pojęciem "miejsce zamieszkania" nie definiuje go, co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego.

Przepis art. 26 § 1 k.c. stanowi, że miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zgodnie z § 2 tego przepisu, jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

W niniejszej sprawie w ocenie Sądu miejscem zamieszkania [...] było miejsce zamieszkania Skarżącej będącej dla małoletniego rodziną zastępczą.

Sąd w całości podzielił ustalenia organów, że Skarżąca nie zamierzała i nie przebywała w Tarnowie z zamiarem stałego pobytu po dniu 15 listopada 2017 r. Organy prawidłowo oceniły oświadczenie Skarżącej z 16 listopada 2017 r., że zamieszkuje ona na terenie miasta Dębica, jak również pismo z MOPS w Krośnie z 15 listopada 2017 r., z którego wynika, że Skarżąca za 2 dni planuje zamieszkać na terenie gminy miasto Krosno.

Sąd wskazał, że zgodnie z zebranymi w sprawie dowodami oraz oświadczeniem samej Skarżącej należało przyjąć, że zamieszkiwała ona wraz z małoletnim [...] na terenie miasta Tarnowa w okresie od 1 października 2017 r. do 15 listopada 2017 r., zaś po tym okresie miasto to nie było już dla niej centrum osobistych i majątkowych interesów. Tym samym organy prawidłowo przyznały Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego [...] w niezawodowej rodzinie zastępczej za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 15 listopada 2017 r. w wysokości 1.000 zł miesięcznie odmawiając jednocześnie w punkcie 2 decyzji przyznania świadczenia za okres od 16 listopada 2017 r.

Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu :

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a., a to poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący wątpliwości i brak wyjaśnienia uczestnikom postępowania istotnych dla nich kwestii,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez Sąd z materiałem dowodowym i jego nieuwzględnienie oraz brak podjęcia niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących interesu prawnego po stronie wnioskodawcy.

3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 k.p.a., a to poprzez brak działania które ma na celu wyczerpujące zebranie i przeprowadzenie materiału dowodowego,

4. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 k.p.a. a to poprzez działanie organu administracyjnego niemieszczące się w granicach prawa oraz naruszające przepisy prawa,

5. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 80 ust 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego błędną wykładnię i poprzez brak zastosowania wskazanego przepisu i brak wypłacenia skarżącej świadczenia za cały okres kiedy skarżąca oczekiwała na wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia, tj. za okres od dnia 16 listopada 2017 r. do maja 2018 r.

6. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 80 ust 1a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego błędną wykładnię i poprzez brak zastosowania wskazanego przepisu i brak wypłacenia Skarżącej świadczenia za cały okres kiedy skarżąca oczekiwała na wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia, tj. za okres od dnia 16 listopada 2017 r. do maja 2018 r.

7. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 88 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego błędną wykładnię i poprzez brak zastosowania wskazanego, przepisu i brak wypłacenia skarżącej świadczenia za cały okres kiedy skarżąca oczekiwała na wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia, tj. za okres od dnia 16 listopada 2017 r. do maja 2018 r., poprzez błędne uznanie, iż Organ w Tarnowie był organem niewłaściwym za okres od 16 listopada 2017 r. do maja 2018 r. do wypłacenia świadczenia, podczas gdy Organ ten wydał w sprawie o przyznaniu świadczenia decyzję dopiero w maju 2018 r. wobec czego za okres od 16 Iistopada2017 r. do maja 2018 r. Skarżąca nie otrzymała żadnego świadczenia, dlatego też świadczenie powinno zostać przyznane do dnia wydania decyzji.

8. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 87 ust. 1 i ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego błędną wykładnię i poprzez brak zastosowania wskazanego przepisu i brak wypłacenia Skarżącej świadczenia za cały okres kiedy skarżąca oczekiwała na wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia, tj. za okres od dnia 16 listopada 2017 r. do maja 2018 r., poprzez błędne uznanie, iż Organ w Tarnowie był organem niewłaściwym za okres od 16 listopad 2017 roku do maja 2018 roku do wypłacenia świadczenia, podczas gdy Organ ten wydał w sprawie o przyznaniu świadczenia decyzję dopiero w maju 2018 r. wobec czego za okres od 16 listo pada 2017 r. do maja 2018 r. Skarżąca nie otrzymała żadnego świadczenia, dlatego też świadczenie powinno zostać przyznane do dnia wydania decyzji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę wyroku poprzez uwzględnienie skargi a tym samym poprzez zasądzenie ustawowych odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczenia oraz przyznanie świadczenia za okres od 16 listopada 2017 roku do maja 2018 r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wypłacie świadczenia oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanym.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały sformułowane prawidłowo. Dla poprawności zarzutu sformułowanego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, tj. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest wskazanie przepisów procedury sądowoadministracyjnej naruszonych przez sąd w powiązaniu z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami. Sąd administracyjny nie orzeka na podstawie przepisów k.p.a., lecz na podstawie przepisów p.p.s.a. To na podstawie tej ustawy sąd administracyjny ocenia legalność postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie przepisów k.p.a. Stąd prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) powinien przywoływać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej, ale w powiązaniu z przepisami k.p.a., jak również innymi przepisami dotyczącymi postępowania jeżeli takie przepisy w danej sprawie miały zastosowanie.

W niniejszej sprawie Skarżąca nie powiązała zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. z przepisami p.p.s.a., co oznacza, że zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułowany został wadliwie. Niezależnie od tej oceny, tak sformułowane zarzuty wymagają jednak wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przywołanej za ich pomocą argumentacji (por.: uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09).

Zarzuty objęte punktami 1-3 petitum skargi kasacyjnej są niezasadne. Wbrew twierdzeniu Skarżącej, Sąd pierwszej instancji postąpił prawidłowo akceptując poczynione przez organy ustalenia faktyczne dotyczące miejsca zamieszkania Skarżącej w okresie od 1 października do 15 listopada 2017 r. Skarżąca nie kwestionuje zresztą w skardze kasacyjnej okoliczności, że na obszarze właściwości miejscowej organu pierwszej instancji zamieszkiwała wyłącznie do 15 listopada 2017 r. Prawidłowe są również ustalenia organów obu instancji, z których wynika, że po dniu 15 listopada 2017 r. Skarżąca nie zamieszkiwała już w Tarnowie.

Zasadne okazały się natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zstępczej przewiduje, jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji cytując jej art. 87 ust. 1, że świadczenia i dodatki o których mowa w art. 80 ust. 1 i ust. 1a, to jest świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka oraz dodatek wychowawczy przysługują od dnia umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej. W przypadku dodatku wychowawczego, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji i wyroku świadczenie przysługiwało nie wcześniej niż od dnia złożenia wniosku.

Oznacza to zatem, że materialnoprawną przesłanką przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka było wyłącznie umieszczenie go w rodzinie zastępczej. Jeżeli dziecko przebywało w rodzinie zastępczej nie było możliwe odmówienie przyznania tego świadczenia.

Ustawa nie przewiduje jednocześnie, by świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka przyznawane było na czas określony. Zatem jeżeli dziecko umieszczone zostało w pieczy zastępczej i w niej faktycznie przebywa, nie jest możliwa odmowa przyznania świadczenia na pokrycie kosztów jego utrzymania.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy niesporne jest wystąpienie przez Skarżącą 5 października 2017 r. z wnioskiem o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Organy obu instancji uznały, że możliwe jest przyznanie jej tego świadczenia wyłącznie na okres od 1 października 2017 r do 15 listopada 2017 r., odmawiając przyznania świadczeń na małoletniego [...] za okres od 16 listopada 2017 r. Sąd pierwszej instancji zaakceptował powyższe rozstrzygnięcie.

Z uzasadnień decyzji organów obu instancji nie wynika wprost, z jakiego powodu odmówiono Skarżącej przyznania świadczenia po dniu 16 listopada 2017 r. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że w jego ocenie podstawą do odmowy przyznania świadczenia był fakt zmiany miejsca zamieszkania przez Skarżącą po dniu 16 listopada 2017 r.

Okoliczność ta nie mogła być jednak przyczyną odmowy przyznania świadczenia, o którym mowa w art. 80 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 88 ust. 3 ustawy wniosek o przyznanie świadczeń składa się w powiatowym centrum pomocy rodzinie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Skarżąca wniosek taki złożyła 5 października 2017 r. w swoim miejscu zamieszkania. Fakt wyprowadzenia się Skarżącej z Tarnowa nie oznaczał jednak, że utraciła ona prawo do przyznania jej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Tymczasem rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 decyzji organu pozbawia ją prawa do tego świadczenia pomimo niepowołania w uzasadnieniu decyzji żadnych okoliczności powodujących jego utratę.

Przyczyną odmowy świadczenia nie może być uznanie, że organ stał się niewłaściwy miejscowo. Jeżeli wniosek zostało złożony do organu właściwego w momencie jego zgłoszenia, organ winien taki wniosek rozpoznać i w razie spełnienia przesłanek materialnoprawnych – przyznać wnioskowane świadczenie. Zmiany miejsca zamieszkania w okresie rozpoznawania wniosku nie można uznać za podstawę do odmowy jego przyznania.

W konsekwencji, uznając, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy NSA na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok a następnie rozpoznał skargę uchylając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) decyzję Kolegium w zakresie utrzymującym w mocy punkt 2 decyzji organu pierwszej instancji oraz punkt 2 decyzji Prezydenta miasta Tarnowa.

Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, praktyką organów było przyznawanie Skarżącej prawa do świadczeń przysługujących rodzinie zastępczej a następnie, w razie zmiany przez nią miejsca zamieszkania, uchylanie decyzji przez organ, który ją wydał i wydawanie decyzji przez organ właściwy z uwagi na nowe miejsce zamieszkania Skarżącej. Decyzje te nie zostały poddane kontroli instancyjnej ani sądowej. Sąd kasacyjny nie wypowiada się zatem co do ich prawidłowości.

Rozpoznając ponownie sprawę organ rozpozna wniosek o przyznanie świadczenia za okres od dnia 16 listopada 2017 r. do daty wskazanej w ewentualnej kolejnej decyzji przyznającej Skarżącej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, o ile ustali, że dziecko pozostawało dalej w rodzinie zastępczej prowadzonej przez Skarżącą.

Za niezasadne sąd kasacyjny uznaje natomiast stanowisko Skarżącej co do możliwości przyznania jej odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty świadczenia. Możliwości takiej nie przewidują przywalane przez nią przepisy prawa materialnego. W konsekwencji, w tym zakresie skarga Skarżącej została oddalona na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz Skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego ustalonych zgodnie § 14 pkt 2 lt. b z Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Zarządzeniem z 1 marca 2022 r. strony postępowania zostały poinformowane, że w związku ze zmianą art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., dalej: "ustawa z 2 marca 2020 r.".), wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę.

Z uwagi na brak zgody wszystkich stron postępowania na przeprowadzenie rozprawy zdalnej, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r.

.