Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 594/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W razie pominięcia w postępowaniu administracyjnym strony, która zmarła po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną, następcy prawni majątkowych praw dziedzicznych, których postępowanie dotyczyło, mogą domagać się wznowienia postępowania z ich udziałem na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Złożenie takiego wniosku rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, aczkolwiek w ramach sukcesji prawa, tożsamości przedmiotu sprawy oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

TEZY

W razie pominięcia w postępowaniu administracyjnym strony, która zmarła po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną, następcy prawni majątkowych praw dziedzicznych, których postępowanie dotyczyło, mogą domagać się wznowienia postępowania z ich udziałem na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Złożenie takiego wniosku rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, aczkolwiek w ramach sukcesji prawa, tożsamości przedmiotu sprawy oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem" w T.L. na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 lutego 1992 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na rozbudowę budynku administracyjno-socjalnego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 listopada 1991 r., wydaną przez Wojewodę Z-kiego na podstawie art. 149 par. 3 w związku z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, odmówiono Barbarze D. i Amelii M. wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w Z. z dnia 28 maja 1985 r. w sprawie udzielenia Centralnemu Związkowi Spółdzielni Spożywców "Społem" - Oddział w Z. pozwolenia na rozbudowę budynku administracyjno-socjalnego w T.L. przy ul. M. nr 24. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji ustalił, że Feliks M. był właścicielem działki nr 221, położonej przy ul. M. w T.L., którą nabył w drodze dziedziczenia. Feliks M. zmarł w dniu 21 stycznia 1987 r., a spadek po nim nabyły: żona Amelia M. i córka Barbara D.

W drodze umowy najmu, zawartej w dniu 1 sierpnia 1984 r., Feliks M. przekazał powyższą działkę na czas nie ograniczony Powszechnej Spółdzielni Spożywców w T.L., która użytkowała już sąsiednią działkę. Powołaną na wstępie decyzją z dnia 28 maja 1985 r. udzielono Centralnemu Związkowi Spółdzielni Spożywców "Społem" pozwolenia budowlanego na rozbudowę budynku przy ul. M. nr 24 w T.L. w linii rozgraniczającej działki należące do inwestora i do Feliksa M. Przed wydaniem Spółdzielni pozwolenia na rozbudowę budynku nie miał on otworów okiennych od strony działki nr 221, należącej do Feliksa M., a w ramach udzielonego Spółdzielni pozwolenia powstały w budynku otwory okienne od strony tej działki. Powyższa decyzja nie została doręczona Feliksowi M., który jako strona nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym. Organ pierwszej instancji uznał, że Barbara D. i Amelia M. nie miały przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzja ostateczną o udzieleniu Spółdzielni "Społem" pozwolenia na rozbudowę budynku. Działka stanowiła odrębną własność Feliksa M., a więc jego żona Amelia nie mogła być stroną tego postępowania. On sam natomiast ani w czasie realizacji budynku, ani później do chwili śmierci nie składał żadnych pism dotyczących naruszenia jego praw. Zdaniem organu, zawarta umowa najmu działki na czas nie ograniczony wskazuje na możliwość wybudowania przez inwestora budynku z otworami okiennymi od strony sąsiedniej działki.

Od powyższej decyzji wnieśli odwołanie pełnomocnik Barbary D. oraz Amelia M. Pełnomocnik Barbary D. podniósł, że błędne jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest prawem niezbywalnym, gdyż skarżąca nabyła takie prawo wraz z odziedziczeniem działki. Do tego stanowiska przyłączyła się w swoim odwołaniu Amelia M.

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia 14 lutego 1992 r. uchylił zaskarżoną decyzję i postanowił wznowić postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że obowiązek organu administracji, polegający na zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, nie wygasa z dniem, w którym wydana decyzja stała się ostateczna, ale trwa nadal i musi być wykonywany również wtedy, gdy należy prowadzić postępowanie w trybie nadzwyczajnym; wynika to z poglądu przyjętego w doktrynie, iż postępowanie administracyjne dzieli się na stadium główne oraz nadzwyczajne. Z zasady wyrażonej w art. 10 par. 1 Kpa nie wynika, aby udział w postępowaniu nadzwyczajnym miały brać tylko podmioty istniejące w czasie postępowania głównego. Gdy art. 30 par. 4 Kpa przewiduje następstwo prawne stron w toku postępowania administracyjnego, to następstwo to należy odnieść do całego postępowania administracyjnego. Warunkiem takiego następstwa jest zachowanie tożsamości podmiotu interesu prawnego, wynikającego z sukcesji uprawnień, tożsamości przedmiotu oraz podstawy prawnej. Zdaniem organu drugiej instancji brak jest podstaw do twierdzenia, że w sprawie nie został zachowany termin przewidziany w art. 148 Kpa do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Z akt sprawy wynika, że Barbara D. po raz pierwszy została poinformowana o decyzji dotyczącej udzielenia Spółdzielni "Społem" pozwolenia na przebudowę budynku pismem Urzędu Wojewódzkiego w Z. z dnia 8 sierpnia 1991 r. W tej sytuacji jej wcześniejsze pismo z dnia 21 stycznia 1991 r. o spowodowanie zamurowania okien w budynku należało uznać za wniosek o wznowienie postępowania.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Powszechna Spółdzielnia Spożywców "Społem" w T.L.., zarzucając zaskarżonej decyzji sprzeczność z prawem. W skardze w szczególności zarzucono przyjęcie wskutek błędnej interpretacji art. 30 par. 4 Kpa, że na miejsce zmarłej strony postępowania głównego mogą wstąpić w postępowaniu nadzwyczajnym w charakterze strony jej następcy prawni, a także wadliwe ustalenie, że Barbara D. i Amelia M. dochowały tego zarzucono nieuwzględnienie faktu, że wznowienie postępowania stwarza nową sytuację prawną, oraz upływu przeszło pięcioletniego okresu od daty doręczenia decyzji stronie.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem" nie jest uzasadniona.

Trafne jest stanowisko organu drugiej instancji, że w sprawie, w której organ administracji decyzją ostateczną udzielił Centralnemu Związkowi Spółdzielni Spożywców "Społem" pozwolenia na rozbudowę budynku administracyjnego przy granicy działki należącej do Feliksa M., któremu za życia nie doręczono wydanej decyzji, jego spadkobiercom przysługuje legitymacja do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.

Zgodnie z art. 922 par. 1 Kc na spadkobierców zmarłego z chwilą jego śmierci przechodzą prawa i obowiązki majątkowe, poza tymi, które są ściśle związane z jego osobą. Spadek obejmuje prawa i obowiązki spadkodawcy mające charakter cywilnoprawny, których źródłem są przepisy kodeksu cywilnego lub przepisy szczególne. Spadkodawca Feliks M., jako właściciel działki graniczącej z nieruchomością należącą do skarżącej Spółdzielni, powinien być stroną toczącego się za jego życia postępowania administracyjnego; bez własnej winy -jak twierdzą jego spadkobiercy - nie brał udziału w tym postępowaniu.

Prawa majątkowe zmarłego i jego spadkobierców do nieruchomości, mające charakter cywilnoprawny, znajdują także ochronę w postępowaniu administracyjnym w sytuacjach dotyczących zabudowy działki sąsiedniej, co wynika z art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.

Z powyższego wynika, że łącznie z dziedziczeniem praw majątkowych mogą być dziedziczone także pewne sytuacje prawne, chroniące prawa majątkowe spadkobierców, co do których oświadczenia woli mogą składać spadkobiercy tych praw /J. Gwiazdomorski: Prawo spadkowe w zarysie, PWN 1985, s. 41/. Pogląd ten należy odnieść do spadkobierców występujących w niniejszej sprawie z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.

W tym stanie rzeczy nie można podzielić poglądu skarżącej Spółdzielni, że na przeszkodzie wznowieniu postępowania w sprawie na wniosek spadkobierców Feliksa M. stał przepis art. 30 par. 4 Kpa. W myśl tego przepisu w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w czasie trwania postępowania dopuszcza się wstąpienie na miejsce dotychczasowej strony jej następców prawnych. Powołany przez stronę skarżącą przepis ma charakter procesowy i reguluje tylko dalszy tok postępowania w razie przejęcia praw zbywalnych lub dziedzicznych na następców prawnych w czasie trwania tego postępowania.

Natomiast w razie pominięcia w postępowaniu administracyjnym strony, która zmarła po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną, następcy prawni majątkowych praw dziedzicznych, których postępowanie dotyczyło, mogą domagać się wznowienia postępowania z ich udziałem na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Złożenie takiego wniosku rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, aczkolwiek w ramach sukcesji prawa, tożsamości przedmiotu sprawy oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Nie jest trafny zarzut skarżącej, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie jednego miesiąca od dowiedzenia się przez spadkobierców o okoliczności mogącej stanowić podstawę wznowienia. Prawidłowo dokonane przez organ odwoławczy ustalenia w tym zakresie nie zostały przez stronę skarżącą podważone.

Błędny jest pogląd skarżącej, że postępowanie w sprawie nie mogło być wznowione ze względu na upływ pięcioletniego terminu od doręczenia stronie decyzji. Podniesiony przez skarżącą zarzut ma charakter merytoryczny /art. 145 par. 1 Kpa/ i nie mógł być rozważany w tym etapie postępowania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł jak w sentencji wyroku.