Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1316/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 i art. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 88 poz 983
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.
article: § 3 ust. 2, § 4, § 5, § 6, § 7
journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 35 ust. 1 lit. a, lit. b, ust. 2, ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. O. Spółki z o.o. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 531/10 w sprawie ze skargi G. O. Spółki z o.o. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. O. Spółki z o.o. w M. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę G. O. Sp. z o.o. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.

Relacjonując stan sprawy Sąd I instancji podał, że w dniu [...] września 2008 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek G. O. Sp. z o.o. o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej PROW na lata 2007–2013. W dniu [...] sierpnia 2009 r. w siedzibie wnioskującej Spółki oraz podmiotów członkowskich zostały przeprowadzone czynności kontrolne. W ich wyniku stwierdzono następujące nieprawidłowości:

1) w odniesieniu do grupy G. O. Sp. z o.o. stwierdzono, że dane zawarte w oryginałach korekt faktur nie są zgodne z danymi wpisanymi w załącznikach do wniosku o płatność nr [...], [...],

2) w odniesieniu do R. Sp. z o.o. stwierdzono, że dane zawarte w oryginale korekty faktury nie są zgodne z danymi wpisanymi w załącznikach do wniosku o płatność nr [...],

3) w odniesieniu do członka grupy I. C. kontrola wykazała, że nie dostarczyła grupie rzepaku w okresie objętym wnioskiem, ponieważ go nie produkowała,

4) w odniesieniu do członka grupy J. M. A. kontrola wykazała, że nie dostarczył grupie rzepaku w okresie objętym wnioskiem, ponieważ go nie produkował,

5) w odniesieniu do członka grupy J. Sp. z o.o. stwierdzono, że nie dostarczyła grupie rzepaku w okresie objętym wnioskiem, ponieważ go nie produkowała,

tylko w odniesieniu do Ł. Sp. z o.o. kontrola nie wykazała nieprawidłowości.

Wobec powyższego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] września 2009 r. odmówił Spółce G. O. wypłaty środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej PROW na lata 2007–2013, za okres od dnia 12 listopada 2007 r. do dnia 11 listopada 2008 r., tj. za pierwszy rok działalności.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 1 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE Nr L 277 z 21 października 2005 r., str. 1), dalej jako: rozporządzenie nr 1698/2005, celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów do celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych. Istotą tej pomocy jest zatem wsparcie wspólnej produkcji określonego produktu lub grupy produktów realizowanej za pośrednictwem grupy producentów przez wszystkich producentów zakładających grupę. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424), dalej jako: rozporządzenie z dnia 9 kwietnia 2008 r., minimalna liczba członków grupy producentów rolnych tworzonej w celu produkcji nasion roślin oleistych wynosi 5.

Z materiału dowodowego organ wywiódł, iż G. O. Sp. z o.o. jest grupą producentów nasion roślin oleistych. W pierwszym roku działalności Spółki troje z pięciu członków grupy w ogóle nie produkowało produktu, dla produkcji którego grupa została utworzona, a rzeczywistą produkcję nasion roślin oleistych (rzepak) prowadziło tylko dwóch udziałowców. W ocenie organu, rzeczywiście przeprowadzone i nieprzeprowadzone operacje grupy w pierwszym roku jej działalności wskazywały na sztuczny i pozorny charakter stworzonych przez nią warunków do przyznania pomocy. Wobec powyższego, organ stwierdził, iż przyznanie G. O. sp. z o.o. pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za pierwszy rok działalności, spowodowałoby uzyskanie wsparcia przez podmioty, których działalność nie stanowiła realizacji celu, dla którego grupa została utworzona, a szczególnie celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. b/ rozporządzenia nr 1698/2005.

Skargę na powyższą decyzję wniosła G. O. Sp. z o. o. w M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uzasadniając oddalenie skargi podał, że organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty. Art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu. W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy według Sądu I instancji przyjąć, że chodzi o działania wspólne, czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 368 z 23 grudnia 2006 r., str. 74), dalej jako: rozporządzenie nr 1975/2006, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

W niniejszej sprawie, w pierwszym roku istnienia grupy trzech z członków Spółki nie produkowało nasion roślin oleistych, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona. W tej sytuacji, mimo uzyskania przez skarżącą warunku formalnego uznania za grupę producentów rolnych, w okresie objętym wnioskiem cel przepisów polegający na ułatwianiu wspólnego wprowadzenia do obrotu nasion roślin oleistych nie został osiągnięty. Wobec powyższego należało uznać, że warunki do otrzymania płatności zostały stworzone sztucznie, a wypłata dofinansowania byłaby sprzeczna z celami wsparcia. Sąd podkreślił, że istotą pomocy przyznawanej w ramach działania "grupy producentów rolnych" jest wsparcie wspólnej produkcji określonego produktu realizowanej za pośrednictwem grupy przez wszystkich producentów zakładających grupę. Za stanowiskiem tym przemawia, w ocenie Sądu, sformułowanie przepisów wspólnotowych mówiące o działaniu wspólnym, czyli ze swej istoty działaniu wszystkich członków grupy, a także treść przepisów prawa krajowego określających, że grupa może zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw /Dz. U. Nr 88, poz. 983 ze zm./, dalej jako: ustawa z dnia 15 września 2000 r.) oraz określających minimalną liczbę członków grupy w zależności od rodzaju produkowanego towaru (art. 6 ww. ustawy i rozporządzenia z dnia 9 kwietnia 2008 r.). Odmienne stanowisko byłoby możliwe tylko w przypadku, w którym liczba członków grupy była większa niż liczba minimalna określona w przepisach, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Biorąc pod uwagę powyższe, WSA orzekł, powołując w podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G. O. Sp. z o.o., zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego, a to błędną wykładnię art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez przyjęcie, że wynika z niego, jakoby "działanie wspólne", o którym tam mowa, oznaczało "działanie wszystkich członków grupy", podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że chodzi o wsparcie działania producentów rolnych w ramach grupy, a nie nałożenie obowiązku, aby każdy z członków grupy prowadził określoną produkcję i dokonywał sprzedaży w każdym roku kalendarzowym działalności grupy;

2) prawa materialnego, a to niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 poprzez zastosowanie ww. przepisu do sytuacji, gdy grupa została utworzona w trakcie roku produkcyjnego i trzech wspólników nie wytworzyło w danym roku produktu, dla których produkcji grupa została utworzona, podczas gdy w następnym roku wszyscy członkowie grupy wytworzyli produkty, dla których grupa została utworzona, podczas gdy do stanu faktycznego w sprawie przepis ten nie miał zastosowania, gdyż nie zostało stwierdzone ani to, że grupa w sposób sztuczny stworzyła warunki do uzyskania płatności, ani to, że grupa działała w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami wsparcia;

3) prawa materialnego, a to § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz. U. Nr 81 poz. 550 ze zm.), dalej jako: rozporządzenie z dnia 20 kwietnia 2007 r. poprzez jego niezastosowanie i uznanie za zgodną z prawem odmowę przyznania pomocy, podczas gdy skarżąca spełnia wszystkie przesłanki określone w tym przepisie;

4) prawa procesowego, a to art. 145 § 1 i art. 151 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ w zaskarżonej decyzji naruszył prawo materialne poprzez błędną wykładnię art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 oraz niezastosowanie § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do odmowy przyznania pomocy skarżącej.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej, Spółka w pierwszym rzędzie podniosła, że grupa została utworzona w listopadzie 2007 r. Jeżeli członek grupy nie dokonał zasiewu w 2007 r., nie mógł go zebrać w 2008 r., tym bardziej jeśli wcześniej zasiał na polach inną uprawę. Nadto z art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 nie można wywnioskować obowiązku działania wszystkich członków grupy, rozumianego jako sprzedaż za pośrednictwem grupy przez każdego z jej członków produktów, dla których utworzona została grupa, w każdym roku jej działalności. Prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy było wsparcie działań podejmowanych przez producentów rolnych w ramach grup producenckich, a nie samodzielnie. Chodzi więc o działanie w ramach grupy, za jej pośrednictwem, przez poszczególnych producentów.

Również z żadnego przepisu prawa krajowego nie wynika obowiązek, aby w każdym roku istnienia grupy, każdy jej członek dostarczał i dokonywał sprzedaży produktu, dla którego produkcji grupa została utworzona. Każdy członek ma obowiązek sprzedawać całość wytworzonej produkcji za pośrednictwem grupy, ale dotyczy to produktów, dla których utworzono grupę i akt założycielski może przewidywać wyjątki od tej zasady. Członkowie grupy nie mają zakazu wytwarzania innych produktów, co wynika m.in. z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Skoro członkowie grupy nie mogą być członkami innych grup w zakresie tego samego produktu, oznacza to, iż w zakresie innych produktów mogą być członkami innych grup producentów rolnych, a co za tym idzie mogą wytwarzać inne produkty.

Obowiązku każdego członka grupy wytworzenia i sprzedaży w każdym roku produktu, dla którego utworzona została grupa, nie sposób wywnioskować także z treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Innymi słowy, zgodne z prawem jest, aby członek grupy nie dostarczył w jednym roku działalności produktu, dla którego powołana została grupa, zwłaszcza jeżeli produkt nie został wytworzony. Istotne jest jedynie, aby sprzedaży swojej dokonał za pośrednictwem grupy. To bowiem oznacza realizację celu wsparcia - wspólnego wprowadzania towaru na rynek.

Zarzucając błędne zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 Spółka podała, że nie zostało wykazane, aby skarżący miał osiągnąć korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Celem wsparcia jest bowiem promowanie działania wspólnego członków grupy, w celu wprowadzenia produktu na rynek.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Spór w rozpoznawanej sprawie wymaga rozstrzygnięcia tego, czy organy administracyjne miały podstawy do zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006, bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Sąd I instancji stwierdził, iż jest bezsporne i niekwestionowane przez skarżącą Spółkę, że w pierwszym roku istnienia grupy trzech z pięciu jej członków nie produkowało nasion oleistych (rzepaku), dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona. Sąd przyjął, że w tej sytuacji mimo uzyskania przez skarżącą Spółkę warunku formalnego uznania za grupę producentów rolnych (wpis do rejestru), w okresie objętym wnioskiem cel przepisów polegający na ułatwieniu wspólnego wprowadzenia do obrotu nasion oleistych (rzepaku) nie został osiągnięty. Wobec powyższego Sąd ten uznał, że warunki do otrzymania płatności zostały stworzone sztucznie, a wypłata dofinansowania byłaby sprzeczna z określonymi w wyżej wymienionych przepisach celami wsparcia.

Naczelny Sąd Administracyjny powyższego stanowiska nie podziela.

Kwestia dotycząca właściwego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. (sygn. akt II GSK 1141/11). W orzeczeniu tym NSA zwrócił uwagę na złożoną konstrukcję wewnętrzną art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006. Otóż zgodnie z tym przepisem przesłanką wstrzymania płatności jest: 1) stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania takich płatności oraz 2) wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Zasady wsparcia na gruncie prawa wspólnotowego określa natomiast art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Zgodnie z postanowieniami art. 35 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 1698/2005, wsparcia tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:

a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;

b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;

c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił ponadto, że w art. 35 ust. 1 lit. b/ mowa jest o wspólnym wprowadzaniu towarów do obrotu, w tym przygotowaniu do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych. Z treści tego przepisu – poruszając się w granicach możliwego sensu użytych w nim słów – nie można dojść do wniosku, że uzyskanie wsparcia przez grupę producentów uzależnione jest od wytworzenia przez każdego z członków grupy, w każdym roku działalności, ziarna zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona. Przepis ten wskazuje bowiem na cel, jakim jest wspólne wprowadzenie towarów do obrotu.

Do procesu produkcji nawiązuje natomiast art. 35 ust. 1 lit. a/ ww. rozporządzenia nr 1698/2005. Z przepisu tego wynika jednak cel wsparcia, jakim jest dostosowanie do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup.

W myśl natomiast art. 35 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji wsparcia udziela się w postaci zryczałtowanej pomocy w formie rocznych rat przez okres pierwszych 5 lat przypadających po dacie, w której grupa producentów została uznana. Oblicza się je na podstawie rocznej produkcji grupy skierowanej na rynek do pułapu określonego w załączniku I.

Z kolei zgodnie z art. 35 ust. 3 ww. rozporządzenia Komisji wsparcia udziela się grupom producentów, które zostały oficjalnie uznane przez właściwy organ Państwa Członkowskiego najpóźniej w dniu 31 grudnia 2013 r.

Analiza postanowień art. 35 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia Komisji pozwala na zajęcie stanowiska, że przepisy te regulują przesłanki udzielania wsparcia. Zgodzić się więc należy z powyższym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz z tym, że art. 35 ust. 2 odwołuje się do procesu produkcji, jednocześnie określając podstawę obliczenia pomocy. Podstawą tą jest roczna produkcja grupy, a nie każdego z członków grupy oddzielnie.

Okoliczność, iż wysokość wsparcia zdeterminowana jest roczną produkcją grupy producenckiej skierowanej na rynek, która to produkcja stanowi sumę produkcji poszczególnych członków grupy, zainteresowanych wynikiem produkcyjnym i finansowym działalności grupy w kolejnych okresach referencyjnych, w których udzielana jest grupie producentów zryczałtowana pomoc w formie rocznych rat, nie stanowi dostatecznej podstawy do wyprowadzenia wniosku o bezwzględnej konieczności produkcji w każdym roku produktu, ze względu na który grupa ta została utworzona. Jest to bowiem tylko schemat obliczania wysokości wsparcia, uzależniony – co należy podkreślić – od globalnej produkcji wszystkich członków grupy.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie powyższy pogląd podziela. Zauważyć należy, że w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. Nr 72, poz. 424 ze zm.), dalej rozporządzenie z dnia 9 kwietnia 2008 r., określono minimalne roczne wielkości produkcji towarowej, w tym także w zakresie nasion zbóż i nasion roślin oleistych, w odniesieniu do jednego podmiotu, a mianowicie grupy producenckiej. Gdyby rzeczywiście warunkiem uzyskania wsparcia było wytworzenie przez każdego z członków grupy, w każdym roku działalności, ziarna zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona, prawodawca z pewnością owe limity minimalnej produkcji odniósłby do poszczególnych członków grupy.

Zdaniem Sądu, obowiązku wykonywania corocznie określonej produkcji przez każdego z członków grupy nie można domniemywać. Wspólna realizacja celów wskazanych w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005, przez poszczególnych członków grupy producenckiej nie oznacza, że każdy z nich musi dokonywać wszystkie te czynności odrębnie, w tym także w zakresie czynności w postaci produkcji ziarna zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona.

Dokonując interpretacji przepisów regulujących funkcjonowanie grup producenckich nie można oczywiście tracić z pola widzenia istoty powołania "do życia" takiego tworu, który jest swoistym "przedłużeniem" działalności producentów rolnych określonych produktów. Grupy producenckie tworzą bowiem wyłącznie producenci rolni określonego rodzaju produktu, w celach określonych w art. 2 ustawy o GP i w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli związanych w pewien sposób z działalnością produkcyjną w rolnictwie. Jednakże okoliczność, iż członek grupy producenckiej w danym roku nie wyprodukował ziarna zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona, nie oznacza, że traci on status producenta rolnego, iż działanie grupy producenckiej można każdorazowo zakwalifikować jako sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. O tym, czy grupie można przypisać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności celem uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, decydują okoliczności konkretnej sprawy.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zajętego w wyroku NSA z dnia 22 września 2011 r., II GSK 942/10, z którego to orzeczenia wynika, że każdy z członków grupy zobligowany jest do produkcji i wprowadzania do obrotu, za pośrednictwem grupy, produktu, ze względu na który została ona utworzona, w każdym z pięciu lat przypadających po dacie, w której grupa powstała, zaś niewyprodukowanie i niewprowadzenie do obrotu za pośrednictwem grupy produktu, ze względu na który została ona utworzona, nawet przez jednego członka grupy, stanowi podstawę do zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006.

NSA w wyroku z dnia 22 września 2011 r., II GSK 942/10 wskazał, że istota rzeczy w konstrukcji wsparcia grup producenckich wyraża się we wspieraniu działalności realizującej swoistego rodzaju wspólne przedsięwzięcie, polegające na wspólnej produkcji i wspólnym wprowadzaniu produktu do obrotu. W ramach grupy, producenci zobowiązani są więc działać wspólnie, zarówno w płaszczyźnie produkcyjnej, jak i zwłaszcza w płaszczyźnie sprzedaży produktu (która to sprzedaż, z tego punktu widzenia nie bez przyczyny podlega centralizacji), ze względu na który grupa ta została utworzona, albowiem tylko i wyłącznie w ten sposób ich działalność będzie korespondowała ze wskazanymi wyżej celami, realizowanie których (w ramach grupy) korzysta ze wsparcia finansowego.

Sąd w tej sprawie nie podziela interpretacji pojęcia "wspólnego działania" (pod którym ujęto produkcję i sprzedaż) dokonanej w powołanym wyżej orzeczeniu NSA. Jak już bowiem wskazano "wspólne działanie" członków grupy nie oznacza, że każdy z nich musi dokonywać wszystkich tych czynności odrębnie.

Tym samym zasadny należało uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 i art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 co do ich błędnej wykładni.

Natomiast nie jest trafny zarzut naruszenia § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. w zakresie sformułowanym w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej.

Zwrócić należy uwagę, że organy w toku postępowania skupiły się na stwierdzeniu okoliczności zaniechania wytworzenia przez niektórych członków grupy roślin oleistych (rzepaku), dla produkowania i sprzedaży którego grupa została utworzona, przyjmując jednocześnie taki stan jako uzasadniający odmowę wsparcia. W tak ustalonym stanie faktycznym nie można rozważać o zasadności bądź niezasadności udzielenia pomocy grupie producentów rolnych. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga uprzedniego ustalenia stanu faktycznego i stwierdzenia czy grupa producentów rolnych spełnia przesłanki określone w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005 oraz w art. 2 i 3 ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw. Dodać należy, że szczegółowe przesłanki udzielania pomocy zostały określone w rozporządzeniu z dnia 20 kwietnia 2007 r., w którym rozróżnia się wydanie decyzji w sprawie przyznania pomocy (§ 3 ust. 2 i ust. 3, § 4 i § 5) oraz decyzji w sprawie wypłaty pomocy finansowej (§ 6 i § 7). Wszystkie te okoliczności winny być więc rozważone przy ocenie, czy zostały spełnione przez grupę producentów rolnych przesłanki wymagane do uzyskania stosownej płatności.

Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej, należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że tak skonstruowany zarzut nie spełnia standardów określonych w art. 176 p.p.s.a.

Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 176 p.p.s.a., należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz wskazanie konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz na czym to naruszenie polegało. Dopełnienie tych wymogów jest konieczne, gdyż wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi związany jest Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a.

Formułując zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej nie wskazał, konkretnie których punktów i podpunktów art. 145 § 1 p.p.s.a. dotyczyło uchybienie. Niewątpliwie wyrok Sądu I instancji oddalający skargę nie mógł naruszyć jednocześnie wszystkich postanowień art. 145 § 1 p.p.s.a. Z kolei w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma jednostki redakcyjnej o treści "art. 151 pkt 1 lit. a/". Trudno zatem przyjąć, który w tej sytuacji przepis miał na myśli autor skargi kasacyjnej.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia treść art. 203 pkt 1 p.p.s.a.