Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 149/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 187 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia NSA Bożena Popowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. i J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1331/11 w sprawie ze skargi M. G. i J. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz M. G. i J. G. solidarnie kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1331/11 oddalił skargę M. G. i J. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 4 grudnia 1990 r. M. G. i J. G. wystąpili o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia J. G. i M. G. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez C. W. w 1/3 części i M. G. w 1/3 części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

Odmawiając potwierdzenia prawa do rekompensaty wskazano, że M. G. i C. W. nie spełniły przesłanki bycia właścicielem nieruchomości w chwili jej pozostawienia bowiem zgodnie z informacją zawartą w Akcie Obywatelskim z dnia 17 lipca 1946 r. nr [...] "...A. C. oraz nieletnia J. c. E. W. posiadały wspólnie w ustawowych częściach nieruchomość znacjonalizowaną w 1940 r., położoną w W. przy ul. [...]...".

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. i J. G., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu, powołując się na art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzono, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym, prawo do rekompensaty przysługuje jedynie właścicielom lub spadkobiercom właścicieli, którzy posiadali prawo własności do pozostawionej nieruchomości. Zatem osoba, która opuszczała daną nieruchomość winna wykazać się tytułem własności na dzień opuszczenia tej nieruchomości. Potwierdza to zarówno ww. art. 2 ustawy jak i przepis art. 11 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym, wartość nieruchomości pozostawionych określa się według stanu na dzień ich pozostawienia.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, rekompensata za pozostawione mienie wynika z tzw. "układów republikańskich", które enumeratywnie zostały wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto prawo to przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości w związku z umową z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 1a) oraz osobom, które pozostawiły swoje nieruchomości z innych przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 1 ust. 2).

Przyrzeczona kompensacja posiadała przede wszystkim cechy świadczenia "pomocowego" o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym (a nie tylko odszkodowawczym), umożliwiającego obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej ponowny start życiowy po utracie mienia pozostawionego. Naturalnym warunkiem dla powstania tych uprawnień jest przysługiwanie repatriantom praw własności lub innych praw majątkowych w odniesieniu do mienia pozostawionego poza powojennymi granicami Polski. Istnienie tego wymogu mieści się immanentnie w pojęciu "pozostawienia mienia" (z przysługującym wobec niego prawem własności lub innymi prawami majątkowymi). W tym kontekście trudno uznać składniki mienia objęte nacjonalizacją w 1940 r., a więc przed momentem repatriacji w 1945 r. za "nieruchomości pozostawione" w rozumieniu art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r.

Organ zwrócił uwagę, że zachowuje znaczenie ratio legis unormowań kompensacyjnych, a zwłaszcza ich "pomocowy" charakter (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004r. K 2/04, OTK-A 2004/11/117). W tym kontekście uznano, że przedmiotowy wniosek jest de facto wnioskiem o odszkodowanie za przejęte przez obce państwo mienie i żądanie to nie może być pozytywnie rozpatrzone w trybie ustawy z 8 lipca 2005 r., gdyż na podstawie dokumentów ustalono, iż nieruchomości objęta była w 1940 r. nacjonalizacją. Skoro zatem art. 2 ustawy określający krąg podmiotów uprawnionych, przyznaje prawo do rekompensaty właścicielom nieruchomości pozostawionych, a w dacie opuszczenia byłej Rzeczypospolitej Polskiej przez C. W. i M. G. nie przysługiwało im już prawo własności do nieruchomości, to nie jest możliwe wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Minister Skarbu Państwa stwierdził również, że w dniu 30 listopada 1939 r. został wydany dekret Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nieważności aktów prawnych władz okupacyjnych, jednakże jego obowiązywanie na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej zostało ograniczone w związku z oświadczeniem PKWN o zrzeczeniu się "Kresów Wschodnich", a w związku z tym akty nacjonalizacyjne dokonane przez władze państwa obcego na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy uznać za wywołujące skutek prawny od daty tego zrzeczenia.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. G. i J. G., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że C. W. i M. G. nie były właścicielkami nieruchomości w dniu jej pozostawienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że z akt sprawy wynika, ze opuszczenie przez C. W. i M. G. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nastąpiło w dniu 15 października 1945 r., a nieruchomości zostały objęte nacjonalizacją w 1940 r.

Sąd I instancji powołał się na art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdził, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: (1) był dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na terytorium RP oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1, (2) posiada obywatelstwo polskie. W przepisie tym zawarte są trzy przesłanki, których jedynie łączne spełnienie umożliwia przyznanie rekompensaty. Pierwsza przesłanka, która nie została wymieniona ani w pkt 1 ani w pkt 2 art. 2 wynika z początkowego fragmentu tego przepisu: "Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi ..., jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) ..., 2) ...". Takie sformułowanie przepisu oznacza, zdaniem WSA w Warszawie, że przesłanki wskazane w pkt 1 i 2 odnoszą się tylko do właściciela nieruchomości, czyli osoby będącej właścicielem w chwili opuszczania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Taką interpretację tego przepisu potwierdza również tytuł ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W ocenie Sądu I instancji, jeśli więc mienie zostało objęte nacjonalizacją w 1940 r., czyli przed repatriacją w dniu 15 października 1945 r., to takiego mienia nie można uznać za "nieruchomości pozostawione".

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił zarzutu zawartego w skardze, iż odmowna decyzja mogłaby być wydana jedynie w przypadku, gdyby właściciel nieruchomości wyzbył się jej w sposób dobrowolny poprzez czynność prawną. Zawarty w art. 2 powołanej ustawy przepis jest jednoznaczny i nie nasuwa żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Ani ten przepis, ani żaden inny przepis ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie zawiera przesłanki "wyzbycia się nieruchomości w sposób dobrowolny poprzez czynność prawną".

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. G. i J. G., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez błędną jego wykładnię i uznanie, że wskutek nacjonalizacji majątku w 1940 r. C. W. i M. G. nie były właścicielkami nieruchomości w dniu jej pozostawienia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przyjęta przez organy administracji interpretacja pozbawienia własności z dniem 27 sierpnia 1944 r. poprzez nadanie mocy obowiązującej aktom nacjonalizacji, uniemożliwia przyznanie rekompensaty wszystkim właścicielom nieruchomości znacjonalizowanych w czasie okupacji. Z uwagi na fakt, iż w okresie wojennym znacjonalizowano mienie należące do Polaków zamieszkałych na Kresach Wschodnich, nie wiadomo, czemu miałoby służyć podpisanie miesiąc później umów republikańskich i jaka grupa repatriantów miałaby być uprawnioną do otrzymania wymienionych w nich świadczeń. Zastosowana przez organy interpretacja jest nielogiczna i sprzeczna, tym bardziej że jednym z warunków otrzymania rekompensaty jest okoliczność repatriacji właściciela na podstawie przedmiotowych umów republikańskich.

Ponadto wskazano, że wnioskodawcy wypełniają ustawową przesłankę pozostawienia mienia wskazaną w art. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...). Zdaniem skarżących, odmowna decyzja mogłaby być wydana jedynie w przypadku gdyby właściciel nieruchomości wyzbył się jej w sposób dobrowolny poprzez czynność prawną.

Skarżący kasacyjnie zwrócili również uwagę, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu umknęło uwadze, że w stosunku do aktów nacjonalizacji wydanych przez władze okupacyjne miały zastosowanie przepisy dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 1939 r. o nieważności aktów prawnych władz okupacyjnych. Zgodnie z art. 2 dekretu wszelkie akty prawne i zarządzenia władz, okupujących terytorium Państwa Polskiego, dotyczące przenoszenia, obciążania lub ograniczenia prawa własności osób fizycznych pod jakimkolwiek tytułem prawnym, są nieważne. Tym samym dokonana nacjonalizacja również była nieważna i nie można uznać, że właścicielki zostały skutecznie pozbawione swojej własności. Skarżący nie zgadzają się z przedstawioną powyżej interpretacją porozumienia z dnia 27 sierpnia 1944 r. o polsko-radzieckiej granicy państwowej, jakoby z tym dniem, akty nacjonalizacji zyskiwały moc prawną i następował skutek w postaci trwałego pozbawienia własności.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wnieśli o:

1) zamianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;

2) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia budzącego poważne wątpliwości: "Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wynikające z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), przysługuje w sytuacji, gdy przed opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości z przyczyn, o których mowa w art. 1 powyższej ustawy, nieruchomość została włączona do kołchozu lub podlegała nacjonalizacji z innych przyczyn?".

Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia 17 stycznia 2014 r. w związku z podjęciem uchwały w sprawie I OPS 11/13.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga kasacyjna jest zasadna.

Istota sprawy sprowadza się do udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy nacjonalizacja mienia zabużańskiego (pozbawienie własności), przed opuszczeniem przez byłego właściciela Kresów Wschodnich, jest okolicznością wyłączającą możliwość ustalenia prawa do rekompensaty na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).

Odpowiedzi na to pytanie udzielił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. I OPS 11/13 formułując następującą tezę: "Włączenie do kołchozu lub nacjonalizacja z innych przyczyn nieruchomości, których dotyczy art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, samo przez się nie wyklucza prawa do rekompensaty, określonego w art. 2 tej ustawy."

W uzasadnieniu do tej uchwały skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zakreślając obszernie tło historyczne wyjaśnił problem prawny związany z rekompensatą za mienie zabużańskie, które podlegało nacjonalizacji przed opuszczeniem przez byłego właściciela Kresów Wschodnich,

Ustawa (art. 1 ust. 1) określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie układów republikańskich z 1944 r. i umowy z dnia 6 lipca 1945 r. o prawie zmiany obywatelstwa. W art. 1 ust. 1a) ustawa ta obejmuje swym działaniem również osoby, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zmianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., zaś w ust. 2 przewidziano, iż ust. 1 ma zastosowanie także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści art. 2 i 3 ustawy wynika natomiast, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i jego spadkobiercom, jeżeli spełniają oni łącznie, pozostałe, przewidziane w tych artykułach wymagania.

Omawiana ustawa nie zawiera legalnej definicji pojęć, którymi się posługuje. Należą do nich określenia, takie jak: "pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" – użyte w art. 1 ust. 1 oraz 1a), art. 6 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 i 5 ustawy oraz "prawo przysługujące właścicielowi nieruchomości, która została pozostawiona" – zastosowane w art. 2 i 5 ust. 3 ustawy.

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r., w żadnym z przepisów nie zawiera warunku, by były to nieruchomości stanowiące własność repatriantów w chwili ich pozostawienia. (porównaj wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 662/11).

Treść art. 11 ust. 5 ustawy nie przesądza kto jest uprawnionym do otrzymania rekompensaty. Przepis ten określa jedynie sposób ustalania wartości nieruchomości zabużańskich, a ponadto posługuje się również jedynie pojęciem "nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej". Przy czym stan "na dzień ich pozostawienia", nie jest równoznaczny z wymogiem by był to stan "na dzień utraty własności nieruchomości". Pozostawienie rzeczy nie jest jednoznaczne z utratą jej własności.

W uzasadnieniu projektu ustawy zwrócono uwagę - że "źródłem roszczeń majątkowych są układy zawarte przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego z rządami Ukraińskiej SRR i Białoruskiej SRR (układy z dnia 9 września 1944 r.) oraz Litewskiej SRR (układ z dnia 22 września 1944 r.). Układy te (zwane umowami republikańskimi) ustalały jednolite zasady repatriacji ludności narodowości: ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej, rosyjskiej i litewskiej z terytorium Polski oraz Polaków i Żydów, będących obywatelami polskimi do dnia 17 września 1939 r., ze wschodnich obszarów II Rzeczypospolitej Polskiej, które po 1945 r. nie weszły w skład państwa polskiego. Powyższe umowy odnosiły się również do kwestii majątkowych repatriantów. W myśl art. 3 ust. 6 każdego z w/w układów, wartość mienia ruchomego i nieruchomego, które pozostało po przesiedleniu się, podlegała zwrotowi przesiedlonym na podstawie oszacowania ubezpieczeniowego, zgodnie z prawami obowiązującymi w republice radzieckiej i Polsce. W razie zaś braku ocen ubezpieczeniowych, majątek oceniali pełnomocnicy i przedstawiciele PKWN i republiki radzieckiej."

Zgodnie z art. 1 w/w układów "włościanie którzy przesiedlają się na terytorium Polski, jeżeli nawet nie posiadają ziemi w chwili ewakuacji, otrzymają w razie życzenia, przydział ziemi na zasadach ogólnych." Oznacza to, że ewakuowani rolnicy mieli otrzymać ziemię w rozmiarach, przewidzianych ustawą o reformie rolnej także wtedy, gdy w dacie ewakuacji do Polski, nie legitymowali się już tytułem własności do pozostawionych nieruchomości. Oznacza to, że podstawowym celem umów republikańskich, obok aspektu odszkodowawczego, było udzielenie pomocy repatriantom, tak by mogli oni zagospodarować się w nowym miejscu, w którym przyjdzie im się osiedlić (art. 1 ust.1).

Skoro celem ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (...) jest wywiązanie się przez państwo polskie ze zobowiązania PKWN, dotyczącego zrekompensowania obywatelom polskim strat w mieniu nieruchomym, poniesionych na skutek przemieszczań, związanych ze zmianą wschodniej granicy Polski (art. 1 ust. 1 ustawy), to wykładnia przepisów tej ustawy musi być zgodna z generalnymi założeniami, jakie leżały u podstaw, zawartych w 1944 r. umów zwanych republikańskimi. Założenia te to rekompensata za utracony majątek poprzez stworzenie warunków do osiedlenia na nowych terenach.

W uzasadnieniu uchwały NSA ponadto wskazano, że realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, musi uwzględniać zasady konstytucyjne: zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz zasadę równości wobec prawa i zasada równości w ochronie praw majątkowych (art. 32 i 64 ust. 2 Konstytucji).

Mając na uwadze powyższe zasady konstytucyjne, art. 2 ustawy "zabużańskiej", stosownie do art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej należy interpretować stosując prokonstytucyjną wykładnię prawa przyjmując, że pod pojęciem "nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej" należy rozumieć nieruchomości pozostawione a nie w stosunku do których, repatriantowi przysługiwało, w momencie ich pozostawiania, prawo własności. W uchwale wskazano, że "dokonywanie wykładni przepisu prawa przez sąd nie może być traktowane jako postępowanie, które narusza równowagę władz, o której stanowi art. 10 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wykładnia prawa jest bowiem immanentną częścią procesu orzekania a jej zadaniem nie jest zastępowanie władzy ustawodawczej w uchwalaniu ustaw, a jedynie ustalenie właściwego znaczenia i zakresu określonej normy prawnej. Jednocześnie wskazać trzeba, że wykładnia ta nie musi ograniczać się wyłącznie do wykładni gramatycznej, ale może uwzględniać m. in. cel danej regulacji prawnej (wykładnia celowościowa) i jej funkcję (wykładnia funkcjonalna). W tych przypadkach, dokonujący wykładni sąd, musi zaś brać pod uwagę nie tylko dosłowną treść wykładanego przepisu, ale także: zasady moralne, zasady sprawiedliwości społecznej czy zasady słuszności."

Zawężająca wykładnia art. 2 ustawy zabużańskiej, pozbawiałoby tę grupę zabużan, którzy utracili prawo własności do nieruchomości na skutek tworzenia kołchozów na terenie byłego ZSRR do prawa do rekompensaty, co w ewidentny sposób stałoby w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa i równości w ochronie praw majątkowych.

Reasumując wymaganie by przedwojenny właściciel nieruchomości położonej na Kresach, w celu otrzymania rekompensaty legitymował się w stosunku do niej tytułem własności, w dacie repatriacji, stanowi, nieuzasadnioną, nadinterpretację przepisów ustawy . Prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, który w związku z wojną zmuszony był opuścić.

Zgodnie z art. 187 § 2 p.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w danej sprawie wiążąca dla składu orzekającego, z tego względu zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku zaś o kosztach orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.