Wyrok NSA, sygn. akt I SA 797/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 614  Oświata, szkolnictwo wyższe, nauka, działalność badawczo-rozwojowa i archiwa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Stopnie i tytuły naukowe
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 65 poz. 385
law: Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
Teza: Wobec pominięcia w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ stanowiska docenta /co przewidywano w poprzednio obowiązującym stanie prawnym/, aktualnie nie ma polskiego odpowiednika tytułu naukowo-pedagogicznego i artystyczno-pedagogicznego "docent" nadawanego w Republice Czeskiej.

TEZY

Wobec pominięcia w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ stanowiska docenta /co przewidywano w poprzednio obowiązującym stanie prawnym/, aktualnie nie ma polskiego odpowiednika tytułu naukowo-pedagogicznego i artystyczno-pedagogicznego "docent" nadawanego w Republice Czeskiej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jadwigi K.-R. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 marca 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy potwierdzenia równoważności tytułu naukowo-pedagogicznego docenta uzyskanego w Republice Czeskiej ze stopniem naukowym doktora habilitowanego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Edukacji Narodowej postanowieniem (...) z dnia 29 marca 1999 r., wydanym po rozpatrzeniu wniosku w trybie art. 127 par. 3 Kpa, złożonego przez Jadwigę K.-R., utrzymał w mocy swe poprzednie postanowienie z 5 marca 1999 r. odmawiające potwierdzenia równoważności tytułu naukowo-pedagogicznego docenta uzyskanego przez Jadwigę K.-R. w Republice Czeskiej w 1998 r. ze stopniem naukowym doktora habilitowanego nadawanego w Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu postanowienia organ naczelny powołał się na art. 4 pkt 1 porozumienia między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej w sprawie równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i CSRS, sporządzonego w Warszawie dnia 16 grudnia 1987 r. /nie opublikowanego a zatwierdzonego uchwałą Rady Ministrów Nr 18/89 z dnia 20 lutego 1989 r./, w myśl którego uznaje się za równoważne dokumenty o mianowaniu na stanowisko naukowe docenta wydawane w PRL i dokumenty o nadaniu tytułu naukowo-pedagogicznego i artystyczno-pedagogicznego "docent" wydawane w CSRS. W art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ określającym stanowiska, na których zatrudnia się nauczycieli akademickich stanowisko docenta nie zostało wymienione. Nie istnieje zatem polski odpowiednik czeskiego tytułu naukowo-pedagogicznego "docenta".

Art. 3 tegoż porozumienia uznaje za równoważne dokumenty o nadaniu stopni naukowych "doktor" /"dr"/ i doktor habilitowany /"dr hab."/, wydawane w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz dokumenty o nadaniu stopni naukowych "kandidat vied" /"Csc:/ i "doktor vied" /"Dr Sc"/ wydawane w Czechosłowackiej Republice Socjalistycznej.

Jadwiga K.-R. nie uzyskała dyplomu "doktor vied", dlatego też nie ma podstawy prawnej do wydania zaświadczenia stwierdzającego równoważność uzyskanego w Republice Czeskiej tytułu naukowo-pedagogicznego "docenta" z "doktorem habilitowanym" nadawanym w Rzeczypospolitej Polskiej.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jadwiga K.-R. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi podnosi, iż została skierowana przez Uniwersytet O. na staż habilitacyjny od 1 września 1997 r. do 1 lutego 1998 r.

Postępowanie habilitacyjne odbyło się 1 kwietnia 1998 r. za zgodą i poparciem władz Wydziału Historyczno-Pedagogicznego Uniwersytetu O. Przedstawiła pracę habilitacyjną na temat "Studenci Opola -.Studium tożsamości narodowej", która została opublikowana w formie monografii, po uprzednich recenzjach wydawniczych /prof. prof. dr hab. Andrzeja S. i Ryszarda K./. Ocenie poddano również dorobek naukowy w postaci książek, artykułów, recenzji i wystąpień na konferencjach naukowych. Zdała kolokwium habilitacyjne i wygłosiła wykład habilitacyjny na temat "Kulturowe i edukacyjne aspekty tożsamości naukowej", który - podobnie jak inne elementy przewodu - oceniono pozytywnie.

Powyższe okoliczności zostały potwierdzone w piśmie dziekana Wydziału Historyczno-Pedagogicznego Uniwersytetu Opolskiego z dnia 12 października 1998r Przedstawiona procedura jest tożsama z przewidzianą w ustawie o tytule naukowym i stopniach naukowych.

Odnośnie stosowania porozumienia rządowego z 16. 12. 1987 r. skarżąca stawia zarzut nie dokonania publikacji, co sprawia, iż brak dostępności aktu prawnego dla obywatela nie może rodzić dla niego negatywnych skutków prawnych, a na poparcie tego twierdzenia przytacza liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego.

Zdaniem skarżącej stopień docenta jest adekwatny do stopnia doktora habilitowanego. Powoływanie się na przepis art. 75 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym nie może mieć znaczenia prawnego, gdyż ustawa ta me istniała w dacie podpisywania porozumienia, a jej przepisy nie zmieniły mocy międzynarodowej. Uzasadnienie postanowienia nie zawiera ustaleń dotyczących stopnia naukowego zdobytego przez skarżącą w Republice Czeskiej.

W wieloletniej praktyce Ministerstwa uznano stopień docenta uzyskany w CSRS i Republice Czeskiej ze stopniem doktora habilitowanego w Polsce, a zmiana interpretacji porozumienia rządowego narusza zasadę równości wobec prawa, będącą fundamentalną zasadą państwa prawnego. Ministerstwo nie poinformowało żadnej uczelni o radykalnej zmianie stanowiska w przedmiocie wykładni umowy międzynarodowej, a postępowanie takie narusza przepisy art. 6 - 9 Kpa, stanowiące fundamentalne zasady procedury administracyjnej, na dowód czego skarżąca przytacza bogate orzecznictwo sądowe, w którym zarówno Sąd Najwyższy jak i NSA stanęły na stanowisku ochrony interesów obywateli działających w dobrej wierze i w zaufaniu do organów państwa.

Uzyskane przez Ministra opinie Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych oraz Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, którymi organ kierował się przy zmianie stanowiska nie stanowią opinii wiążących w rozumieniu art. 106 Kpa, a poza tym nie są jednoznaczne i wskazują jedynie na konieczność negocjacji zmiany mocy międzynarodowej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga Jadwigi K.-R. nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa a tylko w przypadku niezgodności aktu z prawem podlega on uchyleniu przez Sąd.

Przy wydawaniu zaświadczeń, a tego domagała się skarżąca we wniosku z dnia 14 lipca 1998 r., ma zastosowanie przepis art. 217 par. 1 pkt 2 Kpa. Stanowi on, iż organ administracji wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o to, jeżeli osoba ta ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

Z art. 218 par. 9 Kpa wynika, że w takim przypadku organ obowiązany jest wydać zaświadczenie gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Kwestię uznawania stopni nadawanych za granicą reguluje art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych /Dz.U. nr 65 poz. 386 ze zm./. Odsyła on w tym zakresie do umów międzynarodowych. W braku postanowień umów międzynarodowych stopnie naukowe, uzyskane za granicą mogą być uznane, w drodze nostryfikacji, za równorzędne ze stopniami naukowymi określonymi w ustawie /art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym (...)/.

W odniesieniu do uznawania równoważności stopni naukowych uzyskiwanych w Republice Czeskiej, ponieważ państwo to dotychczas nie zawarło z Rzecząpospolitą Polską oddzielnej umowy międzynarodowej na zasadzie sukcesji generalnej zastosowanie ma porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej w sprawie równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych wydawanych w PRL i CSRS zawarte 16 grudnia 1987 r

W myśl art. 4 pkt 1 tegoż porozumienia uznaje się za równoważne dokumenty o mianowaniu na stanowisko naukowe docenta wydawane w PRL i dokumenty o nadaniu tytułu naukowo-pedagogicznego i artystyczno-pedagogicznego "docent" wydawane w CSRS.

W umowie tej uznano w art. 3 za równoważne dokumenty o nadaniu stopni naukowych "doktor" i "doktor habilitowany" wydawane w Polsce oraz dokumenty o nadaniu stopni naukowych "kandidat vied" i "doktor vied" wydawane w CSRS.

Wobec pominięcia w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ stanowiska docenta /co przewidywano w obowiązującym uprzednio stanie prawnym/ aktualnie nie ma polskiego odpowiednika tytułu naukowo-pedagogicznego i artystyczno-pedagogicznego "docent" nadawanego w Republice Czeskiej.

W obowiązującym stanie prawnym wobec wyraźnego i nie budzącego żadnych wątpliwości brzmienia art. 3 i art. 4 umowy z dnia 16 grudnia 1987 r. nie ma żadnej możliwości uznawania za równorzędne dokumentów o nadaniu tytułu naukowo-pedagogicznego "docent" wydawanych w Republice Czeskiej z dokumentami o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego w Polsce.

Nie można też przyjąć za poprawne rozumowania przedstawionego w pismach procesowych skarżącej, iż stopień "doktora vied", nadawany w Republice Czeskiej, odpowiada tytułowi profesora w Polsce, co wzmacniałoby argumentację za uznaniem tytułu docenta w R. Cz. za równoważny ze stopniem doktora habilitowanego w Polsce. Przeczy temu przepis art. 4 pkt 2 porozumienia, odnoszący się do równoważności dokumentów o nadaniu tytułów naukowych. Za równoważne uznaje się dokumenty o nadaniu tytułów naukowych profesora nadzwyczajnego i profesora zwyczajnego wydawanych w Polsce i dokumenty o nadaniu tytułu naukowo-pedagogicznego "profesor" wydawane CSRS.

W świetle powyższych wywodów stanowisko Ministra wyrażone w zaskarżonym akcie jest zgodne z prawem.

Zmiany przepisów ustawowych dokonane w Polsce oraz prace przygotowawcze zmierzające do odmiennego uregulowania tych kwestii z Republiką Słowacką nie mają wpływu na ocenę przesłanek uprawniających organ do odmowy wydania zaświadczenia.

Do czasu odrębnego uregulowania powyższych kwestii w drodze umów bilateralnych, zgodnie z art. 22 ust. 1 cyt. ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych Minister Edukacji Narodowej nie mógł zaświadczyć o równoważności dokumentów o nadaniu tytułu naukowo-pedagogicznego "docent", wydawanych w Republice Czeskiej z dokumentami o nadaniu stopnia doktora habilitowanego, wydawanymi w Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd nie uznał także za zasadne zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż Minister przed wydaniem postanowienia dysponował odpowiednimi dokumentami, a przepis art. 218 par. 2 Kpa prowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ przed wydaniem zaświadczenia /co także odnosi się do odmowy wydania zaświadczenia przewidzianej w art. 219 Kpa/ przewiduje tylko w koniecznym zakresie.

Z powyższych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.