Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 591/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87a art. 88
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 7 art. 77   art. 75 art. 80 art. 105 art 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 21 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, , Protokolant Asystent sędziego Izabela Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 roku sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o niewymierzeniu kary z tytułu zniszczenia lub uszkodzenia drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej J. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z [...] r. orzekającej o niewymierzeniu kary z tytułu zniszczenia lub uszkodzenia drzew na działkach nr 2747/4 i 2748/4 zlokalizowanych w obrębie [...], w B. przy ul. A, wobec niepotwierdzenia tego faktu w toku postępowania administracyjnego.

Z akt sprawy wynika, że wspomnianą decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji orzekł o nie wymierzaniu kary za wycięcie drzew bez zezwolenia, na ww. działkach, będących własnością E.C. oraz J. J., wobec nie potwierdzenia tego faktu w toku postępowania administracyjnego.

Odwołanie od tej decyzji złożyła J.J., wyrażając niezadowolenie z jej treści i wskazując, że postępowanie było prowadzone nieprawidłowo.

Kolegium, utrzymując w mocy ową decyzję wskazało, że 25 lipca 2016 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło zawiadomienie w którym J. J. wyjaśniła, że zniszczenie drzew zauważyła w lipcu 2015 r. W trakcie oględzin, które odbyły się na nieruchomości 30 września 2016 r. organ pierwszej instancji ustalił, że część drzew rzeczywiści była przycięta ale były żywe i nie zawierały posuszu, natomiast jedno drzewo było uschnięte przy czym nie było na nim śladów przycinania. W trakcie postępowania organ ustalił także że odwołująca zwlekała z zawiadomieniem o potencjalnym uszkodzeniu drzew ze względów osobistych. Kolegium analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy zauważyło, że art. 87a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody został tak zredagowany, że w niniejszej sprawie sam upływ czasu od momentu przycięcia drzew do zgłoszenia tego faktu organowi uniemożliwił udowodnienie, że przycięcie drzew doprowadziło do potencjalnego ich zniszczenia bądź uszkodzenia. Bezsporne przy tym jest, że drzewa we wrześniu 2016 r. były zdrowe a same zbiegi pielęgnacyjne nie wyrządziły strat w środowisku. Nadto zdaniem Kolegium stroną powinien być W. C. (art. 88 ust 2 u.o.p.) jako osoba która dokonała przycięć pielęgnacyjnych i osoba będąca współposiadaczem nieruchomości na których znajdowały się drzewa nie mniej pominięcie go zdaniem Kolegium nie ma wpływu na wynik postępowania bowiem z zebranego materiału dowodowego wynika, że nie można nałożyć kary administracyjnej na nikogo.

Skargę na powyższą decyzję złożyła J. J., która w jej treści wyjaśniła, że W.C. nie jest współwłaścicielem posesji i działek nr 2747/4 i 2748/4 w B. przy ulicy św. A 28. Zdaniem skarżącej E. C. ścięła sporne tuje, co stwierdziła właścicielka nasadzeń oraz policjanci, którzy przybyli wskutek zgłoszenia 1 lipca 2016 r. na miejsce zdarzenia. Skarżąca dodała, że po zgłoszeniu tego faktu do Urzędu Miasta w B. nastąpiła cała seria dalszych zniszczeń i nie była to pielęgnacja, a celowa dewastacja zieleni i nasadzeń założonych przez skarżącą w 2004 r. w części zachodniej działki, którą od lat użytkuje. Wskazała, że osobiście zawiadomiła pracownika Urzędu Miejskiego w Wydziale Ochrony Środowiska, prowadzącego tę sprawę, że 7 września 2016 r. ok. godziny 8.45, że nastąpiła kolejna dewastacja - pozostałych tuj, przez co z 6 metrowych okazów zostały tylko krzewy o wysokości 1,50 - 1,70 metrów. Poświadcza to również dokumentacja, która powinna znajdować się na Policji. Następnie 30 września 2016 r. odbyła się wizja lokalna. W ocenie skarżącej, sporne tuje zostały zniszczone w ponad 50% i stało się to wbrew jej woli i wiedzy, o czym była na bieżąco informowana Komenda Powiatowa Policji w B. Skarżąca dodała, że w momencie zdarzenia (2 lipca 2015 r. - w dniu śmierci matki) była współwłaścicielką posesji w 1/9 części, czego dowodzą zapisy notarialne i księgi wieczyste. Zdaniem skarżącej przedmiotowe postepowanie prowadzone było przewlekle, pominięto w nim część dokumentacji (np. filmu wideo dokumentującego wygląd tui w roku 2013, tj. przed zniszczeniem, który złożyła jako załącznik na płycie do Urzędu Miasta w B), nie uwzględniono także jej uwag zawartych w protokole z 30 września 2016 r., brak jest dokumentacji fotograficznej z wizji lokalnej z 30 września 2016 r..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

W piśmie procesowym nadanym 29 października 2019 r. uczestnik postępowania E. M.-C. wniosła o oddalenie skargi, wyjaśniając, że nie doszło do zniszczenia (uszkodzenia) żadnego drzewa ani krzewu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Problematyka rozpoznawanej sprawy została uregulowana przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z zm.). Zgodnie z treścią art. 87a ust. 1 u.o.p. prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom. Jak stanowi art. 87a ust. 2 prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:

1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;

2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;

3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.

Nadto usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa (ust. 4). Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa (ust.5).

Przy czym w myśl art. 88 ust 1 pkt 3 i pkt 4 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu oraz uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa. Wysokość kary ustawodawca określił w art. 89 ust 1 i ust 2 wskazując, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6.

Kolegium odnosząc powyższe regulacje do realiów rozpoznawanej sprawy wyjaśniło, że 25 lipca 2016 r. wpłynęło zawiadomienie o zniszczeniu drzew w lipcu 2015 r., a w trakcie oględzin z 30 września 2016 r. ustalono, że część drzew w rzeczywiści była przycięta, ale żywa i nie zawierała posuszu, natomiast jedno drzewo było uschnięte, przy czym nie było na nim śladów przycinania.

Wskazane ustalenia doprowadziły organy do wniosku, że w niniejszej sprawie sam upływ czasu od momentu przycięcia drzew do zgłoszenia tego faktu uniemożliwił udowodnienie, że przycięcie drzew doprowadziło do potencjalnego ich zniszczenia bądź uszkodzenia, przy czym drzewa we wrześniu 2016 r. były zdrowe, a same zbiegi pielęgnacyjne nie wyrządziły strat w środowisku. Skutkować to winno w ocenie organów wydaniem decyzji orzekającej o niewymierzaniu kary z tytułu zniszczenia lub uszkodzenia spornych drzew.

Ustosunkowując się do powyższego należy zauważyć, że zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu kara pieniężna może zostać wymierzona tylko wówczas, gdy doszło do za zniszczenie drzewa lub krzewu.

Okoliczności na które wskazały organy obu instancji wydając decyzje, w ocenie sądu nie są wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Słusznie bowiem wskazuje skarżąca, że pominięto w decyzjach dowody w postaci filmu wideo dokumentującego wygląd tui ( żywotnik zachodni ) w roku 2013, tj. przed zniszczeniem, który złożyła jako załącznik na płycie do Urzędu Miasta w B, a który jest w aktach sprawy. Organ nie odniósł się w treści decyzji do uwag zawartych w protokołu z oględzin, czy znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń innych osób oraz załączonych do sprawy fotografii, na których są sporne drzewa. Ponadto w ocenie sądu nic nie stało na przeszkodzie, by organy zwróciły się do właściwej jednostki Policji o udostępnienie dokumentacji związanej ze zgłoszeniem przez skarżącą sprawy zniszczenia drzew. Skarżąca bowiem nie tylko we wniosku o wszczęcie postępowania podniosła, iż o zdarzeniu poinformowała policję, także motyw ten pojawia się w dalszych jej pismach procesowych. Na miejsce mieli przybyć funkcjonariusze. Należy wskazać, iż w zasadzie jednym dowodem, który przywiódł organy do wniosków, które stały się podstawą faktyczną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta B. był protokół sporządzony po upływie roku od zdarzeń będących przedmiotem postępowania. Zasady wiedzy i doświadczenia życiowego wskazują na to, że wygląd drzew po upływie takiego czasu mógł być zgoła inny od tego, jaki istniał bezpośrednio po przycięciu ich koron. W niniejszej sprawie wskazane okoliczności mogły mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcie, szczególnie w obliczu istniejącego ostrego sporu pomiędzy stroną skarżącą, a uczestnikami postepowania, zresztą nie tylko co do zaistnienia okoliczności zniszczenia ( uszkodzenia ) spornych tui. Jak się wydaje materiały, którymi może dysponować Policja mogą w sposób obiektywny przedstawić przebieg przedmiotowych zdarzeń.

W tej sytuacji należało stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję naruszono art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 570).

Dodać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z kolei na podstawie art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Należy zwrócić uwagę, że konstrukcja prawna zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) pozwala na twierdzenie, że organ przy ustalaniu prawdy materialnej nie jest związany jakimikolwiek przepisami prawa, które określałyby wartość poszczególnych rodzajów dowodów. Analizując materiał dowodowy, organ może wyciągać swobodne wnioski i swobodnie decydować o tym, jakie przepisy materialnego prawa zastosuje, uwzględniając przyjęte przez siebie w sprawie ustalenia faktyczne. Ocena dowodów przez organ staje się jednak dowolną wtedy, gdy w danej sprawie przekroczone zostaną granice swobodnej oceny dowodów. Te granice nie są jednak w żaden sposób bezpośrednio określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów rozpatrywane być musi w każdej konkretnej sprawie, przy uwzględnieniu reguł logicznej interpretacji faktów i zdarzeń. Należy wreszcie wskazać i na treść art. 75 zd. 2 k.p.a., który wprowadza otwarty katalog dowodów i żadnemu z nich nie nadaje pierwszeństwa.

W okolicznościach badanej sprawy jakkolwiek wskazano na dokonanie przycinki tui, która nie podlegała wymierzeniu kary, to jednocześnie ustalenia organów w tym zakresie, konsekwentnie kwestionuje strona skarżąca, wskazując na konkretne dowody, które winny zostać poddane ocenie organów przed wydaniem decyzji.

W konsekwencji doszło także do naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. W okolicznościach badanej sprawy zaskarżona decyzja nie odpowiada tak sformułowanym wymogom, bowiem organy w żaden sposób nie odniosły się do wskazywanych przez stronę skarżącą dowodów w postaci załączonych zdjęć, które według skarżącej miały dokumentować wygląd drzew przed ich przycięciem przez uczestnika. Dotyczy to także filmu znajdującego się na załączonej przez skarżącą do akt sprawy płycie CD.

Końcowo należy wskazać, że jeśli organy, po przeprowadzeniu postepowania z poszanowaniem ww. zasad doszłyby do wniosku, że w realiach niniejszej sprawy nie jest zasadne wymierzenie kary za zniszczenia drzew winny umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Przepis art. 88 u.o.p. nie przewiduje bowiem formy rozstrzygnięcia w postaci decyzji o odmowie wymierzenia kary za zniszczenie drzewa, a jedynie stanowi o tym, że organ wymierza karę pieniężną w przypadkach przewidzianych przepisami ustawy o ochronie przyrody. Skoro nie staniały zdarzenia uzasadniające wymierzenie kary ( zniszczenie albo uszkodzenie drzew ), które były przedmiotem tego postępowania, stało się ono bezprzedmiotowe.

Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Zawarte w punkcie drugim wyroku postanowienie o zwrocie kosztów postępowania uzasadnione jest treścią przepisów art. 200 i art. 205 powołanej powyżej ustawy.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi sądu zawarte w uzasadnieniu.

dc