Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1222/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.7 art9 ust1 pkt1
journal: Dz.U. 2015 poz 86
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją Dyrektor Izby Skarbowej , działając na podstawie:

• art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (jt. Dz.U. z 2015 r. poz. 613),

• art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4a ust. 3, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 86 ze zm.) - zwanej dalej u.p.s.d.,

po rozpatrzeniu odwołania Pana A. W. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 stycznia 2015 r., ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 4.624 zł,

- utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Pan A. W. w dniu 5 lipca 2011 r. w Urzędzie Skarbowym złożył Deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC-3), w której wykazał pożyczkę w wysokości 169.000 zł uzyskaną od Państwa W. i W. K. i uiścił z tego tytułu podatek w wysokości 3.380 zł.

Następnie w dniu. 25 września 2014 r. do organu podatkowego pierwszej instancji wpłynął wyrok Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2014 r. (sygn. akt [...]). W rozstrzygnięciu tym Sąd ustalił, iż w dniu 1 lipca 2011 r. Pani W. K. dokonała przelewu kwoty 169.000 zł na rachunek bankowy należący do Pana A. W. Tego samego dnia, strony sporządziły pozorną umowę pożyczki, na mocy której małżonkowie Państwo W. i W. K. mieliby pożyczyć zięciowi Panu A. W. środki pieniężne w wysokości 169.000 zł. Z uzasadnienia ww. wyroku wynika, iż w ocenie Sądu wszystkie okoliczności wskazują, iż de facto umowa pożyczki była umową pozorną, a w rzeczywistości strony w dniu 1 lipca 2011 r. zawarły umowę darowizny w formie ustnej. Wolą ww. było bowiem przekazanie przez Państwa K. kwoty 169.000 zł uzyskanej ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się przy ul. [...] w K. w formie darowizny, jednakże dla celu uniknięcia odprowadzenia od tej czynności podatku, strony zawarły umowę pożyczki. W ocenie Sądu obie strony miały pełną świadomość pozorności treści umowy pożyczki i na taką pozorność się godziły. W ocenie składu orzekającego wobec ustalenia, iż strony zawarły umowę darowizny a umowa pożyczki była jedynie umową pozorną, to czynność ta z mocy prawa jest umową nieważną.

W tym stanie faktycznym Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 30 września 2014 r. zwrócił się do Pana A. W. z wezwaniem do złożenia Zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (SD-3), na podstawie art. 17a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

Podatnik, w odpowiedzi z dnia 3 października 2014 r., zaprzeczył, jakoby otrzymał darowiznę od Państwa W. i W. K., która obligowałaby do złożenia deklaracji na drukach SD-3. Jednocześnie złożył wniosek o zwrot nienależnie uiszczonego przelewem z dnia 05 lipca 2011 r. na kwotę 3.380 zł podatku PCC od pozornej umowy pożyczki.

Ponadto podatnik wskazał na formalną wadę wezwań, z których wynika, iż rzekome darowizny zostały dokonane z osobna przez każde z małżonków K. - w kontekście zrealizowanego w dniu 5 lipca 2011 r. obowiązku złożenia deklaracji PCC-3 z wykazaną pożyczką pieniężną od pożyczkodawców w wysokości 169.000 zł i zapłaconego podatku w wysokości 3.380 zł.

W następstwie powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego dnia 5 grudnia 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec Pana A. W. w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu otrzymania w drodze darowizny środków pieniężnych w kwocie 84.500 zł od Pana W. K.

W odpowiedzi na wystąpienia organu podatkowego pierwszej instancji z dnia 11 grudnia 2014 r. adresowane do Pani W. K. i Pana W. K. w zakresie, czy kwota 169.000 zł została przekazana osobno, czy wspólnie z małżonkiem na rzecz Pana A. W., ww. w korespondencji oświadczyli, iż "środki pieniężne w kwocie 169.000 zł pochodziły ze wspólnego konta, każdy z nas przekazał dla p. A. W. kwotę 84.500 zł".

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 9 stycznia 2015 r. ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie 4.624 zł z tytułu nabycia w drodze darowizny środków pieniężnych w wysokości 84.500 zł od teścia Pana W. K.

W treści uzasadnienia, w kontekście regulacji art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d. organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie obowiązek podatkowy powstał w dniu 1 lipca 2011 r., tj. w dniu dokonania przelewu środków pieniężnych od Pani W. K. na konto Pana A. W., stanowiących - jak wynika z wyroku Sądu Okręgowego (sygn. akt [...]) z dnia 25 lutego 2014 r. - darowiznę w kwocie 84.500 zł.

W konsekwencji od wskazanej powyżej wartości darowizny odliczona została kwota wolna od opodatkowania (9.637 zł - art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy), podlegająca opodatkowaniu nadwyżka wyniosła więc 74.8632 zł, a wysokość podatku ustalona została zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy.

Korzystając z przysługującego prawa do wniesienia odwołania, podatnik zwrócił się o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania jako przedwczesnego lub obejmującego niewymagalny obowiązek podatkowy oraz dopuszczenie odwołania sporządzonego jednym pismem, a obejmującego dwie skarżone decyzje.

Zakwestionowanej decyzji zarzucił:

1. "naruszenie przepisów prawa materialnego - ustawy o podatku od spadków i darowizn, a w szczególności: art. 5 przez błędne zastosowanie; art. 7 przez niewłaściwe zastosowanie; art. 15 ust. 1 przez niezastosowanie;

2. błędne przyjęcie, iż przedmiotem rzekomych darowizn na rzecz skarżącej strony były sumy po 84.500 zł od darczyńców W. i W. małżeństwa K. bez uwzględnienia pozostałych spadkobierców zmarłej żony strony, a zstępnych darczyńców małoletnich J. i M. W. w łącznej wysokości 2/3 (dwie trzecie części) rzekomej darowizny;

3. bezpodstawne przyjmowanie, iż dokonujący rzekomej darowizny W. i W. małżeństwo K. dokonywali odrębnych darowizn, skoro ich przedmiotem ma być majątek objęty wspólnością majątkową małżeńską;

4. naruszenie procedury, a w szczególności:

- naruszenie art. 77 § 1 KPA i 75 § 1 KPA,

- brak uwzględnienia uzasadnionego stanowiska strony wraz z podnoszonymi zarzutami wyrażonego jej pismem z 3 października 2014 r., doręczonym organowi 6 października 2014 r.".

W treści uzasadnienia Pan A. W. argumentował, że nie jest nabywcą w rozumieniu art. 5 ustawy sum po 84.500,00 zł, a przez to odpada materialnoprawna podstawa ustalenia podatku, bowiem nabywcami są także małoletnie córki strony, a nadto rzekome darowizny obejmują to, co było własnością strony.

Stwierdził, że sumy po 84.500,00 zł nie mogą być podstawą opodatkowania w rozumieniu art. 7 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy podatkowej, skoro ewentualny podatek rozkładałby się na 3 osoby, obejmowałby to, co nie było przedmiotem nabycia, bo było już własnością strony;

- w konsekwencji wymierzono podatek w błędnej wysokości, tj. z naruszeniem art. 15 ust. 1 ustawy podatkowej.

Autor odwołania odnosząc się do zarzutu w pkt 2 wskazał, że "Organ skarbowy ustalając podatek bez podstawy przyjmował, jakoby przelana suma miała być tylko dla podatnika. Z treści wyroku Sądu Okręgowego wynika co innego. Świadczenie małżonków K. miało być w ich zamiarze na swych zstępnych - wnuczki M. i J., a w istocie obejmowało zwrot wydatków i nakładów na własność lokalu.

W/w wywiódł nadto, iż "żadne z darczyńców nie darowało (i nie świadczyło sum po 84.500 zł). Pieniądze te jako majątek wspólny nie mogły podlegać odrębnej dyspozycji.

Naruszono tu, zdaniem odwołującego się:

- zasady polskiego systemu prawa,

- w szczególności zaś przepisy art. 35 KRiO tworząc nieznaną prawu konstrukcję.

W konsekwencji strona wyprowadziła wniosek, że organ podatkowy pierwszej instancji dopuścił się naruszeń procedury.

Podatnik zaakcentował, że z całego uzasadnienia Sądu Okręgowego dokonano wybiórczego wyrwania z kontekstu jednego zdania, z którego:

- wywiedziono fakt darowizny,

- ustalono obowiązek podatkowy od darowizny".

Jednocześnie podkreślił, że nie uwzględniono tych wywodów Sądu, w których sąd stwierdził, że:

- mieszkanie było tylko formalnie własnością małżeństwa K., a zostało zakupione dla ich córki J. W.,

- przez córkę i jej małżonka (stronę w tym postępowaniu) spłacone.

Jeżeli zatem nastąpiła darowizna, to przed wielu laty (w I połowie lat 90 ub. wieku). Obdarowaną (kwotą zaliczki na kupno własnościowego mieszkania - 20% ceny) była córka małżonków K.

Reszta uzyskanej ceny ze sprzedaży to był majątek dorobkowy J. i A. W. Zatem to, co było przedmiotem dorobku strony, nie mogło być przedmiotem darowizny. Nie można komuś darować tego, co i tak jego jest lub tego, co nie jest przedmiotem własności darczyńcy (chyba że wzorem p. Zagłoby przedmiotem darowizny miałyby być Niderlandy?)".

Podatnik podniósł dodatkowo, że względy formalne nie decydują o charakterze umowy, lecz jej faktyczna treść - strona w tej sprawie nie jest nabywcą tego, co miała.

Pozostaje część po zmarłej żonie, lecz tu w grę wchodzi spadek i to na 3 spadkobierców. W istocie zatem nie dopuszczono całego materiału, ani wszystkiego, co dopuścić należało. Nie uwzględniono także słusznych uwag i zarzutów strony złożonych organowi w toku postępowania".

W konsekwencji odwołujący się uznał, że wadliwą decyzję należy uchylić, a postępowanie co do darowizny - umorzyć. Oceny Sądu co do rzekomej darowizny - nie wiążą organu. Wynikają tylko z potrzeb tegoż Sądu dla rozstrzygnięcia sporu.

Na podstawie analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz faktycznych i prawnych okoliczności sprawy Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśniając rolę organu administracyjnego, przywołując definicję darowizny z art. 888 Kc stwierdza, że zgromadzony w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż Państwo W. i W. K. w dniu 1 lipca 2011 r. dokonali przelewu środków pieniężnych w wysokości 169.000 zł na rzecz zięcia Pana A. W., które w rzeczywistości - jak wskazał Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 25 lutego 2014 r. (sygn. akt [...]) stanowiły umowę darowizny.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd oparł stanowisko na załączonych do akt sprawy dokumentach, których autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana w toku procesu przez strony, ich prawdziwość i rzetelność nie budziła również wątpliwości Sądu, dlatego uznane zostały w całości za wiarygodne i uwzględnione w dokonanej rekonstrukcji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Ponadto w spornym zakresie, tj. ustaleniu czy kwota 169.000 zł stanowiła pożyczkę czy darowiznę pomiędzy stronami, Sąd uznał za wiarygodne zeznania pozwanego (Pana A. W.), który podnosił w trakcie postępowania sądowego pozorność umowy pożyczki z dnia 1 lipca 2011 r.

Organ odwoławczy wskazał na konieczność respektowania przez organy podatkowe zapisu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Korzystają zatem z domniemania nie tylko autentyczności, ale także z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Nie bez znaczenia jest także zapis art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.) wskazujący, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Treść art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej koresponduje w opinii organu z ww. przepisem, ze skutkiem związania w omawianej sprawie organów podatkowych ustaleniami i wnioskami zawartymi w wyroku Sądu Okręgowego.

Przedmiotowy wyrok jest prawomocny; Pan A. W. w trybach przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego nie skorzystał z prawa do zakwestionowania stanowiska ww. Sądu. Organy podatkowe wiąże więc w pełni treść przywołanego wyroku, z konsekwencją wskazaną w zakwestionowanej decyzji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadnie zatem zakwestionowaną decyzją z dnia 9 stycznia 2015 r. ustalił na podstawie art. 5 u.p.s.d. Panu A. W. zobowiązanie podatkowe z tytułu umowy darowizny z dnia 1 lipca 2011 r., na zasadach określonych dla nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej za bezpodstawne należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 K.p.a., skoro organy podatkowe wiąże regulacja innego aktu prawnego, to jest ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a nie Kodeks postępowania administracyjnego. Odpowiednim art. 75 i art.77 K.p.a. jest art. 122 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

W opinii organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w analizowanej sprawie pozwala natomiast stwierdzić, że organ podatkowy pierwszej instancji dokonał niezbędnych ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy i wydał decyzję odpowiadającą - co do zasady - wymogom prawa materialnego jak i procesowego, choć nie satysfakcjonują jej adresata. Uzasadnienie zakwestionowanego rozstrzygnięcia zawiera przytoczenie stanu faktycznego i określa skutki podatkowe, na tle obowiązującego w sprawie stanu prawnego.

Natomiast w kontekście zarzutu, że organ błędnie przyjął, iż przedmiotem rzekomych darowizn na rzecz skarżącej strony były sumy po 84.500 zł od darczyńców W. i W. małżeństwa K. bez uwzględnienia pozostałych spadkobierców zmarłej żony strony, a zstępnych darczyńców małoletnich J. i M. W. w łącznej wysokości 2/3 (dwie trzecie części) rzekomej darowizny oraz bezpodstawne przyjmowanie, iż dokonujący rzekomej darowizny W. i W. małżeństwo K. dokonywali odrębnych darowizn, skoro ich przedmiotem ma być majątek objęty wspólnością majątkową małżeńską organ odwoławczy ponownie zauważa, że z treści uzasadnienia ww. wyroku nie wynika, aby Państwo W. i W. K. przekazali środki pieniężne dla wnuczek, tj. M. W. i J. W. Jedynym obdarowanym pozostaje Pan A. W., bowiem to z nim darczyńcy zawarli w dniu 1 lipca 2011 r. pozorną umowę pożyczki, zatem po śmierci żony odwołującego się - Pani J. W. (7 grudnia 2009 r.).

Naczelnik Urzędu Skarbowego nie dokonał samodzielnej kwalifikacji prawnej czynności cywilnoprawnej pomiędzy stronami. Czynność ta została określona przez skład sędziowski w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2014 r. (sygn. akt [...]).

Natomiast, skoro ze złożonego wyjaśnienia Państwa W. i W. K. z dnia 15 grudnia 2014 r. wynika, iż środki pieniężne pochodziły ze wspólnego konta, każdy z małżonków przekazał dla Pana A. W. kwotę 84.500 zł, powyższe skutkować musiało dla celów podatku od spadków i darowizn - rozróżnieniem dwóch darowizn, także dlatego, że zapis np. art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 9 ustawy o tym podatku nawiązuje do grupy podatkowej, którą ustala się - zgodnie z art. 14 - według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy lub prawa majątkowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, skarżący wniósł o jej uchylenie.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

1. art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż pomiędzy skarżącym, a małżonkami K. doszło do zawarcia umowy darowizny w okoliczności, gdy nie mogło dojść do zawarcia umowy darowizny, albowiem środki pieniężne pochodzące ze sprzedaży mieszkania nie należały do małżonków K., a do skarżącego;

2. art. 5 ww. ustawy przez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż doszło po stronie skarżącego do powstania zobowiązania podatkowego, w okoliczności gdy umowa darowizny nie została zawarta, albowiem brak jest zasadniczej przesłanki powstania zobowiązania - tj. zawarcia ważnej umowy darowizny;

3. art. 17a ust. 1 cyt. ustawy przez błędne zastosowanie i uczynienie tego przepisu podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji w okoliczności, gdy ów przepis stanowi ustawowe upoważnienie dla Ministra Finansów i nie może stać się podstawą wydania decyzji podatkowej;

4. art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przez pominięcie szeregu okoliczności wynikających z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego, w tym tego, że:

a) pieniądze, które w ocenie organu miały być przedmiotem darowizny stanowiły formalną własność skarżącego, który chciał je przeznaczyć na budowę domu,

b) skarżący wraz z tragicznie zmarłą małżonką spłacał zaciągnięty przez małżonków K. kredyt, a pieniądze, które w ocenie organu są darowizną, były przez skarżącego pożyczane małżonkom K.,

c) mieszkanie, ze sprzedaży którego pochodziły pieniądze, stanowiło jedynie formalnie własność małżonków K., zaś praktycznie zostało ono zakupione dla J. W. (zmarłej tragicznie żony skarżącego) i skarżącego, a następnie przez małżonków W. spłacone,

5. art. 192, w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa przez błędne zastosowanie, a mianowicie wybiórczą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, z pominięciem okoliczności ujawnionych i ustalonych przez Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 25 lutego 2014r. sygn. akt: [...], a nadto z pominięciem okoliczności znanych organowi z urzędu tj. faktu otrzymywania przez skarżącego ulg remontowych związanych z nakładami na nieruchomość przy ulicy [...] w K., co doprowadziło do swobodnej i uznaniowej oceny materiału dowodowego,

6. art. 199a § 3 ww. ustawy przez niezastosowanie i brak wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o ustalenie treści prawa lub stosunku prawnego łączącego skarżącego i małżonków K., w okoliczności, gdy:

a) organ nie jest związany uzasadnieniem wyroku Sądu, a jedynie samym wyrokiem zawartym w komparycji i sentencji,

b) Sąd nie ustalił i nie mógł ustalić, iż została zawarta pomiędzy stronami umowa darowizny, albowiem takiej okoliczności w postępowaniu nie badał,

c) istnieją wątpliwości co do treści stosunku prawnego zawartego przez skarżącego i małżonków K., bowiem nie istnieje przedmiot darowizny tj. własność środków pieniężnych po stronie małżonków K..

W treści uzasadnienia, po uprzednim przytoczeniu wielu zdarzeń i dowodów, pełnomocnik stwierdził, iż czynności prawnej dokonanej pomiędzy skarżącym, a małżonkami K. w świetle przedstawionego wyżej stanowiska Sądu Najwyższego nie można uznać za umowę darowizny. Świadczenia rzekomych darczyńców (małżonków K.) na rzecz A. W. nie można uznać za subiektywne i obiektywne bezpłatne, albowiem: a) było to świadczenie zwrotne w zamian za spłacony kredyt, b) było to świadczenie zwrotne za poczynione nakłady na nieruchomość lokalową".

Podkreślił, iż skarżący nigdy zwrotu środków pieniężnych nie traktował jako darowizny, albowiem pieniądze przekazane przez małżonków K. były formalnie pieniędzmi skarżącego, co zostało wykazane, ponadto umowa darowizny jest umową konsensualna, kauzalną - co oznacza, iż do przyjęcia darowizny jest potrzebna wola dwóch stron. Skarżący darowizny nigdy nie przyjmował".

Powtórzył, iż wobec powyższego należy z całą stanowczością wskazać, iż po stronie skarżącego nie doszło do zawarcia umowy darowizny, a dalej do powstania zobowiązania podatkowego - albowiem brak jest zasadniczej przesłanki powstania zobowiązania - tj. zawarcia skutecznej umowy darowizny.

Uznał, że wszystko to doprowadziło do sytuacji, iż organ wydał błędną i nie mogącą ostać się w porządku prawnym decyzję. Sprzeczną z przepisami prawa. Dodał, iż w sprawie została złamana zasada swobodnej oceny dowodów.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew zarzutom skargi odpowiada prawu.

W rozważanej sprawie w istocie spór sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy organy podatkowe są związane prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego (tu wydziału cywilnego).

Na wstępie należy zatem przypomnieć, że artykuł 365 § 1 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, które je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Określona w tym przepisie moc wiążąca stanowi pozytywny skutek prawomocności orzeczenia, w odróżnieniu od opisanej w art. 366 k.p.c. powagi rzeczy osądzonej, traktowanej jako negatywny skutek prawomocności wyroku, oba zaś te skutki składają się na tzw. prawomocność materialną orzeczenia. Podstawowym celem opisanych regulacji jest zapewnienie orzeczeniom prawomocnym formalnie cech niewzruszalności i stabilności w celu uniemożliwienia ich wzruszenia i zapewnienia należytej ochrony prawnej zawartym w nich rozstrzygnięciom.

Związanie prawomocnym wyrokiem dotyczy także wskazanych w uzasadnieniu ustaleń mających wpływ na końcowe rozstrzygnięcie, w szczególności ustaleń prejudycjalnych, których skutkiem było wydanie wyroku. W sytuacji związania prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe zatem związane były wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 25 lutego 2014 r. (sygn. akt [...]). Przedmiotowe orzeczenie było wynikiem wytoczenia powództwa Państwa W. i W. K. przeciwko Panu A. W. o zapłatę 169.000 zł, a więc o świadczenie pieniężne, które w połowie uznane zostało dla celów podatkowych za przedmiot darowizny uczynionej przez każdego z małżonków K. Zbadanie charakteru prawnego tych pieniędzy - w chronologii zdarzeń przywołanych w ww. wyroku - należało do kompetencji Sądu.

Bezspornym jest, że w wyniku ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że strony zawarły umowę darowizny , a umowa pożyczki była jedynie umową pozorną, a zatem z mocy prawa nieważną". Ustalając stan faktyczny, Sąd oparł stanowisko na załączonych do akt sprawy dokumentach, których autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana w toku procesu przez strony. Ich prawdziwość i rzetelność nie budziła również wątpliwości Sądu, dlatego uznane zostały w całości za wiarygodne i uwzględnione w dokonanej rekonstrukcji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych.

Co więcej, zdaniem Sądu - biorąc pod uwagę treść umowy pożyczki - zasadnym było uznanie, iż umowa ta została sporządzona w celu pozornym, to jest ukrycia kwestii fiskalnej. Przy umowie darowizny strony musiałyby bowiem uiścić podatek, który byłby niewspółmiernie wyższy aniżeli przy umowie pożyczki.

Przedmiotowy wyrok jest prawomocny; Pan A. W. w trybach przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego nie skorzystał z prawa do zakwestionowania stanowiska ww. Sądu, skutkiem czego organy podatkowe wiąże w pełni treść przywołanego wyroku - na podstawie art. 365 § 1 u.p.c. w powiązaniu z art. 194 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Respektowanie przez organy podatkowe prawomocnego wyroku sądu powszechnego potwierdził m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 12 lutego 2015 r. (sygn. akt I SA/Ol 919/14), cyt.: "związanie, o którym mowa w wymienionym przepisie polega na związaniu dyspozycją zawartej w sentencji orzeczenia skonkretyzowanej, zindywidualizowanej i trwałej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych i abstrakcyjnych zawartych w przepisach prawnych. Inaczej mówiąc, oznacza ono związanie w przedmiocie, w jakim orzekał sąd cywilny, i wyraża się w tym, że inne sądy i organy państwowe muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających".

Na moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego wskazał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 14 listopada 2007 r. (sygn. akt II SA/Bk 473/07), który stwierdził, iż powaga rzeczy osądzonej wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy i organy administracji publicznej, w tym także orzekające w postępowaniu administracyjnym. Skład orzekający podkreślił, iż organy te muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Żaden organ wskazany w powołanym przepisie nie może swych rozstrzygnięć oprzeć na twierdzeniu przeciwnym.

Nie zasługuje tym samym, na aprobatę stanowisko o dokonaniu wybiórczej analizy fragmentów uzasadnienia wyroku z dnia 25 lutego 2014 r., skoro w zaskarżonej decyzji przyjęte zostały ustalenia sądu powszechnego co do charakteru prawnego środków pieniężnych (169.000 zł) przekazanych na rachunek bankowy Pana A. W., ze wskazaniem skutków podatkowych powstałych na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Podkreślić należy, że organ podatkowy ma obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie tylko wtedy, jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego pozostały nie dające się usunąć wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił Panu A. W. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie 4.624 zł tytułem uzyskania w drodze darowizny środków pieniężnych opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym właśnie w toku postępowania sądowego, którego przedmiotem było ustalenie charakteru prawnego pieniędzy przekazanych przez małżonków K., a wydane orzeczenie pozwala odtworzyć tok rozumowania Sądu, który zadecydował o wyniku tego postępowania.

Ponownie przy tym zaakcentować należy, że Sąd Okręgowy - wydając wyrok w dniu 25 lutego 2014 r. - dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, którego autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana przez strony. W świetle powyższego za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej, wobec braku wystąpienia z wnioskiem o ustalenie stosunku prawnego wiążącego podatnika z małżeństwem K. Lektura skargi dowodzi, że w istocie skarżący domaga się poczynienia nowych ustaleń faktycznych mimo sformułowanego jednoznacznie w wyroku z dnia 25 lutego 2014 r. wniosku, że "wobec ustalenia, iż strony zawarły umowę darowizny, umowa pożyczki była jedynie umową pozorną. Tych ustaleń skarżący w toku postępowania sądowego nie kwestionował a zatem nie może tychże skutecznie kwestionować w postępowaniu podatkowym ze względu na związanie tychże organów prawomocnym orzeczeniem - zgodnie z przywołaną na wstępie regulacją prawną.

Uznając zatem za bezzasadne zarzuty skargi, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę sąd oddalił.

DSz