Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 83/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Renata Hermanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2004 r., sprawy ze skargi Z. L. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki budynku 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 października 2003r. działając na podstawie art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126, ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta O. nakazał Z. L. dokonać rozbiórki budynku warsztatu napraw samochodów wybudowanego na działce nr 15 obręb 46 przy ul. "[...]" w O.

W uzasadnieniu, organ I instancji podniósł, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że w 1977r. na ww. działce wybudowany został budynek warsztatu napraw samochodów bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie do Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego m. O. - Plan Perspektywiczny rok 1980, zatwierdzonego uchwałą Nr "[...]" z dnia 5 marca 1966r., teren na którym wzniesiono obiekt zakwalifikowany został jako zieleń łęgowa. Wobec powyższego budynek naprawy samochodów wybudowany został na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył Z. L. wnosząc o jej uchylenie i wykupienie budynku warsztatu samochodowego przez Gminę O. lub inwestora obwodnicy budowanej na tym terenie. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy sądowej zawisłej w Sądzie Rejonowym sygn. akt "[...]" i "[...]", w szczególności dowodów z przesłuchanych świadków. Potwierdzili oni bowiem, iż wybudowany w 1977r. przez niego murowany budynek, wzniesiony za wiedzą i zgodą ówczesnego właściciela gospodarstwa rolnego R. B., stanowi jego własność. Wyjaśnił, że od tego rolnika zakupił 0,5 ha gruntu w celu pobudowania budynku, jednakże umowa kupna-sprzedaży nie została zawarta w formie aktu notarialnego. Nie jest zatem prawdziwe twierdzenie, że budynek warsztatu został wzniesiony na działce będącej własnością Gminy O. Podał, że działka w momencie jej zabudowywania była "administrowana" przez Gminną Radę Narodową w G. Wyjaśnił, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż jest inwalidą II grupy, ciężko chorującym, dlatego też należałoby w jego przypadku zastosować przepisy o wykupie budynku na cele publiczne.

W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 2 grudnia 2003r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Odpowiadając na zarzuty Z. L. podniósł, że organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do rozpoznania wniosku o wykupienie spornego obiektu budowlanego przez Gminę O. W niniejszej sprawie nie ma także znaczenia kwestia związana z tytułami prawnymi do terenu, jak i samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Przedmiotem postępowania było bowiem zbadanie, czy przy wykonaniu spornego obiektu zachowane zostały warunki legalności określone w przepisach z zakresu prawa budowlanego. Wobec ustalenia, że budynek warsztatu naprawy samochodów wybudowany został niezgodnie z przepisami na terenie, który zgodnie z zapisami w planie zagospodarowania przestrzennego nie był przeznaczony pod zabudowę, działając w oparciu o art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. należało orzec o jego rozbiórce.

W skardze z dnia 3 stycznia 2004r. przesłanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. L. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego jako niezgodnej z prawem i uwzględnienie skargi. Wyjaśnił, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Zarzucił, iż budynek warsztatu wzniesiony został na gruncie rolnym stanowiącym gospodarstwo rolne R. B. w 1976r., kiedy jednostką administracyjną tego terenu nie było miasto O. lecz gmina G. Podał, że potwierdziłby to wnioskowany przez niego dowód z akt sądowych, który w tej sprawie nie został dopuszczony. Nadto wyjaśnił, że nie jest prawdziwym twierdzenie, iż teren na której wybudował budynek warsztatu stanowił zieleń lęgową ptactwa, gdyż jest on w znacznej odległości od brzegu Jeziora "[...]", natomiast przylega bezpośrednio do lotniska. Wskazał, że nie może być mowy o samowoli budowlanej w tej sprawie, skoro władze administracyjne wiedziały o usytuowaniu budynku i nie naliczały mu czynszu z tego tytułu. Poza tym upłynęło już 20 lat od jego wybudowania, w związku z czym upłynął okres przedawnienia w dochodzeniu uprawnień z tego tytułu. Powołane przepisy nakazujące zburzenie budynku bez odszkodowania za jego wartość - w jego ocenie -są niesłuszne.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż przepisy ustawy Prawo Budowlane z 1974r. mimo upływu wielu lat mają zastosowanie w tej sprawie zgodnie z treścią art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994r. Nie znajduje uzasadnienia twierdzenie skarżącego o przysługującym mu odszkodowaniu, gdyż zapisy powołanej wyżej ustawy nie przewidują takiego odszkodowania, a ponad to skarżący wznosząc budynek niezgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami Prawa budowlanego naruszył te przepisy, co z pewnością nie może stanowić podstawy roszczeń odszkodowawczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż w myśl art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) na skutek reformy sądownictwa administracyjnego skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.

Podkreślić należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu lub czynności.

W niniejszej sprawie, pomimo rozbieżności co do daty wybudowania spornego obiektu warsztatu naprawy samochodów na działce nr 15 obręb 46 przy ul. "[...]" w O., gdyż w decyzji organu I instancji podano datę 1977r., zaś decyzji organu odwoławczego datę 1976r., co potwierdził skarżący podczas wizji lokalnej na nieruchomości w dniu 2 października 2003r., za udowodniony należy przyjąć fakt, iż wybudowanie obiektu nastąpiło przed dniem l stycznia 1995r., a zatem zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126, ze zm.) do obiektu tego będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.).

Wskazać należy, iż w sprawie organ I instancji jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.) i na ten przepis w uzasadnieniu decyzji powołał się również organ odwoławczy.

Z uzasadnienia decyzji, nie wynika jednak, aby organ wyjaśnił, czy w sprawie zachodzą wszystkie okoliczności warunkujące przymusową rozbiórkę, określoną powołanym wyżej przepisem.

Art. 37 ust. l pkt l tej ustawy przewiduje, że obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

W niniejszej sprawie organy obu instancji podały, że stosownie do zapisów planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta O. - plan perspektywiczny 1980r., zatwierdzonego uchwałą WRN w O. Nr "[...]" z dnia 5 marca 1966r. teren działki nr 15 obręb 46 objęty był zapisem "Dt5 ZŁ" tzn. zieleń łęgowa, wobec czego nie był przewidziany pod zabudowę. W toku postępowania przed organem odwoławczym skarżący podał jednak, że gospodarstwo rolne na terenie którego wzniósł budynek naprawy samochodów nie znajdował się w jednostce administrowanej przez miasto O. lecz przez Gminę G., zatem wiążący winien być plan tej gminy.

Organ odwoławczy wbrew zapisowi art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyjaśnił tej okoliczności mającej istotne znaczenie dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w momencie wybudowania budynku warsztatowego zagospodarowanie przestrzenne regulowane było ustawą z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1975r. Nr 11, poz. 67, ze zm.), która to ustawa przewidywała opracowywanie w ramach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego planów ogólnych dla jednostek osadniczych oraz planów szczegółowych dla małych miast i wsi. Wobec argumentu skarżącego, że obiekt budowlany w momencie budowy zlokalizowany był na terenie nie należącym do miasta O. lecz jednostki administracyjnej G. należało wyjaśnić, czy dla tej jednostki osadniczej G. był opracowany plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego, czy też teren ten był objęty planem ogólnym miasta O.

Okoliczność powyższa ma wpływ na wynik sprawy, skoro podstawą do orzeczenia rozbiórki określonej w art. 37 ust. l pkt l jest wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę lub pod zabudowę innego rodzaju. Gdyby bowiem faktycznie istniał plan dla jednostki osadniczej G. obejmujący działkę, na której wzniesiony został budynek warsztatu naprawy samochodów i z jego zapisów wynikałoby, że dopuszczona byłaby na tym terenie zabudowa, za wyjątkiem zabudowy innego rodzaju, to nie spełniona została by jedna z przesłanek określonych w tym przepisie. Jak jednak wskazano wyżej w tym zakresie organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, czym naruszyły zasady postępowania -art. 7 i art. 77 Kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Odnośnie zarzutu dotyczącego odszkodowania za zburzenie budynku usytuowanego na działce nr 15 obręb 46 przy ul. "[...]" w O. wyjaśnić należy za organem odwoławczym, iż przepisy ustawy Prawo budowlane tak obowiązujące poprzednio, jak i obecnie nie zawierają żadnych zapisów dotyczących odszkodowań za wykonanie nakazu rozbiórki, bowiem przedmiotem postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego jest samowolne, niezgodne z przepisami prawa budowlanego wzniesienie obiektu oraz przywrócenie nieruchomości pierwotnego charakteru, chyba że zachodzą okoliczności uzasadniające zalegalizowanie takiej samowoli budowlanej.

Nadto nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, iż w przypadku jego budynku nie może być mowy o samowoli budowlanej, ponieważ organy administracji publicznej wiedziały o jego wybudowaniu. Instytucja samowoli budowlanej uregulowana jest w art. 37 ust. l pkt l i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r.- obowiązującej w momencie wzniesienia obiektu - i właściwy organ w toku postępowania w tej sprawie nie ocenia, czy strona dysponowała prawem do terenu na cele budowlane lecz czy budowa obiektu nastąpiła na podstawie decyzji pozwolenia na budowę, którym nie dysponował skarżący, co pozostaje poza sporem. W toku wizji lokalnej na nieruchomości w dniu 2 października 2003r. Z. L. oświadczył bowiem, że nie posiada decyzji pozwolenia na budowę. Do instytucji samowoli budowlanej nie mają także zastosowania przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń, o których mowa w Kodeksie cywilnym.

Wskazać należy także skarżącemu, iż zrealizowana samowolnie budowa na terenie nie przeznaczonym na ten cel w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego, wypełnia dyspozycję art. 37 ust. l pkt l ustawy Prawo budowlane z 1974r. i konstatacja tego faktu nie tylko upoważnia organy nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki, lecz wręcz je do tego obliguje, na co powszechnie wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne / m.in. wyrok NSA z 9 listopada 1998r. sygn. akt IV SA 2013/96 , niepublikowany/.

Z przyczyn wyżej wskazanych, zobowiązujących organy orzekające w sprawie do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § l pkt l lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 tej ustawy.