Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 184/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1, 9,10, art. 36 pkt 1 lit. b,art. 38 ust.1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 17 i 18
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 856
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], opartą o przepis art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 9, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) Burmistrz Nysy odmówił przyznania S. H. zasiłku okresowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z czwórką dzieci. Pozostaje w związku małżeńskim z P. H., który - jak wynika ze złożonych oświadczeń - prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z tytułu alimentów, wyrokiem z dnia 21 maja 1998 r., przyznana została stronie od męża kwota 20 zł na każde z dzieci, przy czym wnioskodawczyni nie występowała nigdy o ich podwyższenie. Ponadto organ wskazał, że S. H. z dniem 16 lipca 2009 r. utraciła status osoby poszukującej pracy. Dalej podał, że syn strony – D. H., który pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie jest i nigdy nie był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. W ocenie organu, jako osoba młoda i zdrowa winien on jednak dołożyć starań aby polepszyć sytuację bytową rodziny, zwłaszcza w sytuacji gdy wnioskodawczyni poza nim ma na utrzymaniu trójkę uczących się dzieci. Organ wskazał, że przyznanie zasiłku na podstawie art. 38 ustawy o pomocy społecznej warunkuje kryterium dochodowe ustalane według zasad określonych w art. 8 tej ustawy, które dla rodziny wnioskodawczyni wynosi 1 755 zł. Strona nie spełnia jednak tego kryterium, gdyż jej łączny dochód wynosi 2 496,40 zł, a zatem przekracza ustaloną kwotę o 741,40 zł. Z tego powodu Burmistrz Nysy uznał, że S. H. nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku okresowego. W odniesieniu do wskazanej przesłanki przyznania zasiłku wyjaśnił, że na dochód strony składa się: zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 190,87 zł, alimenty w kwocie 80 zł, dochód z gospodarstwa rolnego w R. w wysokości 1 945,53 zł. Ustalając dochód z gospodarstwa rolnego organ przyjął dla gospodarstwa o powierzchni 6,7080 ha, którego właścicielką jest strona, powierzchnię 9,3987 ha przeliczeniowego. Podał też, że zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się dla 1 ha przeliczeniowego dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodów z hektarów przeliczeniowych w przypadku gdy właściciel nie prowadzi działalności osobiście. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy też działalność rolniczą prowadzi inna osoba, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Przy takiej interpretacji pozostaje również bez znaczenia fakt, że gospodarstwo rolne jest wydzierżawione. Dlatego, dla ustalenia w niniejszej sprawie dochodu ze wskazanego gospodarstwa nie miała znaczenia ujawniona w toku postępowania okoliczność zawarcia umowy dzierżawy gospodarstwa na okres 10 lat. Organ wyjaśnił, że umowa dzierżawy została zawarta w celu uzyskania przez S. H. prawa do emerytury i dotyczy 6,453 ha gospodarstwa. Natomiast jego zabudowana część, o powierzchni 0,2550 ha, pozostała nadal w użytkowaniu strony. W umowie nie określono jednak kwoty za dzierżawę, a wnioskodawczyni nie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie emerytury rolniczej. Wskazując na sytuację materialną strony organ ujawnił ponadto, że posiada ona własnościowe mieszkanie w N., które zaspokaja potrzeby mieszkaniowe jej rodziny. Opłaty z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą 567,71 zł, na którą to kwotę składa się opłata za gaz - 73,40 zł, energię elektryczną - 118,54 zł, czynsz - 375,77 zł. Dalej wywodził, że wnioskodawczyni wraz z mężem jest właścicielem samochodu, którego wartość szacuje się w granicach od 17 000 do 27 000 zł. Organ stwierdził, że z oświadczenia wnioskodawczyni wynika wprawdzie, iż prowadzi z mężem osobne gospodarstwo domowe, jednak małżonkowie nie mają orzeczonej rozdzielności majątkowej. Organ ustalił również (na podstawie wypisu z rejestru gruntów), że P. H. jest właścicielem nieruchomości położonej w obrębie miejscowości K., o łącznej powierzchni działek wynoszącej 17,2600 ha. W tej sytuacji, zdaniem Burmistrza Nysy, strona ma możliwość żądania od męża podwyższenia alimentów, płaconych od 11 lat w niezmienionej kwocie 20 zł na dziecko. Z uwagi na powyższe organ uznał, że sytuacja materialna rodziny wnioskodawczyni jest znacznie lepsza niż sytuacja materialna rodzin pracowniczych, a ponadto może ona własnymi siłami pokonać trudności finansowe, choćby poprzez renegocjowanie umowy dzierżawy gruntów i ustalenie czynszu dzierżawnego, poprzez sprzedaż nieruchomości w R., czy też złożenie wniosku o podwyższenie alimentów. W pierwszej kolejności powinna też dochodzić zaspokojenia swoich potrzeb finansowych od męża, a nie przerzucać ciężar utrzymania rodziny na Ośrodek Pomocy Społecznej. Organ odnotował również, że w lipcu 2009 r. do Ośrodka wpłynęło 729 podań o udzielenie pomocy, a w sierpniu 549. Natomiast na zasiłki okresowe w 2009 r. Ośrodek posiada kwotę 1 431 000 zł, przy czym z tej formy pomocy korzysta około 1 000 rodzin i osób.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. H. podniosła, że decyzja odmawiająca przyznania jej zasiłku okresowego jest "rażącym bezprawiem". Wskazała, że Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Nysie wiadomo jest o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego przez jej męża już od 90-tych lat, tj. od chwili gdy Ośrodek wypłacał pomoc, a momentem przełomowym była zmiana pracownika socjalnego. Odwołująca stwierdziła, że nowy pracownik socjalny namówił ją, aby w skład gospodarstwa domowego wliczyć jej męża, bo wówczas uzyskałaby pomoc w niezmienionej wysokości lub nawet wyższą, stąd też do dochodu wyliczone zostało gospodarstwo wydzierżawione i renta męża, co w konsekwencji spowodowało dwuletni ciąg odmowy przyznania pomocy. Ponadto podała, że w okresie tym otrzymała świadczenie tylko za jeden miesiąc, podczas gdy cały czas boryka się z trudnościami, zaciąga pożyczki, rosną jej zadłużenia, a Ośrodek uznaje, iż jest osobą zdrową i może pokonać odległość 6 km i zatrudnić się u dzierżawcy, wypracowując dochód w kwocie 1 945,53 zł.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania przed organami obu instancji oraz przypomniało, że decyzja z dnia [...] została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ przytoczył mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w tym art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3. Z kolei, powołując się na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), podał, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł. Odnosząc się do regulacji art. 38 ustawy o pomocy społecznej Kolegium wyjaśniło, że prawo do zasiłku okresowego nie należy do uznania organu przyznającego pomoc społeczną, albowiem tylko spełnienie przesłanek ustawowych uprawnia stronę do otrzymania tego świadczenia. Natomiast określenie w przepisach maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku oznacza, że przy spełnieniu ustawowego kryterium dochodowego organ działa w granicach uznania administracyjnego. Dlatego też rodzaj, forma i rozmiar świadczeń pieniężnych winny być dostosowane do okoliczności konkretnej sprawy, jak również winny uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Kryteria, którymi powinny kierować się organy określa bowiem art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Dalej organ stwierdził, że łączny dochód rodziny wnioskodawczyni uzyskany w lutym 2009 r. wyniósł 2 496,40 zł i tym samym przekroczył kwotę kryterium dochodowego rodziny wynoszącą dla tej rodziny 1 755 zł, przy przyjęciu, iż rodzinę w pojęciu art. 6 pkt 14 ustawy tworzy pięć osób, o 741,40 zł. Wobec powyższych ustaleń organ uznał, że rodzina wnioskodawczyni nie spełnia podstawowej przesłanki wymienionej w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. przesłanki uzyskiwania dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego rodziny, co oznacza, że strona nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku okresowego. Następnie, Kolegium akceptując sposób wyliczenia dochodu przez organ pierwszej instancji stwierdziło, że wbrew stanowisku strony brak jest podstaw do nieuwzględnienia dochodu z gospodarstwa rolnego, stanowiącego jej własność. Przepisy ustawy nie uzależniają bowiem dochodu z gospodarstwa rolnego od sposobu faktycznego wykorzystania gospodarstwa. Dla organu w tym względzie wiążący jest sam fakt posiadania gruntów. Za prawidłową organ odwoławczy uznał ocenę Burmistrza Nysy co do tego, że strona ma możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką i uzyskiwania z tego tytułu środków utrzymania. W tym zakresie podniósł, że wnioskodawczyni jest osobą w wieku produkcyjnym, nie jest osobą niepełnosprawną, jak również nie choruje na schorzenia, które uniemożliwiałyby jej prowadzenie gospodarstwa rolnego. Organ zwrócił również uwagę, iż S. H. nie złożyła w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosku o przyznanie emerytury lub renty, co oznacza, że nie jest emerytką ani rencistką, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazane okoliczności - zdaniem Kolegium - przesądzają o tym, że dochód z gospodarstwa rolnego strony został prawidłowo obliczony, przy zastosowaniu trybu ryczałtowego określonego w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej i wynosi on 1 945,53 zł (9,3987 ha przeliczeniowych x 207 zł). W świetle materiału dowodowego strona nie spełniła tym samym kryterium uprawniającego do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego. Stąd też zasiłek nie mógł być przyznany. W ocenie organu odwoławczego, na odmowę przyznania świadczenia nie miały przy tym wpływu inne argumenty podniesione przez organ pierwszej instancji, dotyczące posiadanych przez stronę możliwości poprawy sytuacji materialnej rodziny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu S. H. podniosła zarzut bezprawności decyzji, wnosząc o jej zmianę. Wskazała, że od dwóch lat pozostaje bez pomocy, a każdy jej wniosek jest wielokrotnie rozpoznawany. Skarżąca podała, że wcześniejszymi decyzjami miała przyznane prawo do zasiłku okresowego, przy czym wówczas do dochodu nie wliczano dochodu z gospodarstwa rolnego. Zwróciła również uwagę na wymogi art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ostatecznie podkreśliła, że mąż jest poważnie chory i otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 600 zł, które nie zaspokaja nawet jego potrzeb życiowych, dlatego nie może oczekiwać na pomoc finansową z jego strony. Natomiast sama nie ma możliwości osiągania dochodu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Dodatkowo organ wywiódł, odnosząc się do argumentacji skargi, że bez wpływu dla rozstrzygnięcia sprawy pozostawał fakt, iż wcześniej przyznawany był skarżącej zasiłek okresowy.

W trakcie rozprawy sądowej skarżąca podtrzymała skargę oraz wywody w niej zawarte, podkreślając, że sporny między stronami jest sposób wyliczenia dochodu osiąganego przez jej rodzinę w sytuacji, gdy jest właścicielką gospodarstwa rolnego oraz gdy nie może go uprawiać osobiście, a jej mąż jest chory.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że odpowiadają one wymogom prawa.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy o odmowie przyznania S. H. zasiłku okresowego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Zasady przyznawania pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy podkreślić należy, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).

Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego (art. 36 pkt 1 lit. b ustawy). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Na gruncie powołanej regulacji zauważyć należy, że szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego wskazane zostały przez ustawodawcę jedynie przykładowo. Przyjąć tym samym wypada, że każda trudna sytuacja, połączona z brakiem możliwości jej przezwyciężenia będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Jego przyznanie jednak w każdym przypadku uzależnione będzie od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku okresowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza bowiem przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego.

W niniejszej sprawie, jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, skarżąca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z czwórką swoich dzieci. Wspólnie z nimi tworzy zatem rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy.

Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b obowiązującego od dnia 1 października 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie określone zostało w wysokości 351 zł. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym również do przyznania zasiłku okresowego, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny". Stosownie do tych regulacji, w niniejszej sprawie organy decyzyjne prawidłowo wyliczyły, że dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe wynosi 1 755 zł (5 osób x 351 zł). W tym miejscu odnotować trzeba, że organ odwoławczy wadliwie zastosował przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), jednak powyższe uchybienie nie miało wpływu na prawidłowość obliczonego kryterium dochodowego, bowiem przepisy obu rozporządzeń ustalają kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie w tej samej wysokości (351 zł).

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły również, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku skarżąca uzyskała dochód w wysokości 2 496,40 zł. Słusznie też na tej podstawie uznały, że przekracza on określone dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe o kwotę 741,40 zł.

Podkreślenia wymaga, że ustawa dokładnie określa, w jaki sposób organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w art. 8 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tą regulacją dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wszystkie składniki dochodu ustala się według zasad określonych w poszczególnych ustępach art. 8. W ust. 4 tego przepisu ustawodawca wskazał, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Jednocześnie też ustawodawca, określając w art. 8 ust. 10 ustawy, że sumuje się dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej, z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł, postanowił w art. 8 ust. 9 ustawy w związku z zapisem § 1 pkt 2 lit. e powołanego rozporządzenia z dnia 29 lipca 2009 r., że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł.

Na podstawie powyższych regulacji, wbrew twierdzeniom skarżącej, należało uznać, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej, przyjmując, iż składają się na niego: zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 190,87 zł, alimenty na dzieci w kwocie 80 zł, jak również dochód z gospodarstwa rolnego stanowiącego własność skarżącej w wysokości 1 945,53 zł. Wskazane składniki nie należą bowiem do świadczeń niepodlegających wliczeniu do dochodu, określonych w art. 8 ust. 4 ustawy. Z art. 8 ust. 10 ustawy jednoznacznie wynika natomiast, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Doliczyć do nich także należy dochody z ha przeliczeniowych.

Zdaniem Sądu, podzielić należy ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że art. 8 ust. 9 ustawy określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Idąc dalej przyjąć też należy, że przepis ten dla celów udzielenia świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09 i z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznać tym samym należy, że ustawodawca przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. W związku z tym, nawet gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, to i tak względem zainteresowanego będzie działać domniemanie, co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów (tak NSA w wyroku z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OSK 302/09, zamieszczonym na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z ustaleń organów poczynionych w niniejszej sprawie, skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,7080 ha fizycznych, stanowiących 9,3987 ha przeliczeniowych. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy, prawidłowo zatem w rozstrzygnięciach przyjęto, że z gospodarstwa tego strona uzyskała dochód w kwocie 1945,53 zł (9,3987 ha x 207 zł). W związku z tym, za pozbawioną wpływu na dokonaną w tym zakresie ocenę uznać należało okoliczność oddania przez skarżącą gospodarstwa w bezpłatną, 10-letnią dzierżawę. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że przepisy ustawy nie uzależniają dochodu z gospodarstwa rolnego od faktycznego sposobu jego wykorzystania. Dodatkowo już tylko zauważyć można, że wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05, Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 8 ust. 9 ustawy z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że skarżąca nie spełniła warunków uzyskania pomocy w formie zasiłku okresowego, bowiem dochód jej rodziny wynoszący 2 496,40 zł przekroczył kryterium dochodowe rodziny, ustalone w kwocie 1755 zł, o 741,40 zł. Natomiast, jak wcześniej już wyjaśniono, kryterium dochodowe jest konieczną przesłanką warunkującą przyznanie tego świadczenia pieniężnego.

Ponadto, zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie oceniły materiał dowodowy, dokonując jego oceny w zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo też odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego. Wobec niespełnienia kryterium dochodowego trafnie również wywodził organ odwoławczy, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają argumenty podnoszone przez organ pierwszej instancji, a dotyczące posiadanych przez stronę możliwości poprawy sytuacji materialnej jej rodziny. Okoliczności te nie zostały wskazane w art. 38 ustawy jako warunkujące przyznanie zasiłku okresowego. Ponadto, pożądanego przez skarżącą skutku nie mógł spowodować fakt, że we wcześniejszych okresach - w takim samym stanie faktycznym - uwzględniano jej wnioski o pomoc. Stanowiska organów wyrażone w innych sprawach nie mogą bowiem stanowić podstawy niniejszego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę, organ każdorazowo powinien ustalić istotne okoliczności faktyczne, niezależnie od tego czy zostały one ujawnione w innych postępowaniach, a następnie obowiązany jest dokonać wykładni prawa, stosownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dokonując interpretacji przepisów prawa na gruncie rozpoznawanej sprawy, organ winien również odstąpić od stosowanej wcześniej wykładni, jeśli uzna ją za wadliwą.

Końcowo już zaznaczyć należy, że na dokonaną ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie miała wpływu dostrzeżona przez Sąd rozbieżność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia organu odwoławczego ustaloną w zaskarżonej decyzji, a jego treścią ujawnioną w sporządzonym przez Kolegium dnia 11 grudnia 2009 r. protokole z posiedzenia niejawnego. W protokole tym odnotowano, że zespół orzekający postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wskazać w tym względzie trzeba, że Sąd dokonał takiej oceny, podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1292/06, zgodnie z którym dopiero dzień podpisania decyzji przez ostatniego członka składu orzekającego Kolegium jest dniem wydania decyzji i dopiero od tej chwili wiąże ona ten organ (LEX nr 357455). Wyjaśniając bliżej wskazaną kwestię zauważenia wymaga, że stosownie do art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) kolegium - co do zasady - orzeka w składzie trzyosobowym. W myśl art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Wydawane są one po odbyciu niejawnej narady składu orzekającego, obejmującej dyskusję oraz głosowanie nad orzeczeniem i zasadniczymi motywami rozstrzygnięcia (art. 17 ust. 2), jak również podpisywane są przez wszystkich członków składu (art. 17 ust. 5). Trafnie dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. wyżej wyroku z 11 lipca 2007 r., że wymagania formalne jakim powinna odpowiadać decyzja administracyjna, w tym także dotyczące warunku zawarcia w decyzji rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego, a także podpisania decyzji organu kolegialnego przez osoby upoważnione do jej wydania, określone zostały w § 1 art. 107 K.p.a. Trafnie również wywodził, że z tego też względu nie można przyjąć, iż warunek podjęcia decyzji przez organ kolegialny zostaje spełniony już w sytuacji, gdy wszyscy członkowie organu podpisują protokół posiedzenia zawierający treść rozstrzygnięcia. Pomimo, że rozstrzygnięcie zostaje faktycznie przegłosowane na posiedzeniu niejawnym, czego wyrazem jest protokół z posiedzenia, to jednak dopiero składając swoje podpisy na decyzji zawierającej rozstrzygnięcie i jego uzasadnienie członkowie składu orzekającego ostatecznie wyrażają swoją wolę rozstrzygnięcia sprawy w konkretny sposób. Stosownie do tego nie można przyjąć, że protokół z narady posiada moc wiążącą, dlatego odnotowane w nim rozstrzygnięcie uznać należy jedynie za projekt, a nie wyraz woli organu, która to ujawniana jest dopiero w decyzji. Tym samym, powstała w niniejszej sprawie rozbieżność pomiędzy treścią protokołu, a treścią wiążącego rozstrzygnięcia organu nie mogła mieć wpływu na ocenę w zakresie legalności zaskarżonej decyzji, zwłaszcza że orzekające organy zajęły prawidłowe stanowisko odnośnie odmowy przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia, co wyjaśniono już wyżej.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.