Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1362/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 5 pkt 24
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art 59 ust 1 i 2, art 96 ust 3
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (spr.), sędzia WSA Paweł Groński, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2014 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w zw. z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia pełnomocnika J. Z. z dnia 11 września 2013 r. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] września 2013 r. nr [...], którym nałożono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] ([...]) dla inwestycji polegającej na budowie kablowej linii energetycznej nn. w celu zasilania działki o nr ewid. [...], położonej w obrębie G., w gminie [...], przedłożenia w dwóch egzemplarzach raportu o oddziaływaniu na obszary Natura 2000 oraz określono zakres ww. raportu uchylił zaskarżone postanowienie w części obejmującej pkt 3 lit. b oraz c. i orzekł na nowo.

Wskazane postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 11 czerwca 2013 r. pełnomocnik E. S.A., Oddział w O., działając w wykonaniu postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., przedłożył Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w O. dokumenty, o których mowa w art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, z późn.zm.).

Następnie pismem z dnia 2 lipca 2013 r. organ I instancji wezwał pełnomocnika Inwestora do uzupełniania powyższego wniosku, w odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 12 lipca 2013 r. przedłożono wnioskowane dokumenty.

W dniu 14 lipca 2013 r. udział w prowadzonym postępowaniu zgłosił J.Z. reprezentowany przez pełnomocnika, właściciel działki o nr ewid. [...].

W wyniku powyższych zdarzeń Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr [...] nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania ww. przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] ([...]), a także przedłożenia raportu o oddziaływaniu na te obszary Natura 2000. Organ I instancji, określając zakres raportu wskazał, jakie w szczególności elementy raport powinien zawierać.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w O. w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [....] ([....]), który został wyznaczony rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. Przedsięwzięcie to nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru, ani nie wynika z tej ochrony i może znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 2 pkt 1 ustawy Ooś. Następnie organ wskazał, że proces urbanizacji tego obszaru, stanowiącego otwartą enklawę przylegającą do kompleksu leśnego, oprócz oddziaływania bezpośredniego może stymulować zabudowę terenów dotychczas niezabudowanych. Organ wskazał również, że działka objęta projektem położona jest poza zawartą zabudową miejscowości i nie jest zagospodarowania, a planowana inwestycja w powiązaniu z projektowaną zabudową działki o nr. ewid. [...] może oddziaływać na siedliska i gatunki ptaków dla których ochrony ustanowiono obszar Natura 2000.

Na powyższe postanowienie J.Z. pismem z dnia 11 września 2013 r. wniósł zażalenie, następnie uzupełnione pismem z dnia 24 stycznia 2014 r., w którym zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] września 2013 r. w zakresie pkt 3 lit. b oraz c i w tym zakresie orzekł na nowo.

W uzasadnieniu organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie polegające na budowie kablowej linii energetycznej nn. w celu zasilania działki o nr ewid. [...], obręb G., gmina [...], nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy OOŚ. Nie oznacza to jednak, że nie podlega ono wymogom podanej ustawy. Następnie organ podkreślił, że przedmiotowe przedsięwzięcie zlokalizowane jest w granicach specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 [...] ([...]), w związku z powyższym w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy wnioskowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na ww. obszar objęty ochroną, a zatem, czy konieczne jest poddanie tej inwestycji ocenie oddziaływania na ten obszar.

Dalej organ wskazał, że inwestycja obejmie swoim zasięgiem działki o nr ewid. [...], [...], [...], [...]. Projektowana linia kablowa zostanie wyprowadzona z działki o nr ewid. [...], a następnie ma być poprowadzona przeciskiem sterowanym pod rowem melioracyjnym. Na dalszym odcinku linia kablowa zostanie ułożona w wykopach w pasie wydzielonej drogi gruntowej i w pasie drogi leśnej. Jak wynika z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia projektowana sieć energetyczna będzie składała się z linii kablowej o długości ok. 960 m. i złącza kablowo-pomiarowego. Ponadto teren obejmujący obszar między Jeziorem [...] i Jeziorem [...] jest niezainwestowany. Jednocześnie należy wskazać, że omawiana inwestycja jest funkcjonalnie powiązana z przedsięwzięciem planowanym na terenie działki o nr ewid. [...], polegającym na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budynku socjalno-gospodarczego i budynku garażowego. W ocenie organu planowana linia energetyczna nn. w powiązaniu z zabudową działki o nr ewid. [...] będzie pierwszym elementem udostępniającym przedmiotowy teren dla projektowanego zespołu zabudowy siedliskowej i jak słusznie wskazał organ I instancji, będzie stymulować zabudowę terenów dotychczas niezabudowanych. W dalszej części uzasadnienia Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podkreślił, że zgodzić się należy z organem I instancji, że realizacja omawianej inwestycji oraz zabudowa i użytkowanie działki o nr ewid. [...], w kontekście oddziaływań skumulowanych może doprowadzić do uszczerbku siedlisk i/lub żerowisk gatunków ptaków stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...] ([...]). W związku z powyższym w ocenie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zasadne było uwzględnienie w kontekście oddziaływań skumulowanych wyszczególnionych w pkt 3 lit. c sentencji postanowienia organu I instancji, także planowanej zabudowy działek sąsiednich w stosunku do działki o nr ewid. [...], zlokalizowanych na terenach obejmujących przestrzeń między Jeziorem [...] i [...]. Przez planowaną zabudowę należy rozumieć zabudowę przewidzianą w ustaleniach planu miejscowego oraz zabudowę planowaną do realizacji na podstawie m.in. w decyzji o pozwoleniu na budowę, a więc planowaną zabudowę, o której Inwestor może się dowiedzieć.

Po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, iż rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji było prawidłowe i w niniejszej sprawie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania niniejszego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Od powyższego postanowienia pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Jednocześnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dopuszczonej przez organ i instancji opinii biegłego ornitologa w kwestii możliwości realizacji planowanej przez [...] S.A. inwestycji w kontekście projektowanych działań ochronnych dla części obszaru Natura 2000 [...], na którym ma przebiegać ta inwestycja oraz oddziaływania na integralność przedmiotowego obszaru, a przez to dowolne uznanie, iż realizacja inwestycji "(...) może znacząco oddziaływać na przedmiotowy obszar, co skutkuje niezbędnym przeprowadzeniem oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...]",

- art. 8 K.p.a. w związku z art. 11 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do podniesionego w zażaleniu zarzutu nieprzeprowadzenia przez organ I instancji dopuszczonego dowodu z opinii biegłego ornitologa,

- art. 136 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w postaci ww. opinii, co w przypadku jego przeprowadzenia pozwoliłoby na obiektywną ocenę, czy planowane przedsięwzięcie "może znacząco wpływać" na obszar Natura 2000.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej również ustawą ocenową, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;

2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

Wedle zaś art. 59 ust. 2 tej samej ustawy realizacja planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w ust. 1 wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli:

1) przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony;

2) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 96 ust. 1.

Wyodrębnienie trzech grup przedsięwzięć kwalifikujących się do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko ma charakter doktrynalny. Znajduje ono jednak uzasadnienie w treści przywołanej regulacji w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.).

Do pierwszej i drugiej grupy zaliczane są przedsięwzięcia wskazane w art. 59 ust. 1 ustawy ocenowej, to jest przedsięwzięcia, które mogą zawsze znacząco lub mogą potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przedsięwzięcia te wymieniono w § 2 i § 3 wskazanego rozporządzenia. Do grupy trzeciej zaliczane są przedsięwzięcia niespełniające przesłanek z art. 59 ust. 1 ustawy ocenowej, a spełniające przesłanki wskazane w art. 59 ust. 2 tej ustawy. Wyróżnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, trzeciej grupy przedsięwzięć kwalifikujących się do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko znajduje więc uzasadnienie w przepisach prawa i oceniane jest przez Sąd jako prawidłowe.

Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2013 r. [...] S.A. Oddział w O. wystąpiła do Urzędu Miasta i Gminy [...] o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedsięwzięcia polegającego na budowie kablowej linii energetycznej na wskazanych we wniosku działkach ewidencyjnych w miejscowości G. w gminie [...].

Przedsięwzięcie opisane we wniosku z dnia 24 kwietnia 2013 r. nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko jest lub może być wymagane zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. Nie jest to zatem przedsięwzięcie, o którym mowa w powołanym art. 59 ust. 1 ustawy ocenowej. Co za tym idzie wskazany przepis nie może być podstawą ustalenia wymogu przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko.

Przedsięwzięcie opisane we wniosku z dnia 24 kwietnia 2013 r. planowane jest w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...]. Przedsięwzięcie to polega na budowie kablowej linii energetycznej w celu zasilenia działki o nr ewid. [...], [...], [...] i [...]. Nie jest ono bezpośrednio związane z ochroną wskazanego obszaru Natura 2000, ani nie wynika z tej ochrony.

Dla stwierdzenia, czy planowane przedsięwzięcie spełnia przesłanki zawarte w art. 59 ust. 2 pkt 1 ustawy ocenowej konieczne jest więc ustalenie, czy może ono znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja odbywa się na zasadach określonych w rozdziale 5. "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000" działu V "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000" ustawy ocenowej. Stosownie do treści art. 59 ust. 2 pkt 2 ustawy ocenowej, ustalenie, iż planowane przedsięwzięcie spełnia przesłanki zawarte w art. 59 ust. 2 pkt 1 ustawy ocenowej, powinno doprowadzić do stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 na podstawie art. 96 ust. 1. Dopiero łączne zaistnienie przesłanek opisanych w art. 59 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy ocenowej powoduje, iż wypełniona zostaje hipoteza normy prawnej zawartej w tych przepisach. To z kolei powinno skutkować wypełnieniem jej dyspozycji, czyli przeprowadzeniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Wedle zawartego w rozdziale 5. działu V ustawy ocenowej art. 96 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 3 tej ustawy organ właściwy do wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Stosownie do treści art. 96 ust. 3 ustawy ocenowej, jeśli organ, o którym wyżej mowa uzna, że przedsięwzięcie, inne niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentów wymienionych w punktach 1-5 tego przepisu.

W związku z postanowieniem Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., właściwego do wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego Energa Operator S.A. przedstawiła Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska dokumenty wymagane przez powołany wyżej przepis. Zatem formalnoprawne przesłanki do działania organu ochrony środowiska w prawnej formie przewidzianej przez art. 97 ust. 1 zostały spełnione. Zgodnie bowiem z tym przepisem, po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1, w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w szczególności w odniesieniu do integralności i spójności tych obszarów, oraz biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Stosownie do art. 97 ust. 2 ustawy ocenowej postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Powołane wyżej przepisy wiążą wydanie postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 z ustaleniem, iż zachodzi możliwość znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na ten obszar. Stosownie do treści art. 97 ust. 5 ustawy ocenowej ustalenie, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 skutkuje wydaniem przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska postanowienia stwierdzającego, że brak jest potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

Wedle z kolei art. 98 ust. 1 ustawy ocenowej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000. Stosownie do treści art. 98 ust. 3 ustawy ocenowej, dopiero ustalenie w postępowaniu ocenowym, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie wpływać na obszar Natura 2000, może skutkować odmową uzgodnienia warunków jego realizacji. Ustalenie zaś, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 powoduje, że właściwy organ uzgadnia warunki jego realizacji (art. 98 ust. 2 pkt 1 ustawy ocenowej).

Postanowienie wydawane w oparciu o art. 97 ust. 1 i 2 otwiera zatem drogę do przeprowadzenia postępowania ocenowego, które stanie się podstawą dla orzeczenia o uzgodnieniu lub odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000.

Przywołane wyżej przepisy rozdziału 5. działu V ustawy ocenowej pozwalają dostrzec gradację przesłanek warunkujących wydanie określonych rozstrzygnięć właściwych organów administracji oraz warunkujących - w wyniku wydanych rozstrzygnięć - możliwość przejścia do kolejnych etapów postępowania. W świetle przytoczonych wyżej regulacji należy zatem wywieść, że w aspekcie podstawy materialnoprawnej, dla wydania postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie jest niezbędne ustalenie, że przedsięwzięcie to będzie oddziaływać na obszar Natura 2000. Dla wydania takiego postanowienia wystarczające jest ustalenie stanu potencjalnego, tzn., że przedsięwzięcie może wpływać na taki obszar. Tym bardziej, nie jest w tym przypadku konieczne ustalenie, iż planowane przedsięwzięcie może znacząco i negatywnie wpływać na obszar Natura 2000. Ta bowiem kwestia jest przedmiotem ustalenia na dalszym etapie postępowania prowadzonego przez organy ochrony środowiska.

Przedstawione wyżej uwarunkowania korespondują z niesłusznie zanegowaną przez skarżącego zasadą przezorności (ostrożności), a także z zasadą prewencji (stosowania działań zapobiegawczych). Obie wskazane zasady są zasadami polityki Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska i znajdują swe źródło w art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z dnia 30 marca 2010 r. Nr 83/47 - wersja skonsolidowana). Stanowią więc one element krajowego porządku prawnego. Zasada przezorności zobowiązuje instytucję lub osobę, która zamierza podjąć określone działania do udowodnienia, że jej działalność nie spowoduje zagrożenia dla środowiska. W przypadku, gdy wykazanie braku zagrożenia dla środowiska nie jest możliwe, konieczne jest podjęcie działań chroniących środowisko. Z kolei zasada prewencji zakłada konieczność rozważenia potencjalnych skutków określonego działania i podjęcia na podstawie tej analizy działań zapobiegawczych. Obie wskazane zasady znajdują odzwierciedlenie w art. 6 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. UE L z dnia 22 lipca 1992 r. Nr 206/7). W ustawodawstwie krajowym ich realizacja następuje m.in. przez zawarte w dziale V ustawy ocenowej uregulowanie postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000. Obie zasady zostały wprost wyrażone w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.), zgodnie z którym, kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1), oraz zgodnie z którym, kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2).

Na tle stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, respektowanie zasady przezorności oznacza, że w sytuacji, gdy brak pewności, iż oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może ono znacząco wpływać na obszar Natura 2000, a dokładnie rzecz ujmując na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...]. Z kolei poszanowanie zasady prewencji będzie w takiej sytuacji oznaczać, iż zasadne jest stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, które da odpowiedź na pytanie, czy przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar, czy też może będzie znacząco negatywnie oddziaływać na ten obszar.

Mając na względzie przedstawione rozumienie zasad przezorności i prewencji, a także powołane wyżej rozważania odnośnie do materialnoprawnego warunku wydania postanowienia o stwierdzeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 należy stwierdzić, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy zaistniała nie tylko formalna ale i materialnoprawna podstawa do wydania takiego postanowienia. Organ administracji miał zatem obowiązek stwierdzenia przedmiotowego obowiązku.

O czym już wspomniano, planowane przez [...] S.A. przedsięwzięcie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...].

Celem utworzenia obszaru Natura 2000 jest utrzymanie, bądź odtworzenie należytego stanu ochrony chronionych w nim gatunków i siedlisk przyrodniczych. W świetle art. 5 pkt 24 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.), stanem takim w odniesieniu do ochrony gatunków jest sytuacja, w której gatunek jest trwałym składnikiem właściwego dla niego siedliska, naturalny zasięg gatunku nie zmniejsza się ani nie ulegnie zmniejszeniu w dającej się przewidzieć przyszłości oraz odpowiednio duże siedlisko dla utrzymania się populacji tego gatunku istnieje i prawdopodobnie nadal będzie istniało. Z kolei w myśl art. 5 pkt 25 stanem takim w odniesieniu do ochrony siedlisk przyrodniczych jest sytuacja, w której naturalny zasięg siedliska przyrodniczego i obszary zajęte przez to siedlisko w obrębie jego zasięgu nie zmieniają się lub zwiększają się, struktura i funkcje, które są konieczne do długotrwałego utrzymania się siedliska, istnieją i prawdopodobnie nadal będą istniały oraz typowe dla tego siedliska gatunki znajdują się we właściwym stanie ochrony.

Jak prawidłowo wywiódł organ administracji, powołując się na Standardowy Formularz Danych (SDF) dla obszaru Natura 2000, we wskazanym obszarze występują m.in. następujące gatunki ptaków: kania czarna (Milvus migrant), kania ruda (Milvus milvus), bielik (Haliaeetus albicilla), orlik krzykliwy (Aquila pomarina), rybołów (Pandion haliaetus), cietrzew (Tetrao tetrix tetrix), derkacz (Crex cred), żuraw (Grus grus), rybitwa rzeczna (Sterna hirundo), puchacz (Bubo Bubo), zimorodek (Alcedo atthis), kraska (Coracias garrulus), muchołówka białoszyja (Ficedula albicollis), lelek zwyczajny (Caprimulgus europaenuus), bocian biały (Ciciona ciciona), bocian czarny (Ciciona nigra), łabądź krzykliwy (Cygnus cygnus), dzięcioł średni (Dandrocopos medius), zielonka (Porzana parva).

Teren, na którym planowana jest opisana we wniosku z dnia 25 kwietna 2013 r. inwestycja jest obszarem niezainwestowanym, położonym z dala od zwartej zabudowy, otoczony jeziorami. Ponieważ większość gatunków ptaków, które są przedmiotem ochrony w obszarze specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] wykorzystuje tereny otwarte jako żerowiska, miejsca postoju w czasie migracji, czy też miejsca rozrodu, a jednocześnie wykazuje dużą płochliwość w stosunku do człowieka, nie tylko w miejscu gniazdowym, ale także w swoim łowisku, to zdaniem Sądu realizacja w bezpośrednim sąsiedztwie tego obszaru planowanego przez [...] S.A. przedsięwzięcia może znacząco oddziaływać na opisane wyżej cele ochrony, to jest na utrzymanie, bądź odtworzenie tych gatunków.

Organ administracji, odnosząc się do wymagań ekologicznych poszczególnych gatunków ptaków występujących na wskazanym obszarze ochrony, związanych z ich rozrodem, gniazdowaniem, czy też żerowaniem, szczegółowo uzasadnił możliwość znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Podzielił też pogląd organu pierwszej instancji odnośnie do potrzeby inwentaryzacji ornitologicznej, która będzie pomocna w ustaleniu terminu, w jakim przedmiotowa inwestycja mogłaby być realizowana, w sposób wywołujący możliwie najmniejszy negatywny wpływ na gatunki ptaków, stanowiące przedmiot ochrony obszaru Natura 2000. Wywód uzasadnienia postanowienia należy ocenić jako logiczny, spójny, wyczerpujący i przekonywujący. Brak jest zatem podstaw do kwestionowania poczynionych przez organ ochrony środowiska ustaleń. Ustalenia te z całą pewnością uprawniają do twierdzenia, że nie można wykluczyć, iż realizacja spornego przedsięwzięcia może znacząco oddziaływać na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000.

W tej sytuacji, biorąc pod uwagę opisaną wyżej zasadę przezorności w ochronie środowiska, organ ochrony środowiska zobowiązany był stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Kierując się zaś zasadą prewencji zobligowany był do stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na ten obszar.

W ocenie Sądu organ drugiej instancji szczegółowo wyjaśnił motywy, które przemawiały za stwierdzeniem obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Jak wskazano, uzasadnienie tego postanowienia jest spójne i logiczne. Organ administracji uwzględnił rodzaj i charakterystykę planowanego przedsięwzięcia, jego usytuowanie względem obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000, a także możliwe oddziaływania na cele i przedmiot tego obszaru ochrony. Przedstawiona przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska argumentacja jest wystarczająca do ustalenia, że stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia oceny było zasadne.

Konkludując, ocena legalności zaskarżonego postępowania w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest podstaw do uznania, iż w postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Postanowienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, a jego uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie jest prawidłowe. Stąd również zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie znajdują uzasadnienia.

Trafnie uznały organy orzekające w niniejszej sprawie, że stwierdzenie potencjalnej możliwości wystąpienia negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, było możliwe bez zasięgnięcia wiadomości specjalnych (tj. opinii biegłego). Z uwagi na dostępność szczegółowej wiedzy na temat funkcjonowania norki amerykańskiej w środowisku przyrodniczym trafnie uznał GDOŚ brak konieczności uzyskiwania na potrzeby niniejszej sprawy opinii eksperta, dotyczącej podobnych do planowanej hodowli, celem ustalenia, czy norka amerykańska rzeczywiście jest gatunkiem trudnym do upilnowania i może destrukcyjnie wpływać na obszary otaczające daną hodowlę.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.