Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1518/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15a ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2006 nr 167 poz 1191
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, po rozpoznania wniosku M. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy odwołania jej ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2008 roku.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167 poz. 1191 ze zm.).

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

Decyzją z [...] marca 2008 roku Minister Sprawiedliwości, na podstawie cytowanego wyżej art. 15 a ust. 1 pkt 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji odwołał M. J. - dalej zwaną skarżącą - ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...].

Wniosek został sformułowany w oparciu o art. 15 ust. 1 pkt. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Z dniem 28 grudnia 2007 r., przepis ten został zmieniony ustawą z dnia 15 maja 2007 r. (Dz. U. Nr 86, poz. 571). W aktualnie obowiązującym stanie prawnym odpowiednik tego przepisu stanowi art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), który umożliwia odwołanie komornika w każdej sytuacji, gdy rażąco i uporczywie naruszył on przepisy prawa. W poprzednim brzmieniu umożliwiał odwołanie komornika, jeśli rażące i uporczywe naruszenie przepisów prawa zostało stwierdzone stosownymi orzeczeniami sądu.

Minister Sprawiedliwości uznał, że zachodzi sytuacja, gdy komornik sądowy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa poprzez podejmowanie czynności egzekucyjnych z nieuzasadnioną zwłoką, co zostało stwierdzone orzeczeniami Sądu Okręgowego w [...]. Ustalił, że w latach 2005-2007, sąd wydał 6 orzeczeń stwierdzających przewlekłość postępowania w prowadzonych przez komornika M. J. sprawach egzekucyjnych:

- postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] stwierdził przewlekłość postępowania egzekucyjnego sygn. [...], trwającą prawie 4 lat,

- postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. sygn. akt [...] stwierdził przewlekłość postępowania egzekucyjnego sygn. [...], trwającą ponad rok. W sprawie tej komornik miedzy innymi przez okres 9 miesięcy, mimo żądania wierzyciela nie poinformował go o biegu postępowania egzekucyjnego,

- orzeczeniem z dnia [...] lipca 2006 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] stwierdził przewlekłość postępowania egzekucyjnego [...], trwającą pół roku,

- postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. sygn. akt [...] stwierdził przewlekłość postępowania egzekucyjnego sygn. akt [...] na kilku etapach: od stycznia 2001 r. do maja 2002 r., od czerwca 2002 r. do maja 2003 r., od maja 2003 r. do października 2004 r. i od marca 2005 r. do października 2005 r.,

- postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...] sąd stwierdził przewlekłość postępowania egzekucyjnego [...] trwającą ok. 18 miesięcy,

- orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2007 r. Sąd Okręgowy w [...] sygn. akt [...], stwierdził przewlekłość postępowania egzekucyjnego sygn. [...], trwającą rok i cztery miesiące.

Przyjął, że ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. 179, poz.1843), zgodnie z art. 1 ust. 2 dotyczy także zwłoki w sprawie egzekucyjnej, prowadzonej przez komornika i orzeczenie sądu wydane na jej podstawie mieści się w dyspozycji art. 15a ust. 1 pkt 6, świadcząc o rażącym naruszeniu przepisów prawa.

Także Komisja Dyscyplinarna przy Krajowej Radzie Komorniczej w sprawie [...] uznała, iż M. J. podejmowała czynności z rażącą zwłoką i wymierzyła jej karę nagany.

Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu decyzji I instancyjnej wskazał na inne uchybienia w pracy komornika, stwierdzone w protokołach z kontroli kancelarii przeprowadzanych od 2000 roku. W szczególności wykazywanie - dla potrzeb statystycznych, jako załatwione - spraw, w których faktycznie postępowanie egzekucyjne nadal się toczyło, zaniedbywanie prowadzenia urządzeń ewidencyjnych, nie sporządzanie planów podziałów sum uzyskanych z egzekucji, czy usuwanie ich z akt. Przedstawił negatywny obraz pracy komornika od 2000 roku, powołując się na corocznie przeprowadzane kontrole jego kancelarii. Stwierdzone uchybienia dotyczyły zarówno pracy kancelarii, jak również rażącej przewlekłości postępowań egzekucyjnych. W wielu sprawach brak było planów podziałów sum uzyskanych z egzekucji, zakreślanie w repertoriach spraw, które faktycznie nie były zakończone, nie eliminowanie nieprawidłowości stwierdzonych w toku poprzedniej kontroli: przypadków przewlekłości postępowań egzekucyjnych, czy prawidłowego prowadzenia repertoriów. Ujawniono praktykę umarzania przez komornika postępowań z urzędu z powodu bezskuteczności egzekucji w sytuacji, gdy brak było zwrotnych poświadczeń odbioru przez wierzycieli i dłużników wezwań i mimo, że zapewnienie stronom możliwości złożenia oświadczeń, czy dalszych wniosków egzekucyjnych przed umorzeniem postępowań jest bezwzględnym obowiązkiem komornika. Stwierdzono również brak zwrotnych poświadczeń odbioru odpisów postanowień kończących postępowania egzekucyjne lub odbioru wezwań wysyłanych dłużnikom do stawiennictwa. Ujawniono niedopełnienie wymogów w sporządzaniu protokołów z przeprowadzonych czynności egzekucyjnych.

Ustalił, że kontrola przeprowadzona w kancelarii komornika za rok 2004 ujawniła nie dokonywanie na bieżąco zapisów w urządzeniach ewidencyjnych. Brak zapisów oznaczał, że poza zapisem "zawiadomienie o wszczęciu egzekucji", brak było jakichkolwiek innych zapisów, nawet wtedy kiedy sprawy były już faktycznie zakończone. Komornik nadał praktykował zakreślanie w repertoriach spraw przed ich rzeczywistym zakończeniem. W sprawach, w których świadczenia nie zostały wyegzekwowane w całości i tytuły były zwracane wierzycielom, zwrot tytułu następował przed uprawomocnieniem się postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Dowody wpłat nie były dołączane do akt, stwierdzono brak planów podziału sum uzyskanych z egzekucji, a nawet usuwanie z akt planów podziału, przy czym zarzucono, iż komornik nie łączy spraw przeciwko temu samemu dłużnikowi. Jednocześnie stwierdzono brak realizacji przez komornika zaleceń pokontrolnych wydanych przez Prezesa Sądu Rejonowego i Okręgowego.

W wyniku wizytacji przeprowadzonej za 2005 rok, ponownie negatywnie oceniono pracę komornika. Ustalono usuwanie z akt spraw egzekucyjnych sporządzonych przez komornika i opatrzonych jego podpisem, planów podziału, a następnie wprowadzanie zmian na kartach rozliczeniowych, by uwzględniały one takie dokonania. Fakt ten stanowił podstawę do złożenia przez Prezesa Sądu Okręgowego [...] doniesienia o popełnieniu przez komornika M. J. przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 268 k.k., art. 276 k.k. w zw. z art.11 § 2 k.k. W toczącej się sprawie przed Sądem Rejonowym [...] sygn. akt [...] M. J. jest oskarżoną.

Prezes Sądu Okręgowego w [...] wystąpił [...] maja 2007 r. z kolejnym wnioskiem do Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej [...] o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec komornika M. J. z zarzutem niewykonania zaleceń powizytacyjnych oraz niewydawanie w formie postanowienia planów podziału.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że podejmowanie czynności egzekucyjnych z rażącą zwłoką stanowi także podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej komornika z art. 71 pkt 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, która może skutkować nawet wydaleniem ze służby komorniczej.

Podnosił także fakt nie opanowywania wpływu spraw od 2002 roku, kiedy pozostałość systematycznie znacząco wzrastała, chociaż obciążenie Komornika i wielkość wpływu nie odbiegała od średniego wpływu w innych kancelariach w obszarze właściwości Sądu Okręgowego w [...].

Krajowa Rada Komornicza w uchwale z [...] grudnia 2007 r. negatywnie zaopiniowała wniosek o odwołanie M. J. ze stanowiska. Uznała, iż komornik w ostatnim czasie znacznie poprawiła wyniki statystyczne. Nadto wywiodła, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jako sankcjonujący "naruszenie przepisów prawa" nie odnosi się w ogóle do sytuacji, w której właściwy sąd okręgowy stwierdzi przewlekłość postępowania egzekucyjnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843). Występujący w przepisie zwrot "naruszenie przepisów prawa", według Rady oznacza ustalenie, iż komornik naruszył nakaz lub zakaz wynikający z określonej normy prawnej, gdy tymczasem normy odnoszącej się do terminów podejmowania i wykonywania czynności egzekucyjnych, jak i tempa postępowania egzekucyjnego (poza wyjątkami z art. 22 i art. 45a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji), w systemie prawa nie ma.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił opinii Krajowej Rady Komorniczej. Odpierając argumenty odnoszące się do poprawy wyników statystycznych wskazał, że M. J. wykreślała z repertorium sprawy niezałatwione. Wbrew twierdzeniom Krajowej Rady Komorniczej, komornik sądowy ma obowiązek sprawnie, szybko i rzetelnie przeprowadzać postępowania egzekucyjne, co wynika z ogółu przepisów odnoszących się do postępowania egzekucyjnego, w tym art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Na mocy tego przepisu prezes sądu rejonowego nadzoruje bowiem formalną poprawność działania komornika.

W jego ocenie wyjaśnienia komornika M. J. złożone w sprawie, nie wniosły niczego istotnego do oceny zarzucanych jej przewinień, których popełnienia nie kwestionuje, nie zgadzając się z oceną rażącej przewlekłości w podejmowaniu czynności.

Wskazał, że komornik sądowy będąc funkcjonariuszem publicznym, działającym przy sądzie rejonowym, jako organ władzy publicznej, wykonując powierzone przez ustawodawcę zadania, przy wykonywaniu swoich obowiązków jest zobowiązany do przestrzegania prawa z urzędu, w szczególności w zakresie rzetelności w prowadzeniu kancelarii i sprawności prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Wymogom tym komornik M. J. uchybiła.

Dlatego też, na podstawie art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji uzasadnił odwołanie jej z pełnionego stanowiska komornika wobec rażącego i uporczywego naruszenia przepisów prawa.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, M. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w brzmieniu przed nowelizacją, poprzez przyjęcie, iż przepis ten umożliwia odwołanie komornika, który rażąco i uporczywie naruszył przepisy prawa. Nie może odnosić się do sytuacji, w której Sąd Okręgowy stwierdził przewlekłość postępowania egzekucyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, wobec tego, że w systemie prawa nie ma normy prawnej odnoszącej się do terminów podejmowania i wykonywania czynności egzekucyjnych, jak również tempa postępowania z wyłączeniem przepisów art. 22 i art. 45a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz art. 1086 k.p.c. Zdaniem odwołującej orzeczenie o przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie jest stwierdzeniem naruszenia przez komornika przepisów prawa. Ustala ono jedynie, że w danym postępowaniu nastąpiło wyczerpanie normy art. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, powodujące w rezultacie zastosowanie przepisów art. 12 ust. 2-4 cytowanej ustawy.

Wyraziła pogląd, że wymogiem formalnym zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach, jest stwierdzenie naruszenia prawa w orzeczeniach sądu, a nie uchybienia stwierdzone w protokołach kontroli sprawowanej przez Prezesa Sądu w trybie art. 3 ustawy, czy też Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 64 ustawy. Podniosła, iż postępowania w sprawach dyscyplinarnych wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy do czasu ich zakończenia toczą się według przepisów dotychczasowych, zgodnie z art. 13 cytowanej ustawy. Uprawnienia Ministra Sprawiedliwości wynikające z art. 15 ustawy są w istocie przepisami dotyczącymi odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Skarżąca nadto przeprowadziła polemikę z zasadnością wykazanych w protokołach kontroli nieprawidłowości oraz zarzutem nie opanowywania wpływu spraw. Zarzuciła Ministrowi naruszenie konstytucyjnej zasady lex retro non agit.

Minister Sprawiedliwości rozpoznając sprawę ponownie, stwierdził, że wniosek prezesa został sformułowany w oparciu o art. 15 ust. 1 pkt. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, który z dniem 28 grudnia 2007 r., został zmieniony ustawą z dnia 15 maja 2007 r. (Dz. U. Nr 86, poz. 571). O zmianie stanu prawnego strony zostały powiadomione stosownym pismem.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym odpowiednik tego przepisu stanowi art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997.r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.). Stanowi on, że Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska jeżeli komornik dopuścił się rażącego lub uporczywego naruszenia przepisów prawa - na wniosek prezesa właściwego sądu apelacyjnego lub właściwego prezesa sądu okręgowego. Przepis ten umożliwia odwołanie komornika w każdej sytuacji, gdy rażąco i uporczywie naruszył przepisy prawa.

Nie uwzględnił argumentów odwołującej się, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym bezsporną okoliczność stwierdzonej przez Sąd Okręgowy [...] bezczynności w sześciu postępowaniach egzekucyjnych oraz negatywną ocenę pracy komornika od 2000 roku.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do traktowania przepisu art. 15 - obecnie art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu nadanym im ustawą z dnia 24 maja 2007 r., o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw, jako przepisu odnoszącego się do odpowiedzialności dyscyplinarnej komorników sądowych. Norma ta dotyczy uprawnień Ministra Sprawiedliwości związanych z odwołaniem komorników sądowych i nie odnosi się do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Odpowiedzialność dyscyplinarną komorników regulują przepisy zamieszczone w Rozdziale 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Przepisy te w art. 74 ustawy, określają szczegółowe uprawnienia Ministra Sprawiedliwości w postępowaniu dyscyplinarnym. Art. 13 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw, odnosi się wyłącznie do postępowania dyscyplinarnego.

Odwołanie komornika z zajmowanego stanowiska przez Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy, dotyczy całkowicie innej sytuacji komornika. Ustawa przewiduje także inny tryb jego zaskarżenia. Zaskarżona decyzja wydana jest w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten ma zastosowanie do wszystkich komorników sądowych bez względu na datę wszczęcia postępowania administracyjnego. Ma on na celu zapobieganie możliwości wykonywania w imieniu Państwa czynności egzekucyjnych przez osobę, która wyczerpała wskazane przesłanki.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. J. zarzuciła decyzji Ministra Sprawiedliwości naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 77 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a. oraz art. 15 ust. 1 pkt 5 i art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, poprzez ich wadliwą wykładnię.

Zdaniem skarżącej orzeczenie o przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie jest stwierdzeniem naruszenia przez komornika przepisów prawa. Ustala ono jedynie, że w danym postępowaniu nastąpiło wyczerpanie normy art. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, powodujące w rezultacie zastosowanie przepisów art. 12 ust. 2-4 cytowanej ustawy.

Wyraziła pogląd, że podstawą odwołania ze stanowiska komornika w trybie art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie mogą być uchybienia stwierdzone w protokołach kontroli sprawowanej przez Prezesa Sądu w oparciu art. 3 ustawy, czy też Ministra Sprawiedliwości na zasadzie art. 64 ustawy, albowiem wymogiem formalnym zastosowania art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach, jest stwierdzenie naruszenia prawa w orzeczeniach sądu. Skarżąca podniosła nadto, iż zgodnie z art. 13 cytowanej ustawy postępowania w sprawach dyscyplinarnych wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy do czasu ich zakończenia toczą się według przepisów dotychczasowych. Dodając, że uprawnienia Ministra Sprawiedliwości wynikające z art. 15 ustawy są w istocie przepisami dotyczącymi właśnie odpowiedzialności dyscyplinarnej podkreśliła, że przepis art. 15a ust 1 pkt 6 znowelizowanej ustawy rozszerza kompetencje Ministra Sprawiedliwości i nie jest odpowiednikiem art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy przed nowelizacją, z tego względu zdaniem skarżącej samo powiadomienie strony o zmianie stanu prawnego nie może zastąpić decyzji o umorzeniu, która w przedmiotowej sytuacji prawnej winna być wydana, a procedura odwoławcza w oparciu o przepis art. 15a ust 1 pkt 6 znowelizowanej ustawy powinna zostać wszczęta ponownie na nowych zasadach. Skarżąca podniosła również, że powiadomienie o zmianie kwalifikacji zostało przesłane na adres kancelarii, odebrał je pracownik, a o zaistniałej sytuacji została powiadomiona na początku marca co uniemożliwiło jej złożenie stosownego oświadczenia w tym zakresie.

Jednocześnie przeprowadziła polemikę z zasadnością wykazanych w protokołach kontroli nieprawidłowości oraz zarzutem nie opanowywania od 2002 roku wpływu oraz wytknęła Ministrowi naruszenie konstytucyjnej zasady lex retro non agit. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie jej wykonania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając zarzutów jako niezasadnych i wyjaśnionych wcześniej, w decyzji utrzymującej w mocy decyzję odwołującej M. J. z funkcji komornika. Są one w znacznej mierze powtórzeniem argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca sama wskazała normy świadczące o terminach podejmowania i wykonywania czynności egzekucyjnych. Nadmienił, iż w ostatnim czasie Sąd Okręgowy w [...] w sprawach [...] i [...] stwierdził przewlekłość kolejnych postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez skarżącą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organ administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem badając, czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa przez organy administracji publicznej - w sposób mający wpływ na wynik rozstrzygnięcia - Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde zatem naruszenie prawa daje Sądowi podstawę do uchylenia zakwestionowanej decyzji (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej p.p.s.a.).

Zgodnie z podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia - art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.) Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska jeżeli komornik dopuścił się rażącego lub uporczywego naruszenia przepisów prawa - na wniosek prezesa właściwego sądu apelacyjnego lub właściwego prezesa sądu okręgowego. Innymi słowy, organ zastosował te normę uznając, że umożliwia ona odwołanie komornika w każdej sytuacji, gdy rażąco i uporczywie naruszył przepisy prawa. Takie zaś zachowanie przypisał skarżącej na podstawie dokonanych ustaleń faktycznych.

Poza sporem pozostaję, że postępowanie w sprawie odwołania skarżącej wszczęte zostało na podstawie art. 15 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - obowiązującego w dacie złożenia wniosku przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] - 3 września 2007 roku. Stanowił on, że Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika, jeżeli komornik rażąco i uporczywie naruszył przepisy prawa, co zostało stwierdzone orzeczeniami sądu wydanymi w wyniku rozpoznania środków zaskarżenia, skarg na czynności komornika lub innych środków prawnych - na wniosek prezesa właściwego sądu apelacyjnego. Z ustaleń organu wynikało, że w latach 2005-2007 Sąd Okręgowy w [...] wydał 6 orzeczeń stwierdzających przewlekłość postępowania w prowadzonych przez komornika M. J. sprawach egzekucyjnych.

Z dniem 28 grudnia 2007 r. przepis ten został zmieniony ustawą z dnia 15 maja 2007 r. (Dz. U. Nr 86, poz. 571). Jego odpowiednikiem zastosowanym przez organ w niniejszej sprawie jest art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji. Należy podzielić pogląd, iż o ile w poprzednim brzmieniu przepis art. 15 ust. 1 pkt. 5 umożliwiał odwołanie komornika, który rażąco i uporczywie naruszył przepisy prawa, co zostało stwierdzone orzeczeniami sądu, o tyle wprowadzony art. 15 a ust. 1 pkt 6 umożliwia odwołanie komornika w każdej sytuacji, gdy rażąco lub uporczywie naruszył on przepisy prawa.

Wbrew poglądowi skarżącej, ustalony stan faktyczny pozwolił, na podstawie pierwszej z tych norm, na wszczęcie przez Ministra Sprawiedliwości postępowania administracyjnego, druga zaś dała organowi możliwość oparcia oceny - w zakresie rażącego lub uporczywego naruszenia przepisów -pełniejszy materiał dowodowy. Nie tylko prawomocne orzeczenia sądów, ale i o wyniki kontroli i lustracji kancelarii komorniczej prowadzonej przez skarżącą, jak również niekwestionowaną przez skarżącą okoliczność ukarania jej karą nagany przez Komisję Dyscyplinarną przy Krajowej Radzie Komorniczej w sprawie [...].

Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego Minister Sprawiedliwości miał podstawy do oceny, że zachodzi sytuacja, gdy komornik sądowy dopuścił się rażącego i uporczywego naruszenia przepisów prawa. Nie tylko poprzez podejmowanie czynności egzekucyjnych z nieuzasadnioną zwłoką, co zostało stwierdzone wymienionymi w decyzji I instancyjnej orzeczeniami Sądu Okręgowego w [...]. Także wykazywanie - dla potrzeb statystycznych, jako załatwione - spraw, w których faktycznie postępowanie egzekucyjne nadal się toczyło, zaniedbywanie prowadzenia urządzeń ewidencyjnych, nie sporządzanie planów podziałów sum uzyskanych z egzekucji, czy usuwanie ich z akt, co legło u podstaw toczącego się przeciwko komornikowi postępowania karnego.

Podkreślić należy, że rażące i uporczywe naruszanie przepisów prawa jest niewątpliwie przesłanką o charakterze ocennym, stąd rzeczą Sądu było rozważenie, czy rozstrzygnięcie organu administracji nie nosiło cech dowolności, przekroczenia granic uznania administracyjnego i czy zostało należycie uzasadnione przy uwzględnieniu zarówno interesu strony jak i interesu społecznego.

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się zarówno cech dowolności, czyli przekroczenia granic uznania administracyjnego, które mogłoby stanowić o naruszeniu prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Skarżąca oparła skargę na zarzucie naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego. W związku z tym, rozpoznania w pierwszej kolejności wymagają podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku został ustalony w sposób prawidłowy, a więc bez naruszenia przepisów postępowania.

Należy podkreślić, że Sąd, kontrolując zaskarżony akt nie przyjmuje bezkrytycznie ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, jeżeli są one podważane przez skarżącego. Innymi słowy, wątpliwości ujawnione na etapie postępowania administracyjnego muszą być w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie zinterpretowane z powołaniem się na konkretne przepisy prawa. W niniejszej sprawie badaniu i ocenie podlegało przede wszystkim, czy organ odwoławczy przeanalizował ponownie wszystkie zarzuty zamieszczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, konfrontując je z ustaleniami organu I instancji i materiałami dowodowymi sprawy.

Taka analiza, w ocenie Sądu, aczkolwiek nieco lakoniczna, ale została dokonana w powołaniu się na zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy. Należy zwrócić uwagę na podstawowe przesłanki zastosowanej podstawy materialnoprawnej decyzji: rażące i uporczywe naruszanie przepisów prawa. Należy zwrócić uwagę, że powołane przez organ postanowienia Sądu Okręgowego w [...] są szczegółowo uzasadnione, także pod kątem oceny rażącego naruszenia przepisów prawa. Niewątpliwie uzasadnienie decyzji mogło się odnieść bardziej szczegółowo do ich treści. Nie ulega jednak wątpliwości, że moc dowodową tych dokumentów należy ocenić na podstawie art. 76 § 1 k.p.a., który stanowi, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wprawdzie moc dowodowa tego materiału dowodowego została przez organ skwitowana dość lakonicznie, ale jego ocena nie pozostawia żadnych wątpliwości, że ostatecznej konkluzji i ocenie Ministra nie można zarzucić dowolności. Tylko zarzut dowolności dokonanej ocenie dowodów skutkować mógł wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego.

Niewątpliwie trudno jest dopatrzeć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowej analizy pod kątem oceny uporczywego naruszenia przepisów prawa, do której to przesłanki można odnieść w szczególności sprawozdanie z ponownej wizytacji Kancelarii skarżącej przeprowadzonej przez sędziego wizytatora Sądu Okręgowego w [...] sędziego [...] w okresie od 21 sierpnia do 20 września 2006 r. Z ustaleń tej wizytacji wynika jednoznacznie, że komornik nadal nie zmieniła wadliwej, naruszającej przepisy procedury, praktyki m.in.: zwrotu tytułu wykonawczego przed prawomocnym zakończeniem postępowania, braku łączenia spraw dotyczących tego samego dłużnika, nie sporządzania prawidłowych planów podziału sum uzyskanych z egzekucji pozostawiając podjęcie decyzji osobie dokonującej czynności księgowych, przewlekłości postępowania, bezczynności w wielu kontrolowanych, wymienionych sprawach - mimo wytykania tych uchybień w protokołach pokontrolnych nie tylko poprzedniej wizytacji, ale i w lach 2002, 2003 i 2004.

Należy zauważyć, że w aktach administracyjnych brak jest orzeczenia dyscyplinarnego zakończonego w 2006 roku postępowania, o którym mowa w uzasadnieniu decyzji, przy czym okoliczności tej skarżąca nie kwestionowała.

Jak wynika także ze wskazanego wyżej protokołu sprawozdania z wizytacji wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego złożył 6 listopada 2006 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] zarzucając M. J. podejmowanie czynności z rażącą zwłoką i niewykonywanie poleceń powizytacyjnych i Komisja Dyscyplinarna przy Krajowej Radzie Komorniczej [...] w sprawie [...] orzeczeniem z dnia [...] marca 2006 r. uznała obwinioną winną popełnienia zarzucanego jej czynu, za co została ukarana karą nagany.

Już po wszczęciu przez Ministra Sprawiedliwości postępowania administracyjnego taki wniosek 18 maja 2007 r. złożył Prezes Sądu Okręgowego w [...] zarzucając skarżącej podejmowanie czynności z rażąca zwłoką i niewykonywanie poleceń wizytacyjnych. Okoliczność ta nie ma jednak istotnego wpływu na wynik sprawy i została pominięta wobec tego, że skarżąca nie kwestionowała faktu ukarania jej karą nagany.

Omawiane sprawozdanie z 17 października 2006 r. z wizytacji odnosi się szczegółowo do poprzednich wizytacji, stwierdzonych uchybień i kontynuowania wytkniętej, wadliwej praktyki. Oceny prawnej tych uchybień nie kwestionuje - na swoją korzyść - także skarżąca.

Należy podnieść, że sąd administracyjny nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, niemniej jednak kontrolując prawidłowość dokonanej przez organ oceny prawnej stanu faktycznego nie może pominąć zebranego przez organ w aktach administracyjnych obszernego materiału dowodowego - tym bardziej nie kwestionowanego przez stronę, która miała możliwość procesową zapoznania się z nim, co do zebranych dowodów i wypowiedzenia.

Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja zawiera prawidłowo ustalony stan faktyczny i jego analizę, aczkolwiek niewątpliwie potraktowaną nadmiernie skrótowo w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Nade wszystko zawiera jednak prawidłową ocenę powołanych dowodów i ostatecznie prawidłowe wnioski.

Należy przyznać, że ostatecznie organ w obu decyzjach skwitował spełnienie obu przesłanek art. 15a ust 1 pkt 5 ustawy krótką oceną ustalonego stanu faktycznego, a nie wyczerpującą jego analizą. Wskazuje bowiem, że opierał się nie tylko na prawomocnych orzeczeniach Sądu Okręgowego w [...], stwierdzających przewlekłość postępowania oraz orzeczeniach Komisji Dyscyplinarnej, ale i na wynikach corocznych lustracji dokonywanych od 2000 roku, w których szczegółowej analizie poddany został sposób wykonywania obowiązków służbowych przez skarżącą. Wnioski końcowe tych kontroli, jednoznacznie wskazywały na rażące zaniedbania, zarówno w zakresie sprawności prowadzonych postępowań egzekucyjnych, jak i stosowania przepisów prawa i to w szczególności zostało przez organ podkreślone.

Wskazana wyżej wadliwość uzasadnienia, nie oznacza zatem, że istnieją podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Uchybienie w postaci lakoniczności uzasadnienia nie ma, w okolicznościach niniejszej sprawy i zebranego materiału dowodowego, istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, ze materiał ten nie był kwestionowany przez skarżącą, która jedynie dokonuje jego odmiennej oceny.

Z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. wywodzi się także obowiązek organu odniesienia się do wszystkich zarzutów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przyznać należy, że w uzasadnieniu zasadniczo organ odnosi się do zarzutów strony. Wprawdzie brak jest szczegółowego i wyczerpującego omówienia przesłanek rażącego i uporczywego naruszania prawa poprzez odniesienie do każdego z dowodów szczegółowo pod kątem naruszenia prawa, które zostało przypisane stronie, ale ostatecznie dokonana przez organ ocena dotyczy całości zebranego materiału i znajduje w nim potwierdzenie.

Należy bowiem zwrócić uwagę na charakter lakonicznie skwitowanych przez organ dowodów, wydanych przez inne uprawnione organy i osoby: orzeczenia sądowe, orzeczenie komisji dyscyplinarnej, protokoły lustracji sporządzone przez sędziów na polecenie organu nadzoru. Dokumenty te zawierają de facto precyzyjne ustalenia i ocenę naruszenia przez komornika prawa, czyli istotne podstawy dla dokonania przez Ministra Sprawiedliwości oceny przesłanek o których mowa w art. 15a ust. 1 pkt 6 ustawy: rażącego i uporczywego naruszenia prawa przez komornika.

Innymi słowy, mimo tej wadliwości uzasadnienia, należy stwierdzić, że uchybienie to nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Stan faktyczny wskazany przez organ, mimo lakonicznego przedstawienia go w uzasadnieniu - jest oczywisty i niesporny, nie pozostawia żadnych wątpliwości, skoro 6 postanowień w trybie skargowym i 1 orzeczenie dyscyplinarne - jest prawomocnych.

Sąd nie podzielił zatem poglądu skarżącej, co do błędnej oceny, że stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 15 ust 1 pkt 5 ustawy, a po zmianie tej normy art. 15a ust. 1 pkt 6. Materiału dowodowy został zgromadzony zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 77 § 1 i 80 k.p.a., co zarzuca autorka skargi. Powołane orzeczenia, jak i akta sądowe były znane i dostępne stronom postępowania sadowego, zaś akta komornicze były w dyspozycji skarżącej. Powołany przez organ materiał dowodowy jest jej doskonale znany. W każdej ze spraw jako strona brała udział w toczącym się postępowaniu, składała odpowiedź na skargę, lub nie korzystała z tej możliwości. Mogła składać wnioski, zapoznawać się z aktami i dowodami w postaci akt egzekucyjnych spraw, które prowadziła. Tak samo po dokonanych corocznych lustracjach mogła odnosić się do jej wyników. Tym samym materiał został zgromadzony w sposób wyczerpujący i został prawidłowo oceniony. Kwestionowana przez skarżącą jego ocena nie znajduje zatem podstaw.

W postępowaniu wszczętym na podstawie stwierdzenia orzeczeniami sądu, że komornik rażąco i uporczywie naruszył przepisy prawa, Minister Sprawiedliwości korzystał z tzw. mocnych dowodów z dokumentów, czyli sześciu postanowień sądu powszechnego z ich uzasadnieniami. Zmiana przepisów pozwoliła mu na rozszerzenie oceny stanu faktycznego w oparciu o inny materiał dowodowy: orzeczenie dyscyplinarne i sprawozdania z szeregu lustracji kancelarii i pracy komornika - stanowiących dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone: rażącego lub uporczywego naruszania przepisów prawa.

W dokonanej ocenie organ nie pominął także opinii Samorządu Rady Komorniczej. Po pierwsze - dokonał oceny tego dowodu i wskazał przyczyny, dlaczego nie wziął pod uwagę tej opinii, którą nie był związany. Po drugie - de facto opinia ta nie kwestionuje negatywnych ustaleń zawartych w lustracji, ale dokonuje odmiennej interpretacji zarówno jej wyników jak i interpretacji zastosowanej do wszczęcia postępowania normy prawnej.

Wbrew zarzutom skargi Sąd administracyjny nie stwierdził także naruszenia przepisu prawa materialnego art. 15a ust.1 pkt 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w sposób, mający wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie ma miejsce powtarzalność naruszenia prawa, która została ustalona i omówiona w powołanych przez organ postanowieniach Sądu Okręgowego w [...]. Należy podkreślić, że wskazane w tych wyrokach uchybienia w wykonywaniu obowiązków komornika sądowego dotyczące przewlekłości postępowań egzekucyjnych zostały ustalone przez niezawisły sąd. Organ opierał zatem swoje ustalenia nie o jeden, czy nawet dwa orzeczenia stwierdzające incydentalną przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Opierał je aż o sześć postanowień sądowych, co stanowi o powtarzalnych naruszenia prawa przez komornika sądowego. Innymi słowy, orzeczona wielokrotnie przewlekłość postępowań egzekucyjnych nie miała charakteru incydentalnego, lecz powtarzający się (uporczywy).

Rozważając zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego nie można pominąć, że powołane orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej uznało komornika za winnego podejmowanie czynności z rażącą zwłoką i niewykonywanie poleceń powizytacyjnych.

Sąd administracyjny, co wskazano wyżej, nie dokonuje własnych ustaleń stanu faktycznego, nie orzeka także na zasadach słuszności. Kontroluje decyzje wydawane przez organ administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Nie przyjmując jednak bezkrytycznie - skrótowo dokonanych ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, skoro są one podważane przez skarżącego, należało zbadać prawidłowość tak dokonanej oceny.

Z tego względu należy stwierdzić, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy powołanie postanowień Sądu Okręgowego w [...], które - w różnych składach zawodowych - przeanalizowały badane w nich sprawy toczących się postępowań egzekucyjnych pod kątem ich typowości bądź skomplikowanego charakteru prawnego, stopnia ich zawiłości faktycznej, wysokości wyegzekwowanych już kwot, stwierdzając w nich znaczącą przewlekłość postępowania. Niezależnie od powołanych przez organ postanowień należy podkreślić powołanie w stanie faktycznym przez Ministra Sprawiedliwości i ocenę orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej, które także legło u podstaw zaskarżonej decyzji. Skarżąca brała udział w postępowaniu dyscyplinarnym jako strona i mogła składać wszelkie dowody na usprawiedliwienie zarzucanych jej czynów.

Kolejne środki prawne w postaci protokołów lustracji od 2000 do 2006 r., gdzie poddano kontroli i omówiono szereg spraw zostały omówione wyżej. także zarzucono w nich nie tylko wielomiesięczną przewlekłość postępowania, ale i naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego, podkreślając nie wykonywanie zaleceń pokontrolnych. Ocena zawarta w tym protokole jest także negatywna i stwierdza rażące naruszenie prawa przez komornika. Także w tym postępowaniu, zleconym przez organ nadzoru skarżący mógł składać wyjaśnienia.

Oceniając skorzystanie przez Ministra Sprawiedliwości z uprawnienia przysługującego mu na podstawie art. 15a ust.1 pkt 6 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie można pominąć, że komornik jest funkcjonariuszem publicznym. Organ powołujący komornika do pełnienia funkcji ma obowiązek działania z urzędu, gdy pozyskuje informację, tym bardziej poprzez zapadłe orzeczenia sądowe i dyscyplinarne, czy wyniki wizytacji, o zachowaniu funkcjonariusza, które w sposób nieuzasadniony powoduje rażącą przewlekłość postępowania egzekucyjnego, czy uporczywe nie wykonywanie zarządzeń organu nadzoru. W ocenie Sądu, organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, bowiem brak było usprawiedliwienia dla naruszenia obowiązków komornika.

Argumentacja organu w tej sytuacji została sprowadzona do przedłożenia interesu publicznego nad interes indywidualny strony, którym jest wieloletni dorobek pracy na tym stanowisku.

Z powyższych przyczyn dokonana ocena działania komornika poprzez przesłanki wskazane w podstawie materialnoprawnej rozstrzygnięcia jest prawidłowa. Minister Sprawiedliwości miał podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku prezesa właściwego sądu apelacyjnego o odwołanie skarżącego z funkcji komornika. Zastosowany przepis nie określa jakie działanie komornika należy uznać za rażące i uporczywe. Rażące i uporczywe naruszanie przepisów prawa zostało stwierdzone orzeczeniami sądu, a także innymi wskazanymi środkami prawnymi. Niewątpliwie zostało wykazane, że obie przesłanki, niezależnie od siebie zostały spełnione. Nie można zatem zarzucić organowi przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, ani sprzeczności argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji z wykładnią omawianego przepisu. Zaskarżona decyzja nie nosi zatem cech dowolności, nie przekracza granic uznania administracyjnego.

Z tych względów Sąd orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a.