Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 793/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta [...] M. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania I. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią J. L..

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. I. S. złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią – J. L.. Wskazano, że babcia Skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga długotrwałej opieki. Podano ustalono, że J. L. zamieszkuje wraz z córką E. S. i wnukiem I. S. .

Wniosek I. S. został załatwiony przed Wójta [...] M. odmownie, decyzją z dnia [...] maja 2021 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Wskazano ponadto, że Skarżący jest wnukiem J. L., która jest wdową. J. L. ma jednak córkę, E. S., która z uwagi na pracę zarobkową nie może podjąć opieki nad matką.

W przewidzianym prawem terminie I. S. złożył odwołanie domagając się uchylenia decyzji organu I instancji w całości i przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią. W odwołaniu Skarżący podkreślił, że "opiekuje się babcią w ciągu dnia. Wykonuje takie czynności jak jeżdżę z babcią do lekarzy, gotuję posiłki, sprzątam, pomagam w codziennej toalecie, zaprowadzam do ubikacji, podaję leki, wyprowadzam na spacery".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania I. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią J. L..

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało, że ustalenia faktyczne w badanej sprawie pozostają niekwestionowane. Kolegium zakwestionowało uzasadnienie decyzji organu I instancji wskazując, że bezpodstawnie organ i instancji rozpoznając sprawę pominął treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 i przyjął, że przeszkodę do przyznania wnioskowanego świadczenia stanowi fakt, że niepełnosprawność J. L. została stwierdzona po ukończeniu przez nią 25 roku życia.

Kolegium wskazało jednak, że J. L. ma córkę E. S. i to na niej w pierwszej kolejności ciąży obowiązek sprawowania opieki nad matką. Wskazano, że E. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę, że E. S. oświadczyła, że nie może sprawować opieki nad matką, gdyż jest zatrudniona w pełnym wymiarze na umowę o pracę. Wyjaśniono, że wskazana przez E. S. przeszkoda nie jest obiektywnie trudna do zwalczenia i nie może zostać zaliczona do sytuacji z którymi ustawodawca wiąże niemożność sprawowania opieki nad najbliższymi krewnymi.

. W przewidzianym prawem terminie I. S. reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego złożył skargę domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji. W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a pkt 2 u.ś.r. oraz art. 8, 9, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. Żądaniem skargi objęto uchylenie decyzji obu instancji oraz przyznanie kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Uprzedzając zasadnicze rozważania w sprawie należy wskazać, że Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu z 13 września 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), o czym strony zostały powiadomione pismami z [...] wrze snia 2021 r. (data doręczenia pisma pełnomocnikowi Skarżącego: [...] września 2021 r.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 – u.ś.r.).

Poza sporem w sprawie pozostaje, że I. S. zamieszkuje wraz ze swoją matką E. S. oraz jej matką (a babcią Skarżącego) J. L. w S. przy ul. [...]. Kwestią bezsporną pozostaje, że J. L. orzeczeniem z dnia [...] marca 2021 r. została uznana za niepełnosprawną w stopniu znacznym, przy czym ustalony stopień jej niepełnosprawności jest datowany od [...] lutego 2021 r. Bezsporne pozostaje nadto, że córka niepełnosprawnej w stopniu znacznym J. L. – w osobie matki Skarżącego (E. S.) pozostaje zatrudniona w pełnym wymiarze na umowę o pracę. W okolicznościach badanej sprawy poza sporem pozostaje ponadto, że I. S. (ur. [...]) w okresie od [...] października 2020 r. do [...] kwietnia 2021 r. pozostawał zatrudniony na pełen etat na stanowisku sprzedawca w "S. ". Umowa ta została rozwiązana za porozumieniem stron [...] kwietnia 2021 r. (k. 1 akt adm. – nienumerowana). W przedłożonym do akt sprawy świadectwie pracy I. S. znajduje się informacja o zajęciu wynagrodzenia przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. E. Z.. Poza sporem pozostaje ponadto, że z tej przyczyny, że E. S. jest aktywna zawodowo, to piekę nad jej matką J. L. przejął Skarżący (wnuk).

Istota sporu sprowadza się do zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi osoby niepełnosprawnej, w sytuacji gdy zamieszkująca wraz z nią, jej sprawna i aktywna zawodowo córka deklaruje, że nie jest w stanie sprawować opieki nad nią, w związku z pełnionymi obowiązkami zawodowymi.

Świadczenie pielęgnacyjne jest jednym ze świadczeń rodzinnych uregulowanych w u.ś.r. (art. 2 pkt 2 u.ś.r.) przysługującym z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie to przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji."

Stan faktyczny w kontrolowanej sprawie jest bezsporny i wynika z niego, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią J. L. wystąpił jej wnuk I. S. (tj. Skarżący). W świetle niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy uprawnienie Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad jego babcią legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności może być rozpatrywane jedynie w odniesieniu do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zmianami, zwanej dalej "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 k.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obowiązek ten obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Z kolei art. 132 k.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Uwzględniając powyższe regulacje należy dojść do wniosku, że jakkolwiek na Skarżącym jako wnuku ciąży wobec legitymującej się znacznym stopniem niepełnosprawności babci obowiązek alimentacyjny, o jakim mowa w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to niewątpliwie przedmiotowy obowiązek alimentacyjny obciąża go w dalszej kolejności (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 71/20, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Aby uznać, że w świetle przepisów u.ś.r. obowiązek alimentacyjny przeszedł z zstępnych zobowiązanych w pierwszej kolejności na osoby będące zobowiązane w dalszej kolejności należy wykazać, że zachodzą wymienione wyżej okoliczności określone w art. 132 k.r.o.

Badając zaś, czy osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, należy mieć na uwadze treść art. 17 ust. 1a u.ś.r., zgodnie z którym osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z ustaleń organu dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że babcia Skarżącego ma pełnosprawną córkę, która z nią mieszka i która niewątpliwie zobowiązana jest do alimentacji przed własnym synem (Skarżącym). Powyższe oznacza, że zaistniałyby przesłanki do przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyby córka J. L. nie była w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Nie chodzi tu tylko o brak możliwości sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale także o brak możliwości dostarczania przez nią środków pieniężnych potrzebnych do zapewnienia odpowiedniej opieki przez inne osoby. Do podobnych wniosków doszedł także Naczelny Sąd Administracyjny: Zawarte w art. 16a ust. 1 u.ś.r. uregulowanie prawne, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, musi być wykładane przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu" (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1220/19, CBOSA). W analogicznie rozpoznanej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skoro dzieci niepełnosprawnej nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, obowiązek alimentacyjny nie może przejść na jej wnuczkę, zaś fakt zamieszkiwania z dala od matki, czy też podejmowanie zatrudnienia przez dzieci nie przesądzają o tym, że nie mogą sprawować opieki nad matką (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1190/19, por. także wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 850/19, CBOSA).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że żadna z opisanych powyższej okoliczności nie zachodzi, albowiem jak wynika z akt sprawy, wymagająca opieki babcia Skarżącego ma żyjącą, pełnoletnią córkę, która nie legitymowała się w dacie wydawania zaskarżonej decyzji orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro zatem córka babci Skarżącego, a jego matka (w osobie E. S.) żyje, pracuje zawodowo, zamieszkuje pod jednym adresem wraz z J. L. i nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, to już ta okoliczność była wystarczająca do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącemu, o czym trafnie orzeczono. Bez znaczenia dla zasadności wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnukowi z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią pozostaje okoliczność, że córka legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności matki, nie wyraża woli wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego względem niej, przez wzgląd na obowiązki zawodowe.

Z woli ustawodawcy istnieje bowiem zakaz przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego wobec osób zobowiązanych w dalszej kolejności w sytuacji istnienia osób zobowiązanych w pierwszej kolejności i dopiero ustalenie - obiektywnych - okoliczności uniemożliwiających realizowanie takiego obowiązku przez zobowiązanych w pierwszej kolejności, na co wskazują sądy administracyjne, umożliwiałoby przyznanie świadczenia wnukowi.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 21 lutego 2019 r. (sygn. akt I OSK 3804/18, CBOSA) brak jest okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącego względem jego babci przed obowiązkiem alimentacyjnym syna i córek (...), którzy to w pierwszej kolejności zobowiązani są do sprawowania opieki nad swoją matką. Podniesione w sprawie okoliczności takie jak odległość od matki czy też wykonywanie pracy zawodowej stanowią przeszkody prawnie obojętne względem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków w stosunku do osób najbliższych. Tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki. Wobec tego, że nie wykazano, aby dzieci (...) posiadały orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wnuczkowi nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

Zdaniem Sądu pomiędzy Skarżącym a J. L. nie zachodzi relacja wyprzedzająca przed jego matką (E. S.), zobowiązaną do świadczenia alimentacyjnego względem swojej matki (J. L.) – co wyłączało możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącemu.

Podsumowując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie uprawnia do przyznania wnioskowanego świadczenia, gdy w relacji rodzinnej, znajduje się osoba zobowiązana do świadczeń alimentacyjnych przed Skarżącym. Zarówno przepisy u.ś.r. oraz k.r.o. wymagają stosowania wykładni zawężającej, ponieważ przyjęcie za uprawniony efekt wykładni celowościowej prowadziłby do zaprzeczenia intencji ustawodawcy. Jak wskazuje się w judykaturze: "Poszukując intencji ustawodawcy najpierw należy się posłużyć wykładnią językową, która ma podstawowe znaczenie dla rozumienia przepisów, ponieważ dla adresatów norm prawnych posłużenie się określonymi, zrozumiałymi dla nich wyrażeniami danego języka powinno oznaczać to, co zostało w tym języku wypowiedziane. Jeżeli jednak zastosowanie wykładni językowej w dość oczywisty sposób prowadzi do wniosków nieracjonalnych, sprzecznych z celem aktu prawnego, w którym dany przepis się znajduje, albo odbiega poprzez użyte wyrażenia od uregulowania tożsamych zdarzeń prawnych w innych obowiązujących w tym samym czasie aktów prawnych, to należy poprzez inne rodzaje wykładni prawa starać się doprowadzić do ujednolicenia rozumienia analizowanych przepisów, kierując się możliwym do ustalenia ratio ustawodawcy i celem tych przepisów oraz dążąc do zapewnienia ochrony interesów osób, znajdujących się w okolicznościach zasługujących na ochronę" (wyrok SN z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II CSK 366/10, System Informacji Prawnej LEX nr 738098). Jeżeli wykładnia celowościowa prowadzi w sposób oczywisty do innych rezultatów niż wskazany przez ustawodawcę zamiar, należy poprzestać na efektach wykładni językowej, gdyż to wykładni językowej przypisuje się priorytet w procesie interpretacji prawa (zob. także uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt III CZP 37/04, "Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna" 42/3/2005).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie co do zasady podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r. w sprawie o sygn. I OSK 2392/20 (CBOSA). NSA podniósł m. in., że "Regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym ustawodawca był przy tym uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby spokrewnione w stopniu dalszym, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Przeciwko przyjętemu rozwiązaniu nie przemawiają też względy celowościowe i aksjologiczne, w tym wzgląd na wartości i zasady konstytucyjne. Jak wyżej wskazano, limitowanie dostępu do świadczenia w oparciu o kryteria zobiektywizowane nie może zostać uznane za naruszenie zasady równości i sprawiedliwości społecznej. Zapewniają one dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, kryteria te nie mają także charakteru dyskryminującego i nie są niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte o uznanie organu. Przepis art. 18 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji odnoszą się do obowiązków Państwa wobec rodziny, w tym obowiązku szczególnej pomocy rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Świadczenie pielęgnacyjne jest niewątpliwie instrumentem wspierania rodzin będących w takiej sytuacji ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Dla charakteru uprawnień wynikających z art. 71 Konstytucji RP nie bez znaczenia jest, że zgodnie z art. 81 Konstytucji RP, praw określonych w tym przepisie można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Również prawo podmiotowe rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, o jakim mowa w art. 71 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP, może być dochodzone tylko w granicach określonych w ustawie. Regulacja ustawowa nie jest pod tym względem przeciwskuteczna wobec konstytucyjnych zadań Państwa wobec rodzin. Dlatego też wykluczenie wnuka z kręgu osób upoważnionych do świadczenia, gdy członkowie rodziny spokrewnieni w pierwszym stopniu nie mogą wykonywać opieki z innych powodów, niż stwierdzona orzeczeniem niepełnosprawność w stopniu znacznym, nie narusza standardów Konstytucji RP.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi należy wskazać, że wbrew stanowisku Skarżącego co do zasady wnuk nie został wykluczony z kręgu uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawowo, natomiast wprowadzono kryteria warunkujące uzyskanie świadczenia, odnoszące się przy tym nie personalnie do osoby spokrewnionej w dalszej linii, lecz do stanu rodziny jako całości, co dodatkowo przemawia za tezą, że nie można w sposób oczywisty przypisać regulacji ustawowej naruszenia art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. To właśnie sytuacja rodziny jako całości, związana z jej wielkością lub stanem zdrowia kolejnych jej członków, uzasadnia udzielanie pomocy. Osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, chyba, że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja jednak nie ma miejsca w badanej sprawie.

Córka J. L. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Jak wskazywało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 7 uzasadnienia) realizacja obowiązku zaistniałego po stronie córki osoby wymagającej opieki może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy (por. również wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. I OSK 2422/20). Kwestią bezsporną pozostaje, że to obowiązki zawodowe zostały wskazane przez samą E. S., jako uniemożliwiające jej sprawowanie opieki nad matką. I tylko brak rzeczywistej możliwości sprawowania przez nią tej opieki nad matką pozostaje kwestionowany w sprawie. Wszystkie poczynione w sprawie ustalenia faktyczne pozostają natomiast niekwestionowane, a jednocześnie, w ocenie Sądu, istotne dla sprawy okoliczności zostały wyjaśnione wyczerpująco.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie analiza akt sprawy pod kątem przywołanych uregulowań nie pozostawia wątpliwości, iż zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji