Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 650/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 2, art. 246 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 28 kwietnia 2017 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2001 - 2013 p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

L. W. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza przynosząca miesięczny dochód netto w wysokości w wysokości 1.000 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Swoje stałe wydatki na mieszkanie i media określił na kwotę 500 zł.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy L. W. podniósł, iż nie jest w stanie ponieść dodatkowych obciążeń finansowych bez uszczerbku dla swojego zdrowia i życia. Podał, że Urząd Skarbowy w L., który prowadzi wobec niego i jego firmy akcję pacyfikacyjną zajął jego konto bankowe oraz wszystkie wierzytelności i pozostawił go bez środków na życie i działalność.

Zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie odpowiednich oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych.

Odnosząc się do wezwania skarżący przesłał kopię zeznania podatkowego za 2016 r. wraz z informacją PIT/B, w których wykazał przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 65.843,82 zł przy kosztach jego uzyskania 54.870,71 zł oraz kopię deklaracji VAT-7 za maj 2017 r., według której podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła łącznie 26.900 zł (14.900 zł + 12.000 zł), a wartość netto nabytych w tym okresie towarów i usług wyniosła 649 zł. Skarżący przesłał też dwie nieczytelne kopie deklaracji VAT-7, oświadczył ponadto, że nie posiada dokumentu własności lokalu, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie dysponuje rachunkami bankowymi, ani nie posiada żadnego samochodu, ani pojazdu mechanicznego.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, a obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm. roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym winien był przekonać orzekającego, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie.

Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W niniejszej sprawie L. W. nie przekonał orzekającego o niemożliwości pokrycia przez niego kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwanie do ich uzupełnienia nie zostało przez stronę zrealizowane w pełni. Skarżący nie udokumentował tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości pod adresem ul. [...] w L., który to adres wskazany został w skardze oraz wniosku jako adres zamieszkania i pod którym odbiera on korespondencję. Nie wykazał też czyją własność stanowi ta nieruchomość.

Wezwany do przedłożenia deklaracji VAT-7 z prowadzonej przez działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku przesłał jedynie jedną czytelną kopię deklaracji za miesiąc maj 2017 roku. Pozostałe dwie kopie deklaracji VAT-7 były nieczytelne, nie sposób nawet ustalić jakiego dotyczą okresu.

Skarżący nie odniósł się w żaden sposób do wezwania o udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z jego koniecznym utrzymaniem (m. in. opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, itp.), nie podał także wysokości kosztów ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, telefon, ewentualne leczenie, itp. We wniosku o przyznanie prawa pomocy L. W. określił tylko koszty mieszkania oraz mediów (500 zł), brak jest natomiast jakichkolwiek danych o pozostałych wydatkach ponoszonych w miesiącu na konieczne utrzymanie strony. W takiej sytuacji orzekający nie może dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez skarżącego kosztów, aby ustalić czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć koszty związane z prowadzonym postępowaniem.

Orzekający pragnie zwrócić także uwagę na złożenie przez skarżącego oświadczenia, które budzi uzasadnione wątpliwości co do jego wiarygodności. W piśmie datowanym na 2 sierpnia 2017 r. L. W. podał, że Urząd Skarbowy zajął jego konto bankowe. Skarżący wezwany do przesłania wykazu wszystkich posiadanych rachunków bankowych (osobistych i firmowych) oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich 3 miesięcy wraz z aktualnym saldem (z zaznaczeniem, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte / zabezpieczone, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty) w piśmie z dnia 9 września 2017 r. oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zdecydował się na zamknięcie posiadanego rachunku bankowego, to skierowane do niego wezwanie dotyczyło ostatnich trzech miesięcy, a zatem obejmowało okres od czerwca do sierpnia 2017 r. W takiej sytuacji należało udokumentować historię rachunku za okres poprzedzający jego zamknięcie, czego jednak wnioskodawca nie uczynił.

Wybiórcze wykonanie skierowanego do L. W. wezwania nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty i oświadczenia, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli skarżący, mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania, nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji - do czego ma oczywiście prawo - musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, z dnia 12 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1835/16 i z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 466/17).

Skoro to do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji, a skarżący z tego zadania się nie wywiązał w sposób rzetelny, należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.