Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 40/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 10, 10a i 10h
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 11, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 listopada 2021 r., nr SKO.40.2703.2021.dr w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz Z. F. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r., nr KM.7135.116.2019.AZM, Starosta Opolski zobowiązał A. W. oraz Z. F. (dalej zwanego również skarżącym) do solidarnej zapłaty na rzecz Powiatu Opolskiego kosztów w wysokości 23.999,50 zł związanych z usunięciem z drogi pojazdu marki [...] o nr rej. [...], jego przechowywaniem, oszacowaniem oraz zniszczeniem, powstałych od momentu wydania dyspozycji do zakończenia postępowania. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 130a ust. 10h, 10i oraz 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, w zw. z uchwałą Nr XXIII/145/16 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 29 września 2016 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu, uchwałą Nr XIV/92/19 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 24 października 2019 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu oraz uchwałą Nr XXV/173/20 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu. Organ podał, że w dniu 11 listopada 2019 r. funkcjonariusz Policji wydał dyspozycję usunięcia z drogi samochodu marki [...] o nr rej. [...] z powodu kierowania pojazdem przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości lub po spożyciu alkoholu. W dniu zdarzenia właścicielem pojazdu był A. W., a kierował nim Z. F. A. W. oświadczył, że nie ma możliwości zabezpieczenia wspomnianego pojazdu. Na miejsce zdarzenia wezwano lawetę, która przewiozła samochód na parking strzeżony do K. Odnotował również organ, że właściwa jednostka Policji pismami z dnia 11 listopada 2019 r. i 16 grudnia 2020 r. powiadomiła odpowiednio skarżącego i A. W. o usunięciu przedmiotowego pojazdu z drogi, pouczając o konsekwencjach nieodebrania samochodu z parkingu strzeżonego. Skarżący pod treścią dokumentu pisemnie oznajmił, że w dniu 12 listopada 2019 r. poinformował A. W. o tym, że ww. samochód jest do odbioru na parkingu strzeżonym w K. Z kolei A. W. pod treścią odebranego w dniu 16 grudnia 2020 r. powiadomienia oświadczył, że posiada wiedzę o tym, iż przedmiotowy pojazd znajduje się na parkingu strzeżonym [...] i wnosi, by przeszedł on na własność Skarbu Państwa. Postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w O. orzekł przepadek wymienionego pojazdu na rzecz Powiatu Opolskiego. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 2 kwietnia 2021 r. Na podstawie opinii biegłego z dnia 17 czerwca 2021 r. Komisja Likwidacyjna zawnioskowała w dniu 29 czerwca 2021 r. o likwidację samochodu, co nastąpiło w dniu 1 lipca 2021 r. Organ wyjaśnił też, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu oraz osoba, we władaniu której znajdował się pojazd w chwili jego usunięcia. Następnie wyliczył, że koszty te wynoszą 23.999,50 zł i przedstawił sposób ich obliczenia oraz zastosowane podstawy prawne.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. F. podniósł, że adresatem decyzji powinien być właściciel pojazdu, który był świadomy obowiązku ponoszenia kosztów związanych z jego umieszczeniem na parkingu strzeżonym. Zdaniem skarżącego okres likwidacji samochodu był zbyt długi, co - z winy organu - spowodowało tak duże koszty, a poza tym koszty te są niewspółmiernie wysokie do wartości samochodu, którą określił na kwotę 1.000 zł. Dodał, że za prowadzenie pojazdu po spożyciu alkoholu poniósł już surową karę.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu (dalej również: Kolegium, SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy - zobowiązało A. W. oraz skarżącego do solidarnej zapłaty na rzecz Powiatu Opolskiego kosztów w wysokości 20.397 zł związanych z usunięciem z drogi pojazdu marki [...] o nr rej. [...] i jego przechowywaniem, powstałych od momentu wydania dyspozycji do zakończenia postępowania.

W uzasadnieniu decyzji SKO podzieliło ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji i zgodziło się z tym, że w sprawie wystąpiły przesłanki do nałożenia na strony obowiązku solidarnej zapłaty przedmiotowych kosztów. Zakwestionowało natomiast przyjęte przez organ pierwszej instancji - w pewnym zakresie - stawki i wskazało na zbyt długi okres, za który naliczano stronom koszty. Wyjaśniło, że stawki za usunięcie pojazdu z drogi i koszty przechowywania pojazdu od 11 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. powinny opierać się na uchwale Nr XLIV/308/18 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 10 września 2018 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu, a nie na uchwale Nr XXIII/145/16 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 29 września 2016 r. Poza tym postanowienie o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz Powiatu Opolskiego uprawomocniło się w dniu 2 kwietnia 2021 r. i od tego czasu nie powinno się już naliczać kosztów obciążających strony. Przyjęta przez organ pierwszej instancji kwota jest zatem zbyt wysoka, stąd konieczność zmiany decyzji. Również koszt związany ze sporządzeniem opinii przez biegłego skarbowego powstał po uprawomocnieniu się postanowienia o orzeczeniu przepadku, tj. po 2 kwietnia 2021 r. W związku z tym SKO obliczyło, że strony powinny być solidarnie obciążone kwotą 20.397 zł, co obejmuje kwoty:

1) 494,00 zł - koszt usunięcia pojazdu z drogi wyliczony na podstawie § 2 pkt 3 lit. a uchwały Nr XLIV/308/18 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 10 września 2018 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu (z VAT),

2) 1.989,00 zł - koszt przechowywania pojazdu, tj. 51 dób x 39 zł (z VAT), za okres od 11 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., obliczony na podstawie § 2 pkt 3 lit. b uchwały Nr XLIV/308/18 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 10 września 2018 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu,

3) 14.274,00 zł - koszt przechowywania pojazdu, tj. 366 dób x 39 zł (z VAT), za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., wyliczony na podstawie § 2 ust. 3 lit. b uchwały Nr XIV/92/19 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 24 października 2019 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu,

4) 3.640,00 zł - koszt przechowywania pojazdu, tj. 91 dób x 40 zł (z VAT), za okres od 1 stycznia 2021 r. do 1 kwietnia 2021 r., obliczony na podstawie § 2 ust. 3 lit. b uchwały Nr XXV/173/2020 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu.

Końcowo Kolegium podniosło, że z uwagi na treść przywołanych w sprawie przepisów nie można uznać, iż Z. F. nie jest odpowiedzialny za zapłatę przedmiotowych kosztów.

W skardze na powyższą decyzję Z. F. zarzucił naruszenie przez Starostę Opolskiego art. 130a ust. 10 ustawy, nieuwzględnienie przez SKO argumentów opisanych w odwołaniu oraz akceptację bezczynności i przewlekłego postępowania Starosty Opolskiego w zakresie złożenia wniosku do sądu o orzeczenie przepadku samochodu na rzecz Powiatu Opolskiego. Na podstawie tych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W motywach skargi skarżący podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji została podjęta nieodpowiedzialnie, z nieprzestrzeganiem przepisów ustawy, tj. art. 130 ust. 10, oraz w oparciu o nieaktualne uchwały Rady Powiatu Opolskiego. Przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi i przewieziony na parking strzeżony w dniu 11 listopada 2019 r. Starosta powinien po 3 miesiącach wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz Powiatu, a tymczasem Starosta taki wniosek złożył na początku 2021 r., tj. po 14 miesiącach. Ponadto Starosta Opolski bezzasadnie obciążył strony kosztami dotyczącymi sporządzenia opinii przez biegłego skarbowego, a także bezzasadnie naliczył koszty przechowywania samochodu po uprawomocnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w O. w dniu 2 kwietnia 2021 r. dotyczącego przepadku samochodu na rzecz Powiatu. Z kolei SKO nie uwzględniło argumentów odwołania, w szczególności tego, że skarżący powiadomił właściciela samochodu o tym, że pojazd jest do odbioru na parkingu strzeżonym i jego obowiązkiem jest odbiór samochodu. A. W. zignorował ten obowiązek i oznajmił, że nie odbierze pojazdu. Dowodził skarżący, że nie jest właścicielem przedmiotowego samochodu i nie byłem świadomy, że ciąży na nim obowiązek jego odebrania z parkingu. Poza tym SKO przytoczyło treść art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy, ale nie podważyło wydłużonego czasu przechowywania pojazdu, a tym samym zaakceptowało opieszałość Starosty w zakresie złożenia wniosku do sądu o przepadek pojazdu. Natomiast zwłoka w działaniu Starosty spowodowała znaczący wzrost kosztów przechowywania samochodu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2022 r., sygn. akt II SPP/Op 12/22, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu zwolnił skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł (pkt 1), oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałej części, niewymienionej w punkcie 1 (pkt 2), oraz ustanowił skarżącemu adwokata (pkt 3).

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego akcentował, że strona nie powinna ponosić konsekwencji przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ w przedmiocie ustalenia kosztów przechowywania pojazdu. Ponadto podniósł, że wątpliwa jest kwestia podstawy prawnej do solidarnego obciążenia tymi kosztami skarżącego, bowiem organy nie ustaliły, czy prowadzący pojazd posiadał do niego tytuł prawny. Pełnomocnik powtórzył również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Na wstępie rozważań celowe jest powtórzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 17 listopada 2021 r. zreformowało decyzję Starosty Opolskiego z dnia 17 sierpnia 2021 r. i zobowiązało A. W. oraz Z. F. do solidarnej zapłaty na rzecz Powiatu Opolskiego kosztów w wysokości 20.397 zł związanych z usunięciem z drogi pojazdu marki [...] o numerze rej. [...] i jego przechowywaniem. Podstawę prawną decyzji SKO stanowiły przepisy cyt. wcześniej ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, nadal zwanej w skrócie "ustawą", a także przepisy uchwał Rady Powiatu Opolskiego w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu, obowiązujące w dniu usunięcia z drogi pojazdu i w okresie jego przechowywania na parkingu strzeżonym.

Okoliczności faktyczne związane z opisanym wcześniej zdarzeniem z dnia 11 listopada 2019 r., w wyniku którego doszło do usunięcia z drogi pojazdu marki [...], nr rej. [...], a następnie jego przechowywania na parkingu strzeżonym oraz orzeczenia o przepadku na rzecz Starostwa Opolskiego nie są sporne. Zgodnie z art. 130a ust. 2 pkt 1 ustawy pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Stosownie do art. 130a ust. 10 ustawy starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art. 130a ust. 10a ustawy). Wedle zaś art. 130a ust. 10h ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z kolei art. 130a ust. 10i ustawy stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.

W przytoczonym powyżej art. 130a ust. 10h ustawy mowa jest o naliczeniu kosztów od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania. Jak słusznie wskazało Kolegium, w orzecznictwie przyjmuje się, że określenie "zakończenie postępowania" odnosi się do postępowania o stwierdzenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku właścicielem pojazdu staje się bowiem powiat i wówczas nie ma podstaw do obciążania kosztami osoby niebędącej już właścicielem pojazdu (por. wyroki NSA: z dnia 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1959/15; z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3210/18; 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2470/17; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej jednak - zdaniem Sądu - koszty związane z oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu powinna ponosić osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (ewentualnie solidarnie z osobą określoną w art. 130a ust. 10i ustawy), mimo że koszty te powstały już po orzeczeniu przepadku pojazdu. W ślad za argumentacją Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawioną w wyroku z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2887/19, wskazać bowiem należy, że dyspozycja zniszczenia pojazdu może być wydana dopiero po prawomocnym orzeczeniu przepadku pojazdu, na co wskazuje treść przepisów art. 34 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, art. 130a ust. 10f ustawy oraz § 3 pkt 1 lit. a, § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis § 11 powołanego rozporządzenia jasno stanowi, że ruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa albo powiatu, których likwidacja, w sposób określony w § 7 lub 9, nie doszła do skutku, mogą być zniszczone (ust. 1). Zakwalifikowanie ruchomości do zniszczenia następuje przez komisję powołaną przez organ likwidacyjny. Zniszczenia dokonuje się komisyjnie. Z czynności zniszczenia sporządza się protokół (ust. 2). Tym samym koszty związane z oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu nie mogą powstać do czasu orzeczenia przepadku pojazdu. Zatem koszty oszacowania i zniszczenia pojazdu, przy zastosowaniu jedynie językowej wykładni przepisu, nigdy nie obciążałyby właściciela pojazdu z dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Przepis art. 130a ust. 10h ustawy w zakresie nałożenia kosztów oszacowania i zniszczenia pojazdu na właściciela pojazdu z dnia wydania dyspozycji usunięcia pojazdu byłby więc przepisem "martwym". Zauważyć zaś należy, że celem wprowadzenia regulacji art. 130a ust. 10h ustawy nie było obciążanie kosztami w nim wskazanymi powiatu, który przejmuje pojazd w drodze orzeczonego przepadku rzeczy. Intencją tego przepisu było nałożenie tych kosztów na osobę, która przez niewłaściwe i niezgodne z prawem zachowania koszty te spowodowała (podobnie np. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 536/21).

Dlatego Sąd nie zgodził się z Kolegium, że w realiach niniejszej sprawy koszt związany ze sporządzeniem opinii przez biegłego skarbowego - rzeczoznawcę motoryzacyjnego i maszynowego, oceniającego pojazd, jako że powstał po uprawomocnieniu się postanowienia o orzeczeniu przepadku, nie może obciążyć strony skarżącej. W omawianym zakresie wykładnia art. 130a ust. 10h ustawy, jakiej dokonało SKO w zaskarżonej decyzji, jest wadliwa.

Ponadto dostrzec trzeba, że wydając orzeczenie reformatoryjne, organ odwoławczy błędnie ustalił, iż do usunięcia pojazdu z drogi i następnie jego przechowywania w 2019 r. należy przyjąć stawki wynikające z uchwały Rady Powiatu Opolskiego z dnia 10 września 2018 r., Nr XLIV/308/18, w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości kosztów w przypadku odstąpienia od wykonania dyspozycji usunięcia pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że wskazana przez SKO uchwała z 2018 r. nie funkcjonuje w obrocie prawnym wobec stwierdzenia jej nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu prawomocnym wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Op 374/20. Skutkiem zastosowania przez Kolegium nieobowiązującej uchwały było zatem obciążenie stron kosztami z tytułu usunięcia z drogi pojazdu marki [...] o nr rej. [...] i jego przechowywania w nieprawidłowej wysokości.

Z przedstawionych powyżej powodów Sąd uznał, że SKO nieprawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., prezentując przy tym wadliwą wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10h ustawy.

Poza powyższymi uchybieniami Sąd stwierdził również, że na skutek braku dostatecznego odniesienia się do przedstawionej w odwołaniu argumentacji skarżącego organ odwoławczy naruszył wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegającą na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy w jej całokształcie. Z tego względu Sąd uznał, że SKO naruszyło przepisy prawa procesowego, w tym również art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a., które wprowadzają do procedury administracyjnej nakaz prowadzenia postępowania zgodne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz zasadą przekonywania, a także art. 107 § 3 K.p.a., wedle którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie winno spełniać rolę edukacyjno-perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji, tłumacząc przy tym powody nieuwzględnienia argumentacji stron. Musi również umożliwiać kontrolę poprawności ocenianego aktu. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W przekonaniu Sądu Kolegium nie wypełniło powyższych obowiązków, ponieważ nie wyjaśniło skarżącemu dostatecznie podstawy prawnej obciążenia go przedmiotowymi kosztami i nie odniosło się do większości argumentów oraz zarzutów odwołania. To wszystko zaś świadczy o naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym przywołanych powyżej przepisów K.p.a. Przypomnienia bowiem wymaga, że w odwołaniu skarżący poruszył kilka kwestii, które - zdaniem Sądu - wymagały rzetelnego ustosunkowania się przez organ. Kwestionował mianowicie m.in. podstawę do nałożenia na niego obowiązku zapłaty przedmiotowych kosztów w sytuacji, gdy nie jest właścicielem przechowywanego pojazdu i poinformował właściciela pojazdu o możliwości jego odbioru z parkingu strzeżonego oraz o naliczaniu z tego tytułu kosztów, a także zarzucił opieszałe działania Starosty Opolskiego polegające przede wszystkim na spóźnionym wystąpieniu do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, co w efekcie spowodowało powstanie nadmiernych kosztów jego przechowywania. W tych okolicznościach za niewystarczające należy uznać lakoniczne stwierdzenie organu odwoławczego, stanowiące odpowiedź na wielowątkową argumentację skarżącego, że "jest on odpowiedzialny za zapłatę kosztów, co wynika z treści przepisów prawa i ustalonego przebiegu zdarzenia z dnia 11 listopada 2019 r.". Ta krótka wypowiedź organu niczego bliżej nie tłumaczy zarówno w sferze prawnej, jak i faktycznej. Nie jest bowiem jasne, jakie okoliczności faktyczne i które konkretnie przepisy Kolegium miało na myśli, a także jak przepisy te zostały wyłożone oraz zastosowane w realiach tej sprawy. Opisanych uchybień nie można zaś skutecznie konwalidować na etapie postępowania sądowego, gdyż wówczas Sąd dokonałby merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Poza tym zaakcentować należy, że SKO w ogóle nie odniosło się do istotnego zarzutu strony, która wskazała na przyczynienie się przez organ pierwszej instancji - wskutek opieszałych działań - do powstania bardzo wysokich kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu. Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym słusznie podnosi się, że prawidłowa interpretacja przepisu art. 130a ust. 10h ustawy powinna prowadzić do wniosku, że do kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążających właściciela tego pojazdu, nie można zaliczyć takich kosztów, które spowodowane były zaniechaniem dokonania stosownych czynności przez organ administracji. Wskazuje się również na obowiązek dokonania oceny, czy doszło do opóźnienia w zakończeniu postępowania i czy wpłynęło to na dalsze naliczenie kosztów przechowywania usuniętego pojazdu, oraz zwraca się uwagę na powinność rozważenia tej kwestii w kontekście zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Ponadto w orzecznictwie trafnie dostrzeżono, że przepisy ustawy nie określają terminu do złożenia przez organ wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu, jednak nie oznacza to, że wniosek ten może zostać złożony w każdym czasie. Podejście takie prowadziłoby do sytuacji, w której ujemne konsekwencje zaniechań organów będzie ponosił właściciel pojazdu (por. wyroki NSA: z dnia 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1932/20; z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1328/20 i powołane tam orzecznictwo). W świetle powyższego - wedle Sądu - SKO zobligowane było do zajęcia stanowiska w przedstawionym wyżej zakresie. W szczególności w sprawie należało zbadać i ocenić, czy koszty, którymi obciążono strony postępowania są uzasadnione, a więc takie, które są normalnym skutkiem ich niewłaściwego zachowania, a nie takie, które są wynikiem zaniechań czy bezczynności organu. Jak celnie wywodził WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 753/17, wspierając się przy tym poglądami piśmiennictwa, naruszenie przez administrację jej powinności sprawnego prowadzenia postępowania nie może powodować negatywnych skutków dla strony. Zasada ta znajduje normatywne zakotwiczenie w art. 2 Konstytucji. Naruszałoby standardy rzetelności prawa, gdyby ocenę zachowania administracji oprzeć na założeniu, iż ryzyko zaniedbań, błędów czy opieszałości administracji należy umiejscowić w sferze interesów i praw stron postępowania (E. Łętowska, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1131/02, OSP 2003/7-9/93). Termin na złożenie przez starostę wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu nie powinien być zatem nadmiernie wydłużony. Brak ustaleń SKO w opisanym zakresie stanowi o niewyjaśnieniu stanu faktycznego w sprawie i braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co uzasadnia wniosek o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., a które to naruszenia mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przywołane przepisy nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej oraz podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Ustanowiona zaś w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje organ do oparcia się na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Konsekwencją stwierdzonych przez Sąd nieprawidłowości jest konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium. Z uwagi na charakter ujawnionych naruszeń za zbędne Sąd uznał odnoszenie się do dalszych zarzutów skargi. Ponadto niecelowe stało się rozpatrzenie złożonego dopiero na rozprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ według art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę.

Wyjaśnić jeszcze przyjdzie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 134 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wobec konieczności ponownego wyliczenia kosztów - w poszczególnych okresach - na podstawie stawek wynikających z prawidłowo ustalonych i obowiązujących uchwał Rady Powiatu Opolskiego, a także ze względu na powinność wyjaśnienia, czy z uwagi na sposób działania Starosty wszystkie koszty można uznać za uzasadnione, na obecnym etapie postępowania nie sposób ustalić, czy wskutek oceny prawnej Sądu w kwestii obciążenia adresatów decyzji kosztami związanymi ze sporządzeniem opinii przez biegłego skarbowego, nałożony zostałby m.in. na skarżącego obowiązek zapłaty kwoty wyższej niż ta, która wynika z zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 200 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.