Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 701/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 180 par. 1, art. 191, art. 229, art. 127
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 19 ust. 7, art. 29 ust. 13, art. 33 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 30 ust. 2 lit. b
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 360 poz 64 art. 181a
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1875/2006 z dnia 18 grudnia 2006 r. zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 2454/93 ustanawiające przepisy w  celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Starszy referent Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru, kwoty cła, podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] sierpnia 2011 r. E.K. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] uchylającą decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w części dotyczącej wartości celnej, kwoty cła, wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz kwoty odsetek oraz ponownie orzekającą w tym zakresie i utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.

Decyzja ta wydana została na tle następującego stanu faktycznego:

W dniu [...] października 2006 r. działająca z upoważnienia skarżącej Agencja Celna Spółka z o.o. zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu (nr zgłoszenia [...], pozycja nr 2) pochodzącą z Chin tkaninę włosową – kord genua przecięty (97 % bawełny, 3 % spandex) w ilości 2425 m2, o masie 685 kg. Jako wartość celną importowanego towaru zadeklarowano kwotę 411 USD – zgodnie z dołączonym do zgłoszenia celnego rachunkiem nr [...] z dnia [...] października 2010 r., wystawionym przez firmę S Co. L.L.C.. Do zgłoszenia celnego dołączono także świadectwo pochodzenia CCPIT [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. wystawione przez H Co. LTD. ADD: Y z Chin, z którego wynika, iż dotyczy ono faktury nr [...] z [...] kwietnia 2006 r.

Pismem z dnia [...] maja 2007 r. Chińska Rada ds. Promocji Handlu Międzynarodowego Niższa Rada potwierdziła autentyczność wystawionego świadectwa. Rada stwierdziła także (na podstawie odpowiednich dokumentów dostarczonych przez eksportera), że towary sztruksowe, których dotyczą certyfikaty zostały wyprodukowane w Chińskiej Republice Ludowej. Do pisma dołączono również kopię faktury nr [...] z [...] kwietnia 2006 r. wskazanej w weryfikowanym świadectwie. Zgodnie z tą fakturą firma H Co. LTD. ADD: Y z Chin sprzedała towar objęty w/w świadectwem pochodzenia skarżącej za kwotę 36.045,12 USD. Mimo zwrócenie się przez organ celny, po otrzymaniu powyższego wyniku, z wnioskiem o weryfikację obu faktur, nie uzyskano informacji w tym zakresie.

Postanowieniem z [...] czerwca 2010 r., Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie podatkowe dotyczące ustalenia właściwej wartości towaru, należnego podatku VAT dla towaru objętego zgłoszeniem celnym z dnia [...] października 2006 r. nr [...]. W toku tego postępowania skarżąca przedłożyła kontrakt handlowy nr [...] z [...] kwietnia 2005 r. wraz z aneksem z [...] października 2005 r. i kontrakt handlowy nr [...] z [...] lutego 2006 r. Skarżąca zawarła w 2005 r. kontrakt z firmą S L.L.C. na systematyczne dostawy towarów m. in. z Chin – tkanin bawełnianych i poliestrowych w asortymencie uzgadnianym każdorazowo między stronami w formie pisemnej. Cena tkaniny miała wynosić od 0,20 do 0,50 USD za metr i miała być uzgadniana dla poszczególnych asortymentów każdorazowo przed dostawą tkaniny, przy czym sprzedający zastrzegł sobie prawo zmiany uzgodnionej ceny w określonych warunkach (w przypadku podwyższenia cen materiałów, energii lub składników importowanych). Płatność strony kontraktu uzgodniły w formie przelewu na konto bankowe sprzedającego (podane na fakturze) w dolarach amerykańskich w terminie 60 dni od daty dostawy. Podobne uzgodnienia zawarto w kontrakcie nr [...], z tym, że skarżąca zawarła go z firmą S Co. LLC.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił wartość celną towaru objętego pozycją 2 zgłoszenia celnego z [...] października 2006 r. nr [...] na kwotę 17.486 zł, kwotę cła (dla potrzeb ustalenia podatku VAT) w wysokości 761 zł, podatek od towarów i usług z tytułu importu w wysokości 4.155 zł, odsetki od podatku VAT w wysokości 925 zł. Określenie powyższych kwot doprowadziło do ustalenia niedoboru w podatku VAT w wysokości 1.956 zł.

W motywach powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że kontrola zgłoszenia celnego wykazała uzasadnione wątpliwości zaniżenia zadeklarowanej wartości celnej, ponieważ z otrzymanej od organu chińskiego weryfikującego świadectwo pochodzenia kopii rachunku wynika, że cena za yard wynosiła 1,6296 USD, gdy z rachunku dołączonego do zgłoszenia celnego wynika cena 0,23 USD za yard. Na podstawie uzyskanych oficjalnych informacji organ zakwestionował prawdziwość przedstawionego do odprawy celnej dokumentu transakcyjnego, a tym samym wartość celną towaru objętego pozycją 2 zgłoszenia celnego. W tej sytuacji uznał, że nie może być ona ustalona w oparciu o przepis art. 29 WKC i należało ją ustalić innymi metodami. Organ nie kwestionował faktu uiszczenia przez skarżącą kwoty 411 USD na rzecz zagranicznego kontrahenta, wskazując iż z uwagi na nadesłaną przez chiński organ kopię faktury, może ona obejmować jedynie część płatności. Powołując się na przepis art. 30 ust. 1 WKC i wskazując cztery metody ustalania wartości celnej (metoda wartości transakcyjnej towarów identycznych, metoda wartości transakcyjnej towarów podobnych, metoda tzw. ceny jednostkowej, metoda wartości kalkulowanej), Naczelnik, celem uzyskania danych porównawczych, dokonał przeglądu ogólnopolskiej bazy danych CELINA zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonywanych na obszarze RP zaewidencjonowanych w systemie celnym. W wyniku tego przeglądu organ nie stwierdził danych pozwalających na zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów identycznych. Poszukując materiałów do przyjęcia kolejnej metody – wartości transakcyjnej materiałów podobnych organ wybrał trzy zgłoszenia celne, biorąc pod uwagę podobny towar o identycznym przeznaczeniu i cechach ogólnych, rodzaj towaru, zbliżoną ilość, jakość i renomę, bardzo zbliżony przedział czasowy, ten sam kierunek handlu, bardzo podobną ilość towaru objętą całym zgłoszeniem. Założenia te są zgodne z Uwagami interpretacyjnymi dotyczącymi wartości celnej (załącznik nr 23 do RWKC), a do ustalenia wartości przyjęto najniższą wartość z ustalonych czyli 1,26 USD za m2. Tak ustaloną wartość przeliczono przez obowiązujący kurs walut w dacie zdarzenia oraz ilość netto importowanego towaru. Powołując się na przepisy art. 221 ust. 3 WKC oraz art. 38 ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 19 ust. 7 oraz art. 29 ust. 13 i 15 ustawy o podatku od towarów i usług, Naczelnik określił prawidłową kwotę podatku VAT, obliczył niedobór w tym podatku oraz kwotę należnych odsetek od tego niedoboru. Zaznaczył także, że wyliczenie kwoty długu celnego nastąpiło tylko na potrzeby prawidłowego określenia podatku VAT, jako cło należne, ale nie podlegające retrospektywnemu zaksięgowaniu.

W złożonym z zachowaniem ustawowego terminu odwołaniu, skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości i uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Wniosła jednocześnie o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: protokołu UKS z badania ksiąg z dnia [...] listopada 2010 r., podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2006 r., kopii faktury załączonej do zgłoszenia celnego oraz potwierdzenia zapłaty za tę fakturę na okoliczność wykazania, że cena z tej faktury jest ceną faktycznie zapłaconą; kopii faktury nr [...] z [...] października 2006 r., potwierdzenia zapłaty za tę fakturę oraz podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2006 r. na okoliczność ceny, po której wnioskodawca sprzedał zaimportowany towar; z bazy danych zawartych w systemie CELINA w 2006 i 2007 r. dotyczących towarów objętych tym samym kodem co towar importowany na okoliczność jaka była liczba zgłoszeń celnych, jakie były deklarowane w nich ceny jednostkowe tych towarów.

W trakcie postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, stwierdzając iż wobec odrzucenia wartości transakcyjnej dla celów ustalenia wartości celnej towarów dowody, o przeprowadzenie których wnioskuje skarżąca, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, a tym samym są bezzasadne. Następnie postanowieniem z [...] maja 2011 r. włączył do postępowania wydruk z systemu ALINA dotyczący zgłoszeń celnych w procedurze dopuszczenia do wolnego obrotu dokonanych w 2006 i 2007 r. pod takim samym kodem jak towar objęty prowadzonym postępowaniem, doręczając kopię tego wydruku skarżącej. W dniu 6 czerwca 2011 r. skarżąca poinformowała pisemnie organ odwoławczy, że jej kontrahent CO. L.L.C. zwrócił się do niej w rozmowie z prośbą czy, mimo zapisu w kontrakcie ceny za metr bieżący, mógłby wystawiać faktury z ceną za kilogram, na co skarżąca wyraziła zgodę.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wartości celnej, kwoty cła, wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz kwoty odsetek i w tym zakresie określił wartość celną towaru z pozycji nr 2 kwestionowanego zgłoszenia celnego na kwotę 16.580 zł, kwotę cła w wysokości 688 zł, wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu importu na kwotę 3.940 zł oraz kwotę odsetek od niedoboru podatku VAT w wysokości 823 zł. W pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając powyższą decyzję organ odwoławczy, po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego, podkreślił że w oparciu o przepisy WKC, RWKC oraz ustawy – Prawo celne organy celne są uprawnione do kwestionowania wiarygodności dokumentów transakcyjnych załączonych do zgłoszenia celnego, nie tylko pod względem formalnym, ale także pod względem materialnym, tj. co do ceny towaru. W wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia, organ celny otrzymał od Chińskiej Rady ds. Promocji Handlu Międzynarodowego m. in. fakturę wskazaną w weryfikowanym świadectwie, z której wynikała wyższa cena za zgłoszony towar, co spowodowało wszczęcie postępowania podatkowego. Zakwestionowanie przez organ celny zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości celnej wiąże się – w myśl art. 181a RWKC – z koniecznością odstąpienia od ustalenia tej wartości na podstawie wartości transakcyjnej. W niniejszej sprawie wątpliwości organu zrodziły się po porównaniu wartości zgłoszonego w pozycji 2 towaru na fakturze dołączonej do tegoż zgłoszenia z wartością towaru wskazaną na fakturze objętej weryfikowanym świadectwem pochodzenia. Wątpliwości te pogłębiły także zapisy kontraktu handlowego nr [...], w którym strony uzgodniły, że płatności za towar będą przekazywane na konto wskazane na fakturze a cena będzie określana za metr, natomiast na dołączonym do zgłoszenia celnego rachunku brak numeru konta, a cena za towar podana jest w kilogramach. Za niewiarygodne organ odwoławczy uznał oświadczenie skarżącej z dnia [...] czerwca 2011r. dotyczące ustanych ustaleń z kontrahentem, z uwagi na zapis kontraktu ustalający pisemne uzgadnianie dostaw.

Nadto Dyrektor stwierdził, że nie wymienienie nadesłanych przez chiński organ kopii dokumentów w piśmie tegoż organu nie oznacza, że są one niewiadomego pochodzenia, choć nie można ich traktować jako dokumentów urzędowych, a ich wartość dowodową należy oceniać w oparciu o ogólne zasady zawarte w Ordynacji podatkowej.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że konsekwencją zakwestionowania wiarygodności zadeklarowanej wartości celnej towaru jest ustalanie tej wartości stosując kolejno zastępcze metody określone w art. 30 – 31 WKC. W związku z zawartymi w odwołaniu zarzutami skarżącej odnośnie sposobu ustalania wartości celnej towaru przez organ I instancji oraz jej wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z bazy danych, organ II instancji włączył do akt wydruk systemu ALINA i dokonał przeglądu zawartych w nim zgłoszeń celnych w okresie od [...] lipca 2006 r. do [...] października 2006 r., a ponieważ nie stwierdzono odpraw celnych w procedurze 4000 i na warunkach dostawy DDU, które mogły posłużyć za materiał porównawczy, dokonano przeglądu zgłoszeń celnych w tym samym okresie, w tej samej procedurze i na warunkach dostawy CIF. Dyrektor stwierdził, że osiem zgłoszeń celnych spełnia kryterium podobieństwa, ponieważ objęte nimi towary wyprodukowane zostały w Chinach, posiadają podobny skład materiałowy, sprzedawane były na tym samym poziomie handlu i w zasadzie w tych samych ilościach oraz zostały wywiezione do WE w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary dla których ustalana jest wartość celna. Z zestawienia wybranych faktur wynika, że cena jednostkowa towarów podobnych wynosiła 1,14 do 2,71 USD za m2. Biorąc pod uwagę przepis art. 151 ust. 3 RWKC organ przyjął cenę jednostkową najniższą czyli 1,14 USD za m2 a zatem niższą niż Naczelnik Urzędu Celnego, co spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji w części i dokonanie nowych obliczeń.

Zaskarżając powyższą decyzję, E.K. wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania: art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez nią dowodów z ksiąg podatkowych i dokumentów potwierdzających ich rzetelność oraz bezpodstawne kwestionowanie wiarygodności dokumentów przez nią przedstawionych; art. 127 i art. 229 Ordynacji podatkowej przez przeprowadzenie dowodu z wydruku systemu ALINA w II instancji, a jest to dowód będący podstawą określenia prawidłowej wysokości należności i winien być przeprowadzony przed I instancją. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 181a RWKC, art. 30 WKC, art. 1 ust. 1 i art. 17 Porozumienia w sprawie stosowania art. VII GATT, opinii 2.1 oraz 10.1 zawartych w Wyjaśnieniach Technicznych Komitetu Ustalania Wartości Celnej WTO przez zakwestionowanie wartości celnej opartej o cenę transakcyjną, mimo braku skutecznego zakwestionowania dokumentów będących podstawą ustalenia tej ceny oraz błędne zastosowanie metody określonej w art. 31 WKC.

Uzasadniając skargę E.K. wskazała, że zgodnie z zapisami Porozumienia (...) wartość transakcyjna może być odrzucona wyjątkowo, tj. w sytuacji zakwestionowania prawdziwości dokumentów bądź uznania, że wartość wynikająca z przedstawionych dokumentów nie stanowi całkowitej sumy zapłaconej lub należnej za towar. Prawdziwość dokumentacji została zbadana przez organy ścigania, a z postanowienia z [...] października 2009 r. o umorzeniu dochodzenia wynika, że nie stwierdzono przestępstwa fałszowania lub posłużenia się fałszywą dokumentacją. Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego, uznające dołączoną do zgłoszenia celnego fakturę za niewiarygodną, podnosząc że brak numeru konta na fakturze i określenie ilości towaru w kilogramach a nie metrach to błahostki, które nie mogą stanowić o kwestionowaniu wiarygodności faktury. Zarzuciła Dyrektorowi pominięcie jej wyjaśnień z [...] czerwca 2011 r. a w konsekwencji nadmierny formalizm, który winien być potraktowany jako przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. Podkreśliła, ze z akt sprawy nie wynika z jakiego źródła pochodzi faktura nr [...] i przez kogo została przesłana, przez co nie może być traktowana jako wynik weryfikacji otrzymany od upoważnionych instytucji ani jako dokument urzędowy, a dopóki jej pochodzenie nie zostanie wykazane w ogóle nie może stanowić dowodu w sprawie. Skarżąca uznała za niedopuszczalne odrzucenie wartości transakcyjnej na podstawie niepotwierdzonej kopii dokumentu niewiadomego pochodzenia.

Podniosła także dowolność organu celnego w oddalaniu jej wniosków dowodowych mogących posłużyć do wyjaśnienia sprawy. Prowadzący w firmie skarżącej kontrolę Urząd Kontroli Skarbowej w sporządzonym z tej kontroli protokole stwierdził, że księgi podatkowe za 2006 r. prowadzone były w sposób rzetelny a zatem, zgodnie z art. 193 § 1 w zw. z § 1 Ordynacji podatkowej, powinny być uznane za dowód tego co wynika z zawartych w nich zapisów czyli, że kwota 411 USD stanowi faktyczną cenę zapłaconą na rzecz kontrahenta, ponieważ brak dowodu obalającego moc dowodową ksiąg.

Nadto skarżąca wskazała, że dokładna analiza danych zawartych w systemie ALINA pozwala na stwierdzenie, że Dyrektor Izby Celnej pominął przy ustalaniu cen towarów podobnych trzynaście zgłoszeń celnych o wartościach nawet niższych niż te wykazane w kwestionowanym zgłoszeniu celnym, podając jednocześnie numery tych zgłoszeń.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Dodatkowo wyjaśnił, iż wyszczególnione w skardze zgłoszenia celne nie mogły służyć za materiał porównawczy dla zastosowania metody towarów podobnych z uwagi na to, że nie spełniają kryterium podobieństwa, gdyż dotyczą one towarów sprzedanych w zupełnie innych ilościach niż towar, dla którego ustalana była wartość celna, część z nich dotyczy towarów pozagatunkowych ("gatunek poza wyborem, nie podlega reklamacji").

W piśmie z [...] września 2011 r. skarżąca zarzuciła pominięcie zgłoszenia [...] z [...] sierpnia 2006 r., gdzie odstęp czasu wynosi ok. 2 miesiące a cena to 0,04 USD.

Na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. skarżąca przedłożyła decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] czerwca 2011 r. nr [...] wydaną wobec niej, a uchylającą decyzję organu I instancji i przekazującą temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W oparciu o tę decyzję zarzuciła organowi odwoławczemu odmienne rozstrzygnięcie mimo takiego samego stanu faktycznego sprawy.

Natomiast Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że przy ustalaniu cen towarów podobnych bierze pod uwagę wiele elementów, w tym również czas nabycia importowanych towarów, dlatego nie może uwzględniać zgłoszeń celnych dokonanych po dacie zakupu towaru objętego kwestionowanym zgłoszeniem. W zgłoszeniach celnych w systemie ALINA jednostką miary są metry bieżące, metry kwadratowe, kilogramy bądź yardy. Ponieważ Taryfa celna posługuje się metrem kwadratowym, przed wybraniem konkretnego zgłoszenia przeliczone zostały występujące w nich ilości towaru na metry kwadratowe, aby ujednolicić dane. Dodatkowo wskazał, że przedłożona na rozprawie decyzja jest decyzją wydaną w indywidualnej sprawie. Uznał także za bezprzedmiotowe badanie ksiąg podatkowych w niniejszej sprawie.

Sąd zważył:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie tego sądu podlega zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpatrywania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W zakresie tak oznaczonej kognicji w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przyczyn skutkujących nieważnością wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji lub ich wydania z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynika sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a.).

Na gruncie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L Nr 302 z 19 października 1992 r. ze zm. – WKC), rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L Nr 253 z 11 października 1993 r. ze zm. – RWKC) oraz ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) organy celne są uprawnione do kwestionowania wiarygodności dokumentów transakcyjnych załączonych do zgłoszenia celnego, nie tylko pod względem formalnym lecz także pod względem materialnym, tj. co do ceny towaru.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż organ celny I instancji, korzystając z powyższych uprawnień, podjął czynności weryfikacyjne dotyczące dokumentów transakcyjnych. Sprawdzeniu podlegało przede wszystkim świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. dołączone do zgłoszenia celnego z dnia [...] października 2006 r.

Organ celny przesłał je do kontroli Chińskiej Radzie ds. Promocji Handlu Międzynarodowego Niższej Radzie, która potwierdziła autentyczność wystawionego świadectwa. Do pisma datowanego na [...] maja 2007 r. organ chiński stwierdził, że weryfikowane świadectwo pochodzenia zostało wydane przez Niższą Radę oraz, że na podstawie odpowiednich dokumentów dotyczących certyfikatu, dostarczonych przez eksportera, towary sztruksowe zostały wyprodukowane w Chińskiej Republice Ludowej. W piśmie tym brak informacji, że chiński organ przesyła także kopię faktury nr [...] z [...] kwietnia 2006 r., która została wyszczególniona w weryfikowanym świadectwie pochodzenia, co nie wyklucza zdaniem Sądu, iż taka faktura została wraz z pismem z [...] maja 2007 r. nadesłana. Jej numer, jak i data wystawienia, zgadzają się z numerem i datą faktury, która została wymieniona w przedłożonym przez skarżącą wraz ze zgłoszeniem celnym świadectwem pochodzenia.

Zdaniem skarżącej, dopóki pochodzenie faktury nr [...] z [...] kwietnia 2006r. nie zostanie wykazane, w ogóle nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie. Ze stanowiskiem takim nie sposób się zgodzić, gdyż nie znajduje ono oparcia w obowiązujących przepisach.

Na wstępie należy podkreślić, że przesyłając organom chińskim wniosek z dnia [...] listopada 2006 r. o weryfikację świadectwa pochodzenia, organ I instancji wskazał dodatkowo, że w przypadku potwierdzenia autentyczności wystawienia świadectwa wnosi o przekazanie kopii dokumentów handlowych – wymienionego w polu nr 10 świadectwa i przynależnego do przedmiotowego towaru. Właśnie w polu nr 10 świadectwa pochodzenia wyszczególniono fakturę nr [...] z [...] kwietnia 2006 r. Zatem organ chiński przesłał fakturę na wyraźną prośbę polskiego organu celnego, co spowodowało wysłanie kolejnego wniosku o weryfikację – tym razem dokumentów transakcyjnych. We wniosku tym z dnia [...] października 2007 r. wyraźnie wskazano, iż celem weryfikacji jest ustalenie kwoty faktycznie zapłaconej za towar objęty procedurą dopuszczenia do obrotu wg zgłoszenia celnego nr [...] z [...] października 2006 r., a z uzasadnienia tegoż wniosku wynika, że uprawniony w Chinach organ weryfikujący świadectwo pochodzenia przesłał kopię faktury nr [...] z [...] kwietnia 2006 r. wystawioną przez eksportera z Chin na odbiorcę w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i przedstawioną do wniosku o wystawienie świadectwa pochodzenia. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu skąd organ I instancji otrzymał w/w fakturę.

Zgodnie z art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis ten jest realizacją koncepcji otwartego postępowania dowodowego. Ustalenie stanu faktycznego wymaga zebrania informacji o faktach, a weryfikacja tych informacji odbywa się przez przeprowadzanie dowodów. Z przytoczonego przepisu nie sposób wyinterpretować (jak by oczekiwała skarżąca), że kopia faktury nie może stanowić w ogóle dowodu w sprawie, dopóki jej pochodzenie nie zostanie wykazane. Z akt sprawy wynika (o czym była mowa wyżej), że kopia faktury [...] z [...] kwietnia 2006 r. została nadesłana przez chiński organ weryfikacyjny. Dlatego też brak podstaw do kwestionowania mocy dowodowej tejże kserokopii przy ustalaniu faktu przedłożenia jej organowi chińskiemu przez chińskiego eksportera starającego się o uzyskania świadectwa pochodzenia dla eksportowanego towaru, a co za tym idzie zakwestionowaniu ceny transakcyjnej wynikającej z faktury dołączonej do zgłoszenia celnego.

Natomiast ocena uzyskanego w taki sposób dowodu odbywa się w oparciu o przepis art. 191 Ordynacji podatkowej i w ocenie tej organy celne nie są skrępowane żadnymi regułami określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonują jej w sposób swobodny, ale nie dowolny, na podstawie własnego przekonania w oparciu o zebrany materiał dowodowy. I takiej oceny w niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały zasadnie kwestionując wartość transakcyjną zgłoszonego towaru. Drobne niezgodności między warunkami wystawienia faktury zawartymi w kontrakcie handlowym nr [...] a sposobem wystawienia faktury przedłożonej przez skarżącą (brak wskazania numeru konta, inna jednostka miary towaru) utwierdziły jedynie organ co do zasadności kwestionowania ceny transakcyjnej, ale nie były zasadniczą podstawą zgłaszania zastrzeżeń w stosunku do niej. Sąd nie dopatrzył się w powyższym postępowaniu organów celnych nadmiernego formalizmu, który winien być potraktowany jako przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.

Należy także podkreślić, że kwestionując moc dowodową kopii faktury nr [...] z [...] kwietnia 2006 r., skarżąca całkowicie pominęła różnicę między ceną przedmiotowego towaru wskazaną w tejże fakturze, a ceną zamieszczoną w fakturze załączonej przez nią do zgłoszenia celnego, nie próbując nawet wyjaśnić dlaczego towar, dla którego wydano świadectwo pochodzenia znacznie stracił na wartości przed nabyciem go przez skarżącą.

W świetle powyższych rozważań nie budzi zastrzeżeń powzięcie przez organy celne uzasadnionych wątpliwości czy deklarowana przez skarżącą cena stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC. W tej sytuacji art. 181a RWKC pozwolił organom celnym na nieustalanie wartości celnej z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej i zastosowanie jednej z metod zastępczych określonych w art. 30 ust. 2 WKC.

Treść przepisów zawartych w art. 30 WKC pozwala na stwierdzenie, że przyjęta przez organy celne do ustalenia wartości celnej zgłoszonego towaru metoda wartości transakcyjnej towarów podobnych [art. 30 ust. 2 lit. b) WKC], została wybrana właściwie. Metoda ta polega na ustaleniu wartości celnej w oparciu o wartość transakcyjną podobnych towarów sprzedanych i wprowadzonych na obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna. W myśl art. 142 ust. 1 lit. d) RWKC towary podobne oznaczają towary wyprodukowane w tym samym kraju, które nie będąc podobnymi pod każdym względem, posiadają podobne cechy i podobny skład materiałowy, co pozwala im pełnić te same funkcje i być towarami handlowo zamiennymi; jakość towarów, ich renoma i posiadanie znaku handlowego zaliczają się do czynników, które należy uwzględniać przy ustalaniu, czy towary są podobne. Przy ustalaniu wartości tą metodą należy posługiwać się sprzedażą w tych samych ilościach, co towary dla których ustalana jest wartość celna.

Zdaniem Sądu chybiony jest także zarzut skarżącej naruszenia obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego przez odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez nią dowodów z ksiąg podatkowych i dokumentów potwierdzających rzetelność tych ksiąg. Skarżąca, powołując się na przepis art. 193 § 1 w zw. z § 5 Ordynacji podatkowej, żądała uznania, iż nabyła objęty kwestionowanym zgłoszeniem celnym towar za kwotę 411 USD, twierdząc iż dokonane przez Urząd Kontroli Skarbowej badanie ksiąg podatkowych prowadzonych w jej firmie w 2006 r., jak i wyszczególniona w nich faktura z dnia [...] października 2006 r. oraz bankowy dowód wpłaty kwoty 411USD na rzecz sprzedawcy, potwierdzają prowadzenie przez skarżącą ksiąg w sposób rzetelny. Nie kwestionując tej rzetelności organ odwoławczy wskazał, że okoliczności te w niniejszej sprawie jest nie mają znaczenia i ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Zgodnie bowiem z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Postępowanie celne zostało w niniejszej sprawie wszczęte z urzędu w związku z otrzymaniem przez organ celny faktury wyszczególnionej w świadectwie pochodzenia a opiewającej na znacznie wyższą wartość niż wartość wynikająca z faktury dołączonej do zgłoszenia celnego. Stosując przepisy celne (m. in. WKC, RWKC, Prawo celne) i odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej organy celne nie tylko prawidłowo zakwestionowały wartość celną sprowadzonego towaru lecz także ustaliły prawidłową wartość w oparciu o metodę wartości transakcyjnej podobnych towarów. Nie miały natomiast obowiązku zastosowania regulacji wynikającej z art. 193 § 5 i § 6 Ordynacji podatkowej.

Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej, która zakwestionowała wybrane do porównania zgłoszenia celne jako zestawione wybiórczo przy celowym pominięciu zgłoszeń, w których wartość towaru była niższa niż zadeklarowana przez skarżącą. E.K. wskazała trzynaście wybranych przez nią w systemie ALINA takich właśnie zgłoszeń. Tylko dwa z nich mają datę mieszczącą się w miesięcznej granicy przed datą zgłoszenia celnego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Jednakże w pierwszym przypadku (z [...] września 2006 r.) ilość sprowadzonego towaru jest kilkukrotnie większa od ilości towaru objętego kwestionowanym zgłoszeniem, a w drugim przypadku (z [...] października 2006 r.) sprowadzono towar poza wyborem.

Za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności polegający na przyjęciu przez organ odwoławczy danych z systemu ALINA, gdy tymczasem dowód ten winien być obligatoryjnie przeprowadzony przed organem I instancji. Skarżąca nie sprecyzowała jaki wpływ ma posłużenie się przez organ II instancji systemem ALINA, w efekcie końcowym korzystniejszym niż zastosowany przez organ I instancji system CELINA. Nie wskazała dlaczego zmiana systemu przez organ odwoławczy naruszyła wyrażoną w art. 127 Ordynacji podatkowej zasadę dwuinstancyjności. Nakazuje ona dwukrotne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, dwukrotne ustalenie stanu faktycznego i dwukrotną wykładnię przepisów prawa, a zatem organ odwoławczy jest obowiązany ponownie merytorycznie załatwić sprawę, co w niniejszym przypadku nastąpiło. Ustaleń poczynionych przez organ II instancji w oparciu o system Alina nie można uznać za będące podstawą odmiennego co do istoty rozstrzygnięcia tegoż organu. Co do istoty decyzje organów obu instancji są takie same – skutecznie odrzucają przyjętą w zgłoszeniu celnym wartość transakcyjną towaru, a w konsekwencji ustalają wartość celną w oparciu o metodę wartości transakcyjnej podobnych towarów. Fakt, że organ odwoławczy skorzystał z danych, które ustaliły tę wartość na niższym pułapie niż w decyzji organu I instancji nie może być postrzegane jako naruszenie zasady dwuinstancyjności.

Należy także podkreślić, że kwestionowanie przez skarżącą wartości celnej w oparciu o dane z systemu CELINA skłoniło organ II instancji do zmiany tego systemu na bardziej precyzyjny system ALINA. Ta zmiana mieści się w granicach zakreślonych przepisem art. 229 Ordynacji podatkowej. Nie można uznać, że w niniejszej sprawie zachodziła konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co powodowałoby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Na zakończenie należy podzielić pogląd organu odwoławczego, iż przedłożona na rozprawie kopia decyzji wydanej wobec skarżącej przez Dyrektora Izby Celnej w dniu [...] czerwca 2011 r. o numerze [...] jest decyzją wydaną w indywidualnej sprawie i nie może mieć znaczenia w niniejszym postępowaniu. Na marginesie należy jedynie zauważyć, że powodem wydania zawartego w niej rozstrzygnięcia (uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia) było posłużenie się przez organ I instancji przy ustalaniu wartości celnej metodą towaru podobnego ceną podaną za kilogram a nie za metr kwadratowy. Natomiast w niniejszej sprawie (co oświadczył na rozprawie Dyrektor Izby Celnej) organ odwoławczy, stosując system ALINA, przeliczył wskazane w porównywanych zgłoszeniach celnych z tego systemu ilości towaru na metry kwadratowe.

Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.