Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 718/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27  par. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 105  par. 1, art. 62 par. 2, art. 7, art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 718/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010r., sprawy ze skargi C. P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23 kwietnia 2008 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym;, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100, 00 zł (sto złotych 00/100 ).


UZASADNIENIE

Pismami z dnia 24 stycznia 2008r. z dnia 25 stycznia 2008r. oraz z dnia 28 stycznia 2008 r. skarżący C.P. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...]. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na PHU "G" s.c. K.K., C. P.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazał, iż spółka z dniem 29 marca 2005r. została rozwiązana i utraciła byt prawny, a co za tym idzie nie mogła być stroną postępowania podatkowego i postępowania egzekucyjnego. O fakcie tym organ egzekucyjny wiedział najpóźniej w dniu 12 kwietnia 2005r. Sam fakt, że spółka uległa rozwiązaniu z dniem 29 marca 2005r. został potwierdzony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 19 września 2006r. (sygn. akt [...]).

W związku z tym wadliwy jest tytuł wykonawczy wystawiony w dniu 25 kwietnia 2005r. na podatnika (spółkę cywilną), który już nie istniał. Zatem tytuł wykonawczy zawiera błąd co do osoby zobowiązanego. Okoliczność ta zgodnie z art. 34 pkt 4 u.p.e.a. stanowi zarzut w prowadzonej egzekucji administracyjnej i powinna być podstawą do jej umorzenia.

Zaznaczono, iż po rozwiązaniu spółki cywilnej jedynymi osobami zobowiązanymi do zapłaty zaległości podatkowych mogą być jej byli wspólnicy. Wymaga to jednak wydania osobnego orzeczenia w trybie art. 115 § 1 w związku z art. 108 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.). Taka decyzja nie została wydana.

Postanowieniem z dnia 29 lutego 2008r. nr [.....] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie w sprawie zarzutów wniesionych trzema pismami na postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko spółce cywilnej "G" K. K. i, C. P. z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

W uzasadnieniu podniesiono, iż postępowanie w sprawach prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] zostało zakończone w dniu 16 lipca 2007 r. poprzez jego umorzenie, a postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało zakończone w dniu 20 grudnia 2005 r., poprzez zapłatę dochodzonej tym tytułem należności. Stąd złożone wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie czynności egzekucyjnych w tych sprawach są bezprzedmiotowe.

Dodatkowo, z uwagi na fakt, iż spółka cywilna uległa rozwiązaniu i nie istnieje na dzień złożonych zarzutów, skarżący, jako były wspólnik tej spółki, nie jest osobą uprawnioną do składania wniosków w sprawie prowadzonego przeciwko spółce postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu skarżący zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postępowania i przekazanie sprawy do organu l instancji celem ponownego rozpoznania zarzutów, ewentualnie:

2. stwierdzenie z urzędu nieważności trzech tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, z uwagi na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa.

W zażaleniu wskazano, iż skarżący jest uprawniony do składania wniosków w niniejszym postępowaniu, jako były wspólnik spółki cywilnej. Przy tym niezrozumiałe dla skarżącego jest to, dlaczego organowi egzekucyjnemu przeszkadza fakt nieistnienia spółki cywilnej, skoro także w momencie wystawiania wszystkich trzech tytułów egzekucyjnych, jak i w momencie zajmowania towarów spółka już nie istniała. Dla organu egzekucyjnego, nie miało to żadnego znaczenia. Egzekucja była prowadzona.

Podniesiono także, że organ l instancji nie mógł umorzyć postępowania w sprawie wniesionych zarzutów, gdyż żadne z prowadzonych postępowań egzekucyjnych nie zostały skutecznie umorzone lub zakończone. Skarżący nigdy nie otrzymał żadnych orzeczeń organu egzekucyjnego w tym przedmiocie. Jeżeli więc nie zostały skutecznie wprowadzone do obiegu prawnego postanowienia o umorzeniu egzekucji lub powiadomienia o jego zakończeniu, to nadal te postępowania trwają. Organ l instancji, powinien w takim przypadku rozpoznać merytorycznie wniesione zarzuty.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2008r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przywołał wyżej przedstawione okoliczności faktyczne związane z umorzeniem prowadzonych postępowań egzekucyjnych, wskazując nadto, iż postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego doręczono na adres byłej spółki cywilnej w dniu 23 lipca 2007 r. W dacie orzekania nie toczy się postępowanie egzekucyjne, więc brak jest podstawy prawnej do orzekania w kwestii zarzutów w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stosownie do przepisu art. 168b u.p.e.a. zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do wniosku dotyczącego stwierdzenia z urzędu nieważności tytułów wykonawczych organ zaznaczył, iż stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji, a także postanowień, na które służy zażalenie. Skoro wniosek skarżącego dotyczy stwierdzenia nieważności tytułów wykonawczych, to do tej formy orzeczenia nie odnosi się instytucja stwierdzenia nieważności.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 1 kwietnia 2009r. skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

- naruszenie art. 219 w związku z art. 211 i art. 150 O.p., polegające na uznaniu, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 12 maja 2008 r., pomimo, iż brak było podstaw do doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej postanowienie, jak i samo doręczenie zastępcze zostało wykonane w sposób nieprawidłowy;

- naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez umorzenie postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, pomimo braku bezprzedmiotowości takiego postępowania;

- naruszenie art. 34 § 1 u.p.e.a., poprzez brak merytorycznego rozpoznania zgłoszonych przez stronę zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z urzędu przeprowadził postępowanie zmierzające do ustalenia terminowości wniesienia skargi. W jego wyniku Sąd ustalił, iż na skutek zaniedbań poczty polskiej doszło do nieprawidłowości, a przez to nie doręczono skarżącemu przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie. W związku z tym na podstawie zgromadzonych dokumentów (na wniosek skarżącego organ powtórnie wysłał odpis niniejszego postanowienia) przyjęto, iż skarżący otrzymał niniejsze postanowienie w dniu 2 marca 2009r. Skarga została zatem wniesiona w terminie i podlega rozpoznaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień pod względem ich zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie mogą pozostać w obrocie prawnym, gdyż naruszają przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na przebieg postępowania.

Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny wydając postanowienie o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego naruszył zarówno treść art. 105 § 1 k.p.a., jak i art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 7 i 9 k.p.a., a także art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Po pierwsze należy wskazać, iż zarzuty, które rozpoznawał organ zostały wniesione pismami z dnia 24 stycznia 2008r., z dnia 25 stycznia 2008r. oraz z dnia 28 stycznia 2008 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy tytuł wykonawczy o nr SM 6/1389/05 został odebrany (prawdopodobnie przez drugiego ze wspólników spółki cywilnej) w dniu 1 sierpnia 2005r., tytuł wykonawczy o nr [...] odebrano w dniu 25 kwietnia 2005r., tytuł wykonawczy o nr [...] odebrano 6 czerwca 2005r.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Druki spornych tytułów takie pouczenie zawierały. Jednakże zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały wniesione prawie po trzech latach, a nie w terminie 7 dni.

W związku z tym należy stwierdzić, iż obowiązkiem organu rozpoznającego zarzuty było w pierwszej kolejności zbadanie okoliczności formalnych związanych z wniesieniem zarzutu, a niewątpliwie, w takiej sytuacji, jak w niniejszej sprawie, w przypadku tak znaczącej zwłoki we wniesieniu zarzutów organ powinien na wstępie zbadać okoliczności związane z nieterminowym wniesieniem zarzutów.

Takie czynności musi przeprowadzić organ pierwszej instancji, z uwagi na zagwarantowanie stronie realizacji zasady dwuinstancyjności, oznaczającej w tym przypadku możliwość kwestionowania ewentualnie negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Oczywiście, by stwierdzić nieterminowość wniesienia zarzutów należy ustalić okoliczności związane z prawidłowością doręczenia spornych tytułów wykonawczych.

Już z tego powodu wydane rozstrzygnięcia ostać się nie mogą. To jednak nie jedyne uchybienie, które dostrzegł Sąd.

Należy wskazać, iż jedno z pism (a to z 24 stycznia 2008r.) zawierających zarzuty nie zostało podpisane przez skarżącego. Organ odwoławczy z pewnością zauważył tę okoliczność, bowiem na wstępie uzasadnienia postanowienia wskazał: "brak podpisu strony pod wnioskiem". Pomimo tego bezrefleksyjnie organ przeszedł do porządku dziennego nad tym uchybieniem formalnym. Na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Brak podpisu pod zarzutami stanowi brak, który powinien zostać naprawiony przez skarżącego, na skutek wezwania, o którym mowa powyżej.

Nadto Sąd wskazuje, iż wobec zarzutów skarżącego związanych z wystawieniem tytułów wykonawczych oraz z zarzutem (istotnym dla rozstrzygnięcia w sprawie), iż postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone, bowiem nie doręczono postanowienia w tym zakresie uprawnionym podmiotom, należy stwierdzić, iż organ umarzając postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów jako bezprzedmiotowe, z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego, powinien szczegółowo odnieść się i uzasadnić okoliczności związane z doręczeniem postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ powinien zbadać, czy z uwagi na okoliczności związane z utratą bytu prawnego spółki, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało doręczone uprawnionemu podmiotowi.

Po zbadaniu powyższych okoliczności może się bowiem okazać, iż po pierwsze zarzuty zostały wniesione w terminie, a po wtóre postępowanie nie zostało zakończone. Takie okoliczności oznaczałyby konieczność merytorycznego rozpoznania wniesionych zarzutów. Taka ocena jest – z uwagi na wyżej stwierdzone nieprawidłowości – przedwczesna, ale nie można jej wykluczyć, po przeprowadzeniu stosownych czynności przez organ egzekucyjny. Powyższe nieprawidłowości skutkują także naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 7 oraz art. 9 k.p.a.

W związku z tym umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., wobec braku zbadania istotnych okoliczności sprawy i naprawienia uchybień w postępowaniu (przywołanych wyżej) jest nieprawidłowe.

Organ ponownie prowadząc postępowanie naprawi wyżej wytknięte nieprawidłowości, które miały miejsce w prowadzonym postępowaniu.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na tej podstawie zasądzono zwrot wpisu od skargi.