Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1450/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 75 167 1, art. 76 § 1, art. 80, art. 105 7 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 40 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Rada do Spraw Uchodźców w decyzji z dnia [...] maja 2014 r. - zaskarżonej skargą przez R. G. (zwanego dalej także: skarżącym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2014 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców (obecnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców) w decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. odmówił R. G. nadania statusu uchodźcy. Organ stwierdził, że skarżący przybył do Polski w 2006 r. ze względów zdrowotnych, ponieważ ucierpiał w czasie bombardowania i trafił do szpitala w G. Skarżący nie dysponował żadnymi dokumentami, które potwierdzałyby jego obywatelstwo lub narodowość. Według jego oświadczenia, jest obywatelem F. narodowości [...] i do 17 roku życia mieszkał w C., a następnie w 2003 r. również krótko przebywał w C. z bojownikami, których komendantem był R. D. W ocenie organu zeznania te są niewiarygodne, ponieważ skarżący posługuje się językiem [...] i w tym języku odbyło się przeprowadzone przez organ przesłuchanie. Od 1994 r. nieprzerwanie mieszkał w G. Skarżący nie zna języka [...] i słabo posługuje się językiem [...]. W czasie przesłuchania skarżący stwierdził, że nie był prześladowany przez władze F. i G. ze względu na kontakty z bojownikami, nikt z jego rodziny nie brał udziału i w żaden sposób nie był zaangażowany w działania wojenne. Obawa przed powrotem do kraju pochodzenia wynika ze stanu jego zdrowia. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie okoliczności, na które się powołał. Organ nie znalazł też w dostępnych źródłach informacji na temat komendanta bojowników R. D. W tej sytuacji organ stwierdził, że wobec wątpliwości co do tożsamości skarżącego oraz poszczególnych zdarzeń z jego życia, a także braku dowodów pozwalających na choćby uprawdopodobnienie tych informacji, skarżący nie wykazał, by istniały przesłanki nadania mu statusu uchodźcy. W przypadku powrotu do kraju pochodzenia nie będzie zagrożone jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nic nie wskazuje również na to, że mógłby zostać poddany torturom, nieludzkiemu traktowaniu, karaniu, być zmuszony do pracy, pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej.

Po rozpatrzeniu odwołania R. G. Rada do Spraw Uchodźców w decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r. Była to decyzja ostateczna i nie została na nią wniesiona skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

W dniu [...] kwietnia 2013 r. R. G. złożył ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku wskazał, że jest obywatelem F. narodowości [...], jego ojczystym językiem jest [...], urodził się w G., nie posiada paszportu, w R. nie był aresztowany, ani skazany, nie należał do organizacji politycznych, religijnych, kulturalnych, społecznych i etnicznych. Oświadczył także, że chce zostać w Polsce żeby zarobić, odłożyć i wrócić, chociaż nie ma w R. żadnej rodziny. Skarżący powołał się także na problemy osobiste i niestabilną sytuację w C..

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. umorzył postępowanie w sprawie. Stwierdził, że kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny, ponieważ został on złożony po otrzymaniu przez skarżącego ostatecznej decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy i oparty na tych samych przesłankach. Szef Urzędu ocenił, że przedmiotowa sprawa jest tożsama ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną, taka sama była ich podstawa prawna i podstawa faktyczna. Skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, a sytuacja w kraju pochodzenia od czasu wydania decyzji ostatecznej nie zmieniła się tak, aby powrót skarżącego do C. mógł być przyczyną doznania przez niego prześladowań lub poważnej krzywdy.

Rada do Spraw Uchodźców - po rozpatrzeniu odwołania R. G. - w decyzji z dnia [...] maja 2014 r. utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. W uzasadnieniu decyzji podała, że skarżący miał możliwość wskazania w postępowaniu wszelkich nowych okoliczności, ale nie podniósł nowych istotnych okoliczności, które przemawiałyby za ponownym rozpatrzeniem sprawy. Organ odwoławczy ocenił nie tylko sytuację skarżącego, ale także sytuację w kraju pochodzenia i podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny.

R. G. w skardze na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2014 r., uzupełnionej pismem procesowym z dnia [...] lipca 2014 r., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił decyzji naruszenie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej powoływanej jako "K.p.a.", ponieważ nowy wniosek o nadanie statusu uchodźcy został złożony w innych, niż dotychczasowe okolicznościach. Strona [...] nie chciała potwierdzić jego obywatelstwa, więc w tej sytuacji stał się bezpaństwowcem i złożenie nowego wniosku było konieczne, a umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego nosi znamiona naruszenia prawa. Zarówno F., jak i G. nie przyjmą skarżącego w razie jego wydalenia. Organ nie wziął pod uwagę nowej okoliczności faktycznej, jaką jest apatrydyzm skarżącego i w ten sposób naruszył art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.). Dalej wskazał, że mógłby dowieść swoich związków z polskością, jednak w związku z brakiem szerokiej znajomości języka polskiego mogłoby to nastąpić podczas przesłuchania, którego organ nie przeprowadził. Powołane okoliczności wskazują, że organ naruszył także art. 7 i art. 80 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 76 § 1 K.p.a., ponieważ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnej konkluzji o bezprzedmiotowości postępowania i w konsekwencji utrzymania decyzji organu pierwszej instancji.

Rada do Spraw Uchodźców - w odpowiedzi na skargę - wniosła o jej oddalenie, tym samym podtrzymała stanowisko przedstawione w decyzji i odniosła się do zarzutów skargi. Rada wskazała, że do konwencyjnych przesłanek nadania statusu uchodźcy nie należą wypadki poszukiwania możliwości osiedlenia się z przyczyn ekonomicznych, ani legalizacja pobytu z przyczyn osobistych. Skarżący był dwukrotnie przesłuchany i miał możliwość przedstawienia swoich racji i argumentów, a przedmiotowe postępowanie jest już jego piątą procedurą uchodźczą. R. G. nie wykazał faktów i okoliczności, które mogłyby uzasadniać realną obawę przed indywidualnym, rzeczywistym, a nie jedynie deklarowanym prześladowaniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2014 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.

W myśl art. 40 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ prowadzący postępowanie wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku, jeżeli stwierdzi, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Tym samym w postępowaniu ocenie organu podlega kilka zasadniczych elementów. Po pierwsze należy stwierdzić, czy wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został wniesiony przez cudzoziemca po raz pierwszy, czy też jest to już kolejny wniosek w tzw. procedurze uchodźczej. Następnie należy ustalić, czy sprawa cudzoziemca została już załatwiona ostateczną decyzją o odmowie nadania statusu uchodźcy. Ostatnia przesłanka dotyczy oceny samego wniosku cudzoziemca. Organ bada wtedy, czy treść żądania wniosku oraz jego podstawa faktyczna i prawna uległy zmianie względem wniosku załatwionego wcześniej decyzją ostateczną. Gdy istotne elementy poprzednio wydanej decyzji nie zmieniły się, to wniosek wszczynający nową sprawę o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny.

W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo ustalił, że R. G. pierwszy wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej złożyła w 2006 r. Wszczęte tym wnioskiem postępowanie uchodźcze zostało zakończone ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2007 r. Skarżący nie zaskarżyła tej decyzji do sądu administracyjnego. W konsekwencji dwie pierwsze przesłanki zastosowania art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zostały spełnione, ponieważ wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożony przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2013 r. był już jego piątym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, czyli zachowana została tożsamość podmiotowa, a w sprawie wydano już także decyzję ostateczną. Z tego względu trafnie organ uznał, że konieczne jest zbadanie kwestii, czy kolejny wniosek oparty jest na nowych podstawach, które nie były wcześniej brane pod uwagę przez organ rozpoznający pierwszy wniosek w sprawie.

Sąd podzielił stanowisko organu, że wątpliwości, co do rzeczywistego kraju pochodzenia i narodowości skarżącego, nie są nową okolicznością, która zaistniała w stosunku do R. G. po wydaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy i mogła zostać podniesiona wyłącznie w kolejnym wniosku. Organ, prowadząc postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2007 r., był w posiadaniu tych samych informacji, które podał skarżący w ponownym wniosku o nadanie statusu uchodźcy z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nie zmieniła się sytuacja osobista skarżącego, nie wyszły też na jaw nowe okoliczności uzasadniające konieczność objęcia go ochroną międzynarodową. Wątpliwości co do kraju pochodzenia i narodowości skarżącego istniały od momentu wszczęcia postępowania z pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzić jego oświadczenia. Jednocześnie wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń skarżącego wynikały z braku znajomości języka [...] i słabej znajomości języka [...], co jest wysoce nieprawdopodobne wobec osoby, która jest narodowości [...] i ma obywatelstwo [...]. Skarżący posługuje się językiem [...] i mieszkał w G, jednak nie zwracał się do tego kraju o objęcie ochroną, w sytuacji gdy F. odmówiła potwierdzenia jego obywatelstwa.

Podobnie należało odnieść się do okoliczności, że skarżący stał się apatrydą. Nie przedstawił on żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzić jego sytuację. Odmowa potwierdzenia posiadania obywatelstwa przez jedno państwo nie stanowi automatycznego potwierdzenia, że żadne państwo nie potwierdzi jego obywatelstwa. Z kolei sam fakt apatrydyzmu nie stanowi przesłanki do nadania statusu uchodźcy. Sytuacja prawna bezpaństwowca jest trudna, ponieważ żadne państwo nie podejmuje się roztoczyć nad nim opieki jako nad swoim obywatelem, jednak w normalnym biegu wypadków nie prowadzi ona do zaistnienia konwencyjnych przesłanek nadania statusu uchodźcy. Dlatego też, nawet gdyby w istocie skarżący okazał się apatrydą, organ słusznie nie wziął tej okoliczności pod uwagę, ponieważ nie ma ona znaczenia przy ocenie przesłanek koniecznych do nadania statusu uchodźcy lub przyznania innych form ochrony międzynarodowej.

Również w pierwszym postępowaniu w przedmiocie nadania statusu uchodźcy organ dysponował informacjami na temat stanu zdrowia R. G. i sam skarżący powoływał się na tę okoliczność. Organ słusznie wywiódł na podstawie oświadczeń skarżącego w przedmiotowym postępowaniu, że jego podstawową obawą przed opuszczeniem Polski jest stan zdrowia. Nie można jednak przyjąć, że opuszczenie Polski automatycznie doprowadzi do przerwania leczenia i pozbawienia skarżącego opieki medycznej. Skarżący nie wskazał żadnych konkretnych okoliczności, które potwierdzałyby, że jedynie pobyt w Polsce pozwala mu na kontynuowanie leczenia, a w przypadku wydalenia nie będzie mógł korzystać z opieki medycznej w kraju pochodzenia.

Porównanie wniosków pozwala zatem stwierdzić, że w obu przypadkach skarżący powoływał się na pobudki ekonomiczne i społeczne przyjazdu do Polski. Nie przedstawił żadnych nowych dokumentów lub okoliczności, które wskazywałyby na zmianę jego osobistej sytuacji. Wskazał także wprost, że chce pozostać w Polsce by zarabiać, jednak nie chce się w tym kraju osiedlić na stałe. Sąd podzielił także stanowisko organu, że nie było potrzeby przeprowadzania kolejnego przesłuchania skarżącego, ponieważ już ze wstępnej oceny wniosków wynikało, że skarżący nie podniósł argumentów, które wymagałyby dalszego ich wyjaśnienia. Organ dysponował informacjami o kraju pochodzenia skarżącego, tj. o C., a także o D., co pozwalało stwierdzić, że organ miał możliwość szerokiej oceny sytuacji na K. i wziął również pod uwagę okoliczność, że istnieją wątpliwości co do narodowości skarżącego. Organ rozważył także możliwość zmiany sytuacji w kraju pochodzenia, która jednak nie daje podstaw do stwierdzenia, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia zagrażałby jego bezpieczeństwu. Z tego względu rację ma organ twierdząc, że w przypadku obu wniosków zachodziła tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa. Nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które przemawiałyby za merytorycznym rozpoznaniem wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2013 r. Organ zatem dokonał prawidłowej oceny obu wniosków, co doprowadziło go do konkluzji, że ponowny wniosek był niedopuszczalny, ponieważ skarżący nie ujawnił okoliczności, które w sposób istotny odbiegałyby od stanu już znanego organowi i ustalonego w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną o odmowie nadanie statusu uchodźcy. W tej sytuacji zasadnym było zastosowanie norm art. 40 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji pozwoliła na stwierdzenie, że organ zebrał i ocenił całokształt materiału dowodowego. Wydał decyzję na podstawie wszystkich dostępnych dowodów, podjął działania w celu potwierdzenia oświadczeń skarżącego, a także uwzględnił sytuację w kraju pochodzenia. Szczegółowo wyjaśnił, jakie przesłanki przemawiały za rozstrzygnięciem i które dowody uznał za przekonywujące, a jakim faktom odmówił wiarygodności. Nie było zatem podstaw by uznać, że w zaskarżonej decyzji organ naruszył także art. art. 7 i art. 80 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 76 § 1 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 105 § 1 K.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sąd zauważa, że podstawę prawną do umorzenia kontrolowanego postępowania stanowił art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Instytucja umorzenia postępowania na podstawie przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony jest instytucją odrębną i szczególną wobec instytucji umorzenia postępowania regulowanej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W obu przypadkach inne są przesłanki umorzenia postępowania, dlatego zupełnie bezpodstawne są argumenty podnoszone przez skarżącego, co do wadliwej oceny organu kwestii bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, w konsekwencji naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. Organ nie oceniał przesłanki z art. 105 § 1 K.p.a., ponieważ wydał rozstrzygnięcie na podstawie art. 40 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Mają powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.