Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 425/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 27, art. 29, art. 32, art. 33,  art. 54, art. 59
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 138,
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie NSA Bożena Wieczorska NSA Jacek Surmacz Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2006r. na rozprawie- sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] października 2004r. Nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne I. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2004r. nr [...]., II. określa, że postanowienia wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 425/04

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia (...) października 2004r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) maja 2004r. nr (...) oddalające skargę Z. J. z dnia (...) sierpnia 1997r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podał, że w przedmiotowej skardze skierowanej do Ministerstwa Finansów, Z. J. zarzucał bezczynność organów tj. brak odpowiedzi na jego pisma i wnioski składane w związku z prowadzonym w stosunku do niego od marca 1995r. postępowaniem egzekucyjnym, które to postępowanie prowadzono mimo niedoręczenia mu odpisów tytułów wykonawczych, co uniemożliwiło mu złożenie stosownych zarzutów. Skarga ta nie jest jednak uzasadniona, ponieważ na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku rozprawy administracyjnej ustalono, że tytuły wykonawcze będące podstawą czynności egzekucyjnych prowadzonych w dniach 29 marca, 12-13 lipca 1995r. zostały zobowiązanemu doręczone, co sam zobowiązany potwierdził przez podpisanie protokołów zajęcia.

Z. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o stwierdzenie jego nieważności ewentualnie o jego uchylenie /przy czym skarga ta stanowiąca jedno pismo procesowe dotyczy zarówno postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej opisanego wyżej, jak i postanowienia nr (...) tego samego organu i z tej samej daty w przedmiocie skargi do Ministra Finansów z dnia 17 marca 1997r. będącego przedmiotem skargi do Sądu w sprawie I SA/Rz 426/04/.

Skarżący zarzucił, że jego skarga została przez organy obu instancji rozpoznana mimo, że w dniu 23 czerwca 1997r. złożył wniosek o wyłączenie Izby Skarbowej o wyłączenie od udziału w postępowaniu a pismem z dnia 22 września 1999r. złożył zażalenie na bezczynność Ministra Finansów w tym zakresie; wniosek o wyłączenie dotyczył także Urzędu Skarbowego i do chwili obecnej nie został rozpoznany. Obecnie odnośnie jednej skargi zostały wydane dwa postanowienia a więc są one nieważne jako wydane w tej samej sprawie a ponadto nie rozpoznają skargi w pełnym zakresie przedmiotowym /poza rozpoznaniem pozostawiono zarzut wystawienia tytułów wykonawczych bez uprzedniego wydania decyzji podatkowych oraz zarzut naruszenia pierwszeństwa zaspokojenia należności publicznoprawnych Skarbu Państwa przed innymi należnościami/, zawierają błędy odnośnie dat i numerów postanowień wydawanych przez organ I instancji; skarżący stwierdził przy tym , iż jego skarga do Ministra Finansów pochodziła z dnia 17 marca 1997r. a uzupełniona została pismem z dnia 7 sierpnia 1997r.

Twierdzenie organu II instancji, iż potwierdzeniem przyjęcia przez zobowiązanego odpisów tytułów wykonawczych jest podpisanie przez tegoż zobowiązanego protokołów zajęcia i złożenie przez niego oświadczenia o przeznaczeniu zajętych ruchomości na pokrycie wierzytelności oznacza, że organ ten nie zamierza respektować ustaleń prawomocnych wyroków rozstrzygających tę kwestię. Organ egzekucyjny powinien działać na podstawie przepisów prawa i nie zwalniają go od tego jakiekolwiek stwierdzenia zobowiązanego.

W dopowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Jak wynika z okoliczności przytoczonych wyżej, przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była skarga Z. J. z dnia 7 sierpnia 1997r. adresowana do Marka Belki - Ministerstwo Finansów w której podnosi, że Ministerstwo Finansów nie rozpoznało jego poprzednich skarg z dnia 13 września 1996r, 27 września 1996r., 30 stycznia 1997r. i domaga się zbadania czy zasadnym było wystawienie przez Urząd Skarbowy tytułów wykonawczych dotyczących zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym oraz w podatku od towarów i usług, skoro w przedmiocie tych zobowiązań nie zostały wydane decyzje, czy dopuszczalnym było przystąpienie do czynności egzekucyjnych bez doręczenia mu jako zobowiązanemu tytułów wykonawczych, czy dopuszczalna była realizacja tytułów wykonawczych wystawionych przez banki i inne instytucje przed tytułami dotyczącymi należności Skarbu Państwa z tytułu podatków. Ponadto podał, że "popełniono w tej sprawie mnóstwo niegodziwości i naruszeń prawa" i chociaż nie przeczy, że obciążają go egzekwowane należności, to jednak pozbawiony został prawa odwołania się, zgłoszenia zarzutów, kwestionowania wyliczeń.

W treści tej skargi brak jest jakiegokolwiek nawiązania do pisma - skargi z dnia 17 marca 1997r., o skardze z tej daty skarżący nie wspomina też w toku postępowania tj. w zażaleniach składanych od postanowień organu I instancji zapadłych wcześniej.

W aktach sprawy zalega pismo Izby Skarbowej z dnia 18 marca 1998r. o przekazaniu tejże skargi - " po jej wstępnej analizie przez Ministerstwo" - Urzędowi Skarbowemu w oparciu o art. 65 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego do rozpoznania według właściwości.

Do skargi sądowej skarżący dołączył między innymi swój wniosek z dnia 23 czerwca 1997r. do Ministerstwa Finansów o wyłączenie - na podstawie art. 24§1 pkt.1,6 i art. 25 kodeksu postępowania administracyjnego - pracowników Urzędu Skarbowego i Izby Skarbowej w postępowaniu administracyjnym toczącym się wobec niego od 1995r., pismo Izby Skarbowej z dnia 24 czerwca 1998r. informujące go o przekazaniu powyższego wniosku wraz z aktami do Ministerstwa Finansów, zażalenie do Ministra Finansów z dnia 22 września 1999r. na bezczynność tegoż Ministra w przedmiocie wniosku o wyłączenie organu.

Jako podstawę rozstrzygnięcia w powołanym na wstępie postanowieniu organ I instancji powołał art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 125 poz. 1368/ w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 36 poz. 161 z 1991r. z późn. zm./- powoływanej dalej jako u.p.e.a.. Powołany wyżej przepis art. 12 ust. 4 nakazywał rozpatrzenie wniosków, zarzutów, skarg i żądań wniesionych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej /tj. przed dniem 30 listopada 2001r./ w oparciu o przepisy dotychczasowe. Według treści przepisu art. 54 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed powyższą datą, zobowiązanemu przysługiwała skarga na czynności organu egzekucyjnego i egzekutora /§ 1/ a w sprawie takiej skargi postanowienia wydawał organ egzekucyjny /§3/, czyli - w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych - naczelnik urzędu skarbowego /art. 19 pkt.1 upea/. W obowiązującym wówczas stanie prawnym nie był więc określony - wskazany termin do wniesienia takiej skargi / obecnie 14 dni/ i skargę rozpoznawał organ egzekucyjny / a nie jak obecnie organ nadzoru/.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionego w skardze zarzutu rozpoznania skargi z dnia 7 sierpnia 1997r. - zwanej dalej skargą egzekucyjną - przez pracowników oraz organ egzekucyjny odnośnie których skarżący Z. J. złożył wnioski o wyłączenie, to zauważyć należy, że wnioski te kierowane były do Ministra Finansów a nie do organów w niniejszej sprawie orzekających. Z akt nie wynika by te wnioski przekazane były do rozważenia tym organom, natomiast przedmiotowa skarga egzekucyjna przekazana została w okresie późniejszym / tj. po złożeniu wniosku o wyłączenie/ do organów " miejscowych" i wobec tego organy te zobowiązane były do jej rozpatrzenia.

Co do kolejnego zarzutu a mianowicie nieważności postanowienia organu I instancji jako wydanego w tej samej sprawie co postanowienie z dnia (...) maja 2004r. nr (...)/ sprawa I SA/Rz 426/04/, to jego podstawę stanowiłby art. 156 §1 pkt. 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. Jednakże według powołanego wyżej art. 12 ust.4 ustawy nowelizującej należy w tym przypadku stosować przepisy obowiązujące przed nowelizacją a skoro zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie tylko wtedy, gdy ustawa egzekucyjna nie zawiera w tym zakresie własnej regulacji, to przed wszystkim odnieść się należy do treści art. 17 u.p.e.a. Przepis ten reguluje kwestię środków zaskarżenia i rodzaju i rodzaju rozstrzygnięć w postępowaniu egzekucyjnym i według jego brzmienia przed nowelizacją /§ 3/, postanowienia rozstrzygające wnioski i skargi zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego między innymi przez zobowiązanego, mogły być uchylane lub zmieniane przy zastosowaniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania oraz o uchyleniu lub zmianie decyzji. Nie miały więc zastosowania przepisy o stwierdzeniu nieważności postanowienia i wobec tego organ II instancji takiego rozstrzygnięcia nie mógł wydać z przyczyn formalno-procesowych. Ponadto skarga ta w swojej treści w żaden sposób nie nawiązuje do pisma - skargi z dnia 17 marca 1997r. skierowanej także do Ministra Finansów i będącej przedmiotem odrębnego wskazanego wyżej rozstrzygnięcia. Ponadto zauważyć należy, że w przypadku wniesienia środka odwoławczego, organ odwoławczy działa w postępowaniu instancyjnym jako organ II instancji orzekający na podstawie art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego i w tym postępowaniu nie może działać jako organ nadzoru orzekający na podstawie art. 156 tegoż kodeksu. Zobowiązany od postanowienia organu I instancji wniósł zażalenia w którym zawarł wniosek o stwierdzenie jego nieważności, ale - w uwzględnieniu regulacji naprowadzonych wyżej - organ II instancji nie mógł orzekać w przedmiocie nieważności.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że skarga egzekucyjna z dnia 7 sierpnia 1997r. zawiera - między innymi- zastrzeżenia /zarzuty/ co do dopuszczalności wystawienia tytułów wykonawczych i przystąpienia do czynności egzekucyjnych oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych niedotyczących należności podatkowych; z kolei w skardze egzekucyjnej z dnia 17 marca 1997r. rozstrzygniętej innym postanowieniem powtarza się zarzut niedoręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych oraz podnoszone są inne zastrzeżenia, jednakże kwestia braku doręczenia tytułów wykonawczych jest z kolei podstawą zarzutów egzekucyjnych w rozumieniu art. 33 u.pe.a. w szeregu innych sprawach w których obecnie wniesione zostały skargi do tut. Sądu.

W związku z tym wskazać należy na istotną kwestię a mianowicie różny rodzaj środków prawnych przewidzianych w u.p.e.a. służących zobowiązanemu do kwestionowania rozstrzygnięć oraz czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym np. w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych, odstąpienia od tych czynności, skarga na czynności egzekucyjne, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego itd.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. skarga przysługiwała zobowiązanemu na czynności organu egzekucyjnego a także egzekutora /czyli wyznaczonego pracownika organu egzekucyjnego - art. 31 u.p.e.a./ a więc na czynności o charakterze wykonawczym. Na czynności procesowe przysługują inne środki zaskarżenia a zasadniczym środkiem "obrony" zobowiązanego są wspomniane wyżej zarzuty z art. 33 up.e.a.. Czynności egzekucyjne obejmują wszelkie działania organu egzekucyjnego polegające na stosowaniu określonego środka egzekucyjnego i mające na celu realizację tego postępowania tj. wykonanie egzekwowanego obowiązku. Skarga jako "ogólny" środek zaskarżenia nie będzie więc miała zastosowania wtedy, gdy zobowiązanemu przysługują inne konkretne środki kwestionowania przewidziane w ustawie, gdyż w skardze można wskazywać na te okoliczności, które nie są /nie mogą być/ podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Ponadto skoro skarga taka przysługuje na określone czynności w postępowaniu egzekucyjnym, to może być wnoszona dopóki postępowanie egzekucyjne trwa, bo jej celem jest naprawienie biegu postępowania egzekucyjnego; jeśli więc zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi, to właściwy organ egzekucyjny może w czasie trwania postępowania egzekucyjnego podjąć stosowne czynności, co kończy postępowanie z takiej skargi /np. może wstrzymać prowadzenie postępowania egzekucyjnego/; zażalenie przysługuje natomiast tylko na postanowienie oddalające skargę. W przypadku wniesienia skargi egzekucyjnej organ bada więc czy czynności podejmowane na skutek zastosowania określonego środka egzekucyjnego zostały zastosowane prawidłowo.

W niniejszej sprawie organy obu instancji oddalając skargę egzekucyjną zobowiązanego odniosły się do kwestii doręczenia mu odpisów tytułów wykonawczych /przyjmując dokonanie tegoż doręczenia/ oraz do podstawy wydania tytułów wykonawczych w przedmiocie należności podatkowych /przyjmując, że nie musiała być wcześniej wydana decyzja określająca lub ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego - organ I instancji/ i w konsekwencji uznały zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego - czyli w istocie odniosły się do kwestii będących przedmiotem zarzutów wniesionych przez zobowiązanego na podstawie art. 33 u.p.e.a.

Jak wskazano wyżej, przedmiotowa skarga egzekucyjna z 7 sierpnia 1997r. nie nawiązuje do skargi z dnia 17 marca 1997r. i wobec tego potraktowanie jej przez organy jako samodzielnej - odrębnej skargi nie może być zakwestionowane, niemniej jednak skarga ta w swojej treści zawiera ogólne zastrzeżenia w formie pytań co do prawidłowości: wystawienia przez wierzyciela tytułów wykonawczych dotyczących należności podatkowych bez uprzedniego wydania w tym przedmiocie decyzji wymiarowych, podjęcia czynności egzekucyjnych bez doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, dopuszczalności realizowania tytułów wykonawczych pochodzących od innych wierzycieli przed zrealizowaniem należności podatkowych.

Jak wskazano wyżej, w niniejszej sprawie organy oddalając skargę egzekucyjną zobowiązanego i przyjmując fakt doręczenia skarżącemu konkretnych tytułów wykonawczych w konkretnych dniach /powołanych na wstępie/ wskazały przede wszystkim na zeznania świadków A. W. i Z. B. złożonych podczas rozpraw administracyjnych. Rozprawy te odbyły się w dniach 1 sierpnia 2003r, 19 września i 9 grudnia 2003r. - protokoły zalegają między innymi w sprawie I SA/Rz 374/04 - i jak wynika z protokołu z dnia 1 sierpnia 2003r. rozprawę prowadzono "do postępowań wszczętych zarzutami wniesionymi 12.VIII.2002r. niezakończonymi do tej pory w toku instancji" /zarzuty zawarte w pismach z powyższej daty są przedmiotem rozpoznania w sprawie I SA/Rz 374/04 a także w sprawach ISA/Rz 130 do 146/05/. W świetle zgromadzonych dokumentów a także twierdzeń skarżącego nie budzi wątpliwości okoliczność, że pierwsza czynność egzekucyjna przeciwko skarżącemu dokonana została w dniu 29 marca 1995r. a było to zajęcie ruchomości znajdujących się w sklepie przy ul. N. i w toku rozprawy świadek A. W. /dokonujący tej czynności/ zeznał, iż właśnie przed rozpoczęciem zajęcia ruchomości w tym dniu, skarżący otrzymał od poborcy Z. B. odpisy tytułów wykonawczych wykazanych w zestawieniu zamieszczonym w protokole zajęcia i podpisanym przez skarżącego. Kolejna czynność podjęta została w dniu 12 lipca 1995r. / zajęcie ruchomości w zakładzie produkcyjnym w T./ ale zobowiązany nie był wówczas obecny, zaś w dniu 13 lipca 1995r. dokonywano czynności w biurze przy ul. B. i wówczas poborca R. C. doręczył zobowiązanemu te odpisy tytułów wykonawczych, które nie były podstawą dokonywania czynności w dniu 29 marca 1995r. Natomiast świadek Z. B. zeznał, że istotnie w dniu 29 marca 1995r. skarżącemu położono na stole kopie tytułów wykonawczych a z kolei według zeznań świadka R. C. w dniu 13 lipca 1995r. skarżącemu wręczono "wkładki", które były w tytułach wykonawczych tj. których nie doręczono mu w dniu 29 marca 1995r.

W stanie prawnym obowiązującym w 1995r. - kiedy to prowadzono postępowanie egzekucyjne przeciwko Z. J. - pouczenie o prawie i terminie wniesienia zarzutów nie było składnikiem treści tytułu wykonawczego określonej w art. 27 u.p.e.a / nastąpiło to od 30 listopada 2001r./, natomiast obowiązek pouczenia zawarty został w art. 32 cyt. ustawy. Zarzuty przeciwegzekucyjne uznać należy za podstawowy środek " obrony" zobowiązanego w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu egzekucyjnym, gdyż w przypadku ich uwzględnienia organ egzekucyjny może podjąć istotne rozstrzygnięcia np. umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 cyt. ustawy, czy też zastosować środek mniej uciążliwy, może także wstrzymać czynności egzekucyjne, uchylić dokonane czynności.

Jak wynika z kserokopii tytułów wykonawczych zalegających w aktach spraw ze skarg tego samego zobowiązanego, pouczenie w przedmiocie zarzutów przeciwegzekucyjnych zawarte było w treści tytułu wykonawczego ze wskazaniem podstaw tych zarzutów. W końcowej części tych tytułów znajduje się rubryka dotycząca potwierdzenia odbioru /dat i podpis otrzymującego oraz wskazanie doręczającego/ - te rubryki nie są wypełnione.

Jeśli chodzi o protokół zajęcia ruchomości z dnia 29 marca 1995r., to zawiera on w swoim druku zapis, że " zobowiązanemu doręczono ponadto odpisy w/w tytułów wykonawczych" i ten zapis nie jest wykreślony; nadto zawiera także zapis, że odpisy tytułów "nr wg zestawienia doręczono zobowiązanemu uprzednio tj. w dn. 29. 3. 1995r.". Protokół ten jest podpisany przez zobowiązanego i zawiera na stronie 3/6 zestawienie tytułów wykonawczych obejmujące numery 21 tytułów - wszystkie te tytuły wymienione są w opisanym na wstępie postanowieniu organu I instancji. Zestawienie to sporządzone jest innym charakterem pisma niż pozostała treść protokołu a skarżący w dotychczasowych postępowaniach niezmienne twierdzi, że wówczas tych tytułów nie otrzymał, zaś protokół podpisał w późniejszym czasie. Sporządzenie protokołu z dokonania czynności egzekucyjnej a między innymi protokołu zajęcia ruchomości jest obowiązkiem egzekutora - poborcy skarbowego na którym ciąży także obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tegoż protokołu i doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, jeśli wcześniej nie został on doręczony / art. 53, art. 98 u.p.e.a./.

Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają własnych przepisów regulujących kwestie doręczeń w tym postępowaniu i wobec tego poprzez odesłanie z art. 18 stosować należy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 39-49. Przepis art. 39 tegoż kodeksu zawiera generalną zasadę doręczania przez organ pism "za pokwitowaniem", przy czym doręczenie to może nastąpić nie tylko za pośrednictwem poczty ale też za pośrednictwem pracowników organu, zaś pokwitowanie, to - zgodnie z art. 46§ 1 tegoż kodeksu - potwierdzenie przez odbiorcę pisma jego odbioru własnym podpisem z oznaczeniem daty /jeśli ze strony odbiorcy występują określone przeszkody, to dalsze przepisy wskazują sposób działania podmiotu doręczającego/.

Podpisanie przez zobowiązanego protokołu zajęcia ruchomości z dnia 29 marca 1995r. nie może być w ocenie Sądu potraktowane równocześnie jako pokwitowanie odbioru tytułów wykonawczych, bo podpis ten jest tylko spełnieniem wymogów z powołanych wyżej przepisów art. 53 i art. 98 u.p.e.a. a skoro w art. 98 § 2 zawarto dodatkowo wymóg doręczenia odpisu tego protokołu a także odpisu tytułu wykonawczego to oznacza to, iż pokwitowanie odbioru musi być odrębne od podpisania protokołu zajęcia a w każdym tytule wykonawczym jest rubryka na wpis doręczenia.

Niezależnie od przytoczonych wyżej okoliczności związanych z dokumentowaniem doręczenia, w ocenie Sądu przyjąć należy, że materiał dowodowy zebrany w toku postępowania w związku z zarzutami wniesionymi w dniu 12 sierpnia 2002r. / między innymi w sprawie sygn. I SA/Rz 374/04/ tj. zeznania świadków A. W., Z. B. i R. C. a także zobowiązanego Z. J. w czasie rozpraw administracyjnych w dniach 1 sierpnia, 19 września i 9 grudnia 2003r. został przez organy oceniony z naruszeniem art. 80, art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a.

Zobowiązany Z. J. - jak już wskazano wyżej - zaprzecza by podczas czynności w dniu 29 marca i 13 lipca 1995r. otrzymał odpisy tytułów wykonawczych, natomiast zeznania tych świadków ocenionych przez organy jako spójne i logiczne, nie są jednak tak jednoznaczne, skoro świadek A. W. twierdzi, że to Z. B. "doręczył" te odpisy zobowiązanemu a Z. B. stwierdził, że to A. W. położył kopie tych tytułów na stole przed zobowiązanym. Treść tych zeznań złożonych w tak odległym czasie od zdarzenia jest na tyle ogólna i nieprecyzyjna, że nie można uznać ich za potwierdzenie doręczenia konkretnych 21 egzemplarzy tytułów wykonawczych.

Istotne wątpliwości co do prawdziwości tych zeznań budzi też okoliczność, że spośród 21 szt. tytułów wykonawczych wymienionych w zestawieniu zawartym w protokole zajęcia z dnia 29 marca 1995r. - i jakoby w tym dniu doręczonych - co najmniej 15 szt. zawiera w rubryce o przydzieleniu do załatwienia poborcy skarbowemu datę 13 lipca 1995r.- a więc późniejszą /dotyczy to tytułów [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].

Wprawdzie skarga egzekucyjna w niniejszej sprawie została wniesiona wcześniej, jednakże dla ustalenia okoliczności całego postępowania podnieść należy, iż z akt dołączonych do sprawy I SA/Rz 374/04 wynika, że na żądanie zobowiązanego Z. J. z dnia 2 lipca 2002r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przy piśmie z dnia 2 sierpnia 2002r. przesłał zobowiązanemu " potwierdzone za zgodność z oryginałem" tytuły wykonawcze wymienione w opisanym na wstępie postanowieniu organu I instancji /a także i inne/ a to "wobec braku potwierdzeń odbioru wkładek - odpisów w tytułach wykonawczych". W ocenie Sądu nie można jednak przyjąć, że powyższe doręczenie jest doręczeniem spełniającym wymogi z art. 32 u.p.e.a. - takie stanowisko zajmują także orzekające w sprawie organy. Kwestia rozpoznania wniosku zobowiązanego o doręczenie odpisów tytułów wykonawczych była przedmiotem rozstrzygnięcia w postanowieniu organu I instancji z dnia (...) marca 2000r. nr (...) w którym odmówiono zobowiązanemu wydania uwierzytelnionych odpisów tych tytułów. Postanowienie to utrzymane zostało w mocy postanowieniem organu II instancji z dnia [...] lipca 2000r. nr [...], natomiast na skutek skargi zobowiązanego Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 maja 2002r. sygn. SA/Rz 1137/00 uchylił powyższe postanowienia wskazując, że dokonana przez organy ocena braku ważnego interesu strony, który jest przesłanką wydania uwierzytelnionych odpisów tytułów wykonawczych nie została należycie wykazana. Właśnie w wyniku wykonania tego wyroku, przy uwzględnieniu dalszych pism zobowiązanego, wydano mu - jak wskazano - wyżej odpisy określonych tytułów wykonawczych.

W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności uzasadnione jest w ocenie Sądu stanowisko, że zobowiązanemu nie doręczono odpisów tytułów wykonawczych w sposób spełniający wymogi obowiązujących przepisów tj. art. 32 u.p.e.a.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia podnieść należy, że z mocy art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm./- powoływanej dalej jako p.s.a.- sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną, z tym jednakże, że z mocy § 2 powyższego artykułu nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądami doktryny, brak związania zarzutami i wnioskami skarg oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które w tejże skardze wskazano, jak również stwierdzić np. niezgodność zaskarżonego aktu, mimo, że skarżący wnosił o jego uchylenie /B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Zakamycze 2005r./. W orzecznictwie jakie ukształtowało się na tle art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 z późn. zm./ - które zachowało swoja aktualność z uwagi na tożsamość powyższego uregulowania z treścią art. 134 p.s.a.- uznawano, że niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że: (...) sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego" / wyrok NSA z dnia 26 maja 1998r. sygn. II SA 915/97 i 919/97, OSP 1999 z. 4 poz. 79 i glosa J. Borkowskiego ibidem str. 204 i następne/. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Szczególnego znaczenia nabiera więc zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Przyjmuje się, iż w tym wypadku chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym /J.P. Tarno: "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego" Warszawa 1999 str. 83/. Na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej /B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998r. sygn. I SA/Gd 654/96, OSP 1999 nr. 1 poz. 49 str.51/.

W nawiązaniu do powyższego, niezależnie od zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w skardze sądowej, Sąd zauważa, że z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej i skoro w ramach tych czynności badana jest prawidłowość tytułu wykonawczego, to także przedmiotem badania winno być, czy tytuł wykonawczy został doręczony. Niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego z pouczeniem zobowiązanego o prawie, terminie i podstawach zarzutów przeciwegzekucyjnych w istocie pozbawia zobowiązanego prawa do wniesienia zarzutów przeciwegzekucyjnych a więc dokonanie tej czynności przez organ jest bezwzględnie konieczne aby egzekucja była dopuszczalna. Niedopełnienie przez organy tego obowiązku i w konsekwencji pozbawienia zobowiązanego możliwości skorzystania ze środka ochronnego tj. prawa do wniesienia zarzutów jako podstawowego środka obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzi do naruszenia fundamentalnych zasad porządku prawnego i przesądza o nieopuszczalności kontynuowania postępowania egzekucyjnego / wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004r. sygn. III SA 3318/02- Lex nr 148917.

Ocena, iż niedoręczenie odpisów tytułów wykonawczych powodowało niedopuszczalność postępowania egzekucyjnego była podstawą uchylenia przez Sąd wyrokami z tej samej daty tj. 28 lutego 2006r. w sprawach sygn. I SA/Rz 130/05, 138/05, 431/04, 374/04 i 380/04 postanowień organów obu instancji w przedmiocie odmowy rozpoznania zarzutów przeciwegzekucyjnych wniesionych przez zobowiązanego Z. J..

Ponieważ w niniejszej sprawie - jak wskazano wyżej - ta właśnie okoliczność tj. przyjęcie przez organy doręczenia odpisów tytułów wykonawczych była także zasadniczą przesłanką oddalenia skargi na czynności egzekucyjne, to rozstrzygnięcia te również nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Zauważając w orzecznictwie i literaturze stanowisko, że niedoręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu egzekucyjnego nie wpływa na ważność dokonanych czynności egzekucyjnych a stanowi tylko przeszkodę pobrania opłat egzekucyjnych przez organ egzekucyjny - art. 64 § u.p.e.a. / P. Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" Lewis Nexis 2003r. s. 125 i wyrok NS z dnia 14 stycznia 2005r. sygn. FSK 1218/04 -POP 2005/4/83/ Sąd nie podziela tego stanowiska. Przepis art. 64 § 2 u.p.e.a. jest niezbędny dla prawidłowego orzeczenia o kosztach egzekucyjnych w przypadkach, gdy zaistnieją okoliczności o których mowa w tym przepisie. Jeśli ustawodawca poprzestałby jedynie na przepisie zawartym w art. 64 §1 cyt. ustawy, to wówczas nawet gdyby wystąpiły okoliczności o których mowa w art. 64 § 2, zobowiązany byłby zobligowany do ponoszenia kosztów egzekucyjnych.

Z naprowadzonych wyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1"a" i "c" p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji o rozstrzygnięcie odnośnie ich niewykonywania oparł na przepisie art. 152 tejże ustawy.