Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 542/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stankowski referent - stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi "L." Sp. z o.o. Spedycja i Transport Międzynarodowy O. - Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę /-/ M.Dybowski /-/ P.Miładowski /-/ J.Stankowski


UZASADNIENIE

Dnia 17 listopada 2002 r. uprawnieni kontrolerzy celni Urzędu Celnego w O. przeprowadził kontrolę pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie kontroli dokonano ważenia ciągnika marki VOLVO FH 12 nr rej. [...] wraz z naczepą typu KRONE SDP 24 nr rej. [...] wraz z przewożonym ładunkiem. Pojazd ów kierowany był przez Z. G. Dopuszczalny nacisk osi pojedynczej pojazdu wynosił 100 kN. W wyniku ważenia, przeprowadzonego o godzinie 1155 stwierdzono, że na drugiej osi pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk ( o 7,48 kN). Wynik tej kontroli utrwalono w protokole nr [...] z godziny 1215 dnia [...] listopada 2002 r. W protokole tym odnotowano nadto, iż pojazd jest nienormatywny, wymaganego zezwolenia przewoźnik nie posiada. Protokół i dokument o nazwie Wynik ważenia na wadze dynamicznej podpisał bez zgłaszania uwag i zastrzeżeń kierowca przedmiotowego pojazdu (k. 4, 5 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, i art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. 71/00/838 ze zm.-dalej udp) w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 98/97/602 ze zm.- dalej prd) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 44/99/432-dalej rozporządzenie) Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył spółkę L. sp. z o.o. (dalej Spółka) karą pieniężną w wysokości 1560 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu Naczelnik Urzędu stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 prd, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej dnia [...] listopada 2002 r. o godz. 1215, potwierdzonej zapisem protokołu nr [...]. Odpis decyzji doręczono Spółce dnia [...] listopada 2002 r. (k. 6, 7 akt administracyjnych).

Odwołanie od owej decyzji złożyła L. sp. z o.o. podnosząc, że zgodnie z dokumentami przewozu towar na naczepie był załadowany prawidłowo i z zachowaniem niezbędnych parametrów; podczas załadunku towar został rozłożony równomiernie. Do dnia 30 czerwca 2002 r. (Dz.U.154/02/1800), zgodnie z art. 11 i 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw "powyższe zarządzenie nie ma mocy obowiązującej". Odwołująca się oświadczyła, że podważa prawidłowość pomiaru wobec braku możliwości zweryfikowania szybkości pojazdu i możliwość dodania gazu przez kierowcę w momencie przejazdu drugiej, ciągnącej osi przez wagę. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. P. 7/98 i wyroku NSA III RN 9/2000, decyzja Dyrektora Urzędu pozbawiona jest podstaw prawnych, bowiem opiera się na rozporządzeniach wydanych niezgodnie z delegacją ustawową zawartą w ustawie o drogach publicznych.

Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. 71/00/838 ze zm.), § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 44/99/432) Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Dyrektor Izby w szczególności wskazał, że kara pieniężna została nałożona dnia 17 listopada 2002 r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi ciągnika z naczepą o nr rejestracyjnym [...], należącego do przedsiębiorstwa L. Sp. z o.o. z O.- Z. i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu. Dyrektor Izby stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu RPT 97-114, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia 9 października 2001 r. nr 95/3146/01 wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją z dnia 28 kwietnia 1997 r. nr ZT 314/97 Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej ważne świadectwo legalizacji z dnia 8 maja 2002 r. nr dziennika zgłoszeń 95/1525/2002, wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nawierzchnia drogi w strefie ważenia obejmującej pomost i jezdnię o długości 8 m z każdej strony pomostu wykonana jest z trwałego betonu, a jej nachylenie względem poziomu nie przekracza 1 % w kierunku ruchu pojazdów i 2 % w kierunku prostopadłym. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust. 2 i art. 13 ust. 2b udp, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy procesu ważenia i system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu podkreślono, że kierowca nie mógł być obserwatorem wszystkich czynności związanych z pomiarem, gdyż część z nich musiał sam wykonywać. Był on jednak osobiście obecny przy pomiarze odległości między osiami pojazdu i otrzymał protokół z ważenia, w którym mógł zawrzeć swe uwagi i spostrzeżenia. Odnosząc się do powołanych przez stronę orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. P. 7/98 oraz wyroku SN III RN 9/2000 (a nie jak wskazała Odwołująca się - NSA) Dyrektor Izby stwierdził, że orzeczenia te nie odnoszą się do przepisów prawnych, na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przyznał, że zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa 6/00/40) z dniem 30 czerwca 2002 utraciło moc. Jednakże z mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia "11 maja 2001 r. Prawo o miarach (j.t. Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm.)", zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa GUM- pomiarów na wadze można dokonywać do 31 października 2003 r.- póki waga ma ważne świadectwo legalizacji i obowiązuje decyzja nr ZT 314/97. W uzasadnieniu podkreślono, że kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku czy też ewentualnej winy kierowcy, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny. Pobór opłat przyczynia się pośrednio do zwiększenia bezpieczeństwa użytkowników dróg publicznych, polepszenia stanu dróg, zatem organy celne działają w szeroko rozumianym interesie społecznym.

Skargę na powyższą decyzję wniosła L. Sp. z o.o., zarzucając decyzji naruszenie: art. 8 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (Dz.U. 55/93/248) w zw. z art. 11 i art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów skutkiem wydania decyzji w oparciu o wyniki ważenia pojazdu dokonanego na urządzeniu wagowym, którego stosowanie nie miało w świetle ww przepisów podstawy prawnej; art. 10 § 1, art. 40 § 1, art. 45 i art. 9, art. 6, art. 7, art. 10, art. 61 § 3, art. 107 § 1, art. 81 kpa. Skarżąca- reprezentowana w postępowaniu skargowym przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem- w skardze i w pismach uzupełniających z dnia 30 lipca 2004 i 5 grudnia 2005 r. wskazała w szczególności, że protokół kontroli i decyzja zostały doręczone kierowcy- osobie nieuprawnionej do ich odbioru, a właściwa strona postępowania dowiedziała się o wszczętym postępowaniu już po jego zakończeniu i wydaniu decyzji. Skarżąca podkreśliła, że w decyzjach organów obu instancji nie ustosunkowano się do zastrzeżeń kierowcy, jakie odnotował on w protokole kontroli pojazdu. We wszystkich dotychczasowych sprawach, w których nakładano karę pieniężną na Skarżącą, przekroczenie dopuszczalnego nacisku stwierdzano zawsze na drugiej osi pojazdu, która jest osią napędową, w konsekwencji czego w trakcie ruszania pojazdu wykazuje znacznie większy nacisk niżby wynikało to z wagi położonego nań ładunku. Nigdy natomiast nie stwierdza się przekroczenia dopuszczalnej wagi ładunku, co sugerować by mogło, że towar jest nieprawidłowo rozłożony w skrzyni ładunkowej. Skarżąca podniosła, że urządzenia kontrolne wagi nie zapewniają sygnalizacji o błędzie, gdy pojazd przejeżdża przez wagę ze zmienną prędkością, jeśli tylko prędkość ta mieści się w odpowiednich granicach. Spółka wniosła o rozważenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, gdyby upoważnienie do wydania decyzji nie określało precyzyjnie zakresu wydawania decyzji i nie zostało podpisane przez uprawnioną osobę. Do naruszenia art. 7, art. 10 i art. "61 § 3" kpa doszło poprzez nie poinformowanie strony o wszczęciu postępowania i o zamiarze wydania decyzji, przez co strona była pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. W konsekwencji nie można więc uznać za podstawę do wydania decyzji protokołu z ważenia pojazdu, który -jako okoliczność faktyczna - może być na podstawie art. 81 kpa uznana za udowodnioną tylko i wyłącznie wtedy, kiedy strona miała możliwość wypowiedzenia się o niej. Nie można uznać, że kierowca zatrudniony u Skarżącej jest jej przedstawicielem. Pełnomocnik Skarżącej wniósł także o zobowiązanie Dyrektora Izby Celnej do załączenia do akt sprawy upoważnienia do wydania decyzji dla osoby pod nią podpisaną czyli dla Kierownika Zmiany oraz dopuszczenie dowodu z tego dokumentu. Jako załącznik do skargi przedstawiono opinię prawną dotyczącą stosowania wag dynamicznych do kontroli nacisku osi pojazdów i zespołów pojazdów wydaną przez Instytut Studiów Podatkowych M. i Wspólnicy, zgodnie z którą stosowanie wag dynamicznych do wyznaczania masy i nacisku osi pojazdów było zgodne z obowiązującymi przepisami do dnia 30 czerwca 2002 r. pod warunkiem, że odbywało się z zachowaniem określonych w tych przepisach wymagań i warunków dotyczących konstrukcji i użytkowania tych wag.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację podkreślając szczególności, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 10 kpa skoro odpowiedzialny za prawidłowe załadowanie towaru kierowca samochodu Skarżącej brał udział w ważeniu pojazdu, a następnie podpisał protokół. Skoro treść protokołu była znana Stronie, a oczywistym jest, że w wyniku ważenia zostało wszczęte postępowanie administracyjne, to miała Ona wszelkie możliwości składania wniosków dowodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

1. Skarżąca zakwestionowała w pismach z dnia 30 lipca 2004 r. i 5 grudnia 2005 r. umocowanie kierownika zmiany A. K. do podpisania w imieniu Naczelnika Urzędu Celnego w O. decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]. Zarzut ten, jako najpoważniejszy, gdyż skutkujący ewentualnym stwierdzeniem nieważności wskazanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, Sąd rozpatrzył w pierwszej kolejności. Skarżąca podniosła, że nie ulega wątpliwości kompetencja naczelnika urzędu celnego do wydana takiej decyzji, a organ ten mógł jedynie na podstawie art. 268a kpa upoważnić pracownika kierowanej przezeń jednostki do załatwiania w jego imieniu spraw w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.

Ustawą z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 41/02/365 ze zm.) z dniem 30 kwietnia 2002 r. zniesiono organ administracji państwowej w sprawach celnych - dyrektora urzędu celnego (art. 2 pkt 2 i art. 39) i utworzono organ naczelnika urzędu celnego (art. 3 pkt 2), do którego zakresu działania przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych (art. 5 ust. 1). W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 12 grudnia 2005 r. o przedstawienie stosownego upoważnienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. bądź Dyrektora Urzędu Celnego dla kierownika zmiany, którego podpis widnieje pod decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...], Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w O. wskazał, że zakres obowiązków i uprawnień kierownika zmiany A. K. jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 30 grudnia 1997 r. nr [...]i art. 283 i 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. 23/97/117 ze zm.) i decyzji nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia 10 czerwca 2002 r. nr [...] (§§ 2 obu decyzji). Zgodnie z art. 106 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej upsa) podstawą orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest- co do zasady- materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy administracyjnej. Na podstawie art. 106 § 3 i 5 upsa Sąd przeprowadził dowody uzupełniające z odpisów dokumentów: decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] i decyzji nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], którym to urzędowym odpisom dokumentów Sąd dał wiarę w całości, bowiem nie zostały one zakwestionowane skutecznie przez strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności ( art. 106 § 5 upsa w zw. z art. 244 § 1 i 252 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" W.Pr. 2001 t. 1 s. 473 uw. 26, s. 474 uw. 32 zd. 4). W decyzji określono, że Zastępcy Dyrektora i Kierownicy Oddziałów mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonym Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego. W piśmie z dnia 14 grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w O. określił, iż Kierownik Zmiany był upoważniony do podpisania decyzji na podstawie pkt 1.1 Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy, wydanej na podstawie art. 284 Kodeksu celnego. W zakresie ustalonym dla kierownika zmiany w punkcie IV Karty, funkcjonariusz posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. Tym samym nie doszło do nieważności decyzji I instancji na skutek podpisania jej przez kierownika zmiany A. K., bowiem działał on w granicach upoważnienia naczelnika urzędu celnego ( art. 40b ust. 1 i 2 udp).

2. Zgodnie z art. 13 ust. 1udp- w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji- korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 udp mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a udp stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy. Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 rozporządzenia, w związku z czym Naczelnik Urzędu Celnego w O. nałożył na Skarżącą -zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych - karę pieniężną w wysokości 1560 zł (pkt 5 ppkt 1 lit. b załącznika do ustawy). Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

3. Zasadniczy nurt argumentacji Skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Skarżąca podnosi, że kara pieniężna została nałożona za przekroczenie obciążenia na osi napędowej, które zawsze zwiększa się przy dodawaniu gazu przez kierowcę. Przejeżdżając przez wagę kierowca nie może zaś utrzymać wymaganej prędkości bez przyspieszania. Wagi są wyposażone w aparaturę kontrolującą zachowanie odpowiedniej prędkości, ale nie mogą gwarantować, że prędkość ta jest stała. Ewentualne przyspieszenia nie powodują wystąpienia ostrzeżenia o błędzie ważenia, a kierowca nie został poinformowany o wpływie, jaki wywierają one na wynik pomiaru nacisku na osie.

Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT-97-114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 9 października 2001 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 kwietnia 1997 r. nr ZT 314/97. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze dnia 8 maja 2002 r. nr dziennika zgłoszeń 95/1525/2002 (k. 1-3 akt administracyjnych) a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.

Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa 6/00/40- dalej zarządzenie), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a nie zakwestionowany przez Skarżącą opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia) a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Nie są w tym zakresie słuszne zarzuty zawarte w przedstawionej przez Skarżącą opinii prawnej z dnia 14 października 2002 r., dotyczącej stosowania wag dynamicznych do kontroli nacisku osi pojazdów i zespołów pojazdów wydanej przez Instytut Studiów Podatkowych M. i Wspólnicy. Zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi ( wyrok NSA z dnia 12.2.1998r. sygn. II SA 1409/97). Bez znaczenia dla sprawy okazał się też zawarty w opinii zarzut, jakoby zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 XII 2000 r. utraciło moc w dniu 30 czerwca 2002 r., jako że mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz.U. 53/93/248 ze zm.- a nie, jak omyłkowo powołał organ odwoławczy "z dnia 11.5.2001 r.- Prawo o miarach- j.t. Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm.") zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa GUM- pomiarów na wadze można dokonywać do 31 października 2003 r.- póki waga ma ważne świadectwo legalizacji. Nie można zatem skutecznie powoływać się na utratę mocy zarządzenia nr 39 po dniu 30 czerwca 2002, bowiem obowiązuje decyzja nr ZT 314/97 i świadectwo legalizacji, wykazujące parametry urządzenia. Utrata mocy zarządzenia nr 39, jako aktu generalnego, nie skutkuje wygaśnięciem decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie tego zarządzenia, gdy jeszcze obowiązywało.

W art.27 ustawy z 11 maja 2001 r. prawo o miarach ( Dz. U. 63/01/636 ze zm. - w zakresie normatywnym istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy ) ustawodawca dopuścił możliwość dalszej legalizacji przyrządów pomiarowych zalegalizowanych przed dniem 1 stycznia 2003 r. , o ile spełniały wymagania dotychczasowych przepisów, dając tym samym wyraz zasadzie dalszego używania przyrządów pomiarowych.

Sąd nie znalazł podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących rzekomych uchybień formalnych polegających na nie ustosunkowaniu się do zastrzeżeń kierowcy wobec sposobu ważenia. Wbrew twierdzeniom Skarżącej, w protokole z 17 listopada 2002 r., ani też w dokumencie zatytułowanym Wynik ważenia na wadze dynamicznej, nie ma żadnych zastrzeżeń kierowcy do przebiegu czynności. Protokół ma charakter dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 76 kpa). Protokół ów nie uległ sprostowaniu ani nie przeprowadzono przeciw temu dokumentowi dowodów. Należy zatem uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.

W sprawie nie zachodziły przesłanki dla dokonania ponownego ważenia. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru.

Nietrafnym jest zarzut Skarżącej, że doszło do naruszenia art. 6 kpa przez wydanie decyzji z dnia 17 listopada 2002 r. mimo braku przepisów określających sposób dokonywania pomiarów samochodów na wagach. Zasada praworządności, określona w art. 6 kpa, podobnie jak inne zasady ogólne, dotyczy postępowania jurysdykcyjnego ( Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" PWN 1999 s. 59 uw. 1a). Nie oznacza ona, że przebieg wszystkich czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej, musi być drobiazgowo uregulowany przepisami prawa. Przepisy prawa zawierające w szczególności normy kompetencyjne mają jedynie stanowić podstawę do podjęcia danej czynności przez organ oraz być podstawą obowiązku poddania się przez obywatela (osobę prawną) danej czynności organu ( S. Wronkowska "Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa" cz. 1 s.19 Poznań 2002; Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 1998 s. 235). Nawet w silnie sformalizowanym postępowaniu sądowym rozpoznawczym nie reguluje się drobiazgowo szeregu czynności procesowych (np. okazania dowodu stronom, przeprowadzenia oględzin, przeprowadzenia dowodu z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki czy eksperymentu procesowego- art. 244- 257, 292-295, 308 kpc; art. 211- 212 kpk), pozostawiając sposób ich przeprowadzenia organowi procesowemu, w oparciu o utrwalone reguły postępowania, bazujące na kulturze prawnej mającej wielopokoleniową tradycję. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] listopada 2002 r. nie były ( i być nie musiały) jakiekolwiek przepisy regulujące sposób ważenia pojazdów, lecz wskazane prawidłowo w podstawach prawnych obu decyzji przepisy materialnoprawne. Jedynie zatem na marginesie należy wskazać , że już pod rządem ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz.U. 53/93/248 ze zm.) utrwalonym był pogląd, że ówczesny normodawca- Główny Dyrektor Dróg Publicznych- nie miał kompetencji ustawowych do określania zasad ważenia pojazdów w celu ustalenia masy pojazdu i nacisków osi ( wyrok NSA z 17.2.1998- II SA 1489/97). W tej sytuacji szereg regulacji zawartych w zarządzeniu nr 39 ma charakter dyrektyw celowościowych, wskazujących co należy czynić, by osiągnąć zamierzony rezultat- in casu- prawidłowego zadziałania wagi ( S. Wronkowska- op. cit. s. 8). Po dniu 30 czerwca 2002 r., mimo utraty mocy zarządzenia nr 39, organy celne nadal realizowały wypracowane wcześniej- w tym pod rządem zarządzenia nr 39- utrwalone reguły postępowania.

Skarżąca podniosła, że nie była należycie reprezentowana i nie mogła wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Sąd stwierdza, że podczas ważenia istotnie brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania spółki. Skarżąca jest spółką prawa handlowego i jako podmiot gospodarczy- profesjonalistą. Utrwalonym jest pogląd Sądu Najwyższego (wyrażony pod rządem rozporządzenia Prezydenta RP z 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy- Dz.U. 57/34/502 ze zm., a pozostający aktualnym pod rządem ustawy z dnia 15 września 2000 r.- Kodeks spółek handlowych- Dz.U. 94/00/1037 ze zm.), że osoby obejmujące funkcje członków zarządu spółki, deklarują w szczególności dokładanie staranności sumiennego kupca (art. 292 § 2 kh), a objęcie tego stanowiska w danej spółce mimo braku wykształcenia lub wiadomości potrzebnych do prowadzenia jej spraw jest naruszeniem wymaganej staranności i sumienności ( odpowiednio- uzasadnienie wyroku SN z 6.6.1997 r.- III CKN 65/97- OSNC 11/97/181 s. 75). Skoro zatem Spółka wiedziała, na podstawie powszechnie obowiązującego i należycie ogłoszonego prawa, że przy przekraczaniu granic Rzeczypospolitej Polskiej wszystkie samochody ciężarowe poddawane są w postępowaniu administracyjnym kontroli co do przestrzegania warunków określonych art. 13 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b i 40b ust. 1 i 2 udp, to rzeczą organów Spółki było zadbać, by w każdym samochodzie ciężarowym przekraczającym granicę państwa znajdowała się osoba, posiadająca upoważnienie do reprezentowania Spółki w owym postępowaniu administracyjnym. Udzielenie pełnomocnictwa na piśmie w postępowaniu administracyjnym nie jest czynnością skomplikowaną ani kosztowną, bowiem pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych ( art. 33 § 1 i 2 kpa). Nie było zatem żadnych przeszkód, by Spółka- precyzując należycie zakres pełnomocnictwa- udzieliła go np. kierowcy pojazdu bądź osobie mu towarzyszącej, stosownego pełnomocnictwa przed wyruszeniem pojazdu w trasę, bowiem w sferze doświadczenia życiowego mieściła się świadomość, że w długim okresie oczekiwania w kolumnie pojazdów na granicy ( od kilku godzin do kilku dni), udzielenie takiego pełnomocnictwa ad hoc nie będzie realne. Udzielenie takiego pełnomocnictwa pozwoliłoby na pełną realizację art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 45 w zw. z art. 40 § 2 kpa już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Trafnie Skarżąca podnosi, że organ I instancji nie zawiadomił Strony o wszczęciu postępowania ( art. 61 § 4 kpa), nie umożliwił Spółce wzięcia czynnego udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa), doręczając odpis decyzji I instancji kierowcy, nie doręczył jej osobie uprawnionej do odbioru pism w lokalu siedziby Spółki ( art. 45 i art. 40 § 2 kpa). Jednakże owe uchybienia formalnym, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c upsa.

W szczególności brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynikał z istoty i specyfiki owego postępowania- w ciągu doby na dużym przejściu granicznym w O. odprawiane są setki pojazdów ciężarowych, oczekujących często w długich kolejkach. Zarówno w interesie przewoźników, jak i właścicieli pojazdów, kierowców i służb celnych jest, by ważenie pojazdów i ich odprawa, toczyły się sprawnie. Dopełnienie wymogu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, przy uwzględnieniu kilkudniowego obrotu pocztowego, wiązałoby się z praktycznym paraliżem ruchu pojazdów, a kilkudniowe oczekiwanie godziłoby przede wszystkim w interes samych przewoźników i podmiotów, dokonujących transgranicznego obrotu towarowego. Z tychże zatem względów, skoro Spółka nie zadbała, by w pojeździe była osoba legitymująca się pełnomocnictwem do reprezentowania Jej w owym postępowaniu, obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), jak i umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i złożenia ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ( art. 10 § 1 kpa). Już jednak błędne doręczenie odpisu decyzji kierowcy dnia [...] listopada 2002 r. (i jako takie- nieskuteczne wobec Spółki) uległo sanowaniu dnia [...] listopada 2002 r., skutkiem prawidłowego doręczenia w lokalu siedziby Spółki (k. 6, 7 akt administracyjnych).

Od tej daty- skutecznego doręczenia Stronie odpisu decyzji- zaczął biec dla Spółki termin do złożenia odwołania. Strona mogła wszelkie zarzuty podnieść w odwołaniu i zostały one wnikliwie rozpatrzone przez organ II instancji. Nadto w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałej sytuacji nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia ruchu przewoźników na granicy i funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 kpa. Tym samym również i ten zarzut Skarżącej okazał się bezzasadny. Okoliczności faktyczne utrwalone w protokole nr [...]

i dokumencie o nazwie Wynik ważenia na wadze dynamicznej (k. 4, 5 akt administracyjnych) mogły być przez organ I instancji uznane za udowodnione- z uwagi na ww okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa

( art. 81 in fine kpa). Organ odwoławczy prowadzi postępowanie merytoryczne i art. 140 kpa nie stanowił o ograniczeniu praw strony. Spółce dnia 10 marca 2003 r. doręczono odpis postanowienia z dnia [...] marca 2003 r.- nr [...] Dyrektora Izby o wyznaczeniu na podstawie art. 123, art. 124 § 1, art. 35 § 3, art. 36 § 1 kpa nowego terminu dwu miesięcy na załatwienie sprawy- licząc od dnia otrzymania postanowienia; dnia 16 czerwca 2003 r. doręczono L. sp. z o.o. pismo informujące o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów ( art. 10 § 1, art. 73 § 1 kpa; k. 14- 17 akt administracyjnych). Z uprawnień swych Spółka nie skorzystała. Nie ulega wątpliwości, że pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu należy oceniać nie na danym etapie postępowania, lecz w całym postępowaniu (odpowiednio- orzeczenie SN z: 24.5.1949- C 487/49 z glosą B. Dobrzańskiego i J. Witeckiego- PiP 1/50/118; 21.6.1961- 3 CR 953/60 z glosą W. Siedleckiego- NP 1/63/117; wyrok SN z 20.1.1966- II PR 371/65- OSNC 10/66/172 z glosą B. Dobrzańskiego- NP 11/66/1444 akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 684 uw. 42, s. 685 uw. 52, s. 686 uw. 55). Wobec możliwości zgłaszania wniosków i prezentacji dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby należycie ocenił dowody w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów ( art. 80 kpa), a uchybienia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uległy sanowaniu.

W sprawie nie doszło także do uchybienia art. 9 kpa. Skarżąca nie przedkłada żadnego dowodu, wskazującego na nieprawidłowość pouczeń udzielanych kierowcy na stanowisku pomiarowym. Charakter urządzenia, jakim jest waga z wysoko wyspecjalizowanym oprogramowaniem, posiadająca właściwe świadectwo legalizacji, pozwala na przyjęcie, że sposób przeprowadzenia ważenia był prawidłowy.

Brzmienie art. 13 ust. 2a udp nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu ( wyrok NSA z: 23.4.1999 r. sygn. II SA 1838/98, 13.5.1998 r. sygn. II SA 358/98, 15.1.1998 r., sygn. II SA 1189/97, 23.1.1998 r. sygn. II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku ( wyrok NSA z 22.4.1998 r. sygn. II SA 1421/97). W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne.

Wskazane uchybienia organu I instancji nie były uchybieniami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy; w sprawie nie doszło do naruszeń prawa materialnego, w związku z czym- zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak było przesłanek do uchylenia decyzji.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

/-/ M.Dybowski /-/ P.Miładowski /-/ J.Stankowski

jf