Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 613/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 24 ust. 4-6, art. 83 ust. 4, 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 7, art. 77, art. 15, art. 80, art. 11, art. 8, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi O.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] grudnia 2014r. O.W. złożył wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej oraz ze względu na ich przedawnienie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Inspektorat, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w dniu [...] marca 2015 roku wydał decyzję nr [...], w której odmówił umorzenia należności:

1. na ubezpieczenia społeczne za okres : grudzień 2002r,, od marca 2003r. do sierpnia 2003r., od listopada 2003r. do lutego 2007r. w łącznej kwocie 78.718,56 zl w tym z tytułu

– Składek 30.442,25 zł

– Odsetek 48.276,31 zł

2. na ubezpieczenie zdrowotne za okres : od lipca 2003r. do sierpnia 2003r., od listopada 2003r. do maja 2006, od lipca 2006r. do lutego 2007r. w łącznej kwocie 16.087,81 zl w tym z tytułu :

– Składek 6.442,12 zł

– Odsetek 9.645,69 zł

3. Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres : od lipca 2003r. do sierpnia 2003r., grudzień 2003r., od kwietnia 2004r. do czerwca 2004r., od sierpnia 2004r. do maja 2004, od lipca 2006r. do lutego 2007r. w łącznej kwocie 4.104,28 zł w tym z tytułu :

– Składek 1.895,10 zł

– Odsetek 2.209,18 zł

W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że O.W. prowadzi wspólne gospodarstwa domowe z żoną Panią E.W.. Wnioskodawca pobiera emeryturę zagraniczną w wysokości 1.452,22 zł netto. E.W. pobiera również emeryturę w wysokości 959,11 zl netto. Ponadto E.W. prowadzi działalność gospodarczą, przy czym nie ustalono dochodu z tej działalności. Ustalono, że O.W. ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 600,00 zł miesięcznie, z czego udokumentował kwotę 418,25 zł. Stałe wydatki związane z leczeniem wynoszą miesięcznie 300,00 zł - wydatki te nie zostały udokumentowane. Inne wydatki wynoszą 300,00 zł miesięcznie. Organ wyliczył, że średniomiesięczny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.411,33 zł (do dyspozycji pozostaje 1.280,36 zł ).Ustalił, że wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości, wraz z żoną zamieszkuje w lokalu stanowiącym własność syna. Nie posiada również ruchomości oraz praw majątkowych. Posiada zobowiązania wobec P za dzierżawę pawilonu, które spłaca Pan w ratach po 250,00 zł miesięcznie. Na podstawie zajęć egzekucyjnych wobec O.W., w okresie od lipca 2013r. do października 2014r., dokonano wpłat egzekucyjnych na kwotę ogółem 6.486,85 zł z której należność główna uregulowana do wysokości 2.232.75 zł.

Z uwagi na zakres przedmiotowy wniosku: został on rozpatrzony w oparciu o art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

nie podlega rozpatrzeniu w oparciu o art. 28 ust. 3a w/w ustawy bowiem art. ten dotyczy

należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, które w Pana przypadku podlegają w całości rozpatrzeniu w trybie ustawy z dnia 09 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012r. poz. 1551).

Zgodnie z art. 28 ust. 2 i ust. 3, w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter bardzo wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek.

W przypadku wnioskodawcy taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowane w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne, a Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

W piśmie z dnia [...] kwietnia, nazwanym odwołaniem, O.W. nie zgodził się z wydaną decyzją. Domagał się rozpoznania wniosku przy zastosowaniu przepisów ustawy abolicyjnej z dnia [...] listopada 2012 roku, oraz podniósł zarzut przedawnienia egzekwowanych należności.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział decyzją nr [...], z dnia [...] lipca 2015 roku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie dowodowe wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy ma jedynie charakter uzupełniający zaś organ odwoławczy ma obowiązek ustosunkować się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i ocenić ponownie stan faktyczny ustalony na podstawie dowodów zebranych przez organ I instancji. W konsekwencji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład ustalił, że O.W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Posiada on dochód z tytułu pobieranego świadczenia. Ponosi wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem. Zarzuty wnioskodawcy o nieprawidłowo wyliczonym dochodzie, o nieuwzględnieniu wydatków ponoszonych z tytułu zakupu ubrań, obuwia, kosmetyków, środków czystości oraz wykupu dodatkowych leków są bezpodstawne albowiem dochody nieudokumentowane nie mogą być podstawą w prowadzonym postępowaniu.

Odnosząc się do stwierdzenia, że należności uległy przedawnieniu Zakład wyjaśnił, że w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym - dokonanym zajęciem świadczenia nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności. Zgodnie bowiem z art.24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych " bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek , o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Obecnie w stosunku zaległości, postępowanie egzekucyjne jest prowadzone za pośrednictwem Komornika Sądowego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że rozstrzygając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie, dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej O.W. w celu ustalenia, czy zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności, wynikające z następujących podstaw prawnych: art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przypadki wskazane w powołanych przepisach.

Organ wskazał, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazują na fakultatywny charakter decyzji podejmowanych przez Zakład w zakresie umarzania należności z tytułu składek w określonych sytuacjach, nie nakłada na ZUS takiego obowiązku. W przedmiotowej sprawie po uwzględnieniu wszystkich okoliczności — organ II instancji tj. Oddział ZUS, stwierdził, że brak jest podstaw zarówno formalnych, jak i merytorycznych dla podjęcia decyzji o umorzeniu w/w należności. Instytucja umorzenia zaległości składkowych, co wynika z intencji ustawodawcy, ma charakter wyjątkowy i powinna być przyznawana sporadycznie. Okoliczności przedstawione w odwołaniu nie są nowymi okolicznościami w sprawie pozwalającymi na pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma możliwości podejmowania decyzji o umorzeniu w oparciu o jakiekolwiek inne przesłanki, niż te, które są określone w ogólnie obowiązujących przepisach prawnych. Dlatego, powołane we wniosku argumenty nie mogą stanowić podstawy dla umorzenia należności.

Na powyższą decyzję O.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.. W skardze zostały powielone wnioski i zarzuty zawarte we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej oraz ze względu na ich przedawnienie. Podał nadto, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Stosownie natomiast do treści art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawom zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział z dnia [...] lipca 2015 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy za okresy w niej wskazane oraz postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji.

Kontrolując prawidłowość zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii przedawnienia składek. Obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w sytuacji, gdy minął ustalony dla przedawnienia podstawowy termin 5 jest ustalenie, czy należności z tytułu składek uległy przedawnieniu. Nie może bowiem toczyć się postępowanie w stosunku do należności, które wygasły. Postępowanie bowiem takie z chwilą przedawnienia należności z tytułu składek staje się bezprzedmiotowe.

Postępowanie w przedmiocie należności z tytułu składek dotyczyć może tylko wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Jeżeli zobowiązany w swoim wniosku o umorzenie należności wskazuje również składki, które uległy przedawnieniu, to w tym zakresie organ pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a). Jeżeli zaś przedawnienie należności stwierdzone zostanie dopiero w postępowaniu będącym skutkiem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to Zakład powinien uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przedawnionych należności i w tym zakresie umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.; por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2006 roku, w spr. III SA/Wa 2425/06).

Skarżący we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne i konsekwentnie we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosił zarzut przedawnienia egzekwowanych zaległości. W obydwu decyzjach ujawniono, że należności z tytułu składek pochodzą z lat 2002 do 2006, zatem zgodnie z przepisem art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych ( tj. Dz.U. Z 2015 roku, poz. 121 ), dalej nazywana jako u.s.u.s., 5 letni okres przedawnienia już upłynął. Z tej racji obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności odnieść się do tej kwestii.

W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że "w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym – dokonanym zajęciem świadczenia nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., .bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek...". Faktycznie przepisy art. 24 ust. 5a - 6 u.s.u.s. przewidują zawieszenie bądź przerwanie biegu przedawnienia.

Istotne zatem w sprawie jest ustalenie, kiedy bieg terminu przedawnienia uległ przerwaniu lub zawieszeniu, z dokładnym wskazaniem czynności powodujących te zdarzenia oraz kiedy upływa termin przedawnienia powyższych należności. Podkreślić należy, że to do organu należy dokładne wyjaśnienie kwestii przedawnienia składek. Z zaskarżonej decyzji wynika jedynie, że w stosunku do skarżącego jest prowadzona egzekucja ze świadczenia emerytalnego. Zdarzeń powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do poszczególnych składek nie można ustalić na podstawie akt sprawy administracyjnej. Sąd zauważa, że takim wyjaśnieniem omawianej kwestii nie może być poprzestanie przez organ na cytowanym wyżej stwierdzeniu.

Jak powiedziano, z okoliczności rozpatrywanej sprawy wynika, że wobec zobowiązanego prowadzona jest egzekucja zaległych składek, jednocześnie jednak organ nie wskazał, kiedy egzekucja została wszczęta, ewentualnie wcześniejszych okresów jej prowadzenia, czy też innych możliwych okresów zawieszenia czy przerwania biegu przedawnienia. Ma to zaś o tyle istotne znaczenie, że należności, których umorzenia domagał się skarżący mogły w całości bądź chociaż częściowo wygasnąć na skutek przedawnienia, chyba że nastąpiło zawieszenie bądź przerwanie biegu przedawnienia Powyższe fakty powinny zostać szczegółowo przez organ ustalone poddane analizie, a następnie powinno zostać szczegółowo wykazane w treści decyzji. Rozpoznanie wniosku o umorzenie powinno nastąpić w odniesieniu do należności objętych wnioskiem istniejących w chwili podejmowania rozstrzygnięcia przez organ. Dlatego organ powinien poddać analizie przesłanki umorzenia w odniesieniu do istniejącego zadłużenia na dzień podjęcia decyzji.

Tymczasem w zaskarżonej decyzji zabrakło wszystkich tych koniecznych dla rozpatrzenia wniosku skarżącego ustaleń. Z tych przyczyn kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji przez Sąd, nie jest możliwa.

Dopiero po ustaleniu, że egzekwowane zaległości w całości bądź części nie uległy przedawnieniu organ może odnieść się do rozpatrzenia wniosku w aspekcie wypełnienia się przesłanek ustawowych umożliwiających umorzenie należności.

W zaskarżonej decyzji, w części rozstrzygnięcia, organ wskazał jako jej podstawę art. 83. ust. 4 u.s.u.s.. Jest to przepis proceduralny. Materialnoprawną podstawę decyzji wskazał dopiero w uzasadnieniu decyzji, cytując w całości przepis art. 28 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3 u.s.u.s.. Organ wskazał, że skoro żadna z powołanych w art. 28 ust. 3 tej ustawy przesłanek nie dotyczy skarżącego, zatem nie jest możliwe umorzenie egzekwowanych zaległości.

Jednocześnie, we wcześniej części uzasadnienia, organ odniósł się do zarzutów skarżącego odnośnie błędnego ustalenia, w poprzedzającej ją decyzji z [...] marca 2015 roku, jego dochodów, wydatków, dochodu dyspozycyjnego. Powołany wyżej przepis, który stał się podstawą do oddalenia wniosku skarżącego, nie uzależnia sposobu rozpatrzenia sprawy od sytuacji majątkowej składającego wniosek o umorzenie składek. Takie rozważania, w szczególności szeroko poczynione w poprzedzającej decyzji z dnia [...] maja 2015 roku, mogą odnosić się do sytuacji opisanych w art. 28 ust 3a oraz uzupełniających ją przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Dokonując powyższych rozważań organ nie wyjaśnił przyczyn, dla których nie zastosował tego przepisu ustawy i rozporządzenia wykonawczego pomimo, że poczynił ustalenia spełnienia się przesłanek nim przewidzianych. Organ rozpatrując sprawę po raz pierwszy, organ rozpatrując sprawę powtórnie jeżeli uznał, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. nie znajduje zastosowania w sprawie, w pierwszej kolejności powinien był wskazać przyczynę dla której przepis ten nie dotyczy skarżącego, a następnie wyjaśnić, iż powołane we wniosku okoliczności dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawcy nie mają w konsekwencji tego znaczenia dla sprawy. Organ pomijając takie wyjaśnienie uchybił obowiązkowi wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, do czego zobowiązuje przepis art. 7 oraz art. 77 k.p.a..

Skarżący w składanych pismach, domagał się umorzenia egzekwowanych zaległości, odwołując się konsekwentnie do ustawy abolicyjnej. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 roku nazwanym przez skarżącego odwołaniem od z [...] marca 2015 roku, skarżący wskazał jaki akt prawny nazywa ustawą abolicyjną, mianowicie ustawę z dnia 9 listopada 2012 roku. Wprawdzie skarżący nie określił nazwy tej ustawy, lecz zważywszy na przedmiot żądania, jako ustawę abolicyjną zapewne uważał ustawę o umarzaniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność ( Dz. U. z 2012 roku, poz. 1551).

Rozpatrując sprawę ponownie organ nie odniósł się zupełnie do tego stanowiska skarżącego. W uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2015 roku, zabrakło w ogóle jakichkolwiek rozważań dotyczących przywołanej wyżej ustawy. W konsekwencji tego skarżący nie dowiedział się dlaczego w jego przypadku znajduje zastosowanie ustawa o świadczeniach społecznych, nie znajduje zastosowania ustawa o umarzaniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek (...), nazywana przez niego ustawą abolicyjną i w której przepisach upatrywał uwolnienia od egzekwowanych zaległości składkowych.

Kwestię stosowania ustawy o umarzaniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek (...)badał organ w decyzji z dnia [...] marca 2015 roku. Jednakże zapis rozpoczynający się : " Wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 roku wystąpił Pan o umorzenie należności składkowych na podstawie art. 1 ust. 8 ustawy z dnia 09 listopada 2012r o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność ( Dz.U. z 2012r., poz. 1551) Zakład w dniu [...].01.2015r. decyzją nr [...]. określił warunki umorzenia należności z tytułu składek", jest tak dalece enigmatyczny, że rozumienie jego znaczenia posiada zapewne tylko osoba, która zapis ten ułożyła. W ocenie Sądu, z zapisu tego nie wynika dlaczego omawiana ustawa nie dotyczy skarżącego, nie wynika także czego dotyczyła decyzja nr [...] i jakie może mieć znaczenie dla prowadzonego postępowania. Wyjaśnień tej kwestii nie uczynił organ powtórnie rozpoznając sprawę.

Jak powiedziano wyżej, organ powtórnie rozpoznając sprawę nie odniósł się w ogóle do żądania skarżącego zastosowania przepisów ustawy, którą nazywał abolicyjną. Obowiązkiem organu rozpatrującego ponownie sprawę jest ponowne i samodzielne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej wcześniejszą decyzją (art. 15 k.p.a.). Obowiązek ten nakłada na organ powinność podejmowania wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interes społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Rozwinięciem tej zasady jest obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego oceny w całokształcie stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a i art. 80 k.p.a.). Organ ponownie rozpatrując sprawę obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przepisach znajdujących zastosowanie w sprawie . Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji. Omówienie i podsumowanie przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego (dowodowego) musi znaleźć wyraz w uzasadnieniu wydanego przez organ rozstrzygnięcia.

Sąd stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bardzo ogólnikowe i wyjątkowo lakoniczne albowiem wyjaśnienia w nim zawarte są powierzchowne i nie zawierają wskazania przyjętych ustaleń oraz powiązania faktów i ich rozważenia z obowiązującymi przepisami. Wywody prawne sprowadzają się tylko do ogólników i końcowych wniosków, braku wyjaśnienia stosowania przyjętych przepisów i odmowy stosowania innych przepisów, w szczególności wskazanych przez skarżącego. Tym samym uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a..

Tymczasem uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi zatem integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Znamiennym jest, że na gruncie przepisów procedury administracyjnej ustawodawca powiązał obowiązek uzasadniania podjętego aktu z zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Nie ulega również wątpliwości, że uzasadnienie winno spełniać rolę edukacyjno-perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji, powinno również umożliwiać kontrolę poprawności rozstrzygnięcia. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Ponadto prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, bądź odmówić możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo. ( zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 grudnia 2012 roku, w spr. II SA/Go 878/12). Jak wykazano powyżej, uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie spełnia powyższych wymogów, co świadczy o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a., a naruszenie to - łącznie z brakiem oceny materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia.

Uchybień dotyczących braku wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego, nie może usprawiedliwić eksponowana w zaskarżonej decyzji jego bierność. Jakkolwiek należy przyznać, że okoliczności przemawiające za umorzeniem należności zasadniczo powinna wykazać osoba ubiegająca się o zastosowanie tej ulgi w spłacie egzekwowanych zobowiązań, jednakże nie zwalnia to organu administracji z obowiązku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.

Błędne jest stanowisko organu, że z intencji ustawodawcy wynika, że instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy i powinna być przyznawana sporadycznie. W ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd nie znajduje przepisu wskazującego na intencje ustawodawcy przypisane przez organ. W przekonaniu Sądu Instytucja umorzenia zaległości powinna nastąpić zawsze wtedy gdy zostaną spełnione przesłanki przewidziane w tej ustawie.

Wykazane wyżej uchybienia proceduralne mogły mieć wpływ na wynik postępowania, w każdym bądź razie uniemożliwiają Sądowi kontrolę prawidłowości zaskarżonej decyzji i tej racji należało tę decyzję wyeliminować z obrotu prawnego.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wskazania Sądu wynikające z powyższych rozważań, wyjaśni kwestię przedawnienia należności i wskaże w uzasadnieniu decyzji zdarzenia, które spowodowały przerwanie bądź zawieszenie biegu terminu przedawnienia, a także wskaże dokładny termin, kiedy upływa okres przedawnienia dochodzonych należności. Wskaże, które przepisy znajdują zastosowanie w sprawie, które zaś nie znajdują zastosowania ze szczególnym uwzględnieniem przepisów ustawy o umarzaniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. W zakresie obowiązujących przepisów ustali spełnienie, bądź niespełnienie przesłanek w nich zawartych. Prowadząc postępowanie wolne od wad organ zakończy decyzją, którą uzna za słuszną, zaś jej uzasadnienie spełni wszystkie wymagania zawarte w art. 107 k.p.a.. Sąd na obecnym etapie nie przesądza, czy w rozpatrywanej sprawie nastąpiło, czy nie nastąpiło przedawnienie, joraz jakie przepisy znajdują zastosowanie w sprawie. Zadaniem Sądu bowiem jest kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postępowanie, zadaniem Sadu nie jest naprawa uchybień popełnionych przez organ.

W konsekwencji powyższych rozważań, Sąd powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.