Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 348/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020

SENTENCJA

Dnia 6 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. wpłynął wniosek skarżącego M. Z. o przyznanie płatności na rok 2016, w którym skarżący ubiegał się m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 do pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone oraz pakietu 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarze Natura 2000 - w wariancie 4.3. Murawy i wariancie 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne. Powierzchnia zadeklarowana do płatności w pakiecie 1 wynosiła 26,62 ha, natomiast w pakiecie 4: 1,53 ha w wariancie 4.3. i 16,77 ha w wariancie 4.4.

W wyniku kontroli administracyjnej wniosku, z uwzględnieniem ustaleń wynikających w z przeprowadzonej kontroli na miejscu (kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz wzajemnej zgodności), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 pkt. 2, art. 29 ust. 2 pkt. 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015r., poz. 349, ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa PROW 2014-2020"), § 2, § 3, § 5, § 6, § 11 ust. 1 oraz 3, § 15, § 16 ust. 1, § 23 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415, ze zm., dalej powoływanej jako "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne"), art. 18 ust. 6 akapit pierwszy i art. 19 ust. 1 oraz art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 11 z 20.06.2014 r., str. 48; dalej powoływanej jako rozporządzenie nr 640/2014) przyznał skarżącemu płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2016 w łącznej wysokości 17.020,50 zł: w wariancie 4.3 (1.989,00 zł) do powierzchni 1,53 ha, i w wariancie 4.4 (15.031,50 zł) do powierzchni 16,50 ha (zawyżenie powierzchni o 0,27 ha), oraz odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pakiecie 1 (zawyżenie powierzchni o 7,43 ha).

Organ I instancji wskazał, że skarżący zgłosił we wniosku działki rolne A, F, S i T do płatności w pakiecie 1, natomiast działki K i N - do płatności w wariancie 4.4. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono, że skarżący na działkach rolnych A, F, K i N zawyżył powierzchnię użytków rolnych, tj. dla działki rolnej A o 0,24 ha (powierzchnia zadeklarowana we wniosku - 9,22 ha, powierzchnia stwierdzona 8,98 ha), dla działki rolnej F o 0,27 ha (powierzchnia zadeklarowana we wniosku - 6,15 ha, powierzchnia stwierdzona 5,88 ha), dla działki rolnej K o 0,07 ha (powierzchnia zadeklarowana we wniosku - 0,87 ha, powierzchnia stwierdzona 0,80 ha) i dla działki rolnej N o 0,20 ha (powierzchnia zadeklarowana we wniosku - 1,28 ha, powierzchnia stwierdzona 1,08 ha). Natomiast działki rolne S (5,28 ha) i T (1,76 ha) z uwagi na stwierdzone zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej – nieużytki, zostały wykluczone z procesu naliczenia płatności, a ich deklarację we wniosku potraktowano jako zawyżenie powierzchni. Tym samym sumaryczna powierzchnia przedeklarowania wyniosła 7,55 ha dla pakietu 1 oraz 0,27 ha dla wariantu 4.4. Po zastosowaniu przez organ I instancji kompensaty powierzchni stwierdzonej dla działek rolnych w ramach pakietu 1 łączna powierzchnia zawyżenia wyniosła 7,43 ha.

Odnosząc poczynione ustalenia do płatności w ramach pakietu 1, organ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, należało odmówić skarżącemu przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 1. W przypadku natomiast płatności w wariancie 4.4, należało jak wskazał organ przyznać płatność do powierzchni stwierdzonej, stosownie do treści art. 18 ust. 6 akapit pierwszy w zw. z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014.

Jednocześnie organ wskazał, że w przypadku płatności do wariantu 4.3 powierzchnia deklarowana we wniosku i stwierdzona była tożsama i wynosiła 1,53 ha.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie w części dotyczącej pakietu 1, zarzucając że kontrola została przeprowadzona nierzetelnie i tendencyjnie, a także w części zmniejszającej mu dopłaty do wariantu 4.4, ponieważ zmniejszenie w tym wariancie nastąpiło z powodu czterech brzóz.

Skarżący argumentując odwołanie zakwestionował sposób przeprowadzenia kontroli, podnosząc że: nie został powiadomiony we właściwym czasie o zamiarze przeprowadzenia kontroli, jako że zadzwoniono do niego dopiero po południu w dniu kontroli, tymczasem jego obecność była pożądana przy tak trudnych pomiarach w Łąskim Piecu, że nie wyraził zgodny na chodzenie inspektorów po jego obejściu, zaglądanie do zabudowań i wjeżdżanie samochodem poza bramę, że kontroler wymusił na nim przyjazd na stację benzynową w celu podpisania protokołu pomimo tego, że przebywał on w tym czasie na wielomiesięcznym zwolnieniu lekarskim, że zasięg sygnału GPS i telefonii komórkowej na jego działkach jest znikomy, dlatego czasami pomiary GPS są niezbyt dokładne, a wręcz niemożliwe, że nie widział homologacji urządzeń GPS oraz, że brak jest na płycie pomiarów działki nr [...] (objętej działką rolną R) i pomylono nr [...] (objętej działką rolną H).

Ponadto skarżący zgłosił zastrzeżenia co do pomiarów działek rolnych N, S, K, T, A, F, E oraz uwagi co do działek rolnych R i H. Co do działki rolnej N (działki nr ewid.[...], [...]) podniósł, że powierzchnia działki rolnej N w rzeczywistości jest większa od powierzchni zadeklarowanej we wniosku, zarzucił osobie kontrolującej wyłączenie dużej powierzchni, gdzie przy brzegu łąki rosną 4 brzozy 15-25-letnie oraz terenu na działce nr [...], gdzie rosną 3 lub 4 krzaki czarnego bzu, które widać nawet na zdjęciu lotniczym i które rosną tam od 50 lat i stanowią dla krów ochronę przed słońcem w okresie letnim, a także że w trakcie pomiaru została obcięta końcówka północno-zachodnia działki, jednak nie zna powodu, dlaczego tak postąpiono. Odnośnie działki S (działki nr ewid.[...]) wskazał, że zdjęcia z kontroli na miejscu działki zostały zrobione wybiórczo i tendencyjnie, aby "coś" znaleźć, że jest zdjęcie kępy drzew, która rośnie tam od 25 lat i jest schronieniem dla zwierząt w trakcie upałów, że nie cała działka była wykoszona, jak również częściowo nie udało mu się usunąć z powierzchni działki siewek sosny i brzozy, ale jak podkreślił - do płatności nie zgłosił całych powierzchni działek o nr [...] i [...], że w czasie kontroli można było wybrać tylko dobrą część, że działka S stanowi typowe murawy ciepłolubne, które są bardzo cenne przyrodniczo i należy je kosić ostrożnie ze względu na nietypową i bardzo wątłą roślinność, oraz że na działkach tych rośnie także las i w związku z tym naturalnym jest fakt, że przy brzegu z lasem będą leżały szyszki i, że naturalnym jest, iż jak jest sucho to trawa jest słaba, zważywszy że rośnie ona na 6 klasie. W kwestii natomiast działki rolnej T (działki nr ewid.[...]) skarżący zarzucił nierzetelne udokumentowanie jej pomiarów, bezzasadność fotografowania domu, schodów, dołu i alei drzew, ponieważ elementów tych nie deklarował do płatności i bezpodstawność wykonania zdjęcia pola na granicy lasu, a także podniósł, że w związku z tym, iż w wyniku kontroli stwierdzono większy o 0,40 ha areał działki, tj. 2,16 ha zamiast 1,76 ha, istnieje obawa, że fotografie, które dokumentują wystąpienie nieprawidłowości, dotyczą obszaru, który nie został przez niego zgłoszony do dopłat. Kwestionując natomiast pomiar działki rolnej E (działki nr ewid.[...]) skarżący wskazał, że nie było możliwości tak dokładnego pomiaru tej działki, jak to zaprezentowano na płycie (idealnie proste linie), w związku z niewidocznymi granicami pomiędzy działkami o numerach [...] i okolicznością że na działce rolnej E rosła 2-metrowa kukurydza. Skarżący stwierdził też, że działka rolna E nie została w ogóle pomierzona przez osoby kontrolujące.

Do odwołania skarżący załączył zaświadczenie Kierownika Placówki Terenowej KRUS w S. z dnia [...] stycznia 2017 r. o wypłacaniu skarżącemu zasiłku chorobowego w okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] listopada 2016 r., informację z Miejsko-Gminnej Przychodni w S. dotyczącą wyników badań lekarskich oraz cztery kartki z fotografiami działek rolnych (N i T).

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytaczając okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy oraz powołując przepisy dotyczące warunków i przesłanek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, stwierdził że w ich świetle zaskarżona decyzja organu I instancji odpowiada prawu, gdyż z ustaleń kontrolnych, znajdujących potwierdzenie w materiale dowodowym, wynika że skarżący zawyżył we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 powierzchnię gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 1 oraz przyznanie mu płatność rolno-środowiskowo-klimatycznej do powierzchni stwierdzonej w przypadku wariantu 4.4.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących przeprowadzonych w sprawie pomiarów działek organ wskazał, że jeżeli nie można zidentyfikować jakiejś granicy działki rolnej w terenie i jednolita uprawa obejmuje obszar znacznie większy od zadeklarowanego, obejmując działki referencyjne niezadeklarowane w danym wniosku, to wówczas pomiar granicy takiej działki rolnej należy przeprowadzić z wykorzystaniem danych GIS, tj. danych zawartych w systemie informacji geograficznej, dokonując pomiaru do granicy działki referencyjnej. Idealnie proste linie widoczne na szkicu są odzwierciedleniem przebiegu granicy działki referencyjnej. Taki sposób pomiaru zastosowano w przypadku granic działek rolnych E, A i F. Jednocześnie organ podkreślił, że pomiar działki rolnej E został potwierdzony poprzez sporządzenie dokumentacji fotograficznej zatem niezasadne są zarzuty skarżącego o niewykonaniu kontroli tej działki. Odnośnie działki rolnej N organ wskazał, że pomniejszenie powierzchni na tej działce nie jest wbrew twierdzeniom skarżącego spowodowane czterema brzozami, ale jest następstwem występujących na działkach nr [...] zakrzaczeń, które zostały wykluczone z powierzchni działki N. Organ podkreślił, że z porównania szkiców z pomiaru działki N z załącznikiem graficznym wynika, że faktyczny przebieg granicy wskazanej działki rolnej różni się od granicy działki, wyrysowanej przez rolnika na załączniku, a także że fotografia nr 4 potwierdza występowanie zakrzaczeń na zgłoszonym do płatności obszarze działki ewidencyjnej nr [...]. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego dotyczących działki rolnej S, organ podkreślił, że pomiarem objęto dokładnie te części działek ewidencyjnych, które są wyrysowane na załączniku, że las rosnący na działkach o numerach [...] nie był przedmiotem pomiaru, że dokumentacja fotograficzna, którą wykonano z różnych stron działki S, obrazuje dokładnie całą działkę i jej stan uprawy na dzień kontroli, że samosiewki drzewek (sosny i brzozy) są rozsiane równomiernie na całej powierzchni działki, co świadczy o braku użytkowania rolniczego przez więcej niż rok, że kontrola wykazała iż cała powierzchnia wskazanej działki była nieużytkowana rolniczo, co potwierdza zgromadzona dokumentacja fotograficzna przedstawiająca liczne samosiewki drzew występujące w różnych miejscach działki oraz, że nie stwierdzono na obszarze działki występowania uprawy zadeklarowanej we wniosku, tj. trawy na gruncie ornym i, że cała powierzchnia działki rolnej S nie stanowiła gruntu ornego. Jednocześnie organ podkreślił, że murawy nie są gruntami rolnymi. Zdaniem organu prawidłowo w sprawie zostało również stwierdzone brak użytkowania rolniczego całej działki T, tj. brak występowania na obszarze tej działki uprawy zadeklarowanej we wniosku - trawy na gruncie ornym, co potwierdza dokumentacja fotograficzna dla działki rolnej T, obejmująca fotografie wykonane w różnych częściach działki, z której wynika że działka była porośnięta typowo leśną roślinnością, w wielu miejscach samosiewkami drzew (brzozy, sosny). Na fotografiach widoczne są również tereny rekreacyjne, które nie kwalifikują się do płatności. Organ podkreślił przy tym, że pomiar działki przebiega dokładnie tak, jak wyrysowanie działki na załączniku graficznym, że choć skarżący wskazał w odwołaniu, iż alei drzew i schodów nie wliczał do dopłat, to jednak tereny te zostały wyrysowane na załączniku graficznym jako integralna część działki rolnej T, że wyznaczone na działce "siedlisko", jak wynika ze szkicu, nie było objęte pomiarem oraz, że działka rolna T jest otoczona lasem, stąd dokumentacja fotograficzna obejmuje zdjęcia wykonane na granicy pola z lasem, niemniej widoczne na niektórych fotografiach szyszki leżące na polu nie były podstawą do wykluczenia działki z płatności, ale fakt, że działka T nie była gruntem rolnym w dniu kontroli. Ponadto organ wskazał na prawidłowość pomiaru działki rolnej K i pomniejszenie jej powierzchni o obszar wyłączony przy lesie, gdzie występuje teren podmokły, niekwalifikujący się do płatności. Wyjaśnił również, że działka rolna R została pomierzona łącznie z działkami rolnymi P, U, B, C i G ze względu na jednolity sposób użytkowania. W odniesieniu natomiast do zarzutu skarżącego pomylenia w materiałach z kontroli numeru działki [...] (na której położona jest działka rolna H) organ wyjaśnił, że skarżący działkę rolną H zgłosił we wniosku niepoprawnie, tj. jako działkę położoną na działce ewidencyjnej nr [...], która w rzeczywistości stanowiła las, po czym dopiero w dniu 31 maja 2017 r dokonał on korekty numeru działki ewidencyjnej, na której położona jest działka H/H1, natomiast kontrola na miejscu została przeprowadzona we wrześniu 2016 r., a zatem dane do kontroli nie obejmowały poprawnego numeru działki ewidencyjnej, stąd w raporcie z kontroli widnieje nr [...]. Pomimo tego faktu kontrolujący dokonali pomiaru działki rolnej H/H1 na właściwej działce ewidencyjnej, tj. [...].

W kwestii natomiast zarzutów dotyczących sposobu przeprowadzenia kontroli organ wskazał, że pomiar działek w gospodarstwie skarżącego został zrealizowany przy użyciu techniki GPS z wykorzystaniem odbiornika, dla którego przeprowadzono testy walidacji, że jedynie odbiorniki posiadające takie testy są dopuszczone do użytkowania przez pracowników ARiMR oraz, że inspektorzy terenowi nie mają obowiązku okazywania producentom rolnym dokumentów potwierdzających możliwość wykorzystania danego odbiornika GPS w trakcie pomiarów powierzchni działek rolnych. Organ podkreślił, że w świetle przepisów prawa zapowiedzenie kontroli jest uzależnione od rodzaju przeprowadzanej kontroli oraz od faktu, czy nie zagraża ono celowi kontroli, że rolnik jest powiadamiany o kontroli wówczas, gdy jego obecność jest niezbędna do przeprowadzenia kontroli, że kontrole w zakresie kwalifikowalności powierzchni ograniczają się jedynie do ustalenia powierzchni działek rolnych i weryfikacji grupy upraw na działce rolnej, w związku z czym obecność rolnika do weryfikacji gruntów z wniosku nie jest niezbędna, albowiem w żaden sposób brak jego udziału przy kontroli obszarowej nie uniemożliwia skontrolowania gruntów z wykorzystaniem odbiornika GPS. Organ zaznaczył przy tym, że skarżący został telefonicznie poinformowany o kontroli w dniu 12 września 2016 r. i, że zarzut iż informacja ta została przekazana po południu, nie ma wpływu na prawidłowość przeprowadzenia kontroli, gdyż obecność rolnika nie była niezbędna do tego, aby prowadzić pomiary działek rolnych zgłoszonych do płatności. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że nie wyraził on zgody na chodzenie po swoim obejściu, zaglądanie do zabudowań i wjeżdżanie samochodem poza bramę, organ zwrócił uwagę na podpisanie przez skarżącego wniosku, w którym w sekcji IX m.in. zobowiązał się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na terenie gospodarstwa rolnego. Organ wyjaśnił przy tym, że podczas kontroli działek skarżącego byli obecni jedynie inspektorzy terenowi, którzy - aby dokonać pomiaru działki rolnej T/T1 - byli zmuszeni przemieszczać się przy domu położonym na działce nr ewid.[...], co potwierdza dokumentacja fotograficzna, obejmująca zdjęcia wykonane w okolicach domu. Wskazał również, że cała dokumentacja fotograficzna zgromadzona w trakcie kontroli została sporządzona, nie w nocy, lecz w ciągu dnia, tj. w dniu 12 września 2016 r. od godz. 8.30 do 14.40 oraz w dniu 13 września 2016 r. od godz. 9.15 do 14.30. W kwestii natomiast zarzutu skarżącego, iż osoba z kontroli wymusiła na nim przyjazd na stację paliwową i podpisanie protokołu pomimo tego, że przebywał w tym czasie na wielomiesięcznym zwolnieniu lekarskim, organ stwierdził, że inspektorzy terenowi poinformowali skarżącego o konieczności złożenia oświadczenia na okoliczność kontroli w zakresie wzajemnej zgodności (której zakres obejmuje elementy weryfikowane w oparciu o informacje przekazane przez beneficjenta), ustalając miejsce spotkania przy stacji benzynowej, na co skarżący wyraził zgodę, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że inspektorzy terenowi wymusili na skarżącym spotkanie na stacji paliw. Ze skarżącym, jak wyjaśnił organ, spotkał się jeden z inspektorów, zaś drugi w tym czasie wykonywał pomiary w terenie. Organ zwrócił również w tym kontekście uwagę, że skarżący miał prawo w każdym czasie upoważnić inną osobę do reprezentowania go w trakcie kontroli i złożenia stosownego oświadczenia, z czego nie skorzystał pomimo tego, że przebywał na wielomiesięcznym zwolnieniu lekarskim. Ponadto organ powołując się na szczególne w stosunku do przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej powoływanej jako "Kodeks postępowania administracyjnego" lub "kpa") regulacje proceduralne obowiązujące w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności wynikające z treści art. 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW 2014-2020, stwierdził że wobec zgromadzonego przez organy ARiMR materiału dowodowego, ciężar wykazania prawidłowości powierzchni deklarowanej we wniosku spoczywał na skarżącym, który w sprawie dowodów takich nie przedstawił.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wskazując że czuje się pokrzywdzony zaskarżoną decyzją. Skarżący powołał się na okoliczność długotrwałej choroby oraz pogodę jako przyczyny braku możliwości zrobienia wszystkiego na czas. Podtrzymał zarzuty dotyczące braku jego obecności przy kontroli, zmuszenia go do przyjazdu na stację benzynową w celu podpisania protokołu, trudności pomiaru przy pomocy GPS terenu z uwagi na jego specyficzny charakter i usytuowanie, obecności jednego a nie dwóch kontrolerów podczas kontroli, oraz zarzuty dotyczące nieprawidłowych pomiarów działek rolnych, które zostały zgłoszone do kontroli, w szczególności E, A, F, N, S i T (pomiar po idealnie prostej linii, bezpodstawne wydzielenie części działek, brak wystąpienia wskazywanych przez ARiMR zakrzaczeń, nie występowanie starych siewek, trudność ich usunięcia, brak pomierzenia właściwych części działek). Skarżący podkreślił, że jego gospodarstwo jest miejscem szczególnym, które z uwagi na jego specyfikę nie da się ująć w formie prostych kwadratów trawy i lasów. Wskazał też na nieprzeprowadzenie rekontroli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzje orzekających w sprawie organów odpowiadają prawu, nie naruszając przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w tym w szczególności w zakresie zawartego w nich rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 1 oraz przyznaniu tej płatności w ramach wariantu 4.4 do powierzchni stwierdzonej.

Spór w sprawie dotyczył kwestii prawidłowości stwierdzenia przez organy przedeklarowania we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 działek rolnych zgłoszonych do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 1 oraz wariantu 4.4.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że materialnoprawne przesłanki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2016 uregulowano w ustawie PROW 2014-2020 oraz w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu rolno-środowiskowo-klimatycznym.

I tak, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego jest realizowane w ramach jednego wariantu (jednej rasy lokalnej zwierząt) albo jednego pakietu (gdy pakiet nie obejmuje wariantu), w tym i, tak jak w przedmiotowej sprawie w ramach pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone oraz wariantu 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne (§ 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 4 lit. d rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego).

W przypadku pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do gruntów ornych, na których występują uprawy w rozumieniu art. 44 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, przy czym w przypadku roślin wieloletnich mogą one występować na gruntach ornych przez okres nie dłuższy niż 3 lata w okresie objętym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym (§ 12 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego).

Zgodnie z § 12 ust. 4 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku natomiast pakietu 4 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do:

1) trwałych użytków zielonych, na których występują:

a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.1.-4.6.,

b) siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.8.-4.11.;

2) obszarów przyrodniczych, na których występują:

a) siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na specjalnym obszarze ochrony siedlisk albo na obszarze specjalnej ochrony ptaków, albo na obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantu 4.2., 4.3. lub 4.6.,

b) siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 3 pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli są położone na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantów 4.8.-4.11.;

3) trwałych użytków zielonych położonych na obszarze specjalnej ochrony ptaków, w rozumieniu przepisów o ochronie przyrody - w przypadku wariantu 4.7.

Stosownie zaś do § 15 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6, wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności za: hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna - po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Z powyższego wynika, że płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje wyłącznie do zadeklarowanych powierzchni gruntów spełniających warunki do przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów, a więc do powierzchni gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną.

Instrumentem prawnym umożliwiających weryfikację danych zawartych we wniosku, w tym więc czy zadeklarowane we wniosku działki rolne spełniają warunki do objęcia ich płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną, są kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu przeprowadzane przez właściwe władze. Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Wskazać należy, że państwa członkowskie zobowiązane są do ustanowienia systemu kontroli, obejmującego systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność; system ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 - Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r, str. 549, z późn. zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 1306/2013"). Zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Kontrole te uzupełniane są przez kontrole na miejscu (art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013).

W świetle przytoczonych przepisów nie ulega wątpliwości, że w sprawie organy były uprawnione do dokonania weryfikacji danych zawartych we wniosku skarżącego zarówno w drodze kontroli administracyjnej wniosku, jak i kontroli na miejscu gospodarstwa skarżącego. W sprawie skorzystano z obu tych instrumentów prawnych. Kontrola na miejscu w gospodarstwie rolnika miała na celu potwierdzenia zgodności informacji zawartych we wniosku ze stanem faktycznym przede wszystkim odnośnie powierzchni zadeklarowanych działek rolnych i sposobu jej rolniczego wykorzystania, a także sprawdzenie i weryfikację warunków i wymogów objętych zobowiązaniem, stanowiących podstawę przyznania płatności. Z akt sprawy wynika, że w dniach 12-13 września 2016 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego odbyła się kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz wzajemnej zgodności metodą inspekcji terenowej. Z przedmiotowych kontroli sporządzone zostały, znajdujące się w aktach sprawy, raporty z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] oraz w zakresie wzajemnej zgodności nr [...]. W toku kontroli została sporządzona dokumentacja fotograficzna (zdjęcia) objętych kontrolą działek rolnych. Wykonane zostały również szkice z pomiaru działek rolnych. W związku z tym wskazać należy, że organy prowadzące postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie płatności, mając możliwość weryfikacji danych zawartych we wniosku poprzez przeprowadzenie ww. kontroli, korzystając z tych instrumentów, w ramach postępowania wyjaśniającego zgromadziły materiał dowodowy w postaci raportu z czynności kontrolnych, szkiców z pomiaru działek rolnych i wykonanych fotografii, które przedstawiają rodzaj pokrycia szatą roślinną kontrolowanego terenu. W ocenie Sądu, na podstawie tych dowodów organy wykazały, że w sprawie miało miejsce przedeklarowanie powierzchni dziełek rolnych A, F, S i T zgłoszonych do płatności w ramach pakietu 1 oraz działek rolnych K i N zgłoszonych do płatności w ramach wariantu 4.4., uzasadniające odmowę przyznania skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 1, w związku z tym, iż powierzchnia zadeklarowana we wniosku (26,62 ha) jest większa niż powierzchnia stwierdzona (19,19 ha) i różnica ta (7,43 ha) przekracza 20 % powierzchni stwierdzonej, a zatem zastosowanie znajduje art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, a także uzasadniające przyznanie skarżącemu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu 4.4. do powierzchni stwierdzonej, jako że powierzchnia zadeklarowana we wniosku (16,77 ha) przekracza powierzchnię stwierdzoną (16,50 ha), a różnica ta (0,27 ha) wynosi nie więcej niż 3 % lub 2 ha, co oznacza, że w stosunku do płatności w ramach tego wariantu zastosowanie znajduje przepis art. 18 ust. 6 akapit pierwszy w zw. z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w celu określenia powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności organ oprócz pomiarów przy użyciu odbiornika GPS, dokonywał identyfikacji działek na podstawie danych GIS. O ile bowiem kontrola w terenie pozwala na ustalenie stanu faktycznego w terenie, to istnieją sytuacje gdy brak jest możliwości identyfikacji w terenie granicy działki rolnej, w sytuacji gdy np. jednolita uprawa obejmuje obszar większy od zadeklarowanego (obejmuje również inne działki referencyjne), gdy mamy na takim terenie do czynienia z jednolitym sposobem użytkowania, uniemożliwiającym identyfikację którejś z granic działki. Ustalenia poczynione w oparciu o system GIS umożliwia dokonanie identyfikacji tego typu granic. Systemu GIS ma swoje umocowanie w treści art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie zatem z prawem organy zastosowały również taki sposób pomiaru określonych granic działek rolnych A, F i E. Stąd też uwidocznione na szkicach z pomiaru tych działek, kontestowane przez skarżącego, idealnie proste linie niektórych granic działek rolnych. Dla ustalenia obszaru kwalifikowanego do płatności niejednokrotnie konieczne jest ustalenie zarówno faktycznej powierzchni upraw na podstawie przeprowadzonych w trakcie kontroli na miejscu pomiarów przy użyciu odbiornika GPS, jak i odniesienie granic tych upraw do granic działek referencyjnych - co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto wskazać należy, że z porównania szkiców działek rolnych objętych pomniejszeniem powierzchni z obrazem uwidocznionym na załącznikach graficznych dołączonych do wniosku wynika, iż faktyczny przebieg zakwestionowanych przez organy granic różni się od wyrysowanych przez skarżącego na załącznikach graficznych (N, K, A, F), a ponadto że pomiar działek przebiegał stosowanie do wyrysowanych przez skarżącego działek na załącznikach graficznych (np. pomiar działki T nie obejmował wydzielonego terenu siedliska). Również fotografie działek uwidoczniają zarzucane przez organy nieprawidłowości, w tym w szczególności zakrzaczenia na działce rolnej N, samosiejki drzewek na działce rolnej S, leśną roślinność, samosiejki drzew i tereny rekreacyjne na działce rolnej T. Należy podkreślić przy tym, odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż istnieje obawa, że fotografie działki rolnej T, które dokumentują wystąpienie na niej nieprawidłowości nie dotyczą obszaru, który został zgłoszony do dopłat, wskazać należy, że szkic z pomiaru działki rolnej T obrazuje miejsca i kierunek wykonania zdjęć. Wymaga wyraźnego podkreślenia, że wszystkie szkice obrazujące kontrolowane działki (ich pomiar) są możliwe do zweryfikowania poprzez porównanie ich z przedstawiającymi działki strony załącznikami graficznymi dołączonymi do wniosku o płatność. Jednocześnie wskazać należy, że części zarzutom dotyczącym zakwestionowanych przez organy działek rolnych skarżący nie zaprzeczył, potwierdzając w skardze, że nie zawsze mógł wszystko zrobić na czas, i że uniemożliwiła mu to choroba i pogoda. Na marginesie wymaga nadmienić, że prawodawca unijny przewidział sytuacje objęte wyjątkowymi okolicznościami np. siłą wyższą czy wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, niemniej wymaga to zachowanie wymogów określonych w prawie unijnym (art. 4 ust 1 rozporządzenia nr 640/2014).

Podkreślenia wymaga również, że postępowanie wyjaśniające przed organami ARiMR zostało w istotny sposób zmodyfikowane, stosunku do postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. W myśl art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przytoczonych regulacji wynika, że organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Obowiązkiem ich nie jest już wymóg działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Obowiązki organu określone w art. 7 i art. 77 §1 kpa ograniczone zostały zatem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. To natomiast strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przyjęto zatem zasadę, iż ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie wnioskowanych płatności, zdaniem Sądu, nie ma podstaw do poddanie w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń co do powierzchni działek rolnych objętych przedmiotowym wnioskiem oraz ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w postaci raportu z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności, dokumentacji fotograficznej i sporządzonych szkiców pomiarów działek, wynikach kontroli administracyjnej nie zostały bowiem podważone przez rolnika żadnym przekonywującym dowodem uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Argumentacja rolnika kwestionująca poczynione ustalenia organów, opiera się przede wszystkim na ogólnym, nie popartym konkretnymi dowodami, kontestowaniem ustaleń organów, co mając na uwadze przepisy art. 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW jest zdaniem Sądu niewystarczające do podważenia dowodów przedstawionych przez organy. Natomiast przedstawione wraz z odwołaniem 4 kartki zdjęć również nie podważają w ocenie Sądu ustaleń organu, zważywszy że jak wynika z wyjaśnień organu pomniejszenie powierzchni na działce rolnej N nie było spowodowane sfotografowanymi 4 brzozami, lecz następstwem występujących zakrzaczeń, oraz że zdjęcie te są niewystarczające do poddanie w wątpliwość ustaleń organów, jako że te oparte zostały na całokształcie zgromadzonego w sprawie, wzajemnie się uzupełniającego materiału dowodowego, obejmującego zarówno zdjęcia działek, jak i sporządzone raporty z czynności kontrolnych oraz wykonane szkice pomiarów działek. Zdaniem Sądu skarżący nie podważył wniosków i ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji, w której organ II instancji dokonał szczegółowej analizy działek zgłoszonych do wsparcia. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji świadczy o tym, że organ wszechstronnie i kompleksowo ocenił cały zebrany materiał dowodowy. Odnosząc się do poszczególnych zadeklarowanych działek, szczegółowo wskazał ustalone błędy oraz skutki w postaci pomniejszenia płatności lub wykluczenia z płatności, przywołując dowody na jakich podstawie dokonał stosownych ustaleń. W odniesieniu do każdej z działek organ wskazał przyczyny przedeklarowania powierzchni, przedstawiając normy prawne mające zastosowanie w sprawie. Skarżący zgłaszając zarzuty dotyczące poszczególnych działek rolnych, nie podważył wiarygodnymi dowodami poczynionych w sprawie ustaleń organów dotyczących tychże działek. Poczynione przez organy wnioski i w konsekwencji zastosowane pomniejszenie płatności w wariancie 4.4. oraz odmowa przyznania płatności w pakiecie 1, znajdują oparcie w faktach ustalonych na podstawie przeprowadzonych w niniejszej sprawie kontroli oraz w zgromadzonym materiale dowodowym w postaci raportu z czynności kontrolnych, szkiców działek i wykonanych fotografii. Podkreślić należy przy tym, że w sprawie przeprowadzona została zarówno kontrola administracyjna wniosku, jak i kontrola na miejscu gospodarstwa skarżącego i, że organy wykorzystały wszystkie instrumenty prawne celem weryfikacji prawa skarżącego do wnioskowanej płatności. W świetle zakresu wykonanych czynności w sprawie brak jest podstaw do skutecznego podniesienia zarzutu nie przeprowadzenia rekontroli.

Wbrew twierdzeniom skarżącego nie popartym stosowanymi dowodami, Sąd nie miał wątpliwości, co do rzetelności i legalności przeprowadzonej kontroli. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie raport z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy nie budzi on uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki, nie ma podstaw do odmówienia mu wiarygodności. O wadze tego dowodu świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd – co do zasady – przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, bezstronne co do zasady, przypisać więc należy przymiot wiarygodności. Raport z czynności kontrolnych jest – co do zasady – dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 kpa). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 11 listopada 2016 r., II GSK 1069/15 – dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Choć zawarte w nim ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone, to jednak w świetle ww. reguł postępowania wyjaśniającego określonych w art. 27 ust. 1 i 2 ustawy PROW, inicjatywa dowodowa i ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na skarżącym, który to w przedmiotowej spawie nie podważył wiarygodnymi dowodami ustaleń organów na podstawie sporządzonych raportów z kontroli.

Z tych też względów, mając na względzie, że kontrole przeprowadzają osoby wyspecjalizowane, dysponujące odpowiednią wiedzą, narzędziami i umiejętnościami, nie było żadnych podstaw do uznania, że dokonany pomiar przy użyciu odbiorników GPS został wykonany nieprawidłowo i, że urządzenia kontrolerów działały niedokładnie. Zarzuty w tym zakresie skarżącego są gołosłowne i jedynie deklaratywne. Również nieuzasadnione, bezpodstawne i niewykazane są zarzutu skarżącego co do obecności jednego kontrolera podczas przeprowadzanej kontroli. Ze znajdujących się w aktach sprawy raportów z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz wzajemnej zgodności wynika, że kontrolę przeprowadzało dwóch kontrolerów, tj. T. H. i W. T.. Należy zauważyć, że skarżący nie skorzystał z żadnej drogi prawnej umożliwiającej podważenie prawdziwości danych zawartych w tych raportach (np. nie złożył zawiadomienia do prokuratury czy Policji o sfałszowaniu raportów), co mogłoby przynajmniej uprawdopodobnić podnoszone przez niego zarzuty, w tym związane z wykonywaniem czynności kontrolnych przez jednego, a nie dwóch kontrolerów. Nieusprawiedliwiony jest także, zdaniem Sądu, zarzut skarżącego o wymuszeniu przez inspektorów terenowych na skarżącym spotkania na stacji paliw, skoro skarżący sam, dobrowolnie na tą stację przyjechał, godząc się tym samym na ustalone w tym miejscu spotkanie z inspektorem. Jednocześnie należy podnieść, że w sytuacji choroby skarżący mógł upoważnić inną osobę do reprezentowania go w trakcie kontroli, czego nie uczynił. Zauważyć należy również, że skarżący własnoręcznie podpisał wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, w którym w sekcji IX m.in. zobowiązał się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren gospodarstwa rolnego. Tym samym bezpodstawny jest zarzut dotyczący chodzenia po jego obejściu, zaglądanie do zabudowań i wjeżdżanie samochodem poza bramę, zważywszy że jak wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji, dokonanie przez inspektorów terenowych pomiaru działki rolnej T/T1 wymagało przemieszczanie się ich przy domu położonym na działce nr ewid.[...], co potwierdza dokumentacja fotograficzna, obejmująca zdjęcia wykonane w okolicach domu.

Za nieskuteczny należy ponadto uznać zarzut przeprowadzenia kontroli bez obecności skarżącego. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że z raportów z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz wzajemnej zgodności wynika, że skarżący został telefonicznie poinformowany o kontroli w dniu 12 września 2016 r., kontrola natomiast została przeprowadzona w dniach od 12 września 2016 r. do 13 września 2016 r. Należy też wskazać na przepis art. 25 akapit pierwszy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, z późn. zm.), który stanowi, że kontrole na miejscu mogą zostać zapowiedziane, pod warunkiem że nie koliduje to z ich celem lub skutecznością. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum i nie przekracza 14 dni. Na tle przytoczonej regulacji Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że zapowiedzenie kontroli jest uzależnione od rodzaju przeprowadzanej kontroli, od braku zagrożenia dla celu i skuteczności kontroli, a także że w przypadku kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, która ogranicza się jedynie do ustalenia powierzchni działek rolnych i weryfikacji grupy upraw na działce rolnej (zgodności deklaracji zawartej we wniosku z rzeczywistą sytuacją) i w ramach której nie ma konieczności wizyty w siedzibie gospodarstwa (np. w celu weryfikacji dokumentacji), obecność rolnika do weryfikacji gruntów z wniosku nie jest niezbędna, albowiem w żaden sposób brak jego udziału przy kontroli obszarowej nie uniemożliwia skontrolowania gruntów z wykorzystaniem odbiornika GPS, które to czynności jak podkreślono są wykonywane przez specjalistów, dysponujących odpowiednią wiedzą, umiejętnościami i narzędziami. Tym samym zarzut o poinformowaniu o kontroli po południu nie ma wpływu na prawidłowość przeprowadzenia kontroli, mając na uwadze że kontrola trwał dwa dni, a informację skarżący otrzymał w dniu 12 września 2016 r. oraz, że w zakresie samego pomiaru działek rolnych zgłoszonych do płatności obecność skarżącego nie była niezbędna.

Dodatkowo należy podnieść, że złożenie wniosku o przyznanie płatności jest dobrowolne i stanowi uprawnienie, nie zaś obowiązek. Postępowanie w sprawach dotyczących płatności jest sformalizowane. Oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu, a organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku. Nie ma on natomiast obowiązku, ani też uprawnienia do zastępowania skarżącego i rozszerzającego interpretowania wniosków wywodząc z nich żądania w nich niewskazane. To bowiem do rolnika, a nie do organu należy decyzja, o które płatności w stosunku do jakich działek się ubiega. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie wniosku przerzucać na organ administracji publicznej. Postępowanie administracyjne było wszczęte na wyłączny wniosek skarżącego, zaś wnioskodawca nie był zobowiązany do uzyskania płatności i składania wniosku, ale korzystał z uprawnienia, które wynika z przepisów prawa. Ewentualne nieprawidłowości w zakresie elementów materialnych wniosku obciążają wnioskującego. Regulacje prawne dotyczące postępowania w sprawach o przyznanie płatności nie nakładają bowiem na organ odpowiedzialności za treść merytoryczną wniosku. Rolnicy wnioskujący o przyznanie płatności mają obowiązek zapoznać się z zasadami ich przyznawania. Znajomość tych regulacji potwierdzają własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku.

W tym stanie rzeczy, po analizie całości materiałów sprawy, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Zebrano niezbędne dowody do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, których mocy dowodowej skarżący nie podważył wiarygodnymi dowodami, po czym dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu decyzji organy przedstawiły argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Dokonana ocena materiału dowodowego sprawy jest wyczerpująca, przekonywująca, zgodna z wymogami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Dlatego też Sąd uznał, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, uznając za chybione i nieskuteczne zarzuty skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.