Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 545/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy w R. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...], którym utrzymane zostało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...]

W dniu [...] r. Prokurator Rejonowy w R., działając na podstawie art. 291, 292 i 293 § 1 Kodeksu postępowania karnego, art. 195 a kodeksu karnego wykonawczego i art. 155a § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydał postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...] o zabezpieczeniu na majątku podejrzanego D.M. (M.) z tytułu grożącej kary grzywny, nawiązki w myśl art. [...] kodeksu karnego oraz świadczenia pieniężnego w myśl art. [...] kodeksu karnego. Zabezpieczenia majątkowego roszczeń i kar postanowiono dokonać poprzez zajęcie ruchomości – samochodu osobowego marki [...].

Organ pierwszej instancji, powołując jako podstawę prawną art. 157 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 123 § 1 i 2, art. 124 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia [...]r. (numer jak wyżej) odmówił przystąpienia do zabezpieczenia stwierdzając, iż wniosek Prokuratora nie odpowiada wymogom formalnym zarządzenia zabezpieczenia określonego w art. 165 § 1 powołanej wyżej ustawy. Postanowienie to doręczono Prokuraturze Rejonowej w R. w dniu [...]r..

Pismem z dnia [...]r. Prokurator Rejonowy w R. wniósł do organu nadzoru, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie § 169 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury (Dz. U. Nr 169, poz. 1189) w związku z art. 170 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie, wbrew wyżej wymienionym przepisom, że Prokurator był zobowiązany do spełnienia kryteriów formalnych z art. 156 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wniósł przy tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu wskazał, iż na podstawie art. 195a § 1 kkw zlecił Urzędowi Skarbowemu wykonanie postanowienia, a z treści art. 170 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że w zakresie zabezpieczenia majątkowego realizowanego na podstawie postanowienia prokuratora stosuje się przepisy szczególne. Tak więc w tym przypadku mają odpowiednie zastosowanie regulacje m.in. Kodeksu karnego wykonawczego oraz ustawy o prokuraturze i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury. Dodał, iż stosownie do § 169 ust. 3 wymienionego rozporządzenia, Prokurator przesyła organowi egzekucyjnemu postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wraz z pismem przewodnim, a zatem – zdaniem strony – postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym zastępuje zarządzenie zabezpieczenia, o którym mowa w art. 156 § 1 ustawy egzekucyjnej. Odwołał się przy tym do wyroków WSA z dnia 2 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1894/05, a także z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 1365/06.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uznał zasadności zarzutów zażalenia i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. (numer jak wyżej) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 155a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Nadto stosownie do art. 157 § 1 tej ustawy: "jeżeli (...) zarządzenie zabezpieczenia nie zawiera treści określonej w art. 156 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do zabezpieczenia. Dalej powołał się na art. 195a kkw i stwierdził, iż użyte określenie "może zlecić" oznacza, iż zlecenie wykonania zabezpieczenia przez urząd skarbowy ma charakter fakultatywny. Zaznaczył też, iż art. 27 kkw określa, że egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej, a zatem skoro Prokurator decyduje się na zlecenie wykonania postanowienia o zabezpieczeniu naczelnikowi urzędu skarbowego, to decyduje również o tym, iż zabezpieczenie to będzie realizowane w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie odwołał się do art. 195a § 1 kkw i stwierdził, iż sformułowanie "(...), który wydał postanowienie, może zlecić wykonanie (...)" wskazuje, iż mamy tu do czynienia z czynnością zakończoną "wydanie postanowienia", a później z dokonaniem wyboru trybu wykonania przez organ egzekucyjny. Odnosząc się do powołanych orzeczeń WSA podkreślił, że rozstrzygnięcia WSA w Gliwicach zostały wydane w toku innego postępowania i nie mają mocy wiążącej, a WSA w Poznaniu i Szczecinie reprezentują odmienne stanowisko. Końcowo stwierdził, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury, jak sama nazwa wskazuje, określa tryb wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury i wiąże jedynie te organy, a nie inne.

W skardze z dnia [...]r. Prokurator Rejonowy w R., wniósł o uchylenie wyżej wymienionego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz postanowienia organu egzekucyjnego I instancji. Zarzucił przy tym błędne zastosowanie art. 155 a § 1 i art. 156 § 1 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pomijające uregulowanie zawarte w art. 170 § 1 tejże ustawy, na podstawie którego w odniesieniu do tego rodzaju postanowień należy stosować przepisy szczególne a to Kodeks postępowania karnego, ustawę o prokuraturze i wydany na tej podstawie regulamin. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że skoro zgodnie z § 169 ust. 2 Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury odpis postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym przesyła się podejrzanemu za pośrednictwem organu egzekucyjnego a samo postanowienie zawiera pouczenie o przysługujących podejrzanemu prawach, w tym prawie złożenia zażalenia do sądu, tym samym nie można żądać od prokuratora zarządzenia zabezpieczającego o jakim mowa w art. 155 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przesłanie organowi egzekucyjnemu postanowienia o zabezpieczeniu należy uznać za wystarczającą podstawę do działania tegoż organu

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powołał się przy tym na wyroki WSA w Poznaniu z 15 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1070/07 i WSA w Szczecinie z 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 843/05. Natomiast odnosząc się do zarzutu negowania powszechności obowiązywania wymienionego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, stwierdził, iż akt ten określa tryb wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury; nie określa natomiast trybu działania innych organów administracji, w tym naczelników urzędów skarbowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę, wywiódł, co następuje:

Skarga Prokuratora Rejonowego w R. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom egzekucyjnym skutecznie zarzucić, iż w rozpatrywanej sprawie naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego, czy procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdzenie wyłącznie takich uchybień może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu. Stanowi o tym art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z którego wynika, iż zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej wydanego w przedmiocie odmowy przystąpienia do zabezpieczenia w wyniku stwierdzenia, że wniosek Prokuratora nie odpowiada wymogom formalnym zarządzenia zabezpieczenia określonego w art. 165 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), przypomnieć trzeba, iż zasadniczym przedmiotem sporu między stronami jest kwestia zastosowania w odniesieniu do wniosku prokuratora art. 155a § 1 i art. 157 § 1 powołanej wyżej ustawy.

Strona skarżąca twierdzi bowiem, iż wydane na podstawie art. 291, 292 i 293 § 1 Kodeksu postępowania karnego, przez Prokuratora Rejonowego w R., postanowienie z dnia [...]r. sygn. akt [...] o zabezpieczeniu na majątku podejrzanego D.M. z tytułu grożącej kary grzywny, nawiązki oraz świadczenia pieniężnego, poprzez zajęcie mienia ruchomego tj. samochodu osobowego marki [...] – zastępuje konieczność wydania zarządzenia zabezpieczenia, o jaki mowa w art. 156 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Z poglądem tym – skład orzekający w niniejszej sprawie – się nie zgadza.

Przede wszystkim zauważyć należy, iż art. 195a Kodeksu karnego wykonawczego (kkw) wyznacza urząd skarbowy jako właściwy do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu, przy czym art. 27 kkw stanowi, iż egzekucję środka karnego nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli kkw nie stanowi inaczej. Tenże urząd skarbowy właściwy jest również w zakresie zabezpieczenia m. in. grzywny oraz świadczenia pieniężnego w sytuacji zabezpieczenia ich w tym samym postanowieniu co środki karne objęte dyspozycją art. 27 kkw, w razie wydania przez sąd lub prokuratora stosownego zlecenia stosownie do art. 195a § 1 kkw. Przepis ten dopuszcza bowiem możliwość dokonania wyboru zlecenia wykonania postanowienia organowi określonemu w art. 187 tj. urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu (...). Słusznie zatem zaakcentował Dyrektor Izby Skarbowej, iż skoro Prokurator decyduje się na zlecenie wykonania postanowienia o zabezpieczeniu naczelnikowi urzędu skarbowego, to decyduje również o tym, iż zabezpieczenie to będzie realizowane w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Nawiązując do treści art. 27 kkw, zaakceptować trzeba pogląd wyrażony w wyroku z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1070/07, iż: "Poza wskazaną wyżej normą kompetencyjną z art. 195a Kkw w zw. z art. 187 Kkw, w przepisach Kkw brak jest jakichkolwiek rozwiązań, które derogowałyby stosowanie konkretnych instytucji określonych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w odniesieniu do zabezpieczenia majątkowego".

Tak więc występując do urzędu skarbowego o dokonanie zabezpieczenia na podstawie stosownego postanowienia, prokurator zobowiązany jest do stosowania wszystkich przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, także zamieszczonych w Dziale IV- Postępowanie zabezpieczające.

Podkreślić przy tym trzeba, iż art. 155a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie stanowi, iż organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Nadto stosownie do art. 157 § 1 tej ustawy: "jeżeli (...) zarządzenie zabezpieczenia nie zawiera treści określonej w art. 156 § 1, organ egzekucyjny nie przystępuje do zabezpieczenia. Co więcej żaden z przepisów powołanej wyżej ustawy nie wprowadza żadnych wyjątków od zasad określonych w art. 155a § 1 i w art. 157 § 1, w tym dotyczących postępowania zainicjowanego przez prokuratora.

Z kolei art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji formułuje szereg wymogów formalnych, jakie musi spełniać zarządzenie zabezpieczenia. Jednym z nich jest konieczność pouczenia zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów. W tym zakresie mają wiec zastosowanie z mocy art. 166b wymienionej przepisy regulujące kwestię zarzutów tj. art. 33 i 34 tej ustawy.

W tym stanie rzeczy nie można zaakceptować poglądu, iż Prokuratura Rejonowa w R., kierując do urzędu skarbowego wniosek o zabezpieczenie nie była zobowiązana do dołączenia zarządzenia zabezpieczenia, o jakim mowa w art. 155a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przystąpienia do zabezpieczenia uznać należy za prawidłowe.

Odnosząc się do argumentacji skargi, nie można podzielić poglądu, iż skoro ustawodawca, poprzez art. 170 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nakazał w przypadku egzekucji prowadzonej na podstawie orzeczenia prokuratora, czy też sądu, stosowanie przepisów szczególnych, to oczywistym jest, że obowiązujące w tej materii uregulowania szczególne wyłączają zastosowanie przepisów ogólnych ustawy egzekucyjnej i co oznacza, iż w miejsce ogólnych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się odpowiednie regulacje m.in. kodeksu karnego wykonawczego, ustawy o prokuraturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury. Przepis ten – w ocenie Sądu – należy interpretować w ten sposób, iż nie doszło do derogacji stosownych przepisów Kodeksu postępowania karnego i Kodeksu karnego wykonawczego co do możliwości dochodzenia zabezpieczenia w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co nie jest równoznaczne z twierdzeniem, że w stosunku do zabezpieczenia dokonywanego przez prokuratora nie znajdują zastosowania przepisy art. 154 do art. 157 i art. 166b tej ustawy.

Nieskuteczny jest też zarzut obrazy § 169 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury (Dz. U. Nr 169, poz. 1189) związku z art. 170 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Słusznie wskazał przy tym Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, iż powołane wyżej rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości określa tryb wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury i nie określa trybu działania innych organów administracji, w tym naczelników urzędów skarbowych. Tak więc skoro urzędy skarbowe nie są zobowiązane do stosowania regulacji zawartych w tym akcie wykonawczym, to nie mogło dojść do naruszenia przepisów tego rozporządzenia. Zaakcentować też trzeba, iż akt prawny w randze rozporządzenia nie może zmieniać, ani pomijać przepisów sformułowanych w akcie wyższego rzędu jakim jest ustawa. Ponadto z treści § 169 ust. 3 tego rozporządzenia trudno wywieść wniosek, że prokurator ma odstąpić od reguł wynikających z art. 156 ustawy egzekucyjnej. Co więcej stanowisko organów egzekucyjnych w tej kwestii jest zgodne z poglądem wyrażonym w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości i Prokuratury Krajowej z dnia [...]r. nr [...].

Odnosząc się z kolei do powołanych orzeczeń WSA wskazać trzeba, iż wiążą one wyłącznie w danej sprawie, a skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyrokach WSA z dnia 5 kwietnia 2006 sygn. akt I SA/Sz 843/05 oraz z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1070/07, w których sformułowano tezy analogiczne jak w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w K.

Nie można zatem podzielić poglądu wyrażonego w skardze, iż stanowisko, że postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu stanowi dla organu egzekucyjnego wystarczającą podstawę do działania, wydaje się być ugruntowane.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.