Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1357/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 123 ust. 1, ust. 6, art. 166 pkt 1, art. 174 ust. 1-3, art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 990
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J.T. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary dyscyplinarnej nagany uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu I instancji.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 31 marca 2016 r., p.o. Naczelnika Urzędu Celnego w O., uznał aspiranta celnego J. T., zwanego dalej "funkcjonariuszem", pełniącego służbę w Oddziale Celnym w [...] na stanowisku specjalisty Służby Celnej, obwinionego o to, że podał nieprawdę w oświadczeniach majątkowych dotyczących lat 2009-2014, czym naruszył obowiązek służbowy określony

w art. 123 ust. 1 pkt 2 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U.

z 2015 r., poz. 990, z późn. zm.) i wyczerpał znamiona czynu z art. 166 pkt 1 tej ustawy - za winnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że pełniąc służbę w Oddziale Celnym w [...] podał nieprawdę lub zataił prawdę w swoich oświadczeniach majątkowych za lata 2013 i 2014, przez co naruszył obowiązek służbowy określony w art. 123 ust. 1 pkt 2 ust. 3 i ust. 6 ustawy o Służbie Celnej i wyczerpał znamiona czynu z art. 166 pkt 1 tej ustawy i wymierzył funkcjonariuszowi karę dyscyplinarną określoną w art. 167 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej , tj. naganę

ostrzeżeniem.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że ocenie poddał oświadczenia majątkowe funkcjonariusza złożone za lata 2013 i 2014 oraz odnoszące się do nich dokumenty, w tym materiały z Delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Ustalono, że w oświadczeniach o stanie majątkowym za powyższe lata, funkcjonariusz nie zawarł informacji o współwłasności w 1/2 części lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...], które zostało ujęte w korekcie oświadczenia za 2014 r. Natomiast funkcjonariusz od 1992 r. jest współwłaścicielem w 50% tej nieruchomości. Tym samym, był zobowiązany do wykazania powyższego w oświadczeniach, czego jednak nie uczynił.

Funkcjonariusz nie wykazał ponadto posiadanych zasobów pieniężnych, to jest: kwoty [...] zł za 2013 r. i kwoty [...] zł za 2014 r. Organ zaznaczył, że funkcjonariusz w oświadczeniach wpisywał, że posiada zasoby pieniężne, co nie spełnia warunków dla oświadczenia, określonych w art. 123 ust. 6 ustawy o Służbie Celnej. Obowiązek podania kwot tych zasobów wynika bezpośrednio z opisu pola "J" w formularzu, ponadto był podkreślany na szkoleniach wewnętrznych dotyczących wypełniania formularzy oświadczeń i opisywany w instrukcjach sporządzania oświadczeń, dostępnych np. na stronie intranetowej Izby Celnej w O. W ocenie organu, wyjaśnienia funkcjonariusza o braku wiedzy co do wysokości kwot posiadanych papierów wartościowych i dokładnego stanu zasobów pieniężnych na dzień 31 grudnia, potwierdza jedynie świadome niewywiązanie się z obowiązku.

Odnosząc się do kwestii środków pieniężnych na dwóch rachunkach bankowych należących do matki funkcjonariusza, do których miał on pełnomocnictwo, organ wywiódł, że w oświadczeniu majątkowym należy podać posiadane środki pieniężne, które są własnością funkcjonariusza oraz te, którymi ma on możliwość dysponowania. Funkcjonariusz powinien był więc wykazać w oświadczeniu również środki pieniężne

z kont, do których miał pełnomocnictwo i mógł nimi dysponować. Organ zaznaczył, że kwoty na kontach matki funkcjonariusza to nieduże sumy, stanowiące prawdopodobnie dochody z emerytury.

Reasumując, organ stwierdził, że środki pieniężne, które posiadał funkcjonariusz były

w 2013 r. zgromadzone na czterech rachunkach w trzech bankach, więc ustalenie ich stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. nie powinno nastręczać trudności. Taką sytuację można uznać za niedogodność, ale nie zwalnia ona z obowiązku prawidłowego wypełnienia oświadczenia i wpisania stosownych danych.

Organ pierwszej instancji odniósł się ponadto do wyjaśnień obwinionego funkcjonariusza dotyczących podania za 2014 r. łącznej kwoty [...] zł obejmującej wartość posiadanych walut i papierów wartościowych. Wskazał, że CBA ustaliło wartość papierów wartościowych na kwotę [...] zł, wartość krajowych środków pieniężnych - na kwotę [...] zł (rachunki funkcjonariusza) i kwotę [...] zł (rachunki matki), a także waluty obce w wysokości [...] euro i [...] koron szwedzkich, to jest w przeliczeniu według kursu średniego NBP obowiązującego w dn. 31.12.2014 r. (tabela NBP nr 249/A z 24.12.2014 r.) odpowiednio: [...] zł i [...] zł - łącznie kwota [...] zł, czyli kwota wyższa, niż podana w oświadczeniu. Gdyby przyjąć, że funkcjonariusz nie brał pod uwagę środków pieniężnych z kont matki, wówczas winien wykazać [...] zł, zaś odjęcie przeliczonych z walut obcych kwot dałoby wartość [...] zł, to jest kwotę zbliżoną do podanej w oświadczeniu, ale wówczas wyjaśnienie funkcjonariusza byłoby niewiarygodne. Wobec powyższego, organ uznał, że kwota [...] zł była podana przybliżeniu i najprawdopodobniej w zamiarze funkcjonariusza odnosiła się do wartości papierów wartościowych.

Organ pierwszej instancji zarzucił ponadto funkcjonariuszowi, że nie wykazał posiadanych zasobów w walucie obcej w 2014 r. to jest [...] koron szwedzkich i [...] euro, pomimo takiego wymogu, zaś w oświadczeniu za 2013 r. nie podał informacji dotyczącej posiadanych papierów wartościowych na kwotę [...] zł. Ocenił, że wyjaśnienia funkcjonariusza, jakoby nie znał on wysokości tej kwoty na dzień 31 grudnia 2013 r., nie zwalniały go z obowiązku podania właściwych danych i musiało to być traktowane jako zatajenie prawdy. Organ podkreślił, że rachunki, na których były zgromadzone papiery wartościowe funkcjonariusza, prowadził jeden dom maklerski, stąd skierowanie zapytania

o stan prowadzonych tam rachunków nie powinno nastręczać jakichkolwiek problemów.

W oświadczeniach za 2013 r. i 2014 r. funkcjonariusz nie podał wymaganych danych dotyczących uczestnictwa w spółkach prawa handlowego, tj. nie wskazał co najmniej nazw spółek i wielkości posiadanych udziałów - pomimo, że posiadał [...] akcji w 2013 r.

i [...] akcji w 2014 r.

Uwzględniając powyższe, organ stwierdził, że dokonane ustalenia prowadzą do jednoznacznego stwierdzenia, że w złożonych oświadczeniach majątkowych za lata 2013

i 2014 funkcjonariusz podał nieprawdę lub zataił prawdę, przez co naruszył obowiązek służbowy określony w art. 123 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 6 ustawy o Służbie Celnej

i wyczerpał znamiona czynu z art. 166 pkt 1 tej ustawy. Ocenił, że wyjaśnienia złożone przez funkcjonariusza stanowią linię obrony przyjętą w celu uniknięcia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Przeświadczenie funkcjonariusza, że ogólnikowe zapisy odnośnie do np. posiadanych zasobów pieniężnych lub twierdzenia o nieukrywaniu faktu posiadania majątku są wystarczające, uznał za błędne i bez umocowania w obowiązujących przepisach. Wyjaśnienia złożone w sprawie w żaden sposób nie wpływają na zmniejszenie winy funkcjonariusza, tym bardziej, że są one niespójne. Zaznaczył, że w wyjaśnieniach składanych CBA, funkcjonariusz pisał o posiadanych akcjach w spółkach prawa handlowego, co bez wątpienia wskazuje, że miał tego świadomość. W tym kontekście wpis "nie dotyczy" odnoszący się do posiadanych udziałów w spółkach prawa handlowego, należało uznać za świadome zatajenie prawdy.

Organ pierwszej instancji nie uwzględnił wyjaśnień obwinionego funkcjonariusza

o jego nieświadomym działaniu. Ocenił, że funkcjonariusz nie wywiązał się z nałożonego przez ustawę o Służbie Celnej obowiązku ujawnienia wszystkich składników majątku

i świadomie przez lata składał niepełne i nieprawdziwe oświadczenia majątkowe. Podkreślił, że funkcjonariusze Służby Celnej należą do grupy społecznej, od której oczekuje się pełnej transparentności. Funkcjonariusz przez złożenie nieprawdziwych oświadczeń majątkowych za lata 2013 i 2014, nie wywiązał się z ustawowego obowiązku

i sprzeniewierzył się standardom wymaganym od funkcjonariuszy Służby Celnej. Tego czynu, powielonego kilkakrotnie, nie można zaliczyć do mniejszej wagi, gdyż uchybia on podstawowym cechom, jakimi powinien legitymować się urzędnik.

Naczelnik Urzędu Celnego w O., rozważając kwestię wymiaru kary, wziął pod uwagę, że popełnione przewinienie jest niezgodne z fundamentalnymi zasadami, jakie powinien stosować funkcjonariusz Służby Celnej, zgodnie ze złożonym ślubowaniem.

W odwołaniu, złożonym od orzeczenia dyscyplinarnego organu pierwszej instancji

z dnia 31 marca 2016 r., J. T. zarzucił, że wbrew art. 175 ust. 1 ustawy

o Służbie celnej, postępowaniem dyscyplinarnym objęto okres od 2010 r. do 2015 r. Podniósł, że postępowanie to wszczęto i prowadzono odnośnie do podania nieprawidłowych danych w złożonym oświadczeniu majątkowym, natomiast rozstrzygnięcie obejmuje czyn zatajenia prawdy, który nigdy przedmiotem postępowania. Stwierdził, że nie uzasadniono zarzutu, jakoby obwiniony świadomie nie wywiązał się z obowiązku. Ponadto, organ pierwszej instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nieprawidłowo i nieobiektywnie ocenił złożone przez niego wyjaśnienia. Naczelnik Urzędu Celnego w O. stwierdzając, że nie podano danych dotyczących spółek w roku 2014 r., pominął fakt podania przez niego asortymentu i wolumenu oraz wyceny, co odzwierciedlało jego stan posiadania w całości. Powyższe, w ocenie odwołującego się funkcjonariusza, nie było poświadczeniem nieprawdy. Podniósł ponadto, że nigdy nie przechodził szkolenia

z zakresu wypełniania oświadczenia majątkowego, a wskazywana w orzeczeniu "instrukcja" nie wyjaśnia w żadnym stopniu wątpliwości, które powstają przy wypełnianiu informacji o współwłasności ruchomości, ponadto zawiera rozbieżności odnośnie wypełniania pkt. VII i pkt. 15. Brak wyjaśnień do formularza umożliwiał powstanie różnic interpretacyjnych odnośnie do wypełnianych pól. Za niezrozumiałe uznał stwierdzenie, że w oświadczeniu majątkowym winien był wskazać kwoty na rachunkach, gdzie obwiniony jest umocowany jako pełnomocnik, skoro nie może tymi środkami dysponować. Stwierdził, że oświadczenie majątkowe powinno zawierać wszystkie posiadane dobra/obciążenia na określony dzień, a określenie wartości poszczególnych dóbr jest kwestią drugorzędną. Celem ustawodawcy było określenie składników majątku, a wpisanie w niewłaściwą rubrykę nie powinno mieć wpływu na interpretację co do faktu posiadania dobra wymienionego w oświadczeniu.

Stwierdził, że w toku postępowania dyscyplinarnego nie ustalono, jaki posiadał majątek na określony dzień, nie porównano go ze złożonym oświadczeniem majątkowym i nie wskazano, które ze składników majątkowych nie zostały ujęte w oświadczeniu, tym samym nie wskazano czynu, który został popełniony.

Dyrektor Izby Celnej, orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 26 września 2016 r., na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej umorzył w części postępowanie dyscyplinarne prowadzone w stosunku do obwinionego funkcjonariusza dotyczące lat: 2009, 2010, 2011, 2012 i zmienił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne w ten sposób, że wymierzył karę dyscyplinarną zgodnie z art. 167 ust. 1 pkt 2 o Służbie Celnej, tj. karę nagany.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż obwiniony podał nieprawdę lub zataił prawdę w swoich oświadczeniach majątkowych za lata 2013 i 2014.

Podniósł, że zgromadzony w przedmiotowym postępowaniu materiał dowodowy wskazuje, że oświadczenia majątkowe za lata 2013 i 2014 zostały wypełnione przez obwinionego funkcjonariusza nieprawidłowo, a brak podania składników majątku lub wartości posiadanych zasobów pieniężnych wskazuje na lekceważenie obowiązku wynikającego

z ustawy o Służbie Celnej i niedołożenie należytej staranności przy wypełnianiu oświadczenia. Czyn popełniony przez obwinionego stanowi naruszenie obowiązków służbowych sensu stricto, wynikających z ustawy o Służbie Celnej, a ciężar gatunkowy stwierdzonego przewinienia jest znaczny. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, zgromadzone

w postępowaniu dyscyplinarnym dowody, w szczególności dowody z dokumentów, świadczą na niekorzyść obwinionego i jednoznacznie wskazują na niewywiązanie się obwinionego z ustawowego obowiązku polegającego na nieprawidłowym wskazaniu

w oświadczeniu majątkowym składników swojego majątku. Ocenił, że orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane prawidłowo, zgodnie z procedurą przyjętą w rozdziale

11 ustawy o Służbie Celnej oraz w wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych.

Odnosząc się do zarzutu wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego co do podania nieprawidłowych danych w złożonym przez obwinionego oświadczeniu, podczas gdy rozstrzygnięcie obejmuje czyn zatajenia prawdy, który przedmiotem postępowania nie był, organ odwoławczy zauważył, że stosownie do art. 314 kpk w zw. z art. 187 ustawy

o Służbie Celnej, zmiana zarzutów następuje w sytuacji zmiany opisu czynu w sposób istotny, tj. m.in. zmiany, które wiążą się z istotą czynu, przedmiotem ochrony, datą, czasem i miejscem przewinienia, mając wpływ na odpowiedzialność karną, a także zmianą kwalifikacji prawnej na surowszą, co w przedmiotowej sytuacji nie miało miejsca. W tym stanie rzeczy, organ pierwszej instancji zasadnie uznał, iż nie ma potrzeby zmieniać zarzutu obwinionemu.

Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, że w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia dyscyplinarnego wskazano, iż postępowanie dyscyplinarne dotyczyło okresu dwóch lat poprzedzających datę wszczęcia postępowania, tj. oświadczenia majątkowe złożone przez obwinionego za lata 2013 i 2014 oraz dokumenty do nich się odnoszące. Z uwagi na fakt, że postanowieniem z dnia 27 listopada 2015 r., organ pierwszej instancji wszczął postępowanie dyscyplinarne w sprawie oświadczeń o stanie majątkowym dotyczących lat 2009-2014, stosownie do art. 17 § 1 pkt 6 kpk w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, postępowanie dyscyplinarne prowadzone w stosunku do obwinionego dotyczące lat 2009, 2010, 2011, 2012 należało umorzyć w części.

Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, że do przesłanek odpowiedzialności dyscyplinarnej zalicza się bezprawność, czyli zgodnie z art. 166 ustawy o Służbie Celnej, niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków służbowych oraz winę. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że obwiniony zlekceważył obowiązek wynikający z ustawy o Służbie Celnej i nie dołożył należytej staranności przy wypełnianiu oświadczenia. Natomiast przewinienie dyscyplinarne jest zawinione, gdy funkcjonariusz przewiduje możliwość wystąpienia szkodliwego skutku i co najmniej się na niego godzi, co w przedmiotowej sytuacji miało miejsce.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ dyscyplinarny dokonał niewłaściwej analizy posiadanych przez obwinionego zasobów pieniężnych za 2014 r., organ zaznaczył, że w oświadczeniu majątkowym za ten rok obwiniony w części I pkt 5 dotyczącej zasobów pieniężnych wskazał, że posiada środki pieniężne w walucie polskiej, nie wykazując kwot tych zasobów, a w części I pkt 5 dotyczącej papierów wartościowych obwiniony wskazał, że posiada papiery wartościowe [...], na kwotę [...] zł.

Organ ocenił, że składanie corocznie oświadczania majątkowego należy do ustawowych obowiązków funkcjonariuszy celnych. Funkcjonariusz z dwudziestotrzyletnim stażem

w Służbie Celnej, od którego wymaga się w wykonywaniu codziennych obowiązków służbowych znajomości przepisów prawa i jego stosowania, nie dołożył należytej staranności w wypełnianiu oświadczeń majątkowych za lata 2013 i 2014. Prawidłowe wypełnienie oświadczenia wymaga poczynienia dodatkowych czynności, czy nakładu pracy w celu prawidłowego wypełnienia oświadczeń majątkowych, co zostało przez obwinionego zlekceważone. Dyrektor Izby Celnej dodał, że sytuacji braku wiedzy na temat posiadanych na dany dzień wysokości środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, istniała możliwość uzyskania z placówek bankowych dokładnych danych dotyczących stanu posiadanych zasobów pieniężnych.

Odnosząc się do zarzutu dokonania niewłaściwej oceny posiadanych kwot walut obcych

w 2014 r., organ zaznaczył, iż w złożonych za ten rok oświadczeniu majątkowym i jego sprostowaniu funkcjonariusz w części I pkt 5 dot. zasobów pieniężnych wskazał jedynie, że posiada środki pieniężne zgromadzone w walucie obcej, nie wykazując kwot tych zasobów. Natomiast ze sporządzonego przez CBA protokołu kontroli z dnia 3 listopada 2015 r. wynikało, że funkcjonariusz złożył pisemne wyjaśnienia, w których wskazał, iż zasoby pieniężne w walucie obcej tj. ok. [...] koron szwedzkich i ok. [...] euro przechowywał

w domu. Funkcjonariusz, pomimo wiedzy na temat przechowywanych w domu walut obcych, nie wskazał ich złożonych oświadczeniach majątkowych za lata 2013 i 2014.

Dyrektor Izby Celnej wskazał ponadto, że odwołujący się w części II pkt 4 oświadczeń majątkowych za 2014 r. i sprostowaniu, nie podał danych dotyczących uczestnictwa

w spółkach prawa handlowego. W dokumentach tych, w części I pkt 5 dotyczącej zasobów pieniężnych, obwiniony wskazał nazwy podmiotów posiadanych akcji i ilości tych akcji oraz łączną kwotę wszystkich posiadanych walut polskich i obcych oraz papierów wartościowych. Natomiast w części II pkt 4 oświadczenia dotyczącej uczestnictwa

w spółkach prawa handlowego za 2014 r. i jego sprostowaniu nie wykazał, iż uczestniczy

w spółkach prawa handlowego oraz że posiada w tych spółkach udziały lub akcje.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej, funkcjonariusz powinien był wskazać informację na temat posiadanych udziałów lub akcji w spółkach prawa handlowego w części II pkt 4 oświadczenia, czego nie uczynił. W przypadku braku wiedzy na temat wartości posiadanych akcji, istniała możliwość uzyskania precyzyjnych informacji z tego zakresu

z placówki zajmującej się obrotem papierami wartościowymi.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej, zarzut, iż w toku postępowania zaniechano ustalenia majątku posiadanego przez odwołującego się na określony dzień i zaniechania jego porównania ze złożonym oświadczeniem majątkowym, był nietrafny. Kwestionowane orzeczenie dyscyplinarne zostało bowiem wydane na podstawie zgromadzonych dokumentów i wyjaśnień obwinionego złożonych do protokołu przesłuchania obwinionego w dniu 8 stycznia 2016 r. Składniki majątku, które posiadał obwiniony w danym okresie czasu zostały ustalone przez służbę CBA i wymienione w protokole kontrolnym. Dyrektor dodał, że Naczelnik Urzędu Celnego w O. w uzasadnieniu orzeczenia wskazał składniki majątku, których obwiniony nie wpisał w oświadczeniu majątkowym.

Uwzględniając powyższe, Dyrektor izby Celnej potwierdził popełnienie przez obwinionego zarzucanego mu czynu z art. 123 ust. 1 pkt 2 , ust. 3 i ust. 6 w zw. z art. 166 pkt 1 ustawy

o Służbie Celnej, oceniając ciężar gatunkowy stwierdzonego przewinienia dyscyplinarnego jako znaczny. Oświadczenia o stanie majątkowym za lata 2013 i 2014 zostały wypełnione nieprawidłowo. Ocenił, że okoliczności, w następstwie których doszło do zdarzenia wskazują, iż zachowanie funkcjonariusza było zawinione. Niezrealizowanie obowiązku corocznego ujawnienia składników swojego majątku ustawowego jest naruszeniem dyscypliny służbowej określonej w art. 123 ustawy o Służbie Celnej. Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, że przy orzekaniu o karze dyscyplinarnej wziął pod uwagę także okoliczności łagodzące, tj. uczestnictwo w postępowaniu wyjaśniającym i współpracę

z kontrolującym oświadczenia majątkowe, dotychczasową pozytywną opinie służbową, nienaganny staż pracy w Służbie Celnej oraz fakt, iż obwiniony nie odbył szkolenia

z zakresu wypełniania oświadczeń majątkowych i orzekł karę nagany. Dyrektor uznał, że wymierzona funkcjonariuszowi celnemu kara jest współmierna do wagi popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia popełnionego czynu i będzie właściwą dolegliwością i zarazem ostrzeżeniem przed podobnym naruszeniem obowiązków służbowych w przyszłości, spełniając zarówno cele zarówno represyjne i prewencyjne.

W skardze, złożonej do tut. Sądu, J. T. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej z dnia 26 września 2016 r. w części obejmującej punkt II orzeczenia

i wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części, ewentualnie, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

- § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2010 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. nr 31, poz. 159), przez jego niezastosowanie, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie;

- § 9 ust. 1 powyższego rozporządzenia przez jego niezastosowanie, co skutkowało wydaniem zaskarżonego orzeczenia z pominięciem istotnej części zebranego w sprawie materiału dowodowego przemawiającej za słusznością twierdzeń wyrażonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji;

- art. 5 ust. 1 Kodeksu postępowania karnego przez jego niezastosowanie, co skutkowało przypisaniem skarżącemu winy za czyn, którego popełnienie w toku niniejszego postępowania nie zostało udowodnione;

- art. 117 § 2 Kodeksu postępowania karnego przez jego niezastosowanie, co skutkowało przeprowadzeniem dowodu z wysłuchania stron pod nieobecność obrońcy skarżącego, który prawidłowo zawiadomił organ o uzasadnionej niemożności stawienia się na wysłuchanie w wyznaczonym terminie, a nadto wnosił o jego przeprowadzenie

w terminie późniejszym;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego przez ich niezastosowanie, co doprowadziło do wydania orzeczenia z pominięciem istotnych dowodów potwierdzających stanowisko skarżącego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł

o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami

a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej.

Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Oceniając w świetle powołanych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji

i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusze podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków służbowych, w szczególności za niedopełnienie obowiązków służbowych lub wynikających ze złożonego ślubowania oraz przepisów prawa.

Zgodnie zaś z art. 174 ust. 1 i 2 tej ustawy, postępowanie dyscyplinarne wszczyna właściwy organ dyscyplinarny z dniem wydania postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Funkcjonariusza, co do którego wydano postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, uważa się za obwinionego.

W myśl ust. 3 art. 174 ustawy o Służbie Celnej, postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zawiera:

1) oznaczenie organu dyscyplinarnego;

2) datę wydania postanowienia;

3) imię i nazwisko, stopień służbowy oraz stanowisko służbowe obwinionego;

4) opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z jego kwalifikacją prawną;

5) uzasadnienie faktyczne zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego;

6) oznaczenie funkcjonariusza prowadzącego postępowanie dyscyplinarne;

7) podpis z podaniem imienia i nazwiska, stopnia służbowego i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego;

8) pouczenie o uprawnieniach przysługujących obwinionemu w toku postępowania dyscyplinarnego.

W rozpoznawanej sprawie naruszono cytowany art. 174 ust. 3 pkt 4 ustawy

o Służbie Celnej. Porównanie opisu zarzucanego czynu przedstawionego w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 27 listopada 2015 r. z treścią orzeczenia dyscyplinarnego organu pierwszej instancji wskazuje, że opis zarzucanego skarżącemu przewinienia dyscyplinarnego jest częściowo inny w każdym z tych orzeczeń. W postanowieniu z dnia 27 listopada 2015 r., wszczęto postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego obwinionego o to, że podał nieprawdę w oświadczeniach majątkowych dotyczących lat 2009 - 2014, czym wyczerpał znamiona czynu z art. 166 pkt 1 ustawy

o Służbie Celnej. Natomiast w orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia 31 marca 2016 r., uznano skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że

w złożonych oświadczeniach majątkowych za lata 2013 i 2014 podał nieprawdę lub zataił prawdę, czym wyczerpał znamiona czynu z art. 166 pkt 1 tej ustawy.

Niezgodność w zakresie opisu przewinienia dyscyplinarnego pomiędzy postanowieniem o wszczęciu postępowania a orzeczeniem dyscyplinarnym, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powyższa nieprawidłowość naruszyła bowiem prawa skarżącego jako strony postępowania, w tym przede wszystkim prawo do obrony. Skarżący od początku postępowania miał prawo wiedzieć, jaki czyn dyscyplinarny został mu zarzucony. Czyn zarzucony nie może różnić się od czynu przypisanego, gdyż rodzaj zarzucanego czynu determinuje kierunek całego postępowania dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne toczy się w konkretnej sprawie, określonej w postanowieniu o wszczęciu postępowania. Niedopuszczalne jest zatem przypisanie obwinionemu popełnienia czynu innego, niż zarzucany w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Karę dyscyplinarną można wymierzyć wyłącznie w związku z uznaniem funkcjonariusza winnym popełnienia zarzucanego czynu (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSA 1783/13, CBOSA). Niewątpliwie zaś "podanie nieprawdy" jest innym przewinieniem, niż "zatajenie prawdy".

Ponadto, w kwestionowanych orzeczeniach dyscyplinarnych wydanych przez organy obu instancji, ukarano skarżącego za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że "podał nieprawdę lub zataił prawdę". Zauważyć należy, że spójnik "lub" wyraża możliwą wymienność lub wzajemne wyłączanie się zdań lub ich części. Oznacza więc z reguły wybór między dwoma alternatywami, z rezygnacją z jednej. Tym samym, należy uznać, że postawiony skarżącemu zarzut, jako jednoczesne "podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy" został nieprawidłowo sformułowany. Zarzut taki jest bowiem wewnętrznie sprzeczny. Skarżący mógł albo "podać nieprawdę", albo "zataić prawdę", bądź też "podać nieprawdę i zataić prawdę". Organ odwoławczy nie dostrzegł powyższej nieprawidłowości w orzeczeniu organu pierwszej instancji, wydając zaskarżone orzeczenie i stwierdzając, że ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż obwiniony podał nieprawdę lub zataił prawdę w swoich oświadczeniach majątkowych za lata 2013 i 2014. Orzekanie zatem w opisany wyżej, alternatywny sposób należało uznać za nieprawidłowe.

Nie można również podzielić stanowiska organów obu instancji odnośnie do niepodania przez skarżącego danych dotyczących udziałów w spółkach prawa handlowego w oświadczeniu złożonym za 2014 r. Fakt błędnego wpisania ich w rubryce "papiery wartościowe" (pkt I ppkt 5 tiret trzecie Oświadczenia o stanie majątkowym), zamiast "uczestnictwo w następujących spółkach prawa handlowego" (pkt II ppkt 4 Oświadczenia

o stanie majątkowym), nie może oznaczać, że skarżący w ten sposób zataił fakt posiadania tych walorów za 2014 r., gdyż takie zaniechanie nie miało miejsca. Skarżący podał w oświadczeniu za 2014 rok te dane, z tym, że umieścił je w nieodpowiedniej rubryce, co nie może oznaczać działania zawinionego. Kwoty zostały bowiem umieszczone

w oświadczeniu majątkowym.

W ocenie Sądu, ustalona przez organ pierwszej instancji różnica ok. 2.500 zł pomiędzy wykazaną przez skarżącego za 2014 r. wysokością zasobów pieniężnych (pkt. I ppkt 5 oświadczenia o stanie majątkowym) a kwotą wyliczoną przez ten organ

(nieuwzględniającą dochodów zgromadzonych na koncie przez matkę skarżącego), nie stanowi o zatajeniu tych środków i tym samym, nie może być postawą do postawienia skarżącemu w tym zakresie zarzutu naruszenia art. 123 ust. 1 ustawy. Zaznaczyć należy, że kwota [...] zł jest nieco wyższa, niż suma podanych przez organ pierwszej instancji wartości posiadanych przez skarżącego na dzień 31 grudnia 2014 r. środków pieniężnych w walucie polskiej i wartości udziałów w spółkach prawa handlowego ([...] zł). Jak wyjaśniał skarżący, środki pieniężne w walucie obcej stanowiły własność jego żony

(z którą nie łączy go ustrój wspólności majątkowej) i córki, zaś kwota [...] zł to pieniądze będące własnością jego matki. Bezspornie, skarżący nieprawidłowo podał jedynie przybliżoną wysokość zasobów pieniężnych, lecz nie zataił faktu ich posiadania.

Za nieprawidłowe należało też uznać stanowisko organów, że skarżący winien był wykazać środki pieniężne, stanowiące własność jego matki, zgromadzone na rachunku bankowym, którym skarżący mógł dysponować jako pełnomocnik. Zgodnie z art. 123 ust. 6 ustawy o Służbie Celnej, oświadczenie o stanie majątkowym powinno zawierać m.in. informacje o posiadanych zasobach pieniężnych. W konsekwencji, w pkt. I ppkt 5 tiret pierwsze oświadczenia o stanie majątkowym zobligowano składającego to oświadczenie do podania "środków pieniężnych zgromadzonych w walucie polskiej". Z powyższego nie wynika, aby osoba składająca oświadczenie o stanie majątkowym miała obowiązek wykazywania środków pieniężnych zgromadzonych przez inne osoby, choćby nawet posiadała upoważnienie do korzystania z tych środków. Okoliczność posiadania upoważnienia do dysponowania rachunkiem bankowym nie oznacza bowiem w żadnej mierze, że w świetle art. 123 ust. 6 ustawy taka osoba "posiada" środki pieniężne zgromadzone na cudzym rachunku bankowym.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, dotyczących środków zgromadzonych

w walucie obcej wskazać należy, że to sam skarżący w oświadczeniach majątkowych za 2013 i za 2014 rok podał, że takie środki posiada. Organ winien więc ocenić jego wyjaśnienia, dotyczące tego, że stanowiły one własność żony i córki.

Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że organ winien ponownie ustalić szczegółowo stan faktyczny sprawy, w tym przeanalizować wyjaśnienia skarżącego

i dokonać oceny tego stanu faktycznego, z uwzględnieniem powyższych uwag Sądu.

Nie zasługują natomiast na uwzględnienie argumenty skarżącego dotyczące

jego braku wiedzy o wysokości środków zgromadzonych w 2013 r. Niewątpliwe bowiem, celem składanych przez funkcjonariuszy oświadczeń o stanie majątkowym jest precyzyjne wskazanie dochodów, a nie wyłącznie poinformowanie o ich posiadaniu. Funkcjonariusz

z dwudziestotrzyletnim stażem w Służbie Celnej winien był dołożyć staranności

w wypełnieniu oświadczenia o stanie majątkowym i poczynić stosowne ustalenia

w bankach, w celu ustalenia stanu zgromadzonych zasobów na dzień 31 grudnia 2013 r. Prawidłowo zatem organy obu instancji oceniły, że skarżący bezspornie nie wykazał kwot posiadanych środków pieniężnych w oświadczeniu za 2013 r. Niewątpliwie, ograniczenie się do wskazania jedynie, że takowe środki "posiada" jest oczywiście niewystarczające

i uzasadniało zarzut naruszenia ustawowego obowiązku prawidłowego wykazania tego składnika majątku skarżącego funkcjonariusza, wynikającego z art. 123 ust. 1 ustawy

o Służbie Celnej.

Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut skarżącego dotyczący przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony pod nieobecność obrońcy skarżącego. Zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, orzeczenie dyscyplinarne wydaje się po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego oraz jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony,

a także po rozpatrzeniu innych dowodów mających znaczenie w sprawie. W ocenie Sądu, wysłuchanie stron postępowania dyscyplinarnego pod nieobecność należycie zawiadomionego pełnomocnika obwinionego, nie jest jednak uchybieniem, które winno stanowić bezwzględną przesłankę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.