Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 1836/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 27 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Koła Ł. w G. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na 2011 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego Koła Ł. w G. kwotę 372 zł (słownie: trzysta siedemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Koło Łowieckie "C." w G. (dalej powoływane także jako: "Skarżący") złożyło w dniu [...].05.2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, w którym zadeklarowało pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 3,00 ha i pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 24,30 ha oraz wnioskowało o zwrot kosztów transakcyjnych.

Decyzją z dnia [...].12.2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał płatności rolnośrodowiskowe na rok 2011 w łącznej wysokości 37 791,00 zł., która to kwota została wypłacona w dniu [...].01.2012 r.

W dniu [...].05.2012 r. Skarżące Koło złożyło w Biurze Powiatowym ARiMR

w B. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej

na rok 2012, w którym zadeklarowało pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 3,00 ha i pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 36,93 ha.

W dniu [...].10.2012 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola w zakresie wzajemnej niezgodności (nr raportu [...]), która nie wykazała nieprawidłowości. Ponadto, w dniu [...].10.2012 r. została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni (nr raportu [...]), a w dniu [...].10.2012 r. w zakresie Programu rolnośrodowiskowego (nr raportu [...]), podczas których stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej.

Decyzją z dnia [...].04.2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał płatności rolnośrodowiskowe na rok 2012 w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie [...] zł., która to kwota została wypłacona w dniu [...].05.2013 r.

W dniu [...].06.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wystosował do Skarżącego Koła zawiadomienie nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].12.2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011.

Decyzją z dnia [...].09.2014 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego, na mocy której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego Koła, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...].11.2014 r., Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., wskazując na nieprawidłowości związane z ustaleniem kwoty zwrotu nienależnie pobranych płatności za 2011 r.

Po ponownym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia [...].12.2014 r. nr [...] ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego, na mocy której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...].02.2015 r., Nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przyczyną wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za rok 2011, jest niedotrzymanie powierzchni zobowiązania w odniesieniu do podjętego obszaru stwierdzone w roku 2012 w wyniku kontroli na miejscu (przeprowadzonej na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173), nieprawidłowości wynikających z niespełnienia wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) oraz stwierdzenia uchybienia, polegającego na niezachowaniu występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, tworzących ostoje dzikiej przyrody - wynikającego z niespełnienia § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.

Powyższe miało wpływ na zastosowanie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu

do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 r. ze zm.), zgodnie z którym pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie maja zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Dlatego w razie stwierdzenia nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie stosuje się zwrot płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi procentową wartość o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności.

Odnosząc się do złożonego przez Skarżącego odwołania, organ stwierdził,

że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Za bezzasadne organ uznał zarzuty odwołania, bowiem zebrany materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, uwzględniając znaczenie i wartość poszczególnych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, a także wskazał na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia.

W ocenie organu odwoławczego, nie ma obowiązku, aby organ w jednej decyzji przyznawał płatność i ustalał kwotę nienależnie pobranych płatności. Wprawdzie, zgodnie z art. 20 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2007r. Nr 64 poz. 427,

ze zm.) oraz art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r., poz. 634 ze zm.) daje taką możliwość, ale nie jest to bezwzględnie wiążący obowiązek. Wobec powyższego, zarzut Skarżącego, że organ rozstrzygający miał obowiązek w jednej decyzji przyznać płatność oraz ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności jest bezzasadny.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zachodziły również przesłanki umożliwiające wykluczenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności przez Skarżącego Koło.

Na powyższą decyzję, Skarżące Koło Łowieckie wywiodło skargę

do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy obu instancji, gdyż zostały one wydane bez podstawy prawnej, w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją administracyjną. Skarżonej decyzji zarzucono:

– naruszenie art. 7, 77, 80, 104 Kpa poprzez nie odniesienie się organu prowadzącego postępowanie do przedłożonych dowodów w sprawie oraz rozstrzygnięcie sprawy, która została już rozpatrzona w innej decyzji;

– naruszenie art. 18 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez błędne jego zastosowanie;

– naruszenie § 27 ust. 4 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. poprzez błędną jego interpretację;

– naruszenie § 39 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 13 marca 2013 roku, poprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji, gdy

do naruszeń doszło w 2012 r., a pomniejszenie zostało dokonane również

za 2011 r. zatem dopuszczono się rozszerzającej interpretacji przepisu, a co za tym idzie naruszono zasadę działania prawa wstecz, jeżeli jednoznacznie nie wynika to z regulacji prawnych.

Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 360/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Skarżącego. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie podstawą ustaleń faktycznych były wyniki kontroli przeprowadzonych w dniu [...] października 2012 r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w dniu [...] października 2012 r. w zakresie realizacji Programu rolnośrodowiskowego, podczas których stwierdzono zmniejszenie powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w wariancie 3.1.2 o 0,26 ha, zaś w wariancie 5.1 o 1,62 ha.

Sąd podkreślił, że stosownie do § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361, dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.) płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem. Zatem fakt stwierdzenia nieprawidłowości w 2012 r., w świetle obowiązujących przepisów, mógł rzutować na zmniejszenie płatności za 2011 r. WSA w Białymstoku odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących nierozpatrzenia w sprawie przesłanki siły wyższej, uznał je za bezpodstawne. O wystąpieniu okoliczności, która mogłaby zostać uznana za siłę wyższą Skarżący nie poinformował organów ARiMR, ani na etapie prowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania płatności za 2012 r. ani na etapie postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżące Koło dopiero w skardze wskazało na osiedlenie się bobrów na części działki F w 2012 r. jako na wystąpienie siły wyższej, co spowodowało lokalne podtopienia i uniemożliwiło zebranie i złożenie biomasy w stogi we właściwym terminie. Powyższe okoliczności nie były znane organom wydającym kwestionowane decyzje, zatem nie uwzględnienie wskazanych okoliczności, nie mogło wpłynąć na ocenę zgodności z prawem zaskarżonych do sądu decyzji. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na wystąpienie siły wyższej uzasadniającej odstąpienie od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, dlatego też organy ARiMR nie poddały ich ocenie.

Na powyższy wyrok Skarżący złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3536/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku. Sąd kasacyjny stwierdził, że podstawą nałożenia na stronę 20% sankcji był przepis § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Przypomnieć należy, że przepis ten stanowił, że "Jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio." Z zacytowanego przepisu wprost i w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynika, że 20% zmniejszenie płatności ma zastosowanie tylko w roku, w którym stwierdzono uchybienie polegające na zmniejszeniu powierzchni trwałych użytków zielonych czy elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Przepis ten nie może być podstawą do nałożenia na stronę obowiązku zwrotu 20% płatności rolnośrodowiskowej otrzymanej w latach poprzedzających stwierdzenie niezachowania trwałych użytków zielonych czy elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo.

W rozpoznanej sprawie kontrole przeprowadzone po złożeniu przez Skarżącego wniosku kontynuacyjnego na 2012 rok wykazały nieprawidłowości, w tym zmniejszenie powierzchni TUZ w 2012 roku, których efektem było przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. w pomniejszonej wysokości i w konsekwencji wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w 2011 r. Nałożenie na stronę obowiązku zwrotu 20% płatności rolnośrodowiskowej otrzymanej w 2011 roku (po dokonaniu pomniejszeń określonych w decyzji), wskazuje na dokonanie przez organy orzekające i następnie Sąd I instancji błędnej wykładni przepisu § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie podnieść należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Niniejsza sprawa była przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 października 2017 r. (sygn. akt II GSK 3536/15), mocą którego uchylony został w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 sierpnia 2015 r., a sprawę przekazano tut. Sądowi do ponownego rozpoznania. Stosownie zatem do powołanego art. 190 p.p.s.a. Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyjaśnić przy tym należy, że przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno kryterium sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe (zob. A. Kabat i inni – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005 , str. 345).

Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę uznał, że doszło do naruszenia przez organy administracji § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. przez jego błędną wykładnię.

Przepis ten stanowił, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Z zacytowanego przepisu wynika, że 20 % zmniejszenie płatności ma zastosowanie tylko w roku, w którym stwierdzono uchybienie polegające na zmniejszeniu powierzchni trwałych użytków zielonych czy elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Przepis ten nie może być natomiast podstawą do nałożenia na stronę obowiązku zwrotu 20 % płatności rolnośrodowiskowej otrzymanej w latach poprzedzających.

W rozpoznanej sprawie kontrole przeprowadzone po złożeniu przez stronę wniosku kontynuacyjnego na 2012 rok wykazały nieprawidłowości, w tym zmniejszenie powierzchni TUZ w 2012 roku, których efektem było przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok w pomniejszonej wysokości i w konsekwencji wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w 2011 roku. Nałożenie na stronę obowiązku zwrotu 20 % płatności rolnośrodowiskowej otrzymanej w 2011 roku (po dokonaniu pomniejszeń określonych w decyzji), wskazuje na dokonanie przez organy orzekające błędnej wykładni przepisu § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.

Nie było natomiast podstaw do uznania zarzutu, że ww. przepis może być zastosowany tylko w przypadku niezachowania trwałych użytków zielonych poprzez ich zniszczenie, np. zaoranie. Niezachowanie trwałych użytków zielonych, w świetle przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., a także rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. ma miejsce również w wyniku przeniesienia w drodze umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów.

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 18 rozporządzenia (UE) nr 65/2011, poprzez jego wybiórcze zastosowanie, to jest zastosowanie do sytuacji błędnego podania przez rolnika obszaru TUZ. Płatność rolnośrodowiskowa podlega bowiem zwrotowi, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a podstawą orzeczenia o zwrocie jest § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących nie rozpatrzenia w sprawie przesłanki siły wyższej jako okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności za nienależnie pobrane płatności, w ocenie Sądu należało również uznać je za bezpodstawne. Okoliczności wskazujące na wystąpienie siły wyższej, zaistnienie których nie powoduje konieczności zwrotu udzielonej pomocy zostały wymienione w art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe - zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 368 z 23.12.2006 r.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie orzeczeniu, samo stwierdzenie niezrealizowania zobowiązania na skutek wystąpienia zjawisk uznanych za siłę wyższą nie jest wystarczające do odstąpienia od obowiązku odzyskiwania wypłaconej pomocy. Przesłanką niezbędną jest bowiem zgłoszenie przez beneficjenta, lub przez upoważnioną przez niego osobę wystąpienia przypadku siły wyższej, przy czym zgłoszenie to musi był dokonane na piśmie, skierowane do właściwego organu i to w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba były w stanie dokonać tej czynności. Wymóg taki wynika z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Skarżący nie wykazał, że oświadczenie takie zostało złożone w terminie. Z akt sprawy wynika, że zostało ono złożone dopiero dnia 31 października 2012 r., po przeprowadzeniu kontroli na miejscu.

Odnośnie zarzutu dotyczącego wydania kwestionowanych decyzji bez podstawy prawnej. Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pieniężnych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na a) wspieranie wydatków z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. organem właściwym do jej wydania jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych (art. 29 ust. 2 ww. ustawy). Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie ww. przepisu, jest zatem ustalenie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych tam funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, że ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., II GSK 822/11, LEX nr 1217427). Kompetencja określona w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR stanowi, więc samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie musi w każdym przypadku wiązać się ze zniesieniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność (podobnie WSA we Wrocławiu

w wyroku z dnia 2 lipca 2014 r., III SA/Wr 264/14, LEX nr 1495496).

Wbrew zarzutom skargi przedmiotowa sprawa nie została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, w szczególności nie były to decyzje przyznające płatność za 2011 rok i 2012 rok w określonych wysokościach. Decyzja, na którą powołuje się autor skargi z dnia [...] kwietnia 2013 r. jest decyzją, w której przyznano skarżącej Spółce kwotę należności, a nie ustalano, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych tam funduszy. Obie decyzje wydane, więc zostały w innym trybie.

Za niezasadne należało uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77, art. 80 i art. 104 Kpa. Wbrew twierdzeniom skargi, stan faktyczny i prawny został przez organy wykazany w sprawie w sposób prawidłowy w oparciu o rzetelną kontrolę, w stosunku do której nie wniesiono zastrzeżeń.

Należy przy tym podkreślić, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności zasady ogólne stosowane w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego doznają ograniczeń.

W szczególności, jak wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm., obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego określony w art. 7 i art. 77 § 1 Kpa został ograniczony jedynie

do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu i aktywnego poszukiwania dowodów. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Analiza akt sprawy i wydanych decyzji prowadzi do wniosku, że organy w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności oparły się na wynikach kontroli z dnia [...] i [...] października 2012 r. oraz ostatecznej decyzji przyznającej płatności rolnośrodowiskowe za 2011 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien uwzględnić przedstawioną w niniejszym orzeczeniu prawidłową wykładnię § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.