Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 599/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak Nowakowska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].12.2011 r., znak: [...], na podstawie art. 157 § 1 oraz 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 i art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o., odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia dla [...] Sp. z o.o. opłaty legalizacyjnej w wysokości 625.000 zł za legalizację budowy hali stalowej do produkcji prefabrykatów z betonu realizowanej na działkach o nr [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ omówił stan faktyczny sprawy i zasady postępowania o stwierdzenie nieważności oraz zauważył, że zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania rozstrzygnięcia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności) w sytuacji, gdy obiekt budowlany jest realizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę i jednocześnie budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

Następnie wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...] w dniu [...] marca 2006 r. dokonał kontroli budowy hali produkcyjnej na terenie zakładu betoniarskiego [...] (działki o nr [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...]). W jej wyniku stwierdzono wykonanie na ww. działkach konstrukcji hali, z częściowym zadaszeniem (długość - 108 m, szerokość - 18,60 m, wysokość w kalenicy mierzona od poziomu cokołu - 10,7 m, wysokość do okapu mierzona od poziomu cokołu - 8,9 m). W protokole zawarto również oświadczenie H. M. - prezesa spółki [...] - że roboty budowlane dotyczące budowy hali produkcyjnej zostały rozpoczęte na przełomie listopada i grudnia 2005 r., bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W związku z powyższym organ stopnia powiatowego postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., znak: [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych dotyczących budowy hali produkcyjnej i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 10 kwietnia 2006 r.: zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego autora projektu aktualnym na dzień opracowania projektu, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Inwestor wywiązał się z ww. obowiązku, w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...] na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 oraz art. 59f ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej, zaś [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...] uchylił w części dotyczącej rozstrzygnięcia i określonych punktów pouczenia ww. postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. i ustalił dla [...] Sp. z o.o. opłatę legalizacyjną w wysokości 625000 zł. za legalizację budowy hali stalowej do produkcji prefabrykatów z betonu realizowanej na działkach o nr [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...]

Organ podał, że w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę obowiązuje procedura określona w art. 48 i 49 Prawa budowlanego, która w przedmiotowej sprawie została właściwie zastosowana. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo również wyliczyły nałożoną na inwestora opłatę legalizacyjną, zgodnie z zasadami określonymi w art. 49 ust. 2 i art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Kara ta stanowi iloczyn stawki opłaty (500 zł), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (10,0), współczynnika wielkości obiektu budowlanego (2,5). Wyliczona stawka uległa pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu, co dało kwotę 625000 zł.

Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności organ wyjaśnił, że przywołane przez stronę wyroki, np. wyrok NSA z dnia 03.01.2008 r., sygn. akt II OSK 1768/2006 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 04.06.2008 r., sygn. akt II SA/Po 250/08 mające wskazywać na błędne zastosowanie przez organy trybu określonego w art. 48 i 49 Prawa budowlanego, odnoszą się do innego stanu faktycznego, w którym inwestor rozpoczął roboty budowlane po uzyskaniu pozwolenia na budowę, które jednak nie nabyło jeszcze waloru ostateczności. W przedmiotowej sprawie inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę hali produkcyjnej elementów betonowych, kategoria obiektu XVIII, na działkach o nr [...] i [...] w miejscowości [...] (decyzja Starosty Powiatowego we [...] z dnia [...] marca 2006 r., nr [...]) już po rozpoczęciu robót budowlanych i wykonaniu znacznej części zamierzonej inwestycji (konstrukcja hali z częściowym zadaszeniem), co potwierdziła kontrola przedmiotowego obiektu w dniu 22 marca 2006 r. Jednocześnie zaznaczył, że decyzja o pozwoleniu na wykonywanie robót budowlanych może dotyczyć wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych, nie można jej wydawać w odniesieniu do robót już zrealizowanych (wyrok WSA w Kielcach z dnia 25.08.2008 r., sygn. akt: II SA/Ke 187/08). Prowadzone roboty budowlane były więc samowolą budowlaną zrealizowaną bez żadnego pozwolenia na budowę.

Jednocześnie organ nadmienił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje niejednolity pogląd, co do kwalifikacji robót budowlanych realizowanych na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i trybu postępowania prowadzonego przez organ nadzoru w takiej sytuacji. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 03.06.2009 r., sygn. akt: VII SA/Wa 454/09, za samowolę budowlaną należy uznać również sytuację, gdy roboty budowlane wykonywane są bez wymaganego pozwolenia na budowę przy czym przez pozwolenie na budowę należy rozumieć ostateczną decyzję administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie prowadzenia budowy lub wykonywanie robót budowlanych. Zaznaczył, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie stanowiskiem, o uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to jest taki, który nie wymaga wykładni prawa.

Konkludując organ stwierdził, że kontrolowane postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...] nie jest dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa. Przedmiotowe postanowienie nie wypełnia też żadnej z pozostałych przesłanek art. 156 § 1 K.p.a. skutkujących stwierdzeniem nieważności - nie narusza przepisów o właściwości, nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, zostało skierowane .ar prawidłowo określonych stron postępowania, nie zawiera wady powodującej jego nieważnej z mocy prawa, zaś jego wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą. Postanowienie nie było ponadto niewykonalne w dniu jego wydania. Powyższe odnosi się również do postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...] w części utrzymanej w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...].

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce wówczas, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Instytucja ta służy eliminacji z obrotu prawnego takich rozstrzygnięć wydawanych w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego, które ze względu na ich kwalifikowane wady pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawnego i systemu prawa. Możliwość eliminacji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności także decyzji ostatecznych, skłoniła ustawodawcę do ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności jedynie do rozstrzygnięć obarczonych najcięższymi wadami, wyczerpująco wyliczonymi w art. 156 § 1 K.p.a. Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji administracyjnej, tylko wtedy, jeżeli równocześnie stwierdzi, iż wystąpiła przynajmniej jedna z podstaw stwierdzenia nieważności, wyczerpująco wyliczonych w art. 156 § 1 K.p.a. oraz nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanej decyzji, ani też decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Dokonując oceny czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający bada w tym zakresie stan faktyczny i prawny z daty jej wydania.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że inwestor na przełomie listopada i grudnia 2005 r. rozpoczął roboty budowlane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Kontrola przeprowadzona na przedmiotowej nieruchomości w dniu 22 marca 2006r. wykazała wykonanie na terenie działki o nr [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...] konstrukcji hali, z częściowym zadaszeniem.

W myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Rozpoczęcie robót budowlanych przed uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi rażące naruszenie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA W-wa z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1318/09). Istotą sprawy o udzielenie pozwolenia na budowę jest wyrażenie przez powołany do tego organ administracji zgody na rozpoczęcie zamierzonych przez inwestora robót budowlanych. Decyzja o pozwoleniu na budowę ma charakter decyzji uprawniającej inwestora do rozpoczęcia robót. Może więc dotyczyć wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Zatem gdy inwestor rozpoczął roboty budowlane wydanie takiej decyzji zezwalającej na te działania jest niemożliwe, bowiem nie można w tym przypadku wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 432/08). W myśl art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w I budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Na uwagę zasługuje fakt, że nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. Stosownie do art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego (po spełnieniu innych przesłanek wynikających z art. 48 P.b.) właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:

1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami w 8 obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,

3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Ustalenie w drodze postanowienia wysokości opłaty legalizacyjnej jest rozstrzygnięciem związanym, determinowanym stwierdzeniem faktu samowoli budowlanej i ustaleniem istnienia prawnych, pozytywnych przesłanek jej zalegalizowania.

Inwestor może podporządkować się wynikom postępowania legalizacyjnego, wnieść opłatę i zalegalizować wybudowany obiekt jako odpowiadający prawu albo też odmówić uiszczenia opłaty legalizacyjnej, a wówczas organ wyda decyzję nakazującą jego rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 2381/09).

Reasumując, organ wskazał, że legalizacja obiektu budowlanego łączy się z koniecznością spełnienia określonych przesłanek. Jednym z koniecznych wymogów jest uiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej ustalonej przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Bez uiszczenia przez inwestora opłaty legalizacyjnej organ nie może wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 867/08).

Stosownie do art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...], po przeprowadzeniu postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej na 625.000 zł (słownie złotych: sześćset dwadzieścia pięć tysięcy), stosując zasady wyliczenia zgodne z art. 49 ust. 2 i art. 59f ust. 1, 2, 3 Prawa budowlanego.

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...] nie jest dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa. Postanowienie to nie wypełnia też żadnej z pozostałych przesłanek art. 156 § 1 K.p.a. skutkujących stwierdzeniem nieważności - nie narusza przepisów o właściwości, nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, zostało skierowane do prawidłowo określonych stron postępowania, nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa, zaś jego wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą. Postanowienie to nie było ponadto niewykonalne w dniu jego wydania. Powyższe odnosi się również do postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...] w części utrzymanej w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006r., znak: [...].

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w rozpoznawanym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że były one już przedmiotem analizy i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ustosunkował się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...].

Nadto podkreślił, że legalizacja samowoli budowlanej, zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisach art. 48 i 49 Prawa budowlanego, powinna spełniać wszystkie takie same wymogi prawne, jak legalna budowa prowadzona w oparciu o pozwolenie na budowę, a inwestor o zatwierdzony w takim trybie projekt budowlany, może wznowić samowolnie rozpoczęte roboty budowlane. Argument podnoszony przez skarżącą, że inwestor legitymuje się ważną decyzją o pozwoleniu na budowę, w związku z czym w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania ww. art. 48 prawa budowlanego, organ uznał za chybiony. Przedkładana przez inwestora decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] (znak: [...]) wydana została z datą [...] marca 2006 r., zatem do tego dnia, wszelkie roboty budowlane, których wykonanie stwierdzono podczas kontroli w dniu 22 marca 2006 r., wykonane zostały w ramach samowoli budowlanej, tj. bez decyzji o pozwoleniu na budowę. Późniejsze uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę (de facto niezgodne z art. 28 Prawa budowlanego), nie ma wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie i nie zrównuje, wbrew twierdzeniem skarżącej, sytuacji Spółki z sytuacją inwestora realizującego roboty budowlane w oparciu o nieostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę. W przedmiotowej sprawie inwestor takiej decyzji do dnia [...] marca 2006 r. w ogóle nie posiadał. Organ wskazał, ze inwestor po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej, uzyskał decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., znak: [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. W oparciu o tę decyzje inwestor dokończył zamierzenie budowlane i decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...] uzyskał pozwolenie na użytkowanie obiektu.

Odnośnie przedłożonego przez skarżącą pisma Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...] na okoliczność niezgodnego z prawem działania organów administracji publicznej w sprawie przedmiotowych robót budowlanych, organ wskazał, że Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska nie jest organem właściwym w niniejszym postępowaniu i przedstawiona opinia prawna tegoż organu nie jest wiążącą do organów nadzoru budowlanego.

Na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. złożyła Spółka [...] Sp. z o.o. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez przyjęcie, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania legalizacyjnego, gdy inwestor legitymuje się ważną decyzją o pozwoleniu na budowę i o zatwierdzeniu projektu budowlanego nie stanowi rażącego naruszenia art. 48 Prawa budowlanego,

- naruszenie art. 7, 8, 11 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie odniesienie się do argumentacji pełnomocnika Skarżącej zawartej w piśmie z dnia 26 października 2011 r.,

- naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nie wykonanie obowiązku "umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ".

- naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 7, 8 i 10 K.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez pełnomocników Skarżącej.

W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że organ ponownie nie rozstrzygnął meritum sprawy. Rażącym naruszeniem prawa stanowiącym podstawę wniosku Skarżącej jest wszczęcie i prowadzenie postępowania legalizacyjnego, gdy inwestor legitymuje się ważną decyzją o pozwoleniu na budowę.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszym postępowaniu obowiązkiem organów nadzoru było ustalenie czy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r., znak: [...] oraz poprzedzające go postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia dla [...] Sp. z o.o. opłaty legalizacyjnej w wysokości 625.000 zł za legalizację budowy hali stalowej do produkcji prefabrykatów z betonu realizowanej na działkach o nr [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...] dotknięte jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 K.p.a.

Podkreślić należy, że celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, ale także – stosownie do art. 126 K.p.a. – postanowień, od których przysługuje zażalenie, jest eliminacja z obrotu prawnego tego aktu administracyjnego, obarczonego ciężkimi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Natomiast przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, (postanowienia) jest ustalenie istnienia jego wad. Z tych względów zasadniczym obowiązkiem organu nadzoru dokonującego oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., jest wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy według daty wydania badanej decyzji (postanowienia).

Zakres postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie obejmował jedynie zbadanie przesłanek przewidzianych w art. 156 K.p.a., bowiem organ nadzoru nie orzeka co do istoty postępowania zakończonego kontrolowanym postanowieniem, ani też nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących meritum tego podstępowania. W przepisie art. 156 § 1 pkt 1- 7 K.p.a. przewidziano dwa rodzaje wadliwości decyzji (postanowienia): wadliwość polegającą na rażącym naruszeniu prawa oraz wadliwość polegającą na wydaniu decyzji (postanowienia) bez podstawy prawnej.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w swojej ocenie nie dostrzegł w badanym postanowieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz poprzedzającym go postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. wskazanych wyżej wadliwości. Podstawę prawną kontrolowanego postanowienia stanowił art. 49 ust. 1 i 2 oraz art. 59f Prawa budowlanego.

Zwrócić należy uwagę, że nie budzą wątpliwości ustalenia organu, co do stanu faktycznego sprawy, że skarżąca roboty budowlane dotyczące budowy hali produkcyjnej rozpoczęła w warunkach samowoli budowlanej. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w takim materiale dowodowym jak protokół kontroli z dnia 22 marca 2006 r. przeprowadzonej przez pracowników Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego we [...] na terenie zakładu betoniarskiego [...] (działki o nr [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...]). W wyniku której stwierdzono wykonanie na ww. działkach konstrukcji hali, z częściowym zadaszeniem (długość - 108 m, szerokość - 18,60 m, wysokość w kalenicy mierzona od poziomu cokołu - 10,7 m, wysokość do okapu mierzona od poziomu cokołu - 8,9 m). W protokole zawarto również oświadczenie H. M. - prezesa spółki [...], że roboty budowlane dotyczące budowy hali produkcyjnej zostały rozpoczęte na przełomie listopada i grudnia 2005 r., bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W świetle art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć jedynie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Dlatego też realizacja robót budowlanych przed uzyskaniem ostatecznej w tym względzie decyzji, nawet, jeżeli nie została wykonana całość tych robót, uniemożliwia uwzględnienie zgłoszonego wniosku, co wynika także jednoznacznie z zapisu art. 32 ust. 4a Prawa budowlanego, zgodnie, z którym nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2000 r., sygn. akt IV SA 1164/98). W konsekwencji, więc oczywistym winno być, że pozwolenie na budowę mogło być udzielone przed rozpoczęciem robót budowlanych. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć dopiero na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Odstępstwo od tej zasady określają przepisy art. 29-31. Pozwolenie na budowę jest rozstrzygnięciem administracyjnym, kończącym postępowanie toczące się przed organem administracji architektoniczno-budowlanej, które ma na celu zbadanie, czy projektowana inwestycja nie będzie naruszała takich wartości jak np.: ochrona środowiska, krajobrazu, bezpieczeństwo, ochrona dóbr kultury oraz prawa osób trzecich.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, w myśl, którego w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały rozpoczęte (nawet, jeśli nie została wykonana całość tych robót), brak jest podstaw do wydawania decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę jest bezprzedmiotowe i winno w tym zakresie, z mocy art. 105 § 1 K.p.a., ulec umorzeniu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 lipca 1998 r., IV SA 1454/96, LEX nr 45731, wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 października 1998 r, IV SA 1860/96, LEX nr 43753, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 910/05, LEX nr 188797, wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 listopada 2000 r., IV SA 1164/98, LEX nr 53387, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2005 r., VII SA/Wa 1349/05, LEX nr 196268), a wydanie decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę po rozpoczęciu realizacji inwestycji nie miałoby żadnego oparcia w przepisach Prawa budowlanego.

Zatem trafnie organ w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem badanego postanowienia stwierdził, że przedmiotową inwestycję należy traktować, jako samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, której doprowadzenie do zgodności z przepisami prawa opierać się powinno o obowiązujące normy prawa materialnego i w sprawie winien znaleźć zastosowanie tryb postępowania określony w art. 48 i 49 Prawa budowlanego. Wobec wywiązanie się przez inwestora z obowiązku przedłożenia wszystkich określonych postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. dokumentów organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał badane postanowienie w przedmiocie ustalenia dla [...] Sp. z o.o. opłaty legalizacyjnej w wysokości 625.000 zł za legalizację budowy hali stalowej do produkcji prefabrykatów z betonu realizowanej na działkach o nr [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...].

Stwierdzić, zatem należy, że kontrolowane w trybie nadzoru postanowienie było podjęte przez właściwy rzeczowo organ, wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, skierowane było do podmiotu będącego stroną w sprawie, nie dotyczyło sprawy rozstrzygniętej wcześniej inną decyzją ostateczną, nie było niewykonalne, jego wykonanie nie powoduje czynu zagrożonego karą.

Prawidłowo, zatem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że badane postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz poprzedzające go postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. nie jest dotknięte żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.