Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 409/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

P. z dnia [...] listopada 2015r. E. K. (skarżący) wniósł o umorzenie odsetek za zwłokę od należności na ubezpieczenie społeczne z uwagi na trudną sytuację finansową. Oświadczył, że zaległości w opłacaniu składek powstały w latach 2006 - 2007, a spowodowane były złą koniunkturą na pieczywo na rynku toruńskim, co traktował wówczas jako trudności przejściowe. W maju 2007r. uległ zawałowi serca z dużymi powikłaniami, na skutek czego przeszedł operacje wymiany tętnicy. Z uwagi na stan zdrowia musiał zakończyć działalność, która stanowiła jedyne źródło dochodu. Zniknęła zatem perspektywa uzyskania nadwyżki finansowej, która pozwoliłaby na uregulowanie zaległych zobowiązań. W złożonym wniosku zobowiązany wskazał, że utrzymuje się z renty, która po potrąceniach komornika wynosi [...] zł miesięcznie, zatem dochody kształtują się poniżej minimum socjalnego. Dom, który zamieszkuje jest jedynym lokalem, jaki posiada. Ponadto nieruchomość ta obciążona jest kredytem hipotecznym oraz zajęciami komorniczymi. Kredyt hipoteczny po restrukturyzacji i dopasowaniu do możliwości finansowych zobowiązanego będzie spłacany do 2025r. Wnioskodawca stwierdził, że stan zdrowia nie pozwala mu na prowadzenie działalności gospodarczej, a podjęcie pracy nie jest możliwe ze względu na brak możliwości uzyskania tzw. zdolności do pracy od lekarza medycyny pracy. Uważa, że sytuacja materialna nie ulegnie w najbliższym czasie poprawie lecz raczej pogorszeniu. Oświadczył ponadto, iż wydatki kształtują się następująco: energia elektryczna ok. [...] zł, woda [...] zł, centralne ogrzewanie ok. [...] zł rocznie, telefon i internet [...] zł miesięcznie, wywóz nieczystości [...] zł miesięcznie, spłata kredytu [...] zł miesięcznie. Do tego należy doliczyć wydatki na wyżywienie oraz skromną odzież i lekarstwa, które musi codziennie zażywać. Podał, że korzysta z pomocy dzieci oraz mamy. Wskazał, że w dniu [...] marca 2015r. zmarła jego żona i wydatki musi pokrywać już zupełnie sam. Stąd też wniósł o umorzenie odsetek i rozłożenie kapitału na raty po [...] zł miesięcznie.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenia społeczne z uwagi na brak stwierdzenia w sprawie stanu całkowitej nieściągalności oraz decyzją nr [...] odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość w stosunku do części zaległości.

Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że w 2015r. osiągnął przychód [...] zł Natomiast wydatki na: podatek od nieruchomości, wodę, wywóz nieczystości, energię elektryczną ogrzewanie, telefon i Internet, kredyt hipoteczny oraz raty do II Urzędu skarbowego stanowiły łącznie kwotę [...]zł. Zatem, w ocenie zobowiązanego, wyliczenie to jest sprzeczne z tezą postawioną w uzasadnieniu decyzji, iż spłata zadłużenia nie zagraża zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb życiowych. Wskazał, że w chwili obecnej żyje poniżej minimum socjalnego. Nie zgodził się z postawioną tezą, iż nie ma przewlekłej choroby, albowiem choroba układu krążenia jest nieuleczalna. Decyzją lekarza orzecznika ZUS pobiera od 2007r. rentę chorobową z tytułu niezdolności do pracy. Ostatnia decyzja została wydana na okres do 2017r. Ponadto w 2015r. stwierdzono u niego cukrzycę. Z uwagi na fakt, że lekarz medycyny pracy odmawia podpisania zdolności do pracy, nie może podjąć pracy. W 2016r. dochody zwiększyły się zaledwie o [...] zł z tytułu pobierania wyższej renty rodzinnej.

Decyzją z dnia [...] maja 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2016r. nr [...].

Organ podał, że zobowiązany działalność gospodarczą prowadził w okresie od [...] września 1990r. do [...] maja 2007r. (z przerwą od [...] sierpnia 2006r. do [...] września 2006r.) Z tego tytułu miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z uwagi na fakt nie wywiązania się z tego obowiązku na jego koncie powstało zadłużenie.

Zakład wskazał, że ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej z dnia [...] stycznia 2016r., a także z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż jedynym źródłem utrzymania zobowiązanego jest dochód z tytułu renty rodzinnej w kwocie [...]zł po potrąceniach w kwocie [...]zł. Zobowiązany nie osiąga dochodów z innych tytułów. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż posiada majątek nieruchomy. Jest współwłaścicielem (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) zabudowanej działki położonej w T. o pow. 0,1284 ha oraz współwłaścicielem (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) nieruchomości rolnej położonej w Ostaszewie gm. Ł. o pow. 0,0503 ha, na których można dokonać zabezpieczenia wnioskowanych należności. Jest też właścicielem sześciu pojazdów: C. rok prod. 1996, F. rok prod. 1992, F. , rok prod. 2002 o wartości ok. [...] zł - [...] zł, M. rok prod. 1995, C. kat rok prod. 1998 o wartości ok. [...] zł - [...] zł, O. rok prod. 1997 o wartości ok. [...] zł - [...] zł na których nie można dokonać zabezpieczenia z uwagi na zbyt małą wartość ruchomości. W. pojazdów organ ustalił na podstawie systemu INFO Pojazdy Samochodowe W. Rynkowe. Ponadto zobowiązany posiada rachunek bankowy w m-Banku.

Organ podkreślił, że w stosunku do wnioskowanych zaległości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Działalność gospodarcza prowadzona była samodzielnie przez co brak jest osób, na które istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności w myśl przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613).

Rozpatrując przedstawione przez zobowiązanego argumenty pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, w świetle przepisów art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015r. poz. 121) – dalej jako: "u.s.u.s.", Zakład zauważył, że w przedmiotowej sprawie taki stan nie zachodzi. Działalność gospodarcza na chwilę obecną nie jest prowadzona. Zadłużenie będące przedmiotem niniejszego postępowania jest objęte postępowaniem egzekucyjnym. Zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy wskazuje ponadto, iż istnieją też inne składniki majątkowe, z których można prowadzić egzekucję tj. nieruchomości. Nie konkretyzuje się w tym przypadku także przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 - bowiem na obecnym etapie nie można przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie toczyło się też postępowanie upadłościowe ani też likwidacyjne, tak więc nie zostały spełnione przesłanki ustawowe wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. Ponadto wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Stąd też brak jest również konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a. W związku z tym, w ocenie Zakładu, brak jest podstaw zarówno formalnych, jak i merytorycznych dla podjęcia decyzji o umorzeniu ww. należności w oparciu o wyżej zacytowaną podstawę prawną.

Wobec nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, Zakład rozpatrzył wniosek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365) – dalej jako: "rozporządzenie"

Organ podkreślił, że dokonana analiza sytuacji finansowej zobowiązanego daje podstawy do przyjęcia, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Wskazywałoby to na konkretyzację w przedmiotowej sprawie przesłanki umorzenia zawartej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednakże, jak zauważył organ, w świetle dokumentacji na temat środków z jakich utrzymuje się zobowiązany oraz wydatków jakie ponosi, można przypuszczać, że sytuacja ta nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu w ratach. Organ nie stwierdził wystąpienia pozostałych przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, tj. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, ani przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W świetle poczynionych powyżej ustaleń organ podkreślił, że nawet przy stwierdzeniu występowania którejkolwiek z przesłanek umorzenia organ nie ma obowiązku pozytywnego rozstrzygnięcia dla wnioskodawcy z uwagi na fakt, że decyzja co do umorzenia zaległości oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym.

W złożonej do tut. Sadu skardze skarżący podkreślił, że w przedstawionych przez niego dokumentów wynika, iż nie jest wstanie samodzielnie, bez pomocy rodziny, podołać wydatkom.

Zarzucił organowi, że mimo wiarygodnych wyliczeń w uzasadnieniu decyzji postawił tezę, iż spłata zadłużenia nie zagraża zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący podkreślił, że w chwili obecnej żyje poniżej minimum socjalnego, które dla gospodarstw jednoosobowych emeryckich wynosi [...] zł. Zaznaczył także, że choroby, które go dotknęły mają charakter przewlekły i trwały, na co wskazuje chociażby fakt nie udzielenie przez lekarza orzecznika zdolności do pracy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2012r. Nr 153, poz. 1271) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd dopatrzył się naruszenia § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r. poz. 1365) – dalej jako: "rozporządzenie" w zw. z art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015r. poz. 121) – dalej jako: "u.s.u.s.".

Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu. Poza sporem pozostaje to, że działalność gospodarczą skarżący prowadził w okresie od [...] września 1990r. do [...] maja 2007r. (z przerwą od [...] sierpnia 2006r. do [...] września 2006r.) Z tego tytułu miał obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z uwagi na fakt nie wywiązania się z tego obowiązku w sposób prawidłowy, na jego koncie powstało zadłużenie. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego był dochód z tytułu renty rodzinnej nowej w kwocie [...]zł po potrąceniach w kwocie [...]zł. Nie osiąga dochodów z innych tytułów (potwierdzono w KSI). Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ponosi wydatki które przekraczają przychody i korzysta z pomocy rodziny. Skarżący wskazał, iż uległ zawałowi serca z dużymi powikłaniami. Posiada majątek nieruchomy. W stosunku do wnioskowanych zaległości prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Działalność gospodarcza prowadzona była samodzielnie przez co brak jest osób, na które istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności w myśl przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613).

Spornym pozostaje to, czy sytuacja materialna skarżącego nie implikuje konieczności umorzenia zaległości.

Odnosząc się zatem do naruszenia prawa materialnego i normatywnych przesłanek zastosowania art. 28 ust 3 a u.s.u.s. dla zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s należności z tytułu składek, (w tym z mocy art. 32 u.s.u.s. na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne) mogą być umarzane, a zgodnie z ust. 2 tego przepisu należności te mogą być umarzane tylko w przypadku całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności składek wymienia wyczerpująco ust. 3 art. 28 u.s.u.s. Z powołanej treści przepisu art. 28 u.s.u.s wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane - na jego podstawie - wyłącznie w wymienionych w ust. 3, tj. w wypadkach całkowitej nieściągalności.

Natomiast przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego treścią należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rozporządzenie wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s już w § 1 precyzuje szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. W § 2 rozporządzenie definiuje na swój użytek pojęcie "należności z tytułu składek", jako należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami. To właśnie te należności Zakład może umorzyć, jeżeli zobowiązany wykaże, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny" (por. też wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., II GSK 1484/12; LEX nr 1457644). Należności tego rodzaju obejmują również odsetki od należności za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek w części finansowanej przez pracodawcę, co w sprawie skarżącego wyjaśnił już tut. Sąd w wyroku z 8 czerwca 2016r., I SA/Bd 242/16.

Zatem jakkolwiek Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał rację organowi co do stwierdzenia, że nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, gdyż prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, to nie można zgodzić się z wywodem jaki poczyniono na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

WSA wyjaśnia, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest sam fakt zaistnienia choroby, choćby nawet uniemożliwiającej świadome pokierowanie własnym postępowaniem, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. Przy czym jako trudny stan majątkowy rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. Z treści § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu składek jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przeprowadzona w ten sposób analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Sama możliwość umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia podyktowana jest interesem strony. Chodzi bowiem o należności ZUS, które są uzasadnione, wymagalne i ściągalne, jednak z woli ustawodawcy wyjątkowo, z uwagi na szczególnie trudną sytuację życiową zobowiązanego i jego rodziny, ZUS może należności te umorzyć. Jest przy tym oczywiste, że z punktu widzenia zobowiązanego zawsze jest zasadne umorzenie jego należności składkowych, zaś z punktu widzenia interesów ZUS umorzenie należności składkowych jest zawsze niekorzystne.

Co w sprawie należy podkreślić, samo prawdopodobieństwo uzyskania dochodów, tak z posiadanego majątku ruchomego czy nieruchomego jak i możliwość płatności w przyszłości poprzez rozłożenie jej na raty należy uznać za niewystarczające dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia.

Tymczasem organ przyjął w swej decyzji, że w świetle dokumentacji na temat środków, z jakich się utrzymuje skarżący, wydatków jakie ponosi, można przypuszczać, że sytuacja ta nie wyklucza możliwości spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu w ratach. Zakład wprawdzie pisze, że rozumie jego ciężką sytuację, jednakże nic z tego dla skarżącego nie wynika. Wskazuje na możliwość dochodzenia należności w trybie egzekucyjnym a należności będące przedmiotem niniejszego postępowania mogą zostać objęte wpisem hipotecznym na nieruchomościach. Opiera zatem swą odmowę o potencjalną możliwość uzyskania dochodu, czego mu robić nie wolno.

W odniesieniu do problemów natury zdrowotnej skarżącego, opiera się o to, że nie przedłożono dokumentu potwierdzającego całkowitą niezdolność do pracy i przypomina, że skarżący osiąga dochód z renty rodzinnej.

W ocenie Sądu, powyższa treść wskazuje na niezrozumienie przez Zakład zapisów prawa, które zastosował, gdyż z jednej strony oparł swoje rozstrzygnięcie o potencjalną a nie realną możliwość zapłaty bez uszczerbku, o jakim mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia; z drugiej nie wiadomo czemu treść : 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia odnosi do pojęcia ".całkowitej niezdolności do pracy" mimo, że ustawodawca nie odnosi się do tego stanu, a jedynie do "możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności", co wcale nie musi pokrywać się.

W ocenie Sądu, skoro Zakład nie podważył ujemnej wartości wyliczenia przychodu do wydatków, to nie ma wątpliwości, że zachodzi przesłanka, o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, i tak w ponownym rozstrzyganiu ZUS musi przyjąć stosownie do art. 153 p.p.s.a.

Jednakże dopiero to stwierdzenie otwiera etap gdzie rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznaniowy, a tenże oznacza, iż nawet zaistnienie przesłanek uzasadniających umorzenie nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi i daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia należności. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi, który może, ale nie musi umorzyć należności, niemniej i na tym etapie ZUS nie tylko nie jest zwolniony z uzasadnienia, ale uzasadnienie to musi być szczegółowe i przekonywujące, dokładnie poczynione w okolicznościach konkretnej sprawy, w tym co do kwestii ewentualnej przyczyny powstania należności, co należy rozróżnić w przypadku należności głównej i odsetek. Odsetki, co do swej roli są instytucją dyscyplinującą dłużnika do spłaty długu, a ich początek jest inny niż należności głównej i tak postrzegane powinny być odpowiednio oceniane w świetle ich umorzenia. Jednak do tego etapu w zaskarżonej decyzji Zakład jeszcze nie doszedł, co uniemożliwia kontrolę sądowoadministracyjną w stosownych rygorach.

Na koniec Sąd wyjaśnia, że wszelkie zmiany stanu majątkowego skarżącego mają istotne znaczenie dla sprawy, gdyż ZUS będzie badał sprawę w okolicznościach aktualnych na dzień wydania przyszłej decyzji. Oznacza to, że Zakład powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na nowo. Skarżący z kolei powinien wykazać swój rzeczywisty stan majątku (zdrowia) w tym wskazywane na rozprawie zdarzenia mające wpływ na wartość majątku ruchomego, jaki zostanie przyjęty w postępowaniu.

Mając na względzie powyższe oraz art. 145§ 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.