Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 93/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 32, art. 40, art. 58, art. 59, art. 129
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie : WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Decyzją Nr 2 z 30 maja 2014 r. Prezydent Miasta orzekł o odmowie zwrotu części działki nr [...] o pow. 0,7717 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., obj. KW nr [...], części działki nr [...] o pow. 0,5756 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., obj. KW nr [...] oraz części działki nr [...] o pow. 0,6652 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., obj. KW nr [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...], położonych w b. gm. kat. [...], na rzecz G. G., H. T., J. K., T. K., A. K., K. K., A. P. i J. K. (pkt 1) oraz o odmowie zwrotu ww. nieruchomości - w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...], położonych w b. gm. kat. [...] - na rzecz J. S. (pkt 2).

J. S. wniosła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. We wniosku wskazała, że w dniu 11 czerwca 2014 r. wypowiedziała pełnomocnictwo w powyższej sprawie adw. M. S., na dowód czego przedkłada odpis pisma. Zamiarem odwołującej się było sporządzenie odwołania samodzielnie. Termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 16 czerwca 2014 r., natomiast w dniu 13 czerwca 2014 r. rozchorowała się z powodu [...]. Odwołująca się podkreśliła, że ma 7.. lat i mieszka sama i przez 7 dni, tj. do 20 czerwca nie była w stanie się poruszać. Na okoliczność powyższego przedstawiła zaświadczenie lekarskie.

Wojewoda [...] postanowieniem z 24 listopada 2014 r., znak: [...], na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 i 2 kpa odmówił J. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że stosownie do przepisu art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., dla przywrócenia terminu dokonania czynności procesowych muszą wystąpić łącznie cztery przesłanki: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu), dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.

Dalej organ podał, że zaskarżona decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi wnioskodawczyni, adwokat M. S. w dniu 2 czerwca 2014 r. Oświadczenie o wycofaniu przez J. S. pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi dotarło do organu I instancji dopiero wraz z odwołaniem oraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, tj. 30 czerwca 2014 r. i w związku z tym za dzień doręczenia decyzji wnioskodawczyni należy uznać datę doręczenia tego rozstrzygnięcia ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał w stosunku do J. S. 16 czerwca 2014 r. W kwestionowanej decyzji zawarto prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do złożenia odwołania, jak również o terminie i trybie jego wnoszenia.

Odwołanie J. S. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało nadane w placówce operatora pocztowego 26 czerwca 2014 r., a więc z uchybieniem ww. terminu do wniesienia odwołania. Z kolei termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upływał w stosunku do wnioskodawczyni 27 czerwca 2014 r., bowiem jak wskazała ona w swoim wniosku, dopiero 20 czerwca 2014 r. ustała przyczyna uchybienia przez nią terminu do wniesienia odwołania.

Nadanie przesyłki z zachowaniem siedmiodniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu, przy jednoczesnym dopełnieniu przez wnoszącą czynności (wniesienie odwołania), dla której ustanowiony termin jest przywracalny, powoduje konieczność uznania spełnienia przez J. S. trzech spośród czterech ww. warunków przywrócenia tej stronie terminu do wniesienia odwołania.

W ocenie organu J. S. się nie uprawdopodobniła jednak braku winy w uchybieniu terminowi. Odwołując się do poglądów wyrażonych w doktrynie i orzecznictwie Wojewoda [...] wyjaśnił, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Ponadto w odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, nawet długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności w postępowaniu administracyjnym. Podjęcie określonej czynności (np. wysłanie pisma zawierającego odwołanie), a tym samym zachowanie terminu może być bowiem dokonane zarówno osobiście, jak i przez inne osoby (niekoniecznie domownika). Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć należy m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osoba, powódź, pożar itp. Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W związku z tym samo zwolnienie lekarskie nie wystarcza do przyjęcia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Nie jest ono bowiem równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią.

W ocenie organu, powoływane w rozpatrywanym wniosku okoliczności, iż J. S. nie mogła się poruszać przez tydzień i z uwagi na fakt, iż zamieszkuje ona sama, nie stanowią dostatecznego uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu przez nią terminowi do wniesienia odwołania. Sam fakt samodzielnego zamieszkiwania nie oznacza bowiem, iż wnosząca nie miała możliwości skontaktowania się z osobami trzecimi (członkami rodziny, znajomymi, czy choćby z reprezentującym ją dotychczas w sprawie profesjonalnym pełnomocnikiem) za pomocą środków porozumiewania się na odległość, które są obecnie powszechnie i zwyczajowo wykorzystywane (np. telefon stacjonarny czy też komórkowy). Mając w szczególności na uwadze fakt, iż wnioskodawczyni kontaktowała się w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania z reprezentującą ją adwokat M. S., zaś wycofanie pełnomocnikowi profesjonalnemu umocowania do działania w jej imieniu dotarło do organu I instancji dopiero wraz z odwołaniem oraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, nie można uznać za wystarczającą argumentację przedstawioną w rozpatrywanym wniosku, iż wnosząca nie mogła wyręczyć się inną osobą (w tym np. poprosić telefonicznie profesjonalnego pełnomocnika) w złożeniu odwołania w jej imieniu. Trudno sobie również wyobrazić sytuację, iż wnosząca prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez okres całego tygodnia pozostawała — zwłaszcza z uwagi na wiek oraz wskazywaną dolegliwość - zupełnie bez żadnej opieki, nie mogąc się poruszać - choćby w postaci nadzoru (telefonicznego) ze strony osób bliskich (znajomych) lub lekarza.

J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Wojewody [...], zarzucając, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa albowiem "uchybiła terminowi bez swej winy, złożyła prośbę o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, dopełniła czynności składając odwołanie, w związku z tym skarżąca wnosi o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że choroba w postaci [...] wystąpiła nagle w dniu wskazanym w prośbie o jej przywrócenie. Przy dolegliwości takiej jak [...], zważywszy na wiek (7.. lat) oraz ogólny zły stan zdrowia, głównie schorzeń dotyczących kręgosłupa lędźwiowego skarżąca nie miała żadnej realnej możliwości, by odwołanie napisać w trakcie tego ataku choroby, a stopień nasilenia bólu uniemożliwiał jej także normalne funkcjonowanie i nawet skupienie się by odwołanie podyktować komukolwiek. Wyjaśniła, że nie mogła zwrócić się o pomoc do pełnomocnika, któremu pełnomocnictwo wypowiedziała, ponieważ to ona rozwiązała stosunek pełnomocnictwa wykazując niezadowolenie z pracy pełnomocnika w tej sprawie, a zatem nie miałaby nawet odwagi by prosić tego pełnomocnika o pomoc. Skarżąca odwołała się do poglądu wyrażonego przez NSA w orzeczeniu z 15 lipca 2009 r., sygn. II OSK 1162/08, w którym Sąd stwierdził, że choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inna osobą.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył ::

Stosownie do przepisu art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a

W ramach dokonanej kontroli należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Wojewody [...] z 24 listopada 2014 r., znak: [...], wydane w oparciu o przepisy art. 59 § 2 w zw.,.z art. 58 § 1 i 2 kpa, którym organ odmówił J. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Nr 2 z 30 maja 2014 r. , orzekającej o odmowie zwrotu części działki nr [...] o pow. 0,7717 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., obj. KW nr [...], części działki nr [...] o pow. 0,5756 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., obj. KW nr [...] oraz części działki nr [...] o pow. 0,6652 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., obj. KW nr [...], w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...], położonych w b. gm. kat. [...], na rzecz G. G., H. T., J. K., T. K., A. K., K. K., A. P. i J. K. (pkt 1) oraz o odmowie zwrotu ww. nieruchomości - w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...], położonych w b. gm. kat. [...] - na rzecz J. S. (pkt 2).

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji przez J. S., gdyż decyzja Prezydenta M. Nr 2 z 30 maja 2014 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 2 czerwca 2014 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 16 czerwca 2014 r. W tym terminie odwołanie nie zostało złożone, Skarżąca złożyła natomiast w dniu 27 czerwca 2014 r. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.

Zgodnie z normą z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z normą z art. 32 ab initio kpa strona może działać przez pełnomocnika, a zgodnie z art. 40 § 2 jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi.

W okolicznościach rozpatrywanej termin do wniesienia odwołania dla skarżącej upływał z dniem 16 czerwca 2014 r., co oznacza że odwołanie J. S. zostało złożone z naruszeniem terminu o jakim mowa w art. 129 § 2 kpa. Zgodnie bowiem z art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Ustawowymi przesłankami do przywrócenia uchybionego terminu jest więc: złożenie wniosku o przywrócenie termu, wniosek musi być złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie z wniesieniem wniosku zainteresowany powinien dopełnić czynności procesowej, dla której był określony termin oraz we wniosku musi być uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego.

Mając na uwadze powyższe należy przede wszystkim wskazać, że w sprawie kwestia zasadniczą i sporną pomiędzy stronami jest kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego odwołania. W ocenie J. S. przesłanka ta została przez nią spełniona ponieważ w dniu 11 czerwca 2014 r. wypowiedziała pełnomocnictwo adw. M. S., a następnie w dniu 13 czerwca 2014 r. zachorowała nagle na [...] i nie mogła się poruszać. Skarżąca wskazała też, że ma 7.. lat, mieszka sama i nie mogła poprosić nikogo o napisanie i wniesienie odwołania.

W ocenie organu przytoczone okoliczności nie stanowią uprawdopodobnienia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, gdyż nawet przy długiej niedyspozycji, która wiąże się z leżeniem w łóżku strona zainteresowana może się wyręczyć inną osobą, zwłaszcza, gdy jest osobą w podeszłym wieku, pozostającą w łóżku i wymagającą opieki.

Zgodnie z załączonymi dokumentami w przedłożonych Sądowi rozstrzygającemu niniejszą sprawę aktach administracyjnych sprawy o sygn. II SA/Kr 92/15 tj. pisemnym wypowiedzeniem pełnomocnictwa adw. M. S. z 11. 06. 2014 r. – doszło do takiego wypowiedzenia i w dniu 11 czerwca 2014 r., a odbiór tego wypowiedzenia potwierdziła adw. M. S., natomiast z kserokopii "zaświadczenia lekarskiego" ( data wystawienia: 20 czerwca 2014 r.) wydanego przez L. K. - lekarza medycyny o specjalizacji w zakresie rehabilitacji medycznej wynika, że skarżąca " w dniach 13-20. 06. 2014 r. nie mogła wychodzić ze względu na chorobę [...]".

W tym miejscu trzeba wskazać, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, w tym w wyroku NSA z 15 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1162/08 (LEX nr 552830) wskazano, że: "choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga leżenia w łóżku, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W związku z tym samo zwolnienie lekarskie nie wystarcza do przyjęcia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Nie jest ono bowiem równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią.

W ocenie Sądu powołane przez skarżącą okoliczności uprawdopodobniają brak winy w kwestii wniesienia przedmiotowego odwołania z uchybieniem terminu. Mając na względzie przedłożone zaświadczenie o nagłej chorobie wymagającej pozostawania w mieszkaniu, które nastąpiło w dniu 13 czerwca 2014 , a więc po wypowiedzeniu pełnomocnictwa adwokat M. S., które miało miejsce w dniu 11 czerwca 2014 r. oraz podeszły wiek skarżącej należy uznać, że nie mogła ona skorzystać z pomocy adw. M. S. przy wnoszeniu odwołania. Nadto trzeba uwzględnić, że jak wskazała J. S., mieszka ona sama, a nie mogła poprosić nikogo o pomoc w napisaniu i wniesieniu odwołania. Należy także mieć na uwadze wiek skarżącej oraz wskazany w skardze znaczny stopień nasilenia bólu w okresie choroby, który uniemożliwiał jej normalne funkcjonowanie i skupienie się, by komukolwiek podyktować odwołanie. W tej sytuacji w ocenie Sądu skarżąca wskazała okoliczności, które w sposób wystarczający uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, w szczególności, że odmienne stanowisko organu, zgodnie z którym: trudno sobie również wyobrazić sytuację, iż wnosząca prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez okres całego tygodnia pozostawała — zwłaszcza z uwagi na wiek oraz wskazywaną dolegliwość - zupełnie bez żadnej opieki, nie mogąc się poruszać - choćby w postaci nadzoru (telefonicznego) ze strony osób bliskich (znajomych) lub lekarza – stanowi niczym niepoparte domniemanie, zakładające m. in , że osoby trzecie kontaktując się ze skarżącą w okresie jej nagłego zachorowania miały możliwość i zechciałyby pomóc jej w sporządzeniu oraz wniesieniu odwołania. W świetle powołanych wyżej przepisów należy przyjąć, że Skarżąca uprawdopodobniła w stopniu wystarczającym, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, które polegało – co wymaga zaznaczenia - na przedwczesnym wniesieniu odwołania i w okolicznościach wskazujących na uchybienia, których dopuścił się organ. Trzeba bowiem zważyć na ratio legis ścisłego określenia terminów do wniesienia odwołania (art.129 kpa), którym jest niewątpliwie wzgląd na zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 kpa), ponieważ w sprawie, w której strony nie wniosły odwołania w ustawowym terminie 14 dni od jej doręczenia – decyzja staje się ostateczna, a więc nie służy od niej odwołanie w toku instancji. Wymaga tego wzgląd na bezpieczeństwo obrotu. Należy zatem zgodzić, że wniesienie pisma (odwołania ) do organu odwoławczego przez stronę skarżącą w terminie wcześniejszym, przysługującym innym stronom, nie stanowiło naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnej.

Konkludując, wskazane okoliczności pozwalają w ocenie Sądu uznać, iż wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, spełnione przez stronę skarżącą, a zatem organ powinien przywrócić termin do wniesienia przedmiotowego odwołania..

W tym stanie sprawy na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy p.p.s.a orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.