Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1373/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r.nr [...] Burmistrz K. odmówił L.C. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – W.D.. Powołując się na przepisy art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2200 ze zm.- dalej "u.s.r.") organ I instancji wskazał, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu 25 roku życia, a osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia strona –reprezentowana przez pełnomocnika- zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1 b u.s.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt: K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i 1a u.s.r. poprzez zastosowanie normy prawnej w nim wyrażonej w sposób literalny, czego nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości. Ponadto zarzuciła wydanej decyzji błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt. 2a u.s.r. stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Kolegium z powołaniem się na orzecznictwo uznało, że czas powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie może stanowić kryterium, od którego uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdziło, że błędnie zastosowano przepisy art. 17 ust. 1 b u.s.r., gdyż nie uwzględniono wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt: K 38/13, który uznał ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Podzieliło natomiast stanowisko organu I instancji odnośnie zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.s.r. i uznało, że skoro ojciec skarżącej nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącej zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj art. 17 ust 5 pkt 2 lit a u.s.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym w stopniu niepełnosprawności; naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj art. 7 kpa,77 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie czy mąż matki skarżącej ze względu na podeszły wieki stan zdrowia jest w stanie zapewnić całodobową opiekę na niepełnosprawną żoną. Wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r, nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że to na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec chorej matki, czego nie kwestionują organy obu instancji. Zdaniem skarżącej wykładnia językowa art. 17 ust 5 pkt 2 lit "a" u.s.r. dokonana przez Kolegium prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów kodeksu rodzinnego opiekuńczego. W ocenie skarżącej poprzestanie na wykładni językowej i nie zastosowanie wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu nie jest wystarczające. Wskazała na wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 18 listopada 2015 r., w sprawie sygn. akt I OSK 1200/14, w którym stwierdzono, że: "Negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich". Skarżąca wskazała, że z treści jej wniosku wynika, iż jej ojciec nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Organ I instancji nie dokonał jakichkolwiek ustaleń czy ojciec skarżącej jest w stanie sprawować opiekę nad swoją niepełnosprawną żoną. Organy obydwu instancji wydając swoje decyzje ograniczyły się do stwierdzenia, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem skarżącej po uzyskaniu takich informacji organ I instancji powinien ponownie przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia czy ojciec skarżącej ze względu na swój stan zdrowia i sytuację życiową jest w stanie zapewnić żonie odpowiednią opiekę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.– dalej "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

Skarga podlegała uwzględnieniu z powodu niewyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, związanych z podnoszonym przez skarżącą zaistnieniem przeszkód faktycznych do sprawowania obowiązku opieki nad matką W.D. przez współmałżonka E.D., który nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Skład orzekający w pełni się zgadza z oceną prawną sprawy dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które trafnie wytknęło organowi I instancji niemożność upatrywania w treści art. 17 ust. 1 "b" u.s.r. bezwzględnych przeszkód do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego córce dorosłej osoby niepełnosprawnej, wymagającej opieki. W realiach rozpatrywanej sprawy matka skarżącej została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia [...] maja 2011 r., co wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...], a w czasie orzekania była osoba 70 letnią.

Wyrokiem z 21 października 2014r., wydanym w sprawie o sygn. K 38/13, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1 "b" ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Innymi słowami organy administracji publicznej nie powinny brać pod uwagę tego, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została stwierdzona w dorosłym życiu. Skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni akceptuje jednolitą linię orzecznictwa sądów administracyjnych, pojmujących konsekwencje prawne zakresowej niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1 "b" u.s.r., jako niemożność upatrywania w jego treści, przeszkody dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi dorosłej osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność stwierdzona została po ukończeniu 18 czy 25 roku życia. Zróżnicowanie wiekowe wprowadzone w art. 17 ust. 1 "b" u.s.r. godziło w normatywnie określoną zasadą równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Honorowanie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z modelem i funkcją ochrony praw jednostki, realizowaną przez sądy administracyjne, którym przyznaje się kompetencje do bezpośredniego stosowania Konstytucji w przypadku usunięcia z porządku prawnego fragmentu przepisu. WSA w Gorzowie Wielkopolskim trafnie zauważył, że zasygnalizowanie w uzasadnieniu wyroku Trybunału potrzeby działań legislacyjnych, ma charakter postulatywny a nie normatywny (wiąże sentencja wyroku). Jeśli sądy administracyjne, kierując się sugestią Trybunału zawartą w pkt 8 uzasadnienia wyroku, stosowałyby przepis art. 17 ust. 1 "b" ustawy o świadczeniach rodzinnych w dotychczasowym brzmieniu, a ustawodawca nadal nie wykonałby zaleceń Trybunału, jednostki, których prawa zostały naruszone treścią przepisu, zostałyby pozbawione ochrony.

Przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia, zdaniem organów, było nieposiadanie przez ojca skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym zakresie podstawą wniosku o świadczenie pielęgnacyjne był art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.s.r. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.s.r. uprawniałaby do przyjęcia za prawidłowe stanowiska prezentowanego przez organy orzekające w sprawie. Zauważyć należy jednak, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale tylko w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana w dalszej kolejności. W praktyce więc chodzi o sytuację, gdy małżonek jest w wieku lub stanie zdrowia uniemożliwiającym sprawowanie opieki.

Sąd podziela prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko (por. wyrok z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 829/16, czy z dnia 13 listopada 2015 r. sygn.. akt I OSK 1230/14) z którego wynika, iż brak rzeczywistych możliwości sprawowania opieki, w braku orzeczenia o niepełnosprawności, wykazany być może również innymi dowodami. Dokonując wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy bowiem mieć na względzie cel regulacji zawartej we wskazanych przepisach - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia.

Zdaniem Sądu należy podzielić te poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którymi "w procesie wykładni prawa (...) sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej." (zob. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. II FSK 381/12).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Organy obu instancji poprzestały tylko na jednej metodzie wykładni z pominięciem konieczności wykorzystania wszystkich dostępnych metod wykładni w procesie interpretacji tekstu prawnego. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.s.r. Sądy zajęły stanowisko, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Powyższe wyprowadzono interpretując przepis art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.s.r. łącznie z odpowiednimi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23, 27 i 130 k.r.i.o.). Zgodnie z art. 23 k.r.i.o. małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia i wzajemnej pomocy. Jednocześnie stosownie do art. 27 tej ustawy małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast zgodnie z art. 130 k.r.i.o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Mając na uwadze przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.s.r. oraz wskazane przepisy k.r.i.o. argumentowano w orzecznictwie, że skoro obowiązek alimentacyjny rozwiedzionego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych drugiego małżonka, to tym bardziej obowiązek zobowiązanego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych uprawnionego małżonka w czasie trwania małżeństwa. Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Stąd też pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności (zob. wyroki: WSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Rz 121/12; WSA z dnia 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 i z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12; WSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. IV SA/Wr 848/11; WSA z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Po 242/12, WSA z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. II SA/Ol 1391/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Zdaniem Sądu z powyższym poglądem odnoszącym się do potrzeby stosowania przy interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.s.r. wykładni celowościowej i systemowej oraz prokonstytucyjnej należy się w pełni zgodzić. Wymaga jednak wyraźnego podkreślenia, że odkodowanie z powołanego wyżej przepisu prawnego słusznego znaczenia normy prawnej nie może prowadzić do wypaczenia przyjętej przez ustawodawcę reguły, wedle której fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki w małżeństwie z osobą o stanie zdrowia niekwalifikującym się do uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza z zasady możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz krewnego (dziecka). Natomiast wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.s.r., sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest przesądzający. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. A mianowicie byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. A zatem przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" u.s.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (zob. WSA z dnia 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 i z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 924/14 i wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1622/15, jak również wyrok WSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. IV SA/Gl 925/18 i wyrok WSA z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II SA/Bk 649/19- dostępne w CBOSA). Chodzi głównie o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki stanowiący element obowiązku alimentacyjnego ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych. Kolegium nie odniosło się do tych okoliczności i zbagatelizowało brak ustaleń organu I instancji co do rzeczywistej sytuacji zdrowotnej i materialnej współmałżonka matki skarżącej. Ustaleń tych organ I instancji w ogóle nie czynił z racji wyjściowego założenia, że brak znacznego stopnia niepełnosprawności małżonka matki skarżącej stanowi przeszkodę dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa, albowiem niedostatecznie wnikliwe ustalono i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszono także art. 107 § 1 kpa.

Skład orzekający uznał, że w postępowaniu administracyjnym nie zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, związane z podnoszonym przez skarżącą zaistnieniem przeszkód faktycznych do sprawowania obowiązku opieki nad matką przez ojca skarżącej. Zdaniem Sądu poprzez wyczerpujący wywiad środowiskowy oraz dowody z dokumentacji lekarskiej należałoby wyjaśnić obiektywną możliwość sprawowania opieki nad współmałżonkiem przez ojca skarżącej. Z dotychczas zebranych dowodów nie wynika nawet jakimi dochodami dysponuje ojciec skarżącej i czy byłyby one wystraczające do pokrycia wydatku "wynajęcia" zewnętrznego opiekuna dla niepełnosprawnej w stopniu znacznym żony. Nie są też opisane przez organ rzeczywiste konieczne czynności pielęgnacyjne wobec matki skarżącej i nie ma odniesienia zakresu tych czynności do fizycznej zdolności ojca skarżącej do wykonywania czynności pielęgnacyjnych ze względu na wiek i własny stan zdrowia. Doświadczenie życiowe wskazuje, że jest bardzo prawdopodobna opisana w skardze obiektywna trudność (niemożność) w wypełnianiu przez 82 letniego małżonka (cierpiącego m.in. na chorobę [...]) czynności opiekuńczo – pielęgnacyjnych wobec matki skarżącej (poruszającej się na wózku inwalidzkim osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji, wymagającej stałej lub długotrwałej pomocy innych osób, z [...]). Treść skargi wskazuje, że sytuacja życiowa w rodzinie skarżącej ulega pogorszeniu.

Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w celu wyjaśnienia wszystkich przesłanek od których uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym ustalenia, czy ojciec skarżącej ze względu na wiek i stan zdrowia jest w stanie sprawować opiekę nad swoją żoną. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.(pkt 2.sentencji).