Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 106/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 46 § 1 pkt 4, art. 46 § 2a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 października 2020 r., sygn. akt II SAB/Bk 148/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi H. N. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 26 października 2020 r., sygn. akt II SAB/Bk 148/20 odrzucił skargę H. N. (dalej: "skarżący") na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie informacji publicznej.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca, drogą elektroniczną, wniosła do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Wójta Gminy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skargę stanowił załącznik do pisma przewodniego z 6 września 2020 r. zatytułowanego "ZAWIADOMIENIE ZAWIADOMIENIE O WNIESIENIU POZEWU DO WSA". W załączniku tym znalazły się zarzuty stawiane organowi i wnioski skargi. W związku z tym, że podpis elektroniczny został złożony przez skarżącą jedynie pod pismem przewodnim, Sąd wezwał skarżącą do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi przez podpisanie załącznika, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skutecznie skarżącej drogą elektroniczną 2 października 2020 r. Upływ 7 – dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpił bezskutecznie 9 października 2020 r. Jakkolwiek skarżąca 3 października 2020 r. nadała drogą elektroniczną pismo zawierające treść skargi, to jednak dokument ten nie został opatrzony przez skarżącą wymaganym podpisem. W konsekwencji Sąd przyjął, że skarżąca pomimo prawidłowego pouczenia o skutkach niewykonania wezwania, nie uzupełniła braku formalnego skargi przez jej podpisanie, co skutkuje odrzuceniem skargi.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym podniosła, że pismo zaczynające się od słów "Zgodnie z procedurą postępowania przed sądami administracyjnymi..." zostało podpisane podpisem zaufanym 6 września 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do treści z art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W myśl art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego.

Wedle art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

W przedmiotowej sprawie, skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego "ZAWIADOMIENIE ZAWIADOMIENIE O WNIESIENIU POZEWU DO WSA". Podpis elektroniczny został złożony jedynie pod ww. pismem przewodnim. Wobec tego, Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi przez jej podpisanie, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła poprawnie braku formalnego skargi. W wykonaniu zarządzenia Sądu, skarżąca podpisem zaufanym podpisała bowiem jedynie pismo przewodnie kierowane do Sądu, natomiast nie podpisała skargi stanowiącej załącznik do tego pisma. Podnieść należy, że pismem w sprawie jest zarówno pismo przewodnie, jak i skarga. Ze względu zaś na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. nie można przyjmować, że samo opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, tj. w niniejszej sprawie skargi będącej załącznikiem dokumentu.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela stanowiska wyrażonego w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OZ 275/20, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I FZ 76/20, z 7 października 2020 r., sygn. akt II OZ 747/20 oraz z 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 815/20 i I OZ 816/20 oraz przywołanej w tych uzasadnieniach argumentacji dotyczącej zasad korzystania ze środków komunikacji elektronicznej, a w szczególności koncentrującej się na informacjach zawartych w "dokumencie pomocy" zamieszczonym na stronie internetowej www.epuap.gov.pl. Rozważania w ww. orzeczeniach pomijały bowiem okoliczność, że Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP), służąca do komunikacji obywateli z jednostkami administracji publicznej w ujednolicony, standardowy sposób, nie jest systemem sądowym ale systemem państwowym, na którego funkcjonowanie Sąd nie ma wpływu. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza natomiast możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenia do korespondencji. Nie ma bowiem przeszkód technicznych, aby strona podpisała skargę w formie podpisu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego.

Wyjaśnienia wymaga, że platforma ePUAP nie pozwala technicznie na podpisywanie załączników do wysyłanej korespondencji. W tym celu należy skorzystać z zewnętrznego narzędzia (tzw. Podpisywarka), do którego odwołuje się sam ePUAP – użytkownik przed zalogowaniem dostaje dużą informację: czy chce zalogować się na swoje konto, czy też podpisać plik. W sensie informatycznym ePUAP posługuje się określonym formatem pisma (pismo ogólne - w realiach niniejszej sprawy odpowiednik pisma przewodniego). Użytkownik może w takim piśmie zawrzeć swoje stanowisko i z poziomu ePUAP podpisać to pismo podpisem zaufanym czy podpisem kwalifikowanym. W przypadku dodania do tego pisma załącznika, z poziomu platformy ePUAP nie da się tego załącznika podpisać – należy wcześniej skorzystać ze wskazanego rozwiązania, czyli Podpisywarki. Wystarczy prosta próba – jeżeli wyślemy pismo ogólne, do którego dołożymy załącznik (np. skarga) po czym podpiszemy to pismo ogólne to "wyciągnięcie" (wyodrębnienie) załącznika – np. poprzez jego zapisanie na dysku celem przesłania dalej – pokaże, że nie jest on podpisany. Stąd też ustawodawca w art. 46 § 2b p.p.s.a. nałożył obowiązek podpisywania załączników.

Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie xml) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza. Nie ma technicznej możliwości przesłania samego pliku – to zawsze będzie załącznik do formularza pisma ogólnego. Formularz jest kontenerem, który zawiera w sobie części składowe w postaci plików – załączniki.

Podsumowując, platforma ePUAP jest pozbawiona technicznych możliwości nadesłania samego załącznika (bez jego uprzedniego "zapakowania" do formularza pisma ogólnego), jak również podpisania załącznika do formularza pisma ogólnego. O ile formularz pisma ogólnego można podpisać zarówno podpisem zaufanym, jak i kwalifikowanym, o tyle nie ma technicznej możliwości podpisania z poziomu ePUAP załącznika. Brak technicznej możliwości podpisania załącznika z poziomu ePUAP nie wyklucza w ogóle możliwości podpisania takiego dokumentu w innym miejscu, a następnie dołączenie do korespondencji. Należy zwrócić także uwagę na to, że strona nie musi załączać żadnych dodatkowych plików – treść jej żądania może być zawarta w piśmie ogólnym, które można podpisać w wymagany sposób.

Zauważyć również należy, że ustawodawca w art. 46 p.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a p.p.s.a.

Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 814/20, z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 884/20, z 26 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1031/20, I OZ 1032/20, I OZ 1033/20 i I OZ 1034/20, z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1000/20, I OZ 1003/20, I OZ 1014/20, I OZ 1015/20 oraz I OZ 1022/20, z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1048/20 i I OZ 1061/20 jak i z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1147/20, I OZ 1148/20, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.