Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 452/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Kube (spr.),, asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] o przyznaniu dodatku za klasę kwalifikacyjną - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Dowódca Sił Powietrznych decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu odwołania K. S., utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 kpa o stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...].

Ostatnio wymienioną decyzją na podstawie art. 104 kpa i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.), § 5 ust. 1 i § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1055 ze zm.) przyznano [...] K. S. dodatek za klasę kwalifikacyjną w wysokości 209,34 zł (18% uposażenia bazowego).

Dowódca Sił Powietrznych w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z § 25 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy, warunkiem otrzymania dodatku do uposażenia za uzyskanie klasy kwalifikacyjnej jest uzyskanie tej klasy w specjalności wojskowej właściwej dla zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji. Zdaniem organu treść powołanego przepisu, który ma zastosowanie do dodatków od dnia 1 lipca 2000 r. (§ 39) wskazuje, że prawo do otrzymania dodatku dotyczy wyłącznie żołnierzy, którzy uzyskali klasę kwalifikacyjną zgodną z zajmowanym stanowiskiem służbowym.

Rozkazem Dowódcy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. od dnia 1 grudnia 1996 r. K. S. nadano mistrzowską klasę kwalifikacyjną na stałe w specjalności wojskowej [...].

W okresie od dnia 5 grudnia 1995 r. do 29 grudnia 1999 r. stanowisko skarżącego ulegało zmianom w związku ze zmianami etatowymi, w konsekwencji czego uległa zmianie także specjalność wojskowa K. S. Rozkazem personalnym Dowódcy [...] (JW. [...]) z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] wyznaczony on został na stanowisko służbowe [...] o specjalności wojskowej [...] w [...]. W dniu 30 grudnia 1999 r., w związku z rozformowaniem Jednostki Wojskowej [...] został wyznaczony rozkazem personalnym Dowódcy [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...] na stanowisko [...] o specjalności [...] w [...].

W konsekwencji organ uznał, że Dowódca Jednostki Wojskowej [...] we W. bezpodstawnie wydał w dniu [...] grudnia 2000 r. decyzję o przyznaniu dodatku za klasę kwalifikacyjną mistrzowską K. S. w sytuacji gdy ten zajmował stanowisko służbowe w specjalności innej, niż posiadana przez niego klasa kwalifikacyjna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Wnoszący skargę zarzucił zaskarżonej decyzji:

naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych oraz § 5 ust. 1 pkt 2 i § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy przez przyjęcie, że decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] wydana została bez podstawy prawnej,

naruszenie art. 107 § 1 kpa przez niewskazanie podstawy prawnej decyzji wynikającej z przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w rozstrzyganej sprawie,

naruszenie art. 156 § 2 kpa przez nieuwzględnienie nieodwracalności skutków prawnych wywołanych decyzją, której nieważność stwierdzono,

brak rozstrzygnięcia w miejsce dodatku za klasę mistrzowską kwalifikacyjną o dodatku wyrównawczym z § 35 ust. 1 powoływanego rozporządzenia,

nieuwzględnienie faktu, że skarżący stosownie do § 25 powołanego rozporządzenia faktycznie zajmował funkcję stosowną do uzyskanej klasy kwalifikacyjnej. Bez względu na zmianę stanowiska w zakresie ewidencyjnego zaszeregowania w etacie jednostki wojskowej faktycznie zajmował to samo stanowisko i wykonywał te same czynności, a zatem posiadał odpowiednie kwalifikacje, które uprawniały do dodatku do uposażenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Organ uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 1 kpa z powodu braku wskazania w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego będących podstawą rozstrzygnięcia. W ocenie organu jednak nie pozbawia to decyzji bytu prawnego.

Organ uznał, że decyzja, której nieważność stwierdzono nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych. Zwrócono uwagę, że kwestia nieodwracalności skutków prawnych, o której mowa w art. 156 § 2 kpa winna być oceniana w sferze obowiązującego prawa, nie zaś w sferze faktycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dniu 1 lipca 2000 r. skarżący legitymował się mistrzowską klasą kwalifikacyjną w specjalności wojskowej [...].

Nie budzi również wątpliwości fakt, że od 30 grudnia 1999 r. skarżący był wyznaczony na stanowisko służbowe [...] o specjalności [...] w [...].

Wobec bezspornego stanu faktycznego, decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] na mocy, której przyznano skarżącemu dodatek za klasę kwalifikacyjną w wysokości 209,34 zł (18% uposażenia bazowego), rażąco naruszyła prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Zgodnie bowiem z treścią § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, m.in. chorążemu, który uzyskał klasę kwalifikacyjną w specjalności wojskowej właściwej dla zajmowanego stanowiska służbowego lub pełnionej funkcji, przysługuje dodatek za uzyskanie klasy kwalifikacyjnej w razie uzyskania klasy mistrzowskiej w wysokości 18% uposażenia bazowego.

Z treści tego przepisu w sposób jednoznaczny wynika, że dodatek taki skarżącemu nie przysługiwał, bowiem w dniu 1 lipca 2000 r., kiedy to przepisy niniejszego rozporządzenia miały zastosowanie do dodatków (§ 39 rozporządzenia), skarżący pełnił służbę na stanowisku oznaczonym specjalnością wojskową [...]. Tak więc nie było tożsamości pomiędzy posiadaną przez skarżącego klasą kwalifikacyjną ([...]), a klasą właściwą dla zajmowanego stanowiska ([...]).

Stąd też zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie narusza prawa, ponieważ decyzja, co do której stwierdzono nieważność, pozostawała w jaskrawej sprzeczności z treścią § 25 ust. 1 powołanego rozporządzenia.

Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym, obowiązującym z mocą wsteczną, a więc zawsze nawiązuje do stanu prawnego z dnia wydania wadliwej decyzji. W przypadku ujawnienia każdej ciężkiej wady decyzji należy ustalić charakter skutków prawnych, które ona spowodowała. Organ nadzoru ma zatem obowiązek zbadać, czy istnieje możliwość powrotu do stanu prawnego właśnie z tego dnia i w zależności od wyników ustaleń stwierdzić nieważność wadliwej decyzji, bądź też w razie zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych wydać w trybie art. 158 § 2 kpa decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa.

Negatywną przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji są zgodnie art. 156 § 2 takie jej skutki prawne, które mają znamię nieodwracalnych.

Tak więc brak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji zachodzi jeśli do "odwrócenia skutków prawnych" decyzji dotkniętej wadą nieważności niezbędne są działania, których organ administracyjny z braku podstawy prawnej nie może podjąć. Ma to miejsce zarówno w sytuacji, gdy przepisy prawa materialnego, czy też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia nieodwracalnego skutku prawnego przez wydanie decyzji, jak też, gdy nie może wydać aktu administracyjnego indywidualnego, ani nie może wszcząć postępowania administracyjnego. Wówczas skutek prawny ma cechę nieodwracalnego.

Jeżeli skutki prawne decyzji mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego, oznacza to, że nie mają one charakteru nieodwracalnego (art. 16 § 2 kpa) (wyrok SN z dnia 6 kwietnia 1995 r., III ARN 8/95, OSNAPiUS 1995, nr 18, poz. 223).

Generalnie rzecz ujmując, nieodwracalność skutków prawnych dotyczy trzech sytuacji:

a) przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło,

b) podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa (np. pozbawiono osobę uprawnień, których nie można przywrócić czy to z uwagi na utratę pewnych kwalifikacji przez tę osobę, czy też ze względu na zmianę stanu prawnego),

c) nastąpiła zmiana stanu prawnego, np. wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa.

Przy ocenie kwestii "odwracalności" skutków prawnych decyzji nie powinny być brane pod uwagę późniejsze zdarzenia, które mogą stwarzać przeszkody w przywróceniu uprawnień lub nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu. Nie są to bowiem bezpośrednie skutki wykonania samej decyzji (wyrok NSA z dnia 28 września 2001 r., sygn. akt I SA 326/01, niepubl.) por. przykładowo Komentarz do art.156 kodeksu postępowania administracyjnego G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005, LEX).

Sąd rozpatrując skargę na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji w przedmiocie przyznania dodatku za klasę kwalifikacyjną uznał, że nie zaistniały wyszczególnione wyżej przeszkody do zniesienia skutków prawnych wadliwej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...]., co tym samym oznacza brak negatywnej przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji, o której stanowi art. 156 § 2 kpa.

W ocenie Sądu, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie przyjęcie przez organa podstawę stwierdzenia nieważności decyzji przesłanki braku podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 - pierwsza część zdania), podczas gdy w sprawie w istocie miało miejsce rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 - część druga tego zdania).

Również brak wskazania przez organy wydające decyzje w sprawie podstawy prawnej decyzji wynikającej z przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w rozstrzyganej sprawie, nie miał wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę legalności wydanej w sprawie decyzji.

Sąd nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącego kwestii przyznania dodatku, o którym mowa w przepisie § 35 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r., ponieważ sprawa ta nie była przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów według norm przewidzianych, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.