Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 376/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 221 ust. 3 i 4, art. 78 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 56
journal: Dz.U. 2015 poz 858
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 21 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru, określenia długu celnego oraz cła antydumpingowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 maja 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego dla towarów objętych zgłoszeniami celnymi nr [...] z dnia 28.05.2013 r., [...] z dnia 29.05.2013 r., [...] z dnia 28.05.2013 r. - określił kraj pochodzenia – Chiny, stawkę celną erga omnes w wysokości 6,5 %, kod dodatkowy Taric A999 oraz stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7%, określił niezaksięgowaną kwotę należności celnych (A00) podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 10.208,00 zł oraz niezaksięgowaną kwotę należności celnych (A30) w wysokości 124.547,00 zł podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu oraz orzekł o poborze odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie w/w zgłoszeń celnych objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towary opisane jako "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", importowane przez A. L., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. L. [...]. Towary zostały sklasyfikowane do kodów Taric 2918 15 00 10 oraz 2918 14 00 00. Jako kraj pochodzenia zadeklarowano Malezję. Eksporterem towaru była firma Extern Enterprise. Przedstawienie przez importera świadectw pochodzenia FORM A potwierdzających malezyjskie pochodzenie uprawniało do zastosowania preferencyjnej stawki celnej w wysokości 3%

Do Urzędu Celnego w dniu 8 lutego 2016 r. przekazano Raport z misji nr [...], dotyczący dochodzenia prowadzonego w Malezji przez Europejski Urząd d.s. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF. Dochodzenie było prowadzone w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych, nałożonych na kwas cytrynowy, polegający na wysyłaniu do odbiorców z Unii Europejskiej towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Z raportu wynikało, że przedmiotowe towary w rzeczywistości mają pochodzenie chińskie. W Malezji zostały poddane jedynie czynnościom przeładunkowym, zachowały zatem swoje chińskie pochodzenie. Dochodzenie potwierdziło proceder omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych. Konieczna była zmiana stawki celnej z preferencyjnej na stawkę erga omnes , co spowodowało określenie niezaksięgowanej kwoty cła jak również ustalenie stawki cła antydumpingowego. Organ wskazał też, że ze zgromadzonych dowodów wynika, że importer świadomie uczestniczył w procederze omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych , wobec czego nie zaistniały podstawy do odstąpienia od poboru odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 21 lutego 2017 r. ( w decyzji błędnie wskazano rok 2016 , ale nie budziło wątpliwości, że dokument powstał w 2017 r.) nr [...], wydaną w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne, po rozpatrzeniu odwołania A. L., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że kwestią sporną w sprawie było wydanie zaskarżonej decyzji po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego.

Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w art. 221 ust. 3 WKC wyrażona jest zasada, zgodnie z którą powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony wyłącznie z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej. Jednakże zgodnie z art. 221 ust. 4 WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie trzech lat, określonych w ust. 3.

W sprawie nie został zachowany podstawowy trzyletni termin do powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego, zgłoszeń celnych dokonano bowiem w dniach 28.05.2013 r. i 29.05.2013 r., zaś decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi strony 8.06.2016 r., tj. po upływie 3 letniego terminu. Można było jednak zastosować dłuższy, pięcioletni terminu do powiadomienia dłużnika o kwocie należności, albowiem dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego.

Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynikało, iż importer świadomie uczestniczył w procederze omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na kwas cytrynowy. Importer dysponował różnymi certyfikatami analizy dla tych samych przesyłek, z których jedne (wystawione przez malezyjskiego eksportera) przedstawiał do odprawy, natomiast drugie (których wystawcą był chiński producent) przekazywał nabywcom, którym importowany kwas cytrynowy odsprzedawał, co wynika z materiału dowodowego zabezpieczonego podczas kontroli w październiku- listopadzie 2014 r. Ponadto z włączonego do akt sprawy zdjęcia prezentującego opakowanie kwasu cytrynowego oferowanego przez firmę [...] wynika, iż na opakowaniu importowanego kwasu importowanego umieszczano etykietę wskazując kraj pochodzenia - Chiny. Zdjęcie prezentuje opakowanie z kwasu cytrynowego z partii dopuszczonej do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 24 września 2013 r.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadnia twierdzenie, że w niniejszej sprawie doszło do popełnienia czynu polegającego na umyślnym wprowadzeniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażeniu należności celnej na uszczuplenie, a więc czynu wypełniającego znamiona występku z art. 87 § 1 ustawy Kodeks karny skarbowy. W związku z powyższym termin na powiadomienie dłużnika o zaksięgowaniu uszczuplonych kwot należności celnych ulega przedłużenia zgodnie z art. 221 ust. 4 WKC. Organ wyjaśnił, że dla możliwości zastosowania odstępstwa od trzyletniego terminu powiadomienia o kwocie należności celnych nie jest konieczne, aby organy celne dysponowały wyrokiem skazującym lub wszczęły jakiekolwiek postępowanie karne. Organy celne we własnym zakresie decydują i oceniają, czy miał miejsce czyn podlegający w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia art. 221 ust.3 WKC oraz art. 55 pkt 2 ustawy Prawo celne za nieuprawniony.

W wyniku przeprowadzonego przez OLAF dochodzenia, którego wyniki zawarto w Raporcie nr [...] ustalono, że sporne towary w rzeczywistości mają pochodzenie chińskie oraz że w związku z tym doszło do ominięcia uiszczenia płacenia środków antydumpingowych nakładanych na tego typu towary. Kontrola danych dostarczonych przez władze malezyjskie ujawniła, że 645 wysyłek kwasu cytrynowego poddanych zostało przeładunkowi (ZB1/ZB2) na terenie Malezji przed wysłaniem do UE. Ponadto analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że towary które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji, są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a przeładunek miał na celu ukrycie ich faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

Krajem pochodzenia towarów, wskazanym w deklaracjach ZB1/ZB2 - były Chiny.

Zatem organ I instancji zasadnie zmienił stawkę celną z preferencyjnej na stawkę erga omnes, ponieważ nie zostały spełnione warunki do zastosowania preferencyjnych środków taryfowych w ramach GSP i określił niezaksięgowaną kwotę cła (A00) oraz zasadnie naliczył ostateczne cło antydumpingowe (A30) na towar odprawiony zgłoszeniami celnymi, jak również zasadnie orzekł o odsetkach z art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne.

A. L. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji.

Zarzucił naruszenie:

̶ art. 221 ust. 4 WKC, poprzez niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy;

̶ art. 187 § 1 w zw. z art. 122 o.p., poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, w zakresie: faktycznego pochodzenia towaru i jego producenta;

̶ art. 121 § 1 w zw. z art. 124 i 210 § 4 o.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów celnych, przejawiające się zaniechaniem własnych ustaleń faktycznych przez organy celne, w zakresie ustalenia faktycznego producenta towarów w oparciu o pismo OLAF z 9.01.2017r.;

̶ art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o.p., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego uzyskanego w czasie kontroli celnej w przedsiębiorstwie skarżącego od października do listopada 2014 r., prowadzącą do uznania, iż skarżący miał świadomość ich pochodzenia, w chwili dokonywania zgłoszeń celnych, co jest sprzeczne z ww. materiałem dowodowym, w szczególności świadectwami pochodzenia towaru oraz przeczy zasadom logiki, gdyż zgłoszenia celne objęte zaskarżoną decyzją miały miejsce w maju 2013 r.;

̶ art. 194 §1 o.p. w zw. z art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1073/1999, poprzez ich błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, iż raporty OLAF są dokumentami urzędowymi, mimo iż w rozumieniu ww. przepisów tak nie jest, a raporty stanowią jedynie odpowiednik protokołu kontroli, sporządzanego z czynności kontrolnych na podstawie prawa polskiego, podlegający jako dowód swobodnej ocenie przez organy podatkowe, czy celne;

̶ art. 220 ust. 2 lit. b) Rozporządzenia Rady EWG Nr 2913/92, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że żaden z organów celnych (zarówno kraju eksportu, jak importu) nie popełnił błędu, co jest sprzeczne faktami, przyjętymi przez organy celne, wynikającymi z raportu OLAF, że w Malezji nie produkuje się towarów objętych decyzją, a towar po jego sprowadzeniu do Malezji przechodził przez wolny obszar celny, w którym dozwolone było wyłącznie jego konfekcjonowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że prowadzenie postępowania przez OLAF odbywało się bez jego udziału, a wiedzę o dowodach w sprawie uzyskał za pośrednictwem organów celnych prowadzących postępowanie. Organy celne w większości nie miały przy tym żadnego kontaktu z dowodami źródłowymi. Ustalenia Raportu OLAF stanowiły podstawowy materiał dowodowy w sprawie, w oparciu o który organ I instancji dokonał ustalenia kraju pochodzenia oraz określenia cała antydumpingowego.

Zdaniem skarżącego zastosowanie art. 221 ust. 4 WKC jest zasadne tylko wtedy, gdy przyczyną braku możliwości określenia dokładnej kwoty należności celnych był czyn podlegający postępowaniu sądowemu w sprawach karnych. W postępowaniu natomiast organy w sposób niewyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy i zebrały materiał dowodowy. W związku z tym w/w przepis nie miał zastosowania w sprawie. Ponadto w/w przepis przewiduje dla jego zastosowania konieczność, aby to dług celny powstał na skutek przestępstwa. Zatem to efektem przestępstwa, a więc jego rezultatem, ma być powstanie długu celnego, a nie sytuacja, w której dług celny powstaje z mocy prawa poprzez dokonanie zgłoszenia celnego przez importera.

Skarżący zarzucił organom zaniechanie własnych ustaleń faktycznych w zakresie ustalenia faktycznego producenta towarów i oparcie się jedynie na treści Raportu OLAF, który – w ocenie skarżącego – nie jest dokumentem urzędowym, a jedynie protokołem z kontroli i dlatego nie korzysta z domniemania, że ustalenia w nim wskazane są prawdziwe. Zdaniem skarżącego oparcie się tylko na w/w Raporcie stanowiło o prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, bowiem organ nie rozpoznał sprawy skarżącego w sposób samodzielny. Kierował się zapatrywaniami OLAF nie tylko w sferze faktów, ale także interpretacji prawa.

Zaprzeczył, jakoby miał świadomość pochodzenia towarów w chwili dokonania zgłoszeń celnych. Ustalenia organów w tym zakresie były sprzeczne z materiałem dowodowym, w szczególności świadectwami preferencyjnego pochodzenia towaru (FORM A). Jedynymi dowodami mającymi świadczyć, iż skarżący miał świadomość, że towar pochodzi z Chin, były chińskie świadectwa pochodzenia.

Dalej wskazał, że dokonywał importu towaru w dobrej wierze. Wyjaśnił, że nie mógł przypuszczać, iż towar ma inne pochodzenie niż z nich wynikające. Natomiast błąd w zakresie pochodzenia towarów wynikał z błędu organów celnych i był następstwem świadectw pochodzenia wystawianych przez właściwe organy malezyjskie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Skarżący dodatkowo na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. powołał się na okoliczność wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji z dnia 29 kwietnia 2017 r. Sprostował zarzut skargi poprzez zarzucenie naruszenia nie przepisów rozporządzenia nr 1073/1999, a art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2013.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagała kwestia, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego naruszenia art. 221 ust. 4 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny ( Dz.U.UE.L.1992.302.1 ), dalej jako "WKC".

Przepis art. 221 ust. 3 WKC stanowi, że powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej.

Zgodnie natomiast z art. 221 ust. 4 WKC, jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3.

W niniejszej sprawie nie było sporne, że powiadomienie skarżącego jako dłużnika celnego nastąpiło po upływie trzech lat od dnia powstania długu celnego. Objęte niniejszym postępowaniem zgłoszenia celne pochodzą bowiem z dnia 28.05.2013 r. ( dwa zgłoszenia) oraz z dnia 29.05.2013 r. – jedno zgłoszenie, a decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8.06.2016 r., tj. po upływie 3 letniego terminu.

W myśl art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm.), w takiej sytuacji powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego.

Dla zastosowania przedłużonego terminu do powiadomienia dłużnika celnego o kwocie długu celnego nie jest konieczne, aby popełnienie czynu zabronionego zostało wykazane prawomocnym wyrokiem sądu. Organy celne w takim przypadku we własnym zakresie decydują i oceniają, czy miał miejsce czyn podlegający w chwili popełnienia wszczęciu postępowania karnego. Trzyletni termin przedawnienia nie ma zastosowania w przypadku stwierdzenia przez organy celne, że przyczyną braku możliwości określenia prawidłowej kwoty należności był czyn podlegający postępowaniu sądowemu, a więc podlegający penalizacji w sprawach karnych. Kwalifikacja danego czynu dokonywana jest jedynie dla celów postępowania administracyjnego, w celu umożliwienia organom celnym poboru niewystarczających należności celnych. Kwalifikacja danego czynu jako czynu o charakterze przestępczym dokonywana przez organy celne nie jest stwierdzeniem rzeczywistego popełnienia przestępstwa. Kwalifikacja taka nie zagraża skutkom orzeczeń krajowych w sprawach karnych, łącznie ze zwrotem kwot nienależnie żądanych, w szczególności z orzeczeń umarzających postępowanie lub uniewinniających oskarżonych. Omawiane unormowania nie odnoszą się ani do wyroku skazującego, ani nawet do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania karnego, lecz do popełnionego czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w postępowaniach karnych. Stanowisko takie jest stanowiskiem ugruntowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak również wynika z wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt C-62/06.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy oszustwo celne, polegające na narażeniu należności celnej na uszczuplenie poprzez wprowadzenie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej przewiduje odpowiedzialność karną na podstawie art. 87 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, uzasadnione jest przedłużenie terminu przedawnienia, bowiem organ celny ma obowiązek podjąć niezbędne działania w celu uregulowania tej kwestii.

Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie zaszła omawiana powyżej sytuacja z uwagi na fakt, że importer dysponował różnymi certyfikatami analizy dla tych samych przesyłek , z których jedne, wystawione przez malezyjskiego eksportera , przedstawiał do odprawy, natomiast drugie, których wystawcą był chiński producent, przekazywał nabywcom , którym importowany kwas cytrynowy odsprzedawał, a co wynika z materiału dowodowego dotyczącego zgłoszeń celnych z czerwca 2014 r. i września 2014r. , uzyskanego podczas kontroli zakończonej protokołem z dnia 22 grudnia 2014 r. Ponadto organ wskazał, że ze zdjęcia prezentującego opakowanie kwasu cytrynowego, dopuszczonego do obrotu na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 24 września 2013 r. wynika, że na opakowaniu umieszczono etykietę wskazując Chiny jako kraj pochodzenia towaru. Organ odwoławczy na tej podstawie uznał, że skarżący świadomie, także w przypadku przedmiotowych zgłoszeń celnych, uczestniczył w procederze omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na kwas cytrynowy. Skarżący kwestionował to stanowisko twierdząc, że wskazywane przez organ dowody dotyczą okresu późniejszego, wobec czego nie mogą one świadczyć o świadomym wprowadzaniu w błąd organów celnych przy dokonywaniu zgłoszeń celnych w maju 2013 r. W ocenie Sądu stanowisko zajęte przez organ jest prawidłowe, bowiem uznał on o zaistnieniu w niniejszym przypadku czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, na podstawie działań skarżącego mających miejsce na przestrzeni wielu miesięcy. Zauważyć należy, że skarżący importował towar z Malezji już od 2012 r., a – jak sam stwierdził przesłuchany w charakterze strony - dopiero pod koniec 2014 r. , po rozpoczęciu kontroli, zorientował się , "że coś może być nie tak". Dowody świadczą jednak o tym, że w 2013 r. importowany towar przedstawiano jako pochodzący z Chin. W tej sytuacji organ odwoławczy zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie można powiadomić dłużnika celnego o kwocie długu celnego po upływie terminu trzech lat. Nie stoi temu na przeszkodzie fakt, że Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia 29 kwietnia 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie kontroli zgłoszenia celnego z dnia 8 kwietnia 2013 r. Sąd w niniejszej sprawie nie dokonuje oceny legalności tej decyzji i nie ma wiedzy o całości materiału dowodowego, którym organ ten dysponował. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie jako organ pierwszej instancji decyzję wydał inny organ - Naczelnik Urzędu Celnego.

Podstawą prawną do dokonania przez organ celny kontroli zgłoszenia celnego jest art. 78 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. UE.L.92.302.1 ze zm.), zwanego dalej "WKC", zgodnie z którym po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia. Zgodnie natomiast z art. 78 ust. 3 WKC, jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.

Kluczowym zarzutem, podnoszonym w skardze, jest zarzut błędnego ustalenia przez organy celne stanu faktycznego sprawy. Skarżący zarzuca bowiem, że obciążając go obowiązkiem zapłaty cła antydumpingowego organy celne oparły się wyłącznie na raporcie OLAF, nie czyniąc własnych ustaleń w sprawie. Analiza akt sprawy wykazała, że wbrew zarzutom skarżącego postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, przy zachowaniu zasady prawdy obiektywnej (art.122, art. 187 § 1 o.p.) i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.).

Dochodzenie OLAF prowadzone było w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", polegającego na wysyłaniu do odbiorców w Unii Europejskiej towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Przekazany organom celnym przez OLAF materiał dowodowy stanowił podstawę do wszczęcia z urzędu przez Naczelnika Urzędu Celnego postępowań w sprawie kontroli zgłoszeń celnych w zakresie pochodzenia towarów oraz określenia ostatecznego cła antydumpingowego.

W ramach dochodzenia OLAF zażądał od organów celnych Państw Członkowskich zidentyfikowania przywozów kwasu cytrynowego zgłoszonego jako pochodzącego z Malezji. Według informacji przekazanych OLAF przez Państwa Członkowskie UE zidentyfikowano ogółem 351 partii towaru (627 wysyłek) i 18 malezyjskich nadawców. W oparciu o ww. informacje OLAF sporządził wykaz dostaw kwasu cytrynowego wywiezionego do UE. Dochodzenie prowadzone było przy współpracy z Ministerstwem Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji (MITI), Zarządem Portu Klang i Królewską Malezyjską Służbę Celną (Urząd Celny Malezji). Wszelka komunikacja i przekaz informacji i dokumentacji z Kapitanatem Portu Klang i malezyjskiej służby celnej odbywał się przez MITI. Zarząd Portu Klang i Malezyjski Urząd Celny udostępnili misji unijnej dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając jednocześnie procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących zarówno z portu morskiego i Wolnej Strefy Handlowej (FCZ) w Porcie Klang jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji tj. malezyjskiego obszaru celnego. W Wolnej Strefie Handlowej (FCZ) Portu Klang obowiązują następujące procedury (zarządzane i nadzorowane wyłącznie przez Zarząd Portu Klang), opisane w decyzjach: ZB1 - wejście towarów do strefy FCZ z zagranicy; ZB2 - wyjście towarów ze strefy FCZ za granicę; ZB4 - wnioski o czynności komercyjne, takie jak: dzielenie, pakowanie, przepakowywanie, sortowanie, klasyfikowanie etykietowanie oraz naprawa towarów magazynowanych lub będących w tranzycie. Deklaracje ZB1 i ZB2 zawierają szereg danych takich jak kraj pochodzenia/wysyłki, nadawcę, odbiorcę, ilość kontenerów, statek, morski list przewozowy itp. W momencie transferu pomiędzy FCZ a Głównym Obszarem Celnym Malezji towary muszą zostać zadeklarowane w Malezyjskim Urzędzie Celnym. W ramach dochodzenia misja ustaliła istnienie następujących procedur celnych: K1 - import towarów na Główny Obszar Celny Malezji; K2 - eksport towarów z Głównego Obszaru Celnego Malezji.

Na podstawie wykazów ZB1 i ZB2 przekazanych przez MITI dokładnie ustalono drogę importowanego cytrynianu sodu oraz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chin, poprzez Malezję aż do Polski. Analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że towary które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji, są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a ich przeładunek miał na celu ukrycie faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

Mając na uwadze treść przepisów prawa materialnego, uzależniających wysokość cła na wyżej opisany towar od kraju pochodzenia importowanego towaru, Sąd w pełni podziela stanowisko organów celnych, że ustalenie i potwierdzenie faktu, że towar z jednych kontenerów został w Malezji przepakowany do innych kontenerów, było wystarczające dla wydania decyzji nakładającej cło antydumpingowe na importera. Fakt ten jednoznacznie świadczy bowiem o chińskim pochodzeniu przedmiotowego towaru. W sprawie nie było żadnych wątpliwości co do przedmiotu importu - rodzaju towaru, jego ilości i klasyfikacji taryfowej.

Nie budzi przy tym też wątpliwości Sądu, że stan faktyczny został ustalony w oparciu o wiarygodne materiały źródłowe.

Odnosząc się do charakteru i podstaw działania OLAF, wskazać należy, że urząd ten został ustanowiony decyzją Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. (Dz. Urz. WE. L. 99.136.20). Kwestie dotyczące prowadzonych przezeń dochodzeń normuje obecnie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, EURATOM) nr 883/2013 z dnia 11 września 2013 r., dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999, które weszło w życie w dniu 1 października 2013 r. (Dz.U.UE.L.2013.248.1).

Rozporządzenie nr 883/2013 stanowi w art. 11 ust. 1, że po zakończeniu dochodzenia przez Urząd, sporządza się raport. W myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia raporty stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych.

Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 1 w/w rozporządzenia, bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego rozporządzenia i przepisów rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96 Urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań zgodnie z ich prawem krajowym.

W ocenie Sądu w świetle powyższych przepisów przedmiotowy raport OLAF, nie będący raportem końcowym, stanowi dopuszczalny dowód w prowadzonym przez odpowiednie organy postępowaniu celnym, ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego. Podobnie rzecz się ma z informacją uzyskaną przez organ odwoławczy, a dotyczącą braku możliwości ustalenia faktycznych producentów chińskich przedmiotowych towarów. Tak więc zarzuty skarżącego o braku własnych działań organów są nieuprawnione , bowiem oparły one swe ustalenia o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w skład którego wchodził też , m.in., w/w raport OLAF.

Sąd, podzielając stanowisko skarżącego, że ustalenia zawarte w raporcie nie wiążą organów w sposób bezwzględny i mogą być obalone stwierdza, że skarżący w niniejszej sprawie ustaleń zawartych w raporcie nie obalił.

W związku z podejrzeniami obchodzenia ceł określonych w Taryfie celnej oraz ceł antydumpingowych nałożonych na "cytrynian sodu" oraz "kwas cytrynowy", OLAF uznał za zasadne przeprowadzenie misji, która miała na celu zweryfikowanie ,w drodze dochodzenia prowadzonego wspólnie z władzami malezyjskimi, czy towary spełniały wymagania preferencyjnego (malezyjskiego) pochodzenia. Raport OLAF opisuje w szczegółowy, jasny i przejrzysty sposób mechanizmu przywozu z Chin i przeładowania "cytrynianu sodu" oraz "kwasu cytrynowego" na terenie Wolnej Strefy Handlu w Port Klang, w celu wywiezienia go do Unii Europejskiej jako towaru już o pochodzeniu malezyjskim. Dane, jakimi na tej podstawie dysponowały organy, pozwalały na prześledzenie drogi towaru z Chin do miejsca przeznaczenia w Unii Europejskiej. Towary, które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji są w rzeczywistości tymi samymi towarami, a ich przeładunek w porcie miał na celu ukrycie ich faktycznego chińskiego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego. Powiązania zgłoszenia przywozowego ze zgłoszeniem wywozowym można było dokonać jedynie w przypadku ponownego wywozu towarów ze składów celnych i stref wolnego handlu. Wówczas towary nie były dopuszczone do obrotu na malezyjskim obszarze celnym i pozostawały pod dozorem celnym, nie podlegając cłom przywozowym ani podatkom. W przypadku przedmiotowych zgłoszeń dokonano powiązania między towarami przypisanymi do deklaracji importowej i eksportowej. Wynika z tego, że towary objęte wskazanymi powyżej zgłoszeniami nie mogły mieć malezyjskiego pochodzenia.

Organ odwoławczy pismem z dnia 4 października 2016 r. zwrócił się ponadto, za pośrednictwem Ministerstwa Finansów, do OLAF z prośbą o rozważenie możliwości uzupełnienia materiału zgromadzonego podczas misji OLAF w Malezji o producentów kwasu cytrynowego oraz cytrynianu sodu. W odpowiedzi z dnia 9 stycznia 2017 r. na zapytanie Dyrektora Izby Celnej OLAF wyjaśnił, iż w trakcie prowadzonej misji w Malezji nie ustalono tożsamości chińskiego producenta towarów. Tak więc , skoro misja OLAF miała na celu wszechstronne zbadanie kwestii pochodzenia kwasu cytrynowego , a nie doszło w jej toku do ustalenia faktycznego producenta tego towaru, nie było podstaw do dalszych czynności poszukiwawczych przez organy celne w tym zakresie. Obowiązek zebrania materiału dowodowego oznacza, iż organ gromadzi w aktach sprawy dowody konieczne do rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić także dowody wskazane przez stronę, o ile mają one znaczenie dla sprawy. Jednak ciążący na organie orzekającym obowiązek gromadzenia dowodów nie ma charakteru nieograniczonego. Skarżący, w którego interesie było nałożenie stawki cła w niższej wysokości, nie przedstawił żadnych dowodów uprawniających organy do nałożenia cła antydumpingowego według innych stawek. Organy w tej sytuacji prawidłowo zastosowały dla przedmiotowych towarów stawkę cła antydumpingowego w wysokości 42,7% ("wszystkie pozostałe firmy") na podstawie art.1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r. , nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącego o ostatecznym pobraniu cel tymczasowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej ( Dz.U. UE. L. 2008.323.1).

Organy celne uznały zatem słusznie, że przedmiotowy towar pochodzi z Chin i zastosowały w tej sytuacji prawidłową stawkę cła antydumpingowego. Prawidłowo wyliczyły też kwoty koniecznych do uiszczenia należności. Wyliczenia te nie były zresztą kwestionowane przez stronę skarżącą.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego istnienia świadectw pochodzenia towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi należy zauważyć, że ustalenia i merytoryczna treść raportu OLAF , którego rzetelność nie budzi wątpliwości Sądu, nie pozwalają na oparcie ustaleń faktycznych na malezyjskich świadectwach pochodzenia towaru FORM A, bowiem zostały one uzyskane na skutek przedstawienia przez eksportera organom celnym Malezji nieprawidłowych informacji

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 220 ust. 2 lit. b WKC poprzez jego niezastosowanie stwierdzić należy, że przepis ten stanowi:

" z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy kwota należności prawnie należnych zgodnie z przepisami prawa nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego.

Jeżeli preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu.

Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji.

Osoba odpowiedzialna za uiszczenie należności może powołać się na dobrą wiarę, jeżeli może udowodnić, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachowała należytą staranność, aby upewnić się czy spełnione zostały wszystkie warunki korzystania z preferencji. (...)"

Z powyższego przepisu wynika, że wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu samych organów celnych, jeżeli zostało ono wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera z wyjątkiem przypadku, gdy organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Z raportu OLAF wynika, że organy celne Malezji wystawiając przedmiotowe świadectwo zostały wprowadzone w błąd przez eksportera, który we wniosku o wydanie świadectwa nie ujawnił chińskiego pochodzenia przedmiotowego towaru.

W tej sytuacji wydanie świadectwa FORM A potwierdzającego malezyjskie pochodzenie towaru nie stanowi błędu organu w rozumieniu przepisu art. 220 ust. 2 lit. b WKC.

Działanie w dobrej wierze łączy się ściśle z istnieniem błędu organu celnego i możliwością jego wykrycia przez importera ( por. Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz pod red. Wojciecha Morawskiego, Warszawa 2007 str. 941). W niniejszej sprawie wydanie nieprawidłowych świadectw nie stanowiło błędu organów celnych z uwagi na niewłaściwe działanie eksportera. Gdyby jednak nawet przyjąć zaistnienie błędu po stronie organów malezyjskich, to i tak zarzut, dotyczący niezastosowania art. 220 ust. 2 lit. b WKC jest niezasadny z tego względu, że nie dokonanie retrospektywnego zaksięgowania może - w myśl przywołanego przepisu - nastąpić wówczas, gdy osoba zobowiązana do uiszczenia należności działa w dobrej wierze i przestrzega przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca, a co wynika z początkowych rozważań.

Sąd z tych samych względów nie znalazł podstaw do zakwestionowania zastosowania przez organy art. 65 ust. 5 Prawa celnego , w myśl którego organ celny pobiera odsetki, w przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych, podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, chyba że dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.