Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3180/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska, Sędziowie NSA Tadeusz Cysek, Jan Grabowski (spr.), Protokolant Jarosław Poturnicki, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Go 84/05 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Raszynie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 12 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie klasyfikacji taryfowej oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, 2. zasądza od skarżącego [...] Spółki z o.o. w Raszynie na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie 1200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 26 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Go 84/05 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w Raszynie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 12 stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie klasyfikacji taryfowej oraz podatku od towarów i usług – uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana oraz zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 9 września 2003 r. zgłoszony został przez Spółkę [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar – tkanina 100% poliestrowa, pikowana – zaklasyfikowany do kodu PCN 5407 52 00 0, ze stawką celną w wysokości 9%. Po dokonaniu analizy przedstawionych do odprawy celnej dokumentów i wyników przeprowadzonej rewizji Naczelnik Urzędu Celnego w Rzepinie decyzją z dnia 13 października 2003 r. nr [...] uznał to zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej, klasyfikując zgłoszony towar do kodu PCN 5811 00 00 0 ze stawką celną 18%. Decyzja ta została wydana na podstawie obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 226, poz. 1885 ze zm.) W załączeniu do odwołania od decyzji organu I instancji Spółka złożyła pismo, to jest kserokopię opinii biegłego z zakresu włókiennictwa, o którą wystąpiła z własnej inicjatywy, jednocześnie podnosząc zarzut nie przeprowadzenia przez organ celny pełnego postępowania dowodowego, polegającego na uzyskaniu opinii biegłego. Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie decyzją z dnia 12 stycznia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji.

WSA po rozpoznaniu skargi uchylił powyższą decyzję uznając za zasadny zarzut naruszenia reguły prowadzenia postępowania dowodowego, z uwagi na nieustosunkowanie się organu II instancji do dowodu przedłożonego przez stronę wraz z odwołaniem. Sąd I instancji zauważył, że organy celne w sposób szczegółowy przedstawiły w decyzjach uwagi związane ze spornymi pozycjami, wynikające z Wyjaśnień do Taryfy celnej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 830).

WSA stwierdził, że o konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego zgodnie z treścią art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej decydują organy, które na gruncie niniejszej sprawy uznały, że określenie pozycji kodu PCN nie wymagało wiadomości specjalnych. Strona w trakcie prowadzonego postępowania wskazywała na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (dążąc w ten sposób do wyeliminowania istniejących wątpliwości, braku fachowej wiedzy po stronie organów celnych, uzyskania prób analizy składu surowcowego towaru). Ocena całości zebranego materiału dowodowego powinna być zgodna z wymaganiami wiedzy, doświadczenia i logiki, a uzasadnienie decyzji organu winno zawierać wyczerpujące wskazanie między innymi przyczyn, z powodów których określonym dowodom organ odmówił wiarygodności.

W ocenie Sądu I instancji bezsporne jest, że organ II instancji nie ustosunkował się w decyzji do dowodu przedłożonego wraz z odwołaniem. Oceną dowodu jest bowiem wypowiedzenie się, osądzenie, ustosunkowanie się, a nie sama wzmianka o złożeniu przez stronę określonego dokumentu, pisma, czy opinii. Przy ocenie opinii biegłego organy nie mogą ograniczyć się do powołania konkluzji zawartej w jego opinii, lecz zobowiązane są sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł tę konkluzję i skontrolować prawidłowość jego rozumowania. Uwzględniając tylko część zgromadzonego materiału dowodowego organ naruszył przepis art. 191 Ordynacji podatkowej. Skoro strona skarżąca kładła wyraźny nacisk na przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych, wymagało to od organu należytej staranności i ustosunkowania się do tego dowodu. W związku z powyższym za zasadny Sąd I instancji uznał również zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej, to jest zasady prawdy obiektywnej. W ocenie WSA, w rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy proceduralne, bowiem czym innym jest żądanie strony przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a czym innym wszechstronna i rzetelna ocena całości zebranego w sprawie materiału.

Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił wyrokowi:

- naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organu II instancji i stwierdzenie, że organ celny naruszył przepisy proceduralne, to jest art. 191 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w ten sposób, że przy ocenie dowodów uwzględnił tylko część zgromadzonego materiału dowodowego oraz nie przeprowadził dowodu z opinii biegłych, gdy tymczasem organ rozpoznał sprawę w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy i ocenił go w całości;

- naruszenie prawa materialnego, to jest art. 86 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 z 2001r.) oraz Wyjaśnień do taryfy celnej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 830), poprzez błędną jego wykładnię i stwierdzenie, że należności celne zostały pobrane na podstawie nieprawidłowej klasyfikacji towaru, gdy tymczasem stan towaru i jego wartość w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego zostały prawidłowo ustalone, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący organ podniósł, że WSA uznając, iż nie został zgromadzony w całości materiał dowodowy nie wziął pod uwagę, że w aktach sprawy znajduje się pismo producenta, który określa stan towaru oraz opinia rzeczoznawcy, która potwierdza stanowisko producenta towaru. To właśnie te dowody znajdujące się w sprawie potwierdzają stan towaru w myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Stwierdzenie zatem przez Sąd I instancji, że brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego oraz nie stosunkowanie się do dowodu przedłożonego wraz z odwołaniem jest naruszeniem procedury, nie ma podstaw.

Wnoszący skargę kasacyjną organ stwierdził, że opinia rzeczoznawcy przedstawiona przez skarżącego potwierdziła, że jest to towar pikowany i wskazała, do jakich wyrobów może być stosowany. W tym zakresie opinia ta została uwzględniona, wobec czego nie było żadnych podstaw, aby powoływać dodatkowych biegłych celem ustalania stanu towaru. Ponadto podniósł, że rzeczoznawca z zakresu włókiennictwa uprawniony jest do wypowiadania swojej opinii tylko w tym zakresie, a nie jest władny do dokonywania klasyfikacji towaru w oparciu o Taryfę celną. W tej sytuacji twierdzenie Sądu I instancji, że tylko część materiału została oceniona jest błędne, bowiem nie można ustosunkować się do materiału, który nie jest dowodem w sprawie. WSA pominął fakt, że wypowiedź rzeczoznawcy nie jest opinią, a jedynie stanowiskiem w sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego RENEX Sp. z o.o. w Raszynie wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, jako bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Istota problemu na gruncie rozpoznawanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy WSA w Gorzowie Wielkopolskim zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję wydaną w przedmiocie klasyfikacji taryfowej towaru (tkaniny poliestrowej, pikowanej) zaklasyfikowanego przez Spółkę do kodu PCN 5407 52 00 0, z uwagi na naruszenie reguł prowadzenia postępowania dowodowego.

Stwierdzić na wstępie należy, że strona skarżąca podnosząc zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zobligowana jest uzasadnić i wykazać wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Stawianie skardze kasacyjnej wysokich wymogów formalnych jest uzasadnione treścią przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organu II instancji i stwierdzenie, że organ celny przy ocenie dowodów uwzględnił tylko część zgromadzonego materiału dowodowego oraz nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego.

Sąd I instancji stwierdził, że organ celny naruszył zasady prowadzenia postępowania dowodowego, wyrażone w art. 191 Ordynacji podatkowej, tj. zasadę swobodnej oceny dowodów, bowiem nie ustosunkował się w decyzji do dowodu z opinii rzeczoznawcy przedłożonego wraz z odwołaniem. Faktem jest, że organ II instancji wspomniał w uzasadnieniu decyzji o złożonej wraz z odwołaniem opinii rzeczoznawcy, a jednocześnie nie wyjaśnił, dlaczego uznał go za niewiarygodny, lub niekonieczny. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku słusznie przy tym stwierdził, że o konieczności powołania biegłego w trybie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej decydują organy administracji. W niniejszej sprawie dowód z opinii biegłego nie został dopuszczony i za taki dowód nie może być uznana "opinia rzeczoznawcy" z dnia 13 października 2003 r. Należało zatem ocenić, czy zasadnie organy nie powołały dowodu z opinii biegłego, to jest czy dysponowały materiałem dowodowym, który pozwoliłby dokonać prawidłowej klasyfikacji taryfowej spornego towaru. Przesłanką warunkującą powołanie biegłego jest bowiem niezbędność uzyskania przez organ prowadzący postępowanie wiadomości specjalnych, potrzebnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy lub jego oceny. Organ nie musi więc powoływać biegłego, jeżeli istotne dla sprawy okoliczności faktyczne mogą być ustalone na podstawie innych dowodów (dokumentów) zebranych w sprawie. Zgodnie z treścią przepisu art. 188 Ordynacji podatkowej, organ powinien uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu na okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

WSA w Gorzowie Wielkopolskim nie dokonał zatem oceny wywiązania się przez organ z obowiązku, o którym mowa w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, to jest obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nie dokonał oceny zebranego w przez organy celne materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych. Stanowisko WSA co do konieczności wypowiedzenia się przez organ II instancji w sprawie powoływanej przez skarżącą Spółkę opinii rzeczoznawcy zupełnie abstrahuje od poczynionego przez organy celne ustalenia, że informacja producenta określała stan towaru w myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Sąd I instancji nie wskazał przy tym organom, dlaczego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia o klasyfikacji taryfowej spornego towaru. W związku z tym konkluzja Sądu I instancji, że organy celne rozstrzygały przy niepełnym materiale dowodowym, z naruszeniem art. 191 Ordynacji podatkowej – nie może być uznana za prawidłową. Sąd I instancji nie wykazał, że nieustosunkowanie się przez organ II instancji w uzasadnieniu decyzji do złożonej z odwołaniem opinii rzeczoznawcy stanowi uchybienie mające wpływ na wynik sprawy zwłaszcza w sytuacji, gdy nie wskazał na konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i okoliczności, których miałaby ta opinia dotyczyć. Trafnie przy tym wnoszący skargę kasacyjną zauważa, że rzeczoznawca ten nie był legitymowany do wydania opinii w zakresie określenia kodu PCN spornego towaru, a zatem wydana przez niego opinia jest jedynie wyrażeniem stanowiska w sprawie. Obowiązkiem orzekającego w sprawie organu jest ustalenie stanu faktycznego sprawy tak, aby można było zaklasyfikować importowany towar do określonego kodu PCN Taryfy celnej. W tym celu niezbędne jest ustalenie stanu towaru. Na marginesie tylko należy zauważyć, że biegły (nawet gdyby był powołany) nie jest uprawniony do wydania opinii w zakresie klasyfikacji taryfowej towaru. Decyzja, do jakiego kodu PCN należy zaklasyfikować sporny towar należy bowiem do orzekającego w sprawie organu celnego.

Zauważyć również należy, że WSA nie udzielił organowi wskazówek co do dalszego postępowania w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. i nie uzasadnił, w jakim zakresie wiadomości specjalne (opinia biegłego) byłaby niezbędna do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i dlaczego informacja producenta nie jest dostatecznym dowodem potwierdzającym stan towaru.

W konkluzji stwierdzić należy, że WSA uznając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocenę dokonaną przez organ za niewystarczający, a tym samym że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 191 i art. 122 Ordynacji podatkowej, naruszył podniesiony w skardze kasacyjnej przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W związku z uznaniem przez NSA, że Sąd I instancji nie uzasadnił konieczności dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w niniejszej sprawie, nie można stwierdzić, czy zgromadzony przez organy materiał dowodowy był wystarczający. W związku z powyższym, NSA nie może dokonać oceny podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego bowiem taka ocena byłaby przedwczesna. WSA orzekając ponownie oceni, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności informacja producenta wyraźnie określała stan towaru w myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego, tak aby można go było zaklasyfikować do kodu PCN 5811 00 00 0, czy też uznając, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne wskaże organowi na konieczność powołania biegłego i zakres, w jakim ów biegły miałby się wypowiedzieć.

Mając powyższe na uwadze, NSA na podstawie art. 185 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje uzasadnienie w treści przepisu art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).