Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 804/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie WSA Barbara Rymaszewska, WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant st. referent Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3, 7,8 art. 17 ust. 1 pkt 6, art. 39 ust. 1 i 2 art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. G. przyznania zasiłku celowego na wyżywienie trójki dzieci w przedszkolu. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że M. G. stanowi rodzinę z mężem trojgiem dzieci oraz matką męża i tym samym odmówił uznania, że A. G. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Tak ukształtowana rodzina, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, dysponuje dochodem przekraczającym kryterium uprawniające do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.

Z decyzją tą nie zgodziła się M. G., która wniosła odwołanie. W motywach odwołania wskazała, że ani ona jak również A. G. nie wyrażają zgody na wspólne gospodarowanie, jak również nigdy wspólnie nie gospodarowały. Skarżąca w odwołaniu zaznaczyła, że jest wdzięczna teściowej za możność zamieszkiwana w jej mieszkaniu, gdyż w przeciwnym wypadku musiałaby mieszkać wraz z dziećmi i mężem na ulicy i podtrzymała swoje oczekiwania dotyczące przyznania jej zasiłku celowego pokrywającego koszty pobytu dzieci w przedszkolu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 6 pkt 10 i 14, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2 , art. 41 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że M. G. oraz jej dzieci jak również mąż stanowią rodzinę z A. G.. Dochód tak ukształtowanej rodziny przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Nadto organ ten zaznaczył, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego organ pierwszej instancji winien rozpatrzyć wniosek strony w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. G.. W skardze tej zarzuciła organom administracji wadliwość uznania, że stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z A. G.. To, że wspólnie z nią zamieszkuje nie oznacza, że wspólnie gospodarują i stanowią rodzinę. Wskazała, że ze świadczeń z pomocy społecznej korzysta od [...] r. i do [...] r. organ pierwszej instancji uznawał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z A. G.. Dodatkowo zaznaczyła, że ze strony organu pierwszej instancji otrzymała dwie decyzje i od obu się odwołała, natomiast organ odwoławczy w jednym przypadku uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, natomiast mocą zaskarżonej decyzji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ ten wskazał, że okolicznością potwierdzającą fakt wspólnego gospodarowania jest złożenie przez A. G. wniosku o dodatek mieszkaniowy, w którym ujęła skarżącą oraz pozostałe osoby wspólnie z nią zamieszkujące.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazała to skarżąca. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po myśli art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej dąży do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, a według art. 8 tegoż Kodeksu obowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywatela do organów Państwa oraz jego świadomość i kulturę prawną.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca wnioskiem z dnia [...] r. zwróciła się do organu pierwszej instancji o przyznanie pomocy na zakup żywności, leków, opłaty mieszkaniowe i opłacenie pobytu trojga dzieci w przedszkolu nr [...] za [...],[...] i [...] r. W dniu [...] r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy umożliwiający wydanie decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W następstwie tego wniosku organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] r. dwie decyzje. Mocą jednej odmówił przyznania zasiłku okresowego, a drugą decyzją odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na wyżywienie trójki dzieci w przedszkolu nr [...]. W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. mocą decyzji z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w zakresie odmowy przyznania zasiłku okresowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W decyzji tej organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji wyjaśnienie sytuacji rodzinnej skarżącej. Natomiast mocą zaskarżonej decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i przychylił się do stanowiska tego organu, że skarżąca stanowi rodzinę z A. G.. Powyższa okoliczność pozwala uznać, że wyczerpana została przesłanka naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa sformułowana w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z punktu widzenia demokratycznego państwa prawa nie jest do zaakceptowania sytuacja, w której organ administracji publicznej w dwóch różnych rozstrzygnięciach w sposób odmienny ocenia ten sam stan faktyczny, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Otóż w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu pierwszej instancji, że skarżąca stanowi rodzinę wspólnie z A. G. a we wskazanej powyżej decyzji z dnia [...] r. organ odwoławczy przyjął odmienne stanowisko w tym zakresie. Powyższe uchybienie stanowi już wystarczającą przesłankę uzasadniającą uwzględnienie wniesionej skargi. Jednakże nie są to jedyne uchybienia jakich dopuściły się organy administracji w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że organ pierwszej instancji nie ustalił o jaką formę pomocy ubiega się skarżąca, ponieważ we wniosku z dnia [...] r. jak również w trakcie wywiadu środowiskowego sporządzonego w dniu [...] r. pracownik socjalny wskazał potrzeby, które zgłosiła skarżąca, jednakże nie ustalił w jakiej prawnej formie potrzeby te mają być zaspokojone. Nadto pracownik socjalny nie ustalił wspólnie ze skarżącą w jakiej wysokości oczekuje pomocy. W przypadku rozpatrywanej sprawy wysokość ta da się ustalić, ponieważ chodzi w niej o opłacenie pobytu trojga dzieci w przedszkolu przez okres trzech miesięcy. Z uwagi na to, że art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego zezwala na częściowe załatwienie sprawy, Sąd może uznać, że decyzja organu pierwszej instancji odmawiająca przyznania zasiłku na wskazany cel jest decyzją częściowo załatwiającą sprawę i z tego powodu, pomimo podniesionych powyżej zastrzeżeń, nie kwestionuje prawidłowości zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu pierwszej instancji we wskazanym zakresie. Natomiast poza zakresem sądowej kontroli znajduje się pozostała część wniosku skarżącej, ponieważ nie wniosła ona skargi na drugą decyzję organu odwoławczego, mocą której uchylił decyzję organu pierwszej instancji. W drugim rzędzie należy zauważyć, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji skupił się na wykazaniu prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z A. G.. Sąd chce wyraźnie zaznaczyć, że w świetle przedstawionych akt administracyjnych da się obronić teza postawiona przez organ pierwszej instancji, że skarżąca stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z A. G.. Jak bowiem wynika z treści art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Jak wynika z akt sprawy skarżąca wspólnie z mężem oraz trojgiem dzieci zamieszkuje w mieszkaniu należącym do A. G., która jest matką męża strony. Nadto sposób funkcjonowania rodziny oraz oświadczenia składane przy ubieganiu się o przyznanie dodatku mieszkaniowego skłaniają do opowiedzenia się za stanowiskiem organu pierwszej instancji. Jednakże w sprawie sytuację rodziny skarżącej należy widzieć szerzej, otóż skarżąca od dłuższego czasu korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a okoliczność ta wynika z dostarczonych akt administracyjnych. W ramach tych postanowień organ pierwszej instancji w uzasadnieniu podejmowanych rozstrzygnięć wskazywał, że skarżąca stanowi rodzinę z dziećmi i mężem, a A. G. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. W tym okresie A. G. korzystała również z dodatku mieszkaniowego. Zatem w sytuacji osobistej i prawnej skarżącej i jej rodziny nie zaszły żadne zmiany, które uzasadniałyby zmianę oceny jej sytuacji. W tym okresie nie nastąpiła taka zmiana stanu prawnego, która uzasadniałaby przeprowadzenie ponownej oceny sytuacji prawnej i osobistej rodziny skarżącej. Skoro w sytuacji osobistej strony nie zaszły żadne zmiany wpływające na jej ocenę, a zmiana stanu prawnego nie wpłynęła na odmienne ujęcie pojęcia rodziny na gruncie pomocy społecznej, tym samym brak jest podstaw do wliczenia do rodziny skarżącej A. G.. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nie wykazał jaka to okoliczność skłoniła go do zmiany dotychczasowego stanowiska. W tej sytuacji organ administracji naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa sformułowaną w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Takim postępowaniem organ administracji naruszył także zasadę sformułowaną w art. 7 Kodeksu, a mianowicie zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony, otóż organy administracji podejmując decyzje nie wykazały jakie to przesłanki zadecydowały o uwzględnieniu interesu społecznego z pominięciem słusznego interesu strony postępowania. Okoliczność ta mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Kolejnym zagadnieniem wzbudzającym istotne wątpliwości jest ta część uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której organ odwoławczy nakazuje organowi pierwszej instancji rozpatrzyć ponownie zgłoszony wniosek w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Wskazanie takie zasadne byłoby w przypadku decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, natomiast w przypadku takim z jakim spotkamy się w niniejszej sprawie zalecenie to mija się całkowicie z porządkiem prawnym. W przypadku stwierdzenia przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji nie rozpatrzył możliwości przyznania skarżącej zasiłku celowego specjalnego bądź zasiłku celowego zwrotnego, organ ten winien sam rozpatrzyć wniosek strony pod tym kątem względnie przekazać sprawę organowi pierwszej instancji celem ponownego rozpatrzenia sprawy.

Z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznym zakresie oraz niezbędność ponownej oceny sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej oraz jej rodziny Sąd uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego jak i organu pierwszej instancji. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji winien w sposób wszechstronny wyjaśnić sytuację osobistą i rodzinną skarżącej oraz mając na względzie naprowadzenia zamieszczone w niniejszym wyroku podjąć stosowną decyzję administracyjną.

Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącej przyznania zasiłku celowego Sąd nie orzekał o jego wykonalności.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.