Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1319/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: 7,11,77,80,81,107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA Irena Kudiura, Asesor WSA Piotr Kraczowski, , Protokolant K. M., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 26 lutego 2007 r. wniesionej przez M. W. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 3 lipca 2006 r. zainteresowany złożył wniosek o umorzenie jego zadłużenia wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia [...] r. do grudnia [...] r.

Pismem z dnia 13 października 2006 r. dłużnik złożył wniosek o umorzenie jego zadłużenia wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia [...] r. do sierpnia [...].

Decyzją nr [...]z [...] grudnia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił

zainteresowanemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, iż w sprawie zainteresowanego wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( DZ. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) dalej jako u.s.u.s. uzasadniająca uznanie należności za całkowicie nieściągalne, z powodu wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...].02.2002 r. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ zaznaczył, iż wydanie decyzji o umorzeniu musi być jednak oparte na dokumentach potwierdzających ten stan na aktualną datę. Stwierdził, że nie posiada aktualnych informacji od Naczelnika Urzędu Skarbowego dotyczących braku możliwości prowadzenia egzekucji w chwili obecnej z uwagi na brak majątku dłużnika podlegającego egzekucji. W ocenie organu decyzja o umorzeniu należności byłaby przedwczesna, tym bardziej, iż nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, a składki bieżące są opłacane co pozwala wnioskować, że dłużnik posiada składniki majątkowe, z których można egzekwować należności. Organ wskazał, iż Urząd Skarbowy wydał zaświadczenie z dnia [...] października 2006 r. o braku dochodów uzyskiwanych przez dłużnika w latach [...] jednakże w ocenie organu rentowego fakt dalszego prowadzenia działalności gospodarczej świadczy, iż dłużnik uzyskuje dochody. Organ zaznaczył, iż w jego ocenie sytuacja dłużnika nie spełnia przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. Zakład wskazał, iż gospodarstwo domowe dłużnika składa się z 2 osób, łączny dochód wynosi [...] zł i składa się na niego świadczenie rentowe matki dłużnika. Z dochodu tego opłacane są stałe wydatki w postaci czynszu w wysokości [...] zł, opłat za energię elektryczną w wysokości [...] zł , za gaz [...] , UPC ( Internet ) w wysokości [...]zł, telefon komórkowy w sieci Era w wysokości 36,60 zł. Telefon w sieci Netia w wysokości 153,42 zł. Po opłaceniu w/w rachunków rodzinie dłużnika pozostaje 1.089,66 zł co zdaniem organu pozwala na zaspokojenie pozostałych potrzeb życiowych oraz podjęcie się spłaty zadłużenia chociażby poprzez regularne wpłaty w wys. 100-200 zł miesięcznie. Dodatkowe środki na spłatę zadłużenia dłużnik mógłby uzyskać rezygnując lub ograniczając wydatki na internet, telefon komórkowy i rachunki telefoniczne z Netii w łącznej kwocie 267,00 zł, które trudno uznać za wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

W dniu 13 grudnia 2006 r. M. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż uzasadnienie decyzji organu I instancji opiera się na błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy. Wnioskodawca zaznaczył, iż nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż prowadzenie działalności gospodarczej świadczy o dochodach uzyskiwanych z tej działalności, wskazując na zaświadczenie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Ponadto podniósł, iż twierdzenie organu jakoby bieżące składki byłyby opłacane są poświadczeniem nieprawdy. Jednocześnie wskazał, iż na dochód gospodarstwa domowego składają się wyłącznie świadczenia rentowe matki w wysokości[...]. Matka dłużnika przeznacza około [...] na leki oraz około 100 zł na środki farmaceutyczne. Zainteresowany wskazał, iż niezgodnie z prawdą organ uznał, iż wydatki na Internet wynoszą [...] zł na miesiąc, gdyż są to wydatki na telewizję kablową, która jest jedyna rozrywką jego ciężko chorej matki. Ponadto wnioskodawca oświadczył, iż nie może ograniczyć ani zrezygnować z wydatków na telefon w sieci Netia, gdyż telefon ten jest dla jego matki jedynym kontaktem ze światem zewnętrznym. Natomiast nie może on ograniczyć ani zrezygnować z wydatków na telefon GSM, gdyż dzięki niemu ma możliwość kontaktu z domem w sytuacji kiedy przebywa poza nim. W tej sytuacji w ocenie dłużnika opłacanie bieżących składek i spłata zaległych wraz z odsetkami wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego jak i jego matki, zaś ograniczenie wydatków mogło by zagrażać zdrowiu, a nawet życiu jego matki.

Decyzją nr [...] z [...] stycznia 2007 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. nr[...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał treść decyzji Zakładu z [...] grudnia 2006 r. Ponadto zaznaczył, iż fakt nieskorzystania z usług internetowych nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie gdyż ustalona przez Zakład kwota wydatków wnioskodawcy pozostaje bez zmian. Prezes Zakładu wskazał, iż niemożność zrezygnowania przez dłużnika z opłat za telewizję kablową z uwagi na fakt, iż jest to jedyna rozrywka chorej matki dłużnika jest nie do utrzymania. W ocenie organu istnieje możliwość korzystania z 3 kanałów telewizji publicznej opłacania niższego abonamentu lub korzystanie z biblioteki. Zdaniem organu z przedłożonej dokumentacji medycznej nie można określić aktualnego stanu zdrowia matki zobowiązanego. Organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca może też ograniczyć wydatki na telefon stacjonarny i komórkowy, a zaoszczędzone w ten sposób kwoty przeznaczyć na spłatę zadłużenia z tytułu składek. Ponadto Prezes Zakładu zaznaczył, iż wnioskodawca nie wykazał, iż jego matka wymaga stałej opieki i że sposób sprawowania tej opieki uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej, uzyskiwanie dochodów i ewentualną spłatę zadłużenia z tytułu składek. W ocenie organu niezrozumiałe jest dalsze prowadzenie działalności gospodarczej przy jednoczesnym narastaniu zadłużenia z tytułu składek pomimo rzekomego braku dochodów. Jedynym logicznym wytłumaczeniem tej sytuacji jest fakt korzyści finansowych, które dłużnik musi osiągać z tego tytułu. Ponadto Organ rentowy podkreślił, iż pismem z dnia 18 grudnia 2006 r. doręczonym w dniu 3 stycznia 2007 r. zainteresowany został poinformowany, iż przysługuje mu prawo do czynnego udziału, w każdym stadium postępowania administracyjnego do uzyskania wszelkich informacji dotyczących faktycznych i prawnych okoliczności związanych z rozpatrzeniem wniosku oraz do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonej dokumentacji. Zobowiązany nie skorzystał z powyższego prawa w związku z tym brak było podstaw do zmiany decyzji Zakładu z dnia [...] grudnia 2006 r.

Pismem z dnia 26 lutego 2002 r. M. W wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu z [...] stycznia 2007 r., nr [...].

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w Ch. umorzył należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek uzasadniając swą decyzję faktem zaistnienia przesłanki do stwierdzenia całkowitej i trwałej ich nieściągalności. Zainteresowany wskazał, iż całkowitą i trwałą nieściągalność składek potwierdzają także wydane w dniu [...] października 2006 r. zaświadczenia Urzędu Skarbowego o braku dochodów w latach [...] Zdaniem skarżącego organ w zaskarżonej decyzji sugeruje osiąganie przez niego dochodów jednakże na poparcie swoich tez organ nie przedstawia żadnych dowodów.

Skarżący podkreślił, iż brak dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest równoznaczny z brakiem środków własnych, z których zgodnie z ustawą finansuje się składki.

Zdaniem zobowiązanego treść zaskarżonej decyzji sugeruje by składki na ubezpieczenie społeczne zamiast ze środków własnych zgodnie z ustawą opłacał ze świadczenia rentowego chorej matki.

Skarżący podkreślił, iż z renty matki skarżącego po opłaceniu rachunków pozostaje kwota 1089,66 zł, która nie pozwala na podjęcie spłaty zadłużenia, gdyż z kwoty tej ponoszone są wydatki na jej leki. Skarżący odniósł się także do dokonanej przez organ oceny przedłożonej w sprawie dokumentacji medycznej, na podstawie, której organ uznał, iż nie można określić aktualnego stanu zdrowia jego matki. Zobowiązany wskazał, iż z dokumentacji tej wynika fakt [...]. Skarżący odniósł się również do ustaleń organu dotyczących jego wydatków na telefon komórkowy oraz telefon stacjonarny wskazując, iż organ niezgodnie z prawdą ustalił ich wysokość na kwotę 267,00 zł, gdy w rzeczywistości wynoszą one 190,02 zł. Dłużnik zaznaczył, iż korzysta z najtańszej na rynku taryfy biznesowej w obu sieciach, zaś rezygnacja z wydatków na telefony oznaczałaby utratę możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto zainteresowany wskazał, iż będąc abonentem telewizji kablowej korzysta z informacji ekonomicznych dostępnych wyłącznie w programach telewizji kablowej, których nie można oddzielić od programów telewizji publicznej. Dzięki temu w sytuacji, gdy nie korzysta z Internetu, nie musi prenumerować prasy specjalistycznej

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji.

Pismem z 11 sierpnia 2007 r. skarżący poinformował Sąd, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ch. umorzył należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od stycznia [...] r. do grudnia [...] r. wskazując iż w uzasadnieniu decyzji organ stwierdził całkowita i trwałą nieściągalność. Jednocześnie skarżący wniósł o umorzenie pozostałych należności oraz wydanie ,, decyzji -- o odblokowaniu rachunku bankowego..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić iż zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, dlatego tez uwzględniając niniejszą skargę nie mógł uwzględnić wniosku w niej zawartego ,, o umorzenie zaległych składek wraz z należnymi odsetkami--. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie, i stwierdzając iż decyzja Prezesa Zakładu jest wadliwa, orzekł o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego. Tym samym sprawa ,,wróci-- do organu administracyjnego celem ponownego jej rozpatrzenia.

W niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli." Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa, skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i 107 § 3 kpa." (v. wyrok NSA sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Prezes ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek. Motywując swą decyzję organ stwierdził m.in., iż dalsze prowadzenie działalności gospodarczej w sytuacji narastania zadłużenia z tytułu składek świadczy, iż zobowiązany musi osiągać korzyści finansowe z tego tytułu.

Prezes Zakładu w uzasadnieniu swej decyzji podając w wątpliwość brak osiągania przez dłużnika dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zobowiązany był do ustalenia aktualnego stanu faktycznego.

Podkreślić należy również, iż skarżący słusznie podniósł w skardze, iż organ rentowy nie zbadał dogłębnie dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie, dotyczącej stanu zdrowia matki skarżącego, a tym samym nie zbadał czy stan jej zdrowia wymaga konieczności stałej opieki uniemożliwiającej skarżącemu uzyskanie dochodu.

Z uzasadnienia decyzji pierwszo instancyjnej jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy wynika, że organ dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego zakładając, że z uznaniowego charakteru decyzji wynika umocowanie do wydania decyzji odmownej w każdych okolicznościach sprawy. Organ odmawiając umorzenia należności zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają zastosowania tej instytucji.

Zaznaczyć należy, że uznaniowy charakter przepisu - jak już to Sąd powyżej wywodził - nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia dowolnego. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia więc odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz oceny materiału dowodowego. Prezes Zakładu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dokonał oceny interesu publicznego w kontekście ważnego interesu zobowiązanego i nie udowodnił, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień wnioskodawcy. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W konsekwencji, Sąd przyjął, iż uzasadnienie skarżonej decyzji świadczy o tym, iż skarżone orzeczenie wydane zostało z uchybieniem art. 107§3 k.p.a. Rozstrzygając sprawę ponownie ZUS winien więc uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., z przyczyn, które wyżej przedstawiono, należało orzec jak w sentencji wyroku.