Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2581/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w P. nr [...] z dnia [...] o odmowie zwrotu cła, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz skarżącej Spółki "A" kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ M. Lorych-Olszanowska


UZASADNIENIE

Dyrektor Urz(du Celnego w P. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 121 § 1 p. 2 i art. 133 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - kodeks celny (Dz. U. nr 23 poz. 117 ze zmian.),§ 92 p.2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001 roku w sprawie gospodarczych procedur celnych ( Dz. U. Nr 18, poz. 214) oraz art. 15 Protokołu Dodatkowego nr 4 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA ( Dz.U. z 1996r. Nr 158 poz. 809) a nadto art. 15 Porozumienia w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej podpisane w Brukseli 24 czerwca 1997r ( Załącznik nr 104, poz. 662 z 4.9.1997r.), orzekł o zwrocie Spółce "A" c(a w kwocie 99.011,57 z( i odmówi( zwrotu c(a w kwocie 29.609,51zł.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z dokumentami SAD strona zaimportowała towary, na które nie został wystawiony dowód pochodzenia towarów określony w umowach międzynarodowych. Wyżej wymienione towary, jako tzw. "towary niepochodzace" zużyte zostały do wytworzenia gumy do żucia - produktu klasyfikowanego w dziale poniżej 25 Zharmonizowanego Systemu, na który wystawiono dowód pochodzenia towarów EUR 1.

W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji Spó(ka "A" wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w cz((ci dotycz(cej odmowy zwrotu cła od towarów przywiezionych z zagranicy i zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranic( i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzucaj(c naruszenie art. 133 kodeksu celnego w zwi(zku z art. 15 Protoko(u Dodatkowego nr 4 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA.

W uzasadnieniu odwo(ania Spó(ka wskaza(a, iż jest producentem gumy do żucia. Produkty eksportowane przez Spó(k( do wielu krajów, w tym do krajów Europy Środkowowschodniej, s( w dużej mierze wytwarzane z surowców sprowadzanych z zagranicy, g(ównie z krajów europejskich, ale także amerykańskich. Od pocz(tku dzia(alno(ci produkcyjnej Spó(ka otrzymywa(a na podstawie art. 80 prawa celnego zwrot c(a od surowców, wykorzystanych do produkcji eksportowanych towarów, co pozwala(o na ustalanie cen na konkurencyjnym poziomie i tym samym zwi(kszenie eksportu.

We wnioskach o zwrot c(a w sprawie niniejszej Spó(ka domaga(a si( zwrotu c(a importowego od surowców zużytych przy wyrobie gumy do żucia w wysoko(ci 128.621,08zł. na podstawie art. 133 § 1 kodeksu celnego.

Zdaniem Spó(ki organ celny I instancji nies(usznie uzna(, że Spó(ce nie przys(uguje zwrot c(a importowego od tzw. towarów niepochodz(cych, bowiem art. 15 p. 6 Protoko(u Dodatkowego nr 4 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA wprowadza na okres przej(ciowy wyj(tek od wynikaj(cego z p. 1 tego przepisu zakazu zwrotu c(a. Wyj(tek ten odnosi się do wszystkich tzw. materia(ów niepochodz(cych, wprowadzaj(c ograniczenia zwrotu c(a jedynie w stosunku do produktów z dzia(ów 25-97, do których nie jest zaliczana guma do żucia. Produkt ten zaliczany jest do produktów rolnych i klasyfikowany pod pozycją 2106. Z art. 15 p. 5 powo(anego wyżej Protoko(u Dodatkowego wynika, że przepisy zawarte w punktach od 1 do 4 nie wykluczaj( systemu refundacji eksportowych dla produktów rolnych.

Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art.233 § 1 pkt 1 ustawy z 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U.Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 133 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - kodeks celny (Dz.U. nr 75 poz. 802 z 2001 r. ze zmian.), art. 15 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego podpisanego w Brukseli z dnia 24.06.1997r.( zał. do Dz.U. Nr 104, poz. 662,663), art. 15 Protokołu nr 7 dotyczącej definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, w związku z art. 1 Protokołu Podatkowego nr 4 sporządzonego w Jasnej, dnia 13.09.1996r. stanowiących załącznik do sporządzonej w Krakowie dnia 21 grudnia 1992r. Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA ( Dz.U. Nr 158, poz. 809), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej w P. stwierdzi(, że zgodnie z art. 121 § 1 p. 2 kodeksu celnego procedura uszlachetniania czynnego w systemie ce( zwrotnych pozwala na poddanie na polskim obszarze celnym procesom uszlachetniania towarów dopuszczonych do obrotu ze zwrotem lub umorzeniem c(a należnego do zap(acenia za takie towary, jeżeli zostaną one wywiezione poza polski obszar celny w postaci produktów kompensacyjnych.

Jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, procesy uszlachetniania, którym poddane zostały zaimportowane materiały niepochodzące, stanowiły tzw. wystarczającą obróbkę ( przetworzenie ) w rozumieniu artykułu 6 protokołu. Uzyskany więc produkt kompensacyjny ( guma do żucia ) uważany jest w świetle tego przepisu, za pochodzący z Polski. W konsekwencji stanowić może przedmiot preferencyjnych środków taryfowych w krajach, z którymi Polska zawarła stosowne umowy o wolnym handlu. Stosownie jednak do postanowień art. 15 pkt 1 Protokołu nr 7 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu materia(y niepochodz(ce użyte do wytworzenia produktów pochodz(cych z Państwa-Strony lub jednego z krajów wymienionych w art. 4, dla których dowód pochodzenia jest wystawiony zgodnie z postanowieniami cz((ci V, nie b(d( w Państwie-Stronie przedmiotem zwrotu b(d( zwolnień z żadnego rodzaju ce(.

Przepis art. 15 pkt 1 wprowadza więc ogólną zasadę zakazu zwrotu cła od surowców niepochodzących użytych do wytworzenia produktów pochodzących, mogących korzystać z preferencji w Państwach - Stronach lub krajach objętych kumulacją wielostronną. Zgodnie zaś z art. 15 punkt 6 Protokołu, niezależnie od postanowień punktu 1, Państwo - Strona może stosować ustalenia o zwrocie bądź zwolnieniach z cła lub obciążeń o podobnych skutkach w odniesieniu do materiałów użytych do wytworzenia produktów pochodzących, które są klasyfikowane w działach od 25 do 49, od 64 do 97 oraz od 50 do 63 Zharmonizowanego Systemu i to z ograniczeniami dotyczącymi wysokości zwracanych kwot. Tym samym organ odwoławczy uznał za błędną interpretację przepisu art. 15 punkt 6 Protokołu przyjętą przez Spółkę "A". Jednocześnie wskazał, iż analizowany przepis ma na celu ograniczenie opłacalności importu materiałów niepochodzących w ten sposób ochronę rynku wewnętrznego krajów będących stronami powyższych umów, przed towarami pochodzącymi z krajów, które do tych umów nie przystąpiły. Ustanowiony zakaz zwrotu cła ma zapobiec sytuacji, w której materiały niepochodzące korzystałyby na obszarze Państw - Stron umowy o Wolnym Handlu CEFTA oraz państwa objętych kumulacją wielostronną z takich samych preferencji, co materiały pochodzące z tych państw.

Spó(ka "A" w skardze do Naczelnego S(du Administracyjnego OZ w Poznaniu wnios(a o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. w cz((ci dotycz(cej odmowy zwrotu c(a oraz poprzedzaj(cej j( decyzji Dyrektora Urz(du Celnego w P., w cz((ci dotycz(cej odmowy zwrotu c(a, zarzucaj(c naruszenie art. 133 kodeksu celnego w zwi(zku z art. 15 punkt 6 Protoko(u nr 4 do Układu Europejskiego. Skarż(ca podtrzyma(a w uzasadnieniu skargi argumenty podnoszone w odwo(aniu od decyzji organu I instancji. W szczególno(ci podtrzyma(a swoje stanowisko, że przepis art. 15 punkt 6 Protoko(u wprowadza wyjątek od zasady wyrażonej w punkcie 1, polegający na ustanowieniu okresu przejściowego, w którym Polska może stosować zwrot cła, wbrew regule określonej w punkcie 1.Wykładnia językowa tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości, iż ma on zastosowanie do materiałów użytych do wytworzenia wszelkich produktów pochodzących, dla których wystawiono świadectwo pochodzenia, niezależnie od ich klasyfikacji celnej. Natomiast zastrzeżenia o ograniczeniu wysokości zwrotu cła odnoszą się do materiałów użytych do wytworzenia produktów klasyfikowanych w działach od 25 do 97. Jeżeli więc dany produkt nie mieści się w żadnej z tych grup, to zwrot cła od materiałów zużytych do jego produkcji nie podlega żadnym ograniczeniom, poza ograniczeniem czasowym.

Dyrektor Izby Celnej w P. w odpowiedzi na skarg( wniósł o jej oddalenie, podtrzymuj(c stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki S(d Administracyjny zważy(, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Art. 133 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - kodeks celny (Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zmian.) stanowi, że osoba posiadaj(ca pozwolenie dotycz(ce uszlachetniania czynnego, może zwrócić się o zwrot lub umorzenie c(a, o ile przed(oży organowi celnemu dowody, potwierdzaj(ce wywóz produktów kompensacyjnych uzyskanych z towarów przywiezionych i dopuszczonych do obrotu w systemie ce( zwrotnych.

Niesporne jest, że skarż(ca Spó(ka posiada(a stosowne pozwolenie i do wniosków o zwrot c(a, załączyła wymagane dowody.

Odmawiaj(c skarż(cej zwrotu c(a pobranego od tzw. materia(ów niepochodzących organy celne powo(a(y się na tre(ć art. 15 p. 1 Protoko(u nr 4 do Uk(adu Europejskiego oraz art. 15 ust. 1 Protoko(u nr 4 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu CEFTA ( wyżej opisanych).

W dacie z(ożenia wniosku o zwrot c(a umowy te by(y ratyfikowane przez Rzeczpospolit( Polsk( i og(oszone w Dzienniku Ustaw.

Zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP umowa mi(dzynarodowa ratyfikowana za uprzedni( zgod( wyrażon( w ustawie ma pierwszeństwo przed ustaw(, jeżeli ustawy tej nie da si( pogodzić z umow(.

Art. 15 ust. 1 wyżej wymienionych umów mi(dzynarodowych wprowadza zakaz zwrotu c(a materia(ów niepochodz(cych użytych do wytworzenia produktów pochodz(cych ze Wspólnoty (lub Państwa - Strony umowy CEFTA).

Wyj(tek od zasady przyj(tej w art. 15 p. 1 stanowi ust. 6 art. 15, zgodnie z którym niezależnie od postanowień p. 1 Państwo - Strona może stosować ustalenia o zwrocie b(d( zwolnieniach z c(a lub obci(żeń o podobnych skutkach w odniesieniu do materia(ów użytych do wytworzenia produktów pochodz(cych, z nast(puj(cym zastrzeżeniem : a) w odniesieniu do produktów klasyfikowanych w dzia(ach od 25 do 49 i od 64 do 97 Zharmonizowanego Systemu zwraca się c(o do wysoko(ci 5% lub poziomu stosowanego w Państwie - Stronie, je(li jest niższy;

b) w odniesieniu do produktów klasyfikowanych w dzia(ach od 50 do 63 Zharmonizowanego Systemu zwraca si( c(o do wysoko(ci 10% lub poziomu stosowanego w Państwie - Stronie, je(li jest niższy. Postanowienia tego punktu stosuje się do dnia 31 grudnia 1998r.; mog( one być zmienione za obopólnym porozumieniem.

Cytowana tre(ć odnosi si( do przepisu art. 15 p. 6 Uk(adu CEFTA w brzmieniu pierwotnym. Okres obowi(zywania tego przepisu zosta( nast(pnie przed(użony. Niesporne jest, że materia(y używane przez Spó(k( do produkcji gumy do żucia nie s( klasyfikowane w dzia(ach Zharmonizowanego Systemu wymienionych w art. 15 p. 6 lit. a i b.

Zasadnicza kwestia sporna mi(dzy stronami sprowadza si( do interpretacji art. 15 punkt. 6 wymienionych umów mi(dzynarodowych. Chodzi o to, czy wprowadzony tym punktem wyj(tek od zasady, okre(lonej w punkcie 1, należy rozumieć w ten sposób, że polskie organy celne mog( w okresie przej(ciowym zwracać c(o od wszystkich materia(ów niepochodz(cych użytych do wytworzenia produktów pochodz(cych, przy czym w odniesieniu do produktów klasyfikowanych w dzia(ach wymienionych pod lit. a i b dopuszczalny jest zwrot tego c(a w ograniczonej wysoko(ci (jak uważa skarż(ca), czy też omawiany przepis dopuszcza zwrot c(a tylko w odniesieniu do produktów klasyfikowanych w wymienionych dzia(ach - i to do okre(lonej wysoko(ci (jak interpretuj( ten przepis organy celne).

S(d w niniejszej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego S(du Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2000r. sygn.akt I SA/Łd 1397/99, iż wyk(adnia j(zykowa art. 15 punkt 6 w zestawieniu z art. 15 punkt 1 wskazuje na to, że interpretacja omawianego przepisu stosowana przez organy celne nie jest prawid(owa. Użycie w punkcie 6 określenia niezależnie od postanowień punktu 1 oznacza, iż punkt 6 reguluje kwesti( zwrotu c(a odmiennie od punktu 1 .

Punkt 6 dopuszcza zatem możliwo(ć zwrotu c(a z pewnym zastrzeżeniem. Ograniczenia nast(puj(ce po s(owach: z nast(puj(cym zastrzeżeniem należy - zgodnie z regu(ami j(zyka polskiego - rozumieć w ten sposób, że stanowi( one wyj(tek w stosunku do ogólnej zasady dopuszczalno(ci zwrotu c(a zawartej w pierwszej cz((ci zdania.

W Uk(adzie zawartym ze Wspólnotami Europejskimi ust. 6 art. 15 lit. a i b nie używa okre(lenia zwrot c(a, tylko utrzymuje si( c(o do wysoko(ci .

Skoro pod lit. a i b wprowadza si( wyj(tek (z nast(puj(cym zastrzeżeniem) od zasady zawartej w zdaniu poprzednim, oznacza to, że ust. 1 dopuszcza możliwo(ć stosowania zwolnień lub zwrotu c(a, z wyj(tkiem utrzymania c(a w stosunku do okre(lonych produktów.

Niew(tpliwie s(uszne s( wywody Dyrektora Izby Celnej co do celowo(ciowej wyk(adni art. 15 przedmiotowych umów mi(dzynarodowych, maj(cych chronić interesy stron tych umów. Jednakże w orzecznictwie NSA, jak i w pi(miennictwie, utrwali( si( pogl(d o prymacie wyk(adni j(zykowej nad innymi rodzajami wyk(adni.

Należy również zauważyć, że w niniejszej sprawie także wyk(adnia celowo(ciowa może przemawiać za stanowiskiem prezentowanym przez skarż(c(, skoro si( zważy, że importerzy przez szereg lat korzystali z możliwo(ci zwrotu c(a w oparciu o przepis art. 80 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. - prawo celne (Dz.U. z 1994r. nr 71 poz. 312 ze zmian.) i wskazane by(o wprowadzenie pewnego okresu przej(ciowego na dostosowanie si( polskich producentów do nowych zasad zwrotu c(a.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian.), orzekł jak w sentencji

/-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ M. Lorych-Olszanowska

( za nieobecnego Sędziego - urlop)

/-/ M. Kosewska

T.M.