Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 420/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 7, art. 33 pkt 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.), Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 października 2011r. sprawy ze skargi F. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. oddala skargę II. zasądza od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, na rzecz adwokata kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek od towarów i usług według stawki 23 %, za pomoc prawną udzieloną z urzędu


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia F.W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku F.W. i T.U. – W. na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]", wystawionego w dniu "[...]" przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, obejmującego należność pieniężną z tytułu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 79.447 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 19 listopada 2010 r. w wyniku doręczenia zobowiązanym odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia 15 listopada 2010 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego.

W skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej piśmie z dnia 22 listopada 2010 r., zatytułowanym "Skarga", F.W. zarzucił organowi egzekucyjnemu dokonanie bezprawnych zajęć świadczeń emerytalno – rentowych, jak również wskazał, że tytuł wykonawczy został wystawiony w oparciu o fałszywy materiał dowodowy. Pomimo wezwania do sprecyzowania żądania zawartego w w/w piśmie poprzez wskazanie, czy stanowi ono zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, czy też skargę na czynności egzekucyjne, zobowiązany nie wskazał jednoznacznie trybu jego rozpatrzenia. Mając na uwadze, iż pismo zostało wniesione w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 30 grudnia 2010 r. przekazał wniosek strony Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, celem rozpatrzenia go jako zarzutu nieistnienia obowiązku zgłoszonego w trybie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej jako u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 1 lutego 2011 r. wystąpił do wierzyciela – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu. Postanowieniem z dnia "[...]" wierzyciel nie uwzględnił zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]".

Po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia "[...]" odmówił uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., odwołująca się do wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia lub nieistnienia obowiązku. Jak wskazał, podstawę dochodzonego w sprawie obowiązku stanowiła ostateczna decyzja Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie nadbudowanej części budynku gospodarczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 340/03, oddalił skargę na powyższą decyzję. W toku prowadzonego w związku z wydaniem powyższej decyzji postępowania egzekucyjnego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia "[...]" utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 79.447 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku rozbiórki budynku. Złożona przez zobowiązanego skarga na powyższe postanowienie została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła, że organ egzekucyjny, pomimo upływu 136 dni nieuzasadnionej zwłoki, nie rozpoznał prawidłowo złożonej przez nią skargi z dnia 22 listopada 2010 r. Ponadto zarzuciła, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był uprawniony do rozpoznania tej skargi, gdyż dotyczyła ona działań właśnie tego organu.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia "[...]" wskazał, że przedstawione przez zobowiązanego w piśmie z dnia 22 listopada 2010 r. okoliczności świadczyły o zgłoszeniu przez niego zarzutu nieistnieniu obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Dodał, że postanowieniem z dnia "[...]" wierzyciel wypowiedział się w zakresie zgłoszonego zarzutu, co stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. było wiążące dla organu egzekucyjnego. Dlatego też, uwzględniając stanowisko wierzyciela o niezasadności zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku, organ egzekucyjny prawidłowo wydał postanowienie w przedmiocie odmowy uznania zarzutów. W związku z tym organ II instancji uznał za bezpodstawny zarzut zażalenia, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był uprawniony do rozpoznania skargi z dnia 22 listopada 2010 r., gdyż, jak wskazał, do wydania postanowienia w sprawie zarzutów uprawniony jest organ egzekucyjny po zasięgnięciu wiążącej opinii wierzyciela (art. 34 § 1 u.p.e.a.).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że z treści złożonych przez zobowiązanego pism wynika, że jego intencją jest, aby organ egzekucyjny oraz organ nadzoru zbadały podstawy wystawienia tytułu wykonawczego. Odnosząc się do tego żądania, jak również wniosku zobowiązanego o "powołanie niezależnej komisji w celu zbadania sprawy", organ II instancji podniósł, iż organ egzekucyjny i organ nadzoru nie są uprawnione do badania prawidłowości ostatecznego postanowienia, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Ustawodawca nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku weryfikacji podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, a jedynie nakazuje zbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne jest jedynie postępowaniem wykonawczym i nie może przeistaczać się w kolejną fazę postępowania orzekającego. Natomiast przyjęcie propozycji zobowiązanego dotyczącej powołania niezależnej komisji w celu zbadania legalności podstaw prowadzonej egzekucji administracyjnej byłoby działaniem niezgodnym z prawem i prowadziłoby do dublowania działalności poszczególnych organów, w tym organów wcześniej orzekających w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił ponadto zarzutu dotyczącego przewlekłości postępowania. Jak wskazał, pismo strony z dnia 22 listopada 2010 r., po ustaleniu jego rzeczywistej treści, zostało przekazane organowi egzekucyjnemu pismem z dnia 30 grudnia 2010 r. Następnie pismem z dnia 7 stycznia 2011 r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązanego do złożenia wyjaśnień i dowodów w przedmiotowej sprawie. Zobowiązany w dniu 18 stycznia 2011 r. stawił się w Urzędzie Skarbowym, a następnie w dniu 31 stycznia 2011 r. przedłożył dokumentację uzupełniającą. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 1 lutego 2011 r. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Po uzyskaniu w dniu 23 marca 2011 r. ostatecznego stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny w dniu 8 kwietnia 2011 r. wydał postanowienie, którym odmówił uznania zarzutów. W ocenie organu II instancji, analiza przebiegu postępowania w sprawie wskazywała, iż organ egzekucyjny bez nieuzasadnionej zwłoki podejmował wszelkie czynności zmierzające do rozpatrzenia zarzutów wniesionych przez zobowiązanego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji i uwzględnienie zarzutów stawianych organowi egzekucyjnemu, jak również o zobligowanie Dyrektora Izby Skarbowej do powołania niezależnej komisji do zbadania tych zarzutów i uchylenia egzekucji wobec majątku skarżącego i jego małżonki.

Wyrażając niezadowolenie z wydanego w niniejszej sprawie postanowienia organu II instancji, strona zarzuciła mu brak wnikliwości. Wskazała na dwukrotną odmowę przez organ odwoławczy przyjęcia materiałów dowodowych, które potwierdzają fakt popełnienia przestępstwa przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, działającego w porozumieniu z Inspektorem Nadzoru Budowlanego. W ocenie skarżącego, odmowa powołania niezależnej komisji w celu zbadania legalności podstaw prowadzonej egzekucji administracyjnej ma na celu uniknięcie przez Dyrektora Izby Skarbowej odpowiedzialności za popełnione z premedytacją czyny zabronione przez podwładnych oraz za brak nadzoru nad podwładnymi. Zarzucając pracownikom organu egzekucyjnego, wierzyciela, jak również Prokuratury Rejonowej, prowadzenie działalności o charakterze przestępczym, strona wskazała, że egzekucja administracyjna jest prowadzona w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na podstawie fałszywych materiałów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 3 października 2011 r. skarżący wniósł o przesłuchanie go przez Sąd i o umożliwienie mu przedstawienia mających znaczenie dla sprawy materiałów dowodowych w celu wykazania zaistniałych nieprawidłowości, łamania prawa i podrabiania dokumentów, na podstawie których zajęto świadczenia emerytalno – rentowe jego i jego małżonki.

W toku rozprawy w dniu 6 października 2011 r. skarżący wniósł o odroczenie rozprawy celem umożliwienia mu przedstawienia dodatkowych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów.

Opisany powyżej zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy, sprowadzający się do kryterium jej zgodności z prawem, ma istotne znaczenie dla desygnowania katalogu możliwych rozstrzygnięć Sądu w procesie kontroli postanowienia wydanego w toku postępowania egzekucyjnego, który określa art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Przepis ten bowiem stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na postanowienie Sąd może je uchylić w całości albo w części (pkt 1), stwierdzić jego nieważność w całości lub w części (pkt 2) lub też stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem prawa (pkt 3). Sąd administracyjny nie ma natomiast uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, gdyż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że ewentualne uwzględnienie żądań strony zgłoszonych w związku z postępowaniem w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należy do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie sądu. Z powyższych względów na uwzględnienie nie zasługiwał zawarty w skardze wniosek o uchylenie "wykonalności egzekucyjnej wobec majątku" skarżącego i jego małżonki.

Analizując ustalenia faktyczne oraz powołaną podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził natomiast naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jego uchylenia.

Zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zostało wydane w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z dnia 22 listopada 2010 r., zatytułowanym jako "Skarga" W związku z tym, iż powstały uzasadnione wątpliwości co do charakteru złożonego przez stronę środka prawnego, Dyrektor Izby Skarbowej, do którego pismo to zostało skierowane, wezwaniem z dnia 15 grudnia 2010 r., na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako K.p.a., zobowiązał stronę do sprecyzowania treści jej żądania poprzez wskazanie, czy stanowi ono skargę na czynność egzekucyjną, czy też zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jednocześnie organ pouczył zobowiązanego o charakterze wymienionych środków i wskazał, że w razie nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie pismo zostanie rozpatrzone jako zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jednakże, pomimo podjęcia przez organ próby wyjaśnienia wątpliwości co do charakteru złożonego środka prawnego, zobowiązany w odpowiedzi na wezwanie organu nie zajął jednoznacznego stanowiska, co obligowało organ do dokonania samodzielnej kwalifikacji wniesionego przez stronę żądania. W stanie sprawy uznanie przez organ nadzoru i następnie przez organ egzekucyjny, iż pismo z dnia 22 listopada 2010 r. powinno zostać rozpatrzone w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej było uzasadnione zarówno datą, w jakiej pismo zostało złożone, a która wskazywała na dochowanie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak również charakterem podnoszonych w tym piśmie nieprawidłowości, jakie w ocenie strony miały miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, wskazujących na nieistnienie dochodzonego w tym postępowaniu obowiązku, co stanowiło o wskazaniu przez zobowiązanego na jedną z ustawowych podstaw zarzutów (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.). Stanowisko organów znajdowało zatem w pełni oparcie w orzecznictwie sądowym i doktrynie prawniczej, w których podkreśla się, że "jeżeli zobowiązany nie nazwie pisma zarzutami, lecz użyje jakiejkolwiek innej nazwy, a wniesie je w terminie 7 dni od doręczenia mu postanowienia o wszczęciu egzekucji i zastosowaniu odpowiedniego środka, pismo takie winno być zawsze rozpatrzone z punktu widzenia zarzutów" (glosa M.Jaśkowskiej do postanowienia NSA z dnia 28 grudnia 1990 r., SA/Wr 1180/90, opubl.: OSP z 1992 r., nr 4, poz. 92, wyroki NSA z dnia 26 listopada 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 96/99, WSA w Krakowie z dnia 5 września 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 135/06, WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1360/07, opubl. www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Podsumowując rozważania dotyczące powyższej kwestii, należy też wskazać, że skarżący w toku postępowania nie kwestionował obranego przez organ egzekucyjny trybu załatwienia jego wniosku z dnia 22 listopada 2010 r.

Przechodząc natomiast do analizy materialnoprawnej podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że uregulowana w art. 33 – 35 u.p.e.a. instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest szczególnie istotnym środkiem ochrony zobowiązanego. Rola tego środka wynika z tego, że są one skierowane przeciwko istocie postępowania egzekucyjnego, co w założeniu wnoszącego ten środek prawny sprowadza się do tego, że mają one spowodować zakończenie postępowania egzekucyjnego bez realizacji jego celu, jakim jest wykonanie obowiązku (B.Adamiak, J.Borkowski, A.Skoczylas, Prawo procesowe administracyjne, [w:] System Prawa Administracyjnego pod red. R.Hauser, Z.Niewiadomski, A. Wróbel, tom 9, s. 458). Zarzuty mogą być oparte tylko na enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. podstawach, przy czym na wnoszącym zarzuty spoczywa obowiązek wskazania, które z okoliczności określonych w tym przepisie stanowią podstawę prawną tego środka. Stosownie do art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej muszą być wniesione w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, w których mowa w art. 33 pkt 1 – 5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W ocenie Sądu, prawidłową była konstatacja organów orzekających w sprawie, iż skarżący, wskazując na szereg nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego oraz wierzyciela, wskazał w istocie jako podstawę zarzutu art. 33 pkt 1 u.p.e.a., który wśród podstaw zarzutów obok wykonania, umorzenia, przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku wymienia również nieistnienie obowiązku. Uzasadniając zgłoszone żądanie, zobowiązany wskazał bowiem na oparcie na fałszywym materiale dowodowym rozstrzygnięcia wierzyciela, które stanowiło podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Uznając zatem, że podstawą zgłoszonego zarzutu był art. 33 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny był zobowiązany do uzyskania w tym zakresie stanowiska wierzyciela, które dla organu egzekucyjnego stosownie do powołanego wyżej art. 34 § 1 u.p.e.a. miało charakter wiążący. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w przedmiocie zarzutu zobowiązanego wypowiedzieli się Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia "[...]", jak również na skutek uruchomionej przez stronę kontroli instancyjnej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia "[...]". Uznając za nieuzasadnione zgłoszone przez stronę zarzuty, wierzyciel wskazał, że postępowanie administracyjne w przedmiocie samowolnie wykonanej nadbudowy budynku gospodarczego na działce nr "[...]" położonej w Ś. zostało ostatecznie zakończone decyzją z dnia "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 lipca 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 340/03, oddalił skargę na tę decyzję. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego z dnia "[...]" stanowiło natomiast postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 79.447 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od obowiązku rozbiórki nadbudowanej części budynku. Również to rozstrzygnięcie zostało poddane kontroli organu odwoławczego, a następnie sądowej, w wyniku której złożona przez stronę skarga została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 13 września 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 710/10. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie wierzyciela nie było podstaw do uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego.

Opisanym powyżej stanowiskiem wierzyciela, stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., związany był organ egzekucyjny. Jak już wyżej wskazano, regułą wynikającą z powyższego przepisu jest obowiązek udzielenia przez wierzyciela merytorycznej wypowiedzi odnośnie podnoszonych przez zobowiązanego okoliczności i opartych na nich zarzutów. Wynika to z faktu, że wierzyciel jest dysponentem postępowania egzekucyjnego, a ponadto posiada najszerszą wiedzę pozwalającą na właściwą ocenę i wyjaśnienie organowi egzekucyjnemu kwestii materialnoprawnych związanych ze zgłoszonymi zarzutami. Naczelnik Urzędu Skarbowego był zatem związany stanowiskiem wierzyciela, które zostało wyrażone w ostatecznym postanowieniu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". Zatem prawidłowo organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, odmówił uznania zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu. W świetle powyższego bezzasadny był zarzut skargi dotyczący braku wnikliwości w rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy. Jak bowiem wynikało z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności wskazywanych przez zobowiązanego, jak również słusznie stwierdził, że podstawą rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego było stanowisko wierzyciela, które obszernie przytoczył.

Na marginesie wskazać należy, że wyrażone w niniejszej sprawie stanowisko wierzyciela podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który rozpoznając skargę strony na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 364/11, wskazał, że wierzyciel dokonał wszechstronnej oceny okoliczności stanowiących podstawę zarzutu nieistnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym, tj. wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie fałszywych i podrobionych materiałów dowodowych. Ponadto, jak wyjaśnił Sąd, w toku tego postępowania nie mogły zostać uwzględnione zarzuty dotyczące orzeczeń merytorycznych, tj. decyzji nakazującej rozbiórkę części obiektu budowlanego i postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Odnosząc się z kolei do zarzutu strony skarżącej, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był uprawniony do rozpoznania skargi z dnia 22 listopada 2010 r., gdyż dotyczyła ona działań właśnie tego organu, wskazać należy, że z istoty prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania, które miało charakter dwuinstancyjny, wynika, że w pierwszej kolejności zobowiązanym do rozpatrzenia żądania strony był organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie był Naczelnik Urzędu Skarbowego. Co prawda, organ nadzoru (w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej) został w pewnych sytuacjach upoważniony przez ustawodawcę do rozpatrzenia w pierwszej instancji przysługujących zobowiązanemu środków prawnych (np. art. 54, art. 107, art. 110z u.p.e.a.), ale nie dotyczy to postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jak już wyżej zaznaczono, dokonana przez organy kwalifikacja pisma zobowiązanego z dnia 22 listopada 2010 r. jako zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej była prawidłowa, gdyż pozwoliła na najszersze odniesienie się do przedstawionej przez niego argumentacji i w istocie najpełniej zabezpieczała jego interesy. Zauważyć również należy, że złożony przez stronę środek prawny nie był tyle kierowany przeciwko samemu organowi egzekucyjnemu, czemu służy raczej instytucja wyłączenia organu od udziału w postępowaniu uregulowana przepisami K.p.a., co przeciwko podjętym przez ten organ czynnościom w toku egzekucji administracyjnej. Ustawodawca, normując tryb postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w art. 34 § 1 i § 5 u.p.e.a. przewidział natomiast, iż w organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest w pierwszej kolejności organ egzekucyjny, a organ nadzoru – dopiero w II instancji na skutek wniesionego przez stronę lub wierzyciela zażalenia.

Mając na uwadze przedstawiony wyżej przyjęty przez normodawcę sposób procedowania w przedmiocie zarzutów zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na uwzględnienie nie mógł również zasługiwać wniosek skarżącego o powołanie niezależnej komisji do zbadania zarzutów postawionych organowi egzekucyjnemu. Wprawdzie prawo administracyjne dopuszcza sprawowanie orzecznictwa administracyjnego w indywidualnych sprawach przez organy kolegialne, tj. złożone z kilku osób, czego przykładem są w aktualnym systemie ustrojowym np. zarządy powiatów i województw czy też trzyosobowe składy orzekające samorządowych kolegiów odwoławczych, wskazać jednak należy, że przekazanie poszczególnych rodzajów spraw administracyjnych do kompetencji takich organów leży tylko i wyłącznie w gestii ustawodawcy. Na gruncie u.p.e.a. przyjęto system, w którym zarówno prowadzenie postępowania egzekucyjnego, jak i rozstrzygania poszczególnych spraw wyłaniających się w jego toku, należy do kompetencji organu o charakterze monokratycznym, tj. jednoosobowym. Ukształtowanie w systemie prawa administracyjnego organu egzekucyjnego jako organu monokratycznego jest wiążące i organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie miały żadnej możliwości wyjścia poza tę ustrojową koncepcję ustawodawcy. Zauważyć również należy, że koncepcję organu należy pojmować przedmiotowo i organizacyjnie, a nie personalistycznie. O organie mówić należy w sensie abstrakcyjnym, jako o pewnej konstrukcji strukturalno –organizacyjnej, natomiast od tego odróżnić trzeba obsadę tego organu, którym w przypadku organu monokratycznego jest piastun tego organu (p. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 400/10, opubl. www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Niedopuszczalnym był również wniosek skarżącego, iż w skład proponowanej przez niego "niezależnej komisji" miał również wejść on sam. Istotą sprawy administracyjnej jest bowiem stosunek administracyjnoprawny, którego podmiotami są zawsze organ administracji publicznej oraz obywatel lub inny podmiot administrowany, przy czym stosunek ten jest jednostronnie regulowany przez organ, działający na podstawie i w granicach prawa (p. Z.Duniewska, R.Hauser, M.Jaśkowska, M.Matczak, Z.Niewiadomski, A.Wróbel, Instytucje prawa administracyjnego, [w:] System Prawa Administracyjnego pod red. R.Hauser, Z.Niewiadomski, A. Wróbel, tom 1, s. 195 – 196). Z powyższych względów, jak również z uwagi na określony na wstępie zakres kognicji sądu administracyjnego, na uwzględnienie nie mógł też zasługiwać zawarty w skardze do Sądu wniosek o zobligowanie Dyrektora Izby Skarbowej do powołania takiej komisji.

Mając natomiast na uwadze, że zgodnie z intencją strony komisja ta miałaby być powołana w celu zbadania podstawy prawnej dochodzonego obowiązku, należało również wskazać, że podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty, dotyczące oparcia na sfałszowanym materiale dowodowym orzeczeń stanowiących podstawę wystawionego tytułu wykonawczego, nie mogły być przedmiotem oceny w toku postępowania egzekucyjnego. Słusznie zaakcentowano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że postępowanie merytoryczne i postępowanie egzekucyjne to dwa odrębne postępowania, przy czym postępowanie egzekucyjne nie stanowi kolejnej instancji w administracyjnym toku postępowania, lecz ma charakter wyłącznie wykonawczy. Z akt sprawy wynikało natomiast, że strona skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do zaskarżenia decyzji nakazującej rozbiórkę części obiektu budowlanego i postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, lecz kontrola tych aktów przez organ odwoławczy nie przyniosła pożądanego przez nią skutku. Aktualnie może ona zatem, korzystając z odpowiedniego trybu postępowania, podjąć działania w celu wzruszenia błędnych – jej zdaniem – aktów, stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Nie może jednak, z uwagi na cel postępowania egzekucyjnego i ograniczone ramy, w jakich ono się toczy, oczekiwać na wystąpienie w toku tego postępowania skutku w postaci wzruszenia kwestionowanych orzeczeń.

Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia podniesionego w zażaleniu zarzutu przewlekłości postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Opisując przebieg postępowania w sprawie na s. 6 zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy w sposób prawidłowy wykazał, że nie miała miejsca sytuacja, w której organ I instancji pozostawałby w zwłoce w podjęciu określonej czynności. Przyznać należy rację stronie skarżącej, iż postępowanie w sprawie toczyło się długo, tj. od chwili wpływu wniosku strony do organu w dniu 24 listopada 2010 r. do momentu wydania ostatecznego postanowienia w dniu "[...]". Jednakże czas trwania tego postępowania spowodowany był podejmowanymi przez organy w jego toku czynnościami, m.in. w zakresie wezwania strony do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 22 listopada 2010 r., czy oczekiwaniem na uzyskanie ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Nie wystąpiła zatem sytuacja, w której organ egzekucyjny z nieuzasadnionych przyczyn pozostawałby w zwłoce w załatwieniu sprawy.

W kwestii skierowanego do Sądu wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań strony na okoliczność fałszowania dokumentów będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, wskazać należy, że z uwagi na zakreślony na wstępie rozważań zakres kognicji sądów administracyjnych, przepisy p.p.s.a. nie przewidują na etapie sądowego rozpoznawania sprawy przeprowadzenia dowodu z zeznań strony. Art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi bowiem jedynie, że sąd może na wniosek stron lub z urzędu przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśniania istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. A contario z cytowanego przepisu wynika, że prowadzenie postępowania dowodowego w szerszym zakresie jest niedopuszczalne. Sąd administracyjny kontrolę legalności opiera bowiem na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone postanowienie. Zatem wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań strony skarżącej nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Ponadto wskazać należy, że w świetle wskazanej przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia 3 października 2011 r. tezy dowodowej, na jaką wspomniany dowód miałby być przeprowadzony, zasadnym było stwierdzenie, że jego przeprowadzenie nie jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, gdyż dotyczył on prawidłowości postępowań merytorycznych, które nie mogły być przedmiotem oceny w toku niniejszego postępowania.

Stąd też, oceniając zastosowanie przez organy art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 – 5 u.p.e.a. nie można dopatrzyć się nieprawidłowości a więc i podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia.

Wobec tego, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.

Natomiast o wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).