Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 274/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 7a par. 1, art. 7a, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: 191 par. 1, art. 195 par. 1, art. 201 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1526
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.
article: art. 12 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1406
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2021 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 3 pkt 22, art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – powoływanej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ł. z [...] r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania J.M. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym synem D.M.

Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji J. M. wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem i wnosi o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się wydruk z Centralnej informacji KRS dotyczący "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T., KRS nr [...], dalej jako: "Spółka", którą zarejestrowano 25 października 2016 r. J. M. jest aktualnie wspólnikiem spółki i pełni w niej jednocześnie funkcję prezesa zarządu. Kolegium ustaliło, że J.M. od samego początku istnienia Spółki obok A.F. była wspólnikiem Spółki, gdzie wówczas prezesem był A.F. Następnie 4 września 2017 r. prezesem Spółki została J.M.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podzieliło pogląd, zgodnie z którym, pełnienie funkcji prezesa w spółce kapitałowej należy uznać, za zatrudnienie w rozumieniu definicji art. 3 pkt 22 u.ś.r., nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, co tym samym świadczy o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dalej organ II instancji podkreślił, że skoro udziałowiec ma prawo do uzyskania w przyszłości od spółki przysporzenia majątkowego w postaci dywidendy, to w takim przypadku wynagrodzeniem wspólnika jest, wynikające z art. 191 § 1 Kodeksu spółek handlowych, prawo do udziału w zysku tej osoby prawnej. Pełniąc zatem funkcję prezesa w zarządzie spółki kapitałowej nie spełnia się zatem przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym nie jest się uprawnionym do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad podopiecznym.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, na uchwałę NSA podjętą w składzie siedmiu sędziów z 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt l OPS 5/12), w uzasadnieniu której stwierdzono między innymi, że istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.

Kolegium podkreśliło, że nie neguje sprawowanej przez wnioskodawczynię opieki nad niepełnosprawnym synem i jej prawidłowości, jednakże pełnienie przez J.M. funkcji prezesa w spółce nieprzerwanie od 4 września 2017 r. do nadal, z jednoczesnym posiadaniem udziałów w tej spółce, wskazuje na konieczność uznania, że prowadziła i prowadzi ona w takiej sytuacji aktywność zawodową w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r., co z kolei jest przeszkodą do przyznania przedmiotowego świadczenia w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne kompensuje opiekunowi potencjalnie utracony dochód z pracy zarobkowej. Świadczenie to nie jest przyznawane "jedynie" z powodu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, która legitymuje się orzeczeniem określonym w art. 17 ust. 1 u.ś.r, ale z uwagi na niepodejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W przypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma więc zrekompensować utratę szans zarobkowych. Przy czym rezygnacja ta nie równa się jedynie z brakiem uzyskiwania dochodów. Przepisy u.ś.r. nie uzależniają bowiem przesłanki niepodejmowania zatrudnienia i rezygnacji z zatrudnienia od uzyskiwania wynagrodzenia.

Organ II instancji podkreślił, że wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. uzasadnia konstatację, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nie może być iluzoryczna, pozorna i budzić wątpliwości. Musi być to stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. Całokształt okoliczności sprawy - posiadanie przez J. M. udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i jednoczesne pełnienie przez nią funkcji jednoosobowego zarządu, wskazuje na fakt wykonywania przez skarżącą działań, które zdaniem Kolegium, wypełniają definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Skarżąca pełniąc funkcję prezesa w zarządzie spółki kapitałowej nie spełnia zatem przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył pełnomocnik J.M., zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a to:

1. art. 17 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 3 pkt. 22 u.ś.r. poprzez uznanie, że pełnienie nieodpłatnie funkcji prezesa zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest w rozumieniu ustawy zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, w sytuacji gdy:

- J. M. nie wykonuje pracy ani nie świadczy usług na rzecz spółki z o.o. na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej i nie jest wspólnikiem w spółce osobowej ani jedynym wspólnikiem w spółce kapitałowej;

- pełnienie nieodpłatnie funkcji prezesa zarządu przez J.M. nie ma wpływu na sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie wystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i w konsekwencji błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

- zaniechanie ustalenia, że J. M. nie wykonuje pracy ani nie świadczy usług na rzecz spółki z o.o. na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej i nie jest wspólnikiem w spółce osobowej ani jedynym wspólnikiem w spółce kapitałowej;

- pominięcie faktu, że pełnienia nieodpłatnie funkcji prezesa zarządu przez J.M. miał jakikolwiek wpływ na sprawowanie opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji;

- pominięcie okoliczności, że w spółka zatrudnia pracowników, którzy jako osoby czynne w lokalu przedsiębiorstwa mogą reprezentować spółkę.

Wobec powyższych uchybień pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie organu do wydania, w zakreślonym przez Sąd terminie, decyzji przyznającej skarżącej J. M. świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem przez nią osobistej opieki nad niepełnosprawnym synem D.M.

Nadto pełnomocnik skarżącej wniósł o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa". W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia [...] r., sygn. akt II OPS 6/19, dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału II o rozprawie zdalnej z 19 lipca 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na brak oświadczenia stron postępowania, że mają możliwości techniczne w zakresie uczestniczenia w rozprawie zdalnej, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia Z-cy Przewodniczącego Wydziału II z 30 sierpnia 2021 r.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych rozstrzygnięć.

W ocenie Sądu, organy prowadzące kontrolowane postępowanie wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić także należy, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że strona skarżąca odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w sprawie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei w myśl art. 3 pkt 22 u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z przytoczonego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w nim osobom, jeżeli spełniają łącznie dwie przesłanki. Pierwsza z tych przesłanek dotyczy sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w tym przepisie albo opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast druga przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki.

W sprawie bezsporne jest, że małoletni syn wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności spełniającym wymagania przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Bezspornie również spełniona jest przesłanka pozostawania wnioskodawczyni i osoby niepełnosprawnej w stosunku bliskości. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy kwestii, czy skarżąca spełnienia drugą z przesłanek - niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem.

Orzekający w niniejszym składzie Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że pełnienie funkcji prezesa w spółce kapitałowej bez względu na to, czy przysługuje z tego tytułu wynagrodzenie należy uznać, za zatrudnienie w rozumieniu definicji art. 3 pkt 22 u.ś.r., co z kolei wyklucza nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W powołanym przez Kolegium wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 13 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1137/17 (dostępny w CBOSA), wskazano, że w ramach postępowania o świadczenie pielęgnacyjne organ nie jest uprawniony do badania spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania statusu osoby bezrobotnej. Nie ma jednak przeszkód, aby posłużyć się przy wykładni art. 3 pkt 22 u.ś.r. orzecznictwem sądów administracyjnych wypracowanym na tle definicji bezrobotnego wyrażonej w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1100 ze zm.), ponieważ pojęcie bezrobotnego oznacza, że osoba ta pozostaje niezatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, a wiec innymi słowy jest gotowa do pracy. W ten sposób można przybliżyć zrozumienie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r., które to pojęcia należy rozumieć szeroko. Podyktowane jest to różnymi konfiguracjami stosunków zatrudnienia i świadczenia pracy nawiązywanymi wraz z ciągłym rozwojem podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Z kolei w wyroku z 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3283/15 (dostępny w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy" i wskazał, że gotowość do podjęcia pracy musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co należy rozumieć, jako rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy, ponieważ z tą kwestią wiąże się nabycie określonych praw podmiotowych do świadczeń publicznoprawnych. "W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. W myśl art. 201 § 1 ksh, zarząd jako jedyny organ prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Oznacza to, że w zakresie działalności gospodarczej jest on jedynym upoważnionym do prowadzenia tej działalności".

Innymi słowy w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zgodnie z art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1526 ze zm.) – dalej: "k.s.h." – zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Przepisy Kodeksu spółek handlowych nie łączą wykonywania funkcji prezesa zarządu z wynagrodzeniem. Zatem należy przyjąć, że możliwa jest i przez prawo dopuszczalna sytuacja pełnienia funkcji członka zarządu bez wynagrodzenia.

Nie ulega wątpliwości, że skarżąca pełni funkcję prezesa zarządu w spółce i nie zrzekła się tej funkcji, nie została zawieszona w swoich prawach, ani też w żaden inny sposób nie wykazała, że ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym skład zarządu jest nieaktualny. Posiada ona z tego tyłu określone uprawnienia i zarazem obowiązki. Okoliczność, że nie pobiera wynagrodzenia, nie wpływa na ocenę, że skarżąca prowadzi działalność spółki. Nie sposób w okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać, że piastowana przez skarżącą funkcja ma charakter wyłącznie "tytularny". Innymi słowy wykonywana przez skarżącą funkcja prezesa zarządu spółki kapitałowej wiąże się z obowiązkiem podejmowania określonych czynności, co do których obowiązek podejmowania nie może być całkowicie wyłączony. Ma to istotne konsekwencje dla oceny zasadności twierdzeń skarżącej uważającej się za osobę, która w celu sprawowania stałej, długotrwałej i nieprzerwanej opieki nad niepełnosprawnym synem, zrezygnowała z podejmowania jakiegokolwiek zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej (por. wyrok WSA w Lublinie z 18 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 596/20, dostępny w CBOSA).

Reasumując orzecznictwo prezentuje pogląd, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej.

Ponadto w niniejszej sprawie należy odwołać się również do stanowiska wyrażonego w uchwale NSA podjętej w składzie siedmiu sędziów, z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt. I OPS 5/12 (orzeczenie dostępne w CBOSA), w uzasadnieniu której stwierdzono między innymi, że istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.

W tym miejscu należy podkreślić, że na podstawie art. 191 § 1 k.s.h. wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników, z uwzględnieniem przepisu art. 195 § 1. Prawo wspólnika do udziału w zysku przekłada się na uzyskiwanie wynagrodzenia. Tym samym udziałowiec ma prawo do uzyskania w przyszłości od spółki przysporzenia majątkowego w postaci dywidendy. W takim bowiem przypadku wynagrodzeniem wspólnika jest, wynikające z art. 191 § 1 Kodeksu spółek handlowych, prawo do udziału w zysku tej osoby prawnej.

Ponadto w ramach stosunków łączących spółkę kapitałową ze wspólnikami takiej spółki szczególną rolę odgrywają świadczenia wynikające z umowy spółki. Do takich świadczeń można zaliczyć m.in. obowiązek wniesienia wkładu na kapitał zakładowy spółki, obowiązek wnoszenia dopłat uchwalonych przez zgromadzenie wspólników, pełnienie funkcji w organach spółki, itp. W przypadku tego rodzaju świadczeń wspólników na rzecz spółki nie można uznać, że spółka uzyskała nieodpłatne świadczenie, nawet jeżeli nie zostało określone z tego tytułu dodatkowe wynagrodzenie wspólników.

Zatem sprawowanie funkcji prezesa zarządu przez udziałowca bez wynagrodzenia nie jest działaniem nieekwiwalentnym, przez co nie może być uznane za nieodpłatne w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1406 ze zm.).

Z tego wniosek, że wspólnik spółki kapitałowej prowadzi działalność gospodarczą nawet gdy nie otrzymuje wynagrodzenia, ponieważ ma zysk we wniesionych udziałach (art. 191 § 1 k.s.h). W niniejszej sprawie, zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy wydrukiem z Krajowego Rejestru Sądowego skarżąca jest jedynym wspólnikiem ww. spółki i posiada 495 udziałów o łącznej wartości 49500 zł.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej wyklucza spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co oznacza, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem.

Bezpodstawny jest, zdaniem Sądu, zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Organy nie były obowiązane do "przyjaznej interpretacji" art. 3 pkt 22 u.ś.r., skoro orzecznictwo sądowoadministracyjne stoi na stanowisku, że zarówno fakt nieodpłatnego sprawowania funkcji członka zarządu spółki kapitałowej, jak fakt posiadania udziałów w takiej spółce jest równoznaczne z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, co uniemożliwia ubieganie się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

dc