Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 538/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 9, art. 22
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 32, art. 33 § 1 i 2, art. 28, art. 40 § 1, art. 43, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.),, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017r. zna [...] którą, ww. organ, po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1967r. znak [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 128 m2 z całości o powierzchni 1384 m2 ujawnionej w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność [...] – utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017r.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...].07.1967r. znak [...] ówczesne Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położnej w [...] przy ul. [...] nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 128 m2 z całości o pow. 1384 m2, ujawnionej w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność [...], [...] (z domu [...]) oraz [...].

Pismem z grudnia 2015 r., sprecyzowanym pismem z dnia 27.09.2016 r. [...] wystąpiła do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].07.1967 r., znak [...].

Decyzją z dnia [...].08.2017 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].07.1967 r., znak [...] wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położnej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 128 m2 z całości o pow. 1384 m2, ujawnionej w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność [...], [...] (z domu [...]) oraz [...].

Pismem z dnia 22.08.2017 r. [...] wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...].08.2017 r. nr [...].

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6, 7 i 8 Kpa poprzez niezbadanie w sposób rzetelny przedstawionego materiału dowodowego oraz wydanie decyzji wywłaszczeniowej bez uczestnictwa w postępowaniu wszystkich stron, a w szczególności [...] i [...].

Minister Infrastruktury i Budownictwa( dalej określany jako: "Minister" lub "organ odwoławczy") ww. decyzją z dnia [...].11.2017r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięcie zostało wydane w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji uregulowanym przepisem art.156§1 kpa.

Następnie organ wskazał, że podstawą prawną wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jest ustawa z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18 poz. 94) zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należy ocenić zaskarżoną decyzję.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawcą wywłaszczenia była Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...] i jako instytucja państwowa była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie, a zatem została spełniona przesłanka art. 2 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej.

Ponadto w sprawie istotne znaczenie ma ocena, czy spełnione zostały materialno-prawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Zgodnie z art.3 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 12.03.1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

W niniejszej sprawie celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jak wynika z uzasadnienia wniosku wywłaszczeniowego z dnia 9.03.1967 r. znak [...] oraz decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...].07.1967 r., znak [...] było poszerzenie ulicy [...], co jak ocenił Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z dnia [...].08.2017 r. niewątpliwie mieściło się w pojęciu celu użyteczności publicznej.

Organ wywłaszczeniowy potwierdził niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na wskazany cel wywłaszczenia decyzją o lokalizacji szczegółowej o zmianie sposobu wykorzystania terenu nr [...] wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] w dniu [...].03.1965 r., znak [...], która ustalała lokalizację szczegółową pod poszerzenie ulicy [...].

Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ wywłaszczeniowy dysponując decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].03.1965 r" znak [...], która ustalała lokalizację szczegółową pod poszerzenie ulicy [...], miał podstawy do uznania niezbędności i odpowiedniości spornej nieruchomości dla realizacji celu wskazanego we wniosku o wywłaszczenie. Tym samym należy stwierdzić, że prawidłowo ocenił Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z dnia [...].08.2017 r., iż w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka dopuszczalności i niezbędności wywłaszczenia wskazana w art. 3 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958 r.

Organ odwoławczy wskazał także, że w sprawie zostały zachowane zasady postępowania wynikające z przepisów ww. ustawy , a stanowiące że podmiot ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie.

W przedmiotowej sprawie spełniono wymóg przeprowadzenia rokowań, bowiem pismami z dnia 19.07.1966 r. oraz z dnia 28.12.1966 r. Dyrekcja Inwestycji Miejskich w [...] wystąpiła do [...] oraz [...] i [...] z ofertami dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości, jednakże jak wynika z treści wniosku o wywłaszczenie z dnia 9.03.1967r. do zawarcia umowy sprzedaży nie doszło, gdyż współwłaściciele nie wyrazili zgody na dobrowolną sprzedaż przedmiotowej nieruchomości.

Organ wskazał także, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o wszczęciu postępowania właściwy organ zawiadamiał za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone. Osoby, których miejsce pobytu było nieznane, zawiadamiało się za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń właściwego urzędu. Regulacja ta została zresztą zastąpiona 1.01.1961 r., tj. z momentem wejścia w życie Kodeksu postępowania administracyjnego art. 45 Kpa (w zw. z art. 195 Kpa) przewidującym doręczanie pism poprzez obwieszczenie osobom nieznanym z miejsca pobytu.

Zawiadomieniem z dnia 16.05.1967 r., znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w [...] poinformowało o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wyznaczonej na dzień [...].06.1967 r.

Zawiadomienie zawierało wszystkie elementy wskazane w art. 16 ustawy wywłaszczeniowej, w tym wskazanie nieruchomości, co do których wszczęte zostało postępowanie, ze wskazaniem objętej wnioskiem wywłaszczeniowym powierzchni każdej nieruchomości lub przewidzianych do wywłaszczenia praw rzeczowych, właścicieli nieruchomości oraz zgłaszającego wniosek o wywłaszczenie.

Ponadto Minister stwierdził, że w aktach archiwalnych znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru, które dowodzą, że współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości odebrali ww. zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o terminie rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

W związku z powyższym należy uznać, iż zawiadomienie spełniało wymogi przewidziane w art. 16 ustawy wywłaszczeniowej.

Zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958 r. odszkodowanie ustalało się na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ wywłaszczeniowy. Opinia biegłych winna była zawierać szczegółowe uzasadnienie.

W przedmiotowej sprawie stan taki zaistniał, bowiem jak wynika ze znajdującego się w aktach protokołu, rozprawę wywłaszczeniowo-odszkodowawczą przeprowadzono w dniu [...].06.1967 r.

W rozprawie udział wziął współwłaściciel nieruchomości [...], który w toku rozprawy oświadczył, iż wyraża zgodę na wywłaszczenie nieruchomości i poprosił o przesunięcie ogrodzenia drewnianego na koszt ubiegającego się o wywłaszczenie na działkę pozostającą przy współwłaścicielach. Trzeba nadmienić, iż [...]nie kwestionował wysokości odszkodowania za wywłaszczany grunt.

W rozprawie nie wziął udziału biegły, który sporządził opinię szacunkową i dokonał wyceny przedmiotowej nieruchomości.

Jak prawidłowo ocenił Minister Infrastruktury i Budownictwa w zaskarżonej decyzji z dnia [...].08.2016 r. nieobecność biegłych na rozprawie wywłaszczeniowej stanowi naruszenie art. 22 ustawy, jednakże takie naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Jak prawidłowo wskazał Minister Infrastruktury i Budownictwa w decyzji z dnia [...].08.2017 r. odszkodowanie za grunt biegły ustalił w oparciu o przepis art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12.03.1958 r. zgodnie z którym, jeżeli wywłaszczenie gruntu w mieście lub osiedlu następowało na cele budowy lub poszerzenia ulicy lub placu albo na wyrównanie granic zieleni publicznej, wywłaszczenie części działki budowlanej nie przekraczającej 25% jej obszaru odbywało się bez odszkodowania. Odszkodowanie należy się według zasad określonych w ust. 6 tylko za część wywłaszczanego gruntu, która przekracza 25% obszaru nieruchomości.

Tym samym biegły prawidłowo wyliczył, iż odszkodowanie za grunt o powierzchni 128 m2z całości o powierzchni 1384 m2 nie przysługuje, zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 7 ww. ustawy. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji z dnia [...].07.1967 r., organ wywłaszczeniowy przyznał odszkodowanie stosownie do ustaleń biegłych w wysokości łącznej 3385 zł.

Konkludując organ podniósł, że należy stwierdzić, iż w przedmiotowym postępowaniu wywłaszczeniowo – odszkodowawczym nie doszło do naruszenia przepisów ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958 r., bowiem nieruchomość została wyceniona przez biegłych rzeczoznawców, a operaty stały się podstawą do ustalenia wysokości odszkodowania w decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż w postępowaniu wywłaszczeniowym naruszono szereg przepisów proceduralnych należy wskazać na wstępie niniejszych rozważań, iż podstaw do stwierdzenia nieważności nie mogą stanowić naruszenia przepisów postępowania wywłaszczeniowego (art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 2 I art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.1958 r.), które dotyczą procesowych obowiązków organu względem strony, związanych z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. "Wspólnym mianownikiem" tego rodzaju uchybień jest naruszenie przez organ przepisów postępowania będące podstawą do wznowienia postępowania - dawny art. 127 § 1 pkt 4, a obecny art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Ponadto nie sposób się zgodzić z zarzutem skarżącej, iż doszło w przedmiotowej sprawie do rażącego naruszenia prawa wskutek niepoinformowania [...] i [...] o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym, bowiem jak wynika z akt przedmiotowej sprawy zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania jak i decyzja z dnia [...].07.1967 r. zostały prawidłowo doręczone [...] i [...] (z domu [...]). Fakt ten potwierdzają znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru.

Organ odwoławczy wskazał także, że Biorący udział w rozprawie [...] nie poinformował organu wywłaszczeniowego o zmianie adresu współwłaścicielek nieruchomości ( jego córek), a zatem organ nie posiadał wiedzy o nieaktualności dotychczasowych adresów bowiem kierowana korespondencja była podejmowana. Ponadto ewentualny brak udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym bez własnej winy [...] i [...] (z domu [...]), może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ustawowo przewidzianym terminie wniosła [...] ( dalej jako: "skarżąca").

Wobec zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła zarzuty uchybień w ustaleniu stanu faktycznego poprzez:

- niezbadanie w sposób rzetelny w trakcie postępowania przed Urzędem Wojewódzkim w [...] oraz Ministerstwem Infrastruktury i Budownictwa przedstawionego materiału dowodowego a tym samym naruszenie art. 6, 7 i 8 Kpa poprzez pominięcie przy rozpatrywaniu faktycznej podstawy prawnej wznowienia.

- naruszenie zasad praworządności poprzez przyjęcie, iż w procedurze Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] opartej o ustawę wywłaszczeniową z dnia 12 marca 1958 sankcjonuje się działanie sprzeczne z regułą kolizyjną lex superior derogat legi inferiori gdzie zasady związane z prawidłowym doręczeniem korespondencji reguluje Kodeks Postępowania Administracyjnego a nie powoływana przez organy ustawa wywłaszczeniowa.

- Konkludując zasada doręczenia uregulowana wówczas i obecnie w określony sposób w przepisach KPA rzutuje na rzetelność postępowania Prezydium Rady Narodowej w [...] opartego o ustawę o wywłaszczeniach.

- naruszenie w sposób ewidentny art. 28 Kpa poprzez wydanie decyzji bez uczestnictwa wszystkich stron w szczególności [...] i [...], co uwidocznione było "w zgromadzonym materiale dowodowym pomieszczonym w poprzednim piśmie, a tym samym pominięcie przesłanki wskazującej rażące naruszenie prawa, gdyż decyzja wydana została ze szkodą dla osób trzecich w postępowaniu niniejszym nieuczestniczących.

- naruszenie art. 40 § 1 i 43 Kpa w związku z doręczeniem wezwań przez listonosza w sposób naruszający oba te przepisy a tym samym doprowadzenie do sytuacji, w której prawo zostało ewidentnie naruszone.

- naruszenie art. 32 i 33 § 1 i 2 Kpa poprzez błędne przyjęcie, że prawo do reprezentacji stron w postępowaniu miała osoba rzekomo uprawniona pomimo braku dowodu, że gdziekolwiek zostało udokumentowane w sposób prawem przewidziane jej umocowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że w postępowaniu nie uczestniczyły współwłaścicielki nieruchomości moje siostry tj. [...]i [...]. Obie siostry w trakcie postępowania wywłaszczeniowego nie mieszkały i nie przebywały w [...] przy ulicy [...], na który to adres kierowana była do nich korespondencja.

Ponadto skarżąca wskazała, że generalnie szereg braków formalnych w wydanej decyzji ma charakter kumulatywny wobec zaniedbań warunkujących naruszenie w trakcie postępowania przez organ administracji państwowej art. 28 Kpa.

- po pierwsze brak współwłaścicielek przy postępowaniu oraz wezwanie ich przez organ na niewłaściwy adres zamieszkania, mimo iż to ten organ realizował obowiązki wynikające z ustawy meldunkowej i dysponował faktycznymi adresami uczestniczek postępowania.

- przeprowadzenie tegoż postępowania pomimo faktycznego naruszenia art. 40 § 1 i 43 Kpa.

- brak weryfikacji czy strony rzeczywiście otrzymały powiadomienia w sposób rzetelny (w owym czasie obowiązek meldunkowy był rzeczą powszechną i funkcjonujący tak, aby wykluczyć przypadki pomyłek w doręczeniach)

- nie ujawniono w dokumentach jakichkolwiek pełnomocnictw dla osób trzecich uprawniających do reprezentacji [...]i [...] w związku, z czym nie można przyjąć do wiadomości, że formalnie organ wypełnił prawem przewidziane czynności. Tego typu postępowanie jest tylko dowodem naruszenia procedury przez organ administracji państwowej.

Wreszcie skarżąca stwierdziła, że to ona jako 14- letnia osoba podpisała zwrotne potwierdzenia odbioru i otrzymała zawiadomienia kierowane do jej sióstr.

W przekonaniu skarżącej decyzja administracyjna może być nieważna również wtedy, gdy jej wydanie w rażący sposób naruszyło art.28 kpa, co zaistniało w sprawie. Organ przeprowadził postępowanie w sposób naruszający prawo, a więc istnieje podstawa prawna do stwierdzenia jej nieważności.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenia, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją orzeczenie, nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa na podstawie której ww. organ, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją ww. organu działającego jako organ I instancji z dnia [...] sierpnia 2017r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].07.1967r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...] oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 128 m2 z całości o pow. 1384 m2 stanowiącej własność [...], [...] – orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji.

Oceniane przez Sąd decyzje zostały wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania, tj. stwierdzenia nieważności decyzji, co stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji ostatecznych, które znajdują się w obiegu prawnym i podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.

Postępowanie takie stanowi formę nadzoru i prowadzone jest na podstawie art.156 - 158 kpa. Przy czym podlega ono takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, iż odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa.

Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, aby przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, orzeczenie wydane zostało niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.

Jednocześnie, aby mogło dojść do przełamania zasady trwałości decyzji, wady prawne orzeczenia muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ostateczna korzysta bowiem z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.

Wśród przyczyn skutkujących stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ustawodawca wymienił także "rażące naruszenie prawa"- art.156 § 1 pkt 2 kpa. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest przy tym pogląd, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie.

W przedmiotowej sprawie podstawą materialno-prawną decyzji będących przedmiotem postępowania nadzorczego była ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

W rozpoznawanej sprawie celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jak wynika z uzasadnienia wniosku wywłaszczeniowego Dyrekcji Inwestycji Miejskich w [...] z dnia [...].03.1967r. oraz decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...].07.1967r., było poszerzenie ulicy [...], co mieści się w pojęciu celu użyteczności publicznej. Prawidłowo zatem organ ocenił, że w rozpoznawanej sprawie spełniona została przesłanka dopuszczalności i niezbędności wywłaszczenia wskazana w art.3 ww. ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958r.

Istota zarzutów skargi sprowadza się do naruszeń przepisów postępowania art.28 kpa, polegających na wydaniu decyzji o wywłaszczeniu bez uczestnictwa wszystkich stron w szczególności współwłaścicielek nieruchomości [...] i [...], nieprawidłowości w sposobie doręczania ww. wezwań i zawiadomień dotyczących postępowania wywłaszczeniowego, tj. art.40 i 43 kpa oraz naruszenie art.32 i art.33§1 i 2 kpa poprzez błędne przyjęcie, że w postępowaniu działał pełnomocnik ww. osób.

W ocenie Sądu powyższe zarzuty w kontrolowanej sprawie są niezasadne.

Problematyka prawidłowego doręczenia pism administracyjnych stanowi istotne zagadnienie zapewnienia prawidłowości postępowania administracyjnego. Wskazać należy, że skutki prawne mogą wywoływać jedynie te spośród aktów administracyjnych, które zostały stronie prawidłowo, w świetle obowiązujących przepisów, doręczone. Z nadrzędnych zasad postępowania administracyjnego, a więc m.in. z zasady praworządności wynika, że konieczność prawidłowego doręczenia wszelkich pism w sprawie stanowi istotny obowiązek organów administracji publicznej w sprawie administracyjnej. Tym samym interpretacja przepisów dotyczących omawianego zagadnienia musi być dokonywana w sposób ścisły, zaś sama czynność materialno - techniczna, jaką jest doręczenie, nie może budzić najmniejszych wątpliwości co do swojej prawidłowości.

W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że nie można uznać za zasadnego stanowiska strony skarżącej o wadliwym doręczeniu pism w przebiegu postępowania wywłaszczeniowego wskazanym osobom, będącym siostrami skarżącej.

Należy przede wszystkim podnieść, że od zaistnienia powyższych czynności minęło kilkadziesiąt lat ( postępowanie było prowadzone w 1967r.). Powyższe warunkuje możliwość pełnego wyjaśnienia sposobu dokonania czynności doręczenia. Organ dopełnił możliwej staranności w wyjaśnieniu tych czynności przez uzyskanie akt z archiwum Państwowego. Zresztą sama skarżąca w skardze przyznaje, że to ona jako niepełnoletnia 14 – letnia osoba przyjęła adresowane do sióstr pisma i w tym upatruje uchybień ówczesnych organów w zawiadomieniu w dokonywanych czynnościach.

Oceniając powyższe przede wszystkim należy stwierdzić, że ówczesne organy dysponowały zwrotnymi potwierdzeniami odbioru pism, a więc nie miały wiedzy co do tych uchybień ( jeżeli rzeczywiście pisma te zostały doręczone tak jak to przedstawia skarżąca). Powyższe nie może w związku z tym obciążać ówczesnych organów, tym bardziej, że [...] biorąc udział w rozprawie wywłaszczeniowej nie poinformował organu wywłaszczeniowego o zmianie adresu zamieszkania współwłaścicielek nieruchomości ( jego córek). Zatem ówczesny organ nie mógł mieć wiedzy, że adresy na które kierowano korespondencję są niewłaściwe, w kontekście każdorazowego podejmowania tej korespondencji.

Jednocześnie należy stwierdzić, że nigdy organ prowadzący postępowanie kontrolne, tj. Minister Infrastruktury i Budownictwa ani ówczesne organy prowadzące w 1967r. postępowanie wywłaszczeniowe, nie podnosiły iż [...] był pełnomocnikiem swoich córek w postępowaniu o wywłaszczenie i ustalenie odszkodowania za nieruchomość.

Powyższe, w ocenie Sądu, pozwala uznać za trafną ocenę organu o niezasadności zarzutu naruszenia przepisów art.32, art.33§1 i 2, art.40§1 i art.43 kpa.

Jako niezasadny należy także potraktować zarzut naruszenia art. 28 kpa.

Organ nie neguje, że [...] i [...], jako współwłaścicielki wywłaszczanej nieruchomości, były stronami prowadzonego postępowania.

Jednakże kontrolowana decyzja zapadła w postępowaniu o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania.

Słusznie w ocenie Sądu organy stwierdziły, że zarzut naruszenia art.28 kpa polegający na braku bez własnej winy udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym przez [...] i [...], może stanowić podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania nadzwyczajnego o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art.145§1 pkt.4 kpa. I w takim postępowaniu powyższa wadliwość może być badana, wyjaśniania i ewentualnie doprowadzić do uchylenia, zmiany kontrolowanej decyzji ( art.149 – 151 kpa).

Powyższy zarzut nie mógł być natomiast podstawą do stwierdzenia nieważności na podstawie art.156§1 pkt.2 kpa.

Ponadto Sąd podnosi, że jest oczywiste, iż - kilkadziesiąt lat po wydaniu decyzji administracyjnej, której ocena jest dokonywana w trybie nieważnościowym - materiał dowodowy, który został zgromadzony w kontrolowanym postępowaniu, mógł zaginąć lub jest w znacznej części niekompletny. Jest również powszechnie znany fakt, że na przestrzeni kilkudziesięciu lat następowały zmiany ustrojowe i organizacyjne w organach administracji publicznej, w tym także zmieniały się podmioty odpowiedzialne za przechowywanie akt. Wobec tego złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji po kilkudziesięciu latach po jej wydaniu, postawiło organ w sytuacji orzekania na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania kopii archiwalnej oryginalnych akt postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego, choć podkreślić należy, że w niniejszej sprawie większość najważniejszych dokumentów pozwalających organowi na orzekanie była w jego posiadaniu.

Jednocześnie Sąd dokonując z urzędu kontroli w odniesieniu do zaskarżonych decyzji, nie ujawnił innych naruszeń przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które dyskwalifikowałyby kontrolowane decyzje.

Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji.