Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 151/01
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2002-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 40 ust. 1, art. 50 ust. 1, art. 50 ust. 3
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: 1. Uzyskanie danych o importowanym towarze, mających wpływ na właściwą dla niego stawkę cła, w drodze badania tego towaru przeprowadzonego po uprawomocnieniu się pierwotnej decyzji, jest nową okolicznością w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i stanowi przesłankę wznowienia postępowania celnego.2. Użyty w dyspozycji art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa łącznik "lub" /"nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody"/ wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy /"nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła/ stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy"; po drugie -istniały w dniu wydania decyzji; oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję.

TEZY

1. Uzyskanie danych o importowanym towarze, mających wpływ na właściwą dla niego stawkę cła, w drodze badania tego towaru przeprowadzonego po uprawomocnieniu się pierwotnej decyzji, jest nową okolicznością w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i stanowi przesłankę wznowienia postępowania celnego.2. Użyty w dyspozycji art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa łącznik "lub" /"nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody"/ wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy /"nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła/ stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy"; po drugie -istniały w dniu wydania decyzji; oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w G. na decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie w przedmiocie wymiaru cła, po rozpoznaniu na rozprawie rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 27 września 2000 r. I SA/Lu 327-328/99 - uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje NSA OZ w Lublinie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w T. decyzjami z dnia 16 października 1997 r. i 21 października 1997 r., zawartymi w Jednolitych Dokumentach Administracyjnych SAD (...) dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym towar zadeklarowany jako "paliwo piecowe do użytku domowego". Wymieniony towar został zaklasyfikowany, zgodnie z wnioskiem Spółki z o.o. "A." w G., do pozycji Taryfy Celnej określonej kodem PCN 2710 00 74, jako ciężki olej opałowy o zawartości siarki w masie nie przekraczającej 1 procent. Na import tego oleju strona posiadała pozwolenie Ministra Gospodarki (...) z dnia 13 października 1997 r. Do zgłoszenia celnego importer dołączył faktury handlowe oraz białoruski certyfikat analizy nr 809 z dnia 10 października 1997 r., stwierdzający m.in., że olej ten zawiera ok. 0,12 procent siarki.

W trakcie dokonywania odprawy celnej z obu dostaw, z każdej cysterny przewożącej olej pobrane zostały jego próbki do analizy przez upoważnioną w Polsce do wydawania certyfikatu jakości tego produktu firmę, tj. Międzynarodowe Usługi Kontrolne "E." Spółka z o.o. w G. Wyniki analizy dokonanej przez tę firmę zawarte zostały w dwóch Raportach kontrolnych z dnia 20 października 1997 r. nr 1305/97 i z dnia 22 października 1997 r. nr 1307/97. Wynikało z nich. że parametry fizyko-chemiczne zbadanych próbek nie odpowiadają parametrom fizykochemicznym oleju zaklasyfikowanego według wymienionej pozycji Taryfy celnej. Wymienione Raporty dotarły do Dyrektora Urzędu Celnego w T. po uprawomocnieniu się decyzji o dopuszczeniu oleju do obrotu na polskim obszarze celnym. W ocenie tego organu wnioski w nich zawarte uprawniały do wznowienia postępowania administracyjnego, co nastąpiło postanowieniami z dnia 20 listopada 1997 r. (...) wydanymi na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po wznowieniu postępowania Dyrektor Urzędu Celnego zlecił Instytutowi Technologii Nafty w Krakowie przeprowadzenie dodatkowej analizy pobranych próbek oleju celem potwierdzenia prawidłowości otrzymanych wyników. Wyniki te przedstawione zostały w Sprawozdaniu z badań z dnia 23 grudnia 1997 r. i potwierdziły wcześniejsze ustalenia co do parametrów sprowadzonego oleju. Decyzjami z dnia 13 lutego 1998 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w B.-P., właściwy na tym etapie wznowionego postępowania w związku z treścią rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia urzędów celnych i określenia ich siedziby /Dz.U. nr 162 poz. 1122/, uchylił ostateczne decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w T. zawarte w JDA SAD z dnia 16 października 1997 r. i z dnia 21 października 1997 r. uznając, że przedmiotem importu był w istocie olej napędowy spełniający wymogi pozycji Taryfy celnej oznaczone kodem PCN 2710 00 67 9, ze stawką celną autonomiczną - 35 procent. W odwołaniu od tych decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, pominięcie treści certyfikatu jakości wystawionego przez producenta i powołała się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Decyzjami (...) z dnia 15 lutego 1999 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, wyjaśniając szczegółowo podstawy prawne klasyfikacji spornego oleju według obowiązującej Taryfy celnej.

Spółka z o.o. "A." wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie na powyższe decyzje.

Wyrokiem z dnia 27 września 2000 r. I SA/Lu 327-328/99 Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 13 lutego 1998 r. (...). W ocenie NSA brak było podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, ponieważ w dacie dopuszczenia oleju do obrotu na polskim obszarze celnym, organ administracji celnej dysponował dokumentami, które uznał za wystarczające do potwierdzenia zasadności jego klasyfikacji taryfowej. W tej sytuacji Sąd orzekający stwierdził, że stan towaru był znany organowi celnemu w chwili jego zgłoszenia, a co za tym idzie, nie wyszły na jaw nowe okoliczności w rozumieniu powołanego przepisu. Ponadto Sąd powołał się na zasadę zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem, która w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, została przez organy celne naruszona poprzez przerzucenie na stronę skutków wadliwej działalności organów celnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 40 ust. 1 oraz art. 50 ust. 1 i ust. 3 Prawa celnego, podmiot zgłaszający towar do odprawy celnej jest obowiązany dołączyć do wniosku o wszczęcie postępowania celnego między innymi także: "deklarację wartości celnej, fakturę w oryginale lub inny dokument służący do ustalenia wartości celnej". W konsekwencji, ryzyko skutków dokonania zgłoszenia towaru do odprawy celnej w sposób niewłaściwy spoczywa na zgłaszającym. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że importer - Spółka z o.o. "A." w G. we wniosku o dopuszczenie towaru do obrotu na polskim obszarze celnym zadeklarowała, iż sprowadzony z zagranicy olej opałowy, zgodnie z załączonym przez importera pozwoleniem przywozu z dnia 13 października 1997 r., powinien zostać zaklasyfikowany do kodu PCN 2710 00 74 z autonomiczną stawką celną 25 procent i na tej podstawie organy celne dokonały wymiaru należności celnej od sprowadzonego towaru, ponieważ w chwili dokonywania odprawy celnej wiarygodność deklaracji importera nie budziła żadnych zastrzeżeń. Jednakże w sytuacji, gdy dokonana przez Międzynarodowe Usługi Kontrolne "E." Spółka z o.o. w G. analiza próbek towaru /sprowadzonego z zagranicy oleju opałowego/, wykazała, że sprowadzony towar posiada znamiona fizyko-chemiczne, które nakazywały zaklasyfikowanie go do /odmiennego aniżeli zadeklarowany przez importera we wniosku/ kodu PCN 2710 00 67 9 taryfy celnej, z autonomiczną stawką celną 35 procent, co potwierdziła także powtórna analiza przeprowadzona na zlecenie Dyrektora Urzędu Celnego w T. przez Instytut Technologii Nafty w Krakowie, organ celny trafnie stwierdził, iż tym samym w rozpoznawanej sprawie wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna istniejąca już w dniu wydania decyzji o odprawie celnej tego towaru /oleju napędowego/, która nie była znana organowi wydającemu tę decyzję, co w konsekwencji uzasadnia wznowienie postępowania celnego w sprawie na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i wydania nowej decyzji w zakresie wymiaru należności celnej za sprowadzony towar - olej opałowy /art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa/.

Natomiast niezgodny z literalnym brzmieniem art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i oczywiście błędny jest pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle którego: "Art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nie mogłyby one być znane organowi przed wydaniem przez ten organ decyzji ostatecznej. Nadto, te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane". Przede wszystkim z całą mocą należy podkreślić, że użyty w dyspozycji art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa łącznik "lub" /"nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody"/ wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy /"nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła/ stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy"; po drugie -istniały w dniu wydania decyzji; oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję. I właśnie taka sytuacja faktyczna i prawna miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.