Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 901/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Starosta B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]:

1. odmówił zwrotu części nieruchomości położonej w B. oznaczonej w okresie przejęcia na Skarb Państwa jako działka o nr geod. [...] w obr. [...], obecnie wchodzącej w skład działek oznaczonych numerami [...], obręb nr [...], stanowiącej współwłasność osób fizycznych;

2. odmówił zwrotu części nieruchomości położonej w B. oznaczonej w okresie przejęcia na Skarb Państwa jako działka o nr geod. [...] w obr. [...], obecnie wchodzącej w skład działki, oznaczonej nr geod. [...], obręb nr [...], stanowiącej drogę publiczną gminną (ul. [...]);

3. odmówił zwrotu części nieruchomości położonej w B. oznaczonej w okresie przejęcia na Skarb Państwa jako działka o nr geod. [...] w obr. [...], obecnie wchodzącej w skład działki, oznaczonej nr geod. [...], obręb ewidencyjny nr [...], stanowiącej własność Gminy B. w użytkowaniu wieczystym Polskiego Związku Działkowców;

4. uznał, że nieruchomość położona w jednostce ewidencyjnej nr [...] m. B., obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczona nr geod.: [...] o powierzchni 0,0054 ha (powstała z podziału działki nr geod. [...] o powierzchni 0,0126 ha); [...] o powierzchni 0,0292 ha (powstała z podziału działki nr [...] o powierzchni 0,0989 ha); [...] o powierzchni 0,0672 ha (powstała z podziału działki nr [...] o powierzchni 0,2283 ha), stanowiąca własność Gminy B., stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Dokonał zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej nr [...] m. B., obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczonej numerami geodezyjnymi działek [...] o powierzchni 0,0054 ha, [...] o powierzchni 0,0292 ha, [...] o powierzchni 0,0672 ha na rzecz: S. S. - udział 1/3 zł, H. Z. - udział 1/3, D. J.- udział 1/3. Ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości, zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego, który kwotę odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości określił w kwocie 6032,29 zł. Zobowiązał S.S., H. Z. i D. J. do zwrotu na rzecz Gminy B. ustalonego odszkodowania w kwocie 6032,29 zł w sposób następujący: S. S. 2010,76 zł, H. Z. 2010,76 zł, D. J. 2010,77 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina B. i zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. W ocenie skarżącej organ skoncentrował się jedynie na fragmencie wywłaszczonej nieruchomości, którą stanowią działki oznaczone aktualnie numerem geodezyjnym [...] oraz [...] w oderwaniu od całej nieruchomości gruntowej wywłaszczonej decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 1977 r., bez wnikliwego rozważenia realizacji celu wywłaszczenia całej nieruchomości, który to cel został w ocenie skarżącej bez wątpienia zrealizowany w postaci R. im. [...] usytuowanego przy ul. [...] w B. Skarżąca zarzucił również błędne przyjęcie, że działki o nr geod. [...] nie mają bezpośredniego dostępu do drogi. Tymczasem z oględzin przedmiotowej nieruchomości jednoznacznie wynika, że działka oznaczona numerem [...] jest zagospodarowana i użytkowana, stanowiąc istotną część drogi dojazdowej do ulicy [...], pełniąc funkcję komunikacyjną z drogą gminną, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania nieruchomości usytuowanych w najbliższym sąsiedztwie. Zdaniem skarżącej podobnie, organ pierwszej instancji popełnił oczywistą omyłkę stwierdzając, że działka o nr geod. [...] usytuowana jest w rejonie ulicy [...], lecz nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Tymczasem z przeprowadzonych oględzin nieruchomości wynika, że działka została zagospodarowana i jest użytkowana w postaci drogi dojazdowej do terenu R., pełniąc funkcję komunikacyjną z drogą gminną – ul. [...], niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania ogrodu działkowego.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że decyzją z dnia [...] stycznia 1976 r. zatwierdzającą plan realizacyjny wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w B. działki nr [...] w obrębie [...] zostały przeznaczone pod ogród działkowy.

Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 1977 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64), orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa kompleksu nieruchomości położonych w B. przy ul. [...]. Wywłaszczeniem objęta została m.in. nieruchomość oznaczona numerami geodezyjnymi działek: [...] o powierzchni 0,1568 ha, [...] o powierzchni 0,0467 ha, [...] o powierzchni 0,0672 ha, [...] o powierzchni 0,0055 ha, stanowiąca własność S. i J. S. Jako cel wywłaszczenia wpisano ogród działkowy, powołując się na ww. decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny.

Obecnie wywłaszczona nieruchomość wchodzi w skład działek o nr geod. [...].

Organ odwoławczy wskazał, że w toku prowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji w dniu [...] maja 2017 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości. Podczas wizji lokalnej ustalono, że działki o nr [...] zlokalizowane są w dolinie rzeki D., po obu stronach rzeki, pomiędzy ulicami: [...]. Działki nie mają bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Obszar tych działek w znacznej części stanowi teren niezagospodarowany porośnięty roślinnością trawiastą oraz krzewami i drzewami z samosiewu. Na działce nr [...] widoczne są ślady przejazdu pomiędzy ul. [...] a budynkami znajdującymi się na posesji przy ul. [...]. Część działki nr [...] jest zagospodarowana przez właściciela posesji przy ul. [...] jako ogród przydomowy (urządzona zieleń: trawnik, tuje), teren ten ogrodzony jest płotem drewnianym. Na działce [...] widoczne ślady przechodu pomiędzy ulicami: [...]. Działka [...] w granicach dawnej działki nr [...] stanowi pas drogi - ul. [...] zagospodarowanej jako: jezdnia, chodnik, pas zieleni ulicznej. Działka nr [...], w granicach dawnej działki [...] w całości zagospodarowany jest pod ogródki działkowe oraz dojścia (alejki) do poszczególnych ogródków. Ogródki działkowe są użytkowane przez członków R.i wykorzystywane są na cele rekreacyjne oraz uprawne (altanki, rabaty kwiatowe, szklarnie, drzewa i krzewy owocowe i ozdobne, zagony warzywne). Na terenie ogrodu działkowego znajduje się infrastruktura ogrodowa: sieć wodociągowa i elektryczna wraz z przyłączami. Działka nr [...], oznaczona w okresie wywłaszczenia nr [...], usytuowana jest w rejonie ul. [...], lecz nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Obecnie teren ten w znacznej części jest niezagospodarowany, porośnięty roślinnością trawiastą, chwastami oraz krzewami z samosiewu. Na obszarze wywłaszczonej działki występują liczne nierówności. Przez teren działki przebiega linia energetyczna wysokiego napięcia oraz posadowione są słupy elektroenergetyczne. Południowa część działki zagospodarowana jest jako droga dojazdowa (gruntowa) zapewniająca komunikację pomiędzy ul. [...] a terenem R.

Z powyższego, zdaniem organu odwoławczego, wynika, że tylko działka o nr geod. [...] mieści się w definicji ogrodu działkowego, czyli jest wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia, co oznacza, że nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia. Nadto pomimo niewykorzystania wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia w części dotyczącej obecnie działki o nr geod. [...], ta cześć nieruchomości nie może zostać zwrócona, ponieważ zgodnie uchwałą nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych wchodzi ona w skład drogi gminnej - ulicy [...]. Zwrócona nie mogła również zostać część wywłaszczonej nieruchomości wchodząca obecnie w skład działek o nr geod. [...] ponieważ zgodnie z treścią księgi wieczystej o nr [...] powyższe działki stanowią własność osób fizycznych.

Natomiast stan faktyczny zaistniały na części wywłaszczonej nieruchomości wchodzącej obecnie w skład działek o nr geod. [...] nie mieści się w definicji ogrodu działkowego wymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, albowiem teren ten nie jest ogrodzony, nie jest wyposażony w urządzenia niezbędne do uprawy działek oraz urządzenia społeczne i sanitarne, a także nie jest przeznaczony do użytku. Brak urządzenia ogrodu działkowego na działkach objętych wnioskiem potwierdza także zdjęcie lotnicze wykonane [...] maja 1981 r., udostępnione przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. Na zdjęciu tym widać ogrodzony i częściowo urządzony ogród działkowy. Ogrodzenie przebiega po tej samej granicy jak w dniu dzisiejszym. Organ odwoławczy podał, że tak urządzony teren nie mieści się również w obecnie obowiązującej definicji ogrodu działkowego zawartej w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 40 ze zm.).

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, należało uznać, że część wywłaszczonej nieruchomości wchodząca obecnie w skład działek o nr geod.: [...] jest zbędna na cel wywłaszczenia.

Poza przedmiotem postępowania są rozważania czy zwracane działki stanowią ciągi komunikacyjne bowiem nieruchomość została wywłaszczona pod ogród działkowy, który na zwracanej nieruchomości nie został zrealizowany. Jedynie nieruchomość będąca drogą publiczną nie może zostać zwrócona na rzecz byłych właścicieli. Niemniej jednak organ pierwszej instancji wobec stwierdzenia faktu, że południowa część działki nr geod. [...]8 jest zagospodarowana jako droga dojazdowa (gruntowa) umożliwiająca komunikację pomiędzy ul. [...] a terenem R., wystąpił do Polskiego Związku Działkowców Okręgowy Zarząd P. oraz do Gminy B. z prośbą o przekazanie informacji oraz stosownej dokumentacji w zakresie umożliwiającym ustalenie czy droga dojazdowa zlokalizowana na części działki nr geod. [...] została zrealizowana w ramach organizacji ogrodu działkowego oraz wskazanie czy droga ta jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania ogrodu działkowego.

W odpowiedzi Polski Związek Działkowców Okręg P. oraz Prezydent Miasta B. oświadczyli, że droga dojazdowa przebiegająca przez nieruchomość gruntową objętą postępowaniem zwrotowym (działkę nr geod. [...]) jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania R. Plan pracowniczego ogrodu działkowego przewidywał dojazd do ogrodu istniejącą drogą od strony działki nr geod. [...].

Oran pierwszej instancji powołał się na zdjęcia lotnicze wykonane w latach: 1973, 1976, 1981, dla obszaru oznaczonego obecnie numerem geodezyjnym działki [...] które potwierdzają, że droga dojazdowa zlokalizowana na tym terenie była urządzona już przed wywłaszczeniem zatwierdzonym decyzją z dnia [...] września 1977 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Zdjęcia zostały opisane i udostępnione przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. Wykonane w dniu [...] czerwca 1973 r. zdjęcie lotnicze nr 2 6326 oraz w dniu [...] maja 1976 r. zdjęcie lotnicze nr 6 7427 wskazuje, że obszar wywłaszczonych działek, przed ich przejęciem na Skarb Państwa był użytkowany rolniczo. Południowa część tego terenu była wykorzystywana jako droga dojazdowa do pól uprawnych. Zdjęcie wykonane w dniu [...] maja 1981 r. nr 34775 dokumentuje realizację na części wywłaszczonej nieruchomości ogrodów działkowych, część wywłaszczonego terenu nie została wykorzystana na realizację ogrodów działkowych, a na krańcach południowych nadal zlokalizowana była droga.

W ocenie Wojewody P. za trafną należy uznać ocenę organu pierwszej instancji, który stwierdził, że zasadne jest uznanie za zbędną na cel wywłaszczenia część nieruchomości, której sposób korzystania w okresie przed jej wywłaszczeniem oraz w latach następnych pozostał niezmienny. Za zrealizowanie celu wywłaszczenia nie można uznać drogi gruntowej, która powstała w wyniku korzystania osób trzecich. Dodatkowo jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, dojazd na teren R. jest zapewniony poprzez wjazd zlokalizowany bezpośrednio przy ul. [...] oraz poprzez wjazd zlokalizowany przy ul. [...].

Za niezasadny uznano zarzut, że organ pierwszej instancji analizując zgromadzony materiał dowodowy, skoncentrował się jedynie na fragmencie wywłaszczonej nieruchomości w oderwaniu od całej nieruchomości gruntowej wywłaszczonej decyzją z dnia [...] września 1977 r., bez wnikliwego rozważenia realizacji celu wywłaszczenia całej nieruchomości, który to cel został w ocenie odwołującej zrealizowany. Zdaniem organu odwoławczego przyznanie racji stanowisku odwołującej doprowadziłoby do sytuacji, w której realizacja celu wywłaszczenia na niewielkiej części nieruchomości, skutkowałaby niejako automatycznie uznaniem zrealizowania celu wywłaszczenia na całej nieruchomości. Taka wykładnia przepisów przeczyłaby ratio legis art. 137 ust. 2 u.g.n.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji prowadzone było z zachowaniem zasad wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jak również prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła Gmina B. i zarzuciła naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia;

- art. 136 ust. 1 i 2 oraz 137 u.g.n., poprzez uznanie, że część wywłaszczonej nieruchomości gruntowej stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz nieuwzględnienie, iż cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany.

Wskazując na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że wątpliwości budzą ustalenia poczynione przez organ w toku prowadzonego postępowania, jak również interpretacja zgromadzonego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji brak jest odniesienia do okoliczności mających niezwykle istotne znaczenie dla sprawy. Analizując zgromadzony materiał dowodowy, organ skoncentrował się jedynie na fragmencie wywłaszczonej nieruchomości, którą stanowią działki oznaczone aktualnie nr geod. [...] w oderwaniu od całej nieruchomości gruntowej wywłaszczonej decyzją z dnia [...] września 1977 r. Tymczasem, zdaniem skarżącej, na wywłaszczonym terenie cel wywłaszczenia został bez wątpienia zrealizowany. Skarżąca podniosła, że lokalizacja celu wywłaszczenia, odbiegająca od pierwotnie planowanej, nie ma wpływu na zrealizowanie podstawowego celu nabycia. Wywłaszczenie całej nieruchomości nastąpiło pod budowę ogrodu działkowego który został w pełni zrealizowany. Oznacza to, że warunek o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. musi odnosić się do całości nieruchomości a nie jej części.

Zarzucono, również błędne przyjęcie, że działki o nr geod. [...] nie mają bezpośredniego dostępu do drogi. Tymczasem z oględzin przedmiotowej nieruchomości jednoznacznie wynika, że działka oznaczona numerem [...] jest zagospodarowana i użytkowana, stanowiąc istotną część drogi dojazdowej do ulicy [...], pełniąc funkcję komunikacyjną z drogą gminną, niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania nieruchomości usytuowanych w najbliższym sąsiedztwie. Zdaniem skarżącej podobnie, organ pierwszej instancji popełnił oczywistą omyłkę stwierdzając, że działka o nr geod. [...] usytuowana jest w rejonie ulicy [...], lecz nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Tymczasem z przeprowadzonych oględzin nieruchomości wynika, że działka została zagospodarowana i jest użytkowana w postaci drogi dojazdowej do terenu R., pełniąc funkcję komunikacyjną z drogą gminną – ul. [...], niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania ogrodu działkowego. Droga ta jest wykorzystywana celem odbioru odpadów komunalnych z trenu ogródków działkowych.

Podniesiono, że teren zagospodarowany przez rodzinne ogrody działkowe stanowi mikroorganizm, który nie musi być w całości pokryty inwestycjami stricte budowlanymi w postaci domków lub szklarni. Mogą na nim występować obszary zielone czy rekreacyjne, ciągi komunikacyjne lub strefy ochronne również służące mieszkańcom, tak jak to ma miejsce w przypadku przedmiotowych działek. Skarżąca wywiodła, że nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Podniesiono przy tym, że w przypadku inwestycji o złożonym kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami, możliwe jest dokonywanie zmian w koncepcjach zagospodarowania. Jeżeli zatem wywłaszczenie następuje na jakiś określony, złożony cel, to mające miejsce na etapie realizacji zmiany szczegółowego zagospodarowania i nadane funkcje nie świadczą o zbędnością terenu dla celu wywłaszczenia.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] października 2017 r. na podstawie której między innymi zwrócono na rzecz S. S., H. Z. i D. J. działki nr geod.: [...] o powierzchni 0,0054 ha (powstałą z podziału działki nr geod. [...] o powierzchni 0,0126 ha); [...] o powierzchni 0,0292 ha (powstałą z podziału działki nr [...] o powierzchni 0,0989 ha); [...] o powierzchni 0,0672 ha (powstałą z podziału działki nr [...] o powierzchni 0,2283 ha), położone w B., obr. [...].

Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej powoływana jako u.g.n.). Przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z ww. przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Istotą postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zatem ustalenie zbędności tej nieruchomości na cel na jaki została ona wywłaszczona. W pierwszej kolejności należało zatem sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej. Nie budzi sporu ustalenie, że celem wywłaszczenia przedmiotach działek była realizacja ogrodu działkowego.

Kwestią sporną w sprawie niniejszej jest to czy na działkach nr [...] został zrealizowany ten cel.

W ocenie Sądu, ustalenia organów orzekających w zakresie zwrotu przedmiotowych działek są prawidłowe i zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W omawianym zakresie dokonały one prawidłowej interpretacji przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz wypełniły obowiązek nałożony z mocy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. tj. zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy oraz oceniły istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania okoliczności w oparciu o całokształt kompletnego materiału dowodowego.

Z materiału dowodowego przedmiotowej sprawy wynika bezspornie, że na działkach nr [...] cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Świadczą o tym wyniki oględzin przeprowadzonych a także zdjęcia lotnicze wykonane w latach 1973, 1976, 1981. Z oględzin wynika z nich, że działka nr [...] (działka z podziału której powstała między innymi działka nr [...]) to teren niezagospodarowany porośnięty roślinnością trawiastą oraz krzewami i drzewami z samosiewu. Część działki nr [...] (działki z której powstałą miedzy innymi działka nr [...]) jest zagospodarowana przez właściciela posesji przy ul. [...] jako ogród przydomowy (urządzona zieleń: trawnik, tuje), teren ten ogrodzony jest płotem drewnianym. Również działka nr [...] (z podziału której powstała między innymi działka nr [...]) w znacznej części jest niezagospodarowana, porośnięta roślinnością trawiastą, chwastami oraz krzewami z samosiewu. Na obszarze wywłaszczonej działki występują liczne nierówności. Przez teren działki przebiega linia energetyczna wysokiego napięcia oraz posadowione są słupy elektroenergetyczne.

Z powyższego wynika, że na przedmiotowych działach nie stwierdzono żadnych trwałych elementów zagospodarowania terenu niezbędnych do funkcjonowania ogrodu działkowego. Zdjęcia lotnicze potwierdzają, że droga dojazdowa na tym terenie była już urządzona przed wywłaszczeniem. Z opisów tych zdjęć wynika, że obszar ten przed wywłaszczeniem był wykorzystywany rolniczo, a przedmiotowa droga była wykorzystywana jako droga dojazdowa do pól uprawnych. Stan taki utrzymuje się do chwili obecnej, z tym że nieruchomości te nie są użytkowane rolniczo i pozostają w stanie niezagospodarowanym porośniętym roślinnością trawiastą drzewami i krzewami z samosiewu.

Powyższe w ocenie Sądu świadczy o tym, że na przedmiotowych działkach nie rozpoczęto jakichkolwiek prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Dlatego stwierdzić należy, ze organy trafnie uznały, że działki te stały się zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. a tym samym, że zachodziła przesłanka obligująca do ich zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n.

Podnieść przy tym należy, że nie wykazano, aby teren zwróconych działek był w przeszłości zagospodarowany na cel wywłaszczenia, a dopiero z czasem sposób jego zagospodarowania uległ zmianie, co wykluczałoby zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 12/11, dominujące jest od lat stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym "Nie można zatem mówić o zbędności nieruchomości i obowiązku jej zwrotu, jeśli nieruchomość wywłaszczona została prawidłowo wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie tej realizacji zaprzestano lub nieruchomość przeznaczono na inne cele, włączając w to rozporządzenia tą nieruchomością na rzecz osób trzecich (sprzedaż, oddanie w użytkowanie wieczyste, oddanie w użytkowanie, najem, dzierżawę lub w trwały zarząd)". Okoliczności powyższych jednak nie wykazano w sprawie niniejszej.

Zarzucanie organowi, że nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, celem ustalenia, że działki w przeszłości były zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, nie może być uwzględniony. Podkreślić należy, że w toku całego postępowania administracyjnego skarżąca Gmina nie sformułowała żadnego wniosku dowodowego, który miałby wskazywać na okoliczności przeciwne ustalonym przez organ lub przynajmniej podważać ich wiarygodność, mimo tego, że była jednym z podmiotów najbardziej zainteresowanych wynikiem sprawy. Zdaniem sądu, organ prowadzący sprawę, nie dysponując żadnymi dowodami podważającymi wiarygodność okoliczności wynikających z dowodów, którymi dysponował i przy braku inicjatywy dowodowej właściciela nieruchomości, nie był zobligowany do prowadzenia z urzędu dalszego postępowania wyjaśniającego. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała aby na przedmiotowych działkach były posadowione jakieś obiekty, związane funkcjonalnie z ogrodem działkowym. Zatem naruszenie art. 77 § 1 czy też art. 78 K.p.a. nie miało miejsca. Nadmienić należy, że skarga nie ma zindywidualizowanego podejścia. Jest ogólna i jak sądowi znane jest z urzędu z racji rozpatrywanych skarg zawiera powtórzenie zarzutów i argumentów sformułowanych w innych sprawach ze skarg Gminy B. na decyzje w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Dodać także należy, że ani organy, ani sąd nie zakwestionowały trafności spostrzeżeń skarżącej, iż faktycznie celem wywłaszczenia była inwestycja o znacznych rozmiarach. Nie oznacza to jednak, jak trafnie spostrzegły orzekające w sprawie organy, że zrealizowanie celu wywłaszczenia tylko na części wywłaszczonego terenu wyklucza zwrot innego fragmentu tego terenu, niewykorzystanego na cel wywłaszczenia. Podstawą prawną zwrotu części nieruchomości, na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia stanowi art. 137 ust. 2 u.g.n. przy zaistnieniu przesłanek z art. 137 ust. 1 i taką też podstawę wskazano w zaskarżonej decyzji.

Podnoszony zarzut, że zwrot nieruchomości pozbawi, istniejący na części wywłaszczonej nieruchomości ogród działkowy, dostępu do drogi publicznej nie stoi na przeszkodzie w jej zwrocie. Kwestia dojazdu o ile istotnie wystąpi w związku ze zwrotem także innych nieruchomości, na których nie zrealizowano celu wywłaszczenia, w których toczą się postępowania przed sądem o czym wiadomo sądowi z urzędu, winna być uregulowana w innym trybie, nie jest to bowiem przesłanka uniemożliwiająca zwrot nieruchomości. Droga ta jak trafnie ustaliły organy istniała przed wywłaszczeniem nie była więc urządzona po wywłaszczeniu na cel tegoż wywłaszczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).