Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 500/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz P. Z. kwotę 200,00 zł (słownie złotych: dwieście 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P. Z. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu (dalej jako: organ) z dnia 23.09.2019 r., którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) [dalej: K.p.a.], art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) [dalej: ustawa o ARiMR] oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2012, poz. 1164 ze zm.) [dalej: ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego] – utrzymał w mocy decyzję z dnia 12.07.2019 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 16.05.2013 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2013.

W ramach wniosku zadeklarował w sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych - osiem działek ewidencyjnych, w tym działki ewidencyjne o numerach a, b, c, d, e, f, g i h. W sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych zgłosił do płatności JPO (jednolita płatność obszarowa) siedem działek rolnych o łącznej powierzchni 5,05 ha, w tym m.in. działki rolne oznaczone literami [...] - 0,70 ha (działka ewidencyjna nr a) i [...] - 0,14 ha (działka ewidencyjna nr h) oraz działka rolna [...]-0.7 ha (działka ewidencyjna b).

W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej i wykryciu konfliktu w toku kontroli krzyżowej z innym producentem rolnym w odniesieniu do działki ewidencyjnej numer b i stwierdzonych nieprawidłowości wynikających z deklaracji powierzchni PEG w odniesieniu do działek ewidencyjnych: nr a oznaczonej jako działka rolna [...] o powierzchni deklarowanej 0,70 ha, nr h oznaczonej jako działka rolna [...] o powierzchni deklarowanej 0,14 ha, nr b oznaczonej jako działka rolna [...] o powierzchni deklarowanej 0,70 ha – organ wezwał stronę pismem z dnia 5.04.2018 r. do złożenia wyjaśnień. Strona w dniu 8.05.2018 r. stawiła się w organie i dołączyła do akt sprawy pismo z dnia 8.05.2018 r. wraz z duplikatami faktur VAT dotyczących opłaty czynszu dzierżawnego, duplikatami faktur VAT zaliczkowych, pismem ANR OR Opole z dnia 17.05.2012 r. w sprawie zaksięgowania nadpłaty, protokołem zdawczo- odbiorczym z dnia 27.10.2014 r. oraz umową nr [...] z dnia 21.06.2004 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku decyzją z dnia 12.07.2019 r. odmówił przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych oraz przyznał płatność cukrową w wysokości 2 259,22 zł. W uzasadnieniu wskazał w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej, że odmówiono przyznania tej płatności ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią działek rolnych deklarowaną 5,05 ha do płatności, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego 3,51 ha. W związku z powyższym powierzchnia zawyżenia wyniosła 1,54 ha, co stanowiło w stosunku do deklarowanej powierzchni 5,05 ha zawyżenie o 43,8746%. Zgodnie z przepisem art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, w przypadku jeżeli różnica między powierzchnia zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20%, lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się płatności w danym roku. Natomiast w odniesieniu do uzupełniającej płatności podstawowej deklarowana powierzchnia działek wynosiła 4,91 ha, a stwierdzona powierzchnia to 3,51 ha, zatem łączna wykluczona powierzchnia to 1,40 ha, co daje zawyżenie w wysokości 39,886%

Strona nie godząc się z tą decyzją strona wniosła odwołanie.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu wydał opisaną na wstępie decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał na przepisy mające zastosowanie w sprawie, a to art. 1, art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1-3, art. 7 ust. 1 i ust. 4 pkt 1, art. 30 ust. 1 pkt 1, ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 26 ust. 1, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009".

Wyjaśnił kolejno, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2013 zadeklarował do przyznania tejże płatności gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 5,05 ha, w tym działkę rolną [...] o powierzchni 0,70 ha położoną na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...], działkę rolną [...] o powierzchni 0,70 ha położoną na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...], działkę rolną [...] o powierzchni 0,14 ha położoną na działce ewidencyjnej o identyfikatorze [...].

Dyrektor zaznaczył, że warunkiem ubiegania się o płatności bezpośrednie jest m.in. zgłoszenie do płatności gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności. W ustawie o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w znaczeniu cywilnoprawnym, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu art. 336-352 k.c. Można wskazać m. in.: posiadanie samoistne i zależne, posiadanie w dobrej wierze i w złej wierze, posiadanie wadliwe i niewadliwe, posiadanie zgodne z prawem i niezgodne z prawem. Pojęcie posiadania, jakie ma na myśli ustawodawca na gruncie powołanej ustawy o płatnościach ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów. W tym przypadku na dzień 31 maja 2013 roku faktycznym posiadaczem gruntów, tj. działki ewidencyjnej b nie był P. Z.

Dyrektor podkreślił, że argumenty strony podnoszone w trakcie postępowania przed organem I instancji, a dotyczące prawnego posiadania nie mogą zostać uwzględnione, gdyż jak wyżej wskazano posiadanie ma charakter faktyczny i nie musi być związane z tytułem prawnym do nieruchomości (np. bezumowne posiadanie), także dobra czy zła wiara nie jest kluczowym elementem przesądzającym o tym czy mamy do czynienia z posiadaniem. Zaakcentował również, że przez nabycie posiadania należy rozumieć objęcie rzeczy we władanie faktyczne przez osobę. Zdaniem organu odwoławczego, dla ustalenia posiadania konieczne jest aby osoba, która staje się posiadaczem łączyła dwie cechy: władztwo faktyczne nad rzeczą (corpus) i zamiar władania w swoim imieniu (animus). Każde zdarzenie, które prowadzi do nabycia władztwa faktycznego nad rzeczą, które jest zgodne z prawem, jak i nie zgodne z prawem, o ile towarzyszy mu objęcie rzeczowe władanie z zamiarem posiadania dla siebie stanowi nabycie posiadania, jak wynika zatem z powyższego wywodu, płatności przysługują osobie będącej posiadaczem gruntu rolnego (właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą, zastawnikiem lub w inny sposób je wykorzystuje). Innymi słowy pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 08.11.2005r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym na podstawie tytułu prawnego) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie ta okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, czy też składa wniosek jedynie w przekonaniu, iż jest on uprawniony do płatności z racji bycia właścicielem danego gruntu, czy też posiadającym inny tytuł prawny do zgłaszanego gruntu.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Dyrektor wskazał, że na skutek wniosku strony o przyznanie płatności na 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku podjął czynności weryfikujące złożony wniosek. W toku tych czynności stwierdzono, że zadeklarowana we wniosku Strony powierzchnia gruntów rolnych położona na działce ewidencyjnej o nr b została zadeklarowana również przez innego rolnika, o czym P. Z. został powiadomiony wezwaniem z dnia 5.04.2018 r., które skutecznie zostało doręczone w dniu 9.04.2018 r. Strona nie złożyła stosownych wyjaśnień co do działek wskazanych w powyższym wezwaniu. Odwołujący przedstawił Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku jedynie faktury uiszczenia opłaty czynszu dzierżawnego, co jednak nie wyjaśnia błędów wskazywanych w wezwaniu dotyczących działek ewidencyjnych nr b (w zakresie kontroli krzyżowej), nr a i nr h (w zakresie powierzchni kwalifikowanej do płatności).

Dyrektor podkreślił przy tym, że strona w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o tym, iż użytkowała rolniczo sporną działkę i prowadziła na niej uprawę kukurydzy zgodnie z deklaracją we wniosku, a stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Fakt przekazania gruntów na podstawie protokołu zdawczo- odbiorczego i zarejestrowanie dzierżawy w jednostce samorządu terytorialnego nie świadczą o użytkowaniu gruntów w danym roku gospodarczym dla celów ubiegania się o płatności do gruntów rolnych w ARiMR. Podobnie rzecz się ma z ponoszeniem ciężarów typu podatki, opłaty, czynsz dzierżawny.

Dyrektor zaznaczył również, że podnoszone przez stronę odczucie krzywdy, jest efektem zaniechań i nieuczestniczenia w niektórych czynnościach postępowania administracyjnego. Podkreślił także, że strona miała pełną świadomość, o tym iż w trakcie procedowania wniosku wykryto nieprawidłowości w deklaracji powierzchni gospodarstwa rolnego, zatem jeżeli w postępowaniu dowodowym nie wyjaśniła, że podane przez nią dane są prawidłowe, a wskazane nieprawidłowości wykazane w wezwaniu nie będą miały odniesienia do jej deklaracji, to nie miała możliwości dokonania poprawy działek, których dotyczą te nieprawidłowości. Pogląd taki wyrażony został w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2006 roku, sygn. akt II SA/Op 329/05.

W konsekwencji Dyrektor stwierdził, że dokumentacja przedstawiona przez stronę na etapie prowadzonego postępowania przed organem I i II instancji, w kontekście wymogu zawartego w art. 3 ust. 3 w/w ustawy, jest nieprzydatna i nie potwierdza faktu użytkowania w roku 2013 spornej działki. Brak złożenia przez stronę skutecznej korekty spowodował wykluczenie z płatności działek ewidencyjnych nr a, h z uwagi na niewyjaśnienie kwestii użytkowania powierzchni tych działek rolnych.

W kwestii pomniejszenia powierzchni działek rolnych: [...] ([...]) położonej na działce ewidencyjnej a oraz [...] położonej na działce ewidencyjnej h organ odwoławczy wskazał, że pomniejszenie nastąpiło w oparciu o dane z systemu LPIS. Podstawę prawną do kontroli wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich z wykorzystaniem omawianej bazy LPIS stanowi art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Organ odwoławczy zweryfikował ponownie uprawnienie do płatności dla wszystkich działek rolnych zgłoszonych do płatności JPO, UPO stwierdził, że wyliczenia organu I instancji są prawidłowe (str.8 decyzji).

We wniesionej skardze strona zakwestionowała zaskarżoną decyzję, nie wskazując jednak na naruszenie konkretnych przepisów. Wskazała, że m.in. działki b i a były w złym stanie i chciała naprawić szkodę poprzez zwrot dopłat.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaznaczając, że jak wynika z treści skargi strona skarżąca nie neguje rozstrzygnięcia organu II instancji.

Na rozprawie przeprowadzonej przed tut. Sądem w dniu 15.01.2020 r. skarżący podtrzymał skargę i wskazał na potrzebę zainicjowania przez Sąd postępowania ewidencyjnego w sprawie spornych gruntów. Zauważył również, że nie do wszystkich gruntów ujętych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 odniesiono się w decyzjach obu instancji, czego przykładem jest działka h oraz brak weryfikacji płatności w odniesieniu do działki i.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że w zaskarżonej decyzji zostały zawarte rozważania odnoszące się do działki h.

Sąd z urzędu ujawnił akta administracyjne przekazane Sądowi przy sprawie I SA/Op 499/19 dotyczące płatności za rok 2012.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako: [P.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach przysługujących mu kompetencji Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. tj. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Kontroli Sądu podlega decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 23.09.2019 r. dotycząca roku 2013 w zakresie: odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych; przyznania płatności cukrowej w wysokości 2189,89 zł.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Dyrektor wskazał na podjęcie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku czynności weryfikujących złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności. W toku tych czynności stwierdzono, że zadeklarowana przez stronę we wniosku powierzchnia gruntów rolnych położona na działce ewidencyjnej o nr b została zadeklarowana również przez innego rolnika, o czym skarżący został powiadomiony wezwaniem do złożenia stosownych wyjaśnień. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie przedstawił Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Kluczborku jedynie faktury uiszczenia opłaty czynszu dzierżawnego, co jednak nie wyjaśniało zdaniem organu odwoławczego, ani błędów wskazywanych w wezwaniu dotyczących działek ewidencyjnych nr b (w zakresie kontroli krzyżowej), ani różnic w powierzchni kwalifikowanej do płatności w odniesieniu do działek nr a i nr h.

Nadto, Dyrektor podkreślił, że strona w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o tym, iż użytkowała rolniczo sporną działkę i prowadziła na niej uprawę kukurydzy zgodnie z deklaracją we wniosku, a stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Stwierdził również, że fakt przekazania gruntów na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego i zarejestrowanie dzierżawy w jednostce samorządu terytorialnego nie świadczą o użytkowaniu gruntów w danym roku gospodarczym dla celów ubiegania się o płatności do gruntów rolnych w ARiMR. Podobnie rzecz się ma z ponoszeniem ciężarów typu podatki, opłaty, czynsz dzierżawny.

Weryfikując legalność zaskarżonej decyzji Sąd powinien zbadać dokonane w sprawie ustalenia, uwzględniając przy tym specyfikę przyznawania płatności rolnych i prawidłowość zastosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego.

Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust. 2, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z kolei zgodnie z ust. 3, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; zgodnie z załącznikiem VII do rozporządzenia Komisji WE/nr 1121/2009 minimalna powierzchnia gospodarstwa do której można naliczyć płatność wynosi 1 ha.

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

1a. Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

2. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) (uchylony)

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa),

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

W myśl art. 30. ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a.

Kontrole administracyjne przeprowadzane są w oparciu o System identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., wedle którego System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000.

Mając na uwadze powyższe uregulowania, w tym ograniczenia wynikające z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w konsekwencji również to, że na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wskazać jednak należy, że organ w tego rodzaju sprawach ma za zadanie zgromadzony materiał dowodowy wszechstronnie rozpatrzyć, a dokonana przez niego ocena nie może naruszać reguł swobodnej oceny dowodów. Organ bowiem, stosownie do tego przepisu, stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Oznacza to, że i w takich sprawach organy prowadząc postępowania są obowiązane postępować zgodnie ze standardami procedury administracyjnej i powinny dysponować takim materiałem dowodowym, który pozwoli na wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dokonanie oceny czy dana okoliczność uzasadnia zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, postępując zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w 80 K.p.a. Niezrealizowanie przez organ administracji dyspozycji zawartej w art. 80 K.p.a. prowadzi do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego i stanowi błąd proceduralny, który przekłada się na materialnoprawne rozstrzygnięcie, stanowiąc zarazem podstawę do wzruszenia tak wydanej decyzji.

Zatem, każde postępowanie dowodowe powinno wskazywać jakie dowody przeprowadzono i które z nich organ uznał za przesądzające. Nadto, w myśl art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Nadmienić jednocześnie należy, że organ został wyposażony w określone instrumenty prawne. Jak wynika z przepisów rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16, dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (art. 14, art. 15, art. 17, art. 20) oraz z art. 9a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 86) - kontrola wniosków może być prowadzona w formie administracyjnej lub na miejscu. W tym celu organ jest zobowiązany do korzystania z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym z ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych. Organ decyduje o tym czy, w jaki sposób i w jakim czasie będzie przeprowadzona kontrola na miejscu. Ustalanie potencjalnej maksymalnej powierzchni kwalifikowanej do płatności, tzw. PEG z wykorzystaniem ortoobrazów wynika wprost z przepisów prawa wspólnotowego i umożliwia to System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) wykorzystywany przez organy ARiMR.

W konsekwencji postępowanie w sprawach o przyznanie płatności bezpośrednich powinno być dokonane z zastosowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, przy uwzględnieniu zmian, które wynikają z przywołanych art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich i powinno prowadzić do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą oraz wyczerpującego rozpatrzenia w tym celu całego pozostającego w dyspozycji organu materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny na podstawie przepisów prawa materialnego. Przy czym organ stojąc na straży praworządności jest zobowiązany zgromadzić taki materiał dowodowy i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć go, który będzie uzasadniał wydanie decyzji.

Zaznaczyć również należy, że stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi w tej sprawie, brak jest dowodów, na których organ oparł twierdzenia, że wykryto nieprawidłowości w toku kontroli krzyżowej wskazujące na użytkowanie działki b przez innego producenta rolnego. Takie stwierdzenia znalazły się wprawdzie w obu decyzjach i w piśmie organu I instancji wzywającym do złożenia wyjaśnień m.in. w tej kwestii, jednak brak jest jakichkolwiek dowodów, które pozwoliłyby zweryfikować te twierdzenia. Na powyższe okoliczności nie zgromadzono w tym postępowaniu jakichkolwiek dowodów, co uniemożliwia dokonanie przez Sąd kontroli legalności wydanej decyzji.

Sąd na rozprawie ujawnił akta administracyjne dotyczące skarżącego i płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego za poprzedni rok podatkowy, jednak zgromadzone w ramach tam przeprowadzonego postępowania dowodowego oświadczenia dotyczące spornej działki dotyczyły tylko 2012 r.

Nadto w aktach brak jest również dowodów obrazujących zweryfikowanie różnic w powierzchni kwalifikowanej do płatności w odniesieniu do działek nr a i nr h.

Jak wskazano wyżej, organy mogą i powinny stosować w swoich działaniach system skomputeryzowany, nie zwalnia to jednak organów z wyjaśnienia podstawowych i istotnych dla sprawy okoliczności oraz prawidłowego skompletowania akt sprawy, które są następnie podstawą oceny przeprowadzanej przez sąd administracyjny.

W konsekwencji, pomimo istnienia szczególnych uregulowań wynikających z art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ wydając decyzję w myśl art. 107 § 3 K.p.a., powinien sporządzić uzasadnienie faktyczne decyzji zawierające wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Z przyczyn oczywistych uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone w tej sprawie nie może spełniać tych wymogów i ich nie spełnia. Ze względu na brak stosownych dowodów organ sporządzając uzasadnienie nie mógł ich wskazać ani ocenić ich mocy dowodowej. Same twierdzenia organu co do wystąpienia określonych okoliczności, nie mogą zastąpić ustaleń poczynionych w oparciu o przeprowadzone w sprawie dowody. A takich z pewnością w niniejszej sprawie zabrakło.

Z powyższych przyczyn doszło do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 80,107 § 3 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy administracyjnej, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., a na zasądzone koszty składa się zwrot wpisu w kwocie 200 zł.