Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 467/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 178, art. 179
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2019 r. ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami sprzed anonimizacji, ze względu na interes publiczny oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł-G prowadzi kontrole podatkowe wobec A Sp. z o.o. na podstawie upoważnień do kontroli.

Na podstawie Zarządzenia z dnia 23 stycznia 2019 r. Prokuratura Okręgowa w Ł. udostępniła wnioskowany przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu o sygn. akt [...].

Pismem z dnia 26 stycznia 2019 r. firma B Sp. z o. o. przesłała Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego Ł-G. kopie faktur za okres 2012-2013 dotyczących transakcji z firmą C oraz wydruki z kont rozrachunkowych.

Postanowieniami z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł-G wyłączył z akt kontroli podatkowej, prowadzonej wobec firmy A Sp. z o.o., ze względu na interes publiczny, jawność informacji zawartych w piśmie firmy B Sp. z o.o. z dnia 26 stycznia 2019 r. wraz z załącznikami oraz kserokopii protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego K. K-J w sprawie o sygn. [...]. Jednocześnie organ I instancji włączył do akt spraw w części po anonimizacji - kserokopię przesłuchania podejrzanego, kserokopię pisma firmy B Sp. z o.o. wraz z wybranymi załącznikami w postaci faktur sprzedaży wystawionych przez firmę B Sp. z o. o. na rzecz firmy C, specyfikacji, dokumentu WZ, korespondencji mail.

Pismem z dnia 14 lutego 2019 r. (data wpływu 20 luty 2019 r.) strona złożyła wniosek do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G o umożliwienie jej zapoznania się z dokumentami sprawy, w tym kserokopią protokołu przesłuchania podejrzanego K. K.-J. oraz pismem firmy B Sp. z o.o. z załącznikami.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego Ł-G odmówił stronie zapoznania się z wnioskowanymi dokumentami sprzed anonimizacji z uwagi na fakt, iż ww. dokumenty zawierają informacje, które ze względu na interes publiczny zostały wyłączone z akt sprawy.

Na powyższe postanowienie podatnik złożył zażalenie. Spółka zarzuciła wydanemu postanowieniu naruszenie : art. 178 § 1 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 129 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej jako: "o.p.") poprzez bezzasadne odmówienie stronie wglądu w akta sprawy i odmowę uzyskania przez nią pełnego obrazu sprawy, jak i posiadanych przez organ podatkowych dowodów oraz art. 179 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 129 o.p. poprzez uznanie, że dokumenty anonimizowane zawierają informacje niejawne dla strony oraz że interes publiczny przemawia za dokonaniem anonimizacji dokumentów i włączeniem takich dokumentów o niepełnej treści. Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umożliwienie stronie zapoznania się z dokumentami wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu bez dokonanej przez organ podatkowy I instancji anonimizacji i wyłączeń jawności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., po przeanalizowaniu akt sprawy i argumentów powołanych we wskazanym zażaleniu, postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wyłączenie informacji i dokumentów nastąpiło z uwagi na interes publiczny, przejawiający się w ochronie interesów osób trzecich poprzez respektowanie wartości wspólnych całemu społeczeństwu, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo oraz zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Ochrona tych wartości wynika z porządku prawnego i zasad współżycia społecznego.

Podniesiono, że w rozpatrywanej sprawie konieczne jest podejmowanie działań i analizowanie dokumentów wykraczających poza fakty i dowody znane urzędowi, a pozyskanie materiałów od firmy B Sp. z o. o. oraz z Prokuratury Okręgowej w Ł. prowadzącej postępowanie wobec K. K.-J., ma na celu ustalenie wiarygodności i rzetelności transakcji zawartych z firmą A Sp. z o.o. Działanie organu I instancji zmierza do uzyskania prawdy materialnej, która pozwoli na realizację zasady sprawiedliwego, powszechnego i zgodnego z przepisami prawa opodatkowania strony. Zgadzając się ze stanowiskiem Naczelnika Urzędu podkreślono, że uznanie wskazanych zasad, stanowiących interes publiczny, służy jednocześnie ochronie interesu Skarbu Państwa. Postępowanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł-G jest przejawem respektowania przez organ I instancji wspólnych wartości dla całego społeczeństwa, bowiem realizacja obowiązków wynikających z prawa podatkowego jest wspólnym dobrem.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. w wyniku przeprowadzonej analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym protokołu przesłuchania podejrzanego pozyskanego z Prokuratury Okręgowej w Ł. wyjaśnił, że we wskazanym dokumencie z dnia 3 sierpnia 2017 r. zanonimizowano:

* dane osobowe (organ I instancji pozostawił szczegółową informację o rodzaju tych danych),

* nazwisko osoby trzeciej (nie został wskazany związek tej osoby z działalnością prowadzoną przez K. K.-J. lub firmą A Sp. z o.o.).

Z analizy dokumentów przesłanych przez firmę B Sp. z o.o. oraz pisma z dnia 26 stycznia 2019 r. wynika, iż :

1) zanonimizowano:

* informacje o stanie ekonomicznym firmy B Sp. z o.o.,

* informacje na fakturach i dokumentach WZ wystawionych w 2012 r. i 2013 r. przez firmę B Sp. z o.o. na rzecz C dotyczące ich numeru, ceny netto i brutto wymienionego towaru, numeru konta bankowego oraz terminu płatności,

* informacje zawarte w korespondencji e-mail dotyczące ceny, sposobu rozliczenia należności oraz nazwę firmy nie związaną z transakcjami między firmą C a A Sp. z o.o.;

2) wyłączono w całości:

* zestawienia dokumentów zaksięgowanych za lata 2011 - 2013 firmy B Sp. z o.o.,

* zestawienie zapisów na kontach bankowych za lata 2011 - 2013 firmy B Sp. z o.o.,

* faktury wystawione w 2012 r. i 2013 r. przez firmę C na rzecz B Sp. z o.o., ponieważ zgromadzony materiał nie pozwolił na wykazanie związku transakcji dokonanych między tymi podmiotami z transakcjami z firmą A Sp. z o.o.,

* faktury wystawione przez firmę B Sp. z o.o. na rzecz C, ponieważ ich przedmiotem są towary, nie będące przedmiotem obrotu firmy A Sp. z o.o., tj. skrobia ziemniaczana czy substancje chemiczne.

Dalej wskazano, że w przedmiotowej sprawie przesłanka interesu publicznego, jako podstawy wyłączenia informacji z akt sprawy, ma ratio legis z uwagi na to, że w interesie publicznym leży konieczność ochrony informacji odnoszących się do K. K.-J., które nie dotyczą prowadzonej kontroli podatkowej oraz danych osób niezwiązanych z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą. Jak wynika z powyższego, treści poddane anonimizacji lub wyłączeniu nie mogłyby wpłynąć na opodatkowanie transakcji dotyczących firmy A Sp. z o.o. oraz nie dotyczą Spółki A Sp. z o.o.

Uzasadniając przyczyny wyłączenia dokumentów oraz wskazując przepisy dodatkowo je chroniące podniesiono, że nie można zapomnieć o zestawieniach dokumentów zaksięgowanych, zapisach na kontach bankowych i fakturach wystawionych przez firmę C na rzecz B Sp. z o.o., których zakres wykracza poza wspólne transakcje czy inne czynności. Udostępnienie tych danych stanowiłoby naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy skarbowej przez organ, do czego zobowiązany jest na podstawie przepisów Działu VII "Tajemnica skarbowa" ustawy Ordynacja podatkowa.

Nie zgadzając się w dalszym ciągu ze stanowiskiem organów, strona złożyła skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 178 § 1 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 129 o.p. poprzez bezzasadne odmówienie stronie wglądu w pełne akta sprawy, z możliwością sporządzenia z nich notatek, kopii, odpisów i w konsekwencji odmowę udzielenia stronie możliwości uzyskania pełnego obrazu sprawy, jak i oglądu na całość posiadanego przez organ podatkowy materiału dowodowego,

2. art. 179 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 129 o.p. poprzez uznanie, iż dokumenty, których anonimizacji dokonał organ, zawierają informacje niejawne dla strony oraz, iż interes publiczny przemawia za dokonaniem anonimizacji dokumentów i utajnieniem określonych informacji, oraz włączeniem do akt postępowania dokumentów, o treści niepełnej i ograniczonej w swojej treści względem strony,

3. art. 217 § 2 w zw. z art. 179 § 2 w zw. z art. 121 § 1 o.p. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazań, dlaczego organ II instancji odmawia stronie zapoznania się z materiałem dowodowym w postaci kserokopii protokołu przesłuchania podejrzanego K. K.-J. i skupienie się wyłącznie na nieudostępnieniu stronie pisma firmy B Sp. z o.o. z dnia 26.01.2019 r. z załącznikami.

Z uwagi na zakres i charakter wskazanych naruszeń, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy działały zgodnie z prawem stwierdzając, że wniosek pełnomocnika skarżącej o udostępnienie dokumentów objętych tajemnicą skarbową, zanonimizowanych i wyłączonych z akt sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Organ pierwszej instancji odmawiając stronie skarżącej zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania kontrolnego wskazał, że dokumenty te zawierają informacje, których ujawnienie mogłoby narazić na szkodę interes publiczny.

W ocenie sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że mając na względzie interes publiczny, udostępnienie stronie informacji o danych wykraczających poza wspólne transakcje czy inne czynności, stanowiłoby w tym przypadku naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy skarbowej przez organ, do czego jest zobowiązany na podstawie przepisów art. 239 i 294 o.p.

Sąd nie zgadza się z argumentacją strony skarżącej, że zanonimizowanie spornych dokumentów i ich wyłączenie z akt sprawy mogło pozbawić Spółkę możliwości obrony czy też składania właściwych wniosków dowodowych. Wyłączone i zanonimizowane materiały zawierały dane dotyczące stron innych postępowań, podmiotów niezwiązanych bezpośrednio z transakcjami zawartymi przez skarżącą, a zatem nie miały znaczenia w sprawie skarżącej.

Rozpoznając przedmiotową sprawę, sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasady legalności działania organów podatkowych.

Sedno sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy organ podatkowy prawidłowo zastosował w sprawie art. 179 o.p. i zawarte w nim ograniczenie dotyczące uregulowanego w art. 178 o.p. prawa wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii.

Strona zarzuca organom podatkowym naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 178 § 1 i art. 179 o.p., ze względu na nierespektowanie jej prawa wglądu w akta sprawy z powodu wystąpienia "interesu publicznego", a w konsekwencji pozbawienie jej czynnego udziału w postępowaniu kontrolnym.

Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 178 § 1 o.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 179 § 1 p.p.s.a. przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Wyrażone w art. 178 § 1 o.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 o.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 o.p.). Przepis ten nie ma jednak charakteru absolutnego i doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w art. 179 § 1 o.p. Przewidziane w art. 179 § 1 o.p. dwa wyjątki zostały ustanowione z uwagi na potrzebę ochrony określonych wartości - informacji niejawnych bądź interesu publicznego.

"Interes publiczny", do którego ustawodawca odwołuje się w art. 179 § 1 o.p. dotyczy informacji, które nie są informacjami niejawnymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 ze zm. – dalej jako: "u.o.i.n."). W odniesieniu do tych ostatnich art. 179 § 1 o.p. wykluczył expressis verbis dostęp stronie postępowania podatkowego.

Tajemnica skarbowa stanowi informację niejawną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.o.i.n. Na podstawie art. 179 § 1 o.p. do dokumentów zawierających informacje objęte tajemnicą skarbową nie ma zatem zastosowania określone art. 178 o.p. prawo wglądu strony do akt sprawy (zob. w komentarzu do art. 179 ordynacji podatkowej P. Pietrasz, w: C. Kosikowski, L. Etel, J. Brolik, R Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz. W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex/el. 2013). Pojęcie interesu publicznego jest terminem nieostrym i wymagającym doprecyzowania na tle konkretnych okoliczności faktycznych. Chodzi tu wyłącznie, jak w rozpatrywanej sprawie wykazały organy, o ograniczenie stronie postępowania podatkowego wglądu do dokumentów zawierających informacje chronione tajemnicą skarbową o innym podmiocie niż strona. Czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie może umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku. W sytuacji, gdy organ podatkowy prowadzi postępowanie dotyczące kilku stron, powinien im udostępniać materiały dotyczące wspólnej dla nich sytuacji procesowej w granicach określonych przedmiotem orzekania oraz bez ograniczeń materiały dotyczące strony występującej z żądaniem ich udostępnienia. Jeżeli natomiast zakres materiałów uzyskanych od różnych stron lub organów przekracza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego, to organ podatkowy ma obowiązek zachowania w tajemnicy danych, które nie są dla stron wspólne.

Wniosek Spółki o udostępnienie dokumentów objętych tajemnicą skarbową, zanonimizowanych i wyłączonych z akt sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odmawiając stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania kontrolnego wskazał, że dokumenty te zawierają informacje, których ujawnienie mogłoby narazić na szkodę interes publiczny. Wyjaśnił również, co należy rozumieć w omawianej sprawie pod pojęciem "interes publiczny". Podał, że wskazany materiał wyłączony został z uwagi na to, że zawierał dane dotyczące stron innych postępowań, tj. między innymi dane o osiągniętych obrotach, rozliczeniach podatkowych oraz innych zdarzeniach dotyczących kontrahentów strony. Należy uznać, że nie miały one wpływu na ocenę stanu faktycznego w postępowaniach prowadzonych wobec skarżącej. Zatem organ w sposób uprawniony uznał, że mając na względzie interes publiczny, organy prowadząc postępowanie podatkowe (kontrolne) wobec strony skarżącej nie ujawniały danych innych podmiotów, które zostały uzyskane w trakcie czynności służbowych, ponieważ są to dane prawnie chronione. Interesem publicznym jest w tym przypadku dobro osób trzecich, których dotyczyłyby wyłączone z akt sprawy dokumenty, a które nie miały wpływu na ustalenia poczynione w sprawie skarżącej. Udostępnienie jej informacji o danych wykraczających poza wspólne transakcje czy inne czynności, stanowiłoby w tym przypadku naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy skarbowej przez organ, do czego jest zobowiązany na podstawie przepisów art. 239 i art. 294 o.p.

Skorzystanie przez organy z możliwości zawartej w art. 179 § 1 o.p. zawsze wiąże się z ograniczeniem zasady czynnego udziału strony. Jednak skoro ustawodawca takie ograniczenie dopuścił, to sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy byłoby twierdzenie, że samo skorzystanie przez organ z rozwiązania przewidzianego w art. 179 § 1 o.p. narusza prawo (tak NSA w wyroku z dnia 3 listopada 2015 r., II FSK 2297/13). Organ zasadnie włączył w poczet materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wymienione konkretne dokumenty po zanonimizowaniu, z którymi Spółka i jej pełnomocnik mieli się prawo zapoznać się.

W wyroku z dnia 3 sierpnia 2016 r. (II FSK 1835/14), Naczelny Sąd Administracyjny w sposób jasny i nie budzący żadnych wątpliwości wskazał, iż czynny udział strony w postępowaniu podatkowym nie może umożliwiać dostępu do informacji o innym podatniku; w sytuacji gdy organ podatkowy prowadzi postępowanie dotyczące kilku stron, powinien im udostępniać w myśl art. 178 § 1 o.p. materiały dotyczące wspólnej dla nich sytuacji procesowej w granicach określonych przedmiotem orzekania oraz bez ograniczeń materiały dotyczące strony występującej z żądaniem ich udostępnienia; jeżeli zakres materiałów uzyskanych od różnych stron lub organów przekracza ramy wspólnego dla nich stanu faktycznego, to organ podatkowy ma obowiązek stosownie do art. 179 § 1 o.p. zachowania w tajemnicy danych, które nie są dla stron wspólne.

W rozpatrywanej sprawie istniały faktycznie dwa istotne powody, dla których należało chronić interes publiczny, a przez to ograniczyć stronie dostęp do zanonimizowanych informacji oraz dokumentów wyłączonych. Kwestią uzasadniającą takie działanie organu jest bowiem istnienie przesłanki interesu publicznego rozumianego jako dobro prowadzonej przez organ podatkowy kontroli podatkowej oraz ochronę interesu fiskalnego Skarbu Państwa traktowanego jako dążenie do realizacji norm prawa podatkowego.

Jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, zanonimizowane informacje to dane osobowe i dane podmiotów gospodarczych niezwiązanych bezpośrednio z kontrolowanym oraz dane dotyczące działalności podmiotów niezwiązanych bezpośrednio z kontrolowanym, a znajdujące się na fakturach, w umowach lub wyłączonym protokole przesłuchania.

Zatem takie zachowanie organu leży w interesie publicznym i nie narusza prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, a co za tym idzie zasady określonej w art. 178 o.p. Organ, odmawiając zapoznania Spółki z dokumentami i informacjami, kierował się dobrem prowadzonej kontroli i uznał, że interes publiczny ma większą wagę niż indywidualne uprawnienie strony wynikające z generalnych zasad postępowania podatkowego. Jednocześnie przejęto, iż skoro ustawodawca takie ograniczenie dopuścił, to sprzeczne z zasadą racjonalnego ustawodawcy byłoby twierdzenie, że samo skorzystanie przez organ z rozwiązania przewidzianego w art. 179 § 1 o.p. narusza prawo.

Ograniczenie dostępu strony do niektórych informacji oraz wyłączonych dokumentów nastąpiło z uwagi na ochronę interesu publicznego rozumianego jako dobro prowadzonej kontroli podatkowej oraz ochrona interesów osób trzecich. Artykuł 179 § 2 o.p. daje podstawę do wyłączenia z akt sprawy części dokumentu, co uczyniono wobec pisma i załączników firmy B Sp. z o. o. z dnia 26 stycznia 2019 r. oraz kserokopii protokołu przesłuchania podejrzanego K. K.-J., ale odnosi się to do sytuacji, gdy tylko dana część dokumentu zawiera w swej treści przesłankę wyłączenia, a taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do części ww. dokumentów wymienionych w punkcie 1 na stronie 5-ej zaskarżonego postanowienia. Natomiast w odniesieniu do wyłączonych w całości dokumentów w przedmiotowej sprawie, tj. dokumentów wymienionych w punkcie 2 na stronie 5-ej zaskarżonego postanowienia, wskazano iż ich zakres wykracza poza wspólne transakcje czy inne czynności i ich udostępnienie stanowiłoby naruszenie obowiązku zachowania tajemnicy skarbowej przez organ, do czego jest zobowiązany na podstawie przepisów Działu "Tajemnica skarbowa" ustawy Ordynacja podatkowa.

Organy przytoczyły oraz wyjaśniły podstawy prawne, na których oparły swoje twierdzenia, precyzyjnie wskazując jakie dane i dlaczego zostały utajnione, co w szczególności znajduje odzwierciedlenie na stronie wspomnianej stronie 5-ej zaskarżonego postanowienia.

Zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu przejawia się głównie w możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Reguła ta została przez ustawodawcę potwierdzona i rozwinięta w przepisach art. 192 i art. 200 § 1 o.p. Strona na każdym etapie postępowania może żądać wglądu do akt sprawy, z kolei organ podatkowy ma obowiązek ocenić na każdym etapie postępowania, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 179 § 1 o.p., uzasadniające odmowę zapoznania się strony z zebranymi dowodami.

W toku wszczętych wobec firmy A Sp. z o. o. kontroli podatkowych, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł-G jako gospodarz tych postępowań podjął czynności mające na celu sprawdzenie czy strona wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego. Zakresy tych czynności zostały wyznaczone w upoważnieniach do przeprowadzenia kontroli podatkowej, które zmierzają do wyjaśnienia prawidłowości wykonywania obowiązków wynikających z ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, prawidłowości i terminowości rozliczenia z budżetem w podatku od towarów i usług VAT, prawidłowości zgłoszenia danych rejestracyjnych oraz prowadzenia ewidencji środków trwałych i ewidencji wyposażenia za okres od 1 stycznia 2012 r. – 31 grudnia 2012 r. i od 1 stycznia 2013 r. – 31 grudnia 2013 r.

W ramach inicjatywy dowodowej organ podatkowy ma prawo zbierać materiał ze wszystkich dostępnych mu źródeł, w tym zwrócić się do innego organu o informacje zgromadzone w wyniku podjętych przez niego działań lub do innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Takie działanie jest wypełnieniem zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 o.p., zgodnie z którą to na organie podatkowym spoczywa ciężar udowodnienia wszystkich faktów istotnych dla sprawy. Zatem działanie organu zmierza do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego i uzyskania prawdy materialnej. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł-G pozyskał materiał z prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Ł. postępowania wobec K. K.-J., kontrahenta firmy A Sp. z o. o. Postanowieniami z dnia [...]r. wyłączył ten materiał, aby ponownie włączyć po zanonimizowaniu z uwagi na ochronę interesu publicznego, rozumianego jako ochrona interesów osób trzecich. Pod pojęciem tym należy rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.

W przedmiotowej sprawie przesłanka interesu publicznego jako podstawa wyłączenia informacji z akt sprawy ma ratio legis z uwagi na to, że w interesie publicznym leży konieczność ochrony danych identyfikujących inne osoby czy podmioty. Organ I instancji wyraźnie wskazał, które informacje i dlaczego nie powinny być jawne. Dotyczyły one:

- danych osobowych lub danych podmiotów gospodarczych oraz danych kontaktowych osób lub podmiotów gospodarczych niezwiązanych bezpośrednio z kontrolowanym,

- danych o działalności kontrahentów i podmiotów niezwiązanych bezpośrednio z kontrolowanym,

- kwot zobowiązań podatkowych kontrahentów i podmiotów niezwiązanych bezpośrednio z kontrolowanym,

- danych indywidualizujących inne podmioty niezwiązane bezpośrednio z kontrolowanym,

- danych, których ujawnienie stanowiłoby naruszenie tajemnicy służbowej, jako tajemnicy skarbowej, rozumianej jako ochrona informacji zawartych w zestawieniach zapisów na kontach bankowych czy zapisów na kontach rozrachunkowych, kontrahentów kontrolowanej Spółki.

W przedmiotowej sprawie doszło zatem do utajnienia nie tylko danych osób, ale także informacji dotyczących zapisów na kontach bankowych, fakturach i dokumentach zaksięgowanych, których zakres wykracza poza wspólne transakcje i których ochrona jest bezwzględnym obowiązkiem pracowników administracji skarbowej.

Zatem wyłączenie wyżej wskazanych informacji z opisanych dokumentów, a potem odmowa zapoznania się z nimi, nastąpiło w oparciu o istniejącą przesłankę interesu publicznego, którego istotę i znaczenie wyjaśniono w postanowieniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, za niezasadny należy uznać zarzut sformułowany w rozpatrywanej skardze a dotyczący naruszenia art. 178 § 1 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 129 o.p. poprzez bezzasadne odmówienie stronie wglądu w akta sprawy i odmowę uzyskania przez nią pełnego obrazu sprawy, jak i posiadanych przez organ podatkowych dowodów.

Organ podatkowy włączając zanonimizowane dokumenty postąpił zgodnie z zasadą jawności postępowania. W konsekwencji nie naruszono zasady prowadzenia kontroli podatkowej w sposób budzący zaufanie oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez uniemożliwienie Spółce prawa do ustosunkowania się do przedmiotowego materiału dowodowego. Istotnym w omawianej sprawie jest, iż zaskarżone postanowienie zawiera szczegółowe wskazanie, co składa się na zanonimizowane i wyłączone informacje.

Mając powyższe na uwadze, sąd doszedł do przekonania, iż organ zasadnie uznał, że zanonimizowane informacje nie powinny zostać ujawnione stronie. Brak wiedzy w tym zakresie nie uniemożliwia Spółce złożenie wniosków dowodowych lub wskazanie dodatkowych okoliczności w sprawie.

Zasada czynnego udziału znajduje rozwinięcie w każdym stadium postępowania. Między innymi poprzez możliwość wniesienia zastrzeżeń lub wyjaśnień do zawartych ustaleń w protokole kontroli, wskazując jednocześnie stosowne wnioski dowodowe, które umożliwią organowi podatkowemu prawidłowe określenie podstawy opodatkowania, w trybie art. 291 § 1 o.p., tj. w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu. Spółka może składać wnioski dowodowe w czasie całej kontroli podatkowej.

Mając na uwadze powyżej przytoczone argumenty, w ocenie sądu, ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organy w przedmiotowym postępowaniu są prawidłowe i w pełni zasadne. Dlatego też, sąd doszedł do przekonania, iż brak jest podstaw prawnych do nakazania organom udostępnienia wyłączonych z akt dokumentów lub przekazania dokumentów przed anonimizacją. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił rozpatrywaną skargę jako bezzasadną.

mko