Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2637/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 247
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wnioski Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (oddział w [...]) z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie przyznania jednorazowego odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 15 września 2014 r. Z. S. wniósł do Sądu Rejonowego w [...] pozew o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (oddział w [...]) z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie przyznania jednorazowego odszkodowania i naprawienie szkody wyrządzonej przez skutki tej decyzji.

Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V Sądu Rejonowego w [...] sprawa została przekazana do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z adnotacją, że sprawa ma charakter sprawy administracyjnej i właściwym do stwierdzenia niezgodności decyzji ZUS z prawem jest sąd administracyjny.

W piśmie z dnia 22 października 2014 r. ZUS oddział w [...] przekazał pozew ubezpieczonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 1053/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Po uprawomocnieniu się tego postanowienia akta sprawy przekazano do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W piśmie z dnia 10 listopada 2014 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 12 grudnia 2014 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Jednakże stosownie do art. 247 cyt. ustawy prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.

O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, iż skarga nie może zostać uwzględniona. Przy czym stwierdzenie przez sąd oczywistej bezzasadności skargi powoduje, że skarga taka podlegać będzie oddaleniu bądź odrzuceniu. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2.).

Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w niniejszej sprawie oczywiście bezzasadny, bowiem skarga podlega odrzuceniu, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

Podkreślić należy, że Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności obowiązany jest zbadać dopuszczalność skargi, tzn. ustalić, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 Ppsa.

Skoro skarżący w pozwie (skardze) z dnia 15 września 2012 r. zawarł wniosek o naprawienie szkody wyrządzonej skutkami tej decyzji i powołał przy tym art. 417 Kodeksy cywilnego nie może być wątpliwości co do braku właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie.

Ponadto w dniu 11 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, sygn. akt I OPS 1/13, w której stwierdził, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. – dalej u.s.u.s.) w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

W uchwale tej NSA wskazał, że podstawa prawna prowadzonych postępowań przez organy rentowe w sprawach ubezpieczeń społecznych jest złożona w swej strukturze normatywnej. Składają się bowiem na nią przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wyznaczonym w art. 180 i art. 181 k.p.a. oraz stosowne przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych o nadzwyczajnych trybach postępowania mowa jest w art. 83a ust. 1 i 2. Dla dokonania właściwej interpretacji analizowanego przepisu art. 83a ust. 2 u.s.u.s. konieczne jest uprzednie odniesienie się do art. 83a ust. 1 u.s.u.s., normującego ponowne ustalanie prawa do świadczenia lub zobowiązania. Ustanowiona tym przepisem instytucja prawna reguluje w sposób odrębny i korzystający z pierwszeństwa w stosunku do przepisów k.p.c. i k.p.a. – procedurę ponownego ustalania prawa do świadczeń i ich wysokości. Na mocy tego przepisu ZUS może samodzielnie – w trybie mniej rygorystycznym niż przewidziany w k.p.a. – dokonać ponownego rozpatrzenia praw lub obowiązków z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 83a ust. 2 u.s.u.s. odnosi się do trybów nadzwyczajnych przewidzianych w art. 154-156 k.p.a. Ustawodawca z kompetencji ZUS określonej w art. 83a ust. 2 u.s.u.s. wyłączył te decyzje, od których zostały wniesione odwołania do sądu powszechnego z uwagi na to, że sąd pracy i ubezpieczeń społecznych w ramach zwykłego postępowania odwoławczego kontroluje decyzje organów rentowych również w kontekście wadliwości, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego I UZP 3/10). Dalej NSA wskazał, że treść normatywna art. 83a ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. pozwala przyjąć, że decyzje organów rentowych przewidziane w tych przepisach odnoszą się w swej istocie do praw i obowiązków stron tego samego stosunku prawnego, którego dotyczy weryfikowana decyzja ostateczna. Zależność pomiędzy decyzjami wydawanymi w trybie zwykłym i nadzwyczajnym przemawia za przyjęciem jednolitego sposobu ich zaskarżania, adekwatnego do charakteru spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, iż w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego byłby właściwy sąd powszechny bądź sąd administracyjny, w zależności od tego, w jakim trybie została wydana decyzja organu rentowego. Przyjęcie, że ustanowiony w art. 83 ust. 2 u.s.u.s. sądowy tryb odwoławczy odnosi się do wszystkich decyzji wydawanych przez organy rentowe na podstawie art. 83 ust. 1 oraz 83a ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. – pozwala uniknąć systemowej niespójności. Dlatego NSA uznał, że każda decyzja organu rentowego wydana w przedmiocie określonym w art. 83a ust. 2 u.s.u.s., tj. uchylenia, zmiany lub unieważnienia – podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, jako środka przeniesienia sprawy na drogę postępowania przed sądem powszechnym.

Podstawę prawną orzekania organów w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wobec tego powyższą uchwałą Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest w pewnym sensie związany. Uchwała jest wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, jaka została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt I GSK 199/12). Sąd podziela pogląd wyrażony w tej uchwale.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 247 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.