Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 875/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 75 par. 1,  art. 77 par. 1, art. 80,  art. 86, art. 136, art. 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8 ust. 1,  art. 98 zd. 2, art. 104 ust. 4, art. 106 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: par. 2 ust. 3, par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 19
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. nr [...] II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 września 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 9 lipca 2007 r., odmawiającą Z. W. odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 7.636,65 zł.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że Z. W. wnioskiem z dnia 6 marca 2006 r. zwrócił się o odstąpienie od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 7.636,65 zł ustalonego na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 5 kwietnia 2005 r., utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z dnia 27 czerwca 2005 r. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 6 kwietnia 2006 r. nie uwzględnił wniosku i odmówił odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Z. W. zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Kolegium z dnia 31 maja 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję Wójta z dnia 6 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 598/06, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż organy administracji obu instancji nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Następnie Kolegium decyzją z dnia 16 kwietnia 2007 r. uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia 6 kwietnia 2006 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło również, iż organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując sprawę próbował skontaktować się z wnioskodawcą w trybie art. 50 k.p.a. w celu złożenia przez niego wyjaśnień, lecz Z. W. uniemożliwił kontakt. Wójt Gminy uzasadniając odmowę odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wskazał, iż odwołującemu winno zależeć na pozytywnym dla niego rozstrzygnięciu sprawy i dlatego powinien on wykazać minimum kontaktu z organem w celu przedstawienia swojej sytuacji osobistej i materialnej.

Kolegium podkreśliło, iż Z. W. przekracza kryterium dochodowe i nie zachodzi wobec niego szczególny przypadek, który uzasadniałby odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca świadomie i celowo uniemożliwia udzielenie informacji, a powoływanie się przez niego na niepełnosprawność z powodu schorzenia psychicznego ma czysto instrumentalny charakter. Z. W. posiada bowiem pełną zdolność do czynności prawnych, która przejawia się w roszczeniowej postawie, gdyż domagając się przyznania świadczeń z pomocy społecznej wnioskodawca wykazuje pełną poczytalność, natomiast, w przypadku kontaktów z pracownikami socjalnymi, to wnioskodawca unika ich, zasłaniając się swym schorzeniem.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył Z. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący podkreślił, że organy administracji nie zastosowały się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 598/06. Skarżący zarzucił również organom wykorzystywanie jego niepełnosprawności psychicznej.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W dniu 18 stycznia 2008 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślił, iż zaskarżona decyzja narusza prawo, gdyż Kolegium przekroczyło granice uznania administracyjnego i dokonało dowolnej interpretacji art. 104 ust. 4 w zw. z art. 98 zd. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem pełnomocnika strony organy administracji doskonale znają sytuację Z. W. i w związku z tym mogły skorzystać z § 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie wywiadu środowiskowego, a ponadto przeprowadzenie tego wywiadu nie jest konieczną przesłanką odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Organy obu instancji uchybiły przepisom art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ nie zebrały całego materiału dowodowego i nie oceniły go należycie. Nadto w ocenie pełnomocnika odpowiedź na skargę Kolegium jest zbyt emocjonalna co do skarżącego – chorego psychicznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80, 136 i 138 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy.

W świetle art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Przepis art. 98 zdanie 2 ustawy pozwala na zastosowanie art. 104 ust. 4 ustawy do świadczeń nienależnie pobranych.

Konstrukcja powołanego przepisu art. 104 ust. 4 ustawy wskazuje na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, które pozwala organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa z najbardziej właściwy. O tym jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Cechą specyficzną tego zagadnienia jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości (por.: I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, "Państwo i Prawo" 1992, z. 10, s. 32 i nast.). Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Obowiązujące przepisy nie przewidują swobodnego uznania organów administracji. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002 r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.), kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji, poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, powodującym wadliwość decyzji.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich przeprowadzonych dowodów. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic. Rozpatrując materiał dowodowy organ nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej robi to przyczyny.

Organy administracji publicznej są więc na podstawie tych przepisów zobowiązane do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas mogą ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art.136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie rozpoznały i nie rozstrzygnęły sprawy administracyjnej zgodnie z regułami wynikającymi z omówionych przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a., w szczególności nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

W prawomocnym wyroku z dnia 29 listopada 2006 r. w sprawie II SA/Lu 598/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uchylając poprzednią decyzję Kolegium wydaną w niniejszej sprawie wskazał, że organy pomocy społecznej niedostatecznie wyjaśniły brak zasadności odmowy odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sąd zwrócił uwagę, iż rozstrzygnięcia w tej kwestii nie może uzasadniać przekroczenie przez skarżącego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. Podstawy do wydania decyzji o odmowie odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie może również stanowić, zdaniem Sądu, brak współdziałania przez Z. W. w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Sąd wskazał także, iż rezygnując z przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność jego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, organy administracji publicznej obu instancji nie podjęły w sprawie wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym postąpiły wbrew zasadom wyrażonym w art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a.

Stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Rozpoznając sprawę ponownie organ drugiej instancji zobowiązany był zatem do zastosowania wytycznych wskazanych w wyroku Sądu z dnia 29 listopada 2006 r. Obowiązek ten ciążył również na organie pierwszej instancji, bowiem decyzją z dnia 16 kwietnia 2007 r. Kolegium uchyliło decyzję Wójta Gminy wydaną w tej sprawie, wskazując, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ ten winien mieć na uwadze wskazówki poczynione w powołanym orzeczeniu Sądu.

Organy obu instancji odmawiając ponownie Z. W. odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, wskazały, iż wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Zdaniem organów nie bez znaczenia w tej sprawie jest również okoliczność, iż strona świadomie i celowo wprowadziła w błąd organy, zatajając fakt pobierania renty z ZUS, pomimo zawartego w decyzji pouczenia o konieczności informowania organów o każdej zmianie swojej sytuacji bytowej i materialnej mającej wpływ na wysokość przyznanej pomocy społecznej.

Sąd nie podziela takiego stanowiska organów administracji. Należy stwierdzić, iż ustalenie, że wysokość dochodu danej osoby przekracza ustalone w art. 8 ust. 1 ustawy kryterium dochodowe, nie stanowi przesłanki odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 104 ust. 4 w związku z art. 98 zdanie 2 ustawy. Okoliczność ta stanowi jedną z przesłanek przyznania lub odmowy przyznania prawa do świadczeń z pomocy społecznej, nie zaś odstąpienia od zwrotu udzielonego nienależnie świadczenia. Nadto, jak wynika wprost z brzmienia art. 98 zdanie 2 ustawy, ustawodawca przyznał świadczeniobiorcom prawo żądania odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy i nie uzależnił wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie od oceny, czy strona pobrała nienależnie świadczenie w wyniku świadomego i celowego wprowadzenia w błąd organów, czy uczyniła to nieświadomie.

Ponadto organy, jako dodatkową przesłankę odmowy odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia, wskazały świadome i celowe uniemożliwienie udzielenia przez skarżącego informacji. Organy administracji wyjaśniły, iż wnioskodawca wezwany przez organ pierwszej instancji pismem z dnia 15 maja 2007 r. i z dnia 1 czerwca 2007 r. do osobistego stawiennictwa w Ośrodku Pomocy Społecznej w celu złożenia dowodów potwierdzających jego sytuację materialną i bytową, nie wykonał powyższego wezwania. Następnie pracownik socjalny w dniu 18 czerwca 2007 r. podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i w tym celu udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy, lecz z uwagi na jego nieobecność nie dokonano tej czynności.

Organy administracji obu instancji ograniczając się w rozpoznawanej sprawie do podjęcia wskazanych czynności procesowych naruszyły obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z zasadami wyrażonymi w powołanych przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organy administracji obowiązane były dopuścić z urzędu inne dowody na okoliczność sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy. W przypadku braku możliwości uzyskania żądanych informacji i dokumentów od wnioskodawcy, organy mogły uzyskać tę wiedzę w szczególności na podstawie wyjaśnień odebranych od sąsiadów skarżącego, czy też żony skarżącego i jego syna, którzy wprawdzie nie prowadzą ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego, lecz zamieszkują wspólnie w tym samym budynku, co skarżący.

Należy przy tym zauważyć, iż nieudana próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym również nie może stanowić przesłanki odmowy odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Na tę okoliczność zwrócił już uwagę Sąd w powołanym wyroku z dnia 29 listopada 2006 r., stwierdzając, iż przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie może być uznane za konieczną przesłankę ustalenia sytuacji skarżącego w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowego, wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. W niniejszej sprawie rozpoznaniu nie podlega jednak wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, lecz żądanie odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Dysponując opisanymi dowodami organy nie mogły uznać, że sprawa została należycie wyjaśniona i ustalony został stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (art. 7 k.p.a). Mimo istniejących wątpliwości i braków postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy nie uzupełnił postępowania dowodowego, co narusza przepis art. 136 k.p.a. Brak było w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja zapadła zatem także za naruszeniem przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Nie jest prawidłowe również stanowisko organów administracji, iż powoływanie się przez Z. W. na niepełnosprawność z powodu schorzenia psychicznego ma czysto instrumentalny charakter, a sam wnioskodawca jest osobą posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych, która przejawia się w roszczeniowej postawie, gdyż domagając się przyznania świadczeń z pomocy społecznej wnioskodawca wykazuje pełną poczytalność, natomiast, w przypadku kontaktów z pracownikami socjalnymi, to wnioskodawca unika ich, zasłaniając się swym schorzeniem. Z okoliczności tej organy administracji nie mogą czynić zarzutu, uzasadniającego odmowę odstąpienia od zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że ani Sąd ani organy administracji orzekające w sprawie nie posiadają wiadomości specjalnych pozwalających na dokonanie oceny, kiedy działania skarżącego, cierpiącego na schorzenia psychiczne, są w pełni świadome, a kiedy takiego charakteru nie mają. Z akt niniejszej sprawy wynika, że z tytułu choroby psychicznej, istniejącej od lipca 1994 r., zostało u skarżącego stwierdzone inwalidztwo, wykluczające możliwość wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia i przyznano mu rentę inwalidzką. Według aktualnego orzeczenia Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Z. W. jest trwale niezdolny do zatrudnienia i wymaga częściowej opieki osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (k.64 akt sprawy).

Stan zdrowia psychicznego Z. W. był także przedmiotem oceny biegłych lekarzy psychiatrów, którzy w grudniu 2003 r. wydawali, zgodnie z postanowieniem Prokuratury Rejonowej w L. [...], opinię w zakresie jego poczytalności. W opinii tej lekarze stwierdzili, że istniejące u niego zaburzenia urojeniowe spowodowały całkowite zniesienie zdolności do kierowania swym postępowaniem, a prawdopodobieństwo popełnienia przez niego czynów zabronionych, związanych z jego chorobą jest znaczne. Jego zaburzenia urojeniowe, obejmujące paranoję wywołały u niego przekonanie prześladowania przez urzędników (k.49-52 akt sprawy).

Organom administracji od wielu lat znany jest fakt, że Z. W. cierpi na chorobę psychiczną. W takiej sytuacji stanowisko tych organów, iż skarżący odmawiając współpracy z pracownikami socjalnymi działał świadomie i z rozeznaniem należy uznać za wadliwe. Organy te, wobec udokumentowanej choroby psychicznej, nie są uprawnione do formułowania kategorycznych ocen, co do świadomego, w pełni poczytalnego działania skarżącego.

Wskazane naruszenia zasad postępowania dowodowego mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, doprowadziły bowiem do wydania decyzji w oparciu o niepełny i nie oceniony należycie materiał dowodowy. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie Sąd uchylił na podstawie art. 135 powołanej ustawy także decyzję organu pierwszej instancji mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy przez organy administracji.

Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji powinny dążyć do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 7 k.p.a i przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób określony w przepisach art. 75 i nast. k.p.a., uwzględniając wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Należy przypomnieć, że w świetle art. 75 § 1 zdanie 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być zeznania świadków, czy też dowód z przesłuchania strony na podstawie art. 86 k.p.a.

Dopiero zebranie całego materiału dowodowego pozwoli na jego prawidłową, zgodną z regułami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. ocenę i ustalenie prawidłowo stanu faktycznego sprawy. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jest warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organy ocenią, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego w sprawie niniejszej nie zachodzi przypadek szczególny uzasadniający, stosownie do art. 104 ust. 4 w związku z art. 98 zdanie 2 ustawy, odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. W szczególności organy te ustalą, czy żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części nie stanowiłoby dla skarżącego nadmiernego obciążenia lub też nie niweczyłoby skutków udzielanej pomocy.

Z tych względów i na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).