Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2358/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2021 r.; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") decyzją z 9 czerwca 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1a, 3a pkt 1, art. 140ab ust. 3 pkt 1, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, dalej: "P.r.d."), § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm., dalej: "rozporządzenie techniczne"), § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych z dnia 23 maja 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 629, dalej: "rozporządzenie w sprawie pilotowania"), po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G.(dalej: "Strona", "Spółka", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 25 stycznia 2021 r., o nałożeniu kary pieniężnej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wyjaśnił, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowił brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. Organ wskazał, że 7 września 2020 r. na autostradzie A1, na wysokości węzła [...] zatrzymano do kontroli 8-osiowy pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki S. o nr rej. [...], 5-osiowej naczepy marki B. o nr rej. [...]. Pojazdem członowym wykonywany był przejazd drogowy z ładunkiem drobnicowym umieszczonym w dwóch kontenerach 20-stopowych (ładunek podzielny) w imieniu Spółki. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z 7 września 2020 r.

GITD wyjaśnił następnie, że pismem z 22 września 2020 r. organ I instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem na podstawie 140aa ust. 1a P.r.d., decyzji nr [...] z 25 stycznia 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych.

Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji GITD, po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, podkreślił, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie pilotowania, pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z następujących wielkości: masa całkowita - 60 t powinien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie.

GITD wskazał, że w trakcie kontroli stwierdzono, że pojazd członowy nie był pilotowany przez jeden pojazd, a w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono m.in. rzeczywistą masę całkowitą pojazdu członowego 68,65 t - przekroczenie o 28,65 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 71,62 %).

Organ wyjaśnił, że uzyskanie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym i pilotowanie przejazdu pojazdu na warunkach i w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2 P.r.d., to dwa niezależne od siebie obowiązki, których naruszenie sankcjonowane jest w oparciu o rożne podstawy prawne. W przypadku naruszenia obowiązku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie stosownego zezwolenia organ stwierdzający naruszenie podejmuje rozstrzygnięcie w oparciu o art. 140aa ust. 1 P.r.d. i stosuje wobec podmiotu wykonującego przejazd sankcje z art. 140ab ust. 1 P.r.d., podczas gdy naruszenie w zakresie pilotowania pojazdu stwierdza się w decyzji wydanej na podstawie art. 140aa ust. 1a P.r.d. i wymierza karę w oparciu o art. 140aa ust. 3a P.r.d., przy czym w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia w pilotowaniu pojazdu, karę nakłada się bądź to na podmiot wykonujący przejazd, bądź to na podmiot wykonujący pilotowanie. Wskazane zatem odmienności, co do podstaw prawnych wydania decyzji, rożnych sankcji, a także rożnych podmiotów, które tym sankcjom mogą podlegać, uzasadnia stwierdzenie, że w istocie naruszenie obowiązku uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego oraz obowiązku pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w odrębnych przepisach, kreuje rożne sprawy administracyjne, a to w konsekwencji wymaga wszczęcia i prowadzenia odrębnych postępowań administracyjnych.

GITD podkreślił, że w sytuacji zaistnienia naruszenia obowiązku uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego oraz obowiązku zapewnienia właściwej liczby pojazdów pilotujących, jakkolwiek odpowiedzialność ponosić będzie ten sam podmiot (podmiot wykonujący przejazd), to jednak nie wystąpi tożsamość przedmiotowa sprawy, albowiem nadal występują dwie odmienne podstawy prawne rozstrzygnięcia i odrębne obowiązki podmiotu wykonującego przejazd.

GITD dodał, że jak wynika z treści zeznań kontrolowanego kierowcy przesłuchanego w charakterze świadka podczas kontroli, nie posiadał on wiedzy, czy po załadowaniu kontenerów pojazd był ważony na wadze całościowej lub osiowej, nikt nie informował kierowcy o masie ładunku, który znajduje się na kontrolowanym pojeździe. W przesłanych dokumentach z przedsiębiorstwa również jej nie określono. Z treści zeznań kierowcy wynika również, że nie posiadał on wiedzy, czy pojazd jest normatywny. Strona w toku postępowania nie przedstawiła żadnego wiarygodnego dowodu, z którego wynikałoby, że rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego z ładunkiem nie przekraczała 60000 kg, co determinowało obowiązek pilotowania przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie, a pomimo tego zdecydowała się wykonać przejazd bez pilota.

Organ zaznaczył, że przewożony ładunek był podzielny (umieszczony w dwóch kontenerach), a zatem istniała możliwość tak zorganizowania przejazdu, aby pojazd nie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej.

Pismem z 13 lipca 2022 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z 6 czerwca 2022 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz decyzji I instancji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o jej uchylenie oraz decyzji I instancji w całości, a także o zasądzenie od organu zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 7, w zw. z art. 8 § 1, w zw. z art. 11, w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80, w zw,

z art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, podczas gdy GITD zobligowane było do wyjaśnienia istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego kierując się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników, tj. Skarżącego do władzy publicznej,

2) § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania, poprzez niewyjaśnieni przez GITD w sposób dostateczny, czy obowiązek pilotowania pojazdu nienormatywnego jest ściśle powiązany z obowiązkiem posiadania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego,

3) art. 140ab ust. 2 P.r.d., poprzez jego błędną wykładnię i błędne zaprezentowanie poglądu, że w przypadku naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny dopuszczalne jest także nałożenie kary za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskrzonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja I instancji naruszają przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Jak wynika z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, który Sąd przyjął jako miarodajny do orzekania w niniejszej sprawie, 7 września 2020 r. na autostradzie [...], na wysokości węzła [...] zatrzymano do kontroli 8-osiowy pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki S. o nr rej. [...], 5-osiowej naczepy marki B. o nr rej. [...]. Pojazdem członowym wykonywany był przejazd drogowy z ładunkiem drobnicowym umieszczonym w dwóch kontenerach 20-stopowych (ładunek podzielny) w imieniu Spółki. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono m.in. rzeczywistą masę całkowitą pojazdu członowego 68,65 t - przekroczenie o 28,65 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 71,62 %).

Organy obu instancji uznały, że w niniejszej sprawie, ponieważ masa całkowita spornego pojazdu członowego przekroczyła 60 ton, miał zastosowanie art. 64 ust.1 pkt 3 P.r.d. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania.

Zgodnie z art. 64 ust.1 P.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym.

Jak wynika natomiast z § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania, pojazd nienormatywny, który przekracza co najmniej jedną z wymienionych w tym przepisie wielkości, w tym w pkt 4 – masę całkowitą – 60 t, powinien być pilotowany przez jeden pojazd wykonujący pilotowanie.

Wskazania jednak wymaga, że w świetle art. 64 ust. 2 P.r.d., co do zasadny niemożliwy jest przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym do 13 marca 2021 r., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Zezwolenia obu tych kategorii nie mogą być wydane w przypadku gdy rzeczywista masa całkowita jest większa od dopuszczalnej, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

W przedmiotowej zatem sprawie przewóz ładunku podzielnego spornym pojazdem członowy, nie mógł być dokonywany pojazdem nienormatywnym. Norma wynikająca z art. 64 ust. 2 P.r.d., wykluczała taką możliwość, natomiast art. 64 ust. 1 P.r.d., ma zastosowanie do przejazdów nienormatywnych dopuszczalnych prawnie, a więc przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków niepodzielnych, a także podzielnych, ale tylko na podstawie zezwolenia kategorii II i kategorii I (do 13 marca 2021 r., obecnie tylko kategorii I) . W konsekwencji nie można przyjąć, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 3 P.r.d. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania, ponieważ nienormatywność spornego pojazdu w ogóle nie była prawnie dopuszczalna w trakcie dokonywania przewozu.

Należy w związku z tym stwierdzić, że sporny przejazd miał miejsce z naruszeniem art. 64 ust. 2 P.r.d., a nie z naruszeniem art. 61 ust. 1 P.r.d. Sankcję prawnoadministracyjną za niedopuszczalny przejazd pojazdem nienormatywnym przewożącym ładunek podzielny, a więc z naruszeniem art. 64 ust. 2 P.r.d. przewiduje art. 140ab ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Sankcję prawnoadministracyjną za przejazd pojazdu nienormatywnego, z naruszeniem warunku określonego w art. 64 ust. 1 pkt 3 P.r.d., a więc bez wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, normuje art.140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt 1 P.r.d. Zgodnie z tymi przepisami, w przypadku braku wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (art. 140aa ust. 1a pkt 1). Karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1a, ustala się w wysokości 3000 zł - za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie (art. 140ab ust. 3 pkt 1). Jak jednak powyżej zostało to wyjaśnione art. 64 ust. 1 P.r.d., nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, co oznacza, że organy nie mogły nałożyć na Skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt 1 P.r.d.

W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 64 ust 1 pkt 3 i art 64 ust 2 P.r.d. uznając, że pomimo treści art. 64 ust 2 P.r.d., art. 64 ust 1 pkt 3 P.r.d. ma również zastosowanie do przejazdu pojazdów nienormatywnych przewożących ładunek podzielny. W konsekwencji organy dokonały błędnej subsumcji przepisów prawa materialnego art. 64 ust 1 pkt 3, P.r.d. i § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania, do ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowo nałożyły na Skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 140aa ust. 1a pkt 1 w związku z art. 140ab ust. 3 pkt 1 P.r.d.

W związku z opisanym powyżej naruszeniem przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja, która nie wymaga dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, a na podstawie art. 145 § 3 tej ustawy, umorzył postępowanie administracyjne (pkt 2). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy, zasądzając na rzecz Strony skarżącej kwotę 120 zł, tytułem zwrotu kosztów sądowych, obejmujących w niniejszej sprawie uiszczony przez Skarżącego wpis sądowy (pkt 3 sentencji).