Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2809/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA J. Zdzienicka - Wiśniewska /spr./ Sędziowie: NSA M. Gorzeń As. WS A: K. Retyk Protokolant W. Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Cel z dnia 29 listopada 2000 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 19 stycznia 2000 r., nr [...] i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 44,60 zł /czterdzieści cztery złote sześćdziesiąt groszy/ tytułem zwrotu kosztów postępowania; II. powyższe decyzje nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

3 I SA/Gd 2809/00

Uzasadnienie

W dniu 18.01.2000 r. w Urzędzie Celnym dokonano zgłoszenia celnego dotyczącego objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochodu osobowego marki Ford Mondeo rok prod. 1998 pochodzącego z Niemiec, sprowadzonego z Belgii przez pana P. W.. Do zgłoszenia celnego importer przedstawił fakturę z dnia 07.01.2000 r.. w której wartość transakcyjną towaru określono na kwotę 130.000.00 BEF. deklarację wartości celnej oraz wycenę wartości rynkowej pojazdu z dnia 17.01.2000 r.

Powyższe zgłoszenie celne zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego. Dyrektor Urzędu Celnego przystąpił do jego weryfikacji polegającej na badaniu dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego i przeprowadzeniu rewizji celnej. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji, zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego zakwestionowano zadeklarowaną przez importera wartość transakcyjną uznając, iż nie może być ona przyjęta za wartość celną towaru.

Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 19.01.2000 r. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego ustali! wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 16.337,00 PLH tj. 156.046,80 BEF. dokonał określenia wysokości długu celnego oraz objął przedmiotowy towar procedurą dopuszczenia do obrotu.

Pismem z dnia 29.01.2000 r. strona złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie powyższej decyzji i przyjęcie za wartość celną kwoty wynikającej z faktury z dnia 07.01.2000 r. Strona podniosła, iż nie zgadza się z przyjęciem jako wartości rynkowej pojazdu kwoty wynikającej z katalogu EUROTAX (51.400,00 PLN), którą przyjął organ celny I instancji z uwagi na fakt, iż biegły ustalił wartość na kwotę 44.250,00 PLN. Strona stwierdziła, że nie jest zrozumiałe powoływanie w uzasadnieniu decyzji faktury z 11 I 2000 r., podczas gdy samochód zakupiono 7.I. 2000 r.

Decyzją z dnia 29 listopada 2000 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił decyzję w części dotyczącej określenia wartości celnej oraz kwoty długu celnego, ustalając wartość na kwotę 151.160.23 zł. u pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wskazał, że rozliczenia cła dokona Dyrektor Urzędu Celnego .

W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do postanowień art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określania wartości celnej, które należy załączyć do zgłoszenia celnego (np. w sytuacji gdy wartość transakcyjna wynikająca z dokumentów jest zaniżona w stosunku do faktycznego stanu i rzeczywistej wartości towaru), albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru obejmuje nie tylko ich autentyczność, ale także wiarygodność podanej w nich ceny transakcyjnej. Nie chodzi zatem tylko o ich wiarygodność formalną.

Wątpliwości organu celnego w niniejszej sprawie wzbudziła jedynie materialna wiarygodność przedłożonej faktury w zakresie uwidocznionej w niej ceny transakcyjnej przedmiotowego pojazdu.

Wartość transakcyjna powinna odzwierciedlać rzeczywistą cenę towaru. Wartość ta jest niezależna od tego, czy importer otrzymał bezpłatnie towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej" z różnych względów cenie.

Mając więc uzasadnione podstawy do przyjęcia, że podana w przedłożonych przez stronę dokumentach cena transakcyjna została zaniżona, Dyrektor Urzędu Celnego mógł odmówić przyjęcia tej ceny za podstawę określenia wysokości długu celnego.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25 - 29 ustawy (art. 24 § 1 Kodeksu celnego).

Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium KI przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1 999 r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908).

Wartość celna używanych pojazdów samochodowych powinna być ustalana według metody "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego).

Przepis ten przewiduje, iż jeżeli wartość celna nic może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i art. 25 - 28, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków- zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r.,

2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r..

3) przepisów tytułu II. działu III Kodeksu celnego – "Wartość celna towarów".

Zgodnie z postanowieniami porozumienia, w przypadku ustalenia wartości celnej importowanych używanych (uszkodzonych) pojazdów samochodowych w oparciu o powołaną metodę "ostatniej szansy'' istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości "czystej1' (ustalonej w oparciu o ww. źródła) zwyczajowej marży, podatku VAT. podatku akcyzowego i cła, a także uszkodzeń i braków stwierdzonych w trakcie procedury dopuszczenia do obrotu. Pomocna w tym względzie jest również opinia rzeczoznawcy ds. techniki samochodowej - sporządzona w miarę możliwości w obecności funkcjonariusza celnego - w której procentowo określa się stopień uszkodzeń pojazdu zgodnie z najlepszą wiedzą dokonującego oceny. Należy jednak zaznaczyć, że dla potrzeb celnych znaczenie ma jedynie, będąca dowodem w sprawie, opinia rzeczoznawcy dokonana według stanu technicznego pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, co wynika z uregulowań art. 85 Kodeksu celnego.

Ocena techniczna pojazdu dokonywana przez rzeczoznawcę nie jest dla organu celnego wiążąca, może być natomiast wykorzystana posiłkowo przy ustalaniu wartości celnej towaru.

Ustalając wartość celną pojazdu organ I instancji przyjął za podstawę wyliczeń wartość rynkową (51.400.00 PLN), określoną w katalogu EUROTAX nr 1/2000 str. 82. W przedmiotowej sprawie organ celny I instancji nieprawidłowo ustalił kwotę bazową służącą do przeprowadzenia kalkulacji. Zgodnie bowiem z art. 29 § 2 pkt 2 Kodeksu celnego wartość celna ustalona metodą "ostatniej szansy" nie może być określana na podstawie systemu polegającego na przyjmowaniu do ustalania wartości celnej wyższej z dwóch alternatywnych wartości. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć kwotę 49.450.00 PLN z katalogu lnfo-Ekspcrt nr 1 /2000 (str. 184). Wartość wskazana w ww. katalogu dotyczy samochodu takiej samej marki i z tego samego roku produkcji, co samochód sprowadzony przez stronę (Ford Mondeo kombi CLX. rok prod. 1998, pojemność silnika 1753, moc 66 KW) i jest niższa niż wartość wynikająca z katalogu EUROTAX. W tej części Prezes GUC skorygował decyzję Dyrektora UC .

Prawidłowy sposób przeprowadzenia kalkulacji przedstawiono poniżej: 1. wartość katalogową pojazdu (49.450.00 PLN) pomniejszono o 40% - stopień uszkodzeń

i braków określony w wycenie wartości rynkowej pojazdu z dnia 17.01.2000 r.

załączonej do zgłoszenia celnego przez stronę;

2. pomniejszono o 10% stosując dzielenie przez współczynnik 1.10 (marża handlowa 10%);

3. otrzymaną w punkcie 1 wartość pomniejszono stosując dzielenie przez współczynnik 1,22 (podatek VAT22%);

4. otrzymaną w punkcie 2 wartość pomniejszono stosując dzielenie przez współczynnik 1,042 (podatek akcyzowy 4.2%);

5. otrzymaną w punkcie 3 wartość pomniejszono stosując dzielenie przez współczynnik 1.35 (stawka celna podstawowa 35%).

Obliczoną w powyższy sposób kwotę podzielono przez kurs waluty aktualny na dzień zgłoszenia, tj. 100 BEF = 10.6490. otrzymując w ten sposób wartość celną pojazdu w kwocie 1 50.128.95 BEF.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pan P. W. wniósł o zmianę powyższej decyzji, zarzucając wadliwe postępowanie w części dotyczącej zakwestionowania ceny transakcyjnej i przyjęcia jako prawidłowej opinii biegłego rzeczoznawcy, który przeprowadził oględziny pojazdu. Postępowanie w sprawie było prowadzone w sposób przewlekły, skoro odwołanie rozpatrywano przez 11 miesięcy. Z obliczeń skarżącego wynika, że nadpłata wynikająca z uchylenia decyzji nr [...] z dnia 19 stycznia 2001 r. powinna być czterokrotnie wyższa niż kwota 51.20 zł. której zwrot zarządzono bez odsetek.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wskazano, że zarzuty dotyczące zwrotu odsetek nie mogą być rozpatrzone z naruszeniem zasady instancyjności.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem.

W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego. Istotne znaczenie ma prawidłowe odczytanie przepisu art. 23 § 1 Kodeksu celnego.

Niewątpliwie zasadą jest, że wartość celna to wartość transakcyjna, czyli cena zapłacona lub należna. Stwierdzenie organów celnych, że wartość celna powinna odzwierciedlać rzeczywistą wartość towaru w dniu zgłoszenia do odprawy celnej wymaga sprecyzowania, że istotna jest wartość ustalona na podstawie okoliczności sprzedaży, zatem z uwzględnieniem cen na rynku sprzedawcy. Zasadny jest zatem zarzut strony zgłaszany zarówno w odwołaniu, jak i w skardze marginalnie można wskazać, że badanie okoliczności dotyczących sprzedaży jest wskazaniem ustawowym w sytuacji faktycznej, do jakiej odnosi się § 3 tego przepisu. Przepis art. 23 Kodeksu celnego odwołuje się również do art. 30. zaś w § 2 pkt 1-4 ustanawia jednocześnie cztery warunki ustalania wartości transakcyjnej na podstawie art. 29 oraz art. 30.

W niniejszej sprawie organy celne wskazały jako prawną podstawę kwestionowania wartości transakcyjnej jako wartości celnej przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Przepis ten daje organom celnym praktyczną możliwość kwestionowania wartości celnej w przypadkach uzasadniających podejrzenie jej zaniżenia. Kodeks celny w sposób wyraźny stwierdza, że muszą istnieć uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności danych zamieszczonych w zgłoszeniu. Przyczyny te muszą być wskazane w uzasadnieniu. W sprawie rozpoznawanej organy lakonicznie stwierdziły, że o zakwestionowaniu wiarygodności faktury zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Organy nie wykazały, aby cena uwidoczniona w fakturze była zaniżona w stosunku do cen obowiązujących na rynku niemieckim. Okolicznością powszechnie znaną był niższy niż w Polsce poziom cen samochodów używanych, których podaż przewyższała popyt. Jedynie w sytuacji wykazania, że cena zapłacona przez skarżącego była niższa niż wartość tego towaru na rynku sprzedawcy, możliwe jest stosowanie art. 29 Kodeksu celnego. Wówczas wartość celną ustala się na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami.

W uzasadnieniu brak odniesienia do konsekwentnie zgłaszanego przez skarżącego zarzutu niewyjaśnienia rozbieżności pomiędzy dokonanym na podstawie tych samych tabel wyliczeniem wartości pojazdu dokonanym przez funkcjonariusza celnego i wyliczeniem przez organy wydające zaskarżone decyzje.

Ilość omyłek popełnianych w niniejszej sprawie przez organy w istotny sposób mogła utrudniać skarżącemu obronę jego praw. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji błędnie wskazano datę faktury dokumentującej zakup, a istotne omyłki w zakresie oznaczenia przedmiotu postępowania zostały sprostowane postanowieniem z dnia 5 grudnia 2000 r. Również w znajdującej się w aktach sprawy decyzji organu 1 instancji z dnia 13 grudnia 2000 r. jako decyzję organu II instancji wydaną w poprzednio prowadzonym postępowaniu wskazano decyzję z dnia 31 października 2000 r. podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że decyzja o tej treści była wydana 29 listopada 2000 r. zaś w aktach brak decyzji z daty 31 X 2000 r. Powyższe utrudnia odtworzenie chronologii postępowania i mogło być przyczyną sygnalizowania również w niniejszej sprawie zarzutów dotyczących rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia 13 grudnia 2000 r. Powyższe zarzuty wykraczają poza zakres kognicji Sądu w niniejszej sprawie, nie zostały bowiem wyczerpane możliwości złożenia odwołania do organu II instancji. Zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153: poz. 1270) sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, lecz uprawnienie to jest warunkowane stwierdzeniem, że jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W okolicznościach niniejszej sprawy sygnalizowane omyłki uniemożliwiają ustalenie zakresu poszczególnych postępowań, zatem brak podstaw do zastosowania wyżej powołanego przepisu.

Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art. 145 § 1 ust 1a i c oraz art. 209 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153. poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku, albowiem treść zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana.

AW